chén shòu zì chéng zuò bā xī ān hàn rén yě
陈寿,字承祚,巴西安汉人也。
shǎo hào xué shī shì tóng jùn qiáo zhōu shì shǔ wèi guān gé lìng shǐ
少好学,师事同郡谯周,仕蜀为观阁令史。
huàn rén huáng hào zhuān nòng wēi quán dà chén jiē qū yì fù zhī shòu dú bù wéi zhī qū yóu shì lǚ bèi qiǎn chù
宦人黄皓专弄威权,大臣皆曲意附之,寿独不为之屈,由是屡被谴黜。
zāo fù sāng yǒu jí shǐ bì wán yào kè wǎng jiàn zhī xiāng dǎng yǐ wéi biǎn yì
遭父丧,有疾, 使婢丸药,客往见之,乡党以为贬议。
jí shǔ píng zuò shì shěn zhì zhě lěi nián
及蜀平,坐是沈滞者累年。
sī kōng zhāng huá ài qí cái yǐ shòu suī bù yuǎn xián yuán qíng bù zhì biǎn fèi jǔ wèi xiào lián chú zuǒ zhù zuò láng chū bǔ yáng píng lìng
司空张华爱其才, 以寿虽不远嫌,原情不至贬废,举为孝廉,除佐著作郎,出补阳平令。
zhuàn shǔ xiàng zhū gé liàng jí zòu zhī
撰《蜀相诸葛亮集》,奏之。
chú zhù zuò láng lǐng běn jùn zhōng zhèng
除著作郎,领本郡中正。
zhuàn wèi wú shǔ sān guó zhì fán liù shí wǔ piān
撰魏吴蜀《三国志》,凡六十五篇。
shí rén chēng qí shàn xù shì yǒu liáng shǐ zhī cái
时人称其善叙事,有良史之才。
xià hóu chén shí zhe wèi shū jiàn shòu suǒ zuò biàn huài jǐ shū ér ba
夏侯湛时著《魏书》,见寿所作,便坏己书而罢。
zhāng huá shēn shàn zhī wèi shòu yuē dāng yǐ jìn shū xiāng fù ěr
张华深善之,谓寿曰:“当以《晋书》相付耳。
qí wéi shí suǒ zhòng rú cǐ
”其为时所重如此。
huò yún dīng yí dīng gǎo yǒu shèng míng yú wèi shòu wèi qí zǐ yuē kě mì qiān hú mǐ jiàn yǔ dāng wèi zūn gōng zuò jiā chuán
或云丁仪、丁暠有盛名于魏,寿谓其子曰:“可觅千斛米见与,当为尊公作佳传。
dīng bù yǔ zhī jìng bù wéi lì zhuàn
”丁不与之,竟不为立传。
shòu fù wèi mǎ sù cān jūn sù wèi zhū gě liàng suǒ zhū shòu fù yì zuò bèi kūn zhū gě zhān yòu qīng shòu
寿父为马谡参军,谡为诸葛亮所诛,寿父亦坐被髡,诸葛瞻又轻寿。
shòu wèi liàng lì zhuàn wèi liàng jiàng lüè fēi zhǎng wú yìng dí zhī cái yán zhān wéi gōng shū míng guò qí shí
寿为亮立传,谓亮将略非长,无应敌之才,言瞻惟工书,名过其实。
yì zhě yǐ cǐ shǎo zhī
议者以此少之
zhāng huá jiāng jǔ shòu wèi zhōng shū láng xún xù jì huá ér jí shòu suì fěng lì bù qiān shòu wèi zhǎng guǎng tài shǒu
张华将举寿为中书郎,荀勖忌华而疾寿,遂讽吏部迁寿为长广太守。
cí mǔ lǎo bù jiù
辞母老不就。
dù yù jiāng zhī zhèn fù jiàn zhī yú dì yi bǔ huáng sàn
杜预将之镇,复荐之于帝,宜补黄散。
yóu shì shòu yù shǐ zhì shū
由是授御史治书。
yǐ mǔ yōu qù zhí
以母忧去职。
mǔ yí yán lìng zàng luò yáng shòu zūn qí zhì
母遗言令葬洛阳,寿遵其志。
yòu zuò bù yǐ mǔ guī zàng jìng bèi biǎn yì
又坐不以母归葬,竟被贬议。
chū qiáo zhōu cháng wèi shòu yuē qīng bì yǐ cái xué chéng míng dāng bèi sǔn shé yì fēi bù xìng yě
初,谯周尝谓寿曰:“卿必以才学成名,当被损折,亦非不幸也。
yi shēn shèn zhī
宜深慎之。
shòu zhì cǐ zài zhì fèi rǔ jiē rú zhōu yán
”寿至此,再致废辱,皆如周言。
hòu shù suì qǐ wèi tài zǐ zhōng shù zǐ wèi bài
后数岁,起为太子中庶子,未拜。
yuán kāng qī nián bìng zú shí nián liù shí wǔ
元康七年,病卒,时年六十五。
liáng zhōu dà zhōng zhèng shàng shū láng fàn yūn děng shàng biǎo yuē xī hàn wǔ dì zhào yuē sī mǎ xiàng rú bìng shén kě qiǎn xī qǔ qí shū
梁州大中正、尚书郎范𫖳等上表曰:“昔汉武帝诏曰:‘司马相如病甚,可遣悉取其书。
shǐ zhě de qí yí shū yán fēng shàn shì tiān zǐ yì yān
”使者得其遗书,言封禅事,天子异焉。
chén děng àn gù zhì shū shì yù shǐ chén shòu zuò sān guó zhì cí duō quàn jiè míng hu dé shī yǒu yì fēng huà suī wén yàn bù ruò xiàng rú ér zhì zhí guò zhī yuàn chuí cǎi lù
臣等案:故治书侍御史陈寿作《三国志》,辞多劝诫,明乎得失,有益风化,虽文艳不若相如,而质直过之,愿垂采录。
yú shì zhào xià hé nán yǐn luò yáng lìng jiù jiā xiě qí shū
”于是诏下河南尹、洛阳令,就家写其书。
shòu yòu zhuàn gǔ guó zhì wǔ shí piān yì dōu qí jiù chuán shí piān yú wén zhāng chuán yú shì
寿又撰《古国志》五十篇、《益都耆旧传》十篇,余文章传于世。
wáng cháng wén zì dé ruì guǎng hàn qī rén yě
王长文,字德睿,广汉郪人也。
shǎo yǐ cái xué zhī míng ér dàng bù jī zhōu fǔ pì mìng jiē bù jiù
少以才学知名,而荡不羁,州府辟命皆不就。
zhōu pì bié jià nǎi wēi fú qiè chū jǔ zhōu mò zhī suǒ zhī
州辟别驾,乃微服窃出,举州莫知所之。
hòu yú chéng dū shì zhōng dūn jù niè hú bǐng
后于成都市中蹲踞啮胡饼。
cì shǐ zhī qí bù qū lǐ qiǎn zhī
刺史知其不屈, 礼遣之。
bì mén zì shǒu bù jiāo rén shì
闭门自守,不交人事。
zhù shū sì juǎn nǐ yì míng yuē tōng xuán jīng yǒu wén yán guà xiàng kě yòng bǔ shì shí rén bǐ zhī yáng xióng tài xuán
著书四卷,拟《易》,名曰《通玄经》,有《文言》、 《卦象》,可用卜筮,时人比之扬雄《太玄》。
tóng jùn mǎ xiù yuē yáng xióng zuò tài xuán wéi huán tán yǐ wéi bì chuán hòu shì
同郡马秀曰:“扬雄作《太玄》, 惟桓谭以为必传后世。
wǎn zāo lù jī xuán dào suì míng
晚遭陆绩,玄道遂明。
zhǎng wén tōng xuán jīng wèi zāo lù jī jūn shān ěr
长文《通玄经》未遭陆绩、君山耳。
tài kāng zhōng shǔ tǔ huāng jǐn kāi cāng zhèn dài
太康中,蜀土荒馑,开仓振贷。
zhǎng wén jū pín dài duō hòu wú yǐ cháng
长文居贫,贷多,后无以偿。
jùn xiàn qiè zé sòng zhǎng wén dào zhōu
郡县切责,送长文到州。
cì shǐ xú gàn shě zhī bù xiè ér qù
刺史徐干舍之,不谢而去。
hòu chéng dōu wáng yǐng yǐn wèi guāng yuán lìng
后成都王颖引为光源令。
huò wèn qián bù jiàng zhì jīn hé wéi qū
或问:“前不降志, 今何为屈?
zhǎng wén yuē lù yǐ yǎng qīn fēi wéi shēn yě
”长文曰:“禄以养亲,非为身也。
liáng wáng róng wèi chéng xiàng yǐn wéi cóng shì zhōng láng
”梁王肜为丞相,引为从事中郎。
zài luò chū xíng zhé zhù bái zhān xiǎo zhāng yǐ zài chē dāng shí yì yān
在洛出行,辄著白旃小鄣以载车,当时异焉。
hòu zhōng yú luò
后终于洛。
yú pǔ zì yǔn yuán gāo píng chāng yì rén yě
虞溥,字允源,高平昌邑人也。
fù mì wèi piān jiàng jūn
父秘,为偏将军。
zhèn lǒng xī
镇陇西。
pǔ cóng fù zhī guān zhuān xīn fén jí
溥从父之官,专心坟籍。
shí jiāng chǎng yuè wǔ rén zhēng shì zhī pǔ wèi cháng yù mù
时疆场阅武,人争视之,溥未尝寓目。
jùn chá xiào lián chú láng zhōng bǔ shàng shū dōu lìng shǐ
郡察孝廉,除郎中,补尚书都令史。
shàng shū lìng wèi guàn shàng shū zhě bìng qì zhòng zhī
尚书令卫瓘、尚书褚并器重之。
pǔ wèi guàn yuē wǎng zhě jīn mǎ qǐ fú dà jìn yìng tiān yi fù xiān wáng wǔ děng zhī zhì yǐ suí jiǔ cháng
溥谓瓘曰:“往者金马启符,大晋应天,宜复先王五等之制,以绥久长。
bù kě chéng bào qín zhī fǎ suì hàn wèi zhī shī yě
不可承暴秦之法,遂汉魏之失也。
guàn yuē lì dài tàn cǐ ér zhōng wèi néng gǎi
”瓘曰:“历代叹此, 而终未能改。
shāo qiān gōng chē sī mǎ lìng chú pó yáng nèi shǐ
稍迁公车司马令,除鄱阳内史。
dà xiū xiáng xù guǎng zhào xué tú yí gào shǔ xiàn yuē xué suǒ yǐ dìng qíng lǐ xìng ér jī zhòng shàn zhě yě
大修庠序,广诏学徒,移告属县曰:“学所以定情理性而积众善者也。
qíng dìng yú nèi ér xíng chéng yú wài jī shàn yú xīn ér míng xiǎn yú jiào gù zhōng rén zhī xìng suí jiào ér yí jī shàn zé xí yǔ xìng chéng
情定于内而行成于外,积善于心而名显于教,故中人之性随教而移,积善则习与性成。
táng yú zhī shí jiē bǐ wū ér kě fēng jí qí fèi yě ér yún kě zhū qǐ fēi huà yǐ chéng sú jiào yí rén xīn zhě zāi
唐虞之时,皆比屋而可封,及其废也,而云可诛,岂非化以成俗,教移人心者哉!
zì hàn shì shī yù tiān xià fēn bēng jiāng biǎo kòu gé jiǔ tì wáng jiào xiáng xù zhī xun fèi ér mò xiū
自汉氏失御,天下分崩,江表寇隔,久替王教,庠序之训,废而莫修。
jīn sì hǎi yī tǒng wàn lǐ tóng guǐ xī xī zhào shù xián xiū xī hu tài hé zhī zhōng yi chóng shàng dào sù guǎng kāi xué yè yǐ zàn xié shí yōng guāng yáng shèng huà
今四海一统,万里同轨,熙熙兆庶,咸休息乎太和之中,宜崇尚道素,广开学业,以赞协时雍,光扬盛化。
nǎi jù wèi tiáo zhì
”乃具为条制。
yú shì zhì zhě qī bǎi yú rén
于是至者七百余人。
pǔ nǎi zuò gào yǐ jiǎng xun zhī yuē
溥乃作诰以奖训之,曰:
wén xué zhū shēng jiē guàn dài zhī liú nián shèng zhì měi shǐ shè xué tíng jiǎng xiū diǎn xùn cǐ dà chéng zhī yè lì dé zhī jī yě
文学诸生皆冠带之流,年盛志美,始涉学庭,讲修典训,此大成之业,立德之基也。
fu shèng rén zhī dào dàn ér guǎ wèi gù shǐ xué zhě bù hǎo yě
夫圣人之道淡而寡味,故始学者不好也。
jí zhì jī yuè suǒ guān mí bó suǒ xí mí duō rì wén suǒ bù wén rì jiàn suǒ bú jiàn rán hòu xīn kāi yì lǎng jìng yè yào qún hū rán bù jué dà huà zhī táo jǐ zhì dào zhī rù shén yě
及至期月,所观弥博,所习弥多, 日闻所不闻,日见所不见,然后心开意朗,敬业乐群,忽然不觉大化之陶己,至道之入神也。
gù xué zhī rǎn rén shén yú dān qīng
故学之染人,甚于丹青。
dān qīng wú jiàn qí jiǔ ér yū yǐ wèi jiàn jiǔ xué ér yū zhě yě
丹青吾见其久而渝矣,未见久学而渝者也。
fu gōng rén zhī rǎn xiān xiū qí zhì hòu shì qí sè zhì xiū sè jī ér rǎn gōng bì yǐ
夫工人之染,先修其质,后事其色,质修色积,而染工毕矣。
xué yì yǒu zhì xiào tì zhōng xìn shì yě
学亦有质,孝悌忠信是也。
jūn zǐ nèi zhèng qí xīn wài xiū qí xíng xíng yǒu yú lì zé yǐ xué wén wén zhì bīn bīn rán hòu wèi dé
君子内正其心,外修其行,行有余力,则以学文,文质彬彬,然后为德。
fu xué zhě bù huàn cái bù jí ér huàn zhì bù lì gù yuē xī jì zhī mǎ yì jì zhī chéng xī yán zhī tú yì yán zhī lún yě
夫学者不患才不及,而患志不立,故曰希骥之马,亦骥之乘,希颜之徒,亦颜之伦也。
yòu yuē qì ér shě zhī xiǔ mù bù zhī
又曰契而舍之,朽木不知;
qì ér bù shě jīn shí kě kuī
契而不舍,金石可亏。
sī fēi qí xiào hu
斯非其效乎!
jīn zhū shēng kǒu sòng shèng rén zhī diǎn tǐ xián xiáng xù zhī xun bǐ jí sān nián kě yǐ xiǎo chéng
今诸生口诵圣人之典,体闲庠序之训,比及三年,可以小成。
ér lìng míng xuān liú yā yù rì xīn péng yǒu qīn ér lè zhī cháo shì jìng ér tàn zhī
而令名宣流,雅誉日新,朋友钦而乐之,朝士敬而叹之。
yú shì zhōu fǔ jiāo mìng zé guān ér shì bù yì měi hu
于是州府交命择官而仕,不亦美乎!
ruò nǎi hán zhāng shū zǎo huī hàn liú lí chēng shù shì wù tàn zé jiū qí shǐ yáng bān tāo bǐ zhòng shū jié shé yì wéi cái suǒ jū gù wú cháng rén yě
若乃含章舒藻,挥翰流离,称述世务,探赜究奇,使杨斑韬笔,仲舒结舌,亦惟才所居, 固无常人也。
rán jī yī sháo yǐ chéng jiāng hé lèi wēi chén yǐ chóng jùn jí fěi zhì fěi qín lǐ wú yóu jì yě
然积一勺以成江河,累微尘以崇峻极,匪至匪勤,理无由济也。
zhū shēng ruò jué rén jiān zhī wu xīn zhuān qīn xué lèi yī yǐ guàn zhī jī jiàn yǐ jìn zhī zé yì huò chí huò sù huò xiān huò hòu ěr hé zhì ér bù tōng hé yuǎn ér bù zhì yá
诸生若绝人间之务,心专亲学,累一以贯之,积渐以进之,则亦或迟或速,或先或后耳, 何滞而不通,何远而不至邪!
shí jì jiǔ qiú gèng qǐ wū xíng lǐ pǔ yuē jūn zǐ xíng lǐ wú cháng chù yě gù kǒng zǐ shè yú jué xiāng zhī pǔ ér xíng lǐ yú dà shù zhī xià
时祭酒求更起屋行礼,溥曰:“君子行礼,无常处也,故孔子射于矍相之圃, 而行礼于大树之下。
kuàng jīn xué tíng xiáng xù gāo táng xiǎn chǎng hu
况今学庭庠序,高堂显敞乎!
pǔ wéi zhèng yán ér bù měng fēng huà dà xíng yǒu bái wū jí yú jùn tíng
溥为政严而不猛,风化大行,有白乌集于郡庭。
zhù chūn qiū jīng chuán zhuàn jiāng biǎo chuán jí wén zhāng shī fù shù shí piān
注《春秋》经、传,撰《江表传》及文章诗赋数十篇。
zú yú luò shí nián liù shí èr
卒于洛,时年六十二。
zi bó guò jiāng shàng jiāng biǎo chuán yú yuán dì zhào cáng yú mì shū
子勃,过江上《江表传》于元帝, 诏藏于秘书。
sī mǎ biāo zì shào tǒng gāo yáng wáng mù zhī zhǎng zǐ yě
司马彪,字绍统,高阳王睦之长子也。
chū hòu xuān dì dì mǐn
出后宣帝弟敏。
shǎo dǔ xué bù juàn rán hào sè báo xíng wèi mù suǒ zé gù bù dé wèi sì suī míng chū jì shí fèi zhī yě
少笃学不倦,然好色薄行,为睦所责,故不得为嗣,虽名出继,实废之也。
biāo yóu cǐ bù jiāo rén shì ér zhuān jīng xué xí gù de bó lǎn qún jí zhōng qí zhuì jí zhī wu
彪由此不交人事,而专精学习, 故得博览群籍,终其缀集之务。
chū bài qí dū wèi
初拜骑都尉。
tài shǐ zhōng wèi mì shū láng zhuǎn chéng
泰始中,为秘书郎,转丞。
zhù zhuāng zi zuò jiǔ zhōu chūn qiū
注《庄子》, 作《九州春秋》。
yǐ wéi xiān wáng lì shǐ guān yǐ shū shí shì zài shàn è yǐ wéi jǔ quàn cuō jiào shì zhī yào yě
以为“先王立史官以书时事,载善恶以为沮劝,撮教世之要也。
shì yǐ chūn qiū bù xiū zé zhòng ní lǐ zhī
是以《春秋》不修,则仲尼理之;
guān jū jì luàn zé shī zhì xiū zhī
《关雎》既乱,则师挚修之。
qián zhé qǐ hǎo fán zāi
前哲岂好烦哉?
gài bù dé yǐ gù yě
盖不得已故也。
hàn shì zhōng xīng qì yú jiàn ān zhōng chén yì tǔ yì yǐ zhāo zhù ér shí wú liáng shǐ jì shù fán zá qiáo zhōu suī yǐ shān chú rán yóu wèi jǐn ān shùn yǐ xià wáng quē zhě duō
汉氏中兴,讫于建安,忠臣义土亦以昭著,而时无良史,记述烦杂, 谯周虽已删除,然犹未尽,安顺以下,亡缺者多。
biāo nǎi tǎo lùn zhòng shū zhui qí suǒ wén qǐ yú shì zǔ zhōng yú xiào xiàn biān nián èr bǎi lù shì shí èr tōng zōng shàng xià páng guàn zhù shì wèi jì zhì chuán fán bā shí piān hào yuē xù hàn shū
”彪乃讨论众书,缀其所闻,起于世祖,终于孝献,编年二百,录世十二,通综上下,旁贯庶事,为纪、志、传凡八十篇,号曰《续汉书》。
tài shǐ chū wǔ dì qīn cí nán jiāo biāo shàng shū dìng yì yǔ zài xiào sì zhì
泰始初,武帝亲祠南郊,彪上疏定议,语在《效祀志》。
hòu bài sàn qí shì láng
后拜散骑侍郎。
huì dì mò nián zú shí suǒ liù shí yú
惠帝末年卒,时所六十余。
chū qiáo zhōu yǐ sī mǎ qiān shǐ jì shū zhōu qín yǐ shàng huò cǎi sú yǔ bǎi jiā zhī yán bù zhuān jù zhèng jīng zhōu yú shì zuò gǔ shǐ kǎo èr shí wǔ piān jiē píng jiù diǎn yǐ jiū qiān zhī miù wù
初,谯周以司马迁《史记》书周秦以上,或采俗语百家之言,不专据正经,周于是作《古史考》二十五篇,皆凭旧典,以纠迁之谬误。
biāo fù yǐ zhōu wèi wèi jìn shàn yě tiáo gǔ shǐ kǎo zhōng fán bǎi èr shí èr shì wèi bù dàng duō jù jí zhǒng jì nián zhī yì yì xíng yú shì
彪复以周为未尽善也,条 《古史考》中凡百二十二事为不当,多据《汲冢纪年》之义,亦行于世。
wáng yǐn zì chù shū chén jùn chén rén yě
王隐,字处叔,陈郡陈人也。
shì hán sù
世寒素。
fù quán lì yáng lìng shǎo hào xué yǒu zhù shù zhī zhì měi sī lù jìn shì jí gōng chén xíng zhuàng wèi jiù ér zú
父铨,历阳令,少好学,有著述之志, 每私录晋事及功臣行状,未就而卒。
yǐn yǐ rú sù zì shǒu bù jiāo shì yuán bó xué duō wén shòu fù yí yè xī dōu jiù shì duō suǒ ān jiū
隐以儒素自守,不交势援,博学多闻,受父遗业,西都旧事多所谙究。
jiàn xìng zhōng guò jiāng chéng xiàng jūn zī jì jiǔ zhuō jùn zǔ nà yǎ xiàng zhī zhòng
建兴中,过江,丞相军谘祭酒涿郡祖纳雅相知重。
nà hǎo bó yì měi jiàn zhǐ zhī
纳好博弈,每谏止之。
nà yuē liáo yòng wàng yōu ěr
纳曰: “聊用忘忧耳。
yǐn yuē gài gǔ rén zāo shí zé yǐ gōng dá qí dào
”隐曰:“盖古人遭时,则以功达其道;
bù yù zé yǐ yán dá qí cái gù pǐ tài bù qióng yě
不遇,则以言达其才,故否泰不穷也。
dāng jīn jìn wèi yǒu shū tiān xià dà luàn jiù shì dàng miè fēi fán cái suǒ néng lì
当今晋未有书,天下大乱,旧事荡灭,非凡才所能立。
jūn shào zhǎng wǔ dōu yóu huàn sì fāng huá yí chéng bài jiē zài ěr mù hé bù shù ér cái zhī
君少长五都, 游宦四方,华夷成败皆在耳目,何不述而裁之!
yīng zhòng yuǎn zuò fēng sú tōng cuī zǐ zhēn zuò zhèng lùn cài bó jiē zuò quàn xué piān shǐ yóu zuò jí jiù zhāng yóu xíng yú shì biàn wèi méi ér bù xiǔ
应仲远作《风俗通》,崔子真作 《政论》,蔡伯喈作《劝学篇》,史游作《急就章》,犹行于世,便为没而不朽。
dāng qí tóng shí rén qǐ shǎo zāi
当其同时,人岂少哉?
ér liǎo wú wén jiē yóu wú suǒ shù zuò yě
而了无闻,皆由无所述作也。
gù jūn zi jí mò shì ér wú wén yì chēng zì qiáng bù xī kuàng guó shǐ míng hu dé shī zhī jī hé bì bó yì ér hòu wàng yōu zāi nà kuì rán tàn yuē fēi bù yuè zǐ dào lì bù zú yě
故君子疾没世而无闻,《易》 称自强不息,况国史明乎得失之迹,何必博弈而后忘忧哉”纳喟然叹曰:“非不悦子道,力不足也。
nǎi shàng shū jiàn yǐn
”乃上疏荐隐。
yuán dì yǐ cǎo chuàng wu yīn wèi huáng shǐ guān suì qǐn bù bào
元帝以草创务殷,未遑史官,遂寝不报。
tài xìng chū diǎn zhāng shāo bèi nǎi zhào yǐn jí guō pú jù wèi zhù zuò láng lìng zhuàn jìn shǐ
太兴初,典章稍备,乃召隐及郭璞俱为著作郎,令撰晋史。
yù píng wáng dūn gōng cì jué píng líng xiāng hòu
豫平王敦功,赐爵平陵乡侯。
shí zhù zuò láng yú yù sī zhuàn jìn shū ér shēng zhǎng dōng nán bù zhī zhōng cháo shì shù fǎng yú yǐn bìng jiè yǐn suǒ zhù shū qiè xiě zhī suǒ wén jiàn guǎng
时著作郎虞预私撰《晋书》,而生长东南,不知中朝事,数访于隐,并借隐所著书窃写之,所闻渐广。
shì hòu gèng jí yǐn xíng yú yán sè
是后更疾隐,形于言色。
yù jì háo zú jiāo jié quán guì gòng wèi péng dǎng yǐ chì yǐn jìng yǐ bàng miǎn chù guī yú jiā
预既豪族,交结权贵,共为朋党,以斥隐,竟以谤免,黜归于家。
pín wú zī yòng shū suì bù jiù nǎi yī zhēng xi jiāng jūn yǔ liàng yú wǔ chāng
贫无资用,书遂不就,乃依征西将军庾亮于武昌。
liàng gōng qí zhǐ bǐ shū nǎi de chéng yì què shàng zhī
亮供其纸笔,书乃得成,诣阙上之。
yǐn suī hǎo zhù shù ér wén cí bǐ zhuō wú chuǎn bù lún
隐虽好著述,而文辞鄙拙,芜舛不伦。
qí shū cì dì kě guān zhě jiē qí fù suǒ zhuàn
其书次第可观者,皆其父所撰;
wén tǐ hùn màn yì bù kě jiě zhě yǐn zhī zuò yě
文体混漫义不可解者,隐之作也。
nián qī shí yú zú yú jiā
年七十余,卒于家。
yǐn xiōng hú zì chù zhòng
隐兄瑚,字处仲。
shǎo zhòng wǔ jié chéng dū wáng yǐng jǔ bīng xiàng luò yǐ wéi guàn jūn cān jūn jī gōng lèi qiān yóu jī jiāng jūn yǔ sī lì mǎn fèn hé nán yǐn zhōu fù děng jù zhūn dà sī mǎ mén yǐ wèi gōng yè
少重武节,成都王颖举兵向洛,以为冠军参军,积功,累迁游击将军,与司隶满奋、河南尹周馥等俱屯大司马门,以卫宫掖。
shí shàng guān yǐ zòng bào hú yǔ fèn děng gòng móu chú zhī fǎn wèi suǒ hài
时上官已纵暴, 瑚与奋等共谋除之,反为所害。
yú yù zì shū níng zhēng shì xǐ zhī dì yě běn míng mào fàn míng mù huáng hòu mǔ huì gù gǎi yān
虞预,字叔宁,征士喜之弟也,本名茂,犯明穆皇后母讳,故改焉。
yù shí èr ér gū shǎo hào xué yǒu wén zhāng
预十二而孤,少好学,有文章。
yú yáo fēng sú gè yǒu péng dǎng zōng rén gòng jiàn yù wèi xiàn gōng cáo yù shǐ shā tài huì zhuó
余姚风俗,各有朋党,宗人共荐预为县功曹,欲使沙汰秽浊。
yù shū yǔ qí cóng shū fù yuē jìn huò wén zhū jūn yǐ yù rù sì biàn yīng wěi zhì zé dāng qīn shì bù dé tú yǐ
预书与其从叔父曰:“近或闻诸君以预入寺,便应委质,则当亲事,不得徒已。
rán yù xià yú guò yǒu suǒ huái
然预下愚,过有所怀。
xié dǎng hù zhān yì tóng fēng zhì yī dàn chà diē zhòng gǔ jiāo míng
邪党互瞻,异同蜂至,一旦差跌,众鼓交鸣。
háo lí zhī shī chà yǐ qiān lǐ cǐ gǔ rén zhī jiǒng jiè ér yù suǒ dà kǒng yě
毫厘之失,差以千里,此古人之炯戒,而预所大恐也。
zú rú yù yán wèi bàn nián suì jiàn chì tuì
”卒如预言,未半年,遂见斥退。
tài shǒu yǔ chēn mìng wéi zhǔ bù yù shàng jì chén shí zhèng suǒ shī yuē jūn kòu yǐ lái fù yì fán shù jiān zhí nián huāng bǎi xìng shī yè shì qīng yáo báo liǎn kuān xíng shěng yì zhī shí yě
太守庾琛命为主簿,预上记陈时政所失,曰:“军寇以来,赋役繁数,兼值年荒,百姓失业,是轻徭薄敛,宽刑省役之时也。
zì qǐng zhǎng lì qīng duō qù lái sòng gù yíng xīn jiāo cuò dào lù
自顷长吏轻多去来,送故迎新,交错道路。
shòu yíng zhě wéi kǒng chuán mǎ zhī bù duō jiàn sòng zhě wéi hèn lì zú zhī cháng shǎo
受迎者惟恐船马之不多,见送者惟恨吏卒之常少。
qióng shē jié fèi wèi zhī zhōng yì shěng fán cóng jiǎn hū wèi báo sú zhuǎn xiāng fàng xiào liú ér bù fǎn suī yǒu cháng fáng mò kěn zūn xiū
穷奢竭费谓之忠义,省烦从简呼为薄俗,转相放效,流而不反,虽有常防,莫肯遵修。
jiā yǐ wáng tú wèi yí suǒ zài tíng zhì sòng zhě jīng nián yǒng shī bō zhí
加以王途未夷,所在停滞,送者经年,永失播植。
yī fū bù gēng shí fū wú shí kuàng zhuǎn bǎi shù suǒ fáng bù zī
一夫不耕,十夫无食,况转百数,所妨不訾。
yú wèi yi lēi shǔ xiàn ruò lìng wèi xiān qù guān zhě rén chuán lì shì jiē jù tiáo liè dào dāng yī fǎ jiǎn shěng shǐ gōng sī yǔn dàng
愚谓宜勒属县,若令、尉先去官者,人船吏侍皆具条列,到当依法减省,使公私允当。
yòu jīn tǒng wu duō duān dòng jiā zhòng zhì měi yǒu tè jí zhé lì dū yóu
又今统务多端,动加重制,每有特急,辄立督邮。
jì jīn zhí jiān sān shí yú rén rén chuán lì shì jiē dāng chū guān yì bù kān mìng yi fù jiǎn sǔn yán wèi zhī fáng
计今直兼三十余人,人船吏侍皆当出官,益不堪命,宜复减损,严为之防。
chēn shàn zhī jí jiē shī xíng
”琛善之,即皆施行。
tài shǒu jì zhān dào yù fù wéi zhǔ bù zhuǎn gōng cáo shǐ
太守纪瞻到,预复为主簿,转功曹史。
chá xiào lián bù xíng
察孝廉,不行。
ān dōng cóng shì zhōng láng zhū gě huī cān jūn yǔ liàng děng jiàn yù zhào wèi chéng xiàng xíng cān jūn jiān jì shì
安东从事中郎诸葛恢、参军庾亮等荐预,召为丞相行参军兼记室。
zāo mǔ yōu fú jìng chú zuǒ zhù zuò láng
遭母忧,服竟,除佐著作郎。
tài xìng èr nián dà hàn zhào qiú dǎng yán zhí jiàn zhī shì yù shàng shū jiàn yuē
太兴二年,大旱,诏求谠言直谏之士,预上书谏曰:
dà jìn shòu mìng yú jīn wǔ shí yú zài
大晋受命,于今五十余载。
zì yuán kāng yǐ lái wáng dé shǐ quē róng zhái jí yú zhōng guó zōng miào fén wèi huī jìn qiān lǐ wú yān cuàn zhī qì huá xià wú guàn dài zhī rén zì tiān dì kāi pì shū jí suǒ zài dà luàn zhī jí wèi yǒu ruò cí zhě yě
自元康以来,王德始阙,戎翟及于中国,宗庙焚为灰烬,千里无烟爨之气,华夏无冠带之人,自天地开辟,书籍所载,大乱之极,未有若兹者也。
bì xià yǐ shèng dé xiān jué chāo rán yuǎn jiàn zuò zhèn dōng nán shēng jiào xiá bèi shàng tiān juàn gù rén shén zàn móu suī yún zhōng xìng qí shí shòu mìng shào kāng xuān wáng chéng wèi zú yù
陛下以圣德先觉,超然远鉴,作镇东南,声教遐被,上天眷顾,人神赞谋,虽云中兴,其实受命,少康、宣王诚未足喻。
rán nán fēng zhī gē kě zhe ér ling chi zhī sú wèi gǎi zhě hé yě
然《南风》之歌可著,而陵迟之俗未改者,何也?
chén yú wèi wéi guó zhī yào zài yú de cái de cái zhī shù zài yú chōu yǐn
臣愚谓为国之要在于得才,得才之术在于抽引。
gǒu qí kě yòng chóu jiàn bì jǔ
苟其可用,仇贱必举。
gāo zōng wén wáng sī zuǒ fā mèng bá yán tú yǐ wéi xiāng zài diào lǎo ér shī zhī
高宗、文王思佐发梦,拔岩徒以为相,载钓老而师之。
xià zhì liè guó yì yǒu sī shì gù yàn zhòng guō wěi ér sān shì jìng zhì wèi shì gàn mù ér qín bīng tuì shè
下至列国,亦有斯事,故燕重郭隗而三士竞至,魏式干木而秦兵退舍。
jīn tiān xià suī bì rén shì suī guǎ shí shì suī guǎ shí shì zhī yì bì yǒu zhōng xìn shì bù fá jì qiú zé kě zhì
今天下虽弊,人士虽寡,十室虽寡,十室之邑,必有忠信,世不乏骥,求则可致。
ér shù bó wèi bēn yú qiū yuán pú lún dùn gū ér bù jià suǒ yǐ dà huà bù qià ér yòng yōng xī yǒu quē zhě yě
而束帛未贲于丘园,蒲轮顿毂而不驾, 所以大化不洽而用雍熙有阙者也。
yù yǐ kòu zéi wèi píng dāng xū liáng jiàng yòu shàng shū yuē
预以寇贼未平,当须良将,又上疏曰:
chén wén chéng píng zhī shì qí jiào xiān wén bō luàn zhī yùn fēi wǔ bù kè
臣闻承平之世,其教先文,拨乱之运,非武不克;
gù mù yě zhī zhàn lǚ wàng zhàng yuè
故牧野之战,吕望杖钺;
huái yí zuò nán zhào bó zhuān zhēng
淮夷作难,召伯专征;
xiǎn yǔn wèi bào wèi huò cháng qū
𤞤狁为暴,卫霍长驱。
gù yīn yáng bù hé zhuó shì wèi xiāng
故阴阳不和,擢士为相;
sān jūn bù shèng bá zú wèi jiāng
三军不胜,拔卒为将。
hàn dì jì dìng tiān xià yóu sī měng shì yǐ shǒu sì fāng
汉帝既定天下,犹思猛士以守四方;
xiào wén zhì cún jù lù féng táng jìn shuō wèi shàng fù shǒu
孝文志存钜鹿,冯唐进说,魏尚复守。
shī chēng jiū jiū wǔ fū gōng hóu gān chéng zhé chōng zhī zuǒ qǐ kě hū zāi
《诗》称“赳赳武夫,公侯干城”,折冲之佐,岂可忽哉!
kuàng jīn zhōng zhōu huāng bì bǎi wú yī cún mù shǒu guān zhǎng fēi róng mò zhī zú lèi jí kòu qiè zhī xìng tuō
况今中州荒弊,百无一存,牧守官长非戎貊之族类,即寇窃之幸脱。
bì xià dēng zuò wēi chàng sì yuǎn gù lìng cǐ děng fǎn shàn xiàng huà
陛下登阼,威畅四远,故令此等反善向化。
rán láng zǐ shòu xīn qīng bó yì dòng jié lǔ wèi tiǎn yì shǐ nán ān
然狼子兽心,轻薄易动,羯虏未殄,益使难安。
zhōu fǔ chén chuān xiāng xì bèi pàn
周抚、陈川相系背叛;
xú kān jiāo xiá wú suǒ jū jì fàng bīng qīn lüè zuì yǐ zhāng zhuó
徐龛骄黠,无所拘忌,放兵侵掠,罪已彰灼。
xī gé bó wéi dào tāng xiàn zhī niú
昔葛伯违道,汤献之牛;
wú bì shī lǐ xī yǐ jǐ zhàng è chéng zuì zhe fāng fù jiā lù
吴濞失礼,锡以几杖,恶成罪著,方复加戮。
kān zhī xiǎo chǒu kě bù zú miè
龛之小丑,可不足灭。
rán yù bèi bù yú gǔ zhī shàn jiào shěn nǎi yǒu yú kě bù wèi fáng
然豫备不虞,古之善教,矧乃有虞,可不为防!
wèi fáng zhī shù yi de liáng jiāng
为防之术,宜得良将。
jiāng bù sù jiǎn nán yǐ yìng dí
将不素简,难以应敌。
shòu chūn wú zhèn zǔ tì gū lì qián yǒu jìn lǔ hòu wú xì yuán suī yǒu zhì lì fēi kě chí jiǔ
寿春无镇,祖逖孤立,前有劲虏,后无系援,虽有智力, 非可持久。
yuàn bì xià zī zhī qún gōng bó jǔ yú zhòng
愿陛下谘之群公,博举于众。
ruò dāng jú zhī cái bì yǔn qí rèn zé yi jiǎng lì shǐ bù gù mìng
若当局之才,必允其任,则宜奖厉,使不顾命。
páng liào rǒng wěi
旁料冗猥。
huò yǒu kě zhě hòu jiā chǒng dài zú lìng wàng shēn
或有可者,厚加宠待,足令忘身。
xī yīng bù jiàn màn huì yù zì cái chū guān gòng zhì rán hòu zhì lì
昔英布见慢,恚欲自裁,出观供置,然后致力。
lǐ yù zhī ēn kě bù lóng zāi
礼遇之恩,可不隆哉!
chéng zhī shān hé zhī liàng fēi chén lù kě yì shén jiàn zhī lǜ fēi yú qiǎn suǒ cè
诚知山河之量非尘露可益,神鉴之虑非愚浅所测;
rán pǐ fū lí fù yóu yǒu yōu guó zhī yán kuàng chén de cè cháo táng zhī mò méng guàn dài zhī róng zhě hu
然匹夫嫠妇犹有忧国之言, 况臣得厕朝堂之末,蒙冠带之荣者乎!
zhuǎn láng yá guó cháng shì qiān mì shū chéng zhù zuò láng
转琅邪国常侍,迁秘书丞、著作郎。
xián hé chū xià hàn zhào zhòng guān gè chén zhì yǔ zhī yì
咸和初,夏旱,诏众官各陈致雨之意。
yù yì yuē
预议曰:
chén wén tiān dào guì xìn dì dào guì chéng
臣闻天道贵信,地道贵诚。
chéng xìn zhě gài èr yí suǒ yǐ shēng zhí wàn wù rén jūn suǒ yǐ bǎo yì lí zhēng
诚信者,盖二仪所以生植万物,人君所以保乂黎蒸。
shì yǐ shā fá nǐ yú zhèn diàn tuī ēn xiàng yú yún yǔ
是以杀伐拟于震电,推恩象于云雨。
xíng fá zài yú bì xìn qìng shǎng guì yú píng jūn
刑罚在于必信,庆赏贵于平均。
chén wén jiān zhě yǐ lái xíng yù zhuǎn fán duō lì zhě zé guǎng qiān lián dǎi yǐ jī nián yuè
臣闻间者以来, 刑狱转繁,多力者则广牵连逮,以稽年月;
wú yuán zhě zé yán qí jiǎ chu qī yú rù zhòng
无援者则严其槚楚,期于入重。
shì yǐ bǎi xìng áo rán gǎn shāng hé qì
是以百姓嗷然,感伤和气。
chén yú yǐ wéi qīng xíng nài zuì yi sù jué qiǎn shū sǐ zhòng qiú zhòng jiā yǐ qǐng
臣愚以为轻刑耐罪,宜速决遣,殊死重囚,重加以请。
kuān yáo xi yì wu zūn jié jiǎn dǐ lì cháo chén shǐ gè zhī jìn
宽徭息役,务遵节俭,砥砺朝臣,使各知禁。
gě lǎo niú bù xī lǐ yǒu cháng zhì ér zì qǐng zhòng guān bài shòu zǔ zèng zhuǎn xiāng kuā shàng tú shā niú dú dòng yǒu shí shù zuì jiǔ liú miǎn wú fù xiàn dù shāng cái bài sú suǒ kuī bù shǎo
盖老牛不牺,礼有常制,而自顷众官拜授祖赠,转相夸尚,屠杀牛犊,动有十数,醉酒流湎,无复限度,伤财败俗,所亏不少。
xī yīn zōng xiū dé yǐ xiāo sāng gǔ zhī yì sòng jǐng shàn yán yǐ tuì yíng huò zhī biàn chǔ guó wú zāi zhuāng wáng shì jù
昔殷宗修德以消桑谷之异,宋景善言以退荧惑之变,楚国无灾,庄王是惧。
shèng dé zhī jūn wèi cháng wú shěng yīng yǐ xìn shùn tiān yòu nǎi lóng
盛德之君,未尝无眚,应以信顺,天佑乃隆。
chén xué jiàn qiǎn àn yán bù zú cǎi
臣学见浅暗,言不足采。
cóng píng wáng hán cì jué xī xiāng hóu
从平王含,赐爵西乡侯。
sū jùn zuò luàn yù xiān jiǎ guī jiā tài shǒu wáng shū qǐng wèi zī yì cān jūn
苏峻作乱,预先假归家,太守王舒请为谘议参军。
jùn píng jìn jué píng kāng xiàn hòu qiān sàn qí shì láng zhù zuò rú gù
峻平,进爵平康县侯,迁散骑侍郎,著作如故。
chú sàn qí cháng shì réng lǐng zhù zuò
除散骑常侍,仍领著作。
yǐ nián lǎo guī zú yú jiā
以年老归, 卒于家。
yù yǎ hǎo jīng shǐ zēng jí xuán xū qí lùn yuán jí luǒ tǎn bǐ zhī yī chuān bèi fā suǒ yǐ hú lǔ biàn yú zhōng guó yǐ wéi guò shuāi zhōu zhī shí
预雅好经史,憎疾玄虚,其论阮籍裸袒,比之伊川被发,所以胡虏遍于中国, 以为过衰周之时。
zhe jìn shū sì shí yú juǎn kuài jī diǎn lù èr shí piān zhū yú chuán shí èr piān jiē xíng yú shì
著《晋书》四十余卷、《会稽典录》二十篇、《诸虞传》十二篇, 皆行于世。
suǒ zhe shī fù bēi lěi lùn nàn shù shí piān
所著诗赋碑诔论难数十篇。
sūn shèng zì ān guó tài yuán zhōng dōu rén
孙盛,字安国,太原中都人。
zǔ chu féng yì tài shǒu
祖楚,冯翊太守。
fù xún yǐng chuān tài shǒu
父恂,颍川太守。
xún zài jùn yù zéi bèi hài
恂在郡遇贼, 被害。
shèng nián shí suì bì nàn dù jiāng
盛年十岁,避难渡江。
jí zhǎng bó xué shàn yán míng lǐ
及长,博学,善言名理。
yú shí yīn hào shàn míng yī shí yǔ kàng lùn zhě wéi shèng ér yǐ
于时殷浩擅名一时,与抗论者,惟盛而已。
shèng cháng yì hào tán lùn duì shí fèn zhì zhǔ wěi máo xī luò fàn zhōng shí lěng ér fù nuǎn zhě shù sì zhì mù wàng cān lǐ jìng bù dìng
盛尝诣浩谈论,对食,奋掷麈尾,毛悉落饭中,食冷而复暖者数四, 至暮忘餐,理竟不定。
shèng yòu zhe yī bǔ jí yì xiàng miào yú jiàn xíng lùn hào děng jìng wú yǐ nán zhī yóu shì suì zhī míng
盛又著医卜及《易象妙于见形论》,浩等竟无以难之,由是遂知名。
qǐ jiā zuǒ zhù zuò láng yǐ jiā pín qīn lǎo qiú wèi xiǎo yì chū bǔ liú yáng lìng
起家佐著作郎,以家贫亲老,求为小邑,出补浏阳令。
tài shǒu táo kǎn qǐng wèi cān jūn
太守陶侃请为参军。
yǔ liàng dài kǎn yǐn wèi zhēng xi zhǔ bù zhuǎn cān jūn
庾亮代侃,引为征西主簿,转参军。
shí chéng xiàng wáng dǎo zhí zhèng liàng yǐ yuán jiù jū wài nán mán xiào wèi táo chēng chán gòu qí jiān dǎo liàng pō huái yí èr
时丞相王导执政,亮以元舅居外,南蛮校尉陶称谗构其间,导、亮颇怀疑贰。
shèng mì jiàn liàng yuē wáng gōng shén qíng lǎng dá cháng yǒu shì wài zhī huái qǐ kěn wèi fán rén shì yá
盛密谏亮曰:“王公神情朗达,常有世外之怀,岂肯为凡人事邪!
cǐ bì nìng xié zhī tú yù jiān nèi wài ěr
此必佞邪之徒欲间内外耳。
liàng nà zhī
”亮纳之。
yǔ yì dài liàng yǐ shèng wèi ān xī zī yì cān jūn xún qiān tíng wèi zhèng
庾翼代亮,以盛为安西谘议参军,寻迁廷尉正。
huì huán wēn dài yì liú shèng wèi cān jūn yǔ jù fá shǔ jūn cì péng mó wēn zì yǐ qīng bīng rù shǔ shèng lǐng yíng lǎo zī zhòng zài hòu zéi shù qiān hū zhì zhòng jiē huáng jù
会桓温代翼,留盛为参军,与俱伐蜀,军次彭模,温自以轻兵入蜀,盛领赢老辎重在后,贼数千忽至,众皆遑遽。
shèng bù fèn zhū jiāng bìng lì jù zhī yìng shí bài zǒu
盛部分诸将,并力距之,应时败走。
shǔ píng cì jué ān huái xiàn hòu lèi qiān wēn cóng shì zhōng láng
蜀平,赐爵安怀县侯,累迁温从事中郎。
cóng rù guān píng luò yǐ gōng jìn fēng wú chāng xiàn hòu chū bǔ cháng shā tài shǒu
从入关平洛,以功进封吴昌县侯,出补长沙太守。
yǐ jiā pín pō yíng zī huò bù cóng shì zhì jùn chá zhī zhī fú qí gāo míng ér bù hé zhī
以家贫,颇营资货,部从事至郡察知之,服其高名而不劾之。
shèng yǔ wēn jiān ér cí zhǐ fàng dàng chēng zhōu qiǎn cóng shì guān cǎi fēng shēng jìn wú wēi fèng lái yí zhī měi tuì wú yīng zhān bó jī zhī yòng pái huái xiāng chuān jiāng wèi guài niǎo
盛与温笺,而辞旨放荡,称州遣从事观采风声,进无威凤来仪之美,退无鹰鹯搏击之用, 徘徊湘川,将为怪鸟。
wēn de shèng jiān fù qiǎn cóng shì zhòng àn zhī zàng sī láng jí jiàn chē shōu shèng dào zhōu shě ér bù zuì
温得盛笺,复遣从事重案之,脏私锒籍,槛车收盛到州,舍而不罪。
lèi qiān mì shū jiān jiā jǐ shì zhōng
累迁秘书监,加给事中。
nián qī shí èr zú
年七十二卒。
shèng dǔ xué bù juàn zì shǎo zhì lǎo shǒu bù shì juàn
盛笃学不倦,自少至老,手不释卷。
zhe wèi shì chūn qiū jìn yáng qiū bìng zào shī fù lùn nàn fù shù shí piān
著《魏氏春秋》、《晋阳秋》,并造诗赋论难复数十篇。
jìn yáng qiū cí zhí ér lǐ zhèng xián chēng liáng shǐ yān
《晋阳秋》词直而理正,咸称良史焉。
jì ér huán wēn jiàn zhī nù wèi shèng zǐ yuē fāng tóu chéng wèi shī lì hé zhì nǎi rú zūn jūn suǒ shuō
既而桓温见之,怒谓盛子曰: “枋头诚为失利,何至乃如尊君所说!
ruò cǐ shǐ suì xíng zì shì guān jūn mén hù shì
若此史遂行,自是关君门户事。
qí zi jù bài xiè wèi qǐng shān gǎi zhī
”其子遽拜谢,谓请删改之。
shí shèng nián lǎo huán jiā xìng fāng yán yǒu guǐ xiàn suī zǐ sūn bái ér tíng xùn yù jùn
时盛年老还家,性方严有轨宪,虽子孙白,而庭训愈峻。
zhì cǐ zhū zǐ nǎi gòng hào qì qǐ sǎng qǐng wèi bǎi kǒu qiè jì
至此, 诸子乃共号泣稽颡,请为百口切计。
shèng dà nù
盛大怒。
zhū zǐ suì ěr gǎi zhī
诸子遂尔改之。
shèng xiě liǎng dìng běn jì yú mù róng jùn
盛写两定本,寄于慕容俊。
tài yuán zhōng xiào wǔ dì bó qiú yì wén shǐ yú liáo dōng de zhī yǐ xiāng kǎo xiào duō yǒu bù tóng shū suì liǎng cún
太元中,孝武帝博求异闻,始于辽东得之,以相考校,多有不同,书遂两存。
zi qián fàng
子潜、放。
qián zì qí yóu wèi yù zhāng tài shǒu
潜字齐由,为豫章太守。
yīn zhòng kān zhī tǎo wáng guó bǎo yě qián shí zài jùn zhòng kān bī yǐ wéi zī yì cān jūn gù cí bù jiù yǐ yōu zú
殷仲堪之讨王国宝也,潜时在郡,仲堪逼以为谘议参军,固辞不就,以忧卒。
fàng zì zhāi zhuāng yòu chēng lìng huì
放字齐庄,幼称令慧。
nián qī bā suì zài jīng zhōu yǔ fù jù cóng yǔ liàng liè liàng wèi yuē jūn yì lái yá
年七八岁,在荆州,与父俱从庾亮猎,亮谓曰:“君亦来邪?
yīng shēng dá yuē wú xiǎo wú dà cóng gōng yú mài
”应声答曰:“无小无大,从公于迈。
liàng yòu wèn yù qí hé zhuāng yá
”亮又问:“欲齐何庄邪?
fàng yuē yù zhāi zhuāng zhōu
”放曰: “欲齐庄周。
liàng yuē bù mù zhòng ní yá
”亮曰:“不慕仲尼邪?
dá yuē zhòng ní shēng ér zhī zhī fēi xī qǐ suǒ jí
”答曰:“仲尼生而知之,非希企所及。
liàng dà qí zhī yuē wáng fǔ sì fú guò yě
” 亮大奇之,曰:“王辅嗣弗过也。
yǔ yì zǐ yuán kè cháng hou shèng jiàn fàng ér wèn yuē ān guó hé zài
”庾翼子爰客尝候盛,见放而问曰:“安国何在?
fàng dá yuē yǔ zhì gōng jiā
” 放答曰:“庾稚恭家。
yuán kè dà xiào yuē zhū sūn tài shèng yǒu r rú cǐ yě
”爰客大笑曰:“诸孙太盛,有儿如此也!
fàng yòu yuē wèi ruò zhū yǔ yì yì
”放又曰:“未若诸庾翼翼。
jì ér yǔ rén yuē wǒ gù de zhòng hū nú fù yě
”既而语人曰:“我故得重呼奴父也。
zhōng yú cháng shā xiāng
”终于长沙相。
gàn bǎo zì lìng shēng xīn cài rén yě
干宝,字令升,新蔡人也。
zǔ tǒng wú fèn wǔ jiāng jūn dū tíng hóu
祖统,吴奋武将军、都亭侯。
fù yíng dān yáng chéng
父莹,丹阳丞。
bǎo shǎo qín xué bó lǎn shū jì yǐ cái qì zhào wèi zhù zuò láng
宝少勤学,博览书记,以才器召为著作郎。
píng dù tāo yǒu gōng cì jué guān nèi hóu
平杜弢有功,赐爵关内侯。
zhōng xīng cǎo chuàng wèi zhì shǐ guān zhōng shū jiān wáng dǎo shàng shū yuē fu dì wáng zhī jī mò bù bì shū zhe wèi lìng diǎn chuí zhī wú qióng
中兴草创,未置史官,中书监王导上疏曰:“夫帝王之迹,莫不必书,著为令典,垂之无穷。
xuān huáng dì kuò dìng sì hǎi wǔ huáng dì shòu shàn yú wèi zhì dé dà xūn děng zōng shàng shèng ér jì chuán bù cún yú wáng fǔ dé yīn wèi bèi hu guǎn xián
宣皇帝廓定四海,武皇帝受禅于魏,至德大勋,等踪上圣,而纪传不存于王府,德音未被乎管弦。
bì xià shèng míng dāng zhōng xìng zhī shèng yi jiàn lì guó shǐ zhuàn jí dì jì shàng fū zǔ zōng zhī liè xià jì zuǒ mìng zhī xūn wu yǐ shí lù wèi hòu dài zhī zhǔn yàn shuài tǔ zhī wàng yuè rén shén zhī xīn sī chéng yōng xī zhī zhì měi wáng zhě zhī hóng jī yě
陛下圣明,当中兴之盛,宜建立国史,撰集帝纪, 上敷祖宗之烈,下纪佐命之勋,务以实录,为后代之准,厌率土之望,悦人神之心, 斯诚雍熙之至美,王者之弘基也。
yi bèi shǐ guān chì zuǒ zhù zuò láng gàn bǎo děng jiàn jiù zhuàn jí
宜备史官,敕佐著作郎干宝等渐就撰集。
yuán dì nà yān
”元帝纳焉。
bǎo yú shì shǐ lǐng guó shǐ
宝于是始领国史。
yǐ jiā pín qiú bǔ shān yīn lìng qiān shǐ ān tài shǒu
以家贫,求补山阴令,迁始安太守。
wáng dǎo qǐng wèi sī tú yòu zhǎng shǐ qiān sàn qí cháng shì zhe jìn jì zì xuān dì qì yú mǐn dì wǔ shí sān nián fán èr shí juǎn zòu zhī
王导请为司徒右长史, 迁散骑常侍,著《晋纪》,自宣帝迄于愍帝五十三年,凡二十卷,奏之。
qí shū jiǎn lüè zhí ér néng wǎn xián chēng liáng shǐ
其书简略, 直而能婉,咸称良史。
xìng hǎo yīn yáng shù shù liú sī jīng fáng xià hóu shèng děng chuán
性好阴阳术数,留思京房、夏侯胜等传。
bǎo fù xiān yǒu suǒ chǒng shì bì mǔ shén dù jì jí fù wáng mǔ nǎi shēng tuī bì yú mù zhōng
宝父先有所宠侍婢,母甚妒忌,及父亡,母乃生推婢于墓中。
bǎo xiōng dì nián xiǎo bù zhī shěn yě
宝兄弟年小,不之审也。
hòu shí yú nián mǔ sāng kāi mù ér bì fú guān rú shēng zài hái jīng rì nǎi sū
后十余年,母丧,开墓,而婢伏棺如生,载还,经日乃苏。
yán qí fù cháng qǔ yǐn shí yǔ zhī ēn qíng rú shēng zài jiā zhōng jí xiōng zhé yǔ zhī kǎo xiào xī yàn dì zhōng yì bù jué wèi è
言其父常取饮食与之,恩情如生,在家中吉凶辄语之, 考校悉验,地中亦不觉为恶。
jì ér jià zhī shēng zǐ
既而嫁之,生子。
yòu bǎo xiōng cháng bìng qì jué jī rì bù lěng hòu suì wù yún jiàn tiān de jiān guǐ shén shì rú mèng jué bù zì zhī sǐ
又宝兄尝病气绝,积日不冷,后遂悟,云见天地间鬼神事,如梦觉,不自知死。
bǎo yǐ cǐ suì zhuàn jí gǔ jīn shén qí líng yì rén wù biàn huà
宝以此遂撰集古今神祇灵异人物变化。
míng wéi sōu shén jì fán sān shí juǎn
名为《搜神记》,凡三十卷。
yǐ shì liú tán tán yuē qīng kě wèi guǐ zhī dǒng hú
以示刘惔,惔曰:“卿可谓鬼之董狐。
bǎo jì bó cǎi yì tóng suì hùn xū shí yīn zuò xù yǐ chén qí zhì yuē
”宝既博采异同,遂混虚实,因作序以陈其志曰:
suī kǎo xiān zhì yú zǎi jí shōu yí yì yú dāng shí gài fēi yī ěr yī mù zhī suǒ qīn wén dǔ yě yì ān gǎn wèi wú shī shí zhě zāi
虽考先志于载籍,收遗逸于当时,盖非一耳一目之所亲闻睹也,亦安敢谓无失实者哉!
wèi shuò shī guó èr chuán hù qí suǒ wén
卫朔失国,二传互其所闻;
lǚ wàng shì zhōu zǐ cháng cún qí liǎng shuō ruò cǐ bǐ lèi wǎng wǎng yǒu yān
吕望事周,子长存其两说,若此比类,往往有焉。
cóng cǐ guān zhī wén jiàn zhī nán yī yóu lái shàng yǐ
从此观之,闻见之难一,由来尚矣。
fu shū fù gào zhī dìng cí jù guó shǐ zhī fāng cè yóu shàng ruò cí kuàng yǎng shù qiān zǎi zhī qián jì shū sú zhī biǎo zhui piàn yán yú cán quē fǎng xíng shì yú gù lǎo jiāng shǐ shì bù èr jī yán wú yì tú rán hòu wèi xìn zhě gù yì qián shǐ zhī suǒ bìng
夫书赴告之定辞,据国史之方策,犹尚若兹,况仰述千载之前,记殊俗之表,缀片言于残阙,访行事于故老,将使事不二迹, 言无异途,然后为信者,固亦前史之所病。
rán ér guó jiā bù fèi zhù jì zhī guān xué shì bù jué sòng lǎn zhī yè qǐ bù yǐ qí suǒ shī zhě xiǎo suǒ cún zhě dà hu
然而国家不废注记之官,学士不绝诵览之业,岂不以其所失者小,所存者大乎!
jīn zhī suǒ jí shè yǒu chéng yú qián zǎi zhě zé fēi yú zhī zuì yě
今之所集,设有承于前载者,则非余之罪也。
ruò shǐ cǎi fǎng jìn shì zhī shì gǒu yǒu xū cuò yuàn yǔ xiān xián qián rú fēn qí jī bàng
若使采访近世之事,苟有虚错,愿与先贤前儒分其讥谤。
jí qí zhù shù yì zú yǐ míng shén dào zhī bù wū yě
及其著述,亦足以明神道之不诬也。
qún yán bǎi jiā bù kě shèng lǎn ěr mù suǒ shòu bù kě shèng zài jīn cū qǔ zú yǐ yǎn bā lüè zhī zhǐ chéng qí wēi shuō ér yǐ
群言百家不可胜览,耳目所受不可胜载,今粗取足以演八略之旨,成其微说而已。
xìng jiāng lái hǎo shì zhī shì lù qí gēn tǐ yǒu yǐ yóu xīn yù mù ér wú yóu yān
幸将来好事之士录其根体,有以游心寓目而无尤焉。
bǎo yòu wèi chūn qiū zuǒ shì yì wài zhuàn zhù zhōu yì zhōu guān fán shù shí piān jí zá wén jí jiē xíng yú shì
宝又为《春秋左氏义外传》,注《周易》、《周官》凡数十篇,及杂文集皆行于世。
shān càn cháng shā rén
邓粲,长沙人。
shǎo yǐ gāo jié zhù míng yǔ nán yáng liú lín zhī nán jùn liú shàng gōng tóng zhì yǒu shàn bìng bù yīng zhōu jùn pì mìng
少以高洁著名,与南阳刘𬴊之、南郡刘尚公同志友善,并不应州郡辟命。
jīng zhōu cì shǐ huán chōng bēi cí hòu lǐ qǐng càn wéi bié jià càn jiā qí hǎo xián nǎi qǐ yìng zhào
荆州刺史桓冲卑辞厚礼请粲为别驾,粲嘉其好贤,乃起应召。
lín zhī shàng gōng wèi zhī yuē qīng dào guǎng xué shēn zhòng suǒ tuī huái hū rán gǎi jié chéng shī suǒ wàng
𬴊之、尚公谓之曰:“卿道广学深,众所推怀,忽然改节,诚失所望。
càn xiào dá yuē zú xià kě wèi yǒu zhì yú yǐn ér wèi zhī yǐn
”粲笑答曰:“足下可谓有志于隐而未知隐。
fu yǐn zhī wéi dào cháo yì kě yǐn shì yì kě yǐn
夫隐之为道,朝亦可隐,市亦可隐。
yǐn chū zài wǒ bù zài yú wù
隐初在我,不在于物。
shàng gōng děng wú yǐ nán zhī rán càn yì yú cǐ míng yù jiǎn bàn yǐ hòu huàn zú jí bù néng cháo bài qiú qù zhí bù tīng lìng wò shì shì
” 尚公等无以难之,然粲亦于此名誉减半矣,后患足疾,不能朝拜,求去职,不听, 令卧视事。
hòu yǐ bìng dǔ qǐ hái gǔ xǔ zhī
后以病笃,乞骸骨,许之。
càn yǐ fù qiān yǒu zhōng xìn yán ér shì wú zhī zhě zhe yuán míng jì shí piān zhù lǎo zi bìng xíng yú shì
粲以父骞有忠信言而世无知者,著《元明纪》 十篇,注《老子》,并行于世。
xiè chén zì xíng sī kuài jī shān yīn rén yě
谢沈,字行思,会稽山阴人也。
zēng zǔ fěi wú yù zhāng tài shǒu
曾祖斐,吴豫章太守。
fù xiù wú yì zhèng dū wèi
父秀,吴翼正都尉。
chén shǎo gū shì mǔ zhì xiào bó xué duō shí míng liàn jīng shǐ
沈少孤,事母至孝,博学多识,明练经史。
jùn mìng wéi zhǔ bù gōng cáo chá xiào lián tài wèi xī jiàn pì bìng bù jiù
郡命为主簿、功曹,察孝廉,太尉郗鉴辟, 并不就。
kuài jī nèi shǐ hé chōng yǐn wèi cān jūn yǐ mǔ lǎo qù zhí
会稽内史何充引为参军,以母老去职。
píng xī jiāng jūn yǔ liàng mìng wèi gōng cáo zhēng běi jiāng jūn cài mó bǎn wèi cān jūn jiē bù jiù
平西将军庾亮命为功曹,征北将军蔡谟版为参军,皆不就。
xián jū yǎng mǔ bù jiāo rén shì gēng yún zhī xiá yán jīng fén jí
闲居养母,不交人事,耕耘之暇,研精坟籍。
kāng dì jí wèi cháo yì yí qī miào dié huǐ nǎi yǐ tài xué bó shì zhēng yǐ zhì yí zhì
康帝即位, 朝议疑七庙迭毁,乃以太学博士征,以质疑滞。
yǐ mǔ yōu qù zhí
以母忧去职。
fú què chú shàng shū dù zhī láng
服阕,除尚书度支郎。
hé chōng yǔ bīng bìng chēng chén yǒu shǐ cái qiān zhù zuò láng zhuàn jìn shū sān shí yú juǎn
何充、庾冰并称沉有史才,迁著作郎,撰《晋书》三十余卷。
huì zú shí nián wǔ shí èr
会卒,时年五十二。
chén xiān zhe hòu hàn shū bǎi juǎn jí máo shī hàn shū wài zhuàn suǒ zhù shù jí shī fù wén lùn jiē xíng yú shì
沉先著《后汉书》百卷及《毛诗》、《汉书外传》,所著述及诗赋文论皆行于世。
qí cái xué zài yú yù zhī yòu yún
其才学在虞预之右云。
xí záo chǐ zì yàn wēi xiāng yáng rén yě
习凿齿,字彦威,襄阳人也。
zōng zú fù shèng shì wèi xiāng háo
宗族富盛,世为乡豪。
záo chǐ shǎo yǒu zhì qì bó xué qià wén yǐ wén bǐ zhù chēng
凿齿少有志气,博学洽闻, 以文笔著称。
jīng zhōu cì shǐ huán wēn pì wéi cóng shì jiāng xià xiāng yuán qiáo shēn qì zhī shù chēng qí cái yú wēn zhuǎn xī cáo zhǔ bù qīn yù lóng mì
荆州刺史桓温辟为从事,江夏相袁乔深器之,数称其才于温,转西曹主簿,亲遇隆密。
shí wēn yǒu dà zhì zhuī shǔ rén zhī tiān wén zhě zhì yè zhí shǒu wèn guó jiā zuò yùn xiū duǎn
时温有大志,追蜀人知天文者至,夜执手问国家祚运修短。
dá yuē shì sì fāng yǒng
答曰:“世祀方永。
yí qí nán yán nǎi shì cí yún rú jūn yán qǐ dú wú fú nǎi cāng shēng zhī xìng
” 疑其难言,乃饰辞云:“如君言,岂独吾福,乃苍生之幸。
rán jīn rì zhī yǔ zì kě lìng jǐn bì yǒu xiǎo xiǎo è yùn yì yi shuō zhī
然今日之语自可令尽, 必有小小厄运,亦宜说之。
xīng rén yuē tài wēi zǐ wēi wén chāng sān gōng qì hòu rú cǐ jué wú yōu yú
”星人曰:“太微、紫微、文昌三宫气候如此,决无忧虞。
zhì wǔ shí nián wài bù lùn ěr
至五十年外不论耳。
wēn bú yuè nǎi zhǐ
”温不悦,乃止。
yì rì sòng juàn yì pǐ qián wǔ qiān wén yǐ yǔ zhī
异日,送绢一匹、钱五千文以与之。
xīng rén nǎi chí yì záo chǐ yuē jiā zài yì zhōu bèi mìng yuǎn xià jīn shòu zhǐ zì cái wú yóu zhì qí hái gǔ
星人乃驰诣凿齿曰:“家在益州,被命远下,今受旨自裁,无由致其骸骨。
yuán jūn rén hòu qǐ wèi biāo jié guān mù ěr
缘君仁厚, 乞为标碣棺木耳。
záo chǐ wèn qí gù xīng rén yuē cì juàn yì pǐ lìng pú zì cái huì qián wǔ qiān yǐ mǎi guān ěr
”凿齿问其故,星人曰:“赐绢一匹,令仆自裁,惠钱五千,以买棺耳。
záo chǐ yuē jūn jǐ wù sǐ
”凿齿曰:“君几误死!
jūn cháng wén qián zhī xīng xiù yǒu bù fù zhī yì hu
君尝闻前知星宿有不覆之义乎?
cǐ yǐ juàn xì jūn yǐ qián gōng dào zhōng zī shì tīng jūn qù ěr
此以绢戏君,以钱供道中资,是听君去耳。
xīng rén dà xǐ míng biàn yì wēn bié
”星人大喜,明便诣温别。
wēn wèn qù yì yǐ záo chǐ yán dá
温问去意,以凿齿言答。
wēn xiào yuē záo chǐ yōu jūn wù sǐ jūn dìng shì wù huó
温笑曰:“凿齿忧君误死,君定是误活。
rán tú sān shí nián kàn rú shū bù rú yī yì xí zhǔ bù
然徒三十年看儒书,不如一诣习主簿。
lèi qiān bié jià
累迁别驾。
wēn chū zhēng fá záo chǐ huò cóng huò shǒu suǒ zài rèn zhí měi chù jī yào lì shì yǒu jī shàn chǐ dú lùn yì wēn shén qì yù zhī
温出征伐,凿齿或从或守,所在任职,每处机要,莅事有绩,善尺牍论议,温甚器遇之。
shí qīng tán wén zhāng zhī shì hán bó fú tāo děng bìng xiāng yǒu shàn hòu shǐ zhì jīng shī
时清谈文章之士韩伯、伏滔等并相友善,后使至京师。
jiǎn wén yì yǎ zhòng yān
简文亦雅重焉。
jì hái wēn wèn xiāng wáng hé sì
既还,温问:“相王何似?
dá yuē shēng píng suǒ wèi jiàn
”答曰:“生平所未见。
yǐ cǐ dà wǔ wēn zhǐ zuǒ qiān hù cáo cān jūn
”以此大忤温旨, 左迁户曹参军。
shí yǒu sāng mén shì dào ān jùn biàn yǒu gāo cái zì běi zhì jīng zhōu yǔ záo chǐ chū xiāng jiàn
时有桑门释道安,俊辩有高才,自北至荆州,与凿齿初相见。
dào ān yuē mí tiān shì dào ān
道安曰:“弥天释道安。
záo chǐ yuē sì hǎi xí záo chǐ
”凿齿曰:“四海习凿齿。
shí rén yǐ wéi jiā duì
”时人以为佳对。
chū záo chǐ yǔ qí èr jiù luō chóng luō you jù wèi zhōu cóng shì
初,凿齿与其二舅罗崇、罗友俱为州从事。
jí qiān bié jià yǐ zuò yuè jiù yòu lǚ jīng chén qǐng
及迁别驾,以坐越舅右,屡经陈请。
wēn hòu jī nù jì shèng nǎi chāo bá qí èr jiù xiāng jì wèi xiāng yáng dū du chū záo chǐ wèi xíng yáng tài shǒu
温后激怒既盛,乃超拔其二舅,相继为襄阳都督,出凿齿为荥阳太守。
wēn dì mì yì yǒu cái qì sù yǔ záo chǐ xiāng qīn shàn
温弟秘亦有才气,素与凿齿相亲善。
záo chǐ jì ba jùn guī yǔ mì shū yuē
凿齿既罢郡归,与秘书曰:
wú yǐ qù wǔ sān rì lái dá xiāng yáng chù mù bēi gǎn lüè wú huān qíng tòng cè zhī shì gù fēi shū yán zhī suǒ néng jù yě
吾以去五三日来达襄阳,触目悲感,略无欢情,痛恻之事,故非书言之所能具也。
měi dìng xǐng jiā jiù cóng běi mén rù xi wàng lóng zhōng xiǎng wò lóng zhī yín
每定省家舅,从北门入,西望隆中,想卧龙之吟;
dōng tiào bái shā sī fèng chú zhī shēng
东眺白沙,思凤雏之声;
běi lín fán xū cún shān lǎo zhī gāo
北临樊墟,存邓老之高;
nán juàn chéng yì huái yáng gōng zhī fēng
南眷城邑,怀羊公之风;
zòng mù tán xī niàn cuī xú zhī you
纵目檀溪,念崔徐之友;
sì dì yú liáng zhuī èr dé zhī yuǎn wèi cháng bù pái huái yí rì chóu chàng jí duō fǔ chéng chóu chú kǎi ěr ér qì
肆睇鱼梁, 追二德之远,未尝不徘徊移日,惆怅极多,抚乘踌躇,慨尔而泣。
yuē ruò nǎi wèi wǔ zhī suǒ zhì jiǔ sūn jiān zhī suǒ yǔn bì péi dù zhī gù jū fán wáng zhī jiù zhái yí shì yóu cún xīng liè mǎn mù
曰若乃魏武之所置酒,孙坚之所陨毙,裴杜之故居,繁王之旧宅,遗事犹存,星列满目。
suǒ suǒ cháng liú lù lù fán shì yān zú yǐ gǎn qí fāng cùn zāi
琐琐常流, 碌碌凡士,焉足以感其方寸哉!
fu fēn fāng qǐ yú jiāo lán qīng xiǎng shēng hu lín láng
夫芬芳起于椒兰,清响生乎琳琅。
mìng shì ér zuò zuǒ zhě bì chuí kě dà zhī yú fēng
命世而作佐者,必垂可大之余风;
gāo shàng ér mài dé zhě bì yǒu míng shèng zhī yí shì
高尚而迈德者,必有明胜之遗事。
ruò xiàng bā jūn zǐ zhě qiān zǎi yóu shǐ yì xiǎng qí wéi rén kuàng xiāng qù bù yuǎn hu
若向八君子者,千载犹使义想其为人,况相去不远乎!
bǐ yī shí yě cǐ yī shí yě yān zhī jīn rì zhī cái bù rú chóu chén bǎi nián zhī hòu wú yǔ zú xià bù bìng wèi jǐng shēng hu
彼一时也,此一时也,焉知今日之才不如畴辰,百年之后,吾与足下不并为景升乎!
qí fēng qī jùn mài rú cǐ
其风期俊迈如此。
shì shí wēn jì yú fēi wàng záo chǐ zài jùn zhe hàn jìn chūn qiū yǐ cái zhèng zhī
是时温觊觎非望,凿齿在郡,著《汉晋春秋》以裁正之。
qǐ hàn guāng wǔ zhōng yú jìn mǐn dì
起汉光武,终于晋愍帝。
yú sān guó zhī shí shǔ yǐ zōng shì wèi zhèng wèi wǔ suī shòu hàn chán jìn shàng wèi cuàn nì zhì wén dì píng shǔ nǎi wèi hàn wáng ér jìn shǐ xīng yān
于三国之时,蜀以宗室为正,魏武虽受汉禅晋,尚为篡逆,至文帝平蜀,乃为汉亡而晋始兴焉。
yǐn shì zǔ huì yán xìng ér wèi chán shòu míng tiān xīn bù kě yǐ shì lì qiáng yě
引世祖讳炎兴而为禅受,明天心不可以势力强也。
fán wǔ shí sì juǎn
凡五十四卷。
hòu yǐ jiǎo jí suì fèi yú lǐ xiàng
后以脚疾,遂废于里巷。
jí xiāng yáng xiàn yú fú jiān jiān sù wén qí míng yǔ dào ān jù yú ér zhì yān
及襄阳陷于苻坚,坚素闻其名,与道安俱舆而致焉。
jì jiàn yǔ yǔ dà yuè zhī cì yí shén hòu
既见,与语,大悦之,赐遗甚厚。
yòu yǐ qí jiǎn jí yǔ zhū zhèn shū xī jìn shì píng wú lì zài èr lù
又以其蹇疾,与诸镇书:“昔晋氏平吴,利在二陆;
jīn pò hàn nán huò shì cái yī rén yǒu bàn ěr
今破汉南,获士裁一人有半耳。
é yǐ jí guī xiāng yáng
”俄以疾归襄阳。
xún ér xiāng shān fǎn zhèng cháo tíng yù zhēng záo chǐ shǐ diǎn guó shǐ huì zú bù guǒ
寻而襄邓反正,朝廷欲征凿齿,使典国史,会卒,不果。
lín zhōng shàng shū yuē
临终上疏曰:
chén měi wèi huáng jìn yi yuè wèi jì hàn bù yīng yǐ wèi hòu wèi sān kè
臣每谓皇晋宜越魏继汉,不应以魏后为三恪。
ér shēn wēi guān bēi wú yóu shàng dá huái bào yú qíng sān shí yú nián
而身微官卑,无由上达,怀抱愚情,三十余年。
jīn shěn lún zhòng jí xìng mìng nán bǎo suì cháng huái cǐ dāng yǔ zhī xiǔ làn qū qū zhī qíng qiè suǒ dào xī jǐn lì jí zhe lùn yī piān xiě shàng rú zuǒ
今沈沦重疾,性命难保,遂尝怀此,当与之朽烂,区区之情,切所悼惜,谨力疾著论一篇,写上如左。
yuàn bì xià kǎo xún gǔ yì qiú jīng cháng zhī biǎo chāo rán yuǎn lǎn bù yǐ chén wēi jiàn fèi qí suǒ yán
愿陛下考寻古义,求经常之表,超然远览,不以臣微贱废其所言。
lùn yuē
论曰:
huò wèn wèi wǔ dì gōng gài zhōng xià wén dì shòu shàn yú hàn ér wú zǐ wèi hàn zhōng yǒu jìn qǐ shí lǐ hu
或问:“魏武帝功盖中夏,文帝受禅于汉,而吾子谓汉终有晋,岂实理乎?
qiě wèi zhī jiàn fèi jìn dào yì bìng jìn zhī chén zǐ nìng kě yǐ tóng cǐ yán zāi
且魏之见废,晋道亦病,晋之臣子宁可以同此言哉!
dá yuē cǐ nǎi suǒ yǐ zūn jìn yě dàn jué jié fù qǔ fēi cháng ěr suǒ bēi jiàn shū xīn yì suī qí mò chá qǐng wèi zi yán yān
答曰:“此乃所以尊晋也,但绝节赴曲,非常耳所悲,见殊心异,虽奇莫察, 请为子言焉。
xī hàn shì shī yù
“昔汉氏失御,
jiǔ zhōu cán gé
九州残隔,
sān guó chéng jiàn
三国乘间,
dǐng chí shù shì
鼎歭数世,
gān gē rì xún
干戈日寻,
liú xiě bǎi zǎi
流血百载,
suī gè yǒu piān píng
虽各有偏平,
ér qí shí luàn yě
而其实乱也,
xuān huáng dì shì bī dāng nián
宣皇帝势逼当年,
lì zhì wèi shì
力制魏氏,
huò qū cóng shí
蠖屈从时,
suì jī róng yì
遂羁戎役,
huì míng yǎn yào
晦明掩耀,
lóng qián xià wèi
龙潜下位,
fǔ shǒu zhòng zú
俯首重足,
jū gōng bǐng xī
鞠躬屏息,
dào yǒu bù róng zhī nán
道有不容之难,
gōng dǎo lǚ shuāng zhī xiǎn
躬蹈履霜之险,
kě wèi wēi yǐ
可谓危矣!
wèi wǔ jì wáng dà nàn huò miǎn shǐ nán qín mèng dá dōng dàng hǎi yú xi yì jìn shǔ xuán fǔ zhū xià cuī wú rén rù qīn zhī fēng sǎo cáo shuǎng jiàn jì zhī dǎng zhí líng gēn yǐ kuà zhōng yuè shù qún cái yǐ yì zǐ dì mìng shì zhī zhì jì huī fēi cháng zhī yè yì gù
魏武既亡,大难获免,始南擒孟达,东荡海隅,西抑劲蜀,旋抚诸夏,摧吴人入侵之锋,扫曹爽见忌之党,植灵根以跨中岳,树群才以翼子弟,命世之志既恢,非常之业亦固。
jǐng wén jì zhī líng wǔ guān shì kè fá èr wéi yǐ dìng jué yōng xí juǎn liáng yì yǎn zhēng xī jí gōng gé huáng tiān xūn móu gǔ liè fēng guī xiǎn zuò gù yǐ zhuó rú yě
景文继之,灵武冠世,克伐贰违,以定厥庸,席卷梁益,奄征西极,功格皇天,勋侔古烈,丰规显祚,故以灼如也。
zhì yú wǔ huáng suì bìng qiáng wú hùn yī yǔ zhòu yì qīng sì hǎi tóng guǐ èr hàn
至于武皇,遂并强吴,混一宇宙,乂清四海,同轨二汉。
chú sān guó zhī dà hài jìng hàn mò zhī jiāo zhēng kāi jiǔ yù zhī méng huì dìng qiān zǎi zhī shèng gōng zhě jiē sī mǎ shì yě
除三国之大害,静汉末之交争,开九域之蒙晦,定千载之盛功者,皆司马氏也。
ér tuī wèi jì hàn yǐ jìn chéng wèi bǐ yì táng yú zì tuō chún chén qǐ bù xī zāi
而推魏继汉,以晋承魏,比义唐虞,自托纯臣,岂不惜哉!
jīn ruò yǐ wèi yǒu dài wáng zhī dé zé qí dào bù zú
“今若以魏有代王之德,则其道不足;
yǒu jìng luàn zhī gōng zé sūn liú dǐng lì
有静乱之功,则孙刘鼎立。
dào bù zú zé bù kě wèi zhì dāng nián dāng nián bù zhì yú wèi zé wèi wèi zēng wèi tiān xià zhī zhǔ
道不足则不可谓制当年,当年不制于魏,则魏未曾为天下之主;
wáng dào bù zú yú cáo zé cáo wèi shǐ wèi yī rì zhī wáng yǐ
王道不足于曹,则曹未始为一日之王矣。
xī gòng gōng bó yǒu jiǔ zhōu qín zhèng yǎn píng qū xià biān tà huá róng zhuān zǒng liù hé yóu bú jiàn xù yú dì wáng lún mò yú zhàn guó hé kuàng zàn zhì shù zhōu zhī rén wēi xíng jìng nèi ér yǐ biàn kě tuī wèi yī dài zhě hu
昔共工伯有九州,秦政奄平区夏,鞭挞华戎,专总六合,犹不见序于帝王,沦没于战国,何况暂制数州之人,威行境内而已,便可推为一代者乎!
ruò yǐ jìn cháng shì wèi jù shāng huáng dé jū xī chán míng wèi bù kě gē zé huò zhī shèn zhě yě
“若以晋尝事魏,惧伤皇德,拘惜禅名,谓不可割,则惑之甚者也。
hé zhě
为什么呢?
wěi áo jù lǒng gōng sūn dì shǔ shǔ lǒng zhī rén suī fú qí yì qǔ zhī dà yì yú bǐ hé yǒu
隗嚣据陇,公孙帝蜀,蜀陇之人虽服其役,取之大义,于彼何有!
qiě wú chǔ jiàn hào zhōu shì wèi wáng zi wén yán líng bú jiàn biǎn jué
且吴楚僭号,周室未亡,子文、延陵不见贬绝。
yi huáng dì guān wèi bī yú xìng mìng jǔ fēi zé mù hé kuī dé měi shàn dài zhī yì bù tóng yáo shùn jiào shí dìng míng bì zhāng yú hòu rén gè yǒu xīn shì hú kě yǎn
宜皇帝官魏,逼于性命,举非择木,何亏德美,禅代之义,不同尧舜,校实定名,必彰于后,人各有心,事胡可掩!
dìng kōng xū zhī wèi yǐ qū yú jǐ shú ruò zhàng yì ér yǐ biǎn wèi zāi
定空虚之魏以屈于己,孰若杖义而以贬魏哉!
fu mìng shì zhī rén zhèng qíng yù wù jiǎ zhī jì huì bì jiān yì yǒng
夫命世之人正情遇物,假之际会,必兼义勇。
xuān huáng zǔ kǎo lì gōng yú hàn shì dǔ ěr láo sī bào yì shēn
宣皇祖考立功于汉,世笃尔劳,思报亦深。
wèi wǔ chāo yuè zhì zài qīng zhǔ dé bù sù jī yì xiǎn bīng báo xuān dì yǔ zhī qíng jiāng hé zhòng
魏武超越,志在倾主,德不素积,义险冰薄,宣帝与之,情将何重!
suī xíng qū dāng nián yì shēn bǎi shì jiàng xīn quán jǐ fèn kǎi yú xià fēi dào fú běi miàn yǒu chún chén zhī jié bì mìng cáo shì wàng jì shì zhī gōng zhě yě
虽形屈当年,意申百世,降心全己,愤慨于下,非道服北面, 有纯臣之节,毕命曹氏,忘济世之功者也。
fu chéng yè zhě xì yú suǒ wéi bù xì suǒ jiè
“夫成业者系于所为,不系所藉;
lì gōng zhě yán qí suǒ jì bù yán suǒ qǐ
立功者言其所济,不言所起。
shì gù hàn gāo bǐng mìng yú huái wáng liú shì chéng bì yú wáng qín chāo èr wěi yǐ yuǎn sì bù lùn jìn ér jì gōng kǎo wǔ dé yú dì diǎn bù yí dào yú lì zhèng jì wú chéng chu zhī hào hàn yǒu jì zhōu zhī yè qǔ zhī jì měi ér jǐ dé yì zhòng gù yě
是故汉高禀命于怀王,刘氏乘毙于亡秦,超二伪以远嗣,不论近而计功,考五德于帝典,不疑道于力政,季无承楚之号,汉有继周之业,取之既美,而己德亦重故也。
fán tiān xià shì yǒu kě jiè yù yú gǔ yǐ xiǎo yú jīn dìng zhī wǎng xī ér zú wèi lái zhèng zhě
凡天下事有可借喻于古以晓于今,定之往昔而足为来证者。
dāng yáng qiū zhī shí
当阳秋之时,
wú chǔ èr guó jiē jiàn hào zhī wáng yě
吴楚二国皆僭号之王也,
ruò shǐ chu zhuāng tuī yān yǐng yǐ zūn yǒu dé
若使楚庄推鄢郢以尊有德,
hé lǘ jǔ sān jiāng yǐ fèng mìng shì
阖闾举三江以奉命世,
mìng shì zhī jūn yǒu dé zhī zhǔ huò jiè zhī yǐ yìng tiān
命世之君、有德之主或藉之以应天,
huò fǔ zhī ér guāng zhái
或抚之而光宅,
bǐ bì zì xì yú zhōu shì
彼必自系于周室,
bù tuī wú chǔ yǐ wéi dài míng yǐ
不推吴楚以为代明矣。
kuàng jī xūn lèi gōng jìng luàn níng zhòng shù zhī suǒ lù zhòng zhī suǒ yǔ bù zī yú yàn kuài zhī shòu bù lài yú yīn jiè zhī lì cháng pèi miào táng wú shǔ liǎng bì yùn qí èr jì ér píng dìng tiān xià fú wèi wǔ zhī suǒ bù néng chén dàng lèi yè zhī suǒ bù néng chú zhě zāi
况积勋累功,静乱宁众,数之所录,众之所与,不资于燕哙之授,不赖于因藉之力,长辔庙堂,吴蜀两毙,运奇二纪而平定天下,服魏武之所不能臣,荡累叶之所不能除者哉!
zì hàn mò dǐng fèi wǔ liù shí nián wú wèi fàn shùn ér qiáng shǔ rén zhàng zhèng ér ruò sān jiā bù néng xiāng yī wàn xìng kuàng ér wú zhǔ
“自汉末鼎沸五六十年,吴魏犯顺而强,蜀人杖正而弱,三家不能相一,万姓旷而无主。
fu yǒu dìng tiān xià zhī dà gōng wèi tiān xià zhī suǒ tuī shú rú jiàn tuī yú àn rén shòu zūn yú wēi ruò
夫有定天下之大功,为天下之所推,孰如见推于暗人,受尊于微弱?
pèi tiān ér wèi dì fāng jià yú sān dài qǐ bǐ fǔ shǒu yú cáo shì cè zú yú bù zhèng
配天而为帝,方驾于三代,岂比俯首于曹氏,侧足于不正?
jí qíng ér héng shí qǔ zhī ér wú cán hé yǔ guǐ shì ér tuō wěi kāi luàn yú jiāng lái zhě hu
即情而恒实,取之而无惭, 何与诡事而托伪,开乱于将来者乎?
shì gù gù jiù zhī ēn kě fēng wèi hòu sān kè zhī shù bù yí jiàn liè
是故故旧之恩可封魏后,三恪之数不宜见列。
yǐ jìn chéng hàn gōng shí xiǎn rán zhèng míng dāng shì qíng tǐ yì yàn yòu hé wéi xū zūn bù zhèng zhī wèi ér kuī wǒ dào yú dà tōng zāi
以晋承汉,功实显然,正名当事,情体亦厌,又何为虚尊不正之魏而亏我道于大通哉!
xī zhōu rén yǒng zǔ zōng zhī dé zhuī shù jiǎn shāng zhī gōng
“昔周人咏祖宗之德,追述翦商之功;
zhòng ní míng dà xiào zhī dào gāo chēng pèi tiān zhī yì
仲尼明大孝之道,高称配天之义。
rán hòu jì qín yú suǒ zhí yù lái wèi yǐ jiǎn shāng yì yú sī mǎ shì shì hu cáo zú sān zǔ zhī yù yú wèi shì yǐ
然后稷勤于所职,聿来未以翦商,异于司马氏仕乎曹族,三祖之寓于魏世矣。
qiě fú wèi zì jūn zhī dào bù zhèng zé sān zǔ chén wèi zhī yì wèi jǐn
且夫魏自君之道不正,则三祖臣魏之义未尽。
yì wèi jǐn gù jiǎ tú yǐ yùn gāo lüè
义未尽,故假涂以运高略;
dào bù zhèng gù jūn chén zhī jié yǒu shū
道不正,故君臣之节有殊。
rán zé hóng dào bù yǐ fǔ wèi ér wú nì qǔ zhī xián gāo gǒng bù láo hàn mǎ ér yǒu jìng luàn zhī gōng zhě gài xūn zú yǐ wáng sì hǎi yì kě yǐ dēng tiān wèi suī wǒ dé cán yú yǒu zhōu ér bǐ dào yì yú yīn shāng gù yě
然则弘道不以辅魏而无逆取之嫌,高拱不劳汗马而有静乱之功者,盖勋足以王四海,义可以登天位,虽我德惭于有周,而彼道异于殷商故也。
jīn zi bù yí gòng gōng zhī bù dé liè yú dì wáng bù xián hàn zhī xì zhōu ér bù xì qín hé zhì yú yī wèi yóu nǐ zhì ér bù huà zāi
“今子不疑共工之不得列于帝王,不嫌汉之系周而不系秦,何至于一魏犹疑滞而不化哉!
fu yù zūn qí jūn ér bù zhī tuī zhī yú yáo shùn zhī dào yù zhòng qí guó ér fǎn cuò zhī yú bù shèng zhī de qǐ jūn zǐ zhī gāo yì
夫欲尊其君而不知推之于尧舜之道,欲重其国而反厝之于不胜之地,岂君子之高义!
ruò yóu wèi wù qǐng yú shì zhǐ yǐ
若犹未悟,请于是止矣。
zi pì qiáng cái xué yǒu fù fēng wèi zhì piào qí cóng shì zhōng láng
子辟强,才学有父风,位至骠骑从事中郎。
xú guǎng zì yě mín dōng guǎn gū mù rén shì zhōng miǎo zhī dì yě
徐广,字野民,东莞姑幕人,侍中邈之弟也。
shì hào xué zhì guǎng yóu wéi jīng chún bǎi jiā shù shù wú bù yán lǎn
世好学,至广尤为精纯,百家数术无不研览。
xiè xuán wèi yǎn zhōu pì cóng shì
谢玄为兖州,辟从事。
qiáo wáng tián wèi zhèn běi bǔ cān jūn
谯王恬为镇北,补参军。
xiào wǔ shì chú mì shū láng diǎn xiào mì shū shěng
孝武世,除秘书郎, 典校秘书省。
zēng zhì shěng zhí zhuǎn yuán wài sàn qí shì láng réng lǐng jiào shū
增置省职,转员外散骑侍郎,仍领校书。
shàng shū lìng wáng xún shēn xiāng qīn zhòng jǔ wèi cí bù láng kuài jī shì zǐ yuán xiǎn shí lù shàng shū yù shǐ bǎi liáo zhì jìng nèi wài shùn zhī shǐ guǎng wéi yì guǎng cháng yǐ wéi kuì yān
尚书令王珣深相钦重,举为祠部郎,会稽世子元显时录尚书,欲使百僚致敬,内外顺之,使广为议,广常以为愧焉。
yuán xiǎn yǐn wèi zhōng jūn cān jūn qiān lǐng jūn zhǎng shǐ
元显引为中军参军,迁领军长史。
huán xuán fǔ zhèng yǐ wéi dà jiàng jūn wén xué jì jiǔ yì xī chū fèng zhào zhuàn chē fú yí zhù chú zhèn jūn zī yì lǐng jì shì fēng lè chéng hóu zhuǎn yuán wài sàn qí cháng shì lǐng zhù zuò
桓玄辅政,以为大将军文学祭酒,义熙初, 奉诏撰车服仪注,除镇军谘议,领记室,封乐成侯,转员外散骑常侍,领著作。
shàng shū zòu zuǒ shǐ shù yán yòu guān shū shì chéng zhì xiǎn yú jìn zhèng chūn qiū zhe hu lǔ shǐ
尚书奏:“左史述言,右官书事,《乘》《志》显于晋郑,《春秋》著乎鲁史。
zì shèng dài yǒu zào zhōng xīng jì zhě dào fēng dì diǎn huàn hu shǐ cè
自圣代有造《中兴记》者,道风帝典,焕乎史策。
ér tài hé yǐ jiàng shì lì sān cháo xuán fēng shèng jì shū wèi chóu gǔ
而太和以降,世历三朝,玄风圣迹, 倏为畴古。
chén děng cān xiáng yi chì zhù zuò láng xú guǎng zhuàn chéng guó shǐ
臣等参详,宜敕著作郎徐广撰成国史。
yú shì chì guǎng zhuàn jí yān
”于是敕广撰集焉。
qiān xiāo qí jiāng jūn lǐng xú zhōu dà zhōng zhèng zhuǎn zhèng yuán cháng shì dà sī jiā réng lǐng zhù zuò rú gù
迁骁骑将军, 领徐州大中正,转正员常侍、大司家、仍领著作如故。
shí èr nián lēi chéng jìn jì fán sì shí liù juǎn biǎo shàng zhī
十二年,勒成《晋纪》,凡四十六卷,表上之。
yīn qǐ jiě shǐ rèn bù xǔ
因乞解史任,不许。
qiān mì shū jiān
迁秘书监。
chū huán xuán cuàn wèi dì chū gōng guǎng péi liè bēi dòng zuǒ yòu
初,桓玄篡位,帝出宫,广陪列,悲动左右。
jí liú yù shòu shàn gōng dì xùn wèi guǎng dú āi gǎn tì sì jiāo liú
及刘裕受禅,恭帝逊位,广独哀感,涕泗交流。
xiè huì jiàn zhī wèi yuē xú gōng jiāng wú xiǎo guò yě
谢晦见之,谓曰:“徐公将无小过也。
guǎng shōu lèi ér yán yuē jūn wèi sòng cháo zuǒ mìng wú nǎi jìn shì yí lǎo yōu xǐ zhī shì gù bù tóng shí
”广收泪而言曰:“君为宋朝佐命,吾乃晋室遗老,忧喜之事固不同时。
nǎi gèng xū xī
”乃更歔欷。
yīn cí shuāi lǎo qǐ guī sāng zǐ
因辞衰老,乞归桑梓。
xìng hào dú shū lǎo yóu bù juàn
性好读书,老犹不倦。
nián qī shí sì zú yú jiā
年七十四,卒于家。
guǎng dá lǐ wèn xíng yú shì
广《答礼问》行于世。
shǐ chén yuē gǔ zhī wáng zhě xián jiàn shǐ chén zhāo fǎ lì xun mò jìn yú cǐ
史臣曰:古之王者咸建史臣,昭法立训,莫近于此。
ruò fú yuán shǐ yào zhōng jì qíng kuò xìng qí yán wēi ér xiǎn qí yì jiǎo ér míng rán hòu kě yǐ yīn ǎi tí yóu zuò chéng xiá shì zhě yě
若夫原始要终,纪情括性, 其言微而显,其义皎而明,然后可以茵蔼缇油,作程遐世者也。
qiū míng jí méi bān mǎ dié xìng fèn hóng bǐ yú xī jīng chěng zhí cí yú dōng guān
丘明即没,班马迭兴,奋鸿笔于西京,骋直词于东观。
zì sī yǐ xiáng fēn míng jìng shuǎng kě yǐ jì míng xiān diǎn zhě chén shòu de zhī hu
自斯已降,分明竞爽,可以继明先典者,陈寿得之乎!
jiāng hàn yīng líng xìn yǒu zhī yǐ
江汉英灵,信有之矣。
yǔn yuán jiāng lǜ zhī zǐ dǔ zhì diǎn fén
允源将率之子,笃志典坟;
shào tǒng qi fān zhī yìn yán jī zài jí
绍统戚籓之胤,研机载籍。
xián néng zōng jī wén chuí zhū bù xiǔ qǐ bì kè chuán mén yè fāng shàn jī qiú zhě zāi
咸能综缉文,垂诸不朽,岂必克传门业,方擅箕裘者哉!
chù shū qū qū lì jīng zhù shù hùn xiáo wú chuǎn liáng bù zú guān
处叔区区,励精著述, 混淆芜舛,良不足观。
shū níng guǎ wén chuān yú wáng shì suī lēi chéng yī jiā wèi zú duō shàng
叔宁寡闻,穿窬王氏,虽勒成一家,未足多尚。
lìng shēng ān guó yǒu liáng shǐ zhī cái ér suǒ zhe zhī shū xī fēi zhèng diǎn
令升、安国有良史之才,而所著之书惜非正典。
yōu yōu jìn shì sī wén jiāng zhuì
悠悠晋室,斯文将坠。
shān càn xiè chén zǔ shù qián shǐ qì yǔ zhòng xuān zhī xià shī chuáng lián tà zhī shàng qí cí yì yì hǎn jiàn chēng yān
邓粲、谢沉祖述前史, 葺宇重轩之下,施床连榻之上,奇词异义,罕见称焉。
xí shì xú gōng jù yún bǐ xuē zhāng shàn dàn è yǐ wéi chéng quàn
习氏、徐公俱云笔削,彰善瘅恶,以为惩劝。
fu dǎo zhōng lǚ zhèng zhēn shì zhī xīn
夫蹈忠履正,贞士之心;
bèi yì tú róng jūn zǐ bù gǎn
背义图荣,君子不敢。
ér yàn wēi jī lún kòu rǎng qūn xún yú wěi guó
而彦威迹沦寇壤, 逡巡于伪国;
yě mín yùn zāo gé mìng liú lián yú jiù cháo
野民运遭革命,流涟于旧朝。
xíng bù wéi yán guǎng de zhī yǐ
行不违言,广得之矣。
zàn yuē chén shòu hán zhāng yán yán gū zhì
赞曰:陈寿含章,岩岩孤峙。
biāo pǔ lì jié chī cí zōng lǐ
彪溥励节,摛辞综理。
wáng nǜ yǎ cái yú cán dūn shǐ
王恧雅才,虞惭惇史。
gàn sūn fǔ hàn qián liáng kě nǐ
干孙抚翰,前良可拟。
shān xiè huái qiān yì wén wú jì
邓谢怀铅,异闻无纪。
xí yì yán sī xú fēi xuàn měi xián bèi jiǎn cè gòng chuán yáo sì
习亦研思,徐非绚美,咸被简册,共传遥祀。