gāo xiān zhī fēng cháng qīng gē shū hàn
○高仙芝封常清哥舒翰
gāo xiān zhī běn gāo lí rén yě
高仙芝，本高丽人也。
fù shě jī chū cóng hé xī jūn lěi láo zhì sì zhèn shí jiāng zhū wèi jiāng jūn
父舍鸡，初从河西军，累劳至四镇十将、诸卫将军。
xian zhī měi zī róng shàn qí shè yǒng jué xiāo guǒ
仙芝美姿容，善骑射，勇决骁果。
shǎo suí fù zhì ān xī yǐ fù yǒu gōng shòu yóu jī jiāng jūn
少随父至安西，以父有功授游击将军。
nián èr shí yú jí bài jiàng jūn yǔ fù tóng bān zhì
年二十馀即拜将军，与父同班秩。
shì jié dù shǐ tián rén wǎn gài jiā yùn wèi shén rèn yòng hòu fū méng líng chá lèi bá zhuó zhī
事节度使田仁琬、盖嘉运，未甚任用，后夫蒙灵察累拔擢之。
kāi yuán mò wèi ān xī fù dū hù sì zhèn dōu zhī bīng mǎ shǐ
开元末，为安西副都护、四镇都知兵马使。
xiǎo bó lǜ guó wáng wèi tǔ bō suǒ zhāo qī yǐ gōng zhǔ xī běi èr shí yú guó jiē wèi tǔ bō suǒ zhì gòng xiàn bù tōng
小勃律国王为吐蕃所招，妻以公主，西北二十馀国皆为吐蕃所制，贡献不通。
hòu jié dù shǐ tián rén wǎn gài jiā yùn bìng líng chá lèi tǎo zhī bù jié xuán zōng tè chì xiān zhī yǐ mǎ bù wàn rén wéi xíng yíng jié dù shǐ wǎng tǎo zhī
后节度使田仁琬、盖嘉运并灵察累讨之，不捷，玄宗特敕仙芝以马步万人为行营节度使往讨之。
shí bù jūn jiē yǒu sī mǎ zì ān xi xíng shí wǔ rì zhì bō huàn chéng yòu shí yú rì zhì wò sè dé yòu shí yú rì zhì shū lè yòu èr shí yú rì zhì cōng lǐng shǒu zhuō yòu xíng èr shí yú rì zhì bō mì chuān yòu èr shí yú rì zhì tè lēi mǎn chuān jí wǔ shí nì guó yě
时步军皆有私马，自安西行十五日至拨换城，又十馀日至握瑟德，又十馀日至疏勒，又二十馀日至葱岭守捉，又行二十馀日至播密川，又二十馀日至特勒满川，即五识匿国也。
xiān zhī nǎi fēn wéi sān jūn shǐ shū lè shǒu zhuō shǐ zhào chóng pín tǒng sān qiān qí qù tǔ bō lián yún bǎo zì běi gǔ rù
仙芝乃分为三军：使疏勒守捉使赵崇玭统三千骑趣吐蕃连云堡，自北谷入；
shǐ bō huàn shǒu zhuō shǐ gǔ chóng guàn zì chì fó táng lù rù
使拨换守捉使贾崇瓘自赤佛堂路入；
xiān zhī yǔ zhōng shǐ biān lìng chéng zì hù mì guó rù yuē qī yuè shí sān rì chén shí huì yú tǔ bō lián yún bǎo
仙芝与中使边令诚自护密国入，约七月十三日辰时会于吐蕃连云堡。
bǎo zhōng yǒu bīng qiān rén yòu chéng nán shí wǔ lǐ yīn shān wèi zhà yǒu bīng bā jiǔ qiān rén
堡中有兵千人，又城南十五里因山为栅， 有兵八九千人。
chéng xià yǒu pó lēi chuān shuǐ zhǎng bù kě dù
城下有婆勒川，水涨不可渡。
xiān zhī yǐ sān shēng jì hé mìng zhū jiāng xuǎn bīng mǎ rén jī sān rì gān liáng zǎo jí hé cì
仙芝以三牲祭河，命诸将选兵马，人赍三日干粮，早集河次。
shuǐ jì nán dù jiàng shì jiē yǐ wéi kuáng
水既难渡，将士皆以为狂。
jì zhì rén bù shī qí mǎ bù shī jiān yǐ jì ér chéng liè yǐ
既至，人不湿旗，马不湿鞯， 已济而成列矣。
xiān zhī xǐ wèi lìng chéng yuē xiàng wú bàn dù zéi lái wú shǔ bài yǐ jīn jì jì chéng liè shì tiān yǐ cǐ zéi cì wǒ yě
仙芝喜谓令诚曰：“向吾半渡贼来，吾属败矣，今既济成列，是天以此贼赐我也。
suì dēng shān tiāo jī cóng chén zhì sì dà pò zhī
”遂登山挑击，从辰至巳，大破之。
zhì yè bēn zhú shā wǔ qiān rén shēng qín qiān rén yú bìng zǒu sàn
至夜奔逐，杀五千人，生擒千人，馀并走散。
de mǎ qiān yú pǐ jūn zī qì xiè bù kě shèng shǔ
得马千馀匹，军资器械不可胜数。
xuán zōng shǐ shù shì hán lǚ bīng wǎng shì rì jù bù yù xíng biān lìng chéng yì jù
玄宗使术士韩履冰往视日，惧不欲行，边令诚亦惧。
xiān zhī liú lìng chéng děng yǐ léi bìng wāng ruò sān qiān yú rén shǒu qí chéng xiān zhī suì jìn
仙芝留令诚等以羸病尪弱三千馀人守其城，仙芝遂进。
sān rì zhì tǎn jū lǐng zhí xià qiào jùn sì shí yú lǐ xiān zhī liào zhī yuē ā nǔ yuè hú ruò sù yíng jí shì hǎo xīn
三日，至坦驹岭，直下峭峻四十馀里，仙芝料之曰： “阿弩越胡若速迎，即是好心。
yòu kǒng bīng shì bù xià nǎi xiān lìng èr shí yú qí zhà zuò ā nǔ yuè chéng hú fú shàng lǐng lái yíng
”又恐兵士不下，乃先令二十馀骑诈作阿弩越城胡服上岭来迎。
jì zhì tǎn jū lǐng bīng shì guǒ bù kěn xià yún dà shǐ jiāng wǒ yù hé chǔ qù
既至坦驹岭，兵士果不肯下，云：“大使将我欲何处去？
yán wèi bì qí xiān shǐ èr shí rén lái yíng yún ā nǔ yuè chéng hú bìng hǎo xīn fèng yíng suō yí hé téng qiáo yǐ zhuó qì
”言未毕， 其先使二十人来迎，云：“阿弩越城胡并好心奉迎，娑夷河藤桥已斫讫。
xiān zhī yáng xǐ yǐ hào lìng bīng shì jìn xià
”仙芝阳喜以号令，兵士尽下。
suō yí hé jí gǔ zhī ruò shuǐ yě bù shèng cǎo jiè máo fà
娑夷河，即古之弱水也，不胜草芥毛发。
xià lǐng sān rì yuè hú guǒ lái yíng
下岭三日，越胡果来迎。
míng rì zhì ā nǔ yuè chéng dāng rì lìng jiāng jūn xí yuán qìng hè lóu yú rùn xiān xiū qiáo lù
明日，至阿弩越城，当日令将军席元庆、贺娄馀润先修桥路。
xiān zhī míng rì jìn jūn yòu lìng yuán qìng yǐ yī qiān jì xiān wèi xiǎo bó lǜ wáng yuē bù qǔ rǔ chéng yì bù zhuó rǔ qiáo dàn jiè rǔ lù guò xiàng dà bó lǜ qù
仙芝明日进军， 又令元庆以一千骑先谓小勃律王曰：“不取汝城，亦不斫汝桥，但借汝路过，向大勃律去。
chéng zhōng yǒu shǒu lǐng wǔ liù rén jiē chì xīn wèi tǔ bō
”城中有首领五六人，皆赤心为吐蕃。
xiān zhī xiān yuē yuán qìng yún jūn dào shǒu lǐng bǎi xìng bì zǒu rù shān gǔ zhāo hū qǔ yǐ chì mìng cì cǎi wù děng shǒu lǐng zhì qí fù zhī yǐ dài wǒ
仙芝先约元庆云：“军到，首领百姓必走入山谷，招呼取以敕命赐彩物等，首领至，齐缚之以待我。
yuán qìng jì zhì yī rú xiān zhī zhī suǒ jiào fù zhū shǒu lǐng
”元庆既至，一如仙芝之所教，缚诸首领。
wáng jí gōng zhǔ zǒu rù shí kū qǔ bù kě de
王及公主走入石窟，取不可得。
xiān zhī zhì zhǎn qí wèi tǔ bō zhě wǔ liù rén
仙芝至，斩其为吐蕃者五六人。
jí lìng yuán qìng zhuó téng qiáo qù bó lǜ yóu liù shí lǐ jí mù cái zhuó le tǔ bō bīng mǎ dà zhì yǐ wú jí yǐ
急令元庆斫藤桥，去勃律犹六十里，及暮，才斫了，吐蕃兵马大至，已无及矣。
téng qiáo kuò yī jiàn dào xiū zhī yī nián fāng chéng
藤桥阔一箭道，修之一年方成。
bó lǜ xiān wèi tǔ bō suǒ zhà jiè lù suì chéng cǐ qiáo
勃律先为吐蕃所诈借路，遂成此桥。
zhì shì xiān zhī xú zì zhāo yù bó lǜ jí gōng zhǔ chū jiàng bìng píng qí guó
至是， 仙芝徐自招谕勃律及公主出降，并平其国。
tiān bǎo liù zài bā yuè xiān zhī lǔ bó lǜ wáng jí gōng zhǔ qù chì fó táng lù bān shī
天宝六载八月，仙芝虏勃律王及公主趣赤佛堂路班师。
jiǔ yuè fù zhì pó lēi chuān lián yún bǎo yǔ biān lìng chéng děng xiāng jiàn
九月，复至婆勒川连云堡，与边令诚等相见。
qí yuè mò hái bō mì chuān lìng liú dān cǎo gào jié shū qiǎn zhōng shǐ pàn guān wáng tíng fāng gào jié
其月末，还播密川，令刘单草告捷书，遣中使判官王廷芳告捷。
xiān zhī jūn hái zhì hé xī fu méng líng chá dōu bù shǐ rén yíng láo mà xiān zhī yuē dàn gǒu cháng gāo lí nú
仙芝军还至河西，夫蒙灵察都不使人迎劳，骂仙芝曰：“啖狗肠高丽奴！
dàn gǒu shǐ gāo lí nú
啖狗屎高丽奴！
yú tián shǐ shuí yǔ rǔ zòu de
于阗使谁与汝奏得？
xiān zhī yuē zhōng chéng
”仙芝曰：“中丞。
yān qí zhèn shǒu shǐ shuí biān de
”“焉耆镇守使谁边得？
yuē zhōng chéng
”曰： “中丞。
ān xī fù dū hù shǐ shuí biān de
”“安西副都护使谁边得？
yuē zhōng chéng
”曰：“中丞。
ān xī dōu zhī bīng mǎ shǐ shuí biān de
”“安西都知兵马使谁边得？
yuē zhōng chéng
” 曰：“中丞。
líng chá yuē cǐ jì jiē wǒ suǒ zòu ān dé bù dài wǒ chǔ fèn xuán zòu jié shū
”灵察曰：“此既皆我所奏，安得不待我处分悬奏捷书！
jù gāo lí nú cǐ zuì hé dāng zhǎn dàn yuán xīn lì dà gōng bù yù chǔ zhì
据高丽奴此罪，合当斩，但缘新立大功，不欲处置。
yòu wèi liú dān yuē wén ěr néng zuò jié shū
”又谓刘单曰：“闻尔能作捷书。
dān kǒng jù qǐng zuì
”单恐惧请罪。
lìng chéng jù zòu qí zhuàng yuē xiān zhī lì qí gōng jīn jiāng yōu sǐ
令诚具奏其状曰：“仙芝立奇功，今将忧死。
qí nián liù yuè zhì shòu xiān zhī hóng lú qīng shè yù shǐ zhōng chéng dài fu méng líng chá wèi sì zhèn jié dù shǐ zhēng líng chá rù cháo
”其年六月，制授仙芝鸿胪卿、摄御史中丞，代夫蒙灵察为四镇节度使，征灵察入朝。
líng chá dà jù xiān zhī měi rì jiàn zhī qū zǒu rú gù líng chá yì bù zì ān
灵察大惧，仙芝每日见之，趋走如故，灵察益不自安。
jiāng jūn chéng qiān lǐ shí wéi fù dū hù dà jiàng jūn bì sī chēn wèi líng chá yā yá xíng guān wáng tāo kāng huái shùn chén fèng zhōng děng cháng gòu zèn xiān zhī yú líng chá
将军程千里时为副都护，大将军毕思琛为灵察押衙， 行官王滔、康怀顺、陈奉忠等，尝构谮仙芝于灵察。
xiān zhī jì lǐng jié dù shì wèi chéng qiān lǐ yuē gōng miàn shì nán r xīn rú fù rén hé yě
仙芝既领节度事，谓程千里曰： “公面似男儿，心如妇人，何也？
yòu wèi sī chēn yuē cǐ hú gǎn lái
”又谓思琛曰：“此胡敢来！
wǒ chéng dōng yī qiān dàn zhǒng zi zhuāng bèi rǔ jiāng qù yì zhī hu
我城东一千石种子庄被汝将去，忆之乎？
duì yuē cǐ shì zhōng chéng zhī sī chēn xīn kǔ jiàn qǐ
”对曰：“此是中丞知思琛辛苦见乞。
xiān zhī yuē wú cǐ shí jù rǔ zuò wēi fú qǐ shì lián rǔ yǔ zhī
”仙芝曰：“吾此时惧汝作威福，岂是怜汝与之！
wǒ yù bù yán kǒng rǔ huái yōu yán liǎo wú shì yǐ
我欲不言，恐汝怀忧，言了无事矣。
yòu hū wáng tāo děng zhì zuó xià jiāng chī liáng jiǔ jiē shì zhī yóu shì jūn qíng bù jù
”又呼王滔等至， 捽下将笞，良久皆释之，由是军情不惧。
bā zài rù cháo jiā tè jìn jiān zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn tóng zhèng yuán réng yǔ yī zi wǔ pǐn guān
八载，入朝，加特进，兼左金吾卫大将军同正员，仍与一子五品官。
jiǔ zài jiāng bīng tǎo shí guó píng zhī huò qí guó wáng yǐ guī
九载，将兵讨石国，平之，获其国王以归。
xiān zhī xìng tān huò shí guó dà kuài sè sè shí yú shí zhēn jīn wǔ liù zhé tuo míng mǎ bǎo yù chēng shì
仙芝性贪，获石国大块瑟瑟十馀石、真金五六馲驼、名马宝玉称是。
chū shě jī yǐ xiān zhī wèi nuò huǎn kǒng qí bù néng zì cún zhì shì lì gōng jiā cái jù wàn pō néng sàn shī rén yǒu suǒ qiú yán wú bù yīng
初，舍鸡以仙芝为懦缓，恐其不能自存，至是立功，家财钜万， 颇能散施，人有所求，言无不应。
qí zài rù cháo bài kāi fǔ yí tóng sān sī xún chú wǔ wēi tài shǒu hé xī jié dù shǐ dài ān sī shùn
其载，入朝，拜开府仪同三司，寻除武威太守、 河西节度使，代安思顺。
sī shùn fěng qún hú gē ěr zǒng miàn qǐng liú jiān chá yù shǐ péi zhōu nán zòu zhī zhì fù liú sī shùn yǐ xiān zhī wèi yòu yǔ lín dà jiàng jūn
思顺讽群胡割耳捴面请留，监察御史裴周南奏之，制复留思顺，以仙芝为右羽林大将军。
shí sì zài fēng mì yún jùn gōng
十四载，封密云郡公。
shí yī yuè ān lù shān jù fàn yáng pàn
十一月，安禄山据范阳叛。
shì rì yǐ jīng zhào mù róng wáng wǎn wèi tǎo zéi yuán shuài xiān zhī wèi fù
是日，以京兆牧、荣王琬为讨贼元帅，仙芝为副。
mìng xiān zhī lǐng fēi qí kuò qí jí shuò fāng hé xī lǒng yòu yìng fù jīng bīng mǎ bìng zhào mù guān fǔ wǔ wàn rén jì fēng cháng qīng chū tóng guān jìn tǎo réng yǐ xiān zhī jiān yù shǐ dài fū
命仙芝领飞骑、彍骑及朔方、河西、陇右应赴京兵马，并召募关辅五万人，继封常清出潼关进讨，仍以仙芝兼御史大夫。
shí èr yuè shī fā xuán zōng yù wàng chūn tíng wèi láo qiǎn zhī réng lìng jiān mén jiāng jūn biān lìng chéng jiān qí jūn zhūn yú shǎn zhōu
十二月，师发，玄宗御望春亭慰劳遣之，仍令监门将军边令诚监其军，屯于陕州。
shì yuè shí yī rì fēng cháng qīng bīng bài yú sì shuǐ
是月十一日，封常清兵败于汜水。
shí sān rì lù shān xiàn dōng jīng cháng qīng yǐ yú zhòng bēn shǎn zhōu wèi xiān zhī yuē lěi rì xuè zhàn zéi fēng bù kě dāng
十三日， 禄山陷东京，常清以馀众奔陕州，谓仙芝曰：“累日血战，贼锋不可当。
qiě tóng guān wú bīng ruò kuáng kòu bēn tū zé jīng shī wēi yǐ
且潼关无兵，若狂寇奔突，则京师危矣。
yi qì cǐ shǒu jí bǎo tóng guān
宜弃此守，急保潼关。
cháng qīng xiān zhī nǎi lǜ jiàn bīng qǔ tài yuán cāng qián juàn fēn gěi jiàng shì yú jiē fén zhī
”常清、仙芝乃率见兵取太原仓钱绢，分给将士，馀皆焚之。
é ér zéi qí jì zhì zhū jūn huáng hài qì jiǎ ér zǒu wú fù duì wǔ
俄而贼骑继至，诸军惶骇，弃甲而走，无复队伍。
xiān zhī zhì guān shàn xiū shǒu jù yòu lìng suǒ chéng guāng shǒu shàn hé shù
仙芝至关，缮修守具，又令索承光守善和戍。
zéi qí zhì guān yǐ yǒu bèi yǐ bù néng gōng ér qù xiān zhī zhī lì yě
贼骑至关，已有备矣，不能攻而去， 仙芝之力也。
fēng cháng qīng pú zhōu yī shì rén yě
封常清，蒲州猗氏人也。
wài zǔ fàn zuì liú ān xī xiào lì shǒu hú chéng nán mén pō dú shū měi zuò cháng qīng yú chéng mén lóu shàng jiào qí dú shū duō suǒ lì lǎn
外祖犯罪流安西效力，守胡城南门，颇读书，每坐常清于城门楼上，教其读书，多所历览。
wài zǔ sǐ cháng qīng gū pín nián sān shí yú shǔ fu méng líng chá wèi sì zhèn jié dù shǐ jiāng jūn gāo xiān zhī wèi dōu zhī bīng mǎ shǐ pō yǒu cái néng měi chū jūn zòu qiàn cóng sān shí yú rén yī fú xiān míng
外祖死，常清孤贫，年三十馀，属夫蒙灵察为四镇节度使，将军高仙芝为都知兵马使，颇有材能，每出军，奏傔从三十馀人， 衣服鲜明。
cháng qīng kǎi rán fā fèn tóu dié qǐng yù yī qiàn
常清慨然发愤，投牒请预一傔。
cháng qīng xì shòu mù lèi jiǎo duǎn ér bǒ xiān zhī jiàn qí mào qǐn bù nà
常清细瘦目类脚短而跛，仙芝见其貌寝， 不纳。
míng rì yòu tóu dié xiān zhī wèi yuē wú zòu qiàn yǐ zú hé fán fù lái
明日又投牒，仙芝谓曰：“吾奏傔已足，何烦复来！
cháng qīng nù jù wèi xiān zhī yuē cháng qīng mù gōng gāo yì yuàn shì biān pèi suǒ yǐ wú méi ér qián hé jiàn jù zhī shēn hu
”常清怒，倨谓仙芝曰： “常清慕公高义，愿事鞭辔，所以无媒而前，何见拒之深乎？
gōng ruò fāng yuán qǔ rén zé shì dài fū suǒ wàng
公若方圆取人，则士大夫所望；
ruò yǐ mào qǔ rén kǒng shī zhī zǐ yǔ yǐ
若以貌取人，恐失之子羽矣！
xiān zhī yóu wèi nà
”仙芝犹未纳。
cháng qīng zì ěr hou xiān zhī chū rù chen xī bù lí qí mén fán shù shí rì xiān zhī bù dé yǐ bǔ wèi qiàn
常清自尔候仙芝出入，晨夕不离其门，凡数十日，仙芝不得已，补为傔。
kāi yuán mò huì dá xī bù luò bèi pàn zì hēi shān běi xiàng xi qù suì yè xuán zōng chì líng chá yāo jī zhī
开元末，会达奚部落背叛，自黑山北向，西趣碎叶，玄宗敕灵察邀击之。
líng chá shǐ xiān zhī yǐ èr qiān jì zì fù chéng xiàng běi zhì líng lǐng xià yù zéi jī zhī
灵察使仙芝以二千骑自副城向北至绫岭下，遇贼击之。
dá xī xíng yuǎn rén mǎ jiē pí zhǎn shā lüè jìn
达奚行远，人马皆疲，斩杀略尽。
cháng qīng yú mù zhōng qián zuò jié shū jù yán cì shè jǐng quán yù zéi xíng shì kè huò móu lüè shì pō jīng shěn
常清于幕中潜作捷书，具言次舍井泉，遇贼形势，克获谋略，事颇精审。
xiān zhī suǒ yù yán wú bù zhōu xī xiān zhī dà hài yì zhī
仙芝所欲言，无不周悉，仙芝大骇异之。
xiān zhī jūn huí líng chá shǎng láo xiān zhī qù nú wà dài dāo jiàn
仙芝军回，灵察赏劳，仙芝去奴袜带刀见。
pàn guān liú tiào dú gū jùn děng nì wèn zhī yuē qián zhě jié shū shuí zhī suǒ zuò
判官刘眺、独孤峻等逆问之曰：“前者捷书，谁之所作？
fù dà shǐ mù xià hé de yǒu rú cǐ rén xiān zhī yuē jí xiān zhī qiàn rén fēng cháng qīng yě
副大使幕下何得有如此人”仙芝曰：“即仙芝傔人封常清也。
tiào děng yī xiān zhī mìng cháng qīng jìn zuò yǔ yǔ rú jiù xiāng shí zhòng rén fāng yì zhī
”眺等揖仙芝，命常清进坐，与语如旧相识，众人方异之。
yǐ pò dá xī gōng shòu dié zhōu dì xià shù zhǔ biàn yǐ wéi pàn guān
以破达奚功，授叠州地下戍主，便以为判官。
lèi yǐ jūn gōng shòu zhèn jiāng guǒ yì zhé chōng
累以军功授镇将、果毅、折冲。
tiān bǎo liù nián cóng xiān zhī pò xiǎo bó lǜ
天宝六年，从仙芝破小勃律。
shí èr yuè xiān zhī dài fu méng líng chá wèi ān xī jié dù shǐ biàn zòu cháng qīng wèi qìng wáng fǔ lù shì cān jūn chōng jié dù pàn guān cì zǐ jīn yú dài
十二月，仙芝代夫蒙灵察为安西节度使，便奏常清为庆王府录事参军，充节度判官，赐紫金鱼袋。
xún jiā cháo sàn dài fū zhuān zhī sì zhèn cāng kù tún tián jiǎ zhàng zhī dù yíng tián shì
寻加朝散大夫，专知四镇仓库、 屯田、甲仗、支度、营田事。
xiān zhī měi chū zhēng tǎo cháng lìng cháng qīng zhī liú hòu shì
仙芝每出征讨，常令常清知留后事。
cháng qīng yǒu cái xué guǒ jué
常清有才学，果决。
zhī liú hòu shí xiān zhī rǔ mǔ zi zhèng dé quán yǐ wèi láng jiàng dé quán mǔ zài zhái nèi xiān zhī shì zhī rú xiōng dì jiā shì jiē lìng zhī zhī wēi wàng dòng sān jūn
知留后时，仙芝乳母子郑德诠已为郎将，德铨母在宅内，仙芝视之如兄弟，家事皆令知之，威望动三军。
cháng qīng chū huí zhū jiāng jiē yǐn qián dé quán jiàn cháng qīng chū qí mén sù yì zhī zì hòu zǒu mǎ tū cháng qīng ér qù
常清出回，诸将皆引前，德诠见常清出其门，素易之， 自后走马突常清而去。
cháng qīng zhì shǐ yuàn mìng zuǒ yòu mì yǐn zhì lián jié dù shǐ zhái yuàn fán jīng shù chóng mén dé quán jì guò mìng suí hòu bì zhī
常清至使院，命左右密引至，连节度使宅院，凡经数重门， 德诠既过，命随后闭之。
dé quán zhì cháng qīng lí xí wèi zhī yuē cháng qīng qǐ zì xì wēi yù zhōng chéng bīng mǎ shǐ qiàn zhōng chéng zài bù nà láng jiàng qǐ bù zhī hū
德诠至，常清离席谓之曰：“常清起自细微，预中丞兵马使傔，中丞再不纳，郎将岂不知乎？
jīn zhōng chéng guò tīng yǐ cháng qīng wèi liú hòu shǐ láng jiàng hé de wú lǐ duì zhōng shǐ xiāng líng
今中丞过听，以常清为留后使，郎将何得无礼， 对中使相凌！
yīn huà zhī yuē láng jiàng xū zàn sǐ yǐ sù jūn róng
”因叱之曰：“郎将须暂死以肃军容。
yīn lìng lēi huí zhàng liù shí miàn pū de yè chū
”因令勒回，杖六十，面仆地， 曳出。
xiān zhī qī jí rǔ mǔ yú mén wài hào kū jiù zhī bù dé yīn yǐ qí zhuàng shàng xiān zhī
仙芝妻及乳母于门外号哭救之，不得，因以其状上仙芝。
xiān zhī lǎn zhī jīng yuē yǐ sǐ yǐ
仙芝览之，惊曰： “已死矣！
jí jiàn cháng qīng suì wú yī yán cháng qīng yì bù zhī xiè
”及见常清，遂无一言，常清亦不之谢。
zhū dà jiàng yǒu zuì zhě jī shā èr rén yú shì jūn zhōng gǔ xin lì
诸大将有罪者，击杀二人，于是军中股忄栗。
shí zài xiān zhī gǎi xi jié dù shǐ zòu cháng qīng wèi pàn guān
十载，仙芝改西节度使，奏常清为判官。
wáng zhèng jiàn wèi ān xī jié dù zòu cháng qīng wèi sì zhèn zhī dù yíng tián fù shǐ xíng jūn sī mǎ
王正见为安西节度，奏常清为四镇支度营田副使、行军司马。
shí yī zài zhèng jiàn sǐ nǎi yǐ cháng qīng wèi ān xī fù dà dū hù shè yù shǐ zhōng chéng chí jié chōng ān xī sì zhèn jié dù jīng lüè zhī dù yíng tián fù dà shǐ zhī jié dù shì
十一载，正见死，乃以常清为安西副大都护，摄御史中丞， 持节充安西四镇节度、经略、支度、营田副大使，知节度事。
shí sān zǎi rù cháo shè yù shǐ dài fū réng yǔ yī zi wǔ pǐn guān cì dì yī qū wáng fù mǔ jiē zèng fēng jué
十三载入朝，摄御史大夫，仍与一子五品官，赐第一区，亡父母皆赠封爵。
é ér běi tíng dū hù chéng qiān lǐ rù wèi yòu jīn wú dà jiàng jūn réng lìng cháng qīng quán zhī běi tíng dū hù chí jié chōng yī xi jié dù děng shǐ
俄而北庭都护程千里入为右金吾大将军，仍令常清权知北庭都护，持节充伊西节度等使。
cháng qīng xìng qín jiǎn měi chū zhēng huò chéng yì sī mǎ bù guò yī liǎng pǐ shǎng fá yán míng
常清性勤俭，每出征或乘驿，私马不过一两匹，赏罚严明。
shí sì zài rù cháo shí yī yuè yè xuán zōng yú huá qīng gōng
十四载，入朝，十一月，谒玄宗于华清宫。
shí lù shān yǐ pàn xuán zōng yán xiōng hú fù ēn zhī zhuàng hé fāng zhū tǎo
时禄山已叛，玄宗言凶胡负恩之状， 何方诛讨？
cháng qīng zòu yuē lù shān lǐng xiōng tú shí wàn jìng fàn zhōng yuán tài píng sī jiǔ rén bù zhī zhàn
常清奏曰：“禄山领凶徒十万，径犯中原，太平斯久，人不知战。
rán shì yǒu nì shùn shì yǒu jī biàn chén qǐng zǒu mǎ fù dōng jīng kāi fǔ kù mù xiāo yǒng tiāo mǎ chuí dù hé jì rì qǔ nì hú zhī shǒu xuán yú què xià
然事有逆顺，势有奇变，臣请走马赴东京，开府库，募骁勇，挑马箠渡河，计日取逆胡之首悬于阙下。
xuán zōng fāng yōu zhuàng qí yán
”玄宗方忧，壮其言。
yì rì yǐ cháng qīng wèi fàn yáng jié dù bǐ mù bīng dōng tǎo
翌日，以常清为范阳节度，俾募兵东讨。
qí rì cháng qīng chéng yì fù dōng jīng zhào mù xún rì de bīng liù wàn jiē yōng bǎo shì jǐng zhī liú
其日，常清乘驿赴东京召募，旬日得兵六万，皆佣保市井之流。
nǎi zhuó duàn hé yáng qiáo yú dōng jīng wèi gù shǒu zhī bèi
乃斫断河阳桥，于东京为固守之备。
shí èr yuè lù shān dù hé xiàn chén liú rù yīng zǐ gǔ xiōng wēi zhuǎn chì xiān fēng zhì kuí yuán
十二月，禄山渡河，陷陈留，入罂子谷，凶威转炽，先锋至葵园。
cháng qīng shǐ xiāo qí yǔ zhè jié nì zhàn shā zéi shù shí bǎi rén
常清使骁骑与柘羯逆战，杀贼数十百人。
zéi dà jūn jì zhì cháng qīng tuì rù shàng dōng mén yòu zhàn bù lì zéi gǔ zào yú sì chéng mén rù shā lüě rén lì
贼大军继至，常清退入上东门，又战不利， 贼鼓噪于四城门入，杀掠人吏。
cháng qīng yòu zhàn yú dū tíng yì bù shèng
常清又战于都亭驿，不胜。
tuì shǒu xuān rén mén yòu bài
退守宣仁门，又败。
nǎi cóng tí xiàng mén rù dào shù yǐ ài zhī
乃从提象门入，倒树以碍之。
zhì gǔ shuǐ xi bēn zhì shǎn jùn yù gāo xiān zhī jù yǐ zéi shì gào zhī
至谷水，西奔至陕郡，遇高仙芝，具以贼势告之。
kǒng zéi nán yǔ zhēng fēng xiān zhī suì tuì shǒu tóng guān
恐贼难与争锋，仙芝遂退守潼关。
xuán zōng wén cháng qīng bài xuē qí guān jué lìng bái yī yú xiān zhī jūn xiào lì
玄宗闻常清败，削其官爵，令白衣于仙芝军效力。
xiān zhī lìng cháng qīng jiān xún zuǒ yòu xiāng zhū jūn cháng qīng yī zào yī yǐ cóng shì
仙芝令常清监巡左右厢诸军， 常清衣皂衣以从事。
jiān jūn biān lìng chéng měi shì gàn zhī
监军边令诚每事干之。
xiān zhī duō bù cóng
仙芝多不从。
lìng chéng rù zòu shì jù yán xiān zhī cháng qīng dòu náo bēn bài zhī zhuàng
令诚入奏事，具言仙芝、 常清逗挠奔败之状。
xuán zōng nù qiǎn lìng chéng jī chì zhì jūn bìng zhū zhī
玄宗怒，遣令诚赍敕至军并诛之。
lìng chéng zhì tóng guān yǐn cháng qīng yú yì nán xi jiē xuān chì shì zhī
令诚至潼关，引常清于驿南西街，宣敕示之。
cháng qīng yuē cháng qīng suǒ yǐ bù sǐ zhě bù rěn wū guó jiā jīng huī shòu lù zéi shǒu tǎo nì wú xiào sǐ nǎi gān xīn
常清曰：“常清所以不死者，不忍污国家旌麾，受戮贼手，讨逆无效，死乃甘心。
chū cháng qīng bīng bài rù guān yù chí fù quē tíng zhì wèi nán yǒu chì lìng què fù tóng guān zì cǎo biǎo dài zuì
”初，常清兵败入关，欲驰赴阙庭，至渭南，有敕令却赴潼关，自草表待罪。
shì rì lín xíng tuō lìng chéng shàng zhī
是日临刑，托令诚上之。
qí biǎo yuē
其表曰：
zhōng shǐ luò fèng xian zhì fèng xuān kǒu chì shù chén wàn sǐ zhī zuì shōu chén yī cháo zhī xiào lìng chén què fù shǎn zhōu suí gāo xiān zhī xíng yíng
中使骆奉仙至，奉宣口敕，恕臣万死之罪，收臣一朝之效，令臣却赴陕州，随高仙芝行营，。
fù fǔ léi qiú hū yān jiě fù bài jūn zhī jiàng gèng xǔ zēng xiū
负斧缧囚，忽焉解缚，败军之将，更许增修。
chén cháng qīng chéng huan chéng xǐ dùn shǒu dùn shǒu
臣常清诚欢诚喜，顿首顿首。
chén zì chéng xiàn yǐ lái qián hòu sān dù qiǎn shǐ fèng biǎo jù shù chì xīn jìng bù méng yǐn duì
臣自城陷已来，前后三度遣使奉表，具述赤心，竟不蒙引对。
chén zhī cǐ lái fēi qiú gǒu huó shí yù chén shè jì zhī jì pò hǔ láng zhī móu
臣之此来， 非求苟活，实欲陈社稷之计，破虎狼之谋。
jì bài shǒu què tíng tǔ xīn bì xià lùn nì hú zhī bīng shì chén tǎo hàn zhī bié móu
冀拜首阙庭，吐心陛下，论逆胡之兵势， 陈讨捍之别谋。
chou wàn sǐ zhī ēn yǐ bào yī shēng zhī chǒng
酬万死之恩，以报一生之宠。
qǐ liào cháng ān rì yuǎn yè jiàn wú yóu
岂料长安日远，谒见无由；
hán gǔ guān yáo chén qíng bù xiá
函谷关遥， 陈情不暇！
chén dú chūn qiū jiàn láng shěn chēng wèi huò sǐ suǒ chén jīn huò yǐ
臣读《春秋》，见狼瞫称未获死所，臣今获矣。
zuó zhě yǔ jié hú jiē zhàn zì jīn yuè qī rì jiāo bīng zhì yú shí sān rì bù yǐ
昨者与羯胡接战，自今月七日交兵，至于十三日不已。
chén suǒ jiāng zhī bīng jiē shì wū hé zhī tú sù wèi xùn xí
臣所将之兵，皆是乌合之徒，素未训习。
lǜ zhōu nán shì rén zhī zhòng dāng yú yáng tū qí zhī shī shàng yóu shā dí sāi lù xuè liú mǎn yě
率周南市人之众，当渔阳突骑之师，尚犹杀敌塞路，血流满野。
chén yù tǐng shēn rèn xià sǐ jié jūn qián kǒng zhǎng nì hú zhī wēi yǐ cuò wáng shī zhī shì
臣欲挺身刃下，死节军前，恐长逆胡之威，以挫王师之势。
shì yǐ chí yù jiù rì jiāng mìng guī tiān
是以驰御就日，将命归天。
yī qī bì xià zhǎn chén yú dū shì zhī xià yǐ jiè zhū jiāng
一期陛下斩臣于都市之下，以诫诸将；
èr qī bì xià wèn chén yǐ nì zéi zhī shì jiāng jiè zhū jūn
二期陛下问臣以逆贼之势，将诫诸军；
sān qī bì xià zhī chén fēi xī sǐ zhī tú xǔ chén jié lù
三期陛下知臣非惜死之徒，许臣竭露。
chén jīn jiāng sǐ kàng biǎo bì xià huò yǐ chén shī lǜ zhī hòu kuáng wàng wèi cí
臣今将死抗表，陛下或以臣失律之后，诳妄为辞；
bì xià huò yǐ chén yù jǐn suǒ zhōng gān dǎn jiàn chá
陛下或以臣欲尽所忠，肝胆见察。
chén sǐ zhī hòu wàng bì xià bù qīng cǐ zéi wú wàng chén yán zé jì shè jì fù ān nì hú bài fù chén zhī suǒ yuàn bì yǐ
臣死之后，望陛下不轻此贼，无忘臣言， 则冀社稷复安，逆胡败覆，臣之所愿毕矣。
yǎng tiān yǐn zhèn xiàng rì fēng zhāng jí wéi shī jiàn zhī chén sǐ zuò shèng cháo zhī guǐ
仰天饮鸩，向日封章，即为尸谏之臣， 死作圣朝之鬼。
ruò shǐ mò ér yǒu zhī bì jié cǎo jūn qián
若使殁而有知，必结草军前。
huí fēng zhèn shàng yǐn wáng shī zhī qí gǔ píng kòu zéi zhī gē chán
回风阵上，引王师之旗鼓，平寇贼之戈鋋。
shēng sǐ chóu ēn bù rèn gǎn jī chén cháng qīng wú rèn yǒng cí shèng dài bēi liàn zhī zhì
生死酬恩，不任感激，臣常清无任永辞圣代悲恋之至。
cháng qīng jì xíng chén qí shī yú qú chú shàng
常清既刑，陈其尸于蘧蒢上。
xiān zhī guī zhì lìng chéng suǒ mò dāo shǒu bǎi yú rén suí ér cóng zhī yuē dài fū yì yǒu ēn mìng
仙芝归至，令诚索陌刀手百馀人随而从之，曰： “大夫亦有恩命。
xiān zhī jù xià suì zhì cháng qīng suǒ xíng chù
”仙芝遽下，遂至常清所刑处。
xiān zhī yuē wǒ tuì zuì yě sǐ bù cí
仙芝曰：“我退，罪也，死不辞；
rán yǐ wǒ wèi jiǎn jié bīng liáng jí cì wù děng zé wū wǒ yě
然以我为减截兵粮及赐物等，则诬我也。
wèi lìng chéng yuē shàng shì tiān xià shì de bīng shì jiē zài zú xià qǐ bù zhī hū
”谓令诚曰：“上是天，下是地，兵士皆在，足下岂不知乎！
qí zhào mù bīng pái liè zài wài sù ài xiān zhī xiān zhī hū wèi zhī yuē wǒ yú jīng zhōng zhào r láng bèi suī de shǎo xǔ wù zhuāng shù yì wèi néng zú fāng yǔ jūn bèi pò zéi rán hòu qǔ gāo guān zhòng shǎng
”其召募兵排列在外，素爱仙芝，仙芝呼谓之曰：“我于京中召儿郎辈，虽得少许物，装束亦未能足，方与君辈破贼，然后取高官重赏。
bù wèi zéi shì píng líng yǐn jūn zhì cǐ yì yù gù shǒu tóng guān gù yě
不谓贼势凭陵，引军至此，亦欲固守潼关故也。
wǒ ruò shí yǒu cǐ jūn bèi jí yán shí
我若实有此，君辈即言实；
wǒ ruò shí wú zhī jūn bèi dāng yán wang
我若实无之， 君辈当言枉。
bīng qí hū yuē wang qí shēng yīn de
”兵齐呼曰：“枉”，其声殷地。
xiān zhī yòu mù cháng qīng zhī shī wèi zhī yuē fēng èr zi cóng wēi zhì zhe wǒ zé yǐn bá zi wèi wǒ pàn guān é yòu dài wǒ wèi jié dù shǐ jīn rì yòu yǔ zi tóng sǐ yú cǐ qǐ mìng yě fū
仙芝又目常清之尸，谓之曰：“封二，子从微至著，我则引拔子为我判官，俄又代我为节度使，今日又与子同死于此， 岂命也夫！
suì zhǎn zhī
”遂斩之。
gē shū hàn tū qí shī shǒu lǐng gē shū bù luò zhī yì yě
哥舒翰，突骑施首领哥舒部落之裔也。
fán rén duō yǐ bù luò chēng xìng yīn yǐ wéi shì
蕃人多以部落称姓，因以为氏。
zǔ jū zuǒ qīng dào lǜ
祖沮， 左清道率。
fù dào yuán ān xī fù dū hù shì jū ān xi
父道元，安西副都护，世居安西。
hàn jiā fù yú cái tì tǎng rèn xiá hǎo rán nuò zòng pú jiǔ
翰家富于财，倜傥任侠，好然诺，纵蒲酒。
nián sì shí zāo fù sāng sān nián kè jū jīng shī wèi cháng ān wèi bù lǐ kǎi rán fā fèn zhé jié zhàng jiàn zhī hé xi
年四十，遭父丧，三年客居京师，为长安尉不礼，慨然发愤折节，仗剑之河西。
chū shì jié dù shǐ wáng chuí chuí gōng xīn chéng shǐ hàn jīng lüè sān jūn wú bù zhèn shè
初事节度使王倕，倕攻新城，使翰经略，三军无不震慑。
hòu jié dù shǐ wáng zhōng sì bǔ wèi yá jiāng
后节度使王忠嗣补为衙将。
hàn hǎo dú zuǒ shì chūn qiū chuán jí hàn shū shū cái zhòng qì shì duō guī zhī
翰好读《左氏春秋传》及《汉书》，疏财重气，士多归之。
zhōng sì yǐ wéi dà dǒu jūn fù shǐ cháng shǐ hàn tǎo tǔ bō yú xīn chéng yǒu tóng liè wéi fù zhě jiàn hàn lǐ jù bù wéi yòng hàn nù wō shā zhī jūn zhōng gǔ chù
忠嗣以为大斗军副使，尝使翰讨吐蕃于新城，有同列为副者，见翰礼倨，不为用，翰怒，挝杀之， 军中股怵。
qiān zuǒ wèi láng jiàng
迁左卫郎将。
hòu tǔ bō kòu biān hàn jù zhī yú kǔ bá hǎi qí zhòng sān xíng cóng shān chā chí ér xià hàn chí bàn duàn qiāng dāng qí fēng jī zhī sān xíng jiē bài wú bù cuī mǐ yóu shì zhī míng
后吐蕃寇边，翰拒之于苦拔海，其众三行，从山差池而下， 翰持半段枪当其锋击之，三行皆败，无不摧靡，由是知名。
tiān bǎo liù zài zhuó shòu yòu wǔ wèi yuán wài jiāng jūn chōng lǒng xī jié dù fù shǐ dōu zhī guān xī bīng mǎ shǐ hé yuán jūn shǐ
天宝六载，擢授右武卫员外将军，充陇西节度副使、都知关西兵马使、河源军使。
xiān shì tǔ bō měi zhì mài shú shí jí lǜ bù zhòng zhì jī shí jūn huò qǔ zhī gòng hū wèi tǔ bō mài zhuāng qián hòu wú gǎn jù zhī zhě
先是，吐蕃每至麦熟时，即率部众至积石军获取之，共呼为“吐蕃麦庄”，前后无敢拒之者。
zhì shì hàn shǐ wáng nán de yáng jǐng huī děng qián yǐn bīng zhì jī shí jūn shè fú yǐ dài zhī
至是，翰使王难得、杨景晖等潜引兵至积石军，设伏以待之。
tǔ bō yǐ wǔ qiān jì zhì hàn yú chéng zhōng lǜ xiāo yǒng chí jī shā zhī lüè jìn yú huò tǐng zǒu fú bīng yāo jī pǐ mǎ bù hái
吐蕃以五千骑至，翰于城中率骁勇驰击，杀之略尽，馀或挺走，伏兵邀击，匹马不还。
hàn yǒu jiā nú yuē zuǒ jūn nián shí wǔ liù yì yǒu lǚ lì
翰有家奴曰左军，年十五六，亦有膂力。
hàn shàn shǐ qiāng zhuī zéi jí zhī yǐ qiāng dā qí jiān ér hē zhī zéi jīng gù hàn cóng ér cì qí hóu jiē tī gāo sān wǔ chǐ ér duò wú bù sǐ zhě
翰善使枪，追贼及之，以枪搭其肩而喝之， 贼惊顾，翰从而刺其喉，皆剔高三五尺而堕，无不死者。
zuǒ chē zhé xià mǎ zhǎn shǒu lǜ yǐ wèi cháng
左车辄下马斩首，率以为常。
qí dōng xuán zōng zài huá qīng gōng wáng zhōng sì bèi hé
其冬，玄宗在华清宫，王忠嗣被劾。
chì zhào hàn zhì yǔ yǔ yuè zhī suì yǐ wéi hóng lú qīng jiān xī píng jùn tài shǒu shè yù shǐ zhōng chéng dài zhōng sì wèi lǒng yòu jié dù zhī dù yíng tián fù dà shǐ zhī jié dù shì
敕召翰至，与语悦之，遂以为鸿胪卿，兼西平郡太守，摄御史中丞，代忠嗣为陇右节度支度营田副大使，知节度事。
réng jí yán jiù zhōng sì shàng qǐ rù jìn zhōng hàn kòu tóu suí zhī ér qián yán cí kāng kǎi shēng lèi jù xià dì gǎn ér kuān zhī biǎn zhōng sì wèi hàn yáng tài shǒu cháo tíng yì ér zhuàng zhī
仍极言救忠嗣，上起入禁中，翰叩头随之而前，言词慷慨，声泪俱下，帝感而宽之，贬忠嗣为汉阳太守，朝廷义而壮之。
míng nián zhù shén wēi jūn yú qīng hǎi shàng tǔ bō zhì gōng pò zhī
明年，筑神威军于青海上，吐蕃至，攻破之；
yòu zhù chéng yú qīng hǎi zhōng lóng jū dǎo yǒu bái lóng jiàn suì míng wéi yìng lóng chéng tǔ bō píng jì bù gǎn jìn qīng hǎi
又筑城于青海中龙驹岛，有白龙见，遂名为应龙城，吐蕃屏迹不敢近青海。
tǔ bō bǎo shí bǎo chéng lù yuǎn ér xiǎn jiǔ bù bá
吐蕃保石堡城，路远而险，久不拔。
bā zài yǐ shuò fāng hé dōng qún mù shí wàn zhòng wěi hàn zǒng tǒng gōng shí bǎo chéng
八载，以朔方、河东群牧十万众委翰总统攻石堡城。
hàn shǐ huī xià jiāng gāo xiù yán zhāng shǒu yú jìn gōng bù xún rì ér bá zhī
翰使麾下将高秀岩、张守瑜进攻， 不旬日而拔之。
shàng lù qí gōng bài tè jìn hóng lú yuán wài qīng yǔ yī zi wǔ pǐn guān cì wù qiān pǐ zhuāng zhái gè yī suǒ jiā shè yù shǐ dài fū
上录其功，拜特进、鸿胪员外卿，与一子五品官，赐物千匹、庄宅各一所，加摄御史大夫。
shí yī zài jiā kāi fǔ yí tóng sān sī
十一载，加开府仪同三司。
hàn sù yǔ lù shān sī shùn bù xié shàng měi hé jiě zhī wèi xiōng dì
翰素与禄山、思顺不协，上每和解之为兄弟。
qí dōng lù shān sī shùn hàn bìng lái cháo shàng shǐ nèi shì gāo lì shì jí zhōng guì rén yú jīng chéng dōng fù mǎ cuī huì tóng chí tíng yàn huì
其冬，禄山、思顺、翰并来朝， 上使内侍高力士及中贵人于京城东驸马崔惠童池亭宴会。
hàn mǔ yù chí shì yú tián zhī zú yě
翰母尉迟氏，于阗之族也。
lù shān yǐ sī shùn è hàn cháng xián zhī zhì shì hū wèi hàn yuē wǒ fù shì hú mǔ shì tū jué
禄山以思顺恶翰，尝衔之，至是忽谓翰曰：“我父是胡，母是突厥；
gōng fù shì tū jué mǔ shì hú
公父是突厥， 母是胡。
yǔ gōng zú lèi tóng hé bù xiāng qīn hu
与公族类同，何不相亲乎？
hàn yīng zhī yuē gǔ rén yún yě hú xiàng kū háo bù xiáng yǐ qí wàng běn yě
”翰应之曰：“古人云，野狐向窟嗥，不祥， 以其忘本也。
gǎn bù jìn xīn yān
敢不尽心焉！
lù shān yǐ wéi jī qí hú yě dà nù mà hàn yuē tū jué gǎn rú cǐ yé
”禄山以为讥其胡也，大怒，骂翰曰：“突厥敢如此耶！
hàn yù yīng zhī gāo lì shì mù hàn hàn suì zhǐ
” 翰欲应之，高力士目翰，翰遂止。
shí èr zài jìn fēng liáng guó gōng shí shí fēng sān bǎi hù jiā hé xī jié dù shǐ xún fēng xī píng jùn wáng
十二载，进封凉国公，食实封三百户，加河西节度使，寻封西平郡王。
shí yáng guó zhōng yǒu xì yú lù shān pín zòu qí fǎn zhuàng gù hòu shǎng hàn yǐ qīn jié zhī
时杨国忠有隙于禄山，频奏其反状，故厚赏翰以亲结之。
shí sān zài bài tài zǐ tài bǎo gèng jiā shí fēng sān bǎi hù yòu jiān yù shǐ dài fū
十三载，拜太子太保，更加实封三百户，又兼御史大夫。
hàn hǎo yǐn jiǔ pō zì shēng sè
翰好饮酒，颇恣声色。
zhì tǔ mén jūn rù yù shì gòu fēng jí jué dǎo liáng jiǔ nǎi sū
至土门军，入浴室，遘风疾，绝倒良久乃苏。
yīn rù jīng fèi jí yú jiā
因入京， 废疾于家。
jí ān lù shān fǎn
及安禄山反，
shàng yǐ fēng cháng qīng gāo xiān zhī sàng bài
上以封常清、高仙芝丧败，
zhào hàn rù
召翰入，
bài wèi huáng tài zǐ xiān fēng bīng mǎ yuán shuài
拜为皇太子先锋兵马元帅，
yǐ tián liáng qiū wèi yù shǐ zhōng chéng
以田良丘为御史中丞，
chōng xíng jūn sī mǎ
充行军司马，
yǐ wáng sī lǐ qián ěr dà fú li chéng guāng sū fǎ dǐng guǎn chóng sì jí fán jiāng huǒ bá guī rén li wǔ dìng hún è qì bì níng děng wéi pí jiàng
以王思礼、钳耳大福、李承光、苏法鼎、管崇嗣及蕃将火拔归仁、李武定、浑萼、契苾宁等为裨将，
hé lǒng shuò fāng bīng jí fán bīng yǔ gāo xiān zhī jiù zú gòng èr shí wàn
河陇、朔方兵及蕃兵与高仙芝旧卒共二十万，
jù zéi yú tóng guān
拒贼于潼关。
shàng yù qín zhèng lóu láo qiǎn zhī bǎi liáo chū jiàn yú jiāo
上御勤政楼劳遣之，百僚出饯于郊。
shí wǔ zài jiā hàn shàng shū zuǒ pú yè tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
十五载，加翰尚书左仆射、同中书门下平章事。
hàn zhì tóng guān huò quàn hàn yuē lù shān zǔ bīng yǐ zhū yáng guó zhōng wèi míng gōng ruò liú bīng sān wàn shǒu guān xī yǐ jīng ruì huí zhū guó zhōng cǐ hàn cuò qī guó zhī jì yě gōng yǐ wéi hé rú
翰至潼关，或劝翰曰：“禄山阻兵，以诛杨国忠为名，公若留兵三万守关，悉以精锐回诛国忠，此汉挫七国之计也，公以为何如？
hàn xīn xǔ zhī wèi fā
”翰心许之，未发。
yǒu kè xiè qí móu yú guó zhōng guó zhōng dà jù jí zòu yuē bīng fǎ ān bù wàng wēi jīn tóng guān bīng zhòng suī shèng ér wú hòu diàn wàn yī bù lì jīng shī dé wú kǒng hu
有客泄其谋于国忠，国忠大惧，及奏曰：“兵法‘安不忘危’，今潼关兵众虽盛，而无后殿， 万一不利，京师得无恐乎！
qǐng xuǎn jiān mù xiǎo r sān qiān rén xùn liàn yú yuàn zhōng
请选监牧小儿三千人训练于苑中。
zhào cóng zhī suì qiǎn jiàn nán jūn jiāng li fú liú guāng tíng fēn tǒng yān
”诏从之，遂遣剑南军将李福、刘光庭分统焉。
yòu zòu zhào mù yī wàn rén zhūn yú bà shàng lìng qí fù xīn dù qián yùn jiàng zhī
又奏召募一万人，屯于灞上，令其腹心杜干运将之。
hàn lǜ wèi suǒ tú nǎi shàng biǎo qǐng qián yùn bīng lì yú tóng guān suì zhào qián yùn fù tóng guān jì shì yīn zhǎn zhī
翰虑为所图，乃上表请干运兵隶于潼关，遂召干运赴潼关计事，因斩之。
zì shì hàn xīn bù zì ān
自是，翰心不自安。
yòu sù yǒu fēng jí zhì shì pō shèn jūn zhōng zhī wu bù fù gōng qīn wěi zhèng yú xíng jūn sī mǎ tián liáng qiū
又素有风疾，至是颇甚，军中之务，不复躬亲，委政于行军司马田良丘。
liáng qiū fù bù gǎn zhuān duàn jiào lìng bù yī pō wú bù wǔ
良丘复不敢专断，教令不一，颇无部伍。
qí jiāng wáng sī lǐ li chéng guāng yòu zhēng zhǎng bù yè rén wú dòu zhì
其将王思礼、李承光又争长不叶，人无斗志。
xiān shì hàn shù zòu lù shān suī qiè hé shuò ér bù dé rén xīn qǐng chí zhòng yǐ bì zhī bǐ zì lí xīn yīn ér jiǎn miè zhī kě bù shāng bīng qín cí kòu yǐ
先是，翰数奏禄山虽窃河朔，而不得人心，请持重以弊之，彼自离心，因而翦灭之，可不伤兵擒兹寇矣。
zéi jiāng cuī qián yòu yú shǎn jùn qián fēng xù ruì ér chān zhě zòu yún zéi shū wú bèi shàng rán zhī mìng xī zhòng sù tǎo zhī
贼将崔干祐于陕郡潜锋蓄锐，而觇者奏云“贼殊无备”， 上然之，命悉众速讨之。
hàn zòu yuē zéi jì shǐ wèi nì lù shān jiǔ xí yòng bīng bì bù kěn wú bèi shì yīn jì yě
翰奏曰：“贼既始为ＡＴ逆，禄山久习用兵，必不肯无备， 是阴计也。
qiě zéi bīng yuǎn lái lì zài sù zhàn
且贼兵远来，利在速战。
jīn wáng shī zì zhàn qí de lì zài jiān shǒu bù lì qīng chū
今王师自战其地，利在坚守，不利轻出；
ruò qīng chū guān shì rù qí suàn
若轻出关，是入其算。
qǐ gèng guān shì shì
乞更观事势。
yáng guó zhōng kǒng qí móu jǐ lǚ zòu shǐ chū bīng
”杨国忠恐其谋己，屡奏使出兵。
shàng jiǔ chù tài píng bù liàn jūn shì jì wèi guó zhōng xuàn huò zhōng shǐ xiāng jì dū zé
上久处太平，不练军事，既为国忠眩惑，中使相继督责。
hàn bù dé yǐ yǐn shī chū guān
翰不得已，引师出关。
liù yuè sì rì cì yú líng bǎo xiàn zhī xi yuán
六月四日，次于灵宝县之西原。
bā rì yǔ zéi jiāo zhàn guān jūn nán pò xiǎn qiào běi lín huáng hé
八日，与贼交战，官军南迫险峭，北临黄河；
cuī qián yòu yǐ shù qiān rén xiān jù xiǎn yào
崔干祐以数千人先据险要。
hàn jí liáng qiū fú chuán zhōng liú yǐ guān jìn tuì wèi qián yòu bīng shǎo qīng zhī suì cù jiàng shì lìng jìn zhēng lù yōng sè wú fù duì wǔ
翰及良丘浮船中流以观进退，谓干祐兵少，轻之，遂促将士令进，争路拥塞，无复队伍。
wǔ hòu dōng fēng jí qián yòu yǐ cǎo chē shù shí chéng zòng huǒ fén zhī yān yàn gèn tiān
午后，东风急，干祐以草车数十乘纵火焚之，烟焰亘天。
jiàng shì yǎn miàn kāi mù bù dé yīn wèi tú suǒ chéng wáng shī zì xiāng pái jǐ zhuì yú hé
将士掩面，开目不得，因为ＡＴ徒所乘，王师自相排挤，坠于河。
qí hòu zhě jiàn qián jūn xiàn bài xī kuì tián wěi yú hé sǐ zhě shù wàn rén háo jiào zhī shēng zhèn tiān dì fù qì xiè yǐ qiāng wèi jí tóu běi àn shí bù cún yī èr
其后者见前军陷败，悉溃，填委于河，死者数万人，号叫之声振天地，缚器械，以枪为楫， 投北岸，十不存一二。
jūn jì bài hàn yǔ shù bǎi qí chí ér xī guī wèi huǒ bá guī rén zhí jiàng yú zéi
军既败，翰与数百骑驰而西归，为火拔归仁执降于贼。
lù shān wèi zhī yuē rǔ cháng qīng wǒ jīn rì rú hé
禄山谓之曰：“汝常轻我，今日如何？
hàn jù fǔ fú chēng ròu yǎn bù shí bì xià suì zhì yú cǐ
”翰惧，俯伏称：“肉眼不识陛下，遂至于此。
bì xià wèi bō luàn zhǔ jīn tiān xià wèi píng li guāng bì zài tǔ mén lái tián zài hé nán lǔ jiǒng zài nán yáng dàn liú chén chén yǐ chǐ shū zhāo zhī bù rì píng yǐ
陛下为拨乱主，今天下未平，李光弼在土门，来填在河南，鲁炅在南阳，但留臣， 臣以尺书招之，不日平矣。
lù shān dà xǐ suì wěi shǔ hàn sī kōng
”禄山大喜，遂伪署翰司空。
zuò shū zhāo guāng bì děng zhū jiāng bào shū jiē ràng hàn bù sǐ jié
作书招光弼等，诸将报书皆让翰不死节。
lù shān zhī shì bù xié suì bì hàn yú yuàn zhōng qián shā zhī
禄山知事不谐，遂闭翰于苑中，潜杀之。
hàn zhī shǒu tóng guān yě zhǔ tiān xià bīng quán sì zhì bào yuàn wū zòu hù bù shàng shū ān sī shùn yǔ lù shān qián tōng wěi lìng rén wèi lù shān yí sī shùn shū yú guān mén qín zhī yǐ xiàn
翰之守潼关也，主天下兵权，肆志报怨，诬奏户部尚书安思顺与禄山潜通，伪令人为禄山遗思顺书，于关门擒之以献。
qí nián sān yuè sī shùn jí dì tài pú qīng yuán zhēn zuò zhū xǐ qí jiā shǔ yú lǐng wài tiān xià yuān zhī
其年三月，思顺及弟太仆卿元贞坐诛，徙其家属于岭外，天下冤之。
shǐ chén yuē dà dào zuò gěng lù shān luàn cháng cí suī yù zhū guó zhōng zhì zé móu wēi shè jì
史臣曰：大盗作梗，禄山乱常，词虽欲诛国忠，志则谋危社稷。
yú shí chéng píng rì jiǔ jīn gé dào xiāo fēng cháng qīng gāo xiān zhī xiāng cì lǜ bù jiào zhī bīng mù shì rén zhī zhòng yǐ kàng kòu shī lǜ sàng shī
于时承平日久， 金革道消，封常清、高仙芝相次率不教之兵，募市人之众，以抗ＡＴ寇，失律丧师。
gē shū hàn fèi jí yú jiā qǐ zhuān bīng bǐng èr shí wàn zhòng jù zéi guān mén jūn zhōng zhī wu bù qīn wěi rèn yòu fēi qí suǒ
哥舒翰废疾于家，起专兵柄，二十万众拒贼关门，军中之务不亲，委任又非其所。
jí yù jié zéi xuán zhì bài wáng tiān zǐ yǐ zhī bō qiān zì shēn yǐ zhī jū zhí cǐ jiē mìng shuài ér bù dé qí rén yě
及遇羯贼，旋致败亡，天子以之播迁，自身以之拘执，此皆命帅而不得其人也。
lǐ yuē dài fū sǐ zhòng
《礼》曰：“大夫死众。
yòu yuē móu rén zhī jūn shī bài zé sǐ zhī
”又曰：“谋人之军师败则死之。
hàn shòu shǔ zéi tíng gǒu yán shì xi zhōng yì zhī dào jí kě zhī yě qǐ bù kuì yú yán gǎo qīng hu
”翰受署贼庭，苟延视息，忠义之道，即可知也，岂不愧于颜杲卿乎！
yì yòu wén zhī gǔ zhī mìng jiāng zhě tuī gǔ ér wèi zhī yuē kǔn wài zhī shì jiāng jūn cái zhī
抑又闻之，古之命将者，推毂而谓之曰：“阃外之事，将军裁之。
guān yáng guó zhōng zhī zòu shì biān lìng chéng zhī hù róng yòu chè zhǒu yú jūn zhèng zhě yě wèi kě piān zé sān shuài bù yóu yī rén
”观杨国忠之奏事，边令诚之护戎，又掣肘于军政者也，未可偏责三帅，不尤伊人。
hòu zhī jūn zǐ dé bù shēn jiàn
后之君子，得不深鉴！
zàn yuē jié zéi fàn shùn róng chē qǐ xíng
赞曰：羯贼犯顺，戎车启行。
wěi rèn shī suǒ fēng gāo bài wáng
委任失所，封、高败亡。
qián liú qí diàn jiàn qiè yī shang
虔刘圻甸，僭窃衣裳。
chǒu zāi shū hàn bù néng sǐ wáng
丑哉舒翰，不能死王。