shí bā rì bié diào yù zhū jūn
十八日别调御诸君。
shí wǔ lǐ wǔ zhì má gū tán
十五里，午至麻姑坛。
yòu xi èr lǐ wù qióng
又西二里，坞穷。
xún nán shān shàng yòu èr lǐ zhuǎn chū wǔ lǎo xī nán shì wèi wǔ lǎo āo
循南山上，又二里转出五老西南，是为五老坳。
yú shì xún běi shān shàng yòu èr lǐ wèi miè zhú lǐng yuè lǐng èr lǐ wèi dān xiá dòng yòu xī shàng yī lǐ wèi wáng xian lǐng yuè lǐng yòu xi yī lǐ wèi zhāng cūn jiē qián suǒ lì zhī dào yě
于是循北山上，又二里为篾竹岭，越岭二里为丹霞洞，又西上一里为王仙岭，越岭又西一里为张村，皆前所历之道也。
yú shì yòu xī píng xíng shān bàn sì lǐ yú zhū jūn lǐng fù yán shān bàn xíng
于是又西平行山半，四里，逾朱君岭，复沿山半行。
shēn zhú mì shù mí shān huì gǔ hóng yè zhū yīng zhuì yìng chén lǜ zhōng yuē xié shān
深竹密树，弥山绘谷，〔红叶朱英，缀映沉绿中，曰鞋山。
wǔ lǐ shí píng
〕五里，石坪。
shān huán yī gǔ suí shuǐ xiá ér rù zhōng shén yuán zhěng wàn shān zhī shàng de cǐ yī kān yì yǐn jū zhī suǒ xī wéi xíng dào tà pò yún wéi ěr
山环一谷，随水峡而入，中甚圆整，万山之上，得此一龛，亦隐居之所，惜为行道踏破云帏耳。
jū mín shù shí jiā yǐ zào zhǐ wèi yè
居民数十家，以造纸为业。
zì shí píng fù dēng lǐng lǐng jùn ér zhǎng gòng wǔ lǐ shǐ dá lǐng tóu jí fú róng dōng guò zhī jí yě
自石坪复登岭，岭峻而长，共五里始达岭头，即芙蓉东过之脊也。
jí èr chóng jù xiá ruò dǔ qiáng dōng xī lián shǔ
脊二重，俱狭若堵墙，东西连属。
jí nán wéi nán chéng shǔ xià yǒu lóng tán gǔ chà zài shēn kēng zhōng dào xiǎo bù jí xià
脊南为南城属，下有龙潭古刹〔在深坑中，道小不及下。
jí běi wèi lín chuān shǔ
〕脊北为临川属。
dù jí ér xi jí fú róng shān zì nán ér běi gāo xuān yú zhòng shān zhī shàng
度脊而西即芙蓉山，自南而北高亘于众山之上。
qí shān zhī dōng zé lín chuān nán chéng zhī jiè
其山之东则临川、南城之界。
xi zé yí huáng shǔ yǐ
西则宜黄属矣。
xún shān zhī dōng běi yòu shàng lǐ xǔ shān kāi yī qián jí qián dōng běi xiàng shì wèi fú róng ān xī cí sān xiān qí jīn sēng xi ān qì wèi fó yǔ suì sù qí zhōng
循山之东北又上里许，山开一箝qián即钳东北向，是为芙蓉庵，昔祠三仙，其今僧西庵葺为佛宇，遂宿其中。
shí jiǔ rì cóng ān cè zuǒ dēng jiē xiǎo jìng zhí jī yī lǐ chū fēng shàng
十九日从庵侧左登，皆小径，直跻一里，出峰上。
yòu píng xíng fēng dǐng běi zuì gāo chù wèi sān xiān shí
又平行峰顶，北最高处为三仙石。
dēng qí shàng dōng tiào huáng xian fēng yǐ bù néng bǐ jiān
登其上，东眺黄仙峰，已不能比肩；
nán tiào jūn fēng zhí yù jìng jùn
南眺军峰，直欲竞峻；
fú róng zhī nán yǒu chén fēng shān zài shí lǐ nèi gāo shā yú fú róng ér xuē qiào xíng sì gài fú róng zhī lái mài yě
芙蓉之南，有陈峰山在十里内，高杀于芙蓉，而削峭形似，盖芙蓉之来脉也。
píng tiào jiǔ zhī cóng fēng běi xiǎo jìng xi xià lǐ xǔ yǔ shí píng xi lái zhī dà dào hé
站在高处眺望了许久，从峰北面的小路往西朝下走一里左右，路就与从石坪向西过来的大路汇合。
yòu xià wǔ lǐ hū lù fēn nán běi
又下五里，忽路分南北。
shǐ yù cóng nán jì niàn dà lù zài běi yi cóng běi xíng suì zhuǎn ér běi shǐ yǒu gāo huáng zhú zi cóng mù
始欲从南，既念大路在北，宜从北行，遂转而北，始有高篁huáng竹子丛木。
yòu xi xià yī lǐ shǐ yǒu hè jū chéng lǒng míng yuē làn ní tián
又西下一里，始有壑居塍垅，名曰烂泥田。
fù yú lǐng xi xià yī lǐ gèng xún lǐng ér dēng èr lǐ zhí niè fēng tóu míng yuē jiē zhú jiān
复逾岭西下一里，更循岭而登二里，直蹑峰头，名曰揭烛尖。
yòu míng bì shǔ yíng
又名避暑营。
cóng jiān xī nán xià èr lǐ shì wèi nán kēng
从尖西南下二里，是为南坑。
yǒu jiàn zì dōng nán lái sì shān huán rào zhōng kāi yī hè shuǐ kǒu jǐn shù wān huán běi qù
有涧自东南来，四山环绕，中开一壑，水口紧束，湾环北去。
yǒu pān wú èr xìng wǎn chù cǐ zhǐ jié jí kòng è shuǐ kǒu ér jū dú yī gāo mén bèi shuǐ cháo jiān xióng cuō yī wù zhī shèng
有潘、吴二姓绾wǎn处此指结集控扼水口而居，独一高门背水朝尖，雄撮一坞之胜。
suí shuǐ chū qí hòu shù zhuǎn ér chū yī lǐ yǒu shuǐ zì běi ér lái èr shuǐ hé ér nán lù suí zhī
随水出其后，数转而出，一里，有水自北而来，二水合而南，路随之。
yī lǐ zhuǎn ér xi gòng bā lǐ xi bī gāo fēng yǒu shuǐ zì nán lái huì hé ér běi qù yǒu qiáo kuà zhī yuē gǎng kǒu qiáo
一里，转而西，共八里，西逼高峰，有水自南来会，合而北去，有桥跨之，曰港口桥。
xún zuǒ lù ér běi yòu zhuǎn xi xíng běi dù xī gòng wǔ lǐ de dà wù yuē shàng píng
循左麓而北，又转西行，北渡溪，共五里，得大坞，曰上坪。
guò shàng píng shí liáng shuǐ zhù ér běi lù xi shé dēng shān yǐ lǐ ér shàng wǔ lǐ zhì shā mù lǐng
过上坪石梁，水注而北，路西折登山，迤逦而上，五里至杉木岭。
yú lǐng xià èr lǐ shān wù jǐn bī yǒu gù jiā zhái qí zhōng yuē jūn shān jiē huáng shì yě
逾岭下二里，山坞紧逼，有故家宅，其中曰君山，皆黄氏也。
fàn ér chū ài wǔ lǐng shàng ǎi lǐng
饭而出隘，五岭上矮岭。
yú lǐng gòng wǔ lǐ chū yáng fang nán xíng wéi kēng yīn nǎi yi yì jù tóng jù jù
逾岭共五里，出杨坊，南行为坑阴，乃宜邑钜同“巨”聚。
xi xíng qī lǐ sù chē shàng
西行七里，宿车上。
èr shí rì jī zài míng zì chē shàng zǎi yuè xi xíng jí yǔ dà xī yù
二十日鸡再鸣，自车上载月西行，即与大溪遇。
xiǎng jí xū shàng zhī xī zì nán ér běi zhě fā yuán jūn fēng jīng kēng yīn zhì cǐ
〔想即墟上之溪，自南而北者，发源军峰，经坑阴至此。
yǐ ér xī zhí nán xià lù xi rù shān
〕已而溪直南下，路西入山。
yòu wǔ lǐ dēng lǐng
又五里，登岭。
yòu sān lǐ wēi yí zhì lǐng ài yǒu wū kuà qí jiān yuē huáng lǐng
又三里，逶迤至岭隘，有屋跨其间，曰黄岭。
xià lǐng èr lǐ dà xī fù zì nán lái
下岭二里，大溪复自南来。
dù xī tiān shǐ míng shān shǐ dà kāi
渡溪，天始明，山始大开。
suí xī xī běi xíng wǔ lǐ yǒu tǎ lì xī kǒu xiǎo shān shàng tǎ zhī xī běi jí yí huáng chéng yě
随溪西北行五里，有塔立溪口小山上，塔之西北即宜黄城也。
yòu yǒu yī dà xī xī nán zì dōng bì xún sī lái zhí dǐ chéng dōng yǒu zhǎng mù qiáo zhī
又有一大溪西南自东壁巡司来，直抵城东，有长木桥之；
shuǐ suì běi yǔ dōng xī hé yǒu dà shí qiáo jià qí shàng yuē guàn hóng
水遂北与东溪合，有大石桥架其上，曰贯虹；
zài běi zé yī xiǎo xī xún chéng xī běi ér dōng rù dà xī yì yǒu qiáo kuà qí shàng yuē fēng lè
再北，则一小溪循城西北而东入大溪，亦有桥跨其上，曰丰乐。
shì rì dǐ yí huáng dōng mén guàn hóng qiáo zhī lǚ yì mì de jìng wén shǐ chū jí hū fàn fàn jìng wén yǔ zhī běi guò fēng lè qiáo shàng shī zi yán
是日抵宜黄东门贯虹桥之旅肄，觅得静闻，始出，亟呼饭饭静闻，与之北过丰乐桥，上狮子岩。
yán huí pán liǎng céng wù lì sān xī huì hé zhī běi chōng dà xī yóu cǐ běi xià fǔ zhōu zhě yě
岩回盘两层，兀立三溪会合之北冲，大溪由此北下抚州者也。
yǐ ér xī jīng chéng běi zhì xīn chéng běi mén
已而西经城北，至新城北门。
běi yī lǐ guò huáng bèi qiáo
北一里，过黄备桥。
yòu xī běi yī lǐ běi rù shān de xiān yán
又西北一里，北入山，得仙岩。
yán gāo zhì ruò liè jǐn céng shàng qióng xià bī qí xī chuí hū tòu bì wèi mén chuān shí ér rù zé zhòng shān nèi bì bì ruò lìng yī shì jiè
岩高峙若列锦层，上穹下逼，其西垂忽透壁为门，穿石而入，则众山内閟bì闭，若另一世界。
ér shì yán shén báo bù tè nán miàn bì lì ér běi miàn qióng fù gèng qí qí chuān tòu zhī xì zhèng rú dù zhī tōng tiān yán yì jǐng zhī zuì qí zhě yě
而是岩甚薄，不特南面壁立，而北面穹覆更奇，其穿透之隙，正如度之通天岩，亦景之最奇者也。
sān lǐ réng rù chéng zhī běi mén
三里，仍入城之北门。
gài shì chéng dōng bīn xī wèi jiù chéng ér xi chéng xīn pì yī chéng fù qí wài liáo rào zhū fēng yīn zhī gāo xià
盖是城东濒溪为旧城，而西城新辟，一城附其外，缭绕诸峰，因之高下。
jīng chéng sān lǐ chū nán mén
经城三里，出南门。
xún dōng bì nán lái zhī xī xī nán xíng wǔ lǐ guò sì yīng shān zhī dōng lù
循东壁南来之溪西南行，五里，过四应山之东麓。
yòu shí wǔ lǐ yǒu xiǎo fēng wù lì xī shàng zuò zhēng níng zhī zhuàng qí nèi yǒu tán xiāng mǐn cǐ rén céng yǔ qī jì guāng dà pò wō kòu mù yān
又十五里，有小峰兀立溪上作狰狞之状，其内有谭襄敏此人曾与戚继光大破倭寇墓焉。
yòu èr lǐ guò yù quán shān xià shān píng lì lù yòu ruò fù yǐ yǎng zhān qiào bá yǒu xiǎo lú jià yá bàn
又二里，过玉泉山下，山屏立路右若负扆，仰瞻峭拔，有小庐架崖半。
yù cóng zhī shí xī yǐ zǎo xíng hū zhǒng tòng bù néng shēng
欲从之，时膝以早行，忽肿痛不能升。
yòu suí dà xī nán xíng sān lǐ yǒu xiǎo xī zì xi lái zhù jí shí qióng jí gǒng zhī xià liú yě shǐ shě dà xī sù xiǎo xī zhé ér xi rù sān lǐ ér de shí qióng sì
又随大溪南行三里，有小溪自西来注，即石蛩即拱之下流也，始舍大溪溯小溪，折而西入三里而得石蛩寺。
sì xīn chuàng pō hóng zhěng
寺新创，颇宏整。
sì běi yǒu chù yá lì xī shàng bàn zì shān dǐng píng pōu ér xià qí nán tū wù zhī fēng yóu duō yǔ zhī duì zhì wèi mén ér shí qióng zhī lǐng zhèng zhōng xuán qí jiān ér sì yǐ qí dōng lù
寺北有矗崖立溪上，半自山顶平剖而下，其南突兀之峰犹多，与之对峙为门，而石蛩之岭正中悬其间，而寺倚其东麓。
yǎng wàng zhī zhī jiàn fēng dǐng lì shí hōng rán bù zhī qí zhōng kōng yě
仰望之，只见峰顶立石轰然，不知其中空也。
shì wǎn sù sì zhōng yǐ zú tòng bù jí dēng qióng
是晚宿寺中，以足痛不及登蛩。
èr shí yī rì chén cān hòu jí dēng qióng
二十一日晨餐后，亟登蛩。
shì fēng dōng xī héng kuà ruò fēi liáng tiān bàn jiào guì xī zhī xiān qiáo gāo yǔ dà jù bèi zhī ér cóng cǐ xi tiào zhǐ de qí duān
是峰东西横跨，若飞梁天半，较贵溪之仙桥，高与大俱倍之，而从此西眺，只得其端。
cóng sì běi zhuǎn rù xiá zhōng shì wèi wàn rén yuán
从寺北转入峡中，是为万人缘。
tán xiāng mǐn chū de cǐ sì yù fèi wèi mù gǎn qí mèng ér zhǐ
谭襄敏初得此寺，欲废为墓，感奇梦而止。
jīn tán mù zài yù quán shān dōng běi zhái jī zhū fāng yī shí jù dào hòu sì yì bù zhèn
今谭墓在玉泉山东北，宅基诸坊一时俱倒，后嗣亦不振。
sì shǐ wèi sēng shú ér xīng fù yān
寺始为僧赎而兴复焉。
sēng yǐ qí de shèng gù yǐ wéi wàn rén jù zhǒng zhòu shí shén zhuàng
僧以其地胜，故以为万人巨冢，甃石甚壮。
de zài sì běi zuǒ zé yá yòu zé sì yě
地在寺北，左则崖，右则寺也。
yóu wàn rén yuán nán xiàng ér dēng yǎng jiàn zhú yǐng fú yáng yī fēng zhōng chuān gāo jiǒng
由万人缘南向而登，仰见〔竹影浮飏，〕一峰中〔穿〕高迥。
tòu shí rù nán kàn luàn fēng wù tū xī shēng shān sè lìng zuò guāng xiǎng fēi fù rén shì
〔透石入，〕南瞰乱峰兀突，〔溪声山色，另作光响，非复人世。
yú shì chū qiáo nán hái tiào fēi liáng zhī shàng shí hén héng dié yǒu zhui lú qiàn shì wú lù kě dēng
〕于是出桥南，还眺飞梁之上，石痕横叠，有缀庐嵌室，无路可登。
pái huái jiǔ zhī yī shān hè chōng fēi ér qù xiǎng chuán shū zhú jiān lìng rén bù néng qù
徘徊久之，〔一山鹤冲飞而去，响传疏竹间，〕令人不能去。
gài shì qiáo zhī nán qí nèi shí yuán liè liǎng céng zì xià ér shàng bù lí bù hé xì jù chǐ xǔ
盖是桥之南，其内石原裂两层，自下而上，不离不合，隙俱尺许。
yóu xì pān jī ér shàng kě dá qí shàng céng ér xì jiā bī zè zhuǎn shēn bù néng shēn qū shǒu zú wú kě pān niè qiě yǐ zú tòng wèi quán chàng chàng hái sì
由隙攀跻而上，可达其上层，而隙夹逼仄，转身不能伸曲，手足无可攀蹑，且以足痛未痊，怅怅还寺。
wèn dào sì sēng sēng yún cóng qiáo nèi liè xì ér dēng niè shén nán
问道寺僧，僧云：“从桥内裂隙而登蹑甚难。
bì qù yī tuō lǚ zhǐ kě jí qí shàng céng ér cóng shàng chuí gěng shǐ kě yǐn rù zhōng céng
必去衣脱履，止可及其上层，而从上垂绠，始可引入中层。
sēng yán rú cǐ yú shí bù néng cóng yě nǎi yú shí qióng fàn ér xíng
”僧言如此，余实不能从也，乃于石蛩饭而行。
wǔ lǐ yóu xiǎo lù dǐ yù quán shān xià suì lì jí zhí dēng
五里，由小路抵玉泉山下，遂历级直登。
qí shān shén jùn píng lì xī zhī xī běi shàng bàn jù qióng yá xuē bì sēng shǒu yuán dié jí záo yá jià lú fēng cè yī xuán fēng shàng
其山甚峻，屏立溪之西北，上半俱穹崖削壁，僧守原叠级凿崖，架庐峰侧一悬峰上。
sān miàn píng kōng hòu fù lí tài shān shí yá zhě zhàng xǔ xià gé shēn yá xiá
三面凭空，后复离大山石崖者丈许，下隔深崖峡。
shí lú xīn gòu sān miàn jù bàn bì ér jì bú jiàn rén
时庐新构，三面俱半壁，而寂不见人。
yú fāng shǎng qí xū yuán wú ài píng bàn bì ér kàn hòu yá
余方赏其虚圆无碍，凭半壁而看后崖。
jiǔ zhī yī rén yùn tǔ zhì xún zhī yuē sēng yǐ hòu bì wèi quán jiāng zhòu ér sāi zhī yě
久之，一人运土至，询之，曰：“僧以后壁未全，将甃而塞之也。
wèn sēng hé zài yuē yè cóng shān xià jī jí dēng yǐ
”问僧何在，曰：“业从山下跻级登矣！
yīn zuò hòu qí zhì wèi zhī huà jí huà cè huà zhī yì yuē rǔ lǜ běi fēng chuī shén xiàng hé bù yǐ mù wèi kān zuò hù zhì shì zhōng ér kōng qí hòu bì zhèng kě tòu yǐn shān sè
”因坐候其至，为之画即划、策划之意曰：“汝虑北风吹神像，何不以木为龛坐，护置室中，而空其后壁，正可透引山色。
zào wù zhī xuán shè cǐ fēng yǔ ěr zhī wǎn jià cǐ wū jiē cǐ yì yě
造物之悬设此峰，与尔之绾架此屋，皆此意也。
bì zhòu ér sāi zhī shī cǐ chū xīn yǐ
必甃而塞之，失此初心矣。
sēng hàn zhī yǐn yú guān suǒ wèi yù quán zhě
”僧颔之，引余观所谓玉泉者。
yǒu tíng hóng yī xué zài lú cè shí zào zhī pàn yún sān xiān zhuó xī ér chū zhě ér bù zhī xian zhī bù zhàng xī yě
有停泓一穴，在庐侧石灶之畔，云三仙卓锡而出者，而不知仙之不杖锡也。
xià yù quán sān lǐ chū xiāng mǐn mù qián
下玉泉，三里，出襄敏墓前。
yòu suí xī yī lǐ yóu xiǎo lù cóng shān běi xíng gài rào chū yù quán shān zhī dōng běi yě
又随溪一里，由小路从山北行，盖绕出玉泉山之东北也。
zuì běi yòu yǒu mǎ tóu shān tū wù dú shèn zài lù zuǒ
最北又有马头山，突兀独甚，在路左。
guò bái shā lǐng wàng xī fēng jiān xuān tè shèn zhé ér dōng zhī shì wèi běi huà shān
过白沙岭，望西峰尖亘特甚，折而东之，是为北华山。
shān dǐng fó yǔ bèi zāi yǒu sēng mù fàn zhì suǒ ér shí zhī
山顶佛宇被灾，有僧募饭至，索而食之。
xià shān èr lǐ rù nán mén běi dēng fèng huáng shān
下山二里，入南门，北登凤凰山。
qí shān wù lì chéng zhī dōng běi chéng jí yīn zhī běi ér qiào xuē bù fán zhì dié yě
其山兀立城之东北，城即因之，北而峭削，不烦雉堞也。
xià shān chū běi shuǐ guān dǐ nì lǚ yǐ hūn hēi yǐ
下山，出北水关，抵逆旅已昏黑矣。