晋书 · 房玄龄 · Chapter 80 of 130

列传·第五十章

PinyinModern Translation
Size

wáng xī zhī zì yì shǎo sī tú dǎo zhī cóng zǐ yě zǔ zhèng shàng shū láng

王羲之,字逸少,司徒导之从子也,祖正,尚书郎。

fù kuàng huái nán tài shǒu

父旷,淮南太守。

yuán dì zhī guò jiāng yě kuàng shǒu chuàng qí yì

元帝之过江也,旷首创其议。

xī zhī yòu nè yú yán rén wèi zhī qí

羲之幼讷于言,人未之奇。

nián shí sān cháng yè zhōu yǐ yǐ chá ér yì zhī

年十三,尝谒周𫖮,𫖮察而异之。

shí zhòng niú xīn zhì zuò kè wèi dàn yǐ xiān gē dàn xī zhī yú shì shǐ zhī míng

时重牛心炙,坐客未啖,𫖮先割啖羲之,于是始知名。

jí zhǎng biàn shàn yǐ gǔ gěng chēng yóu shàn lì shū wèi gǔ jīn zhī guān lùn zhě chēng qí bǐ shì yǐ wéi piāo ruò fú yún jiǎo ruò jīng lóng

及长,辩赡,以骨鲠称,尤善隶书,为古今之冠,论者称其笔势,以为飘若浮云,矫若惊龙。

shēn wéi cóng bó dūn dǎo suǒ qì zhòng

深为从伯敦、导所器重。

shí chén liú yuán yù yǒu zhòng míng wèi dūn zhǔ bù

时陈留阮裕有重名,为敦主簿。

dūn cháng wèi xī zhī yuē rǔ shì wú jiā jiā zǐ dì dāng bù jiǎn yuán zhǔ bù

敦尝谓羲之曰:“汝是吾家佳子弟,当不减阮主簿。

yù yì mù xī zhī yǔ wáng chéng wáng yuè wèi wáng shì sān shǎo

”裕亦目羲之与王承、王悦为王氏三少。

shí tài wèi xī jiàn shǐ mén shēng qiú nǚ xù yú dǎo dǎo lìng jiù dōng xiāng biàn guān zǐ dì

时太尉郗鉴使门生求女婿于导, 导令就东厢遍观子弟。

mén shēng guī wèi jiàn yuē wáng shì zhū shǎo bìng jiā rán wén xìn zhì xián zì jīn chí

门生归,谓鉴曰:“王氏诸少并佳,然闻信至,咸自矜持。

wéi yī rén zài dōng chuáng tǎn fù shí dú ruò bù wén

惟一人在东床坦腹食,独若不闻。

jiàn yuē zhèng cǐ jiā xù yá

”鉴曰:“正此佳婿邪!

fǎng zhī nǎi xī zhī yě suì yǐ nǚ qī zhī

”访之,乃羲之也,遂以女妻之。

qǐ jiā mì shū láng zhēng xi jiāng jūn yǔ liàng qǐng wèi cān jūn lèi qiān zhǎng shǐ

起家秘书郎,征西将军庾亮请为参军,累迁长史。

liàng lín hōng shàng shū chēng xī zhī qīng guì yǒu jiàn cái

亮临薨,上疏称羲之清贵有鉴裁。

qiān níng yuǎn jiāng jūn jiāng zhōu cì shǐ

迁宁远将军、江州刺史。

xī zhī jì shǎo yǒu měi yù cháo tíng gōng qīng jiē ài qí cái qì pín zhào wèi shì zhōng lì bù shàng shū jiē bù jiù

羲之既少有美誉,朝廷公卿皆爱其才器,频召为侍中、吏部尚书,皆不就。

fù shòu hù jūn jiāng jūn yòu tuī qiān bù bài

复授护军将军,又推迁不拜。

yáng zhōu cì shǐ yīn hào sù yǎ zhòng zhī quàn shǐ yìng mìng nǎi yí xī zhī shū yuē yōu yōu zhě yǐ zú xià chū chù zú guān zhèng zhī lóng tì rú wú děng yì wèi wéi rán

扬州刺史殷浩素雅重之,劝使应命,乃遗羲之书曰:“悠悠者以足下出处足观政之隆替,如吾等亦谓为然。

zhì rú zú xià chū chù zhèng yǔ lóng tì duì qǐ kě yǐ yī shì zhī cún wáng bì cóng zú xià cóng róng zhī shì

至如足下出处,正与隆替对,岂可以一世之存亡,必从足下从容之适?

xìng xú qiú zhòng xīn

幸徐求众心。

qīng bù shí qǐ fù kě yǐ qiú měi zhèng bù

卿不时起,复可以求美政不?

ruò huò rán kāi huái dāng zhī wàn wù zhī qíng yě

若豁然开怀,当知万物之情也。

xī zhī suì bào shū yuē wú sù zì wú láng miào zhì zhí wáng chéng xiàng shí guǒ yù nèi wú shì bù xǔ zhī shǒu jì yóu cún yóu lái shàng yǐ bù yú zú xià cān zhèng ér fāng jìn tuì

”羲之遂报书曰: “吾素自无廊庙志,直王丞相时果欲内吾,誓不许之,手迹犹存,由来尚矣,不于足下参政而方进退。

zì r qǔ nǚ jià biàn huái shàng zǐ píng zhī zhì shù yǔ qīn zhī yán zhī fēi yī rì yě

自儿娶女嫁,便怀尚子平之志,数与亲知言之,非一日也。

ruò méng qū shǐ guān lǒng bā shǔ jiē suǒ bù cí

若蒙驱使,关陇、巴蜀皆所不辞。

wú suī wú zhuān duì zhī néng zhí jǐn shǒu shí mìng xuān guó jiā wēi dé gù dāng bù tóng yú fán shǐ bì lìng yuǎn jìn xián zhī cháo tíng liú xīn yú wú wài cǐ suǒ yì shū bù tóng jū hù jūn yě

吾虽无专对之能,直谨守时命,宣国家威德,固当不同于凡使,必令远近咸知朝廷留心于无外,此所益殊不同居护军也。

hàn mò shǐ tài fù mǎ mì dī wèi fǔ guān dōng ruò bù yǐ wú qīng wēi wú suǒ wèi yí yi jí chū dōng yǐ xíng wú wéi gōng yǐ dài mìng

汉末使太傅马日䃅慰抚关东,若不以吾轻微,无所为疑,宜及初冬以行,吾惟恭以待命。

xī zhī jì bài hù jūn yòu kǔ qiú xuān chéng jùn bù xǔ nǎi yǐ wéi yòu jūn jiāng jūn kuài jī nèi shǐ

羲之既拜护军,又苦求宣城郡,不许,乃以为右军将军、会稽内史。

shí yīn hào yǔ huán wēn bù xié xī zhī yǐ guó jiā zhī ān zài yú nèi wài hé yīn yǐ yǔ hào shū yǐ jiè zhī hào bù cóng

时殷浩与桓温不协,羲之以国家之安在于内外和,因以与浩书以戒之,浩不从。

jí hào jiāng běi fá xī zhī yǐ wéi bì bài yǐ shū zhǐ zhī yán shén qiē zhì

及浩将北伐, 羲之以为必败,以书止之,言甚切至。

hào suì xíng guǒ wèi yáo xiāng suǒ bài

浩遂行果为姚襄所败。

fù tú zài jǔ yòu yí hào shū yuē

复图再举,又遗浩书曰:

zhī ān xī bài sàng gōng sī wǎn dá bù néng xū yú qù huái yǐ qū qū jiāng zuǒ suǒ yíng zōng rú cǐ tiān xià hán xīn gù yǐ jiǔ yǐ ér jiā zhī bài sàng cǐ kě shú niàn

知安西败丧,公私惋怛,不能须臾去怀,以区区江左,所营综如此,天下寒心, 固以久矣,而加之败丧,此可熟念。

wǎng shì qǐ fù kě zhuī gù sī hóng jiāng lái lìng tiān xià jì mìng yǒu suǒ zì lóng zhōng xìng zhī yè

往事岂复可追,顾思弘将来,令天下寄命有所, 自隆中兴之业。

zhèng yǐ dào shèng kuān hé wèi běn lì zhēng wǔ gōng zuò fēi suǒ dāng yīn xún suǒ cháng yǐ gù dà yè xiǎng shi qí yóu lái yě

政以道胜宽和为本,力争武功,作非所当,因循所长,以固大业, 想识其由来也。

zì kòu luàn yǐ lái chù nèi wài zhī rèn zhě wèi yǒu shēn móu yuǎn lǜ kuò náng zhì jì ér pí jié gēn běn gè cóng suǒ zhì jìng wú yī gōng kě lùn yī shì kě jì zhōng yán jiā móu qì ér mò yòng suì lìng tiān xià jiāng yǒu tǔ bēng zhī shì hé néng bù tòng xīn bēi kǎi yě

自寇乱以来,处内外之任者,未有深谋远虑,括囊至计,而疲竭根本,各从所志,竟无一功可论,一事可记,忠言嘉谋弃而莫用,遂令天下将有土崩之势,何能不痛心悲慨也。

rèn qí shì zhě qǐ de cí sì hǎi zhī zé

任其事者,岂得辞四海之责!

zhuī jiù wǎng shì yì hé suǒ fù jí yi gèng xū jǐ qiú xián dāng yǔ yǒu shí gòng zhī bù kě fù lìng zhōng yǔn zhī yán cháng qū yú dāng quán

追咎往事,亦何所复及,宜更虚己求贤,当与有识共之,不可复令忠允之言常屈于当权。

jīn jūn pò yú wài zī jié yú nèi bǎo huái zhī zhì fēi fù suǒ jí mò guò hái bǎo cháng jiāng dū du jiāng gè fù jiù zhèn zì cháng jiāng yǐ wài jī mí ér yǐ

今军破于外,资竭于内,保淮之志非复所及,莫过还保长江,都督将各复旧镇,自长江以外,羁縻而已。

rèn guó jūn zhě yǐn jiù zé gōng shēn zì biǎn jiàng yǐ xiè bǎi xìng

任国钧者,引咎责躬,深自贬降以谢百姓。

gèng yǔ cháo xián sī bù píng zhèng chú qí fán kē shěng qí fù yì yǔ bǎi xìng gēng shǐ

更与朝贤思布平政,除其烦苛,省其赋役,与百姓更始。

zhù kě yǐ yǔn sāi qún wàng jiù dào xuán zhī jí

庶可以允塞群望,救倒悬之急。

shǐ jūn qǐ yú bù yī rèn tiān xià zhī zhòng shàng dé zhī jǔ wèi néng shì shì yǔn chēng

使君起于布衣,任天下之重,尚德之举,未能事事允称。

dāng dǒng tǒng zhī rèn ér bài sàng zhì cǐ kǒng hé cháo qún xián wèi yǒu yú rén fēn qí bàng zhě

当董统之任而败丧至此,恐阖朝群贤未有与人分其谤者。

jīn jí xiū dé bǔ quē guǎng yán qún xián yǔ zhī fēn rèn shàng wèi zhī huò jì suǒ qī

今亟修德补阙,广延群贤,与之分任,尚未知获济所期。

ruò yóu yǐ qián shì wéi wèi gōng gù fù qiú zhī yú fèn wài yǔ zhòu suī guǎng zì róng hé suǒ

若犹以前事为未工,故复求之于分外,宇宙虽广,自容何所!

zhī yán bù bì yòng huò qǔ yuàn zhí zhèng rán dāng qíng kǎi suǒ zài zhèng zì bù néng bù jǐn huái jí yán

知言不必用,或取怨执政,然当情慨所在,正自不能不尽怀极言。

ruò bì qīn zhēng wèi dá cǐ zhǐ guǒ xíng zhě yú zhì suǒ bù jiě yě

若必亲征,未达此旨,果行者,愚智所不解也。

yuàn fù yǔ zhòng gòng zhī

愿复与众共之。

fù bèi zhōu fú zēng yùn qiān dàn zhēng yì jiān zhì jiē yǐ jūn qī duì zhī sàng qì wǎng zhī suǒ cuò

复被州符,增运千石,征役兼至,皆以军期,对之丧气,罔知所厝。

zì qǐng nián gē bō yí lí xíng tú jìng lù dài tóng qín zhèng wéi wèi jiā cān yí zhī xíng ěr kǒng shèng guǎng zhī yōu wú fù rì yǐ

自顷年割剥遗黎,刑徒竟路,殆同秦政,惟未加参夷之刑耳,恐胜广之忧,无复日矣。

yòu yù huì jī wáng jiān chén hào bù yí běi fá bìng lùn shí shì yuē

又与会稽王笺陈浩不宜北伐,并论时事曰:

gǔ rén chǐ qí jūn bù wéi yáo shùn běi miàn zhī dào qǐ bù yuàn zūn qí suǒ shì bǐ lóng wǎng dài kuàng yù qiān zǎi yī shí zhī yùn

古人耻其君不为尧舜,北面之道,岂不愿尊其所事,比隆往代,况遇千载一时之运?

gù zhì lì qū yú dāng nián hé de bù quán qīng zhòng ér chù zhī yě

顾智力屈于当年,何得不权轻重而处之也。

jīn suī yǒu kě xīn zhī huì nèi qiú zhū jǐ ér suǒ yōu nǎi zhòng yú suǒ xīn

今虽有可欣之会,内求诸己,而所忧乃重于所欣。

chuán yún zì fēi shèng rén wài níng bì yǒu nèi yōu

《传》云:“自非圣人,外宁必有内忧。

jīn wài bù níng nèi yōu yǐ shēn

”今外不宁,内忧已深。

gǔ zhī hóng dà yè zhě huò bù móu yú zhòng qīng guó yǐ jì yī shí gōng zhě yì wǎng wǎng ér yǒu zhī

古之弘大业者,或不谋于众,倾国以济一时功者,亦往往而有之。

chéng dú yùn zhī míng zú yǐ mài zhòng zàn láo zhī bì zhōng huò yǒng yì zhě kě yě

诚独运之明足以迈众,暂劳之弊终获永逸者可也。

qiú zhī yú jīn kě de nǐ yì hu

求之于今,可得拟议乎!

fu miào suàn jué shèng bì yi shěn liàng bǐ wǒ wàn quán ér hòu dòng

夫庙算决胜,必宜审量彼我,万全而后动。

gōng jiù zhī rì biàn dāng yīn qí zhòng ér jí qí shí

功就之日,便当因其众而即其实。

jīn gōng wèi kě qī ér yí lí jiān jǐn wàn bù yú yī

今功未可期,而遗黎歼尽,万不余一。

qiě qiān lǐ kuì liáng zì gǔ wéi nán kuàng jīn zhuǎn yùn gōng jì xi shū xǔ luò běi rù huáng hé

且千里馈粮,自古为难,况今转运供继,西输许洛,北入黄河。

suī qín zhèng zhī bì wèi zhì yú cǐ ér shí shì zhī yōu biàn yǐ jiāo zhì

虽秦政之弊,未至于此,而十室之忧,便以交至。

jīn yùn wú hái qī zhēng qiú rì zhòng yǐ qū qū wú yuè jīng wěi tiān xià shí fēn zhī jiǔ bù wáng hé dài

今运无还期, 征求日重,以区区吴越经纬天下十分之九,不亡何待!

ér bù duó dé liàng lì bù bì bù yǐ cǐ fēng nèi suǒ tòng xīn tàn dào ér mò gǎn tǔ chéng

而不度德量力,不弊不已, 此封内所痛心叹悼而莫敢吐诚。

wǎng zhě bù kě jiàn

往者不可谏,

lái zhě yóu kě zhuī

来者犹可追,

yuàn diàn xià gèng chuí sān sī

愿殿下更垂三思,

jiě ér gēng zhāng

解而更张,

lìng yīn hào xún xiàn hái jù hé féi guǎng líng

令殷浩、荀羡还据合肥、广陵,

xǔ chāng qiáo jùn liáng péng chéng zhū jūn jiē hái bǎo huái

许昌、谯郡、梁、彭城诸军皆还保淮,

wèi bù kě shèng zhī jī

为不可胜之基,

xū gēn lì shì jǔ

须根立势举,

móu zhī wèi wǎn

谋之未晚,

cǐ shí dāng jīn cè zhī shàng zhě

此实当今策之上者。

ruò bù xíng cǐ shè jì zhī yōu kě jì rì ér dài

若不行此,社稷之忧可计日而待。

ān wēi zhī jī yì yú fǎn zhǎng kǎo zhī xū shí zhe yú mù qián yuàn yùn dú duàn zhī míng dìng zhī yú yī zhāo yě

安危之机,易于反掌,考之虚实,著于目前,愿运独断之明,定之于一朝也。

de qiǎn ér yán shēn qǐ bù zhī qí wèi yì

地浅而言深,岂不知其未易。

rán gǔ rén chù lǘ yán háng zhèn zhī jiān shàng huò gàn shí móu guó píng cái zhě bù yǐ wèi jī kuàng cè dà chén mò xíng qǐ kě mò ér bù yán zāi

然古人处闾阎行阵之间,尚或干时谋国,评裁者不以为讥,况厕大臣末行,岂可默而不言哉!

cún wáng suǒ xì jué zài háng zhī bù kě fù chí yí hòu jī bù dìng zhī yú cǐ hòu yù huǐ zhī yì wú jí yě

存亡所系,决在行之,不可复持疑后机,不定之于此,后欲悔之,亦无及也。

diàn xià dé guān yǔ nèi yǐ gōng shì fǔ cháo zuì kě zhí dào xíng zhī zhì lóng dāng nián ér wèi yǔn wù wàng shòu shū yù zhě suǒ yǐ wù mèi cháng tàn shí wèi diàn xià xī zhī

殿下德冠宇内,以公室辅朝,最可直道行之,致隆当年,而未允物望,受殊遇者所以寤寐长叹,实为殿下惜之。

guó jiā zhī lǜ shēn yǐ cháng kǒng wu yuán zhī yōu bù dú zài xī mí lù zhī yóu jiāng bù zhǐ lín sǒu ér yǐ

国家之虑深矣,常恐伍员之忧不独在昔,麋鹿之游将不止林薮而已。

yuàn diàn xià zàn fèi xū yuǎn zhī huái yǐ jiù dào xuán zhī jí kě wèi yǐ wáng wéi cún zhuǎn huò wèi fú zé zōng miào zhī qìng sì hǎi yǒu lài yǐ

愿殿下暂废虚远之怀,以救倒悬之急,可谓以亡为存,转祸为福,则宗庙之庆,四海有赖矣。

shí dōng tǔ jī huāng xī zhī zhé kāi cāng zhèn dài

时东土饥荒,羲之辄开仓振贷。

rán cháo tíng fù yì fán zhòng wú huì yōu shén xī zhī měi shàng shū zhēng zhī shì duō jiàn cóng

然朝廷赋役繁重,吴会忧甚,羲之每上疏争之, 事多见从。

yòu yí shàng shū pú yè xiè ān shū yuē

又遗尚书仆射谢安书曰:

qǐng suǒ chén lùn měi méng yǔn nà suǒ yǐ lìng xià xiǎo de sū xī gè ān qí yè

顷所陈论,每蒙允纳,所以令下小得苏息,各安其业。

ruò bù ěr cǐ yī jùn jiǔ yǐ dǎo dōng hǎi yǐ

若不耳,此一郡久以蹈东海矣。

jīn shì zhī dà zhě wèi bù cáo yùn shì yě

今事之大者未布,漕运是也。

wú yì wàng cháo tíng kě shēn xià dìng qī wěi zhī suǒ sī wù fù cuī xià dàn dāng suì zhōng kǎo qí diàn zuì

吾意望朝廷可申下定期,委之所司,勿复催下, 但当岁终考其殿最。

zhǎng lì yóu diàn mìng jiàn chē sòng yì tiān tāi

长吏尤殿,命槛车送诣天台。

sān xiàn bù jǔ èr qiān dàn bì miǎn huò kě zuǒ jiàng lìng zài jiāng sāi jí nán zhī de

三县不举,二千石必免,或可左降,令在疆塞极难之地。

yòu zì wú dào cǐ cóng shì cháng yǒu sì wǔ jiān yǐ tái sī jí dōu shuǐ yù shǐ xíng tái wén fú rú yǔ dǎo cuò wéi bèi bù fù kě zhī

又自吾到此,从事常有四五,兼以台司及都水御史行台文符如雨,倒错违背, 不复可知。

wú yòu míng mù xún cháng tuī qián qǔ zhòng zhě jí gāng jì qīng zhě zài wǔ cáo

吾又瞑目循常推前,取重者及纲纪,轻者在五曹。

zhǔ zhě lì shì wèi cháng de shí rì lì mín qū zǒu gōng fèi wàn jì

主者莅事,未尝得十日,吏民趋走,功费万计。

qīng fāng rèn qí zhòng kě xú xún suǒ yán

卿方任其重,可徐寻所言。

jiāng zuǒ píng rì yáng zhōu yī liáng cì shǐ biàn zú tǒng zhī kuàng yǐ qún cái ér gèng bù lǐ zhèng yóu wéi fǎ bù yī qiān zhì zhě zhòng sī jiǎn ér yì cóng biàn zú yǐ bǎo shǒu chéng yè

江左平日,扬州一良刺史便足统之,况以群才而更不理,正由为法不一,牵制者众,思简而易从,便足以保守成业

cāng dū jiān hào dào guān mǐ dòng yǐ wàn jì wú wèi zhū jiǎn yī rén qí hòu biàn duàn ér shí yì bù tóng

仓督监耗盗官米,动以万计,吾谓诛翦一人,其后便断,而时意不同。

jìn jiǎn jiào zhū xiàn wú bù jiē ěr

近检校诸县,无不皆尔。

yú yáo jìn shí wàn hú zhòng liǎn yǐ zī jiān lì lìng guó yòng kōng fá liáng kě tàn yě

余姚近十万斛,重敛以资奸吏,令国用空乏,良可叹也。

zì jūn xīng yǐ lái zhēng yì jí chōng yùn sǐ wáng pàn sàn bù fǎn zhě zhòng xū hào zhì cǐ ér bǔ dài xún cháng suǒ zài diāo kùn mò zhī suǒ chū

自军兴以来,征役及充运死亡叛散不反者众,虚耗至此,而补代循常,所在凋困,莫知所出。

shàng mìng suǒ chà shàng dào duō pàn zé lì jí pàn zhě xí juǎn tóng qù

上命所差,上道多叛,则吏及叛者席卷同去。

yòu yǒu cháng zhì zhé lìng qí jiā jí tóng wǔ kè bǔ

又有常制,辄令其家及同伍课捕。

kè bǔ bù qín jiā jí tóng wǔ xún fù wáng pàn

课捕不擒,家及同伍寻复亡叛。

bǎi xìng liú wáng hù kǒu rì jiǎn qí yuán zài cǐ

百姓流亡,户口日减,其源在此。

yòu yǒu bǎi gōng yī sì sǐ wáng jué méi jiā hù kōng jìn chà dài wú suǒ shàng mìng bù jué shì qǐ chéng shí nián shí wǔ nián dàn jǔ huò zuì wú xiè xī ér wú yì shí shì hé yǐ kān zhī

又有百工医寺,死亡绝没,家户空尽,差代无所,上命不绝,事起成十年、十五年, 弹举获罪无懈息而无益实事,何以堪之!

wèi zì jīn zhū sǐ zuì yuán qīng zhě jí wǔ suì xíng kě yǐ chōng cǐ qí jiǎn sǐ zhě kě zhǎng chōng bīng yì wǔ suì zhě kě chōng zá gōng yī sì jiē lìng yí qí jiā yǐ shí dū yì

谓自今诸死罪原轻者及五岁刑,可以充此, 其减死者,可长充兵役,五岁者,可充杂工医寺,皆令移其家以实都邑。

dū yì jì shí shì zhèng zhī běn yòu kě jué qí wáng pàn

都邑既实, 是政之本,又可绝其亡叛。

bù yí qí jiā táo wáng zhī huàn fù rú chū ěr

不移其家,逃亡之患复如初耳。

jīn chú zuì ér chōng zá yì jǐn yí qí jiā xiǎo rén yú mí huò yǐ wéi zhòng yú shā lù kě yǐ jué jiān

今除罪而充杂役,尽移其家,小人愚迷,或以为重于杀戮,可以绝奸。

xíng míng suī qīng chéng sù shí zhòng qǐ fēi shì shí zhī yi yá

刑名虽轻,惩肃实重,岂非适时之宜邪!

xī zhī yǎ hǎo fú shí yǎng xìng bù lè zài jīng shī chū dù zhè jiāng biàn yǒu zhōng yān zhī zhì

羲之雅好服食养性,不乐在京师,初渡浙江,便有终焉之志。

kuài jī yǒu jiā shān shuǐ míng shì duō jū zhī xiè ān wèi shì shí yì jū yān

会稽有佳山水, 名士多居之,谢安未仕时亦居焉。

sūn chāo li chōng xǔ xún zhī dùn děng jiē yǐ wén yì guān shì bìng zhù shì dōng tǔ yǔ xī zhī tóng hào

孙绰、李充、许询、支遁等皆以文义冠世,并筑室东土,与羲之同好。

cháng yǔ tóng zhì yàn jí yú kuài jī shān yīn zhī lán tíng xī zhī zì wèi zhī xù yǐ shēn qí zhì yuē

尝与同志宴集于会稽山阴之兰亭,羲之自为之序以申其志, 曰:

yǒng hé jiǔ nián suì zài guǐ chǒu mù chūn zhī chū huì yú kuài jī shān yīn zhī lán tíng xiū xì shì yě

永和九年,岁在癸丑,暮春之初,会于会稽山阴之兰亭,修禊事也。

qún xián bì zhì shào zhǎng xián jí

群贤毕至, 少长咸集。

cǐ dì yǒu chóng shān jùn lǐng mào lín xiū zhú yòu yǒu qīng liú jī tuān yìng dài zuǒ yòu yǐn yǐ wéi liú shāng qū shuǐ liè zuò qí cì

此地有崇山峻岭,茂林修竹,又有清流激湍,映带左右,引以为流觞曲水,列坐其次。

suī wú sī zhú guǎn xián zhī shèng yī shāng yī yǒng yì zú yǐ chàng xù yōu qíng

虽无丝竹管弦之盛,一觞一咏,亦足以畅叙幽情。

shì rì yě tiān lǎng qì qīng huì fēng hé chàng yǎng guān yǔ zhòu zhī dà fǔ chá pǐn lèi zhī shèng suǒ yǐ yóu mù chěng huái zú yǐ jí shì tīng zhī yú xìn kě lè yě

是日也,天朗气清,惠风和畅,仰观宇宙之大,俯察品类之盛,所以游目骋怀, 足以极视听之娱,信可乐也。

fū rén zhī xiāng yǔ fǔ yǎng yī shì huò qǔ zhū huái bào wù yán yī shì zhī nèi huò yīn jì suǒ tuō fàng làng xíng hái zhī wài

夫人之相与,俯仰一世,或取诸怀抱,悟言一室之内,或因寄所托,放浪形骸之外。

suī qù shè wàn shū jìng zào bù tóng dāng qí xīn yú suǒ yù zàn de yú jǐ kuài rán zì zú bù zhī lǎo zhī jiāng zhì

虽趣舍万殊,静躁不同,当其欣于所遇,暂得于己,快然自足,不知老之将至。

jí qí suǒ zhī jì juàn qíng suí shì qiān gǎn kǎi xì zhī yǐ

及其所之既倦,情随事迁,感慨系之矣。

xiàng zhī suǒ xīn fǔ yǎng zhī jiān yǐ wèi chén jì yóu bù néng bù yǐ zhī xīng huái

向之所欣,俯仰之间,已为陈迹,犹不能不以之兴怀。

kuàng xiū duǎn suí huà zhōng qī yú jǐn

况修短随化,终期于尽。

gǔ rén yún sǐ shēng yì dà yǐ qǐ bù tòng zāi

古人云,死生亦大矣,岂不痛哉!

měi lǎn xī rén xìng gǎn zhī yóu ruò hé yī qì wèi cháng bù lín wén jiē dào bù néng yù zhī yú huái

每览昔人兴感之由,若合一契,未尝不临文嗟悼,不能喻之于怀。

gù zhī yī sǐ shēng wèi xū dàn qí péng shāng wèi wàng zuò hòu zhī shì jīn yì yóu jīn zhī shì xī bēi fū

固知一死生为虚诞,齐彭殇为妄作,后之视今,亦犹今之视昔,悲夫!

gù liè xù shí rén lù qí suǒ shù suī shì shū shì yì suǒ yǐ xīng huái qí zhì yī yě

故列叙时人,录其所述, 虽世殊事异,所以兴怀,其致一也。

hòu zhī lǎn zhě yì jiāng yǒu gǎn yú sī wén

后之览者,亦将有感于斯文。

huò yǐ pān yuè jīn gǔ shī xù fāng qí wén xī zhī bǐ yú shí chóng wén ér shén xǐ

或以潘岳《金谷诗序》方其文,羲之比于石崇,闻而甚喜。

xìng ài é kuài jī yǒu gū jū mǔ yǎng yī é shàn míng qiú shì wèi néng de suì xié qīn yǒu mìng jià jiù guān

性爱鹅,会稽有孤居姥养一鹅,善鸣,求市未能得,遂携亲友命驾就观。

mǔ wén xī zhī jiāng zhì pēng yǐ dài zhī xī zhī tàn xī mí rì

姥闻羲之将至,烹以待之,羲之叹惜弥日。

yòu shān yīn yǒu yī dào shì yǎng hǎo é xī zhī wǎng guān yān yì shén yuè gù qiú shì zhī

又山阴有一道士,养好鹅,羲之往观焉,意甚悦,固求市之。

dào shì yún wèi xiě dào dé jīng dāng jǔ qún xiāng zèng ěr

道士云:“为写《道德经》,当举群相赠耳。

xī zhī xīn rán xiě bì lóng é ér guī shén yǐ wéi lè

”羲之欣然写毕, 笼鹅而归,甚以为乐。

qí rèn lǜ rú cǐ

其任率如此。

cháng yì mén shēng jiā jiàn fěi jī huá jìng yīn shū zhī zhēn cǎo xiāng bàn

尝诣门生家,见棐几滑净,因书之,真草相半。

hòu wèi qí fù wù guā qù zhī mén shēng jīng ào zhě lěi rì

后为其父误刮去之,门生惊懊者累日。

yòu cháng zài jí shān jiàn yī lǎo mǔ chí liù jiǎo zhú shàn mài zhī

又尝在蕺山见一老姥,持六角竹扇卖之。

xī zhī shū qí shàn gè wèi wǔ zì

羲之书其扇,各为五字。

mǔ chū yǒu yùn sè

姥初有愠色。

yīn wèi mǔ yuē dàn yán shì wáng yòu jūn shū yǐ qiú bǎi qián yá

因谓姥曰:“但言是王右军书,以求百钱邪。

mǔ rú qí yán rén jìng mǎi zhī

” 姥如其言,人竞买之。

tā rì mǔ yòu chí shàn lái xī zhī xiào ér bù dá

他日,姥又持扇来,羲之笑而不答。

qí shū wèi shì suǒ zhòng jiē cǐ lèi yě

其书为世所重,皆此类也。

měi zì chēng wǒ shū bǐ zhōng yáo dāng kàng xíng

每自称“我书比钟繇,当抗行;

bǐ zhāng zhī cǎo yóu dāng yàn háng yě

比张芝草,犹当雁行也”。

céng yú rén shū yún zhāng zhī lín chí xué shū chí shuǐ jǐn hēi shǐ rén dān zhī ruò shì wèi bì hòu zhī yě

曾与人书云:“张芝临池学书,池水尽黑,使人耽之若是,未必后之也。

xī zhī shū chū bù shèng yǔ yì xī yīn jí qí mù nián fāng miào

”羲之书初不胜庾翼、郗愔, 及其暮年方妙。

cháng yǐ zhāng cǎo dá yǔ liàng ér yì shēn tàn fú yīn yǔ xī zhī shū yún wú xī yǒu bó yīng zhāng cǎo shí zhǐ guò jiāng diān bèi suì nǎi wáng shī cháng tàn miào jì yǒng jué

尝以章草答庾亮,而翼深叹伏,因与羲之书云:“吾昔有伯英章草十纸,过江颠狈,遂乃亡失,常叹妙迹永绝。

hū jiàn zú xià dá jiā xiōng shū huàn ruò shén míng dùn hái jiù guān

忽见足下答家兄书,焕若神明,顿还旧观。

shí piào qí jiāng jūn wáng shù shǎo yǒu míng yù yǔ xī zhī qí míng ér xī zhī shén qīng zhī yóu shì qíng hǎo bù xié

时骠骑将军王述少有名誉,与羲之齐名,而羲之甚轻之,由是情好不协。

shù xiān wèi kuài jī yǐ mǔ sāng jū jùn jìng xī zhī dài shù zhǐ yī diào suì bù zhòng yì

述先为会稽,以母丧居郡境,羲之代述,止一吊,遂不重诣。

shù měi wén jiǎo shēng wèi xī zhī dāng hou jǐ zhé sǎ sǎo ér dài zhī

述每闻角声,谓羲之当候己,辄洒扫而待之。

rú cǐ zhě lěi nián ér xī zhī jìng bù gù shù shēn yǐ wéi hèn

如此者累年,而羲之竟不顾,述深以为恨。

jí shù wèi yáng zhōu cì shǐ jiāng jiù zhēng zhōu xíng jùn jiè ér bù guò xī zhī lín fā yī bié ér qù

及述为扬州刺史, 将就征,周行郡界,而不过羲之,临发,一别而去。

xiān shì xī zhī cháng wèi bīn yǒu yuē huái zǔ zhèng dāng zuò shàng shū ěr tóu lǎo kě de pú yè

先是,羲之常谓宾友曰:“怀祖正当作尚书耳,投老可得仆射。

gèng qiú kuài jī biàn zì miǎo rán

更求会稽,便自邈然。

jí shù méng xiǎn shòu xī zhī chǐ wèi zhī xià qiǎn shǐ yì cháo tíng qiú fēn huì jī wèi yuè zhōu

”及述蒙显授,羲之耻为之下,遣使诣朝廷,求分会稽为越州。

xíng rén shī cí dà wéi shí xián suǒ xiào

行人失辞,大为时贤所笑。

jì ér nèi huái kuì tàn wèi qí zhū zǐ yuē wú bù jiǎn huái zǔ ér wèi yù xuán miǎo dāng yóu rǔ děng bù jí tǎn zhī gù yá

既而内怀愧叹, 谓其诸子曰:“吾不减怀祖,而位遇悬邈,当由汝等不及坦之故邪!

shù hòu jiǎn chá huì jī jùn biàn qí xíng zhèng zhǔ zhě pí yú jiǎn duì

”述后检察会稽郡,辩其刑政,主者疲于简对。

xī zhī shēn chǐ zhī suì chēng bìng qù jùn yú fù mǔ mù qián zì shì yuē wéi yǒng hé shí yī nián sān yuè guǐ mǎo shuò jiǔ rì xīn hài xiǎo zi xī zhī gǎn gào èr zūn zhī líng

羲之深耻之,遂称病去郡,于父母墓前自誓曰: “维永和十一年三月癸卯朔,九日辛亥,小子羲之敢告二尊之灵。

xī zhī bù tiān sù zāo mǐn xiōng bù méng guò tíng zhī xùn

羲之不天,夙遭闵凶,不蒙过庭之训。

mǔ xiōng jū yù de jiàn shù jī suì yīn rén fá méng guó chǒng róng

母兄鞠育,得渐庶几,遂因人乏,蒙国宠荣。

jìn wú zhōng xiào zhī jié tuì wéi tuī xián zhī yì měi yǎng yǒng lǎo shì zhōu rén zhī jiè cháng kǒng sǐ wáng wú rì yōu jí zōng sì qǐ zài wēi shēn ér yǐ

进无忠孝之节, 退违推贤之义,每仰咏老氏、周任之诫,常恐死亡无日,忧及宗祀,岂在微身而已!

shì yòng wù mèi yǒng tàn ruò zhuì shēn gǔ

是用寤寐永叹,若坠深谷。

zhǐ zú zhī fēn dìng zhī yú jīn

止足之分,定之于今。

jǐn yǐ jīn yuè jí chén sì yán shè xí qǐ sǎng guī chéng gào shì xiān líng

谨以今月吉辰肆筵设席,稽颡归诚,告誓先灵。

zì jīn zhī hòu gǎn yū cǐ xīn tān mào gǒu jìn shì yǒu wú zūn zhī xīn ér bù zǐ yě

自今之后,敢渝此心,贪冒苟进,是有无尊之心而不子也。

zi ér bù zi tiān dì suǒ bù fù zǎi míng jiào suǒ bù dé róng

子而不子,天地所不覆载,名教所不得容。

xìn shì zhī chéng yǒu rú jiǎo rì

信誓之诚,有如皦日!

xī zhī jì qù guān yǔ dōng tǔ rén shì jǐn shān shuǐ zhī yóu yì diào wèi yú

羲之既去官,与东土人士尽山水之游,弋钓为娱。

yòu yǔ dào shì xǔ mài gòng xiū fú shí cǎi yào shí bù yuǎn qiān lǐ biàn yóu dōng zhōng zhū jùn qióng zhū míng shān fàn cāng hǎi tàn yuē wǒ zú dāng yǐ lè sǐ

又与道士许迈共修服食,采药石不远千里,遍游东中诸郡,穷诸名山,泛沧海,叹曰:“我卒当以乐死。

xiè ān cháng wèi xī zhī yuē zhōng nián yǐ lái shāng yú āi yuè yǔ qīn yǒu bié zhé zuò shù rì è

”谢安尝谓羲之曰:“中年以来,伤于哀乐,与亲友别,辄作数日恶。

xī zhī yuē nián zài sāng yú zì rán zhì cǐ

”羲之曰:“年在桑榆,自然至此。

qǐng zhèng lài sī zhú táo xiě héng kǒng r bèi jué sǔn qí huān lè zhī qù

顷正赖丝竹陶写,恒恐儿辈觉,损其欢乐之趣。

cháo tíng yǐ qí shì kǔ yì bù fù zhēng zhī

”朝廷以其誓苦,亦不复征之。

shí liú tán wèi dān yáng yǐn xǔ xún cháng jiù tán sù chuáng wéi xīn lì yǐn shí fēng gān

时刘惔为丹阳尹,许询尝就惔宿,床帷新丽,饮食丰甘。

xún yuē ruò cǐ bǎo quán shū shèng dōng shān

询曰:“若此保全, 殊胜东山。

tán yuē qīng ruò zhī jí xiōng yóu rén wú ān dé bǎo cǐ

”惔曰:“卿若知吉凶由人,吾安得保此。

xī zhī zài zuò yuē lìng cháo xǔ yù jì qì dāng wú cǐ yán

”羲之在坐,曰:“令巢许遇稷契,当无此言。

èr rén bìng yǒu kuì sè

两人听后都露出了羞愧的神色。

chū xī zhī jì yōu yóu wú shì yǔ lì bù láng xiè wàn shū yuē

初,羲之既优游无事,与吏部郎谢万书曰:

gǔ zhī cí shì zhě huò bèi fā yáng kuáng huò wū shēn huì jì kě wèi jiān yǐ

古之辞世者或被发阳狂,或污身秽迹,可谓艰矣。

jīn pū zuò ér huò yì suì qí sù xīn qí wèi qìng xìng qǐ fēi tiān cì

今仆坐而获逸,遂其宿心, 其为庆幸,岂非天赐!

wéi tiān bù xiáng

违天不祥。

qǐng dōng yóu hái xiū zhí sāng guǒ jīn shèng fū róng lǜ zhū zǐ bào ruò sūn yóu guān qí jiān yǒu yī wèi zhī gān gē ér fēn zhī yǐ yú mù qián

顷东游还,修植桑果,今盛敷荣,率诸子,抱弱孙,游观其间,有一味之甘, 割而分之,以娱目前。

suī zhí dé wú shū miǎo yóu yù jiào yǎng zǐ sūn yǐ dūn hòu tuì ràng

虽植德无殊邈,犹欲教养子孙以敦厚退让。

huò yǐ qīng bó zhù lìng jǔ cè shù mǎ fǎng fú wàn dàn zhī fēng

或以轻薄,庶令举策数马,仿佛万石之风。

jūn wèi cǐ hé rú

君谓此何如?

bǐ dāng yǔ ān shí dōng yóu shān hǎi bìng xíng tián shì dì lì yí yǎng xián xiá

比当与安石东游山海,并行田视地利,颐养闲暇。

yī shí zhī yú yù yǔ qīn zhī shí gòng huan yàn suī bù néng xīng yán gāo yǒng xián bēi yǐn mǎn yǔ tián lǐ suǒ xíng gù yǐ wéi fǔ zhǎng zhī zī qí wèi dé yì kě shèng yán yá

衣食之余,欲与亲知时共欢宴,虽不能兴言高咏,衔杯引满,语田里所行,故以为抚掌之资,其为得意,可胜言邪!

cháng yī lù gǔ bān sì yáng wáng sūn zhī chǔ shì shén yù xī fēng shù zi lǎo fū zhì yuàn jǐn yú cǐ yě

常依陆贾、班嗣、杨王孙之处世,甚欲希风数子,老夫志愿尽于此也。

wàn hòu wèi yù zhōu dū du yòu yí wàn shū jiè zhī yuē yǐ jūn mài wǎng bù xiè zhī yùn ér fǔ tóng qún pì chéng nán wéi yì yě

万后为豫州都督,又遗万书诫之曰:“以君迈往不屑之韵,而俯同群辟,诚难为意也。

rán suǒ wèi tōng shí zhèng zì dāng suí shì xíng cáng nǎi wèi yuǎn ěr

然所谓通识,正自当随事行藏,乃为远耳。

yuàn jūn měi yǔ shì zhī xià zhě tóng zé jìn shàn yǐ

愿君每与士之下者同,则尽善矣。

shí bù èr wèi jū bù chóng xí cǐ fù hé yǒu ér gǔ rén yǐ wéi měi tán

食不二味,居不重席,此复何有,而古人以为美谈。

jì fǒu suǒ yóu

济否所由。

shí zài jī xiǎo yǐ zhì gāo dà jūn qí cún zhī

实在积小以致高大,君其存之。

wàn bù néng yòng guǒ bài

”万不能用,果败。

nián wǔ shí jiǔ zú zèng jīn zǐ guāng lù dài fu

年五十九卒,赠金紫光禄大夫。

zhū zǐ zūn fù xiān zhǐ gù ràng bù shòu

诸子遵父先旨,固让不受。

yǒu qī zǐ zhī míng zhě wǔ rén

有七子,知名者五人。

xuán zhī zǎo zú

玄之早卒。

cì níng zhī yì gōng cǎo lì shì lì jiāng zhōu cì shǐ zuǒ jiāng jūn kuài jī nèi shǐ

次凝之,亦工草隶,仕历江州刺史、左将军、 会稽内史。

wáng shì shì shì zhāng shì wǔ dǒu mǐ dào níng zhī mí dǔ

王氏世事张氏五斗米道,凝之弥笃。

sūn ēn zhī gōng kuài jī liáo zuǒ qǐng wèi zhī bèi

孙恩之攻会稽,僚佐请为之备。

níng zhī bù cóng fāng rù jìng shì qǐng dǎo chū yǔ zhū jiàng zuǒ yuē wú yǐ qǐng dà dào xǔ guǐ bīng xiāng zhù zéi zì pò yǐ

凝之不从,方入靖室请祷,出语诸将佐曰:“吾已请大道,许鬼兵相助,贼自破矣。

jì bù shè bèi suì wèi sūn suǒ hài

” 既不设备,遂为孙所害。

huī zhī zì zǐ yóu

徽之字子猷。

xìng zhuó luò bù jī wèi dà sī mǎ huán wēn cān jūn péng shǒu sàn dài bù zōng fǔ shì

性卓荦不羁,为大司马桓温参军,蓬首散带,不综府事。

yòu wèi chē qí huán chōng qí bīng cān jūn chōng wèn qīng shǔ hé cáo

又为车骑桓冲骑兵参军,冲问:“卿署何曹?

duì yuē shì shì mǎ cáo

”对曰:“似是马曹。

yòu wèn guǎn jǐ mǎ

”又问:“管几马?

yuē bù zhī mǎ hé yóu zhī shù

” 曰:“不知马,何由知数!

yòu wèn mǎ bǐ sǐ duō shǎo

又问:“马死了多少?

yuē wèi zhī shēng yān zhī sǐ

”曰:“未知生,焉知死!

cháng cóng chōng xíng zhí bào yǔ huī zhī yīn xià mǎ pái rù chē zhōng wèi yuē gōng qǐ de dú shàn yī chē

” 尝从冲行,值暴雨,徽之因下马排入车中,谓曰:“公岂得独擅一车!

chōng cháng wèi huī zhī yuē qīng zài fǔ rì jiǔ bǐ dāng xiāng liào lǐ

”冲尝谓徽之曰:“卿在府日久,比当相料理。

huī zhī chū bù chóu dá zhí gāo shì yǐ shǒu bǎn zhù jiá yún xī shān zhāo lái zhì yǒu shuǎng qì ěr

”徽之初不酬答,直高视,以手版柱颊云: “西山朝来致有爽气耳。

shí wú zhōng yī shì dà fū jiā yǒu hǎo zhú yù guān zhī biàn chū zuò yú zào zhú xià fěng xiào liáng jiǔ

时吴中一士大夫家有好竹,欲观之,便出坐舆造竹下,讽啸良久。

zhǔ rén sǎ sǎo qǐng zuò huī zhī bù gù

主人洒扫请坐,徽之不顾。

jiāng chū zhǔ rén nǎi bì mén huī zhī biàn yǐ cǐ shǎng zhī jǐn tàn ér qù

将出,主人乃闭门,徽之便以此赏之,尽叹而去。

cháng jì jū kōng zhái zhōng biàn lìng zhǒng zhú

尝寄居空宅中, 便令种竹。

huò wèn qí gù huī zhī dàn xiào yǒng zhǐ zhú yuē hé kě yī rì wú cǐ jūn yá

或问其故,徽之但啸咏,指竹曰:“何可一日无此君邪!

cháng jū shān yīn yè xuě chū jì yuè sè qīng lǎng sì wàng hào rán dú zhuó jiǔ yǒng zuǒ sī zhāo yǐn shī hū yì dài kuǐ

”尝居山阴, 夜雪初霁,月色清朗,四望皓然,独酌酒咏左思《招隐诗》,忽忆戴逵。

kuǐ shí zài yǎn biàn yè chéng xiǎo chuán yì zhī jīng sù fāng zhì zào mén bù qián ér fǎn

逵时在剡, 便夜乘小船诣之,经宿方至,造门不前而反。

rén wèn qí gù huī zhī yuē běn chéng xìng ér xíng xìng jìn ér fǎn hé bì jiàn ān dào yá

人问其故,徽之曰:“本乘兴而行, 兴尽而反,何必见安道邪!

yǎ xìng fàng dàn hǎo shēng sè cháng yè yǔ dì xiàn zhī gòng dú gāo shì zhuàn zàn xiàn zhī shǎng jǐng dān gāo jié huī zhī yuē wèi ruò zhǎng qīng màn shì yě

”雅性放诞,好声色,尝夜与弟献之共读《高士传赞》, 献之赏井丹高洁,徽之曰:“未若长卿慢世也。

qí ào dá ruò cǐ

”其傲达若此。

shí rén jiē qīn qí cái ér huì qí xíng

时人皆钦其才而秽其行。

hòu wèi huáng mén shì láng qì guān dōng guī yǔ xiàn zhī jù bìng dǔ shí yǒu shù rén yún rén mìng yīng zhōng ér yǒu shēng rén lè dài zhě zé sǐ zhě kě shēng

后为黄门侍郎,弃官东归,与献之俱病笃,时有术人云:“人命应终,而有生人乐代者,则死者可生。

huī zhī wèi yuē wú cái wèi bù rú dì qǐng yǐ yú nián dài zhī

”徽之谓曰:“吾才位不如弟,请以余年代之。

shù zhě yuē dài sǐ zhě yǐ jǐ nián yǒu yú dé yǐ zú wáng zhě ěr

”术者曰: “代死者,以己年有余,得以足亡者耳。

jīn jūn yǔ dì suàn jù jǐn hé dài yě

今君与弟算俱尽,何代也!

wèi jǐ xiàn zhī zú huī zhī bēn sāng bù kū zhí shàng líng chuáng zuò qǔ xiàn zhī qín dàn zhī jiǔ ér bù tiáo tàn yuē wū hū zi jìng rén qín jù wáng

”未几,献之卒,徽之奔丧不哭,直上灵床坐,取献之琴弹之,久而不调,叹曰:“呜呼子敬, 人琴俱亡!

yīn dùn jué

”因顿绝。

xiān yǒu bèi jí suì kuì liè yuè yú yì zú

先有背疾,遂溃裂,月余亦卒。

zi zhēn zhī

子桢之。

zhēn zhī zì gōng gàn lì wèi shì zhōng dà sī mǎ zhǎng shǐ

桢之字公干,历位侍中、大司马长史。

huán xuán wèi tài wèi cháo chén bì jí wèn zhēn zhī wǒ hé rú jūn wáng shū

桓玄为太尉,朝臣毕集,问桢之:“我何如君亡叔?

zài zuò xián wéi qì yàn

”在坐咸为气咽。

zhēn zhī yuē wáng shū yī shí zhī biāo gōng shì qiān zǎi zhī yīng

桢之曰:“亡叔一时之标,公是千载之英。

yī zuò jiē yuè

”一坐皆悦。

cāo zhī zì zi zhòng lì shì zhōng shàng shū yù zhāng tài shǒu

操之字子重,历侍中、尚书、豫章太守。

xiàn zhī zì zi jìng

献之字子敬。

shǎo yǒu shèng míng ér gāo mài bù jī suī xián jū zhōng rì róng zhǐ bù dài fēng liú wèi yī shí zhī guān

少有盛名,而高迈不羁,虽闲居终日,容止不怠,风流为一时之冠。

nián shù suì cháng guān mén shēng chū pú yuē nán fēng bù jìng

年数岁,尝观门生樗蒱,曰:“南风不竞。

mén shēng yuē cǐ láng yì guǎn zhōng kuī bào shí jiàn yī bān

”门生曰:“此郎亦管中窥豹,时见一斑。

xiàn zhī nù yuē yuǎn cán xún fèng qiàn jìn kuì liú zhēn zhǎng

”献之怒曰:“远惭荀奉倩,近愧刘真长。

suì fú yī ér qù

”于是拂袖而去。

cháng yǔ xiōng huī zhī cāo zhī jù yì xiè ān èr xiōng duō yán sú shì xiàn zhī hán wēn ér yǐ

尝与兄徽之、 操之俱诣谢安,二兄多言俗事,献之寒温而已。

jì chū kè wèn ān wáng shì xiōng dì yōu liè ān yuē xiǎo zhě jiā

既出,客问安王氏兄弟优劣,安曰: “小者佳。

kè wèn qí gù ān yuē jí rén zhī cí guǎ yǐ qí shǎo yán gù zhī zhī

”客问其故,安曰:“吉人之辞寡,以其少言,故知之。

cháng yǔ huī zhī gòng zài yī shì hū rán huǒ fā huī zhī jù zǒu bù huáng qǔ lǚ

”尝与徽之共在一室,忽然火发,徽之遽走,不遑取履。

xiàn zhī shén sè tián rán xú hū zuǒ yòu fú chū

献之神色恬然,徐呼左右扶出。

yè wò zhāi zhōng ér yǒu tōu rén rù qí shì dào wù dōu jǐn

夜卧斋中而有偷人入其室,盗物都尽。

xiàn zhī xú yuē tōu r zhān qīng wǒ jiā jiù wù kě tè zhì zhī

献之徐曰:“偷儿,毡青我家旧物,可特置之。

qún tōu jīng zǒu

” 群偷惊走。

gōng cǎo lì shàn dān qīng

工草隶,善丹青。

qī bā suì shí xué shū xī zhī mì cóng hòu chè qí bǐ bù dé tàn yuē cǐ r hòu dāng fù yǒu dà míng

七八岁时学书,羲之密从后掣其笔不得,叹曰:“此儿后当复有大名。

cháng shū bì wèi fāng zhàng dà zì xī zhī shén yǐ wéi néng guān zhě shù bǎi rén

”尝书壁为方丈大字,羲之甚以为能,观者数百人。

huán wēn cháng shǐ shū shàn bǐ wù luò yīn huà zuò wū bó zì niú shén miào

桓温尝使书扇,笔误落,因画作乌驳牸牛,甚妙。

qǐ jiā zhōu zhǔ bù mì shū láng zhuǎn chéng yǐ xuǎn shàng xīn ān gōng zhǔ

起家州主簿、秘书郎,转丞,以选尚新安公主。

cháng jīng wú jùn wén gù pì qiáng yǒu míng yuán

尝经吴郡,闻顾辟彊有名园。

xiān bù xiāng shí chéng píng jiān yú jìng rù

先不相识,乘平肩舆径入。

shí pì qiáng fāng jí bīn yǒu ér xiàn zhī yóu lì jì bì páng ruò wú rén

时辟彊方集宾友,而献之游历既毕,傍若无人。

pì qiáng bó rán shù zhī yuē ào zhǔ rén fēi lǐ yě

辟彊勃然数之曰:“傲主人,非礼也。

yǐ guì jiāo shì fēi dào yě

以贵骄士,非道也。

shī shì èr zhě bù zú chǐ zhī cāng ěr

失是二者,不足齿之伧耳。

biàn qū chū mén

” 便驱出门。

xiàn zhī ào rú yě bù yǐ xiè yì

献之傲如也,不以屑意。

xiè ān shén qīn ài zhī qǐng wèi zhǎng shǐ

谢安甚钦爱之,请为长史。

ān jìn hào wèi jiāng jūn fù wèi zhǎng shǐ

安进号卫将军,复为长史。

tài yuán zhōng xīn qǐ tài jí diàn ān yù shǐ xiàn zhī tí bǎng yǐ wéi wàn dài bǎo ér nán yán zhī shì wèi yuē wèi shí líng yún diàn bǎng wèi tí ér jiàng zhě wù dīng zhī bù kě xià nǎi shǐ wéi zhòng jiāng xuán chéng shū zhī

太元中,新起太极殿, 安欲使献之题榜,以为万代宝,而难言之,试谓曰:“魏时陵云殿榜未题,而匠者误钉之,不可下,乃使韦仲将悬橙书之。

bǐ qì xū bìn jǐn bái cái yú qì xi

比讫,须鬓尽白,裁余气息。

hái yǔ zǐ dì yi jué cǐ fǎ

还语子弟, 宜绝此法。

xiàn zhī chuāi zhī qí zhǐ zhèng sè yuē zhòng jiāng wèi zhī dà chén níng yǒu cǐ shì

”献之揣知其旨,正色曰:“仲将,魏之大臣,宁有此事!

shǐ qí ruò cǐ yǒu yǐ zhī wèi dé zhī bù zhǎng

使其若此, 有以知魏德之不长。

ān suì bù zhī bī

”安遂不之逼。

ān yòu wèn yuē jūn shū hé rú jūn jiā zūn

安又问曰:“君书何如君家尊?

dá yuē gù dāng bù tóng

”答曰:“故当不同。

ān yuē wài lùn bù ěr

”安曰:“外论不尔。

dá yuē rén nà de zhī

”答曰:“人那得知!

xún chú jiàn wēi jiāng jūn wú xīng tài shǒu zhēng bài zhōng shū lìng

”寻除建威将军、吴兴太守, 征拜中书令。

jí ān hōng zèng lǐ yǒu tóng yì zhī yì wéi xiàn zhī xú miǎo gòng míng ān zhī zhōng xūn

及安薨,赠礼有同异之议,惟献之、徐邈共明安之忠勋。

xiàn zhī nǎi shàng shū yuē gù tài fù chén ān shǎo zhèn xuán fēng dào yù pàn yì

献之乃上疏曰:“故太傅臣安少振玄风,道誉泮溢。

ruò guàn xiá qī zé qì qí jī hào

弱冠遐栖,则契齐箕皓;

yìng yùn shì hè ér wáng yóu yǔn sāi

应运释褐,而王猷允塞。

jí zhì zài xuān wēi líng qiáng huá xiāo tiǎn

及至载宣威灵,强猾消殄。

gōng xūn jì róng tóu gāo ràng

功勋既融,投AX高让。

qiě fú shì xiān dì juàn lóng bù yī

且服事先帝,眷隆布衣。

bì xià jiàn zuò yáng qiū shàng fù jìn xīn jié zhì yǐ fǔ shèng míng

陛下践阼,阳秋尚富,尽心竭智以辅圣明。

kǎo qí qián yuè shǐ zhōng shì qíng qiǎn quǎn shí dà jìn zhī jùn fǔ yì dǔ yú nǎng chén yǐ

考其潜跃始终,事情缱绻,实大晋之俊辅, 义笃于曩臣矣。

fú wéi bì xià liú xīn zōng chén chéng shén yú xǐng chá

伏惟陛下留心宗臣,澄神于省察。

xiào wǔ dì suì jiā ān shū lǐ

”孝武帝遂加安殊礼。

wèi jǐ xiàn zhī yù jí jiā rén wéi shàng zhāng dào jiā fǎ yīng shǒu guò wèn qí yǒu hé dé shī

未几,献之遇疾,家人为上章,道家法应首过,问其有何得失。

duì yuē bù jué yú shì wéi yì yǔ xī jiā lí hūn

对曰:“不觉余事,惟忆与郗家离婚。

xiàn zhī qián qī xī yù nǚ yě

”献之前妻,郗昙女也。

é ér zú yú guān

俄而卒于官。

ān xī huáng hòu lì yǐ hòu fù zhuī zèng shì zhōng tè jìn guāng lù dài fu tài zǎi shì yuē xiàn

安僖皇后立,以后父追赠侍中、特进、光禄大夫、太宰,谥曰宪。

wú zi yǐ xiōng zi jìng zhī sì wèi zhì yì xīng tài shǒu

无子,以兄子静之嗣,位至义兴太守。

shí yì zhě yǐ wéi xī zhī cǎo lì jiāng zuǒ zhōng cháo mò yǒu jí zhě xiàn zhī gǔ lì yuǎn bù jí fù ér pō yǒu mèi qù

时议者以为羲之草隶,江左中朝莫有及者,献之骨力远不及父,而颇有媚趣。

huán xuán yǎ ài qí fù zǐ shū gè wèi yī zhì zhì zuǒ yòu yǐ wán zhī

桓玄雅爱其父子书,各为一帙,置左右以玩之。

shǐ xī zhī suǒ yǔ gòng yóu zhě xǔ mài

始羲之所与共游者许迈。

xǔ mài zì shū xuán yī míng yìng dān yáng jù róng rén yě

许迈,字叔玄,一名映,丹阳句容人也。

jiā shì shì zú ér mài shǎo tián jìng bù mù shì jìn

家世士族,而迈少恬静,不慕仕进。

wèi ruò guàn cháng zào guō pú pú wèi zhī shì yù tài zhī dà chù qí shàng liù yáo fā

未弱冠,尝造郭璞,璞为之筮,遇《泰》之《大畜》,其上六爻发。

pú wèi yuē jūn yuán jí zì tiān yi xué shēng xiá zhī dào

璞谓曰:“君元吉自天,宜学升遐之道。

shí nán hǎi tài shǒu bào jìng yǐn jì qián dùn rén mò zhī zhī

”时南海太守鲍靓隐迹潜遁,人莫之知。

mài nǎi wǎng hou zhī tàn qí zhì yào

迈乃往候之, 探其至要。

fù mǔ shàng cún wèi rěn wéi qīn

父母尚存,未忍违亲。

wèi yú háng xuán liù shān jìn yán líng zhī máo shān shì dòng tíng xī mén qián tōng wǔ yuè chén ān shì máo jì wěi cháng suǒ yóu chù yú shì lì jīng shè yú xuán liù ér wǎng lái máo lǐng zhī dòng shì fàng jué shì wu yǐ xún xiān guǎn shuò wàng shí jié huán jiā dìng xǐng ér yǐ

谓余杭悬霤山近延陵之茅山,是洞庭西门,潜通五岳,陈安世、茅季伟常所游处,于是立精舍于悬霤,而往来茅岭之洞室,放绝世务,以寻仙馆,朔望时节还家定省而已。

fù mǔ jì zhōng nǎi qiǎn fù sūn shì huán jiā suì xié qí tóng zhì biàn yóu míng shān yān

父母既终,乃遣妇孙氏还家,遂携其同志遍游名山焉。

chū cǎi yào yú tóng lú xiàn zhī huán shān ěr shù shè sān nián shí yù duàn gǔ

初采药于桐庐县之桓山,饵术涉三年,时欲断谷。

yǐ cǐ shān jìn rén bù dé zhuān yī sì miàn fān zhī hǎo dào zhī tú yù xiāng jiàn zhě dēng lóu yǔ yǔ yǐ cǐ wéi lè

以此山近人,不得专一,四面籓之,好道之徒欲相见者,登楼与语,以此为乐。

cháng fú qì yī qì qiān yú xī

常服气,一气千余息。

yǒng hé èr nián yí rù lín ān xī shān dēng yán rú zhī miǎo ěr zì dé yǒu zhōng yān zhī zhì

永和二年,移入临安西山,登岩茹芝,眇尔自得,有终焉之志。

nǎi gǎi míng xuán zì yuǎn yóu

乃改名玄,字远游。

yǔ fù shū gào bié yòu zhe shī shí èr shǒu lùn shén xiān zhī shì yān

与妇书告别,又著诗十二首,论神仙之事焉。

xī zhī zào zhī wèi cháng bù mí rì wàng guī xiāng yǔ wèi shì wài zhī jiāo

羲之造之,未尝不弥日忘归,相与为世外之交。

xuán yí xī zhī shū yún zì shān yīn nán zhì lín ān duō yǒu jīn táng yù shì xiān rén zhī cǎo zuǒ yuán fàng zhī tú hàn mò zhū dé dào zhě jiē zài yān

玄遗羲之书云:“自山阴南至临安,多有金堂玉室,仙人芝草,左元放之徒,汉末诸得道者皆在焉。

xī zhī zì wèi zhī chuán shù líng yì zhī jī shén duō bù kě xiáng jì

”羲之自为之传,述灵异之迹甚多,不可详记。

xuán zì hòu mò cè suǒ zhōng hǎo dào zhě jiē wèi zhī yǔ huà yǐ

玄自后莫测所终,好道者皆谓之羽化矣。

zàn yuē shū qì zhī xìng zhào hu zhōng gǔ shéng wén niǎo jì bù zú kě guān

赞曰:书契之兴,肇乎中古,绳文鸟迹,不足可观。

mò dài qù pǔ guī huá shū jiān diǎn hàn zhēng xiāng kuà shàng jìng qí gōng zhuō

末代去朴归华,舒笺点翰, 争相跨尚,竞其工拙。

bó yīng lín chí zhī miào wú fù yú zōng

伯英临池之妙,无复余踪;

shī yí xuán zhàng zhī qí hǎn yǒu yí jì

师宜悬帐之奇,罕有遗迹。

dǎi hu zhōng wáng yǐ jiàng lüè kě yán yān

逮乎钟王以降,略可言焉。

zhōng suī shàn měi yī shí yì wèi huí jué lùn qí jìn shàn huò yǒu suǒ yí

钟虽擅美一时,亦为回绝,论其尽善,或有所疑。

zhì yú bù xiān nóng fēn shū mì xiá shū yún juǎn wú suǒ jiān rán

至于布纤浓,分疏密,霞舒云卷,无所间然。

dàn qí tǐ zé gǔ ér bù jīn zì zé zhǎng ér yú zhì yǔ qí dà liàng yǐ cǐ wéi xiá

但其体则古而不今,字则长而逾制,语其大量, 以此为瑕。

xiàn zhī suī yǒu fù fēng shū fēi xīn qiǎo

献之虽有父风,殊非新巧。

guān qí zì shì shū shòu rú lóng dōng zhī kū shù

观其字势疏瘦,如隆冬之枯树;

lǎn qí bǐ zōng jū shù ruò yán jiā zhī è lì

览其笔踪拘束,若严家之饿隶。

qí kū shù yě suī chá niè ér wú qū shēn

其枯树也,虽槎枿而无屈伸;

qí è lì yě zé jī léi ér bù fàng zòng

其饿隶也,则羁羸而不放纵。

jiān sī èr zhě gù hàn mò zhī bìng xī

兼斯二者,故翰墨之病歙!

zi yún jìn chū shàn míng jiāng biǎo rán jǐn de chéng shū wú zhàng fū zhī qì xíng xíng ruò yíng chūn yǐn zì zì rú wǎn qiū shé

子云近出,擅名江表,然仅得成书,无丈夫之气,行行若萦春蚓,字字如绾秋蛇;

wò wáng méng yú zhǐ zhōng zuò xú yǎn yú bǐ xià

卧王蒙于纸中,坐徐偃于笔下;

suī tū qiān tù zhī hàn jù wú yī háo zhī jīn qióng wàn gǔ zhī pí liǎn wú bàn fēn zhī gǔ

虽秃千兔之翰,聚无一毫之筋,穷万谷之皮,敛无半分之骨;

yǐ cí bō měi fēi qí làn míng yá

以兹播美,非其滥名邪!

cǐ shù zi zhě jiē yù guò qí shí

此数子者,皆誉过其实。

suǒ yǐ xiáng chá gǔ jīn yán jīng zhuàn sù jìn shàn jìn měi qí wéi wáng yì shǎo hu

所以详察古今,研精篆素,尽善尽美,其惟王逸少乎!

guān qí diǎn yè zhī gōng cái chéng zhī miào yān fēi lù jié zhuàng ruò duàn ér hái lián

观其点曳之工,裁成之妙,烟霏露结,状若断而还连;

fèng zhù lóng pán shì rú xié ér fǎn zhí

凤翥龙蟠,势如斜而反直。

wán zhī bù jué wèi juàn lǎn zhī mò shi qí duān xīn mù shǒu zhuī cǐ rén ér yǐ

玩之不觉为倦,览之莫识其端,心慕手追,此人而已。

qí yú qū qū zhī lèi hé zú lùn zāi

其余区区之类,何足论哉!

✦ You read 列传·第五十章

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.