jiāng yǐ nán zhì rì nán jùn èr shí shuǐ yǔ gòng shān shuǐ zé de suǒ zài jiāng shuǐ chū sān tiān zǐ dōu shān hǎi jīng wèi zhī zhè jiāng yě
江以南至日南郡二十水,禹贡山水泽地所在,江水出三天子都,《山海经》谓之浙江也。
dì lǐ zhì yún shuǐ chū dān yáng yī xiàn nán mán zhōng běi jìng qí xiàn nán yǒu bó shān shān shàng yǒu shí tè qǐ shí zhàng shàng fēng ruò jiàn miǎo
《地理志》云:水出丹阳黟县南蛮中,北径其县,南有博山,山上有石,特起十丈,上峰若剑杪。
shí yǒu líng gǔ qián fā zhèng cháng lín xiàn yǐ shān gǔ wèi hou yī míng guān zhǎng yī nián ruò zhǎng léi fā shēng zé guān zhǎng bù jí
时有灵鼓潜发,正长临县,以山鼓为候,一鸣,官长一年,若长雷发声,则官长不吉。
zhè jiāng yòu běi lì yī shān xiàn jū shān zhī yáng gù xiàn shì zhī
浙江又北历黟山,县居山之阳,故县氏之。
hàn chéng dì hóng jiā èr nián yǐ wéi guǎng dé guó fēng zhōng shān xiàn wáng sūn yún kè wáng yú cǐ
汉成帝鸿嘉二年,以为广德国,封中山宪王孙云客王于此。
jìn tài kāng zhōng yǐ wéi guǎng dé xiàn fēn lì xuān chéng jùn
晋太康中,以为广德县,分隶宣城郡。
kuài jī chén yè jié shēn qīng xíng dùn jì cǐ shān
会稽陈业,洁身清行,遁迹此山。
zhè jiāng yòu běi jìng shè xiàn dōng yǔ yī xiǎo xī hé
浙江又北径歙县东,与一小溪合。
shuǐ chū xiàn dōng běi wēng shān xi jìng gù chéng nán yòu xī nán rù zhè jiāng
水出县东北翁山,西径故城南,又西南入浙江。
yòu dōng jìng suì ān xiàn nán
又东径遂安县南。
xī guǎng èr bǎi bù shàng lì kàng yǐ xiāng tōng shuǐ shén qīng shēn tán bù yǎn lín gù míng xīn dìng
溪广二百步,上立杭以相通,水甚清深,潭不掩鳞,故名新定。
fēn shè xiàn lì zhī
分歙县立之。
jìn tài kāng zhōng yòu gǎi cóng jīn míng
晋太康中,又改从今名。
zhè jiāng yòu zuǒ hé jué xī xī shuǐ chū shǐ xīn xiàn xi dōng jìng xiàn gù chéng nán wèi dōng xī zhǎng xī
浙江又左合绝溪,溪水出始新县西,东径县故城南,为东西长溪。
xī yǒu sì shí qī lài jùn liú jīng jí bēn bō guō tiān
溪有四十七濑,濬流惊急,奔波聒天。
sūn quán shǐ hè qí tǎo yī xī shān zéi zéi gù yī zhī lín lì shān shān shén jùn jué yòu gōng jìn wǔ bīng
孙权使贺齐讨黟、歙山贼,贼固黟之林历山,山甚峻绝,又工禁五兵。
qí yǐ tiě yì zhuó shān shēng chū bù yì yòu yǐ bái bàng jī zhī qì jìn bù xíng suì yòng qí gōng píng zéi
齐以铁杙椓山,升出不意,又以白棓击之,气禁不行,遂用奇功平贼。
yú shì lì shǐ xīn zhī fǔ yú xī zhī huá xiāng lìng qí shǒu zhī hòu yí chū xīn tíng
于是立始新之府于歙之华乡,令齐守之,后移出新亭。
jìn tài kāng yuán nián gǎi yuē xīn ān jùn
晋太康元年,改曰新安郡。
xī shuǐ dōng zhù zhè jiāng
溪水东注浙江。
zhè jiāng yòu dōng běi jìng jiàn dé xiàn nán
浙江又东北径建德县南。
xiàn běi yǒu wū shān shān xià yǒu miào miào zài xiàn dōng qī lǐ
县北有乌山,山下有庙,庙在县东七里。
miào zhǔ yǒu dà shí gāo shí zhàng wéi wǔ chǐ shuǐ lài jùn jī ér néng zhì yún yǔ
庙渚有大石,高十丈,围五尺,水濑濬激而能致云雨。
zhè jiāng yòu dōng jìng shòu chāng xiàn nán zì jiàn dé zhì cǐ bā shí lǐ zhōng yǒu shí èr lài lài jiē jùn xiǎn xíng lǚ suǒ nán
浙江又东径寿昌县南,自建德至此,八十里中有十二濑,濑皆峻险,行旅所难。
xiàn nán yǒu xiào zǐ xià xiān mù xiān shǎo sàng èr qīn fù tǔ chéng mù
县南有孝子夏先墓,先少丧二亲,负土成墓。
shù nián bù shèng āi zú
数年不胜哀,卒。
zhè jiāng yòu běi jìng xīn chéng xiàn tóng xī shuǐ zhù zhī
浙江又北径新城县,桐溪水注之。
shuǐ chū wú xīng jùn yú qián xiàn běi tiān mù shān
桐溪水发源于吴兴郡于潜县北的天目山。
shān jí gāo jùn yá lǐng sǒng dié xi lín jùn jiàn
山极高峻,崖岭竦叠,西临峻涧。
shān shàng yǒu shuāng mù jiē shì shù bǎi nián shù wèi zhī xiáng fèng lín
山上有霜木,皆是数百年树,谓之翔凤林。
dōng miàn yǒu pù bù xià zhù shù mǔ shēn zhǎo míng yuē huàn lóng chí
东面有瀑布,下注数亩深沼,名曰浣龙池。
tā shuǐ nán liú jìng xiàn xi wèi xiàn zhī xi xī
他水南流径县西,为县之西溪。
xī shuǐ yòu dōng nán yǔ zǐ xī hé
溪水又东南与紫溪合。
shuǐ chū xiàn xi bǎi zhàng shān jí qián shān yě
水出县西百丈山,即潜山也。
shān shuǐ dōng nán liú míng wéi zǐ xī zhōng dào jiā shuǐ yǒu zǐ sè pán shí shí zhǎng bǎi yú zhàng wàng zhī rú zhāo xiá
山水东南流,名为紫溪,中道夹水,有紫色磐石,石长百余丈,望之如朝霞。
yòu míng cǐ shuǐ wèi chì lài gài yǐ dào yǐng zài shuǐ gù yě
又名此水为赤濑,盖以倒影在水故也。
zǐ xī yòu dōng nán liú jìng bái shí shān zhī yīn
紫溪又东南流,径白石山之阴。
shān shén jùn jí běi lín zǐ xī
山甚峻极,北临紫溪。
yòu dōng nán lián shān jiā shuǐ liǎng fēng jiāo zhì fǎn xiàng duì shí wǎng wǎng xiāng hàn
又东南连山夹水,两峰交峙,反项对石,往往相捍。
shí yú lǐ zhōng jī shí lěi luǒ xiāng xié ér shàng jiàn xià bái shā xì shí zhuàng ruò shuāng xuě
十余里中,积石磊砢,相挟而上,涧下白沙细石,状若霜雪。
shuǐ mù xiāng yìng quán shí zhēng huī míng yuē lóu lín
水木相映,泉石争晖,名曰楼林。
zǐ xī dōng nán liú jìng tóng lú xiàn dōng wèi tóng xī
紫溪东南流,径桐庐县东为桐溪。
sūn quán jiè xī zhī míng yǐ wéi xiàn mù gē fù chūn zhī de lì tóng lú xiàn
孙权藉溪之名以为县目,割富春之地,立桐庐县。
zì xiàn zhì yú qián fán shí yǒu liù lài dì èr shì yán líng lài
自县至于潜,凡十有六濑,第二是严陵濑。
lài dài shān shān xià yǒu yī shí shì
濑带山,山下有一石室。
hàn guāng wǔ dì shí yán zǐ líng zhī suǒ jū yě
汉光武帝时,严子陵之所居也。
gù shān jí lài jiē jí rén xìng míng zhī
故山及濑,皆即人姓名之。
shān xià yǒu pán shí zhōu huí shí shù zhàng jiāo zhěn tán jì gài líng suǒ yóu yě
山下有磐石,周回十数丈,交枕潭际,盖陵所游也。
tóng xī yòu dōng běi jìng xīn chéng xiàn rù zhè jiāng
桐溪又东北:径新城县入浙江。
xiàn gù fù chūn de sūn quán zhì hòu shěng bìng tóng lú xián hé jiǔ nián fù lì wèi xiàn
县故富春地,孙权置,后省并桐庐,咸和九年,复立为县。
zhè jiāng yòu dōng běi rù fù yáng xiàn gù fù chūn yě jìn hòu míng chūn gǎi yuē fù yáng yě
浙江又东北入富阳县,故富春也,晋后名春,改曰富阳也。
dōng fēn wéi hú pǔ
东分为湖浦。
zhè jiāng yòu dōng běi jìng fù chūn xiàn nán xiàn gù wáng mǎng zhī zhū suì yě
浙江又东北径富春县南,县故王莽之诛岁也。
jiāng nán yǒu shān sūn wǔ huáng zhī xiān suǒ zàng yě
江南有山,孙武皇之先所葬也。
hàn mò mù shàng yǒu guāng rú yún qì shǔ tiān
汉末,墓上有光,如云气属天。
huáng wǔ wǔ nián sūn quán yǐ fù chūn wèi dōng ān jùn fēn zhì zhū jùn yǐ tǎo shì zōng
黄武五年,孙权以富春为东安郡,分置诸郡,以讨士宗。
zhè jiāng yòu dōng běi jìng tíng shān xī shān shàng yǒu sūn quán fù zhǒng
浙江又东北径亭山西,山上有孙权父冢。
běi guò yú kàng dōng rù yú hǎi
北过余杭,东入于海。
zhè jiāng jìng xiàn zuǒ hé yú gān dà xī
浙江径县左,合余干大溪。
jiāng běi jí lín ān xiàn jiè shuǐ běi duì guō wén zhái zhái bàng shān miàn xī zhái dōng yǒu guō wén mù
江北即临安县界,水北对郭文宅,宅傍山面溪,宅东有郭文墓。
jìn jiàn wǔ yuán nián piào qí wáng dǎo yíng wén zhì zhī xī yuán
晋建武元年,骠骑王导迎文,置之西园。
wén táo cǐ ér zhōng lín ān lìng gǎi zàng zhī
文逃此而终,临安令改葬之。
jiàn wǔ shí liù nián xiàn mín láng zhì zuò luàn hè qí tǎo zhī
建武十六年,县民郎稚作乱,贺齐讨之。
sūn quán fēn yú háng lì lín shuǐ xiàn jìn gǎi yuē lín ān xiàn yīn gāng wèi chéng nán mén yóu gāo
孙权分余杭,立临水县,晋改曰临安县,因冈为城,南门尤高。
xiè ān lì jùn yóu xiàn jìng cǐ mén yǐ wéi nán wéi tíng cháng
谢安莅郡游县,径此门,以为难为亭长。
zhè jiāng yòu dōng jìng yú háng gù xiàn nán xīn xiàn běi
浙江又东径余杭故县南,新县北。
qín shǐ huáng nán yóu kuài jī tú chū shì de yīn lì wèi xiàn
秦始皇南游会稽,途出是地,因立为县。
wáng mǎng zhī huái mù yě
王莽之淮睦也。
hàn mò chén hún yí zhù nán chéng xiàn hòu xī nán dà táng jí hún lì yǐ fáng shuǐ yě
汉末陈浑移筑南城,县后溪南大塘,即浑立以防水也。
xiàn nán yǒu sān bēi shì gù yáng fàn níng děng bēi
县南有三碑,是顾扬、范宁等碑。
xiàn nán yǒu dà bì shān guō wén zì lù hún qiān jū yě
县南有大壁山,郭文自陆浑迁居也。
zhè jiāng yòu dōng jìng wū shāng xiàn běi wáng mǎng gǎi yuē wū xiào jùn guó zhì wèi zhī wū shāng
浙江又东径乌伤县北,王莽改曰乌孝,《郡国志》谓之乌伤。
yì yuàn yuē dōng yáng yán wū yǐ chún xiào zhe wén hòu yǒu qún wū zhù xián tǔ kuài wèi fén wū kǒu jiē shāng yī jìng yǐ wéi yán wū zhì xiào gù zhì cí wū yù lìng xiào shēng yuǎn wén yòu míng qí xiàn yuē wū shāng yǐ
《异苑》曰:东阳颜乌以淳孝著闻,后有群乌助衔土块为坟,乌口皆伤,一境以为颜乌至孝,故致慈乌,欲令孝声远闻,又名其县曰乌伤矣。
zhè jiāng yòu dōng běi liú zhì qián táng xiàn gǔ shuǐ rù yān
浙江又东北流至钱塘县,谷水入焉。
shuǐ yuán xi chū tài mò xiàn xiàn shì yuè zhī xī bǐ gū miè zhī de yě
水源西出太末县,县是越之西鄙,姑蔑之地也。
qín yǐ wéi xiàn
秦以为县。
wáng mǎng zhī mò lǐ yě
王莽之末理也。
wú bǎo dǐng zhōng fēn huì jī lì lì dōng yáng jùn
吴宝鼎中,分会稽立,隶东阳郡。
gǔ shuǐ dōng jìng dú sōng gù zhǒng xià zhǒng wèi shuǐ huǐ qí zhuān wén shì yán jí guī yán xiōng bǎi nián duò shuǐ zhōng
谷水东径独松故冢下,冢为水毁,其砖文:筮言吉,龟言凶,百年堕水中。
jīn zé tóng guī yáo yǐ
今则同龟繇矣。
gǔ shuǐ yòu dōng jìng cháng shān xiàn nán yǔ yǒng kāng xī shuǐ hé xiàn jí dōng yáng jùn zhì yě
谷水又东径长山县南,与永康溪水合,县即东阳郡治也。
xiàn hàn xiàn dì fēn wū shāng lì
县,汉献帝分乌伤立;
jùn wú bǎo dǐng zhōng fēn kuài jī zhì
郡,吴宝鼎中分会稽置。
chéng jū shān zhī yáng huò wèi zhī zhǎng xian xiàn yě yán chì sōng cǎi yào cǐ shān yīn ér jū zhī gù yǐ wéi míng
城居山之阳,或谓之长仙县也,言赤松采药此山,因而居之,故以为名。
hòu chuán hū guāi miù zì yì yīn gǎi
后传呼乖谬,字亦因改。
xī shuǐ nán chū yǒng kāng xiàn
溪水南出永康县。
xiàn chì wū zhōng fēn wū shāng shàng pǔ lì
县,赤乌中分乌伤上浦立。
liú jìng shū yì yuàn yuē sūn quán shí yǒng kāng xiàn yǒu rén rù shān yù yī dà guī jí shù zhī yǐ guī
刘敬叔《异苑》曰:孙权时,永康县有人入山,遇一大龟,即束之以归。
guī pián yán yuē yóu bù liàng shí wèi jūn suǒ de
龟便言曰:游不量时,为君所得。
dān zhě guài zhī zài chū yù shàng wú wáng
担者怪之,载出,欲上吴王。
yè sù yuè lǐ lǎn chuán yú dà sāng shù
夜宿越里,缆船于大桑树。
xiāo zhōng shù hū hū guī yuē yuán xù xī shì ěr yě
宵中,树忽呼龟曰:元绪,奚事尔也?
guī yuē xíng bù zé rì jīn fāng jiàn pēng suī jǐn nán shān zhī qiáo bù néng kuì wǒ
龟曰:行不择日,今方见烹,虽尽南山之樵,不能溃我。
shù yuē zhū gě yuán xùn shí xìng yuān cháng bì zhì xiāng kùn
树曰:诸葛元逊识性渊长,必致相困。
lìng qiú rú wǒ zhī tú jì jiāng ān zhì
令求如我之徒,计将安治?
guī yuē zǐ míng wú duō cí
龟曰:子明,无多辞。
jì zhì jiàn yè quán jiāng zhǔ zhī shāo chái wàn chē guī yóu rú gù
既至建业,权将煮之,烧柴万车,龟犹如故。
zhū gě gé yuē rán yǐ lǎo sāng nǎi shú
诸葛格曰:燃以老桑乃熟。
xiàn rén réng shuō guī yán quán shǐ fá sāng qǔ zhǔ zhī jí làn
献人仍说龟言,权使伐桑,取煮之即烂。
gù yě rén hū guī yuē yuán xù
故野人呼龟曰元绪。
qí shuǐ fēi tuān běi zhù zhì xiàn nán mén rù gǔ shuǐ
其水飞湍北注,至县南门,入谷水。
gǔ shuǐ yòu dōng dìng yáng xī shuǐ zhù zhī
谷水又东,定阳溪水注之。
shuǐ shàng chéng xìn ān xiàn zhī sū mǔ bù
水上承信安县之苏姥布。
xiàn běn xīn ān xiàn jìn wǔ dì tài kāng sān nián gǎi yuē xìn ān
县本新安县,晋武帝太康三年改曰信安。
shuǐ xuán bǎi yú zhàng lài shì fēi zhù zhuàng rú pù bù
水悬百余丈,濑势飞注,状如瀑布。
lài biān yǒu shí rú chuáng chuáng shàng yǒu shí dié cháng sān chǐ xǔ yǒu sì zá cǎi tiè yě
濑边有石如床,床上有石牒,长三尺许,有似杂采帖也。
dōng yáng jì yún xìn ān xiàn yǒu xuán shì bǎn
《东阳记》云:信安县有悬室坂。
jìn zhōng cháo shí yǒu mín wáng zhì fá mù zhì shí shì zhōng jiàn tóng zǐ sì rén tán qín ér gē
晋中朝时,有民王质,伐木至石室中,见童子四人,弹琴而歌。
zhì yīn liú yǐ kē tīng zhī
质因留,倚柯听之。
tóng zǐ yǐ yī wù rú zǎo hé yǔ zhì zhì hán zhī biàn bù fù jī
童子以一物如枣核与质,质含之,便不复饥。
é qǐng tóng zǐ yuē qí guī
俄顷,童子曰:其归。
chéng shēng ér qù fǔ kē cuǐ rán làn jǐn
承声而去,斧柯漼然烂尽。
jì guī zhì qù jiā yǐ shù shí nián qīn qíng diāo luò wú fù xiàng shí bǐ yǐ
既归,质去家已数十年,亲情凋落,无复向时比矣。
qí shuǐ fèn nà zhòng liú hùn bǐ dōng shì jìng dìng yáng xiàn
其水分纳众流,混彼东逝,径定阳县。
jiā àn yuán xī xī shēng zhī zhú jí fāng zhǐ mù lián zá yǐ shuāng jú jīn chéng
夹岸缘溪,悉生支竹,及芳枳木连,杂以霜菊金橙。
bái shā xì shí zhuàng rú níng xuě
白沙细石,状如凝雪。
shí liū tuān bō fú xiǎng wú chuò
石溜湍波,浮响无辍。
shān shuǐ zhī qù yóu shēn rén qíng
山水之趣,尤深人情。
xiàn hàn xiàn dì fēn xìn ān lì xī yì qǔ míng yān
县,汉献帝分信安立,溪亦取名焉。
xī yǒng yòu dōng jìng cháng shān xiàn běi běi duì gāo shān
溪永又东径长山县北,北对高山。
shān xià shuǐ jì shì chì sōng yǔ huà zhī chù yě
山下水际,是赤松羽化之处也。
yán dì shào nǚ zhuī zhī yì jù xian yǐ
炎帝少女追之,亦俱仙矣。
hòu rén lì miào yú shān xià
后人立庙于山下。
xī shuǐ yòu dōng rù yú gǔ shuǐ gǔ shuǐ yòu dōng jìng wū shāng xiàn zhī yún huáng shān shān xià lín xī shuǐ shuǐ jì shí bì jié lì gāo bǎi xǔ zhàng
溪水又东入于谷水,谷水又东径乌伤县之云黄山,山下临溪水,水际石壁杰立,高百许丈。
yòu yǔ wú níng xī shuǐ hé
又与吴宁溪水合。
shuǐ chū wú níng xiàn xià jìng wū shāng xiàn rù gǔ wèi zhī wū shāng xī shuǐ
水出吴宁县下,径乌伤县入谷,谓之乌伤溪水。
mǐn zhōng yǒu xú dēng zhě nǚ zǐ huà wèi zhàng fū yǔ dōng yáng zhào bǐng bìng shàn yuè fāng shí zāo bīng luàn xiāng yù yú xī gè shì suǒ néng
闽中有徐登者,女子化为丈夫,与东阳赵昞,并善越方,时遭兵乱,相遇于溪,各示所能。
dēng xiān jìn xī shuǐ wèi bù liú
登先禁溪,水为不流。
bǐng cì jìn kū liǔ liǔ wéi shēng tí
昞次禁枯柳,柳为生荑。
èr rén xiāng shì ér xiào
二人相示而笑。
dēng nián zhǎng bǐng shī shì zhī
登年长,昞师事之。
hòu dēng shēn gù bǐng dōng rù zhāng ān bǎi xìng wèi zhī
后登身故,昞东入章安,百姓未知;
bǐng nǎi shēng máo wū wú dǐng ér cuàn zhǔ rén jīng guài bǐng xiào ér bù yīng wū yì bù sǔn
昞乃升茅屋,梧鼎而爨、主人惊怪,昞笑而不应,屋亦不损。
yòu cháng lín shuǐ qiú dù chuán rén bù xǔ
又尝临水求渡,船人不许。
bǐng nǎi zhāng gài zuò zhōng cháng xiào hū fēng luàn liú ér jì
昞乃张盖坐中,长啸呼风,乱流而济。
yú shì bǎi xìng shén fú cóng zhě rú guī zhāng ān lìng è ér shā zhī mín lì cí yú yǒng níng ér wén ruì bù néng rù
于是百姓神服,从者如归,章安令恶而杀之,民立祠于永宁,而蚊蚋不能入。
bǐng bǐng dào huái shù ér bù néng quán shēn bì hài shì cì cháng hóng sòng yuán zhī guī è yùn zhī lái gù nán jiù yǐ
昞秉道怀术,而不能全身避害,事伺苌弘,宋元之龟,厄运之来,故难救矣。
gǔ shuǐ yòu dōng rù qián táng xiàn ér zuǒ rù zhè jiāng
谷水又东入钱唐县,而左入浙江。
gù dì lǐ zhì yuē gǔ shuǐ zì tài mò dōng běi zhì qián táng rù zhè jiāng shì yě
故《地理志》曰:谷水自太末东北至钱唐入浙江是也。
zhè jiāng yòu dōng jìng líng yǐn shān shān zài sì shān zhī zhōng yǒu gāo yá dòng xué zuǒ yòu yǒu shí shì sān suǒ yòu yǒu gū shí bì lì dà sān shí wéi qí shàng kāi sàn zhuàng rú lián huā
浙江又东径灵隐山,山在四山之中,有高崖洞穴,左右有石室三所,又有孤石壁立,大三十围,其上开散,状如莲花。
xī yǒu dào shì cháng wǎng bù guī huò yīn yǐ jī liú wéi shān hào
昔有道士,长往不归,或因以稽留为山号。
shān xià yǒu qián táng gù xiàn
山下有钱唐故县。
zhè jiāng jìng qí nán wáng mǎng gēng míng zhī yuē quán tíng
浙江径其南,王莽更名之曰泉亭。
dì lǐ zhì yuē kuài jī xī bù dū wèi zhì
《地理志》曰:会稽西部都尉治。
qián táng jì yuē fáng hǎi dà táng zài xiàn dōng yī lǐ xǔ jùn yì cáo huá xìn jiā yì lì cǐ táng yǐ fáng hǎi shuǐ
《钱唐记》曰:防海大塘在县东一里许,郡议曹华信家议立此塘,以防海水。
shǐ kāi mù yǒu néng zhì yī xié tǔ zhě jí yǔ qián yī qiān
始开募,有能致一斜土者,即与钱一千。
xún yuè zhī jiān lái zhě yún jí táng wèi chéng ér bù fù qǔ
旬月之间,来者云集,塘未成而不复取。
yú shì zài tǔ shí zhě jiē qì ér qù táng yǐ zhī chéng gù gǎi míng qián táng yān
于是载土石者皆弃而去,塘以之成,故改名钱塘焉。
xiàn nán jiāng cè yǒu míng shèng hú
县南江侧有明圣湖。
fù lǎo chuán yán hú yǒu jīn niú gǔ jiàn zhī shén huà bù cè hú qǔ míng yān
父老传言,湖有金牛,古见之,神化不测,湖取名焉。
xiàn yǒu wǔ lín shān wǔ lín shuǐ suǒ chū yě
县有武林山,武林水所出也。
hǎn yīn yún shān chū qián shuǐ dōng rù hǎi
阐驱说:从武林山发源的钱水,东流入海。
wú dì jì yán xiàn wéi zhè jiāng jīn wú cǐ shuǐ
《吴地记》言,县惟浙江,今无此水。
xiàn dōng yǒu dìng bāo zhū shān jiē xi lín zhè jiāng
县东有定、包诸山,皆西临浙江。
shuǐ liú yú liǎng shān zhī jiān jiāng chuān jí jùn jiān tāo shuǐ zhòu yè zài lái lái yìng shí kè cháng yǐ yuè huì jí wàng yóu dà zhì èr yuè bā yuè zuì gāo é é èr zhàng yǒu yú
水流于两山之间,江川急浚,兼涛水昼夜再来,来应时刻,常以月晦及望尤大,至二月、八月最高,峨峨二丈有余。
wú yuè chūn qiū yǐ wéi zǐ xū wén zhǒng zhī shén yě
《吴越春秋》以为子胥、文种之神也。
xī zǐ xū liàng yú wú ér fú shī yú jiāng
昔子胥亮于吴,而浮尸于江。
wú rén lián zhī lì cí yú jiāng shàng míng yuē xū shān
吴人怜之,立祠于江上,名曰胥山。
wú lù yún xū shān zài tài hú biān qù jiāng bù bǎi lǐ gù yuē jiāng shàng
《吴录》云:胥山在太湖边,去江不百里,故曰江上。
wén zhǒng chéng yú yuè ér fú jiàn yú shān yīn yuè rén āi zhī zàng yú chóng shān
文种诚于越,而伏剑于山阴,越人哀之,葬于重山。
wén zhǒng jì zàng yī nián zǐ xū cóng hǎi shàng fù zhǒng jù qù yóu fu jiāng hǎi
文种既葬一年,子胥从海上负种俱去,游夫江海。
gù cháo shuǐ zhī qián yáng bō zhě wǔ zǐ xū hòu zhòng shuǐ zhě dài fū zhǒng
故潮水之前扬波者,伍子胥,后重水者,大夫种。
shì yǐ méi chéng yuē tāo wú jì yān
是以枚乘曰:涛无记焉。
rán hǎi shuǐ shàng cháo jiāng shuǐ nì liú shì shén ér fēi yú shì chù yān
然海水上潮,江水逆流,似神而非,于是处焉。
qín shǐ huáng sān shí qī nián jiāng yóu kuài jī zhì qián táng lín zhè jiāng suǒ bù néng dù gù dào yú háng zhī xi jīn yě
秦始皇三十七年,将游会稽,至钱唐,临浙江,所不能渡,故道余杭之西津也。
zhè jiāng běi hé zhào xi hú hú běn míng zuò hú yīn qín shǐ huáng dì xún shòu suǒ qì gù yǒu zhào xi zhī míng yě
浙江北合诏息湖,湖本名阼湖,因秦始皇帝巡狩所憩,故有诏息之名也。
zhè jiāng yòu dōng hé lín píng hú
浙江又东合临平湖。
yì yuàn yuē jìn wǔ shí wú jùn lín píng àn bēng chū yī bǎi gǔ dǎ zhī wú shēng yǐ wèn zhāng huá
《异苑》曰:晋武时,吴郡临平岸崩,出一百鼓,打之无声,以问张华。
huá yún kě qǔ shǔ zhōng tóng cái kè zuò yú xíng kòu zhī zé míng yǐ
华云:可取蜀中桐材,刻作鱼形,扣之则鸣矣。
yú shì rú yán shēng wén shù shí lǐ
于是如言,声闻数十里。
liú dào mín shī yuē shì yǒu yuǎn ér hé shǔ tóng míng wú shí
刘道民诗曰:事有远而合,蜀桐鸣吴石。
chuán yán cǐ hú cǎo yōng sè tiān xià luàn shì hú kāi tiān xià píng
传言此湖草壅塞,天下乱,是湖开,天下平。
sūn hào tiān xǐ yuán nián wú jùn shàng yán lín píng hú zì hàn mò huì sāi jīn gèng kāi tōng
孙皓天玺元年,吴郡上言,临平湖自汉末秽塞,今更开通。
yòu yú hú biān de shí hán hán zhōng yǒu xiǎo shí qīng bái sè zhǎng sì cùn guǎng èr cùn yú kè zuò huáng dì zì
又于湖边得石函,函中有小石,青白色,长四寸,广二寸余,刻作皇帝字。
yú shì gǎi tiān cè wèi tiān xǐ yuán nián
于是改天册为天玺元年。
sūn shèng yǐ wéi yuán huáng zhōng xīng zhī fú zhēng wǔ hú zhī shí ruì yě
孙盛以为元皇中兴之符征,五湖之石瑞也。
qián táng jì yuē huán xuán zhī nán hú shuǐ sè chì yíng yíng rú dān
《钱唐记》曰:桓玄之难,湖水色赤,荧荧如丹。
hú shuǐ shàng tōng pǔ yáng jiāng xià zhù zhè jiāng míng yuē dōng jiāng xíng lǚ suǒ cóng yǐ chū zhè jiāng yě
湖水上通浦阳江,下注浙江,名曰东江,行旅所从以出浙江也。
zhè jiāng yòu jìng gù líng chéng běi xī fàn lǐ zhù chéng yú zhè jiāng zhī bīn yán kě yǐ gù shǒu wèi zhī gù líng jīn zhī xī líng yě
浙江又径固陵城北,昔范蠡筑城于浙江之滨,言可以固守,谓之固陵,今之西陵也。
zhè jiāng yòu dōng jìng zhā táng wèi zhī zhā dú
浙江又东径柤塘,谓之柤渎。
xī tài shǒu wáng lǎng jù sūn cè shù zhàn bù lì
昔太守王朗拒孙策,数战不利。
sūn jìng guǒ shuō cè yuē lǎng fù zǔ chéng shǒu nán kě zú bá
孙静果说策曰:朗负阻城守,难可卒拔。
zhā dú qù cǐ shù shí lǐ shì yào dào yě
柤渎去此数十里,是要道也。
ruò cóng cǐ chū gōng qí wú bèi
若从此出,攻其无备。
pò zhī bì yǐ
破之必矣。
cè cóng zhī pò lǎng yú hé líng
策从之,破朗于涸陵。
yǒu xī líng hú yì wèi zhī xi chéng hú
有西陵湖,亦谓之西城湖。
hú xī yǒu hú chéng shān dōng yǒu xià jià shān
湖西有湖城山,东有夏架山。
hú shuǐ shàng chéng yāo gāo xī ér xià zhù zhè jiāng
湖水上承妖皋溪而下注浙江。
yòu jìng huì jī shān yīn xiàn yǒu kǔ zhú lǐ lǐ yǒu jiù chéng yán jù jiàn fēng fàn lǐ zi zhī yì yě
又径会稽山阴县,有苦竹里,里有旧城,言句践封范蠡子之邑也。
zhè jiāng yòu dōng yǔ lán xī hé hú nán yǒu tiān zhù shān hú kǒu yǒu tíng hào yuē lán tíng yì yuē lán shàng lǐ
浙江又东与兰溪合,湖南有天柱山,湖口有亭,号曰兰亭,亦曰兰上里。
tài shǒu wáng xī zhī xiè ān xiōng dì shù wǎng zào yān
太守王羲之、谢安兄弟,数往造焉。
wú jùn tài shǒu xiè xù fēng lán tíng hóu gài qǔ cǐ tíng yǐ wéi fēng hào yě
吴郡太守谢勖封兰亭侯,盖取此亭以为封号也。
tài shǒu wáng xī zhī yí tíng zài shuǐ zhōng
太守王羲之,移亭在水中。
jìn sī kōng hé wú jì zhī lín jùn yě qǐ tíng yú shān jiāo jí gāo jǐn tiào yǐ
晋司空何无忌之临郡也,起亭于山椒,极高尽眺矣。
tíng yǔ suī huài jī bì shàng cún
亭宇虽坏,基陛尚存。
zhè jiāng yòu jìng yuè wáng yǔn cháng zhǒng běi zhǒng zài mù kè cūn
浙江又径越王允常冢北,冢在木客村。
qí yàn yún jù jiàn shǐ gōng rén fá róng dùn
耆彦云:句践使工人伐荣楯。
yù yǐ xiàn wú jiǔ bù dé guī gōng rén yōu sī zuò mù kè yín
欲以献吴,久不得归,工人忧思,作《木客吟》。
hòu rén yīn yǐ míng dì
后人因以名地。
jù jiàn dōu láng yá yù yí yǔn cháng zhǒng zhǒng zhōng shēng fēn fēng fēi shā shè rén rén bù dé jìn
句践都琅邪,欲移允常冢,冢中生分风,飞沙射人,人不得近。
jù jiàn wèi bù yù suì zhǐ
句践谓不欲,遂止。
zhè jiāng yòu dōng běi de zhǎng hú kǒu hú guǎng wǔ lǐ dōng xī bǎi sān shí lǐ yán hú kāi shuǐ mén liù shí jiǔ suǒ xià gài tián wàn qǐng běi xiè cháng jiāng
浙江又东北得长湖口,湖广五里,东西百三十里,沿湖开水门六十九所,下溉田万顷,北泻长江。
hú nán yǒu fù dòu shān zhōu wǔ bǎi lǐ běi lián gǔ chuī shān shān xī zhěn zhǎng xī xī shuǐ xià zhù zhǎng hú
湖南有覆斗山,周五百里,北连鼓吹山,山西枕长溪,溪水下注长湖。
shān zhī xi lǐng yǒu hè tái yuè rù wú hái ér chéng zhī gù hào yuē hè tái yǐ
山之西岭有贺台,越入吴,还而成之,故号曰贺台矣。
yòu yǒu qín wàng shān zài zhōu chéng zhèng nán wèi zhòng fēng zhī jié zhì jìng biàn jiàn
又有秦望山,在州城正南,为众峰之杰,陟境便见。
shǐ jì yún qín shǐ huáng dēng zhī yǐ wàng nán hǎi
《史记》云:秦始皇登之以望南海。
zì píng dì yǐ qǔ shān dǐng qī lǐ xuán dèng gū wēi jìng lù xiǎn jué
自平地以取山顶七里,悬隥孤危,径路险绝。
jì yún bān luó mén gé rán hòu néng shēng
《记》云:扳萝扪葛,然后能升。
shān shàng wú shén gāo mù dāng yóu de jiǒng duō fēng suǒ zhì
山上无甚高木,当由地迥多风所致。
shān nán yǒu jiāo xiàn xiàn lǐ yǒu dà chéng yuè wáng wú yú zhī jiù dū yě
山南有嶕岘,岘里有大城,越王无余之旧都也。
gù wú yuè chūn qiū yún jù jiàn yǔ fàn lǐ yuē xiān jūn wú yú guó zài nán shān zhī yáng shè jì zōng miào zài hú zhī nán
故《吴越春秋》云:句践语范蠡曰:先君无余,国在南山之阳,社稷宗庙在湖之南。
yòu yǒu kuài jī zhī shān gǔ fáng shān yě yì wèi zhī wèi máo shān yòu yuē dòng shān
又有会稽之山,古防山也,亦谓之为茅山,又曰栋山。
yuè jué yún dòng yóu zhèn yě
《越绝》云:栋犹镇也。
gài zhōu lǐ suǒ wèi yáng zhōu zhī zhèn yǐ
盖《周礼》所谓扬州之镇矣。
shān xíng sì fāng shàng duō jīn yù xià duō jué shí
山形四方,上多金玉,下多玦石。
shān hǎi jīng yuē xī shuǐ chū yān nán liú zhù yú hú
《山海经》曰:夕水出焉,南流注于湖。
wú yuè chūn qiū chēng fù fǔ shān zhī zhōng yǒu jīn jiǎn yù zì zhī shū huáng dì zhī yí chèn yě
《吴越春秋》称覆釜山之中,有金简玉字之书,黄帝之遗谶也。
shān xià yǒu yǔ miào miào yǒu shèng gū xiàng
山下有禹庙,庙有圣姑像。
lǐ yuè wěi yún yǔ zhì shuǐ bì tiān cì shén nǚ shèng gū jí qí xiàng yě
《礼乐纬》云:禹治水毕,天赐神女圣姑,即其像也。
shān shàng yǒu yǔ zhǒng
山上有禹冢。
xī dà yǔ jí wèi shí nián dōng xún shòu bēng yú kuài jī yīn ér zàng zhī
昔大禹即位十年,东巡狩,崩于会稽,因而葬之。
yǒu niǎo lái wèi zhī yún chūn bá cǎo gēn qiū zhuó qí huì shì yǐ xiàn guān jìn mín bù dé wàng hài cǐ niǎo fàn zé xíng wú shè
有鸟来为之耘,春拔草根,秋啄其秽,是以县官禁民不得妄害此鸟,犯则刑无赦。
shān dōng yǒu yīn jǐng qù miào qī lǐ shēn bù jiàn dǐ wèi zhī yǔ jǐng yún dōng yóu zhě duō tàn qí xué yě
山东有湮井,去庙七里,深不见底,谓之禹井,云东游者多探其穴也。
qín shǐ huáng dēng kuài jī shān kè shí jì gōng shàng cún shān cè sūn chàng zhī shù shū yún chéng xiàng lǐ sī suǒ zhuàn yě
秦始皇登会稽山刻石纪功,尚存山侧,孙畅之《述书》云:丞相李斯所篆也。
yòu yǒu shí kuì shān shí xíng sì kuì shàng yǒu jīn jiǎn yù zì zhī shū yán xià yǔ fā zhī de bǎi chuān zhī lǐ yě
又有石匮山,石形似匮,上有金简玉字之书,言夏禹发之,得百川之理也。
yòu yǒu shè dì shān yuǎn wàng shān de zhuàng ruò shè hòu gù wèi shè dì
又有射的山,远望山的状若射侯,故谓射的。
shè dì zhī xi yǒu shí shì míng zhī wèi shè táng
射的之西,有石室,名之为射堂。
nián dēng fǒu cháng zhàn shè de
年登否常占射的。
yǐ wéi guì jiàn zhī zhǔn
以为贵贱之准。
de míng zé mǐ jiàn de àn zé mǐ guì gù yàn yún shè dì bái hú mǐ bǎi shè dì xuán hú mǐ qiān
的明则米贱,的暗则米贵,故谚云:射的白,斛米百,射的玄,斛米千。
běi zé shí fān shān shān dōng běi yǒu gū shí gāo èr shí yú zhàng guǎng bā zhàng wàng zhī rú fān yīn yǐ wéi míng
北则石帆山,山东北有孤石,高二十余丈,广八丈,望之如帆,因以为名。
běi lín dà hú shuǐ shēn bù cè chuán yǔ hǎi tōng
北临大湖,水深不测,传与海通。
hé cì dào zuò jùn cháng yú cǐ shuǐ zhōng de wū zéi yú
何次道作郡,常于此水中得乌贼鱼。
nán duì jīng lú shàng yīn xiū mù xià kàn hán quán
南对精庐,上荫修木,下瞰寒泉。
xi lián kuài jī shān jiē yī shān yě
西连会稽山,皆一山也。
dōng dài ruò xié xī wú yuè chūn qiū suǒ wèi ōu yě hé ér chū tóng yǐ chéng wǔ jiàn
东带若邪溪,《吴越春秋》所谓欧冶涸而出铜,以成五剑。
xī shuǐ shàng chéng jiāo xiàn má xī xī zhī xià gū tán zhōu shù mǔ shén qīng shēn yǒu gū shí lín tán
溪水上承嶕岘麻溪,溪之下,孤潭,周数亩,甚清深,有孤石临潭。
chéng yá fǔ shì yuán yòu jīng xīn hán mù bèi tán sēn chén hài guān
乘崖俯视,猿狖惊心,寒木被潭,森沉骇观。
shàng yǒu yī lì shù xiè líng yùn yǔ cóng dì huì lián cháng yóu zhī zuò lián jù tí kè shù cè
上有一栎树,谢灵运与从弟惠连常游之,作连句,题刻树侧。
má tán xià zhù ruò xié xī shuǐ zhì qīng zhào zhòng shān dào yǐng kuī zhī rú huà
麻潭下注若邪溪,水至清照,众山倒影,窥之如画。
hàn shì liú chǒng zuò jùn yǒu zhèng jī jiāng jiě rèn qù zhì cǐ xī fù lǎo rén chí bǎi qián chū sòng chǒng gè shòu yī wén
汉世刘宠作郡,有政绩,将解任去治,此溪父老,人持百钱出送,宠各受一文。
rán shān qī dùn yì zhī shì gǔ yǐn bù jī zhī mín yǒu dào zé jiàn wù yǐ gǎn yuǎn wèi guì hé qián zhì yì gù shòu zhě yǐ yī qián wèi róng qǐ jiè fèi yě yì zhòng gù ěr
然山栖遁逸之士,谷隐不羁之民,有道则见,物以感远为贵,荷钱致意,故受者以一钱为荣,岂藉费也,义重故耳。
xī shuǐ xià zhù dà hú
溪水下注大湖。
xié xī zhī dōng yòu yǒu hán xī xī zhī běi yǒu zhèng gōng quán quán fāng shù zhàng dōng wēn xià liáng
邪溪之东,又有寒溪,溪之北有郑公泉,泉方数丈,冬温夏凉。
hàn tài wèi zhèng hóng sù jū tán cè yīn yǐ míng quán
汉太尉郑弘宿居潭侧,因以名泉。
hóng shǎo yǐ kǔ jié zì jū héng gōng cǎi fá yòng mào liáng shàn
弘少以苦节自居,恒躬采伐,用贸粮膳。
měi chū rù xī jīn cháng gǎn shén fēng sòng zhī suī píng zhōu zì yùn wú zhàng jí zhī láo
每出入溪津,常感神风送之,虽凭舟自运,无杖楫之劳。
cūn rén tān jiè fēng shì cháng yī suí wǎng huán yǒu yān liú zhě tú bèi xiāng wèi rǔ bù yù jí zhèng fēng yá
村人贪藉风势,常依随往还,有淹留者,徒辈相谓,汝不欲及郑风邪?
qí gǎn zhì rú cǐ
其感致如此。
hú shuǐ zì dōng yì wǎng jiāng tōng hǎi shuǐ cè yǒu bái lù shān
湖水自东亦往江通海,水侧有白鹿山。
shān běi hú táng shàng jiù yǒu tíng wú huáng mén láng yáng āi míng jū yú hóng xun lǐ tài shǒu zhāng jǐng shù wǎng zào yān shǐ kāi dú zuò dài dài zhī xi zuò tíng tíng dài jiē yǐ yáng wèi míng
山北湖塘上旧有亭,吴黄门郎杨哀明居于弘训里,太守张景数往造焉,使开渎作埭,埭之西作亭,亭、埭皆以杨为名。
sūn ēn zuò zéi cóng hǎi lái yáng tíng bèi shāo hòu fù xiū lì jué míng yóu zài
孙恩作贼,从海来,杨亭被烧,后复修立,厥名犹在。
dōng yǒu tóng niú shān shān yǒu tóng xué sān shí xǔ zhàng xué zhōng yǒu dà shù shén miào
东有铜牛山,山有铜穴,三十许丈,穴中有大树神庙。
shān shàng yǒu yě gōng shān běi hú xià yǒu liàn táng lǐ
山上有冶宫,山北湖下有练塘里。
wú yuè chūn qiū yún xún jiàn liàn yě tóng xī zhī chù
《吴越春秋》云:旬践练冶铜锡之处。
cǎi tàn yú nán shān gù qí jiān yǒu tàn dú
采炭于南山,故其间有炭渎。
jù jiàn chén wú wú wáng fēng jù jiàn yú yuè bǎi lǐ zhī de dōng zhì tàn dú shì yě
句践臣吴,吴王封句践于越百里之地,东至炭渎是也。
xiàn nán jiǔ lǐ yǒu hóu shān shān gū lì zhǎng hú zhōng
县南九里有侯山,山孤立长湖中。
jìn chē qí jiāng jūn kǒng jìng kāng shǎo shí dùn shì qī jì cǐ shān
晋车骑将军孔敬康少时,遁世栖迹此山。
hú běi yǒu sān xiǎo shān wèi zhī lù yě shān zài xiàn nán liù lǐ àn wú yuè chūn qiū yuè zhī mí yuàn yě
湖北有三小山,谓之鹿野山,在县南六里,按《吴越春秋》,越之麋苑也。
shān yǒu shí shì yán yuè wáng suǒ yóu xi chù yǐ
山有石室,言越王所游息处矣。
xiàn nán hú běi yǒu chén yīn shān
县南湖北有陈音山。
chu zhī shàn shè zhě yuē chén yīn yuè wáng wèn yǐ shè dào yòu shàn qí shuō nǎi shǐ jiǎn shì xí shè běi jiāo zhī wài
楚之善射者曰陈音,越王问以射道,又善其说,乃使简士习射北郊之外。
àn wú yuè chūn qiū yīn sǐ zàng yú guó xī shān shàng
按《吴越春秋》,音死,葬于国西山上。
jīn chén yīn shān nǎi zài guó nán wǔ lǐ
今陈音山乃在国南五里。
hú běi yǒu shè táng jí zhū dǐ shè lián yǎn xiāng zhǔ
湖北有射堂及诸邸舍,连衍相属。
yòu yú hú zhōng zhù táng zhí zhǐ nán shān běi jí dà yuè zhī guó
又于湖中筑塘,直指南山,北即大越之国。
qín gǎi wéi shān yīn xiàn kuài jī jùn zhì yě
秦改为山阴县,会稽郡治也。
tài shǐ gōng yuē yǔ huì zhū hóu jì yú cǐ mìng yuē huì cáo
太史公曰:禹会诸侯计于此,命曰会槽。
kuài jī zhě kuài jì yě
会稽的意思,就是会合考核。
shǐ yǐ shān míng yīn wèi de hào
始以山名,因为地号。
xià hòu shào kāng fēng shǎo zǐ zhù yǐ fèng yǔ cí wèi yuè
夏后少康封少子杼以奉禹祠为越。
shì lì yīn zhōu zhì yú yǔn cháng liè yú chūn qiū
世历殷、周,至于允常,列于《春秋》。
yǔn cháng zú jù jiàn chēng wáng dōu yú kuài jī
允常卒,句践称王,都于会稽。
wú yuè chūn qiū suǒ wèi yuè wáng dōu pí zhōng zài zhū jì běi jiè
《吴越春秋》所谓越王都埤中,在诸暨北界。
shān yīn kāng lè lǐ yǒu dì míng yì zhōng zhě shì yuè shì wú chù
山阴康乐里有地名邑中者,是越事吴处。
gù běi qí mén yǐ dōng wèi yòu xi wèi zuǒ gù shuāng quē zài běi mén wài
故北其门,以东为右,西为左,故双阙在北门外。
quē běi bǎi bù yǒu léi mén mén lóu liǎng céng jù jiàn suǒ zào shí yǒu yuè zhī jiù mù yǐ
阙北百步有雷门,门楼两层,句践所造,时有越之旧木矣。
zhōu jùn guǎn yǔ wū zhī dà wǎ yì duō shì yuè shí gù wù
州郡馆宇,屋之大瓦,亦多是越时故物。
jù jiàn bà shì xǐ dōu láng yá hòu wèi chu fá shǐ hái zhè dōng
句践霸世,徙都琅邪,后为楚伐,始还浙东。
chéng dōng guō wài yǒu líng sì xià shuǐ shén shēn jiù chuán xià yǒu dì dào tōng yú zhèn zé
城东郭外有灵汜,下水甚深,旧传下有地道,通于震泽。
yòu yǒu jù jiàn suǒ lì zōng miào zài chéng dōng míng lǐ zhōng gān pāng nán
又有句践所立宗庙,在城东明里中甘滂南。
yòu yǒu wáng sì zhú lín yún mén tiān zhù jīng shè bìng shū shān chuàng jī jià lín cái yǔ gē jiàn yán liú jǐn quán shí zhī hǎo shuǐ liú jìng tōng
又有王笥、竹林、云门、天柱精舍,并疏山创基,架林裁宇,割涧延流,尽泉石之好,水流径通。
zhè jiāng yòu běi jìng shān yīn xiàn xi
浙江又北径山阴县西。
xī mén wài bǎi yú bù yǒu guài shān běn láng yá jùn zhī dōng wǔ xiàn shān yě fēi lái xǐ cǐ yā shā shù bǎi jiā
西门外百余步有怪山,本琅邪郡之东武县山也,飞来徙此,压杀数百家。
wú yuè chūn qiū chēng guài shān zhě dōng wǔ hǎi zhōng shān yě yī míng zì lái shān bǎi xìng guài zhī hào yuē guài shān
《吴越春秋》称怪山者,东武海中山也,一名自来山,百姓怪之,号曰怪山。
yì yún yuè wáng wú jiāng wèi chu suǒ fá qù láng yá zhǐ dōng wǔ rén suí jū shān xià
亦云:越王无疆为楚所伐,去琅邪,止东武,人随居山下。
yuǎn wàng cǐ shān qí xíng sì guī gù yì yǒu guī shān zhī chēng yě
远望此山,其形似龟,故亦有龟山之称也。
yuè qǐ líng tái yú shān shàng yòu zuò sān céng lóu yǐ wàng yún wù
越起灵台于山上,又作三层楼以望云物。
chuān tǔ míng xiù yì wèi shèng dì
川土明秀,亦为胜地。
gù wáng yì shǎo yún cóng shān yīn dào shàng yóu rú jìng zhōng xíng yě
故王逸少云:从山阴道上,犹如镜中行也。
zhè jiāng zhī shàng yòu yǒu dà wú wáng xiǎo wú wáng cūn bìng shì hé lǘ fū chāi fá yuè suǒ shě chù yě
浙江之上,又有大吴王、小吴王村,并是阖闾、夫差伐越所舍处也。
jīn xī mín jū rán yóu cún gù mù
今悉民居,然犹存故目。
xī yuè wáng wèi wú suǒ bài yǐ wǔ qiān yú zhòng qī yú jī shān bēi shēn dài shì shī bì jí xià
昔越王为吴所败,以五千余众,栖于稽山,卑身待士,施必及下。
lǚ shì chūn qiū yuē yuè wáng zhī qī yú kuài jī yě yǒu jiǔ tóu jiāng mín yǐn qí liú ér zhàn qì zì bèi
《吕氏春秋》曰:越王之栖于会稽也,有酒投江,民饮其流,而战气自倍。
suǒ tóu jí zhè jiāng yě
所投即浙江也。
xǔ shèn jìn zhuó bìng yán jiāng shuǐ zhì shān yīn wèi zhè jiāng
许慎、晋灼并言江水至山阴为浙江。
jiāng zhī xi àn yǒu zhū shì wù jù jiàn bǎi lǐ zhī fēng xi zhì zhū shì wèi cǐ yě
江之西岸有朱室坞,句践百里之封,西至朱室,谓此也。
zhè jiāng yòu dōng běi jìng chóng shān xi dài fū wén zhǒng zhī suǒ zàng yě
浙江又东北径重山西,大夫文种之所葬也。
shān shàng yǒu bái lóu tíng tíng běn zài shān xià xiàn lìng yīn lǎng yí zhì jīn chù
山上有白楼亭,亭本在山下,县令殷朗移置今处。
pèi guó huán yǎn bì dì kuài jī wén chén yè lǚ xíng gāo jié wǎng hou bú jiàn yǎn hòu fú hǎi nán rù jiāo zhōu lín qù yí shū yǔ yè bù yīn xíng lǐ xì bái lóu tíng zhù ér qù
沛国桓俨,避地会稽,闻陈业履行高洁,往候不见,俨后浮海,南入交州,临去,遗书与业,不因行李系白楼亭柱而去。
shēng zhì yuǎn wàng shān hú mǎn mù yě
升陟远望,山湖满目也。
yǒng jiàn zhōng yáng xiàn zhōu jiā shàng shū yǐ xuán yuǎn fù huì zhì nán qiú dé fēn zhì suì yǐ zhè jiāng xi wèi wú yǐ dōng wèi kuài jī
永建中,阳羡周嘉上书,以县远赴会至难,求得分置,遂以浙江西为吴,以东为会稽。
hàn gāo dì shí èr nián yī wú yě hòu fēn wéi èr shì hào sān wú wú xīng wú jùn kuài jī qí yī yān
汉高帝十二年,一吴也,后分为二,世号三吴,吴兴、吴郡,会稽其一焉。
zhè jiāng yòu dōng jìng yù r xiāng wàn shàn lì yuē wú huáng wǔ liù nián zhēng yuè huò péng qǐ
浙江又东径御儿乡,《万善历》曰:吴黄武六年正月,获彭绮。
shì suì yóu quán xī xiāng yǒu chǎn ér duò dì biàn néng yǔ yún tiān fāng míng hé yù qīng
是岁,由拳西乡有产儿,堕地便能语,云:天方明,河欲清。
dǐng jiǎo zhé jīn nǎi shēng
鼎脚折,金乃生。
yīn shì zhào wèi yǔ ér xiāng
因是诏为语儿乡。
fēi yě
非也。
yù r zhī míng yuǎn yǐ gài wú zhì zhī tú yīn jiè dì míng shēng qíng chuān záo ěr
御儿之名远矣,盖无智之徒,因藉地名,生情穿凿耳。
guó yǔ yuē jù jiàn zhī de běi zhì yù r shì yě
《国语》曰:句践之地,北至御儿是也。
ān dé yǐn huáng wǔ zhèng de zāi
安得引黄武证地哉?
wéi zhāo yuē yuè běi bǐ zài jiā xīng
韦昭曰:越北鄙在嘉兴。
zhè jiāng yòu dōng jìng chái pì nán jiù wú chǔ zhī zhàn dì yǐ
浙江又东径柴辟南,旧吴楚之战地矣。
bèi hou yú cǐ gù wèi zhī pì sāi shì yǐ yuè jué chēng wú gù cóng yóu quán pì sāi dù kuài jī còu shān yīn shì yě
备候于此,故谓之辟塞,是以《越绝》称吴故从由拳、辟塞渡会稽,凑山阴是也。
yòu jìng yǒng xīng xiàn běi xiàn zài kuài jī dōng běi bǎi èr shí lǐ gù yú jì xiàn yě
又径永兴县北,县在会稽东北百二十里,故余暨县也。
yīng shào yuē hé lǘ dì fu gài zhī suǒ yì
应劭曰:阖闾弟夫概之所邑。
wáng mǎng zhī yú yǎn yě
王莽之余衍也。
hàn mò tóng yáo yún tiān zǐ dāng xìng dōng nán sān yú zhī jiān
汉末,童谣云:天子当兴东南三余之间。
gù sūn quán gǎi yuē yǒng xīng
故孙权改曰永兴。
xiàn bīn zhè jiāng yòu dōng hé pǔ yáng jiāng jiāng shuǐ dǎo yuán wū shāng xiàn dōng jìng zhū jì xiàn yǔ xiè xī hé
县滨浙江,又东合浦阳江,江水导源乌伤县,东径诸暨县,与泄溪合。
xī guǎng shù zhàng zhōng dào yǒu liǎng gāo shān jiā xī zào yún bì lì fán yǒu wǔ xiè
溪广数丈,中道有两高山夹溪,造云壁立,凡有五泄。
xià xiè xuán sān shí yú zhàng guǎng shí zhàng zhōng sān xiè bù kě de zhì dēng shān yuǎn wàng nǎi de jiàn zhī
下泄悬三十余丈,广十丈,中三泄不可得至,登山远望,乃得见之。
xuán bǎi yú zhàng shuǐ shì gāo jí shēng zhèn shuǐ wài
悬百余丈,水势高急,声震水外。
shàng xiè xuán èr bǎi yú zhàng wàng ruò yún chuí cǐ shì pù bù tǔ rén hào wèi xiè yě
上泄悬二百余丈,望若云垂,此是瀑布,土人号为泄也。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng zhū jì xiàn nán xiàn lín duì jiāng liú jiāng nán yǒu shè táng
江水又东径诸暨县南,县临对江流,江南有射堂。
xiàn běi dài wū shān gù yuè de yě
县北带乌山,故越地也。
xiān míng shàng zhū jì yì yuē hé wú yǐ
先名上诸暨,亦曰何无矣。
gù guó yǔ yuē jù jiàn zhī de nán zhì jù wú
故《国语》曰:句践之地,南至句无。
wáng mǎng zhī shū lǔ yě
王莽之疏虏也。
jiā shuǐ duō pǔ pǔ zhōng yǒu dà hú chūn xià duō yǒng qiū dōng hé qiǎn
夹水多浦,浦中有大湖,春夏多永,秋冬涸浅。
jiāng shuǐ yòu dōng nán jìng yǎn xiàn yǔ bái shí shān shuǐ huì
江水又东南径剡县,与白石山水会。
shān shàng yǒu pù bù xuán shuǐ sān shí zhàng xià zhù pǔ yáng jiāng
山上有瀑布,悬水三十丈,下注浦阳江。
pǔ yáng jiāng shuǐ yòu dōng liú nán qū yòu dōng huí běi zhuǎn jìng yǎn xiàn dōng wáng mǎng zhī jìn zhōng yě
浦阳江水又东流南屈,又东回北转,径剡县东,王莽之尽忠也。
xiàn kāi dōng mén xiàng jiāng jiāng guǎng èr bǎi yú bù zì xī qí jiù chuán xiàn bù dé kāi nán mén kāi nán mén zé yǒu zéi dào
县开东门向江,江广二百余步,自昔耆旧传,县不得开南门,开南门则有贼盗。
jiāng shuǐ yì xiàn zhuǎn zhù gù yǒu dōng dù xi jí yān
江水翼县转注,故有东渡、西汲焉。
dōng nán èr dù tōng lín hǎi bìng fàn dān chuán wèi fú háng
东南二渡,通临海,并泛单船为浮航。
xi dù tōng dōng yáng bìng èr shí wǔ chuán wèi qiáo háng
西渡通东阳,并二十五船为桥航。
jiāng biān yǒu zhā pǔ pǔ dōng xíng èr bǎi yú lǐ yǔ jù zhāng jiē jiè
江边有查浦,浦东行二百余里,与句章接界。
pǔ lǐ yǒu liù lǐ yǒu wǔ bǎi jiā bìng jiā pǔ jū liè mén xiàng shuǐ shén yǒu liáng tián
浦里有六里,有五百家,并夹浦居,列门向水,甚有良田。
yǒu qīng xī yú hóng xī dà fā xī xiǎo fā xī jiāng shàng yǒu xī liù xī liè gài sàn rù jiāng
有青溪、余洪溪、大发溪、小发溪,江上有溪,六溪列溉,散入江。
jiā xī shàng xià bēng yá ruò qīng dōng yǒu diàn shān nán yǒu huáng shān yǔ bái shí sān shān wèi xiàn zhī xiù fēng
夹溪上下,崩崖若倾,东有簟山、南有黄山,与白石三山,为县之秀峰。
shān xià zhòng liú quán dǎo tuān shí jī bō fú xiǎn sì zhù
山下众流泉导,湍石激波,浮险四注。
pǔ yáng jiāng yòu dōng jìng shí qiáo guǎng bā zhàng gāo sì zhàng
浦阳江又东径石桥,广八丈,高四丈。
xià yǒu shí jǐng kǒu jìng qī chǐ qiáo shàng yǒu fāng shí zhǎng qī chǐ guǎng yī zhàng èr chǐ
下有石井,口径七尺,桥上有方石,长七尺,广一丈二尺。
qiáo tóu yǒu pán shí kě róng èr shí rén zuò
桥头有磐石,可容二十人坐。
xī shuǐ liǎng páng xī gāo shān shān yǒu shí bì èr shí xǔ zhàng xī zhōng xiāng gōng bì xiǎng wài fā wèi zhì qiáo shù lǐ biàn wén qí shēng
溪水两旁悉高山,山有石壁二十许丈,溪中相攻,赑响外发,未至桥数里,便闻其声。
jiāng shuǐ běi jìng shèng shān shān xià yǒu tíng tíng dài shān lín jiāng sōng lǐng sēn wèi shā zhǔ píng jìng
浦阳江北流经过蟀山,山下有亭,依山临江,山上有茂密的松林,河心有平静的沙洲。
pǔ yáng jiāng yòu dōng běi jìng shǐ níng xiàn shān zhī chéng gōng jiào
浦阳江又东北径始宁县山之成功峤。
jiào bì lì lín jiāng yī lù jùn xiá bù dé bìng xíng
峤壁立临江,欹路峻狭,不得并行。
xíng zhě qiān mù shāo jìn bù gǎn fǔ shì
行者牵木稍进,不敢俯视。
jiào yǒu yǒu shān gū fēng tè shàng fēi qín hǎn zhì
峤酉有山,孤峰特上,飞禽罕至。
cháng yǒu cǎi yào zhě yán shān jiàn tōng xī xún shàng yú shān dǐng shù xià yǒu shí èr fāng shí de shén guāng jié
尝有采药者,沿山见通溪,寻上,于山顶树下,有十二方石,地甚光洁。
hái fù gèng xún suì mí qián lù
还复更寻,遂迷前路。
yán zhū xian zhī suǒ qì yàn gù yǐ tán yàn míng shān
言诸仙之所憩宴,故以坛宴名山。
jiào běi yǒu pǔ pǔ kǒu yǒu miào miào shén líng yàn xíng rén jí qiáo fá zhě jiē xiān jìng yān
峤北有浦,浦口有庙,庙甚灵验,行人及樵伐者皆先敬焉。
ruò xiāng qīn qiè bì wèi shé hǔ suǒ shāng
若相侵窃,必为蛇虎所伤。
běi zé shān yǔ shān jiē èr shān suī yuē yì xiàn ér fēng lǐng xiāng lián
北则山与山接,二山虽曰异县,而峰岭相连。
qí jiān qīng jiàn huái yān quán xī yǐn wù chuī qí fēng xīn chù xiù yán shǎng
其间倾涧怀烟,泉溪引雾,吹畦风馨,触岫延赏。
shì yǐ wáng yuán lín wèi zhī shén míng jìng shì bèi xiè kāng lè shān jū jì
是以王元琳谓之神明境,事备谢康乐《山居记》。
pǔ yáng jiāng zì shān dōng běi jìng tài kāng hú chē qí jiāng jūn xiè xuán tián jū suǒ zài
浦阳江自山东北,径太康湖,车骑将军谢玄田居所在。
yòu bīn cháng jiāng zuǒ bàng lián shān píng líng xiū tōng chéng hú yuǎn jìng
右滨长江,左傍连山,平陵修通,澄湖远镜。
yú jiāng qǔ qǐ lóu lóu cè xī shì tóng zǐ sēn sǒng kě ài jū mín hào wèi tóng tíng lóu lóu liǎng miàn lín jiāng jǐn shēng tiào zhī qù
于江曲起楼,楼侧悉是桐梓,森耸可爱,居民号为桐亭楼,楼两面临江,尽升眺之趣。
lú rén yú zǐ fàn làn mǎn yān
芦人渔子,泛滥满焉。
hú zhōng zhù lù dōng chū qū shān lù shèn píng zhí
湖中筑路,东出趋山,路甚平直。
shān zhōng yǒu sān jīng shè gāo méng líng xū chuí yán dài kōng fǔ tiào píng lín yān tà zài xià shuǐ lù níng yàn zú wèi bì dì zhī xiāng yǐ
山中有三精舍,高甍凌虚、垂檐带空,俯眺平林,烟沓在下,水陆宁晏,足为避地之乡矣。
jiāng yǒu pí pá yín yín yǒu gǔ zhǒng duò shuǐ pì yǒu yǐn qǐ zì yún shì jí guī xiōng bā bǎi nián luò jiāng zhōng
江有琵琶圻,圻有古冢堕水,甓有隐起字云:筮吉龟凶,八百年,落江中。
xiè líng yùn qǔ pì yì jīng xián chuán guān yān
谢灵运取甓诣京,咸传观焉。
nǎi rú guī yáo gù zhī zhǒng yǐ bā bǎi nián yǐ
乃如龟繇,故知冢已八百年矣。
pǔ yáng jiāng yòu dōng běi jìng shǐ níng xiàn xi běn shàng yú zhī nán xiāng yě
浦阳江又东北径始宁县西,本上虞之南乡也。
hàn shùn dì yǒng jiàn sì nián yáng xiàn zhōu jiā shàng shū shǐ fēn zhī
汉顺帝永建四年,阳羡周嘉上书,始分之。
jiù zhì shuǐ xī cháng yǒu bō cháo zhī huàn
旧治水西,常有波潮之患。
jìn zhōng xìng zhī chū zhì jīn chù
晋中兴之初,治今处。
xiàn xià yǒu xiǎo jiāng yuán chū shān wèi zhī pǔ jìng xiàn xià xi liú zhù yú pǔ yáng shān xià zhù cǐ pǔ
县下有小江,源出山,谓之浦,径县下西流注于浦阳山,下注此浦。
pǔ xi tōng shān yīn pǔ ér dá yú jiāng
浦西通山阴浦而达于江。
jiāng guǎng bǎi zhàng xiá chù èr bǎi bù gāo shān dài jiāng zhòng yīn bèi shuǐ jiāng yuè yú shāng chuān jiāo qiáo yǐn gù guì diào lán yì wàng jǐng zhēng tú
江广百丈,狭处二百步,高山带江,重荫被水,江阅渔商,川交樵隐,故桂掉兰枻,望景争途。
jiāng nán yǒu gù chéng dà wèi liú láo zhī tǎo sūn ēn suǒ zhù yě
江南有故城,大尉刘牢之讨孙恩所筑也。
jiāng shuǐ dōng jìng shàng yú xiàn nán wáng mǎng zhī kuài jī yě
江水东径上虞县南,王莽之会稽也。
běn sī yán dū wèi zhì dì míng yú bīn
本司盐都尉治,地名虞宾。
jìn tài kāng dì jì yuē shùn bì dān zhū yú cǐ gù yǐ míng xiàn bǎi guān cóng zhī gù xiàn běi yǒu bǎi guān qiáo
《晋太康地记》曰:舜避丹朱于此,故以名县,百官从之,故县北有百官桥。
yì yún yǔ yǔ zhū hóu huì shì qì yīn xiāng yú lè gù yuē shàng yú
亦云:禹与诸侯会事讫,因相虞乐,故曰上虞。
èr shuō bù tóng wèi xiáng shú shì
二说不同,未详孰是?
xiàn nán yǒu lán fēng shān shān shǎo mù duō shí yì lù dài shān
县南有兰风山,山少木多石,驿路带山;
bàng jiāng lù biān jiē zuò lán gàn
傍江路边皆作栏干。
shān yǒu sān lǐng zhěn dài cháng jiāng tiáo tiáo gū wēi wàng zhī ruò qīng
山有三岭,枕带长江,苕苕孤危,望之若倾。
yuán shān zhī lù xià lín dà chuān jiē zuò fēi gé lán gàn chéng zhī ér dù wèi cǐ sān lǐng wèi sān shí tou
缘山之路,下临大川,皆作飞阁栏干,乘之而渡,谓此三岭为三石头。
dān yáng gě hóng dùn shì jū zhī jī jǐng cún yān
丹阳葛洪遁世居之,基井存焉。
láng yá wáng fāng píng xìng hǎo shān shuǐ yòu ài zhái lán fēng chuí diào yú cǐ yǐ yǒng zhōng cháo
琅邪王方平性好山水,又爱宅兰风,垂钓于此,以永终朝。
xíng zhě guò zhī bù shí wèn yuē mài yú shī de yú mài fǒu
行者过之,不识,问曰:卖鱼师,得鱼卖否?
fāng píng dá yuē diào yì bù dé de fù bù mài
方平答曰:钓亦不得,得复不卖。
yì wèi shì shuǐ wéi shàng yú jiāng
亦谓是水为上虞江。
xiàn zhī dōng guō wài yǒu yú pǔ hú zhōng yǒu dà dú xiǎo dú èr shān
县之东郭外有渔浦湖,中有大独、小独二山。
yòu yǒu fù zhōu shān
又有覆舟山。
fù zhōu shān xià yǒu yú pǔ wáng miào miào jīn yí rù lǐ shān
覆舟山下有渔浦王庙,庙今移入里山。
cǐ sān shān gū lì shuǐ zhōng
此三山孤立水中。
hú wài yǒu qīng shān huáng shān zé lán shān zhòng xiù dié lǐng cēn cī rù yún
猢外有青山、黄山、泽兰山,重岫叠岭,参差入云。
zé lán shān tóu yǒu shēn tán shān yǐng lín shuǐ shuǐ sè qīng lǜ
泽兰山头有深潭,山影临水,水色青绿。
shān zhōng yǒu zhū wù yǒu shí jiàn yī suǒ yòu lín bái mǎ tán
山中有诸坞,有石健一所,右临白马潭。
tán zhī shēn wú dǐ chuán yún chuàng hú zhī shǐ biān táng lǚ bēng bǎi xìng yǐ bái mǎ jì zhī yīn yǐ míng shuǐ
潭之深无底,传云创湖之始,边塘屡崩,百姓以白马祭之,因以名水。
hú zhī nán jí jiāng jīn yě
湖之南,即江津也。
jiāng nán yǒu shàng táng yáng zhōng èr lǐ
江南有上塘、阳中二里。
gé zài hú nán cháng yǒu shuǐ huàn
隔在湖南,常有水患。
tài shǒu kǒng líng fú è fēng shān qián hú yǐ wéi dài
太守孔灵符遏蜂山前湖以为埭。
dài xià kāi dú zhí zhǐ nán jīn
埭下开渎,直指南津。
yòu zuò shuǐ jiàn èr suǒ yǐ shě cǐ jiāng dé wú yān kuì zhī hài
又作水楗二所以舍,此江得无淹溃之害。
xiàn dōng yǒu lóng tóu shān shān yá zhī jiān yǒu shí jǐng dōng xià cháng liè qīng quán nán dài cháng jiāng dōng lián shàng bēi
县东有龙头山,山崖之间有石井,冬夏常冽清泉,南带长江,东连上陂。
jiāng zhī dào nán yǒu cáo é bēi
江之道南有《曹娥碑》。
é fù xū yíng tāo nì sǐ é shí nián shí sì āi fù shī bù dé nǎi hào yǒng jiāng jiè yīn jiě yī tóu shuǐ zhù yuē ruò zhí fù shī yī dāng chén
娥父旴,迎涛溺死,娥时年十四,哀父尸不得,乃号踊江介,因解衣投水,祝曰:若值父尸,衣当沉。
ruò bù zhí yī dāng fú
若不值,衣当浮。
cái luò biàn chén é suì yú chén chù fù shuǐ ér sǐ
裁落便沉,娥遂于沉处赴水而死。
xiàn lìng dù shàng shǐ wài shēng hán dān zi lǐ wèi bēi wén yǐ zhāng xiào liè
县令度尚,使外甥邯郸子礼为碑文,以彰孝烈。
jiāng bīn yǒu mǎ mù shān hóng tāo yī shàng bō yǐn shì shān shì lún shèng tíng jiān lì shǔ xiàn xíng zhě nán zhī
江滨有马目山,洪涛一上,波隐是山,势沦嵊亭,间历数县,行者难之。
xiàn dōng běi shàng yì yǒu xiào zǐ yáng wēi mǔ mù
县东北上,亦有孝子杨威母墓。
wēi shǎo shī fù shì mǔ zhì xiào cháng yǔ mǔ rù shān cǎi xīn wèi hǔ suǒ bī zì jì bù néng yù yú shì bào mǔ qiě hào qiě xíng hǔ jiàn qí qíng suì mǐ ěr ér qù
威少失父,事母至孝,常与母入山采薪,为虎所逼,自计不能御,于是抱母,且号且行,虎见其情,遂弭耳而去。
zì fēi chéng guàn jīng wēi shú néng lǐ gǎn yú yīng shòu yǐ
自非诚贯精微,孰能理感于英兽矣。
yòu yǒu wú dú pò shān dǎo yuán zhù yú kěn jiāng
又有吴渎,破山导源,注于肯江。
shàng yú jiāng dōng jìng zhōu shì ér zhù yǒng xīng
上虞江东径周市而注永兴。
dì lǐ zhì yún xiàn yǒu chóu tíng kē shuǐ dōng rù hǎi
《地理志》云:县有仇亭,柯水东入海。
chóu tíng zài xiàn zhī dōng běi shí lǐ jiāng běi kē shuǐ yí jí jiāng yě
仇亭在县之东北十里江北,柯水疑即江也。
yòu dōng běi jìng yǒng xīng xiàn dōng yǔ zhè jiāng hé wèi zhī pǔ yáng jiāng
又东北径永兴县东与浙江合,谓之浦阳江。
dì lǐ zhì yòu yún xiàn yǒu xiāo shān pān shuǐ suǒ chū dōng rù hǎi
《地理志》又云:县有萧山,潘水所出,东入海。
yòu yí shì pǔ yáng jiāng zhī bié míng yě zì wài wú shuǐ yǐ yīng zhī
又疑是浦阳江之别名也,自外无水以应之。
zhè jiāng yòu dōng zhù yú hǎi
浙江又东注于海。
gù shān hǎi jīng yuē zhè jiāng zài mǐn xī běi rù hǎi
故《山海经》曰:浙江在闽西北入海。
wéi zhāo yǐ sōng jiāng zhè jiāng pǔ yáng jiāng wèi sān jiāng
韦昭以松江、浙江、浦阳江为三江。
jīn jiāng shuǐ chū jiāo zhǐ lóng biān xiàn dōng běi zhì yù lín lǐng fāng xiàn dōng zhù yú yù
斤江水出交阯龙编县,东北至郁林领方县,东注于郁。
dì lǐ zhì yún jìng lín chén xiàn zhì lǐng fāng xiàn zhù yú yù
《地理志》云:径临尘县至领方县,注于郁。
róng róng yè chén chéng niú zhǔ xū wú wú rú yíng jìn huáng wú de líng qīn lí qīn lí shuǐ chū guǎng zhōu jìn xìng jùn jùn yǐ tài kāng zhōng fēn yù lín zhì
容容、夜、湛、乘、牛渚、须无、无濡、营进、皇无、地零、侵离、侵离水出广州晋兴郡,郡以太康中分郁林置。
dōng zhì lín chén rù yù
东至临尘,入郁。
wú huì zhòng lài fu shěng wú biàn yóu pú wáng dōu róng yǒng wài cǐ jiē chū rì nán jùn xi dōng rù yú hǎi
无会、重濑、夫省、无变、由蒲、王都、融、勇外,此皆出日南郡西,东入于海。
róng róng shuǐ zài nán chuí míng zhī yǐ cì zhuǎn běi yě
容容水在南垂,名之,以次转北也。
yòu èr shí shuǐ cóng jiāng yǐ nán zhì rì nán jùn yě
右二十水,从江已南至日南郡也。
sōng gāo wèi zhōng yuè zài yǐng chuān yáng chéng xiàn xī běi
嵩高为中岳,在颖川阳城县西北。
chūn qiū shuō tí cí yuē yīn hán yáng gù shí níng wéi shān
《春秋说题辞》曰:阴含阳,故石凝为山。
guó yǔ yuē yǔ fēng jiǔ shān shān tǔ zhī jù yě
《国语》曰:禹封九山,山,土之聚也。
ěr yǎ yuē shān dà ér gāo yuē sōng
《尔雅》曰:山大而高曰崧。
hé ér yán zhī wèi sōng gāo fēn ér míng zhī wèi èr shì xī nán yǒu shǎo shì dōng běi yǒu tài shì
合而言之为崧高,分而名之为二室,西南有少室,东北有太室。
sōng gāo shān jì yuē shān xià yán zhōng yǒu yī shí shì yún yǒu zì rán jīng shū zì rán yǐn shí
《嵩高山记》曰:山下岩中有一石室,云有自然经书,自然饮食。
yòu yún shān yǒu yù nǚ tái yán hàn wǔ dì cháng jiàn zhī yīn yǐ míng tái
又云:山有玉女台,言汉武帝尝见之,因以名台。
tài shān wèi dōng yuè zài tài shān bó xiàn xī běi
泰山为东岳,在泰山博县西北。
dài zōng yě
岱宗也。
wáng zhě fēng shàn yú qí shān shì zēng gāo yě
王者封禅于其山,示增高也。
yǒu jīn cè yù jiǎn zhī shì yān
有金策玉检之事焉。
huò shān wèi nán yuè zài lú jiāng qián xiàn xī nán
霍山为南岳,在庐江灊县西南。
tiān zhù shān yě
天柱山也。
ěr yǎ yún tài shān gōng xiǎo shān wèi huò kāi shān tú yuē qí shān shàng qīn shén qì xià gù qióng quán
《尔雅》云:大山宫,小山为霍,《开山图》曰:其山上侵神气,下固穷泉。
huà shān wèi xī yuè zài hóng nóng huá yīn xiàn xī nán
华山为西岳,在弘农华阴县西南。
gǔ wén zhī dūn wù shān yě
《古文》之惇物山也。
léi shǒu shān zài hé dōng pú bǎn xiàn dōng nán
雷首山在河东蒲坂县东南。
dǐ zhù shān zài hé dōng dà yáng xiàn dōng hé zhōng
砥柱山在河东大阳县东河中。
wáng wū shān zài hé dōng yuán xiàn dōng běi yě
王屋山在河东垣县东北也。
xī huáng dì shòu dān jué yú shì shān yě
昔黄帝受丹诀于是山也。
dà xíng shān zài hé nèi yě wáng xiàn xī běi
大行山在河内野王县西北。
wáng liè de shí suǐ chù yě
王烈得石髓处也。
héng shān wèi běi yuè zài zhōng shān shàng qǔ yáng xiàn xī běi
恒山为北岳,在中山上曲阳县西北。
jié shí shān zài liáo xī lín yū xiàn nán shuǐ zhōng yě
碣石山在辽西临渝县南水中也。
dà yǔ záo qí shí jiā yòu ér nà hé qín shǐ huáng hàn wǔ dì jiē cháng dēng zhī
大禹凿其石,夹右而纳河,秦始皇、汉武帝皆尝登之。
hǎi shuǐ xi qīn suì yuè yú shèn ér bāo qí shān gù yán shuǐ zhōng yǐ
海水西侵,岁月逾甚,而苞其山,故言水中矣。
xī chéng shān zài hé dōng huò zé xiàn xī nán
析城山在河东濩泽县西南。
dà yuè shān zài hé dōng yǒng ān xiàn
大岳山在河东永安县。
hú kǒu shān zài hé dōng běi qū xiàn dōng nán
壶口山在河东北屈县东南。
lóng mén shān zài hé dōng pí shì xiàn xi
龙门山在河东皮氏县西。
liáng shān zài féng yì xià yáng xiàn xī běi hé shàng
梁山在冯翊夏阳县西北河上。
jīng shān zài féng yì huái dé xiàn nán
荆山在冯翊怀德县南。
qí shān zài fú fēng měi yáng xiàn xī běi
岐山在扶风美阳县西北。
qiān shān zài fú fēng qiān xiàn zhī xi yě
汧山在扶风汧县之西也。
lǒng shān zhōng nán shān dūn wù shān zài fú fēng wǔ gōng xiàn xī nán yě
陇山、终南山、惇物山在扶风武功县西南也。
xī qīng shān zài lǒng xī lín táo xiàn xī nán
西倾山在陇西临洮县西南。
yǔ gòng zhōng tiáo shān yě
《禹贡》中条山也。
zhǒng shān zài lǒng xī dǐ dào xiàn zhī nán
.冢山在陇西氐道县之南。
nán tiáo shān yě
南条山也。
niǎo shǔ tóng xué shān zài lǒng xī shǒu yáng xiàn xī nán
鸟鼠同穴山在陇西首阳县西南。
zhèng xuán yuē niǎo shǔ zhī shān yǒu niǎo yān yǔ niǎo fēi xíng ér chù zhī
郑玄曰:鸟鼠之山有鸟焉,与鸟飞行而处之。
yòu yǒu zhǐ ér tóng xué zhī shān yān shì èr shān yě
又有止而同穴之山焉,是二山也。
niǎo míng wéi shì jī ér huáng hēi sè shǔ rú jiā shǔ ér duǎn wěi chuān de ér gòng chǔ shǔ nèi ér niǎo wài
鸟名为,似鸡而黄黑色,鼠如家鼠而短尾,穿地而共处,鼠内而鸟外。
kǒng ān guó yuē gòng wèi cí xióng
孔安国曰:共为雌雄。
dù yàn dá yuē tóng xué zhǐ sù yǎng zǐ hù xiāng bǔ shí zhǎng dà nǎi zhǐ
杜彦达曰:同穴止宿,养子互相哺食,长大乃止。
zhāng yàn yán bù xiāng wéi pìn mǔ gù yīn yǐ míng shān
张晏言不相为牝牡,故因以名山。
jī shí zài lǒng xī hé guān xiàn xī nán
积石在陇西河关县西南。
shān hǎi jīng yún shān zài dèng lín dōng hé suǒ rù yě
《山海经》云:山在邓林东,河所入也。
dōu yě zé zài wǔ wēi xiàn dōng běi
都野泽位于武威县东北;
xiàn zài gū zāng chéng běi sān bǎi lǐ dōng běi jí xiū tú zé yě gǔ wén yǐ wéi zhū yě yě
县在姑臧城北三百里,东北即休屠泽也,《古文》以为猪野也。
qí shuǐ shàng chéng gū zāng wǔ shǐ zé zé shuǐ èr yuán dōng běi liú wèi yī shuǐ jìng gū zāng xiàn gù chéng xi dōng běi liú shuǐ cè yǒu líng yuān chí
其水上承姑臧武始泽,泽水二源,东北流为一水,径姑臧县故城西,东北流,水侧有灵渊池。
wáng yǐn jìn shū yuē hàn mò bó shì tún huáng hóu jǐn shàn nèi xué yǔ dì zǐ yuē liáng zhōu chéng xi quán shuǐ dāng jié yǒu shuāng quē qǐ qí shàng
王隐《晋书》曰:汉末,博士炖煌侯瑾,善内学,语弟子曰:凉州城西,泉水当竭,有双阙起其上。
zhì wèi jiā píng zhōng wǔ wēi tài shǒu tiáo mào qǐ xué shè zhù quē yú cǐ quán
至魏嘉平中,武威太守条茂,起学舍,筑阙于此泉。
tài shǒu tián shuǐ zào qǐ mén lóu yǔ xué quē xiāng wàng
太守填水,造起门楼,与学阙相望。
quán yuán xǐ fā zhòng dǎo yú sī gù yǒu líng yuān zhī míng yě
泉源徙发,重导于斯,故有灵渊之名也。
zé shuǐ yòu dōng běi liú jìng mǎ chéng dōng chéng jí xiū tú xiàn zhī gù chéng yě
泽水又东北流径马城东,城即休屠县之故城也。
běn xiōng nú xiū tú wáng dōu
本匈奴休屠王都。
wèi zhī mǎ chéng hé yòu dōng běi yǔ héng shuǐ hé shuǐ chū gū zāng chéng xià wǔ wēi jùn liáng zhōu zhì
谓之马城河,又东北与横水合,水出姑臧城下,武威郡,凉州治。
dì lǐ fēng sú jì yuē hàn wǔ dì yuán shuò sān nián gǎi yōng yuē liáng zhōu yǐ qí jīn xíng tǔ dì hán liáng gù yě
《地理风俗记》曰:汉武帝元朔三年,改雍曰凉州,以其金行,土地寒凉故也。
qiān yú jì jìn xǐ zhì cǐ
迁于冀,晋徙治此。
wáng yǐn jìn shū yuē liáng zhōu yǒu lóng xíng gù yuē wò lóng chéng
王隐《晋书》曰:凉州有龙形,故曰卧龙城。
nán běi qī lǐ dōng xī sān lǐ běn xiōng nú suǒ zhù yě
南北七里,东西三里,本匈奴所筑也。
jí zhāng shì zhī shì jū yě yòu zēng zhù sì chéng xiāng gè qiān bù dōng chéng zhí yuán guǒ mìng yuē jiǎng wǔ chǎng běi chéng zhí yuán guǒ mìng yuē xuán wǔ pǔ jiē yǒu gōng diàn
及张氏之世居也,又增筑四城,箱各千步,东城殖园果,命曰讲武场,北城殖园果,命曰玄武圃,皆有宫殿。
zhōng chéng nèi zuò sì shí gōng suí jié yóu xìng bìng jiù chéng wèi wǔ
中城内作四时宫,随节游幸,并旧城为五。
jiē qú xiāng tōng èr shí èr mén
街衢相通,二十二门。
dà shàn guān diàn guān gé cǎi qǐ zhuāng shì nǐ zhōng xià yě
大缮官殿观阁,采绮妆饰,拟中夏也。
qí shuǐ cè chéng běi liú zhù mǎ chéng hé
其水侧城北流,注马城河。
hé shuǐ yòu dōng běi qīng jiàn shuǐ rù yān sú yì wèi zhī wèi wǔ jiàn shuǐ yě
河水又东北,清涧水入焉,俗亦谓之为五涧水也。
shuǐ chū gū zāng chéng dōng ér xī běi liú zhù mǎ chéng hé
水出姑臧城东,而西北流注马城河。
hé shuǐ yòu yǔ zhǎng quán shuǐ hé shuǐ chū gū zāng dōng xū cì xiàn wáng mǎng zhī bō dé yě
河水又与长泉水合,水出姑臧东揟次县,王莽之播德也。
xī běi lì huáng shā fù ér dōng běi liú zhù mǎ chéng hé yòu dōng běi jìng xuān chéng xiàn gù chéng nán yòu dōng běi jìng píng zé yàn rán èr tíng dōng yòu dōng běi jìng wǔ wēi xiàn gù chéng dōng
西北历黄沙阜,而东北流注马城河,又东北径宣成县故城南,又东北径平泽、晏然二亭东,又东北径武威县故城东。
hàn wǔ dì tài chū sì nián xiōng nú hún yá yù shā xiū tú wáng yǐ qí zhòng zhì wǔ wēi xiàn wǔ wēi jùn zhì
汉武帝太初四年,匈奴浑邪玉杀休屠王,以其众置武威县,武威郡治。
wáng mǎng gēng míng zhāng yè
王莽更名张掖。
dì lǐ zhì yuē gǔ shuǐ chū gū zāng nán shān běi zhì wǔ wēi rù hǎi
《地理志》曰:谷水出姑臧南山,北至武威入海。
jiè cǐ shuǐ liú liǎng fēn yī shuǐ běi rù xiū tú zé sú wèi zhī wèi xī hǎi
届此水流两分,一水北入休屠泽,俗谓之为西海;
yī shuǐ yòu dōng jìng bǎi wǔ shí lǐ rù zhū yě shì wèi zhī dōng hǎi tōng wèi zhī dōu yě yǐ
一水又东径百五十里入猪野,世谓之东海,通谓之都野矣。
hé lí shān zài jiǔ quán huì shuǐ xiàn dōng běi
合离山在酒泉会水县东北。
hé lí shān yě
合黎山也。
liú shā de zài zhāng yè jū yán xiàn dōng běi
流沙地在张掖居延县东北。
jū yán zé zài qí xiàn gù chéng dōng běi shàng shū suǒ wèi liú shā zhě yě xíng rú yuè shēng wǔ rì yě
居延泽在其县故城东北,《尚书》所谓流沙者也,形如月生五日也。
ruò shuǐ rù liú shā liú shā shā yǔ shuǐ liú xíng yě
弱水入流沙,流沙,沙与水流行也。
yì yán chū zhōng shān xi xíng jí yān zī zhī shān zài xī hǎi jùn běi
亦言出钟山,西行极崦嵫之山,在西海郡北。
shān yǒu shí chì bái sè yǐ liǎng shí xiāng dǎ zé shuǐ rùn
山有石赤白色,以两石相打,则水润。
dǎ zhī bù yǐ rùn jǐn zé huǒ chū shān shí jiē rán yán qǐ shù zhàng jìng rì bù miè
打之不已,润尽则火出,山石皆然,炎起数丈,径日不灭。
yǒu dà hēi fēng zì liú shā chū yǎn zhī nǎi miè qí shí rú chū
有大黑风,自流沙出奄之,乃灭,其石如初。
yán dòng huǒ zhī shì fā jí jīng nián fàng bù gǎn qīng jìn ěr
言动火之事,发疾经年,放不敢轻近耳。
liú shā yòu jìng fú zhǔ lì hè shì zhī guó yòu jìng yú niǎo shān zhī dōng zhāo yún guó xi lì kūn shān xī nán chū yú guò yíng zhī shān
流沙又径浮渚,历壑市之国,又径于鸟山之东,朝云国西,历昆山西南,出于过瀛之山。
dà huāng xī jīng yún xī nán hǎi zhī wài liú shā chū yān jìng xià hòu kāi zhī dōng kāi shàng sān pín yú tiān de jiǔ biàn yǔ jiǔ gē yān
《大荒西经》云:西南海之外,流沙出焉,径夏后开之东,开上三嫔于天,得《九辩》与《九歌》焉。
yòu lì yuán qiū bù sǐ shān zhī xi rù yú nán hǎi
又历员丘不死山之西,入于南海。
sān wēi shān zài tún huáng xiàn nán
三危山在炖煌县南。
shān hǎi jīng yuē sān wēi zhī shān sān qīng niǎo jū zhī
《山海经》曰:三危之山,三青鸟居之。
shì shān yě guǎng yuán bǎi lǐ zài niǎo shǔ shān xī jí shàng shū suǒ wèi cuàn sān miáo yú sān wēi yě
是山也,广圆百里,在鸟鼠山西,即《尚书》所谓窜三苗于三危也。
chūn qiū chuán yuē yǔn xìng zhī jiān jū yú guā zhōu
《春秋传》曰:允姓之奸,居于瓜州。
guā zhōu dì míng yě
瓜州,地名也。
dù lín yuē tún huáng gǔ guā zhōu yě
杜林曰:炖煌,古瓜州也。
zhōu zhī gòng wù de chū hǎo guā mín yīn shì zhī
州之贡物,地出好瓜,民因氏之。
guā zhōu zhī róng bìng yú ròu zhī zhě yě
瓜州之戎并于月氏者也。
hàn wǔ dì yuán dǐng liù nián fēn jiǔ quán zhì nán qī lǐ yǒu míng shā shān gù yì yuē shā zhōu yě
汉武帝元鼎六年,分酒泉置,南七里有鸣沙山,故亦曰沙州也。
zhū yǔ shān zài tiān shuǐ běi jì chéng nán
朱圉山在天水北,冀城南。
jí jì xiàn shān yǒu shí gǔ kāi shān tú wèi zhī tiān gǔ shān
即冀县山,有石鼓,《开山图》谓之天鼓山。
jiǔ zhōu hài qǐ zé míng yǒu cháng yīng
九州害起则鸣,有常应。
yòu yún shí gǔ shān yǒu shí gǔ yú xīng wèi hé gǔ xīng dòng zé shí gǔ míng shí gǔ míng zé qín tǔ yǒu yāng
又云:石鼓山有石鼓,于星为河鼓,星动则石鼓鸣,石鼓鸣则秦土有殃。
míng qiǎn yāng wàn wù míng shēn zé yāng jūn wáng yǐ
鸣浅殃万物,鸣深则殃君王矣。
mín shān zài shǔ jùn jiān dǐ dào xi
岷山在蜀郡湔氐道西。
hàn shū yǐ wéi dú shān zhě yě
《汉书》以为渎山者也。
xióng ěr shān zài hóng nóng lú shì xiàn dōng
熊耳山在弘农卢氏县东。
shì shān yě gǔ shuǐ chū qí běi lín yě
是山也,谷水出其北林也。
jīng shān zài nán jùn lín jū xiàn dōng běi
荆山在南郡临沮县东北。
dōng tiáo shān yě
东条山也。
biàn hé de yù pú yú shì shān chǔ wáng bù lǐ huái bì kū yú qí xià wáng hòu shǐ yù rén lǐ zhī suǒ wèi hé shì zhī yù yān
卞和得玉璞于是山,楚王不理,怀璧哭于其下,王后使玉人理之,所谓和氏之玉焉。
nèi fāng shān zài jiāng xià jìng líng xiàn dōng běi
内方山在江夏竟陵县东北。
yǔ gòng zhù zhāng shān yě
《禹贡注》:章山也。
dà bié shān zài lú jiāng ān fēng xiàn xī nán
大别山在庐江安丰县西南。
wài fāng shān sōng gāo shì yě
外方山,崧高是也。
tóng bǎi shān zài nán yáng píng shì xiàn dōng nán
桐柏山在南阳平氏县东南。
péi wěi shān zài jiāng xià ān lù xiàn dōng běi
陪尾山在江夏安陆县东北。
héng shān zài cháng shā xiāng nán xiàn nán
衡山在长沙湘南县南。
yǔ zhì hóng shuǐ xuè mǎ jì héng shān yú shì de jīn jiǎn yù zì zhī shū
禹治洪水,血马祭衡山,于是得金简玉字之书。
àn shěng yù zì de tōng shuǐ lǐ yě
按省玉字,得通水理也。
jiǔ jiāng de zài cháng shā xià guī xiàn xī běi
九江地在长沙下巂县西北。
yún mèng zé zài nán jùn huá róng xiàn zhī dōng
云梦泽在南郡华容县之东。
dōng líng de zài lú jiāng jīn lán xiàn xī běi
东陵地在庐江金兰县西北。
fū qiǎn yuán dì zài yù zhāng lì líng xiàn xi
敷浅原地在豫章历陵县西。
péng lǐ zé zài yù zhāng péng zé xiàn xī běi
彭蠡泽在豫章彭泽县西北。
shàng shū suǒ wèi péng lǐ jì zhū yáng niǎo yōu jū yě
《尚书》所谓彭蠡既猪,阳鸟攸居也。
zhōng jiāng zài dān yáng wú hú xiàn xī nán dōng zhì kuài jī yáng xiàn xiàn rù yú hǎi
中江在丹阳芜湖县西南,东至会稽阳羡县,入于海。
zhèn zé zài wú xiàn nán wǔ shí lǐ
震泽在吴县南五十里。
běi jiāng zài pí líng běi jiè dōng rù yú hǎi
北江在毗陵北界,东入于海。
yì yáng shān zài xià pī xiàn zhī xi
峄阳山在下邳县之西。
yǔ shān zài dōng hǎi zhù qí xiàn nán yě
羽山在东海祝其县南也。
xiàn jí wáng mǎng zhī yóu tíng yě
县即王莽之犹亭也。
shàng shū jí gǔn yú yǔ shān wèi shì shān yě
《尚书》殛鲧于羽山,谓是山也。
shān xī yǒu yǔ yuān yǔ fù zhī suǒ huà qí shén wèi huáng xióng yǐ rù yuān yǐ
山西有羽渊,禹父之所化,其神为黄熊以入渊矣。
gù shān hǎi jīng yuē hóng shuǐ tāo tiān gǔn qiè dì zhī xī rǎng yǐ yīn shuǐ bù dài dì mìng
故《山海经》曰:洪水滔天,鲧窃帝之息壤以堙水,不待帝命。
dì lìng zhù róng shā gǔn yǔ jiāo zhě yě
帝令祝融杀鲧羽郊者也。
táo qiū zài jì yīn dìng táo xiàn zhī xī nán
陶丘在济阴定陶县之西南。
táo qiū qiū zài chéng yě
陶丘,丘再成也。
hé zé zài dìng táo xiàn dōng
菏泽在定陶县东。
léi zé zài jì yīn chéng yáng xiàn xī běi
雷泽在济阴成阳县西北。
hé shuǐ zài shān yáng hú lù xiàn nán
菏水在山阳湖陆县南。
méng shān zài tài shān méng yīn xiàn xī nán
蒙山在太山蒙阴县西南。
dà yě zé zài shān yáng jù yě xiàn dōng běi
大野泽在山阳巨野县东北。
dà pī de zài hé nán chéng gāo xiàn běi
大邳地在河南成皋县北。
ěr yǎ yuē shān yī chéng wèi zhī pī rán zé dà pī shān míng fēi dì zhī míng yě
《尔雅》曰:山一成谓之邳,然则大邳山名,非地之名也。
míng dōu zé zài liáng jùn suī yáng xiàn dōng běi
明都泽在梁郡睢阳县东北。
yì zhōu tuó shuǐ zài shǔ jùn wèn jiāng xiàn xī nán
益州沱水在蜀郡汶江县西南。
qí yī zài pí xiàn xī nán jiē hái rù jiāng
其一在郫县西南,皆还入江。
jīng zhōu tuó shuǐ zài nán jùn zhī jiāng xiàn
荆州沱水在南郡枝江县。
sān shì de zài nán jùn qǐ xiàn běi tuó
三澨地在南郡邔县北沱。
shàng shū yuē dǎo hàn shuǐ guò sān shì
《尚书》曰:导汉水,过三澨。
de shuō yuē miǎn shuǐ dōng xíng guò sān shì hé liú chù dà bié shān bǎn
《地说》曰:沔水东行,过三澨合流,触大别山阪。
gù mǎ róng zhèng xuán wáng sù
故马融、郑玄、王肃。
kǒng ān guó děng xián yǐ wéi sān shì shuǐ míng yě
孔安国等,咸以为三澨,水名也。
xǔ shèn yán shì zhě pí zēng shuǐ biān tǔ rén suǒ zhǐ yě
许慎言:澨者,埤增水边土,人所止也。
àn chūn qiū zuǒ zhuàn wén gōng shí yǒu liù nián chu jūn cì yú jù shì yǐ fá zhū yōng
按《春秋左传》:文公十有六年,楚军次于句澨,以伐诸庸。
xuān gōng sì nián chu lìng yǐn zi yuè shī yú zhāng shì
宣公四年,楚令尹子越师于漳澨。
dìng gōng sì nián zuǒ sī mǎ shù bài wú shī yú yōng shì
定公四年,左司马戍败吴师于雍澨。
zhāo gōng èr shí sān nián sī mǎ wěi yuè yì yú wěi shì
昭公二十三年,司马䓕越缢于䓕澨。
fú qián huò wèi zhī yì yòu wèi zhī de
服虔或谓之邑,又谓之地。
jīng xiāng fán dù yù yì yún běn jì jí biān dì míng yě
京相璠、杜预亦云:本际及边地名也。
jīn nán yáng yù yáng èr xiàn zhī jiān yù shuǐ zhī bīn yǒu nán shì běi shì yǐ
今南阳、淯阳二县之间,淯水之滨,有南澨、北澨矣。
ér zhū rú zhī lùn shuǐ lù xiāng bàn yòu wú shān yuán chū chù zhī suǒ jīn tú guān lù wéi zhèng xuán jí liú chéng zhī yán zài jìng líng xiàn jiè
而诸儒之论,水陆相半,又无山源出处之所,津途关路,惟郑玄及刘澄之言在竟陵县界。
jīng yún qǐ xiàn běi tuó rán tuó liú duō yǐ lùn zhě yí yān ér bù néng biàn qí suǒ zài
《经》云邔县北沱,然沱流多矣,论者疑焉,而不能辨其所在。
yòu yǔ gòng shān shuǐ zé de suǒ zài fán liù shí
右《禹贡》山水泽地所在,凡六十。