lú qǐ zi yuán fǔ
○卢杞子元辅
bái zhì zhēn péi yán líng wéi qú móu li qí yùn li shí wéi zhí yì wáng shū wén wáng pī fù
白志贞裴延龄韦渠牟李齐运李实韦执谊王叔文王伾附
chéng yì huáng fǔ biàn dì yōng
程异皇甫抃弟镛
lú qǐ zì zi liáng gù xiāng huái shèn zhī sūn
卢杞，字子良，故相怀慎之孙。
fù yì tiān bǎo mò wèi dōng tái yù shǐ zhōng chéng
父奕，天宝末为东台御史中丞；
luò chéng wèi ān lù shān suǒ xiàn yì shǒu sī ér yù hài
洛城为安禄山所陷，奕守司而遇害。
qǐ yǐ mén yìn jiě hè qīng dào lǜ fǔ bīng cáo
杞以门荫，解褐清道率府兵曹。
shuò fāng jié dù shǐ pú gù huái ēn pì wèi zhǎng shū jì shì dà lǐ píng shì jiān chá yù shǐ yǐ bìng miǎn
朔方节度使仆固怀恩辟为掌书记、试大理评事、监察御史，以病免。
rù bǔ hóng lú chéng qiān diàn zhōng shì yù shǐ shàn bù yuán wài láng chū wèi zhōng zhōu cì shǐ
入补鸿胪丞，迁殿中侍御史、膳部员外郎， 出为忠州刺史。
zhì jīng nán yè jié dù shǐ wèi bó yù bó yù bú yuè
至荆南，谒节度使卫伯玉，伯玉不悦。
qǐ yí bìng guī jīng shī lì xíng bù yuán wài láng jīn bù lì bù èr láng zhōng
杞移病归京师，历刑部员外郎、金部吏部二郎中。
qǐ mào lòu ér sè rú lán rén jiē guǐ shì zhī
杞貌陋而色如蓝，人皆鬼视之。
bù chǐ è yī lì shí rén yǐ wéi néng sì huái shèn zhī qīng jié yì wèi shi qí xīn
不耻恶衣粝食，人以为能嗣怀慎之清节，亦未识其心。
pō yǒu kǒu biàn
颇有口辩。
chū wèi guó zhōu cì shǐ
出为虢州刺史。
jiàn zhōng chū zhēng wèi yù shǐ zhōng chéng
建中初，征为御史中丞。
shí shàng fù zǐ yí bìng bǎi guān zào wèn jiē bù píng jī shì
时尚父子仪病，百官造问，皆不屏姬侍。
jí wén qǐ zhì zi yí xī lìng píng qù dú yìn jī yǐ dài zhī
及闻杞至，子仪悉令屏去，独隐几以待之。
qǐ qù jiā rén wèn qí gù zi yí yuē qǐ xíng lòu ér xīn xiǎn zuǒ yòu jiàn zhī bì xiào
杞去，家人问其故， 子仪曰“杞形陋而心险，左右见之必笑。
ruò cǐ rén de quán jí wú zú wú lèi yǐ
若此人得权，即吾族无类矣。
jí jū jiū dàn gù wèn zhī de lùn zòu chēng zhǐ qiān yù shǐ dài fū
”及居纠弹顾问之地，论奏称旨，迁御史大夫。
xún rì wèi mén xià shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
旬日，为门下侍郎、同中书门下平章事。
jì jū xiàng wèi jì néng dù xián yíng fèi yīn hài xiǎo bù fù zhě bì zhì zhī yú sǐ jiāng qǐ shì lì wēi yǐ jiǔ qí quán
既居相位，忌能妒贤，迎吠阴害，小不附者，必致之于死，将起势立威，以久其权。
yáng yán yǐ qǐ lòu mào wú shí tóng chǔ tái sī xīn shén bú yuè wèi qǐ suǒ zèn zhú yú yá zhōu
杨炎以杞陋貌无识，同处台司，心甚不悦，为杞所谮，逐于崖州。
dé zōng xìng fèng tiān cuī níng liú tì lùn shí shì qǐ wén è zhī zèn yú dé zōng yán níng yǔ zhū cǐ méng shì gù zhì chí huí níng suì jiàn shā
德宗幸奉天，崔宁流涕论时事，杞闻恶之，谮于德宗，言宁与朱泚盟誓，故至迟回，宁遂见杀。
è yán zhēn qīng zhī zhí yán lìng fèng shǐ li xī liè jìng mò yú zéi
恶颜真卿之直言，令奉使李希烈，竟殁于贼。
chū jīng zhào yǐn yán yǐng yǔ yáng yán yǒu xì qǐ nǎi zhuó yǐng wèi yù shǐ dài fū yǐ qīng yán
初，京兆尹严郢与杨炎有隙，杞乃擢郢为御史大夫以倾炎；
yán jì biǎn sǐ xīn yòu è yǐng tú yù qù zhī
炎既贬死，心又恶郢，图欲去之。
zǎi xiàng zhāng yì zhōng zhèng yǒu cái shàng suǒ wěi xìn qǐ pō è zhī
宰相张镒忠正有才，上所委信， 杞颇恶之。
huì zhū tāo zhū cǐ dì xiōng bù mù yǒu cǐ pàn guān cài tíng yù zhě lí jiàn tāo tāo lùn zòu qǐng shā zhī
会朱滔、朱泚弟兄不睦，有泚判官蔡廷玉者离间滔，滔论奏，请杀之。
tíng yù jì biǎn diàn zhōng shì yù shǐ zhèng zhān qiǎn lì jiān sòng tíng yù tóu shuǐ ér zú
廷玉既贬，殿中侍御史郑詹遣吏监送，廷玉投水而卒。
qǐ yīn zòu yuē kǒng zhū cǐ yí wéi zhào zhǐ qǐng sān sī àn jū zhān
杞因奏曰：“恐朱泚疑为诏旨，请三司按鞠詹；
yòu yù shǐ suǒ wéi bǐng dài fū mìng bìng lìng àn yǐng
又御史所为，禀大夫命，并令按郢。
zhān yǔ zhāng yì shàn měi cì qǐ zhòu mián zhé yì yì qǐ zhī zhī
”詹与张镒善，每伺杞昼眠，辄诣镒，杞知之。
tā rì qǐ jiǎ qǐn yáng shú cì zhān guǒ lái fāng yǔ yì yǔ qǐ jù zhì yì gé zhōng zhān qū bì qǐ qǐ jù yán mì shì yì yuē diàn zhōng zhèng shì yù zài cǐ
他日，杞假寝佯熟，伺詹果来，方与镒语，杞遽至镒阁中， 詹趋避杞，杞遽言密事，镒曰：“殿中郑侍御在此。
qǐ yáng è yuē xiàng zhě suǒ yán fēi tā rén suǒ yí wén
”杞佯愕曰：“向者所言，非他人所宜闻。
shí sān sī shǐ fāng àn zhān yǐng yù wèi jù ér zòu shā zhān biǎn yǐng wèi huān zhōu cì shǐ
”时三司使方按詹、郢，狱未具而奏杀詹，贬郢为驩州刺史。
yì xún ba xiāng chū zhèn fèng xiáng
镒寻罢相，出镇凤翔。
qí yīn huò zéi wù rú cǐ
其阴祸贼物如此。
li kuí jiù dé lǜ dé zōng fù yòng nǎi qiǎn shǐ xī fān tiān xià wú bù è wàn tòng fèn rán wú gǎn yán zhě
李揆旧德，虑德宗复用，乃遣使西蕃，天下无不扼腕痛愤，然无敢言者。
hù bù shì láng pàn dù zhī dù yòu shén chéng ēn gù wèi qǐ méi niè biǎn ráo zhōu cì shǐ
户部侍郎、判度支杜佑，甚承恩顾，为杞媒孽，贬饶州刺史。
chū shàng jí wèi zhuó cuī yòu fu wèi xiāng pō yòng dào dé kuān dà yǐ hóng shàng yì gù jiàn zhōng chū zhèng shēng ǎi rán hǎi nèi xiǎng wàng zhēn guàn zhī lǐ
初，上即位，擢崔祐甫为相，颇用道德宽大，以弘上意，故建中初政声蔼然， 海内想望贞观之理；
jí qǐ wèi xiāng fěng shàng yǐ xíng míng zhěng qí tiān xià
及杞为相，讽上以刑名整齐天下。
chū li xī liè qǐng tǎo liáng chóng yì chóng yì zhū ér xī liè pàn jǐn jù huái yòu xiāng shān zhī jùn yì
初，李希烈请讨梁崇义，崇义诛而希烈叛，尽据淮右、襄、邓之郡邑。
héng zhōu li bǎo chén sǐ qí zi wéi yuè yāo jié yuè suì yǔ tián yuè dì jié yǐ kàng wáng shī yóu shì hé běi hé nán lián bīng bù xī
恒州李宝臣死，其子惟岳邀节钺，遂与田悦缔结以抗王师，由是河北、河南连兵不息。
dù zhī shǐ dù yòu jì zhū dào yòng jūn yuè fèi yī bǎi yú wàn guàn jīng shī tǎng lǐn bù zhī shù yuè
度支使杜佑计诸道用军月费一百余万贯，京师帑廪不支数月；
qiě de wǔ bǎi wàn guàn kě zhī bàn suì zé yòng bīng jì yǐ
且得五百万贯，可支半岁，则用兵济矣。
qǐ nǎi yǐ hù bù shì láng zhào zàn pàn dù zhī zàn yì wú jì kě shī nǎi yǔ qí dǎng tài cháng bó shì wéi dōu bīn děng móu xíng kuò lǜ yǐ wéi quán huò suǒ jù zài yú fù shāng qián chū wàn guàn zhě liú wàn guàn wèi yè yǒu yú guān jiè yǐ gěi jūn jì de wǔ bǎi wàn guàn
杞乃以户部侍郎赵赞判度支，赞亦无计可施，乃与其党太常博士韦都宾等谋行括率，以为泉货所聚，在于富商，钱出万贯者，留万贯为业，有余，官借以给军，冀得五百万贯。
shàng xǔ zhī yuē yǐ bà bīng hòu yǐ gōng qián hái
上许之，约以罢兵后以公钱还。
chì jí xià jīng zhào shǎo yǐn wéi zhēn dū zé pō jùn cháng ān wèi xuē cuì hé xiào chéng chē sōu rén cái huò yì qí bù shí jí xíng péng chuí rén bù shèng yuān tòng huò yǒu zì yì ér sǐ zhě jīng shī áo rán rú bèi zéi dào
敕即下，京兆少尹韦祯督责颇峻，长安尉薛萃荷校乘车，搜人财货，意其不实，即行搒箠，人不胜冤痛，或有自缢而死者，京师嚣然如被贼盗。
dōu jì fù hù tián zhái nú bì děng gū cái jí bā shí bā wàn guàn
都计富户田宅奴婢等估，才及八十八万贯。
yòu yǐ jiù guì nà zhì jī qián huò zhù sù mài děng yī qiè jiè sì fēn zhī yī fēng qí guì jiào cháng ān wèi zhī bà shì bǎi xìng xiāng shuài qiān wàn zhòng yāo zǎi xiàng yú dào su zhī
又以僦柜纳质积钱货贮粟麦等， 一切借四分之一，封其柜窖，长安为之罢市，百姓相率千万众邀宰相于道诉之。
qǐ chū suī wèi yù hòu wú yǐ è jí jí qū ér guī
杞初虽慰谕，后无以遏，即疾驱而归。
jì jiù zhì yǔ jiè shāng cái èr bǎi wàn guàn
计僦质与借商，才二百万贯。
dé zōng zhī xià mín liú yuàn zhào jiē ba zhī rán sù shī zài yě rì xū gòng kuì
德宗知下民流怨， 诏皆罢之，然宿师在野，日须供馈。
míng nián liù yuè zhào zàn yòu qǐng shuì jiān jià suàn chú mò
明年六月，赵赞又请税间架、算除陌。
fán wū liǎng jià wèi yī jiān fēn wéi sān děng shàng děng měi jiān èr qiān zhōng děng yī qiān xià děng wǔ bǎi
凡屋两架为一间，分为三等：上等每间二千，中等一千，下等五百。
suǒ yóu lì bǐng bǐ zhí chóu rù rén dì shè ér jì zhī
所由吏秉笔执筹，入人第舍而计之。
fán méi yī jiān zhàng liù shí gào zhě shǎng qián wǔ shí guàn wén
凡没一间，杖六十，告者赏钱五十贯文。
chú mò fǎ tiān xià gōng sī gěi yǔ mào yì lǜ yī guàn jiù suàn èr shí yì jiā suàn wèi wǔ shí gěi yǔ wù huò liǎng huàn zhě yuē qián wèi lǜ suàn zhī
除陌法，天下公私给与贸易，率一贯旧算二十，益加算为五十，给与物或两换者，约钱为率算之。
shì zhǔ rén yá zǐ gè gěi yìn zhǐ rén yǒu mǎi mài suí zì shǔ jì yì rì hé suàn zhī
市主人牙子各给印纸，人有买卖，随自署记，翌日合算之。
yǒu zì mào yì bù yòng shì yá zi zhě yàn qí sī bù tóu zhuàng zì qí yǒu sī bù tóu zhuàng
有自贸易不用市牙子者，验其私簿，投状自其有私簿投状。
qí yǒu yǐn qián bǎi mò rù
其有隐钱百，没入；
èr qiān zhàng liù shí
二千，杖六十；
gào zhě shǎng qián shí qiān chū yú qí jiā
告者赏钱十千，出于其家。
fǎ jì xíng zhǔ rén shì yá de zhuān qí bǐng lǜ duō yǐn dào gōng jiā suǒ rù bǎi bù dé bàn yuàn dú zhī shēng áo rán mǎn yú tiān xià
法既行，主人市牙得专其柄，率多隐盗，公家所入，百不得半，怨讟之声，嚣然满于天下。
jí shí yuè jīng shī fàn quē luàn bīng hū yú shì yuē bù duó rǔ shāng hù jiù zhì yǐ
及十月，泾师犯阙，乱兵呼于市曰：“不夺汝商户僦质矣！
bù shuì rǔ jiān jià chú mò yǐ
不税汝间架除陌矣！
shì shí rén xīn xī yuàn jīng shī chéng jiàn móu luàn fèng tiān zhī bēn bō zhí qǐ zhī yóu
”是时人心悉怨， 泾师乘间谋乱，奉天之奔播，职杞之由。
gù tiān xià wú xián bù xiào shì qǐ rú chóu
故天下无贤不肖，视杞如仇。
dé zōng zài fèng tiān wèi zhū cǐ gōng wéi li huái guāng zì wèi xiàn fù nàn
德宗在奉天，为朱泚攻围，李怀光自魏县赴难。
huò wèi wáng hóng zhào zàn yuē huái guāng lèi tàn fèn yǐ wéi zǎi xiàng móu yì guāi fāng dù zhī fù liǎn fán zhòng jīng yǐn kè bó jūn liáng shèng yú bō qiān sān chén zhī zuì yě
或谓王翃、赵赞曰：“怀光累叹愤，以为宰相谋议乖方，度支赋敛烦重，京尹刻薄军粮，乘舆播迁，三臣之罪也。
jīn huái guāng xūn yè chóng zhòng shèng shàng bì kāi jīn bù chéng xún wèn dé shī shǐ qí yán rù qǐ bù dài zāi
今怀光勋业崇重，圣上必开襟布诚，询问得失，使其言入，岂不殆哉！
hóng zàn bái yú qǐ qǐ dà hài jù cóng róng zòu yuē huái guāng xūn yè zōng shè shì lài
”翃、赞白于杞，杞大骇惧，从容奏曰：“怀光勋业，宗社是赖。
chén wén zéi tú pò dǎn jiē wú shǒu xīn
臣闻贼徒破胆，皆无守心。
ruò yīn qí bīng wēi kě yǐ yī jǔ pò zéi
若因其兵威，可以一举破贼；
jīn ruò xǔ qí cháo jìn zé bì cì yàn cì yàn zé liú lián shǐ zéi de jīng chéng zé cóng róng wán bèi kǒng nán tú zhī
今若许其朝觐，则必赐宴，赐宴则留连，使贼得京城， 则从容完备，恐难图之。
bù rú shǐ huái guāng chéng shèng jìn shōu jīng chéng pò zhú zhī shì bù kě shī yě
不如使怀光乘胜进收京城，破竹之势，不可失也。
dì rán zhī nǎi zhào huái guāng lǜ zhòng zhūn biàn qiáo kè qī qí jìn
”帝然之，乃诏怀光率众屯便桥，克期齐进。
huái guāng dà nù suì móu yì zhì dé zōng fāng wù wèi qǐ suǒ gòu
怀光大怒，遂谋异志，德宗方悟为杞所构。
wù yì xuān téng guī jiù yú qǐ nǎi biǎn wèi xīn zhōu sī mǎ bái zhì zhēn ēn zhōu sī mǎ zhào zàn wèi bō zhōu sī mǎ
物议喧腾，归咎于杞，乃贬为新州司马，白志贞恩州司马，赵赞为播州司马。
yù shè yí jí zhōu zhǎng shǐ
遇赦，移吉州长史。
zài biǎn suǒ wèi rén yuē wú bì zài rù yòng
在贬所谓人曰：“吾必再入用。
shì rì shàng guǒ yòng qǐ wèi ráo zhōu cì shǐ
”是日，上果用杞为饶州刺史。
jǐ shì zhōng yuán gāo sù zhí dāng cǎo qǐ zhì suì zhí yǐ yè zǎi xiàng lú hàn liú cóng yī yuē qǐ zuò xiāng sān nián jiǎo wū yīn zéi pái chì zhōng liáng péng fù zhě hài tuò lì zhì qīng yún yá zì zhě gù pàn yǐ jǐ gōu hè
给事中袁高宿直，当草杞制，遂执以谒宰相卢翰、刘从一曰：“杞作相三年， 矫诬阴贼，排斥忠良，朋附者亥唾立至青云，睚眦者顾盼已挤沟壑。
ào hěn bèi dé fǎn luàn tiān cháng bō yuè luán yú chuāng yí tiān xià jiē qǐ zhī wèi yě
傲很背德， 反乱天常，播越銮舆，疮痍天下，皆杞之为也。
xìng miǎn zhū lù wéi shì biǎn chù xún yǐ shāo qiān jìn de gēng shòu dà jùn kǒng shī tiān xià wàng wéi xiàng gōng zhí zòu zhī shì shàng kě jiù
幸免诛戮，唯示贬黜，寻已稍迁近地，更授大郡，恐失天下望，惟相公执奏之，事尚可救。
hàn cóng yī bú yuè suì gǎi mìng shè rén cǎo zhì
”翰、从一不悦，遂改命舍人草制。
míng rì zhào xià yuán gāo zhí zòu yuē lú qǐ wéi zhèng jí zì xiōng è sān jūn jiàng xiào yuàn shí qí ròu bǎi bì qīng shì jí zhī ruò chóu
明日诏下，袁高执奏曰：“卢杞为政，极恣凶恶，三军将校，愿食其肉， 百辟卿士，嫉之若仇。
jiàn guān zhào xū péi jí yǔ wén xuàn lú jǐng liàng zhāng jiàn děng shàng shū yuē fú yǐ jí zhōu zhǎng shǐ lú qǐ wài jiáo jiǎn jiǎn nèi cáng jiān xié sān nián shàn quán bǎi kuí shī xù è zhí chǒu zhèng luàn guó tiǎn rén tiān dì shén zhī suǒ zhī mán yí huá xià tóng qì
”谏官赵需、裴佶、宇文炫、卢景亮、张荐等上疏曰：“伏以吉州长史卢杞，外矫俭简，内藏奸邪，三年擅权，百揆失序，恶直丑正，乱国殄人，天地神祗所知，蛮夷华夏同弃。
fú wéi gù shì jiē de shàng wén zì qǐ wèi xiāng yào guān dà chén dòng yú yuè bù gǎn zòu wén bǎi liáo zhuì zhuì cháng jù diān wēi
伏惟故事，皆得上闻，自杞为相，要官大臣， 动逾月不敢奏闻，百僚惴惴，常惧颠危。
jí jīng yì qīng lún huáng yú bō yuè bì xià bǐng rán jué wù chū qì xiá huāng zhì yuē zhōng dǎng yōng yú shàng wén cháo yě wèi zhī cè mù
及京邑倾沦，皇舆播越，陛下炳然觉悟， 出弃遐荒，制曰：‘忠谠壅于上闻，朝野为之侧目。
yóu shì zhōng liáng jī quàn nèi wài huān xīn
’由是忠良激劝，内外欢欣；
jīn fù yòng wèi ráo zhōu cì shǐ zhòng qíng shī wàng jiē wèi fēi yi
今复用为饶州刺史，众情失望，皆谓非宜。
chén wén jūn zhī suǒ yǐ lín wàn xìng zhě zhèng yě
臣闻君之所以临万姓者，政也；
wàn xìng zhī suǒ yǐ zài jūn zhě xīn yě
万姓之所以载君者，心也。
tǎng jiā jù jiān zhī chǒng bì shī wàn xìng zhī xīn qǐ huí shèng cí jù chuò xīn mìng
倘加巨奸之宠，必失万姓之心，乞回圣慈，遽辍新命。
shū zòu bù dá
”疏奏不答。
jiàn guān yòu lùn yuē lú qǐ méng bì tiān tīng huī wěn cháo diǎn zhì luàn wēi guó zhí qǐ zhī yóu kě wèi gōng sī jù dù zhōng wài qì wù
谏官又论曰：“卢杞蒙蔽天听，隳紊朝典，致乱危国，职杞之由，可谓公私巨蠹，中外弃物。
zì wén zài jiā zhuó yòng zhōng liáng tòng gǔ shì shù hán xīn
自闻再加擢用，忠良痛骨，士庶寒心。
chén zuó zhě lì gān shàng wén mào sǐ bù kǒng jì huí chén juàn yòng kuài qún qíng
臣昨者沥肝上闻，冒死不恐，冀回宸睠，用快群情；
zhì jīn quán quán wèi fèng shèng zhǐ wù yì téng fèi xíng lù jīng jiē
至今拳拳，未奉圣旨，物议腾沸，行路惊嗟。
rén zhī wú liáng yī zhì yú cǐ
人之无良， 一至于此。
fú qǐ fǔ cóng zhòng wàng yǒng qì jiān chén
伏乞俯从众望，永弃奸臣。
xìng miǎn zhū yí zú míng ēn dài
幸免诛夷，足明恩贷；
tè jiā róng chǒng kǒng zào huò jiē
特加荣宠，恐造祸阶。
chén děng tiǎn liè jiàn sī jīn chén kuáng gǔ
臣等忝列谏司，今陈狂瞽。
jǐ shì zhōng yuán gāo jiān zhí bù xià nǎi gǎi shòu lǐ zhōu bié jià
”给事中袁高坚执不下，乃改授澧州别驾。
yì rì yán yīng shàng wèi chén yuē zhèn yù shòu qǐ yī xiǎo zhōu cì shǐ kě hu
翌日延英， 上谓臣曰：“朕欲授杞一小州刺史，可乎？
li miǎn duì yuē bì xià shòu qǐ dà jùn yì kě qí rú zhào shù shī wàng hé
”李勉对曰：“陛下授杞大郡亦可，其如兆庶失望何？
shàng yuē zhòng rén lùn qǐ jiān xié zhèn hé bù zhī
”上曰：“众人论杞奸邪，朕何不知？
miǎn yuē lú qǐ jiān xié tiān xià rén jiē zhī
”勉曰：“卢杞奸邪，天下人皆知；
wéi bì xià bù zhī cǐ suǒ yǐ wèi jiān xié yě
唯陛下不知，此所以为奸邪也！
dé zōng mò rán liáng jiǔ
”德宗默然良久。
sàn qí cháng shì li mì fù duì shàng yuē lú qǐ zhī shì zhèn yǐ kě yuán gāo suǒ zòu rú hé
散骑常侍李泌复对，上曰：“卢杞之事，朕已可袁高所奏，如何？
mì bài ér yán yuē lěi rì wài rén qiè yì yǐ bì xià tóng hàn zhī huán líng
”泌拜而言曰：“累日外人窃议，以陛下同汉之桓、灵；
chén jīn qīn chéng shèng zhǐ nǎi zhī yáo shùn zhī bù dài yě
臣今亲承圣旨，乃知尧、舜之不迨也！
dé zōng dà yuè wèi miǎn zhī
”德宗大悦，慰勉之。
qǐ xún zú yú lǐ zhōu
杞寻卒于澧州。
zi yuán fǔ zì zi wàng shǎo yǐ qīng xíng wén yú shí
子元辅，字子望，少以清行闻于时。
jìn shì zhuó dì shòu chóng wén guǎn jiào shū láng
进士擢第，授崇文馆校书郎。
dé zōng sī qǐ bù yǐ nǎi qiú qí hòu tè ēn bài zuǒ shí yí zài qiān zuǒ sī yuán wài láng lì kàng cháng jiàng sān zhōu cì shǐ
德宗思杞不已，乃求其后，特恩拜左拾遗，再迁左司员外郎，历杭、常、绛三州刺史。
yǐ kè zuì gāo zhēng wèi lì bù láng zhōng qiān jǐ shì zhōng gǎi xíng bù shì láng
以课最高，征为吏部郎中，迁给事中，改刑部侍郎。
zì bīng bù shì láng chū wèi huá zhōu cì shǐ tóng guān fáng yù zhèn guó jūn děng shǐ fù wèi bīng bù shì láng
自兵部侍郎出为华州刺史、潼关防御、 镇国军等使，复为兵部侍郎。
yuán fǔ zì zǔ zhì céng yǐ míng jié zhe yú shǐ cè
元辅自祖至曾，以名节著于史册。
yuán fǔ jiǎn jié zhēn fāng chāo jì mén fēng lì jiàn qīng guàn rén yì bù yǐ fù zhī chǒu xíng wèi lèi rén shì guī měi
元辅简絜贞方，绰继门风，历践清贯，人亦不以父之丑行为累，人士归美。
dà hé sān nián bā yuè zú shí nián wǔ shí liù
大和三年八月卒，时年五十六。
bái zhì zhēn zhě tài yuán rén běn míng xiù guī
白志贞者，太原人，本名琇珪。
chū yú xū lì shì jié dù shǐ li guāng bì xiǎo xīn qín kè dòng duō jì shù guāng bì shēn wěi xìn zhī zhàng zhōng zhī shì yǔ xiù guī cān jué
出于胥吏，事节度使李光弼，小心勤恪，动多计数，光弼深委信之，帐中之事，与琇珪参决。
dài zōng sù zhī zhī guāng bì hōng hòu yòng wèi sī nóng shǎo qīng qiān tài qīng zài sì shí yú nián
代宗素知之，光弼薨后，用为司农少卿，迁太卿，在寺十余年。
dé zōng cháng zhào jiàn yǔ yǔ yǐn wèi fù xīn suì yòng wèi shén cè jūn shǐ jiǎn jiào zuǒ sàn qí cháng shì jiān yù shǐ dài fū cì míng zhì zhēn
德宗尝召见与语，引为腹心，遂用为神策军使、检校左散骑常侍、兼御史大夫，赐名志贞。
shàn cì hou shàng yì yán wú bù cóng
善伺候上意，言无不从。
jiàn zhōng sì nián li xī liè xiàn rǔ zhōu mìng zhì zhēn wèi jīng chéng zhào mù shǐ
建中四年，李希烈陷汝州，命志贞为京城召募使。
shí shàng fù zǐ yí duān wáng fù wú zhòng rú jiā cái jù wàn yǐ guó jiā zhào mù yǒu jí jù bù zì ān nǎi shàng biǎo qǐng yǐ zǐ dì lǜ nú kè cóng jūn dé zōng jiā zhī chāo shòu wǔ pǐn guān
时尚父子仪端王傅吴仲孺家财巨万，以国家召募有急，惧不自安，乃上表请以子弟率奴客从军，德宗嘉之，超授五品官。
yóu shì zhì zhēn qǐng lìng jié dù guān chá tuán liàn děng shǐ bìng cháng wéi shì guān zhě lìng jiā chū zǐ dì jiǎ mǎ cóng jūn yì yǔ qí nán guān
由是志贞请令节度、观察、团练等使并尝为是官者，令家出子弟甲马从军，亦与其男官。
shì shí háo jiā bú xiào zǐ xìng zhī pín ér yǒu zhī zhě kǔ zhī
是时豪家不肖子幸之，贫而有知者苦之。
zì shì jīng shī rén xīn yáo zhèn bù bǎo jiā shì
自是京师人心摇震，不保家室。
shí jìn jūn mù zhì xī wěi zhì zhēn liǎng jūn yìng fù jīng shī shā shāng dài jìn dōu bù zòu wén jiē yǐ jīng shī gū fàn zhī tú yǐ tián qí quē
时禁军募致，悉委志贞，两军应赴京师，杀伤殆尽，都不奏闻，皆以京师沽贩之徒以填其阙。
qí rén jiē zài shì chán jí jīng shī fàn quē zhào zhì zhēn yǐ shén cè jūn jù zéi wú rén zhì zhě shàng wú yǐ yù kòu nǎi tú chū xìng
其人皆在市廛，及泾师犯阙，诏志贞以神策军拒贼，无人至者， 上无以御寇，乃图出幸。
shí lìng hú jiàn yǐ lóng wǔ jūn sì bǎi rén cóng jià zhì fèng tiān réng yǐ zhì zhēn wéi xíng zài dōu zhī bīng mǎ shǐ
时令狐建以龙武军四百人从驾至奉天，仍以志贞为行在都知兵马使。
wén li huái guāng zhì kǒng bào yáng qí zuì nǎi yǔ lú qǐ tóng jū huái guāng rù cháo zhòng yì xuān fèi yán zhì bō qiān lú qǐ zhì zhēn zhī zuì yě
闻李怀光至，恐暴扬其罪，乃与卢杞同沮怀光入朝，众议喧沸，言致播迁，卢杞、志贞之罪也。
gù yǔ qǐ tóng biǎn yù shè liàng yí láng zhōu bié jià
故与杞同贬，遇赦量移阆州别驾。
zhēn yuán èr nián qiān guǒ zhōu cì shǐ zǎi chén li miǎn jí jiàn guān biǎo shū lùn liè yán zhì zhēn yǔ lú qǐ zuì jūn wèi yi xù yòng gù zhí bù xǔ fán xún rì fāng xià qí zhào
贞元二年，迁果州刺史， 宰臣李勉及谏官表疏论列，言志贞与卢杞罪均，未宜叙用，固执不许，凡旬日，方下其诏。
zhēn yuán sān nián qiān rùn zhōu cì shǐ jiān yù shǐ dài fū zhè xi guān chá shǐ
贞元三年，迁润州刺史、兼御史大夫、浙西观察使。
shì nián liù yuè zú
是年六月卒。
péi yán líng hé dōng rén
裴延龄，河东人。
fù xù hé zhōu cì shǐ
父旭，和州刺史。
yán líng qián yuán mò wèi sì shuǐ xiàn wèi yù dōng dōu xiàn zéi yīn yù jū è zhōu zhuì jī péi yīn suǒ zhù shǐ jì zhī quē yí zì hào xiǎo péi
延龄，乾元末为汜水县尉，遇东都陷贼， 因寓居鄂州，缀缉裴骃所注《史记》之阙遗，自号小裴。
hòu huá zhōu cì shǐ dǒng jìn pì wèi fáng yù pàn guān
后华州刺史董晋辟为防御判官；
chù zhì shǐ jiàn qí néng diào shòu tài cháng bó shì
黜陟使荐其能，调授太常博士。
lú qǐ wèi xiāng zhuó wèi shàn bù yuán wài láng jí xián yuàn zhí xué shì gǎi cí bù láng zhōng
卢杞为相，擢为膳部员外郎、集贤院直学士， 改祠部郎中。
cuī zào zuò xiāng gǎi yì dù zhī zhī wu lìng yán líng zhī dōng dōu dù zhī yuàn
崔造作相，改易度支之务，令延龄知东都度支院。
jí hán huàng lǐng dù zhī zhào fù jīng shǒu běn guān yán líng bù dài zhào mìng jù rù jí xián yuàn shì shì
及韩滉领度支，召赴京，守本官，延龄不待诏命，遽入集贤院视事。
zǎi xiàng yán shǎng è qí qīng shuài chū wèi zhāo yìng lìng yǔ jīng zhào yǐn zhèng shū zé lùn biàn shì fēi gōng jié shū zé zhī duǎn
宰相延赏恶其轻率，出为昭应令， 与京兆尹郑叔则论辨是非，攻讦叔则之短。
shí li mì wèi xiāng hòu yú shū zé
时李泌为相，厚于叔则；
zhōng chéng dòu cān shì ēn chǒng è mì ér yòu yán líng
中丞窦参恃恩宠，恶泌而佑延龄。
shū zé zuò biǎn wèi yǒng zhōu cì shǐ yán líng gǎi zhù zuò láng
叔则坐贬为永州刺史，延龄改著作郎。
dòu cān xún zuò xiāng yòng wèi tài fǔ shǎo qīng zhuǎn sī nóng shǎo qīng
窦参寻作相，用为太府少卿，转司农少卿。
zhēn yuán bā nián bān hóng zú yǐ yán líng shǒu běn guān quán lǐng dù zhī
贞元八年，班宏卒，以延龄守本官，权领度支。
zì chuāi bù tōng zhí huò zhī wu nǎi duō shè gōu jù zhào dù zhī lǎo lì yǔ móu yǐ qiú ēn gù nǎi zòu yún tiān xià měi nián chū rù qián wù xīn chén xiāng yīn cháng bù jiǎn liù qī qiān wàn guàn wéi yǒu yī kù chà chuǎn sàn shī mò kě zhī zhī
自揣不通殖货之务，乃多设钩距，召度支老吏与谋，以求恩顾，乃奏云：“天下每年出入钱物， 新陈相因，常不减六七千万贯，唯有一库，差舛散失，莫可知之。
qǐng yú zuǒ cáng kù zhōng fēn zhì bié kù qiàn fù hào shèng děng kù jí jì kù yuè kù nà zhū sè qián wù
请于左藏库中分置别库：欠、负、耗、剩等库及季库、月库，纳诸色钱物。
shàng jiē cóng zhī
”上皆从之。
qiě yù duō zhāng míng mù yǐ huò shàng tīng qí shí yú qián wù gèng wú zēng jiā wéi xū fèi bù shū rén lì ěr
且欲多张名目以惑上听，其实于钱物更无增加，唯虚费簿书、人吏耳。
qí nián qiān hù bù shì láng pàn dù zhī zòu qǐng lìng jīng zhào fǔ yǐ liǎng shuì qīng miáo qián shì cǎo bǎi wàn wéi sòng yuàn zhōng
其年，迁户部侍郎、判度支，奏请令京兆府以两税青苗钱市草百万围送苑中。
zǎi xiàng lù zhì zhào jǐng yì yǐ wéi ruò shì sòng bǎi wàn wéi cǎo jí yī fǔ bǎi xìng zì dōng lì xià bān zài bù liǎo bǎi yì gōng yìng xū xī tíng bà yòu fáng duó nóng wù
宰相陆贽、赵憬议，以为：“若市送百万围草，即一府百姓，自冬历夏，般载不了， 百役供应，须悉停罢，又妨夺农务。
qǐng lìng fǔ xiàn liàng shì sān èr wàn wéi gè zhù cè jìn chù tā shí yào jí zhī yòng
请令府县量市三二万围，各贮侧近处，他时要即支用。
jīng xi yǒu wū chí bēi shī chù shí yǒu lú wěi shēng yān yì bù guò shù mǔ yán líng nǎi zòu yuē láng mǎ dōng yuè hé zài cáo lì mò sì xià zhōng jí xū mù fàng
”京西有污池卑湿处，时有芦苇生焉，亦不过数亩，延龄乃奏曰：“廊马冬月合在槽枥秣饲，夏中即须牧放。
chén jìn xún fǎng zhī cháng ān xián yáng liǎng xiàn jiè yǒu bēi chí shù bǎi qǐng qǐng yǐ wéi nèi láng mù mǎ zhī de
臣近寻访知长安、咸阳两县界有陂池数百顷， 请以为内廊牧马之地；
qiě qù jīng chéng shí shù lǐ yǔ yuàn láng zhōng wú bié
且去京城十数里，与苑廊中无别。
shàng chū xìn zhī yán yú zǎi xiàng duì yuē kǒng bì wú cǐ
”上初信之，言于宰相， 对曰：“恐必无此。
shàng nǎi chà guān yuè shì shì jiē xū wàng yán líng jì cán qiě nù
”上乃差官阅视，事皆虚妄，延龄既惭且怒。
yòu wū zòu li chōng wèi bǎi xìng wàng qǐng jī nián hé shì wù jià tè chì lìng zhé tián wèi zhī dǐ shé qián
又诬奏李充为百姓妄请积年和市物价，特敕令折填，谓之“底折钱”。
cháng yīn zòu duì qǐng jī nián qián bó yǐ shí tǎng cáng shàng yuē ruò wéi kě de qián wù
尝因奏对请积年钱帛以实帑藏，上曰：“若为可得钱物？
yán líng zòu yuē kāi yuán tiān bǎo zhōng tiān xià hù jǐn qiān wàn bǎi sī gōng wù yīn fán guān yuán shàng huò yǒu quē
”延龄奏曰：“开元、天宝中，天下户仅千万，百司公务殷繁，官员尚或有阙；
zì bīng xìng yǐ lái hù kǒu jiǎn hào dà bàn jīn yī guān kě jiān lǐng shù sī
自兵兴已来，户口减耗大半，今一官可兼领数司。
fú qǐng zì jīn yǐ hòu nèi wài bǎi sī guān quē wèi xū bǔ zhì shōu qí quē guān lù fèng yǐ shí tǎng cáng
伏请自今已后，内外百司官阙，未须补置，收其阙官禄俸，以实帑藏。
hòu yīn duì shì shàng wèi yán líng yuē zhèn suǒ jū yù táng yuàn diàn yī fú yǐ nián duō zhī gù shì yǒu sǔn dù yù huàn zhī wèi néng
后因对事，上谓延龄曰：“朕所居浴堂院殿一栿，以年多之故，似有损蠹，欲换之未能。
duì yuē zōng miào shì zhì zhòng diàn fú shì zhì qīng
”对曰：“宗庙事至重，殿栿事至轻。
kuàng bì xià zì yǒu běn fèn qián wù yòng zhī bù jié
何况皇上自己有私房钱，用不完的。
shàng jīng yuē běn fèn qián hé yě
” 上惊曰：“本分钱何也？
duì yuē cǐ shì jīng yì zhèng jù yú rú cháng cái bù néng zhī bì xià zhèng hé wèn chén wéi chén zhī zhī
”对曰：“此是经义证据，愚儒常材不能知，陛下正合问臣，唯臣知之。
zhǔn lǐ jīng tiān xià fù shuì dāng wèi sān fēn yī fēn chōng qián dòu yī fēn chōng bīn kè yī fēn chōng jūn zhī páo chú
准《礼经》，天下赋税当为三分：一分充干豆，一分充宾客，一分充君之庖厨。
qián dòu zhě gōng zōng miào yě
干豆者，供宗庙也。
jīn bì xià fèng zōng miào suī zhì jìng zhì yán zhì fēng zhì hòu yì bù néng yī fēn cái wù yě
今陛下奉宗庙，虽至敬至严，至丰至厚，亦不能一分财物也。
zhī rú hóng lú lǐ bīn zhū guó fán kè zhì yú huí hé mǎ jià yòng yī fēn qián wù shàng yǒu yíng xiàn shén duō
只如鸿胪礼宾、诸国蕃客，至于回纥马价，用一分钱物，尚有赢羡甚多。
kuàng bì xià yù shàn gōng chú jiē jí jiǎn jiǎn suǒ yòng wài fēn cì bǎi guān chōng fèng liào sūn qián děng yóu wèi néng jǐn
况陛下御膳宫厨皆极简俭，所用外分赐百官充俸料、飧钱等，犹未能尽。
jù cǐ ér yán páo chú zhě zhī yú qí shù shàng duō jiē bì xià běn fèn yě
据此而言，庖厨者之余，其数尚多，皆陛下本分也。
yòng xiū shù shí diàn yì bù hé yí lǜ hé kuàng yī fú
用修数十殿亦不合疑虑，何况一栿。
shàng yuē jīng yì rú cǐ rén zǒng bù céng yán zhī
” 上曰：“经义如此，人总不曾言之。
hàn zhī ér yǐ
”颔之而已。
yòu yīn jì liào zào shén lóng sì xū zhǎng wǔ shí chǐ sōng mù yán líng zòu yuē chén jìn yú tóng zhōu jiǎn de yī gǔ mù kě shǔ qiān tiáo jiē zhǎng bā shí chǐ
又因计料造神龙寺，须长五十尺松木，延龄奏曰：“臣近于同州检得一谷木，可数千条，皆长八十尺。
shàng yuē rén yán kāi yuán tiān bǎo zhōng cè jìn qiú mì zhǎng wǔ liù shí chǐ mù shàng wèi yì xū yú lán shèng zhōu cǎi shì rú jīn hé wèi jìn chù biàn yǒu cǐ mù
”上曰： “人言开元、天宝中侧近求觅长五六十尺木，尚未易，须于岚、胜州采市，如今何为近处便有此木？
yán líng zòu yuē chén wén xián cái zhēn bǎo yì wù jiē zài chǔ cháng yǒu dàn yù shèng jūn jí chū jiàn
”延龄奏曰：“臣闻贤材、珍宝、异物，皆在处常有，但遇圣君即出见。
jīn cǐ mù shēng guān fǔ gài wèi shèng jūn qǐ kāi yuán tiān bǎo hé de yǒu yě
今此木生关辅，盖为圣君，岂开元、天宝合得有也！
shí lù zhì bǐng zhèng shàng sù suǒ lǐ zhòng měi yú yán yīng jí lùn qí dàn wàng bù kě lìng zhǎng cái fù
时陆贽秉政，上素所礼重，每于延英极论其诞妄，不可令掌财赋。
dé zōng yǐ wéi pái bìn dài yán líng yì hòu
德宗以为排摈，待延龄益厚。
zhì shàng shū shū qí shī yuē
贽上书疏其失曰：
qián suì qiū shǒu bān hóng sàng wáng tè zhào yán líng jì sī bāng fù
前岁秋首，班宏丧亡，特诏延龄继司邦赋。
shù rì zhī nèi jù xuàn gōng néng zòu chēng gōu huò yǐn qī jì qián èr shí wàn guàn qǐng zhù bié kù yǐ wéi xiàn yú gòng yù suǒ xū yǒng wú kuì fá
数日之内，遽衒功能，奏称，“勾获隐欺，计钱二十万贯，请贮别库以为羡余，供御所须，永无匮乏。
bì xià xīn rán xìn nà yīn wèi wěi rèn dé rén
”陛下欣然信纳，因谓委任得人。
jì lài yíng yú zhī cái shāo hóng xīn yì zhī yù xīng zuò jìn guǎng xuān suǒ jiàn duō
既赖盈余之财，稍弘心意之欲，兴作浸广，宣索渐多。
yán líng wu shí qián yán qiě xī ruì zhǐ bù gǎn gào quē bù gǎn cí nán
延龄务实前言，且希睿旨，不敢告阙，不敢辞难。
gōu huò jì shì xū yán wú yǐ yìng mìng
勾获既是虚言，无以应命；
gòng bàn jiē chéng yán yuē gǒu zài jí qī
供办皆承严约，苟在及期。
suì nǎi sōu qiú shì chán háo duó rù xiàn
遂乃搜求市廛，豪夺入献；
zhuī bǔ fū jiàng pò xié jiù gōng
追捕夫匠，迫胁就功。
yǐ chì suǒ wèi míng ér bù chou qí zhí
以敕索为名，而不酬其直；
yǐ hé gù wèi chēng ér bù cháng qí yòng
以和雇为称，而不偿其佣。
dū chéng zhī zhōng liè sì wèi zhī zhòu bì
都城之中，列肆为之昼闭；
xìng yì zhī suǒ bǎi gōng bǐ yú yōu qiú
兴役之所，百工比于幽囚。
jù zǔ lián jùn zhē su yíng lù chí gāng zhě mò gǎn zhì jié xún chá zhě mò gǎn wéi yán
聚诅连郡，遮诉盈路，持纲者莫敢致诘，巡察者莫敢为言。
shí yǒu jié ér yán zhī fān wèi dǎng xié chǒu zhí
时有讦而言之，翻谓党邪丑直。
tiān zǐ gū xià áo shēng fèi téng sì fāng guān zhān hé suǒ qǔ zé
天子毂下，嚣声沸腾，四方观瞻，何所取则。
shāng xīn yú zhǐ liǎn yuàn yú rén qī tiān xiàn jūn yuǎn jìn wēi jù cǐ qí zuì zhī dà zhě yě
伤心于止，敛怨于人，欺天陷君，远近危惧，此其罪之大者也。
zǒng zhì bāng yòng dù zhī shì sī
总制邦用，度支是司；
chū nà huò cái tài fǔ yōu zhí
出纳货财，太府攸职。
fán shì tài fǔ chū nà jiē bǐng dù zhī wén fú tài fǔ yī fú yǐ fèng xíng dù zhī píng àn yǐ kān fù hù xiāng guān jiàn yòng jué jiān qī
凡是太府出纳，皆禀度支文符， 太府依符以奉行，度支凭案以勘覆，互相关键，用绝奸欺。
qí chū nà zhī shù zé měi xún shēn wén
其出纳之数，则每旬申闻；
jiàn zài zhī shù zé měi yuè jì zòu
见在之数，则每月计奏。
jiē jīng dù zhī gōu fù yòu yǒu yù shǐ jiān lín xún xún xiāng chéng yuè yuè xiāng jì
皆经度支勾覆，又有御史监临，旬旬相承，月月相继。
míng ruò zhǐ zhǎng duān rú guàn zhū cái huò duō shǎo wú róng yǐn lòu
明若指掌，端如贯珠，财货多少，无容隐漏。
yán líng wu xíng xié chǎn gōng sì wū qī suì zòu yún zuǒ cáng kù sī duō yǒu shī luò jìn yīn jiǎn yuè shǐ zhì bù shū nǎi yú fèn tǔ zhī zhōng shōu de shí sān wàn liǎng qí pǐ duàn zá huò yòu bǎi wàn yǒu yú jiē shì wén zhàng tuō yí bìng tóng yǐ qì zhī wù
延龄务行邪谄，公肆诬欺，遂奏云 “左藏库司多有失落，近因检阅使置簿书，乃于粪土之中收得十三万两，其匹段杂货又百万有余，皆是文帐脱遗，并同已弃之物。
jīn suǒ shōu huò jí shì xiàn yú xī hé yí rù zá kù yǐ gōng bié chì zhī yòng zhě
今所收获，即是羡余，悉合移入杂库，以供别敕支用者。
qí shí tè xuān jìn zhǐ bìng yī suǒ zòu shī xíng
”其时特宣进止，并依所奏施行。
tài fǔ qīng wéi shǎo huá kàng shū shàng chén shū bù yǐn fú què chēng měi yuè shēn zòu jiē shì jiàn zài shù zhōng qǐng lìng tuī xún zú yàn jiān zhà
太府卿韦少华抗疏上陈， 殊不引伏，确称“每月申奏，皆是见在数中，请令推寻，足验奸诈。
liǎng sī jì yǒu lùn zhí lǐ xū xiáng bàn shì fēi bì xià zòng qí wàng qī bù jiā àn wèn
”两司既有论执，理须详办是非，陛下纵其妄欺，不加按问。
yǐ zài kù zhī wù wèi shōu huò zhī gōng yǐ cháng fù zhī cái wèi xiàn yú zhī fèi wǎng shàng wú wèi shì rén bù cán cǐ yòu zuì zhī dà zhě yě
以在库之物为收获之功，以常赋之财为羡余之费，罔上无畏，示人不惭，此又罪之大者也。
guó jiā fǔ kù chū nà yǒu cháng yán líng xiǎn huá shòu jiān guǐ jué qiú mèi suì yú zuǒ cáng zhī nèi fēn jiàn liù kù zhī míng yì zài bié zhù yíng yú yǐ fèng rén zhǔ sī yù
国家府库，出纳有常，延龄险猾售奸，诡谲求媚，遂于左藏之内，分建六库之名，意在别贮赢余，以奉人主私欲。
céng bù zhī wáng zhě zhī tǐ tiān xià wéi jiā guó bù zú zé qǔ zhī yú rén rén bù zú zé zī zhī yú guó zài guó wèi guān wù zài rén wéi sī cái hé wèi yíng yú xū bié shōu zhù
曾不知王者之体，天下为家，国不足则取之于人，人不足则资之于国，在国为官物，在人为私财，何谓赢余，须别收贮？
shì bì qiǎo zhà yǐ biàn yí guān wù bào fǎ yǐ kè xuē sī cái shě cǐ èr tú qí jiāng ān qǔ
是必巧诈以变移官物，暴法以刻削私财，舍此二途，其将安取？
bì xià fāng wu chóng xìn bù jiā jiǎn cái gū wu bǎo chí céng wú jié zé
陛下方务崇信，不加检裁， 姑务保持，曾无诘责。
yán líng wèi néng bì huò bù fù jù sī jiān wēi jì jū yú sì fāng xiān tài fù xíng yú nèi fǔ
延龄谓能蔽惑，不复惧思，奸威既沮于四方，𪫺态复行于内府。
yóu shì róu lìn guān shǔ qīng dǎo huò cái yí dōng jiù xī biàn wèi kè jì qǔ cǐ shì bǐ suì hào xiàn yú yú nòng cháo tíng yǒu tóng r xì
由是蹂躏官属，倾倒货财，移东就西，便为课绩，取此适彼，遂号羡余，愚弄朝廷，有同儿戏。
fu lǐ tiān xià zhě yǐ yì wèi běn yǐ lì wèi mò yǐ rén wéi běn yǐ cái wèi mò běn shèng zé qí mò zì jǔ mò dà zé qí běn bì qīng
夫理天下者，以义为本，以利为末，以人为本，以财为末，本盛则其末自举， 末大则其本必倾。
zì gǔ jí jīn dé yì lì ér lì yòng bù fēng rén shù ān ér cái huò bù gěi yīn yǐ sàng bāng shī wèi zhě wèi zhī yǒu yě
自古及今，德义立而利用不丰，人庶安而财货不给，因以丧邦失位者，未之有也。
gù yuē bù huàn guǎ ér huàn bù jūn bù huàn pín ér huàn bù ān
故曰：“不患寡而患不均，不患贫而患不安。
yǒu dé bì yǒu rén yǒu tǔ bì yǒu tǔ yǒu rén bì yǒu cái
”“有德必有人， 有土必有土，有人必有财。
bǎi xìng zú jūn shú yǔ bù zú
”“百姓足，君孰与不足？
gài wèi cǐ yě
大概说的就是这个道理。
zì gǔ jí jīn dé yì bù lì ér lì yòng kè xuān rén shù bù ān ér cái huò kě bǎo yīn yǐ xīng bāng gù wèi zhě wèi zhī yǒu yě
自古及今，德义不立而利用克宣，人庶不安而财货可保，因以兴邦固位者，未之有也。
gù yuē cái sàn zé rén jù cái jù zé rén sàn
故曰： “财散则人聚，财聚则人散。
yǔ qí yǒu jù liǎn zhī chén níng yǒu dào chén
”“与其有聚敛之臣，宁有盗臣。
wú lìng qīn xuē zhào rén wèi tiān zǐ qǔ yuàn yú xià yě
”无令侵削兆人， 为天子取怨于下也。
qiě bì xià chū yīng bǎo lì zhì jiǎn qún xiōng shī lǚ fán xīng zhēng qiú jìn guǎng què suàn qīn bāo xià wú liáo shēng
且陛下初膺宝历，志翦群凶，师旅繁兴，征求浸广，榷算侵剥， 下无聊生。
shì yǐ jīng yuán pàn tú chéng rén yuàn zī bái zhòu fàn quē dū yì méng shù tián rán bù jīng fǎn yǔ zéi zhòng xiāng cóng bǐ jiān ér rù gōng diàn
是以泾原叛徒，乘人怨咨，白昼犯阙，都邑甿庶，恬然不惊，反与贼众相从，比肩而入宫殿。
suī chī chī zhī xìng mǐ suǒ bù wéi rán yì yóu dé zé wèi jiā ér bào lìng qū zhī yǐ zhì yú shì yě
虽蚩蚩之性，靡所不为，然亦由德泽未浃，而暴令驱之，以至于是也。
yú shí nèi fǔ zhī jī shàng rú qiū shān jìng zī xiōng qú yǐ ěr tān zú cǐ zé bì xià gōng dǔ zhī yǐ
于时内府之积，尚如丘山，竟资凶渠，以饵贪卒，此则陛下躬睹之矣。
shì nǎi shī rén ér jù huò fu hé lì zhī yǒu yān
是乃失人而聚货，夫何利之有焉！
chē jià jì xìng zòu tiān nì cǐ xuán sì wéi bī yī lěi zhī nèi wàn shèng suǒ zhūn jiǒng rú hé liú shù wù kōng kuì
车驾既幸奏天，逆泚旋肆围逼，一垒之内，万乘所屯，窘如涸流，庶物空匮。
cháng yù fā yī jiàn bù chū chān zéi jūn qí rén kěn yǐ kǔ hán wèi cí guì zòu qǐ yī rú kù bì xià wèi zhī qiú mì bù zhì jìng mǐn mò ér qiǎn zhī
尝欲发一健步出觇贼军，其人恳以苦寒为辞，跪奏乞一襦袴，陛下为之求觅不致， 竟闵默而遣之。
yòu cháng gōng hú zhī zhōng fú yòng yǒu quē shèng zhǐ fāng róng shì wèi jí bù rěn zhòng fán yú rén nǎi bō qīn wáng shì dài zhī jīn mài yǐ gěi zhí
又尝宫壶之中，服用有阙，圣旨方戎事为急，不忍重烦于人，乃剥亲王饰带之金，卖以给直。
shì shí xíng cóng jiāng lì fù nàn shī tú cāng huáng bēn chí xián wèi dōng fú jiàn shǔ níng hù qiě wú xīn zhēng jī dòng nèi gōng shǐ shí wài pò
是时行从将吏，赴难师徒，苍黄奔驰，咸未冬服，渐属凝冱，且无薪蒸，饥冻内攻，矢石外迫。
zhòu zé hé gē fèn xùn yè zé yìng dié shēn yín líng fēng biāo mào shuāng xuě yú sì xún ér zhòng wú xié èr zú néng zǒu qiáng zéi quán wēi chéng zhě bì xià qǐ yǒu yán xíng zhòng shǎng shǐ zhī rán yé
昼则荷戈奋迅，夜则映堞呻吟，凌风飚， 冒霜雪，逾四旬而众无携贰，卒能走强贼、全危城者，陛下岂有严刑重赏使之然耶？
wéi yǐ bù hòu qí shēn
唯以不厚其身，
bù cáng qí huò
不藏其货，
yǔ zhòng shù tóng qí yōu huàn
与众庶同其忧患，
yǔ shì wǔ gòng qí yǒu wú
与士伍共其有无，
nǎi néng shǐ rén juān qū mìng ér hàn kòu chóu
乃能使人捐躯命而扞寇仇，
něi zhī bù lí
馁之不离，
dòng zhī bù hàn
冻之不憾，
lín wēi ér bù yì qí shǒu
临危而不易其守，
jiàn sǐ ér bù qù qí jūn
见死而不去其君，
suǒ wèi shèng rén gǎn rén xīn ér tiān xià hé píng
所谓“圣人感人心而天下和平”，
cǐ qí xiào yě
此其效也。
jí hu chóng wéi jì jiě zhū lù shāo tōng fù shuì jiàn zhēn gòng xiàn jì zhì nǎi yú xíng gōng wài wǔ zhī xià bié zhì qióng lín dà yíng zhī sī
及乎重围既解，诸路稍通，赋税渐臻，贡献继至，乃于行宫外庑之下，别置琼林、大盈之司。
wèi shǎng gōng láo jù sī huì wán shén jū wéi xīn zhī wàng pō xié sǐ yì zhī xīn yú shì yú sòng xìng jī ér jūn shì shǐ yuàn yǐ
未赏功劳，遽私贿玩，甚沮惟新之望，颇携死义之心，于是舆诵兴讥，而军士始怨矣。
cái jù rén sàn bù qí rán hu
财聚人散，不其然乎！
xuán shǔ máo zéi nèi xìng cuì huá nán shòu fèng tiān suǒ jī cái huò xī fù jiān yú luàn jūn
旋属蟊贼内兴，翠华南狩，奉天所积财货，悉复歼于乱军。
jí qiān mín liáng rì bù xiá jǐ dú píng dà shùn suì fù huáng dōu
即迁岷、梁，日不暇给，独凭大顺，遂复皇都。
shì zhī tiān zǐ zhě yǐ dé rén wèi zī yǐ xù yì wèi fù rén gǒu guī fù hé huàn miè zī
是知天子者， 以得人为资，以蓄义为富，人苟归附，何患蔑资？
yì gǒu xiū chóng hé yōu bù fù
义苟修崇，何忧不富？
qǐ zài zhù zhī nèi fǔ fāng wèi jǐ yǒu zāi
岂在贮之内府，方为己有哉！
gù cáng yú tiān xià zhě tiān zǐ zhī fù yě
故藏于天下者，天子之富也；
cáng yú jìng nèi zhě zhū hóu zhī fù yě
藏于境内者，诸侯之富也；
cáng yú qūn cāng qiè dú zhě nóng fū shāng gǔ zhī fù yě
藏于囷仓箧椟者，农夫、商贾之富也。
nài hé yǐ tiān zǐ zhī guì hǎi nèi zhī fù miàn wěi xíng zhū hóu zhī qì dé shǒu nóng shāng zhī bǐ yè zāi
奈何以天子之贵，海内之富，面猥行诸侯之弃德， 守农商之鄙业哉！
bì xià ruò wèi hòu qǔ kě yǐ huī wǔ gōng zé jiàn zhōng zhī qǔ jì wú chéng yǐ
陛下若谓厚取可以恢武功，则建中之取既无成矣；
ruò wèi duō jī kě yǐ wèi jǐ yǒu zé jiàn zhōng zhī jī yòu bù zài yǐ
若谓多积可以为己有，则建中之积又不在矣；
ruò wèi xùn yù bù zú shāng lǐ huà zé jiàn zhōng zhī shī shāng yǐ shèn yǐ
若谓徇欲不足伤理化，则建中之失伤已甚矣；
ruò wèi liǎn yuàn bù zú zhì wēi wáng zé jiàn zhōng zhī luàn wēi yì zhì yǐ
若谓敛怨不足致危亡，则建中之乱危亦至矣！
rán ér jù néng jìng tāo tiān zhī huò chéng zhōng xīng zhī gōng zhě liáng yǐ bì xià yǒu cè shēn xiū lì zhī zhì yǒu zuì jǐ huǐ jù zhī cí ba xi zhū qiú dūn shàng jié jiǎn huàn fā dà hào yú rén gēng xīn
然而遽能靖滔天之祸，成中兴之功者，良以陛下有侧身修励之志，有罪己悔惧之辞，罢息诛求，敦尚节俭，涣发大号，与人更新；
gù líng zhī gǎn bì xià zhī chéng chén shù gǎn bì xià zhī yì shì hàn huí lǜ huà wēi wèi ān
故灵祗感陛下之诚，臣庶感陛下之意，释憾回虑，化危为安。
bì xià yì dāng wèi zōng miào shè jì jiàn bù bá zhī yǒng tú wèi zǐ sūn lí yuán lì kě jiǔ zhī xiū yè chéng qián shì xùn yù zhī shī fù rì xīn shèng dé zhī yán
陛下亦当为宗庙社稷建不拔之永图，为子孙黎元立可久之休业，惩前事徇欲之失，复日新盛德之言；
qǐ yi gèng zòng xiān xié fù xíng kè bào shì zhī zhuī huǐ qí kě zài hu
岂宜更纵𪫺邪，复行克暴，事之追悔，其可再乎！
chén yòu qiè lǜ bì xià nà bǐ dào yán duò qí jiān jì yǐ wéi bó shì ná jué yuàn jí yǒu sī jī jù fēng yíng lì guī jūn shàng shì yòu dà miù suǒ yí shèn sī
臣又窃虑陛下纳彼盗言，堕其奸计，以为搏噬拏攫，怨集有司，积聚丰盈，利归君上，是又大谬，所宜慎思。
fū rén zhǔ hūn míng xì yú suǒ rèn jiù yáo kuí qì zhī dào cháng ér yú shùn xiǎng jùn zhé zhī míng
夫人主昏明，系于所任，咎繇、夔、契之道长，而虞舜享浚哲之名；
huáng fǔ zōu yǔ zhī bì xíng ér zhōu lì yīng diān fù zhī huò
皇甫、棸、楀之嬖行，而周厉婴颠覆之祸。
zì gǔ hé cháng yǒu xiǎo rén bǐng yòng ér zāi huàn bù jí bāng guó zhě hu
自古何尝有小人柄用， 而灾患不及邦国者乎！
pì yóu cāo bīng yǐ rèn rén tiān xià bù wěi zuì yú bīng ér wěi zuì yú suǒ cāo zhī zhǔ
譬犹操兵以刃人，天下不委罪于兵而委罪于所操之主；
chù gǔ yǐ yāng wù tiān xià bù guī jiù yú gǔ ér guī jiù yú suǒ chù zhī jiā
畜蛊以殃物，天下不归咎于蛊而归咎于所畜之家；
lǐ yǒu bì rán bù kě bù chá
理有必然，不可不察。
chén fú lǜ bì xià yǐ yán líng zhī jìn dú chū chén zhōng yán líng zhī yán duō shùn shèng zhǐ jīn ruò yǐ zuì zhì pì zé shì wèi zhòng suǒ jǐ gù yù bǎo chí yòng zhāng jiān duàn
臣伏虑陛下以延龄之进，独出宸衷，延龄之言，多顺圣旨，今若以罪置辟，则似为众所挤，故欲保持，用彰坚断。
ruò rán bì xià yú rén zhōng shǐ zhī yì zé měi yǐ
若然，陛下与人终始之意则美矣。
qí yú gǎi guò wù lìn qù xié wù yí zhī dào huò wèi jìn shàn
其于改过勿吝、去邪勿疑之道，或未尽善。
jīn xī zhǐ zì mò jìn yǐ chéng fēng jiǎng zhī shǐ yán yóu jù bù jì ruò yòu zǔ yì shuí dāng gòng chéng
今希旨自默，浸以成风，奖之使言，犹惧不既，若又阻抑，谁当贡诚？
huò kǒng wèi liàng sī yán qǐng yǐ yī shì wèi zhèng
或恐未亮斯言，请以一事为证。
zhī rú yán líng xiōng wàng liú bù huán qū shàng zì gōng qīng jìn chén xià dài yú tái jiàn pǐn xuān xuān tán yì yì wàn wèi tú néng yǐ shàng yán qí rén yǒu jǐ
只如延龄凶妄，流布寰区，上自公卿近臣，下迨舆台贱品，喧喧谈议，亿万为徒，能以上言，其人有几？
bì xià chéng lìng qīn xìn bó cǎi yú cí cān jiào bǐ lái suǒ wén zú jiàn rén jiān qíng wěi
陛下诚令亲信博采舆词，参较比来所闻，足鉴人间情伪。
chén yǐ bēi bǐ wèi dāng tái héng jì jí chóng gāo yòu chéng wò zé
臣以卑鄙，位当台衡，既极崇高，又承渥泽。
qǐ bù zhī guān shí fù huì zú bǎo jiù ēn suí zhòng chén fú miǎn yí hòu zé
岂不知观时附会，足保旧恩，随众沉浮，免贻厚责。
xiè bìng chù tuì huò zhī jǐ zhī míng
谢病黜退，获知几之名；
dǎng jiān gǒu róng wú jiàn jí zhī huàn
党奸苟容，无见嫉之患。
hé jí zì kǔ dú dāng chái láng shàng wéi huān qíng xià ěr chán kǒu
何急自苦， 独当豺狼，上违欢情，下饵谗口。
liáng yǐ nèi gù yōng mèi yī wú suǒ kān sù méng juàn zhī wéi yǐ chéng zhí chóu móu wéi yǐ yī jì yú zī shèng cí jì fán cǐ jiàn róng yú chén yì yǐ cǐ zì fù
良以内顾庸昧，一无所堪，夙蒙眷知，唯以诚直， 绸缪帷扆，一纪于兹，圣慈既襎此见容，愚臣亦以此自负。
cóng bì xià lì bō qiān zhī wēi dǔ bì xià zhì xīng fù zhī nán zhì jīn zhuī sī yóu wèi xīn jì
从陛下历播迁之危，睹陛下致兴复之难，至今追思，犹为心悸；
suǒ yǐ wèi fù chē ér hài lǜ jù huǐ shì ér bēi míng gài qíng jī yú zhōng suī yù ba ér bù néng zì mò yě
所以畏覆车而骇虑，惧毁室而悲鸣，盖情激于衷，虽欲罢而不能自默也！
yīn shì chén qǐng suī yǐ pín fán tiān tīng shàng gāo wèi chuí liàng chá zhé shēn kǔn kuǎn yǐ jí yú chéng
因事陈请，虽已频烦，天听尚高，未垂谅察，辄申悃款，以极愚诚。
yōu shēn gù yǔ fán yì kěn gù cí qiè yǐ wēi chén zì gù zhī móu zé guò yú bì xià lǜ huàn zhī jì zé zhōng
忧深故语烦，意恳故词切，以微臣自固之谋则过，于陛下虑患之计则忠。
mí qū fèng jūn suǒ bù gǎn bì
糜躯奉君，所不敢避；
gū míng xuàn zhí yì bù rěn wèi
沽名衒直，亦不忍为。
yuàn huí ruì cōng wèi guó shú lǜ shè jì shì lài qǐ wéi wēi chén
愿回睿聪，为国熟虑，社稷是赖，岂唯微臣。
shū zòu dé zōng bú yuè dài yán líng yì hòu
书奏，德宗不悦，待延龄益厚。
shí yán tiě zhuǎn yùn shǐ zhāng pāng jīng zhào yǐn li chōng sī nóng qīng li xiān yǐ shì xiāng guān jiē zhèng yán líng jiǎo wàng
时盐铁转运使张滂、京兆尹李充、司农卿李铦， 以事相关，皆证延龄矫妄。
dé zōng ba lù zhì zhī zhèng shì wèi tài zǐ bīn kè
德宗罢陆贽知政事，为太子宾客；
pāng chōng xiān xī bà zhí zuǒ qiān
滂、充、铦悉罢职左迁。
shí yī nián chūn mù shàng shù tián yú yuàn zhōng shí jiǔ hàn rén qíng yōu zhuì yán líng jù shàng shū yuē lù zhì li chōng děng shī quán xīn huái yuàn wàng jīn zhuān dà yán yú zhòng yuē tiān xià yán hàn rén shù liú wáng dù zhī duō qiàn quē zhū jūn liáng cǎo
十一年春暮，上数畋于苑中，时久旱，人情忧惴，延龄遽上疏曰：“陆贽、李充等失权，心怀怨望，今专大言于众曰：‘天下炎旱，人庶流亡，度支多欠阙诸军粮草。
yǐ jī nù qún qíng
’以激怒群情。
hòu shù rì shàng yòu xìng yuàn zhōng shì huì shén cè jūn rén su dù zhī qiàn jiù mǎ chú cǎo
”后数日，上又幸苑中，适会神策军人诉度支欠厩马刍草。
shàng sī yán líng yán jí shí huí jià xià zhào chì zhú zhì chōng pāng xiān děng cháo tíng zhōng wài zhuì kǒng
上思延龄言，即时回驾，下诏斥逐贽、充、滂、铦等，朝廷中外惴恐。
yán líng móu hài zài cháo zhèng zhí zhī shì huì jiàn yì dài fū yáng chéng děng fú gé qiē jiàn shì suì qiě zhǐ
延龄谋害在朝正直之士，会谏议大夫阳城等伏阁切谏，事遂且止。
zhì chōng děng suī yǐ biǎn chù
贽、充等虽已贬黜，
yán líng hàn zhī wèi yǐ
延龄憾之未已，
nǎi yǎn bǔ li chōng fù xīn lì zhāng zhōng
乃掩捕李充腹心吏张忠，
chuí lüě chu tòng
捶掠楚痛，
lìng wèi zhī cí
令为之词，
yún qián hòu yǐn mò guān qián wǔ shí yú wàn guàn
云“前后隐没官钱五十余万贯，
mǐ mài chēng shì
米麦称是，
qí qián wù duō jié tuō quán shì
其钱物多结托权势，
chōng qī cháng yú dú chē zhōng jiàng jīn bǎo zēng bó yí lù zhì qī
充妻常于犊车中将金宝缯帛遗陆贽妻。
zhōng bù shèng chu dú bìng yī yán líng jiào yì zhī cí jù yú kuǎn zhàn
”忠不胜楚毒，并依延龄教抑之辞，具于款占。
zhōng qī mǔ yú guāng shùn mén tóu guǐ sù yuān zhào yù shǐ tái tuī wèn yī xiǔ de qí shí zhuàng shì jiē xū nǎi shì zhōng
忠妻、母于光顺门投匦诉冤，诏御史台推问，一宿得其实状，事皆虚，乃释忠。
yán líng yòu zòu jīng zhào fǔ wàng pò yòng qián gǔ qǐng lìng bǐ bù gōu fù yǐ bǐ bù láng zhōng cuī yuán cháng wèi lù zhì suǒ chù gù yě
延龄又奏京兆府妄破用钱谷，请令比部勾覆，以比部郎中崔元尝为陆贽所黜故也。
jí cuī yuán gōu fù qián gǔ yòu wú jiāo shè
及崔元勾覆钱谷，又无交涉。
yán líng jì ruì yì yǐ kē kè bō xià fù shàng wèi gōng měi zòu duì jì jiē zì chěng guǐ guài xū wàng tā rén mò gǎn yán zhě yán líng yán zhī bù yí yì rén zhī suǒ wèi cháng wén
延龄既锐意以苛刻剥下附上为功，每奏对际，皆恣骋诡怪虚妄，他人莫敢言者，延龄言之不疑， 亦人之所未尝闻。
dé zōng pō zhī qí dàn wàng dàn yǐ qí gǎn yán wú yǐn qiě yù fǎng wén wài shì gù duàn yì yòng zhī
德宗颇知其诞妄，但以其敢言无隐，且欲访闻外事，故断意用之。
yán líng shì zhī wèi bì děi zǎi xiàng yóu hǎo màn mà huǐ dǐ cháo chén bān háng wèi zhī cè mù
延龄恃之，谓必得宰相，尤好慢骂，毁诋朝臣，班行为之侧目。
jí wò bìng zài dù zhī guān wù zhì yú sī jiā yì wú gǎn yán zhě
及卧病，载度支官物置于私家，亦无敢言者。
zhēn yuán shí èr nián zú shí nián liù shí jiǔ
贞元十二年卒，时年六十九。
yán líng sǐ zhōng wài xiāng hè wéi dé zōng dào xī bù yǐ cè zèng tài zǐ shǎo bǎo
延龄死，中外相贺，唯德宗悼惜不已，册赠太子少保。
wéi qú móu jīng zhào wàn nián rén
韦渠牟，京兆万年人。
liù dài zǔ fàn wèi xī yáng tài shǒu hòu zhōu fēng méi chéng gōng
六代祖范，魏西阳太守，后周封郿城公。
qú móu shǎo huì wù shè lǎn jīng shǐ
渠牟少慧悟， 涉览经史。
chū wéi dào shì hòu wèi sēng
初为道士，后为僧。
xìng yuán zhōng hán huàng zhèn zhè xi zòu shòu shì mì shū láng lèi zhuǎn sì mén bó shì
兴元中，韩滉镇浙西，奏授试秘书郎，累转四门博士。
zhēn yuán shí èr nián sì yuè dé zōng dàn rì yù lín dé diàn zhào jǐ shì zhōng xú dài bīng bù láng zhōng zhào xū lǐ bù láng zhōng xǔ mèng róng yǔ qú móu jí dào shì wàn cān chéng shā mén tán yán děng shí èr rén jiǎng lùn rú dào shì sān jiào
贞元十二年四月，德宗诞日，御麟德殿，召给事中徐岱、兵部郎中赵需、礼部郎中许孟容与渠牟及道士万参成、沙门谭延等十二人，讲论儒、道、释三教。
qú móu zhī cí yóu shuì jié kǒu shuǐ zhù
渠牟枝词游说，捷口水注；
shàng wèi qí jiǎng nòu yǒu sù tīng zhī yì dòng
上谓其讲耨有素，听之意动。
shù rì zhuǎn mì shū láng zòu shī qī shí yùn xún rì qiān yòu bǔ quē nèi gòng fèng liáo liè chū bù yǒu zhī
数日，转秘书郎，奏诗七十韵， 旬日，迁右补阙、内供奉，僚列初不有之。
zài yán yīng jì duì zǎi xiàng duō shǐ zhōng guì rén zhào qú móu yú guān cì tóng bèi shǐ zhù mù yǐ
在延英既对宰相，多使中贵人召渠牟于官次，同辈始注目矣。
suì zhōng qiān yòu jiàn yì dài fū
岁终，迁右谏议大夫。
shí yán yīng duì bǐng zhèng fù zhī chén zhòu lòu lǜ xià èr sān kè wèi cháng qú móu zòu shì lǜ lòu xià wǔ liù kè shàng xiào yǔ kuǎn xiá wǎng wǎng wài wén
时延英对秉政赋之臣，昼漏率下二三刻为常，渠牟奏事，率漏下五六刻，上笑语款狎，往往外闻。
qú móu xíng shén tiāo zào wú shì jūn zǐ qì zhì xiàng bù gēn dào dé zhòng yā zhī bù néng yǐ zhèng dào kāi wù shàng yì
渠牟形神佻躁，无士君子器，志向不根道德，众雅知不能以正道开悟上意。
lù zhì miǎn xiāng hòu shàng gōng qīn shù zhèng bù fù wěi chéng zǎi xiàng miào táng bèi yuán xíng wén shū ér yǐ
陆贽免相后，上躬亲庶政，不复委成宰相，庙堂备员，行文书而已。
chú shǒu zǎi yù shǐ jiē dì zì xuǎn zé
除守宰、 御史，皆帝自选择。
rán jū shēn gōng suǒ xiá ér qǔ xìn zhě péi yán líng li qí yùn wáng shào li shí wéi zhí yì jì qú móu jiē quán qīng xiāng fǔ
然居深宫，所狎而取信者裴延龄、李齐运、王绍、李实、韦执谊洎渠牟，皆权倾相府。
yán líng li shí jiān qī duō duān shén shāng guó tǐ
延龄、李实，奸欺多端，甚伤国体；
shào wú suǒ fā míng
绍无所发明；
ér qú móu míng sù qīng pō zhāng ēn shì yǐ zhāo qū xiàng zhě mén tíng tián wěi
而渠牟名素轻，颇张恩势以招趋向者，门庭填委。
máo shān chǔ shì cuī qiān zhēng zhì què xià zhèng suí zì shān rén zài zhì bǔ quē féng kàng zì lǐ quán lìng wèi jǐ shì zhōng huáng tài zǐ shì dú jiē qú móu yán jiàn zhī
茅山处士崔芊征至阙下，郑随自山人再至补阙，冯伉自醴泉令为给事中、皇太子侍读，皆渠牟延荐之。
shàng jì piān yǒu suǒ tīng fú báo lǜ bèi běn xuàn jìn bù fù cáng qì yùn dé jiē bēn chí qǐng yè zì tí gān cí yǐ fù qú móu
上既偏有所听，浮薄率背本衒进，不复藏器蕴德，皆奔驰请谒，剚蹄甘辞以附渠牟。
jū wú hé qiān tài fǔ qīng cì jīn zǐ yòu zhuǎn tài cháng qīng
居无何，迁太府卿，赐金紫，又转太常卿。
zhēn yuán shí qī nián zú shí nián wǔ shí sān zèng xíng bù shàng shū réng shì yuē zhōng
贞元十七年卒，时年五十三，赠刑部尚书，仍谥曰忠。
li qí yùn zhě jiǎng wáng yùn zhī sūn yě
李齐运者，蒋王恽之孙也。
jiě hè níng wáng fǔ dōng gé jì jiǔ qī qiān zhì jiān chá yù shǐ
解褐宁王府东阁祭酒，七迁至监察御史。
jiāng huái dū tǒng li huán pì wèi mù fǔ lèi zhuǎn gōng bù láng zhōng wèi cháng ān xiàn lìng zhí shì xiū lǐ
江淮都统李峘辟为幕府，累转工部郎中，为长安县令，职事修理。
lì jīng zhào shǎo yǐn shǎn fǔ zhǎng shǐ
历京兆少尹、陕府长史。
jiàn zhōng mò gǎi hé zhōng yǐn jìn jiàng cí xí guān chá shǐ
建中末，改河中尹、晋绛慈隰观察使。
shí li huái guāng zì shān dōng juǎn jiǎ bēn nán zhòu yè bèi dào bǐ zhì hé zhōng lì pí xiū bīng sān rì qí yùn qīng lì kào shè jūn rén jiē yuè
时李怀光自山东卷甲奔难，昼夜倍道，比至河中，力疲，休兵三日，齐运倾力犒设，军人皆悦。
huái guāng jì fǎn qū bīng hái bǎo hé zhōng qí yùn bù néng dí qì chéng ér zǒu chú wèi jīng zhào yǐn jiān yù shǐ dài fū
怀光既反，驱兵还保河中，齐运不能敌，弃城而走，除为京兆尹，兼御史大夫。
shí zéi jù jīng chéng li shèng jūn dōng wèi qiáo qí yùn rǎo rǎng zhī zhōng zhēng mù gōng yì bǎn zhù chéng lěi fēi chú wǎn sù yǐ yīng shèng
时贼据京城，李晟军东渭桥，齐运扰攘之中，征募工役，版筑城垒，飞刍挽粟以应晟。
shōu fù zhī jì pō yǒu lì yān
收复之际，颇有力焉。
zhēn yuán zhōng huáng hàn fāng chì qí yùn wú zhèng shù nǎi yǐ hán huí dài zhī gǎi zōng zhèng qīng jiān yù shǐ dài fū xián jiù gōng yuàn shǐ
贞元中，蝗旱方炽，齐运无政术，乃以韩洄代之，改宗正卿，兼御史大夫、闲厩宫苑使。
gǎi jiǎn jiào lǐ bù shàng shū jiān diàn zhōng jiān
改检校礼部尚书，兼殿中监。
xún zhèng bài lǐ bù shàng shū jiān diàn zhōng jiān shǐ rú gù
寻正拜礼部尚书，兼殿中监使如故。
qí hòu shí yú suì zǎi chén nèi diàn duì hòu qí yùn cháng cì jìn gòng qí jì lǜ yǐ jué qún yì
其后十余岁，宰臣内殿对后，齐运常次进，贡其计虑，以决群议。
qí yùn wú xué shù bù zhī dà tǐ dàn gān yán qǔ xìn ér yǐ
齐运无学术，不知大体，但甘言取信而已。
jiàn li qí wèi zhè xi guān chá shǐ shòu lù shù shí wàn jì
荐李锜为浙西观察使，受赂数十万计。
jǔ li cí wèi hú zhōu cì shǐ jì ér yì rén gào qí zāng fàn shàng yǐ qí yùn gù bù wèn ér qiǎn zhī
举李词为湖州刺史， 既而邑人告其赃犯，上以齐运故，不问而遣之。
qí yùn bèi jí suì yú bù néng cháo qǐng cháo tíng chú shòu wǎng wǎng jiàng zhōng rén jiù zhái zī jué
齐运被疾，岁余不能朝请，朝廷除授，往往降中人就宅咨决。
mò yǐ qiè wèi shì wèi zhèng shì shēn wéi lǐ bù shàng shū miǎn fú yǐ xíng qí lǐ rén shì chī qiào
末以妾卫氏为正室，身为礼部尚书，冕服以行其礼，人士嗤诮。
zhēn yuán shí èr nián zú shí nián qī shí èr zèng shàng shū zuǒ pú yè
贞元十二年卒，时年七十二，赠尚书左仆射。
li shí zhě dào wáng yuán qìng xuán sūn
李实者，道王元庆玄孙。
yǐ yìn rù shì liù zhuǎn zhì tán zhōu sī mǎ
以荫入仕，六转至潭州司马。
hóng zhōu jié dù shǐ sì cáo wáng gāo pì wèi pàn guān qiān qí zhōu cì shǐ
洪州节度使、嗣曹王皋辟为判官，迁蕲州刺史。
gāo wéi shān nán dōng dào jié dù shǐ fù yòng wèi jié dù pàn guān jiǎn jiào tài zǐ bīn kè yuán wài láng
皋为山南东道节度使，复用为节度判官、检校太子宾客、 员外郎。
gāo zú xīn shuài wèi zhì shí zhī liú hòu kè bó jūn shì yī shí jūn shì yuàn pàn móu shā zhī shí yè zhuì chéng ér chū guī yì jīng shī yòng wèi sī nóng shǎo qīng jiā jiǎn jiào gōng bù shàng shū sī nóng qīng
皋卒，新帅未至，实知留后，刻薄军士衣食，军士怨叛，谋杀之，实夜缒城而出，归诣京师，用为司农少卿，加检校工部尚书、司农卿。
zhēn yuán shí jiǔ nián wèi jīng zhào yǐn qīng jí jiān guān rú gù
贞元十九年，为京兆尹，卿及兼官如故。
xún fēng sì dào wáng
寻封嗣道王。
zì wèi jīng yǐn shì chǒng qiáng bì bù gù wén fǎ rén jiē cè mù
自为京尹，恃宠强愎， 不顾文法，人皆侧目。
èr shí nián chūn xià hàn guān zhōng dà qiàn shí wéi zhèng měng bào fāng wu jù liǎn jìn fèng yǐ gù ēn gù bǎi xìng suǒ su yī bù jiè yì
二十年春夏旱，关中大歉，实为政猛暴，方务聚敛进奉，以固恩顾，百姓所诉，一不介意。
yīn rù duì dé zōng wèn rén jí kǔ shí zòu yuē jīn nián suī hàn gǔ tián shén hǎo
因入对，德宗问人疾苦，实奏曰：“今年虽旱，谷田甚好。
yóu shì zū shuì jiē bù miǎn rén qióng wú gào nǎi chè wū wǎ mù mài mài miáo yǐ gòng fù liǎn
”由是租税皆不免，人穷无告，乃彻屋瓦木，卖麦苗以供赋敛。
yōu rén chéng fǔ duān yīn xì zuò yǔ wèi qín mín jiān kǔ zhī zhuàng yún qín chéng chéng chí èr bǎi nián hé qī rú cǐ jiàn tián yuán yī qǐng mài miáo wǔ shuò mǐ sān jiān táng wū èr qiān qián
优人成辅端因戏作语，为秦民艰苦之状云：“秦城城池二百年，何期如此贱田园，一顷麦苗五硕米，三间堂屋二千钱。
fán rú cǐ yǔ yǒu shù shí piān
”凡如此语有数十篇。
shí wén zhī nù yán fǔ duān fěi bàng guó zhèng dé zōng jù lìng jué shā dāng shí yán zhě yuē gǔ sòng zhēn jiàn qǔ qí huī xié yǐ tuō fěng jiàn yōu líng jiù shì yě
实闻之怒，言辅端诽谤国政，德宗遽令决杀，当时言者曰：“瞽诵箴谏，取其诙谐以托讽谏，优伶旧事也。
shè bàng mù cǎi chú ráo běn yù dá xià qíng cún fěng yì fǔ duān bù kě jiā zuì
设谤木， 采刍荛，本欲达下情，存讽议，辅端不可加罪。
dé zōng yì shēn huǐ jīng shī wú bù qiè chǐ yǐ nù shí
”德宗亦深悔，京师无不切齿以怒实。
gù shì fǔ guān bì tái guān
故事，府官避台官。
shí cháng yù shì yù shǐ wáng bō yú dào shí bù kěn bì dǎo cóng rú cháng
实常遇侍御史王播于道，实不肯避，导从如常。
bō jí qí cóng zhě shí nù zòu bō wèi sān yuán lìng xiè zhī rì tíng gòu zhī
播诘其从者，实怒，奏播为三原令，谢之日，庭诟之。
líng lì gōng qīng bǎi zhí shì suí qí xǐ nù wū zòu qiān zhú zhě xiāng jì cháo shì wèi ér è zhī
陵轹公卿百执事，随其喜怒，诬奏迁逐者相继，朝士畏而恶之。
yòu wū zòu wàn nián lìng li zhòng biǎn qián zhōu sī mǎ zòu yú bù yuán wài láng fáng qǐ dài zhòng shēng chù rú qí yì hù shì zhī sè áo rán zài méi jié jiān
又诬奏万年令李众，贬虔州司马，奏虞部员外郎房启代众，升黜如其意，怙势之色，謷然在眉睫间。
gù shì lì bù jiāng zòu kē mù ào mì cháo guān bù tōng shū wèn ér shí shēn yì xuǎn cáo pò zhào zōng rú qiě yǐ shì kǒng zhī
故事，吏部将奏科目，奥密，朝官不通书问，而实身诣选曹迫赵宗儒，且以势恐之。
qián suì quán dé yú wèi lǐ bù shì láng shí tuō sī jiàn shì bù néng rú yì hòu suì dà lù èr shí rén pò dé yú yuē kě yī cǐ dì zhī
前岁，权德舆为礼部侍郎，实托私荐士，不能如意，后遂大录二十人迫德舆曰：“可依此第之；
bù ěr bì chū wài guān huǐ wú jí yě
不尔，必出外官，悔无及也。
dé yú suī bù cóng rán pō jù qí wū zòu
”德舆虽不从，然颇惧其诬奏。
èr shí yī nián yǒu zhào juān jī nèi bū zū shí wéi zhào zhēng zhī bǎi xìng dà kùn guān lì duō zāo chī fá bāo gē póu liǎn jù qián sān shí wàn guàn xū lì huò fàn zhě jí àn zhī
二十一年，有诏蠲畿内逋租，实违诏征之，百姓大困，官吏多遭笞罚，剥割掊敛，聚钱三十万贯，胥吏或犯者，即按之。
yǒu qǐ gài sī fà gù sǐ
有乞丐丝发固死；
wú zhě qiě yuē sǐ yì bù qū yì zhàng shā zhī
无者，且曰“死亦不屈”，亦杖杀之。
jīng shuài guì jiàn tóng kǔ qí bào nüè
京帅贵贱同苦其暴虐。
shùn zōng zài liàng yīn yú yuè shí bì rén yú fǔ zhě shí shù suì yì zhú zhī nǎi biǎn tōng zhōu zhǎng shǐ
顺宗在谅阴逾月，实毙人于府者十数，遂议逐之，乃贬通州长史。
zhì chū shì rén jiē xiù wǎ shí tóu qí shǒu
制出，市人皆袖瓦石投其首；
shí zhī zhī yóu yuè yíng mén zì yuàn xi chū rén rén xiāng hè
实知之，由月营门自苑西出， 人人相贺。
hòu yù shè liàng yí guó zhōu zài dào zú
后遇赦量移虢州，在道卒。
wéi zhí yì zhě jīng zhào rén
韦执谊者，京兆人。
fù měi guān bēi
父浼，官卑。
zhí yì yòu cōng jùn yǒu cái jìn shì zhuó dì yìng zhì cè gāo děng bài yòu shí yí zhào rù hàn lín wéi xué shì nián cái èr shí yú
执谊幼聪俊有才，进士擢第，应制策高等， 拜右拾遗，召入翰林为学士，年才二十余。
dé zōng yóu chǒng yì xiāng yǔ chàng hè gē shī yǔ péi yán líng wéi qú móu děng chū rù jìn zhōng lüè bèi gù wèn
德宗尤宠异，相与唱和歌诗，与裴延龄、 韦渠牟等出入禁中，略备顾问。
dé zōng zài dàn rì huáng tài zǐ xiàn fó xiàng dé zōng mìng zhí yì wèi huà xiàng zàn shàng lìng tài zǐ cì zhí yì jiān bó yǐ chou zhī
德宗载诞日，皇太子献佛像，德宗命执谊为画像赞， 上令太子赐执谊缣帛以酬之。
zhí yì zhì dōng gōng xiè tài zǐ cu ran wú yǐ jiè yán tài zǐ yīn yuē xué shì zhī wáng shū wén hu
执谊至东宫谢太子，卒然无以藉言，太子因曰：“学士知王叔文乎？
bǐ wěi cái yě
彼伟才也。
zhí yì yīn shì yǔ shū wén jiāo shén mì
”执谊因是与叔文交甚密。
é dīng mǔ yōu fú què qǐ wèi nán gōng láng
俄丁母忧，服阕，起为南宫郎。
dé zōng shí zhào rù jìn zhōng
德宗时，召入禁中。
chū zhēn yuán shí jiǔ nián bǔ quē zhāng zhèng yī yīn shàng shū yán shì de zhào jiàn wáng zhòng shū wéi chéng jì liú bó chú péi chǎi cháng zhòng rú lǚ dòng děng yǐ cháng tóng guān xiāng shàn yǐ zhèng yī de zhào jiàn xié wǎng hè zhī
初，贞元十九年，补阙张正一因上书言事得召见，王仲舒、韦成季、刘伯刍、 裴茝、常仲孺、吕洞等以尝同官相善，以正一得召见，偕往贺之。
huò gào zhí yì yuē zhèng yī děng shàng shū lùn jūn yǔ wáng shū wén péng dǎng shì
或告执谊曰： “正一等上疏论君与王叔文朋党事。
zhí yì xìn rán zhī yīn zhào duì zòu yuē wéi chéng jì děng péng jù jì wàng
”执谊信然之，因召对，奏曰：“韦成季等朋聚觊望。
dé zōng lìng jīn wú cì zhī de qí xiāng guò cóng yǐn shí shù dù yú shì jǐn zhú chéng jì děng liù qī rén dāng shí mò cè qí yóu
”德宗令金吾伺之，得其相过从饮食数度，于是尽逐成季等六七人，当时莫测其由。
jí shùn zōng jí wèi jiǔ jí bù rèn cháo zhèng wáng shū wén yòng shì nǎi yòng zhí yì wèi zǎi xiàng nǎi zì cháo yì láng lì bù láng zhōng qí dū wèi cì fēi yú dài shòu shàng shū zuǒ chéng tóng píng zhāng shì réng cì jīn zǐ
及顺宗即位，久疾不任朝政，王叔文用事，乃用执谊为宰相，乃自朝议郎、吏部郎中、骑都尉赐绯鱼袋，授尚书左丞、同平章事，仍赐金紫。
shū wén yù zhuān zhèng gù lìng zhí yì wèi zǎi xiàng yú wài jǐ zì zhuān yú nèi
叔文欲专政，故令执谊为宰相于外，己自专于内。
zhí yì jì wèi shū wén yǐn yòng bù gǎn fù qíng rán pò yú gōng yì shí shí lì yì mì lìng rén xiè shū wén yuē bù gǎn fù yuē wèi yì yù gòng chéng guó jiā zhī shì gù yě
执谊既为叔文引用，不敢负情，然迫于公议，时时立异，密令人谢叔文曰：“不敢负约为异，欲共成国家之事故也。
shū wén gòu nù suì chéng chóu yuàn
”叔文诟怒，遂成仇怨；
zhí yì jì yīn zhī de wèi yì yù máo dùn yǎn qí jī
执谊既因之得位，亦欲矛盾掩其迹。
jí xiàn zōng shòu nèi chán wáng pī wáng shū wén tú dǎng bìng zhú shàng yǐ zhí yì shì zǎi xiàng dù huáng cháng zhī xù gù shù yuè hòu biǎn yá zhōu sī hù
及宪宗受内禅，王伾、王叔文徒党并逐，尚以执谊是宰相杜黄裳之婿，故数月后贬崖州司户。
chū zhí yì zì bēi guān cháng jì huì bù yù rén yán lǐng nán zhōu xiàn míng
初，执谊自卑官，常忌讳不欲人言岭南州县名。
wèi láng guān shí cháng yǔ tóng shě yì zhí fāng guān tú měi zhì lǐng nán zhōu zhí yì jù mìng qù zhī bì mù bù shì
为郎官时，尝与同舍诣职方观图，每至岭南州，执谊遽命去之，闭目不视。
jí bài xiàng hái suǒ zuò táng jiàn běi bì yǒu tú bù jiù shěng qī bā rì shì guān zhī nǎi yá zhōu tú yě yǐ wéi bù xiáng shén è zhī bù gǎn chū kǒu
及拜相，还所坐堂，见北壁有图，不就省，七八日，试观之，乃崖州图也，以为不祥，甚恶之，不敢出口。
jí zuò shū wén zhī biǎn guǒ wǎng yá zhōu zú yú biǎn suǒ
及坐叔文之贬，果往崖州，卒于贬所。
wáng shū wén zhě yuè zhōu shān yīn rén yě
王叔文者，越州山阴人也。
yǐ qí dài zhào cū zhī shū hǎo yán lǐ dào
以棋待诏，粗知书，好言理道。
dé zōng lìng zhí dōng gōng
德宗令直东宫。
tài zi cháng yǔ shì dú lùn zhèng dào yīn yán gōng shì zhī bì tài zǐ yuē guǎ rén jiàn shàng dāng jí yán zhī
太子尝与侍读论政道，因言宫市之弊，太子曰：“寡人见上，当极言之。
zhū shēng chēng zàn qí měi shū wén dú wú yán
”诸生称赞其美，叔文独无言。
ba zuò tài zǐ wèi shū wén yuē xiàng lùn gōng shì jūn dú wú yán hé yě
罢坐，太子谓叔文曰：“向论宫市，君独无言何也”？
shū wén yuē huáng tài zǐ zhī shì shàng yě shì shàn wèn ān zhī wài bù hé zhé yù wài shì
叔文曰： “皇太子之事上也，视膳问安之外，不合辄预外事。
bì xià zài wèi suì jiǔ rú xiǎo rén lí jiàn wèi diàn xià shōu qǔ rén qíng zé ān néng zì jiě
陛下在位岁久，如小人离间， 谓殿下收取人情，则安能自解？
tài zǐ xiè zhī yuē gǒu wú xiān shēng ān dé wén cǐ yán
”太子谢之曰：“苟无先生，安得闻此言？
yóu shì zhòng zhī gōng zhōng zhī shì yǐ zhī cái jué
”由是重之，宫中之事，倚之裁决。
měi duì tài zǐ yán zé yuē mǒu kě wèi xiāng mǒu kě wèi jiāng xìng yì rì yòng zhī
每对太子言，则曰：“某可为相，某可为将，幸异日用之。
mì jié dāng dài zhī míng zhī shì ér yù jiǎo xìng sù jìn zhě yǔ wéi zhí yì lù zhì lǚ wēn li jǐng jiǎn hán yè hán tài chén jiàn liǔ zōng yuán liú yǔ xī děng shí shù rén dìng wèi sǐ jiāo
”密结当代知名之士而欲侥幸速进者，与韦执谊、陆质、吕温、李景俭、韩晔、韩泰、陈谏、柳宗元、刘禹锡等十数人，定为死交；
ér lìng zhǔn chéng yì yòu yīn qí dǎng yǐ jìn
而凌准，程异，又因其党以进；
fān zhèn hòu bó yì yǒu yīn xíng lù yí qǐng jiāo zhě
籓镇侯伯，亦有阴行赂遗请交者。
dé zōng bēng yǐ xuān yí zhào shí shàng qǐn jí jiǔ bù fù guān shù zhèng shēn jū shī lián wéi yān guān li zhōng yán měi rén niú zhāo róng shì zuǒ yòu bǎi guān shàng yì zì wéi zhōng kě qí zòu
德宗崩，已宣遗诏，时上寝疾久，不复关庶政，深居施帘帷，阉官李忠言、美人牛昭容侍左右，百官上议，自帷中可其奏。
wáng pī cháng yù shàng zhǔ yì shū wén gōng zhōng zhū huáng mén shāo shāo zhī zhī
王伾常谕上属意叔文，宫中诸黄门稍稍知之。
qí rì zhào zì yòu yín tái mén jū yú hàn lín wéi xué shì
其日，召自右银台门，居于翰林，为学士。
shū wén yǔ lì bù láng zhōng wéi zhí yì xiāng shàn qǐng yòng wèi zǎi xiàng
叔文与吏部郎中韦执谊相善， 请用为宰相。
shū wén yīn wáng pī pī yīn li zhōng yán zhōng yán yīn niú zhāo róng zhuǎn xiāng jié gòu
叔文因王伾，伾因李忠言，忠言因牛昭容，转相结构。
shì xià hàn lín shū wén dìng kě fǒu xuān yú zhōng shū bǐ zhí yì chéng zòu yú wài
政务交给翰林院，王叔文决定取舍，在中书省宣读昭令后，让韦执谊在外承旨执行。
yǔ hán tài liǔ zōng yuán liú yǔ xī chén jiàn lìng zhǔn hán yè chàng hè yuē guǎn yuē gé yuē yī yuē zhōu fán qí dǎng xiàn rán zì dé wèi tiān xià wú rén
与韩泰、柳宗元、刘禹锡、陈谏、凌准、 韩晔唱和，曰管，曰葛，曰伊，曰周，凡其党僴然自得，谓天下无人。
shū wén jiàn shí měi yán qián gǔ wèi guó dà běn jiāng kě yǐ yíng suō bīng fù kě cāo bǐng shì shì
叔文贱时，每言钱谷为国大本，将可以盈缩兵赋，可操柄市士。
shū wén chū rù hàn lín zì sū zhōu sī gōng wèi qǐ jū láng é jiān chōng dù zhī yán tiě fù shǐ yǐ dù yòu lǐng shǐ qí shí chéng yú shū wén
叔文初入翰林， 自苏州司功为起居郎，俄兼充度支、盐铁副使，以杜佑领使，其实成于叔文。
shù yuè zhuǎn shàng shū hù bù shì láng lǐng shǐ xué shì rú gù
数月， 转尚书户部侍郎，领使、学士如故。
nèi guān jù wén zhēn è qí nòng quán nǎi xuē qù xué shì zhī zhí
内官俱文珍恶其弄权，乃削去学士之职。
zhì chū shū wén dà hài wèi rén yuē shū wén xū shí zhì cǐ shāng liáng gōng shì ruò bù dài cǐ zhí wú yóu rù nèi
制出， 叔文大骇，谓人曰：“叔文须时至此商量公事，若不带此职，无由入内。
wáng pī wèi zhī lùn qǐng nǎi xǔ sān wǔ rì yī rù hàn lín jìng xuē nèi zhí
”王伾为之论请，乃许三、五日一入翰林，竟削内职。
shū wén shǐ rù nèi tíng yīn gòu mì mìng jī xíng bú jiàn yīn téng kǒu shàn è jìn tuì zhī
叔文始入内廷，阴构密命，机形不见， 因腾口善恶进退之。
rén wèi kuī qí běn xìn wèi qí cái
人未窥其本，信为奇才。
jí sī liǎng shǐ lì bǐng chǐ yú wài cháo yú zhì tóng yuē chéng hú shān guǐ bì yè hào kū jū yǐ huò fú rén yì shén ér wèi zhī
及司两使利柄，齿于外朝，愚智同曰： “城狐山鬼，必夜号窟居以祸福人，亦神而畏之；
yī dàn zhòu chū lù chí wú néng bì yǐ
一旦昼出路驰，无能必矣。
shū wén zài shěng shǔ bù fù jǔ qí zhí shì yǐn qí dǎng yǔ qiè yǔ móu duó nèi guān bīng bǐng nǎi yǐ gù jiāng fàn xī cháo tǒng jīng xī běi zhū zhèn xíng yíng bīng mǎ shǐ hán tài fù zhī
叔文在省署，不复举其职事，引其党与窃语，谋夺内官兵柄，乃以故将范希朝统京西北诸镇行营兵马使，韩泰副之。
chū zhōng rén shàng wèi wù huì biān shàng zhū jiāng gè yǐ zhuàng cí zhōng wèi qiě yán fāng shǔ xī cháo zhōng rén shǐ wù bīng bǐng wèi shū wén suǒ duó zhōng wèi nǎi zhǐ zhū zhèn wú yǐ bīng mǎ rù
初，中人尚未悟，会边上诸将各以状辞中尉， 且言方属希朝，中人始悟兵柄为叔文所夺，中尉乃止诸镇无以兵马入。
xī cháo hán tài yǐ zhì fèng tiān zhū jiāng bù zhì nǎi hái
希朝、韩泰已至奉天，诸将不至，乃还。
wú jǐ shū wén mǔ sǐ
无几，叔文母死。
qián yī rì shū wén zhì jiǔ zhuàn yú hàn lín yuàn yàn zhū xué shì jí nèi guān li zhōng yán jù wén zhēn liú guāng qí děng
前一日，叔文置酒馔于翰林院，宴诸学士及内官李忠言、俱文珍、刘光奇等。
zhōng yǐn shū wén bái zhū rén yuē shū wén mǔ jí bìng bǐ lái jìn xīn lù lì wèi guó jiā shì bù bì hào wù nán yì zhě yù yǐ bào shèng rén zhī zhòng zhī yě
中饮，叔文白诸人曰：“叔文母疾病， 比来尽心戮力为国家事，不避好恶难易者，欲以报圣人之重知也。
ruò yī qù cǐ zhí bǎi bàng sī zhì shuí kěn zhù shū wén yī yán zhě wàng zhū jūn kāi huái jiàn chá
若一去此职，百谤斯至，谁肯助叔文一言者，望诸君开怀见察。
yòu yuē yáng shì è fēi huǐ shū wén yù zhàng shā zhī ér wéi zhí yì nuò bù suí
”又曰：“羊士谔非毁叔文，欲杖杀之，而韦执谊懦不遂。
shū wén shēng píng bù shí liú pì nǎi yǐ wéi gāo yì qiú lǐng sān chuān pì pái mén xiāng gān yù zhí shū wén shǒu qǐ fēi xiōng rén yé
叔文生平不识刘辟，乃以韦皋意求领三川，辟排门相干， 欲执叔文手，岂非凶人耶！
shū wén yǐ lìng sǎo mù chǎng jiāng zhǎn zhī wéi zhí yì kǔ zhí bù kě
叔文已令扫木场，将斩之，韦执谊苦执不可。
shū wén wú yǐ duì
叔文无以对。
shū wén wèi yù lì huáng tài zǐ
叔文未欲立皇太子。
shùn zōng jì jiǔ jí wèi píng qún chén zhōng wài qǐng lì tài zǐ jì ér zhào xià lì guǎng líng wáng wèi tài zǐ tiān xià jiē yuè
顺宗既久疾未平，群臣中外请立太子，既而诏下立广陵王为太子，天下皆悦；
shū wén dú yǒu yōu sè ér bù gǎn yán qí shì dàn yín dù fǔ tí zhū gě liàng cí táng shī mò jù yún chū shī wèi jié shēn xiān sǐ cháng shǐ yīng xióng lèi mǎn jīn
叔文独有忧色，而不敢言其事，但吟杜甫题诸葛亮祠堂诗末句云：“出师未捷身先死，长使英雄泪满襟。
yīn xū xī qì xià rén jiē qiè xiào zhī
”因歔欷泣下，人皆窃笑之。
huáng tài zǐ jiān guó biǎn wèi yū zhōu sī hù míng nián zhū zhī
皇太子监国，贬为渝州司户，明年诛之。
wáng pī háng zhōu rén
王伾，杭州人。
shǐ wèi hàn lín shì shū dài zhào lèi qiān zhì zhèng yì dài fū diàn zhōng chéng huáng tài zǐ shì shū
始为翰林侍书待诏，累迁至正议大夫、殿中丞、皇太子侍书。
shùn zōng jí wèi qiān zuǒ sàn qí cháng shì yī qián hàn lín dài zhào
顺宗即位，迁左散骑常侍，依前翰林待诏。
pī tà róng bù rú shū wén wéi zhāo huì lù wú dà zhì mào qǐn lòu wú yǔ sù wèi tài zǐ zhī suǒ xiè xiá
伾阘茸，不如叔文，唯招贿赂，无大志，貌寝陋，吴语，素为太子之所亵狎；
ér shū wén pō rèn qì zì xǔ cū zhī shū hǎo yán shì shùn zōng shāo jìng zhī bù dé rú pī chū rù wú jiān
而叔文颇任气自许，粗知书，好言事，顺宗稍敬之，不得如伾出入无间。
shū wén rù zhǐ hàn lín ér pī rù zhì shì lín yuàn jiàn li zhōng yán niú zhāo róng děng
叔文入止翰林，而伾入至柿林院，见李忠言、牛昭容等。
rán gè yǒu suǒ zhǔ pī zhǔ wǎng lái chuán shòu
然各有所主：伾主往来传授；
wáng shū wén zhǔ jué duàn
王叔文主决断；
wéi zhí yì wéi wén gào
韦执谊为文诰；
liú yǔ xī chén jiàn hán yè hán tài liǔ zōng yuán fáng qǐ lìng zhǔn děng móu yì chàng hè cǎi tīng wài shì
刘禹锡、陈谏、韩晔、韩泰、柳宗元、房启、凌准等谋议唱和，采听外事。
ér pī yǔ shū wén jí zhū péng dǎng zhī mén chē mǎ tián còu ér pī mén yóu shèng zhēn wán lù yí suì shí bù jué
而伾与叔文及诸朋党之门，车马填凑，而伾门尤盛，珍玩赂遗， 岁时不绝。
shì zhōng wèi wú mén dà guì wéi kāi yī qiào zú yǐ shòu wù yǐ cáng jīn bǎo qí qī huò qǐn wò yú shàng
室中为无门大柜，唯开一窍，足以受物，以藏金宝，其妻或寝卧于上。
yǔ shū wén tóng biǎn kāi zhōu sī mǎ
与叔文同贬开州司马。
wáng shū wén zuì suǒ zhòng zhě li jǐng jiǎn lǚ wēn
王叔文最所重者，李景俭、吕温。
shū wén yòng shì shí jǐng jiǎn jū sàng yú dōng dōu
叔文用事时，景俭居丧于东都；
lǚ wēn shǐ tǔ bō liú bàn suì shū wén bài fāng guī
吕温使吐蕃， 留半岁，叔文败方归。
lù zhì wèi huáng tài zǐ shì dú xún zú
陆质为皇太子侍读，寻卒。
pī shū wén jì zhú zhào biǎn qí dǎng hán yè ráo zhōu sī mǎ hán tài qián zhōu sī mǎ chén jiàn tāi zhōu sī mǎ liǔ zōng yuán yǒng zhōu sī mǎ liú yǔ xī lǎng zhōu sī mǎ lìng zhǔn lián zhōu sī mǎ chéng yì chēn zhōu sī mǎ wéi zhí yì yá zhōu sī mǎ
伾、叔文既逐，诏贬其党韩晔饶州司马，韩泰虔州司马，陈谏台州司马，柳宗元永州司马，刘禹锡朗州司马，凌准连州司马，程异郴州司马，韦执谊崖州司马。
hán yè zǎi xiàng huàng zhī zú zǐ yǒu jùn cái yī fù wéi zhí yì lèi qiān shàng shū sī fēng láng zhōng
韩晔，宰相滉之族子，有俊才，依附韦执谊，累迁尚书司封郎中。
shū wén bài biǎn chí zhōu cì shǐ xún gǎi ráo zhōu sī mǎ liàng yí tīng zhōu cì shǐ yòu zhuǎn yǒng zhōu zú
叔文败，贬池州刺史，寻改饶州司马，量移汀州刺史，又转永州卒。
chén jiàn zhì shū wén bài yǐ chū wèi hé zhōng shǎo yǐn zì tāi zhōu sī mǎ liàng yí fēng zhōu cì shǐ zhuǎn tōng zhōu zú
陈谏至叔文败，已出为河中少尹，自台州司马量移封州刺史，转通州卒。
lìng zhǔn zhēn yuán èr shí nián zì zhè dōng guān chá pàn guān shì yù shǐ zhào rù wáng shū wén yǔ zhǔn yǒu jiù yǐn yòng wèi hàn lín xué shì zhuǎn yuán wài láng
凌准，贞元二十年自浙东观察判官、侍御史召入，王叔文与准有旧，引用为翰林学士，转员外郎。
zuò shū wén biǎn lián zhōu
坐叔文贬连州。
zhǔn yǒu shǐ xué shàng gǔ wén zhuàn bīn zhì èr juǎn
准有史学，尚古文，撰《邠志》二卷。
hán tài zhēn yuán zhōng lèi qiān zhì hù bù láng zhōng wáng shū wén yòng wèi fàn xī cháo shén cè xíng yíng jié dù xíng jūn sī mǎ
韩泰，贞元中累迁至户部郎中，王叔文用为范希朝神策行营节度行军司马。
tài zuì yǒu chóu huà néng jué yīn shì shēn wéi pī shū wén zhī suǒ zhòng zuò biǎn zì qián zhōu sī mǎ liàng yí zhāng zhōu cì shǐ qiān chēn zhōu
泰最有筹画，能决阴事，深为伾、叔文之所重，坐贬，自虔州司马量移漳州刺史，迁郴州。
liǔ zōng yuán liú yǔ xī zì yǒu chuán
柳宗元、刘禹锡自有传。
chéng yì jīng zhào cháng ān rén
程异，京兆长安人。
cháng shì fù jí xiāng lǐ yǐ xiào tì chēng
尝侍父疾，乡里以孝悌称。
míng jīng jí dì shì hè yáng zhōu hǎi líng zhǔ bù
明经及第，释褐扬州海陵主簿。
dēng kāi yuán lǐ kē shòu huá zhōu zhèng xiàn wèi
登《开元礼》科，授华州郑县尉。
jīng yú lì zhí pōu pàn wú zhì
精于吏职，剖判无滞。
dù què cì tóng zhōu shuài hé zhōng jiē cóng wèi bīn zuǒ
杜确刺同州，帅河中，皆从为宾佐。
zhēn yuán mò zhuó shòu jiān chá yù shǐ qiān yú bù yuán wài láng chōng yán tiě zhuǎn yùn yáng zi yuàn liú hòu
贞元末，擢授监察御史，迁虞部员外郎，充盐铁转运、扬子院留后。
shí wáng shū wén yòng shì yóu jìng fàng lì zhě jiē fù zhī yì yì bèi yǐn yòng
时王叔文用事，由迳放利者皆附之，异亦被引用。
shū wén bài zuò biǎn yuè zhōu cì shǐ gǎi chēn zhōu sī mǎ
叔文败，坐贬岳州刺史，改郴州司马。
yuán hé chū yán tiě shǐ li xùn jiàn yì xiǎo dá qián gǔ qǐng qì xiá lù yòng zhuó wèi shì yù shǐ fù wèi yáng zi liú hòu lèi jiǎn xiào bīng bù láng zhōng huái nán děng wǔ dào liǎng shuì shǐ
元和初，盐铁使李巽荐异晓达钱谷，请弃瑕录用，擢为侍御史，复为扬子留后，累检校兵部郎中、淮南等五道两税使。
yì zì huǐ qián fēi lì jǐ jié jié jiāng huái qián gǔ zhī bì duō suǒ chǎn gé
异自悔前非，厉己竭节，江淮钱谷之弊，多所铲革。
rù wèi tài fǔ shǎo qīng tài qīng zhuǎn wèi wèi qīng jiān yù shǐ zhōng chéng chōng yán tiě zhuǎn yùn fù shǐ
入为太府少卿、太卿，转卫尉卿，兼御史中丞，充盐铁转运副使。
shí huái xi yòng bīng guó yòng bù zú yì shǐ jiāng biǎo yǐ diào zhēng fù qiě fěng yǒu tǔ zhě yǐ ráo xiàn rù gòng zhì zé bù bō xià bù jùn cái jīng fèi yǐ yíng rén pō biàn zhī
时淮西用兵，国用不足，异使江表以调征赋，且讽有土者以饶羡入贡，至则不剥下，不浚财，经费以赢，人颇便之。
yóu shì zhuān lǐng yán tiě zhuǎn yùn shǐ jiān yù shǐ dài fū
由是专领盐铁转运使、兼御史大夫。
shí sān nián jiǔ yuè zhuǎn gōng bù shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì lǐng shǐ rú gù
十三年九月，转工部侍郎、同中书门下平章事，领使如故。
yì zhě yǐ yì qǐ qián gǔ lì yī dàn wèi guān bǎi liáo rén qíng dà wéi bù kě
议者以异起钱谷吏，一旦位冠百僚，人情大为不可。
yì zì zhī dāo jù yǐ qiān xùn zì mù yuè yú rì bù gǎn zhī yìn bǐng bǐ
异自知叨据，以谦逊自牧，月余日，不敢知印秉笔。
yì zhī xi běi biān jūn zhèng bù lǐ jiàn yì zhì xún biān shǐ shàng wèn shuí kě shǐ zhě yì qǐng zì xíng
异知西北边军政不理，建议置巡边使，上问谁可使者，异请自行。
yì wèi jué wú jí ér zú yuán hé shí sì nián sì yuè yě
议未决，无疾而卒，元和十四年四月也。
zèng zuǒ pú yè shì yuē gōng
赠左仆射，谥曰恭。
yì xìng lián yuē mò guān dì jiā wú yú cái rén shì duō zhī
异性廉约，殁官第，家无余财，人士多之。
huáng fǔ bó ān dìng cháo nà rén
皇甫镈，安定朝那人。
zǔ lín jǐ rǔ zhōu cì shǐ
祖邻几，汝州刺史。
fù yú cháng zhōu cì shǐ
父愉，常州刺史。
bó zhēn yuán chū dēng jìn shì dì dēng xián liáng wén xué zhì kē shòu jiān chá yù shǐ
镈贞元初登进士第，登贤良文学制科，授监察御史。
dīng mǔ yōu miǎn sàng zuò jū sāng shí báo yóu chú zhān shì fǔ sī zhí
丁母忧，免丧，坐居丧时薄游，除詹事府司直。
zhuǎn lì bù yuán wài láng pàn nán cáo fán sān nián pō qián zhì jiān lì
转吏部员外郎、判南曹，凡三年，颇钤制奸吏。
gǎi lì bù láng zhōng sān qiān sī nóng qīng jiān yù shǐ zhōng chéng cì jīn zǐ pàn dù zhī é bài hù bù shì láng
改吏部郎中，三迁司农卿、兼御史中丞，赐金紫，判度支，俄拜户部侍郎。
shí fāng tǎo huái xi qiè yú kuì yùn bó gōu bāo yán jí chǔ gòng bàn jí yì chéng chǒng yù jiā jiān yù shǐ dài fū
时方讨淮西，切于馈运，镈勾剥严急，储供办集，益承宠遇，加兼御史大夫。
shí sān nián yǔ yán tiě shǐ chéng yì tóng rì yǐ běn guān tóng píng zhāng shì lǐng shǐ rú gù
十三年，与盐铁使程异同日以本官同平章事，领使如故。
bó suī yǒu lì cái sù wú gōng wàng tè yǐ jù liǎn mèi shàng kè xuē xī ēn
镈虽有吏才，素无公望，特以聚敛媚上，刻削希恩。
zhào shū jì xià wù qíng hài yì zhì yú jiǎ fàn wú shí yì xiāng chī qiào
诏书既下，物情骇异，至于贾贩无识，亦相嗤诮。
zǎi xiàng cuī qún péi dù yǐ wù yì shàng wén xiàn zōng nù ér bù tīng
宰相崔群、裴度以物议上闻，宪宗怒而不听。
dù shàng shū qǐ ba zhī zhèng shì yīn lùn zhī yuē
度上疏乞罢知政事，因论之曰：
chén rì zuó yú yán yīng chén qǐ fú fèng shèng zhǐ wèi suì yú zhōng
臣日昨于延英陈乞，伏奉圣旨，未遂愚衷。
qiè yǐ shàng gǔ míng wáng shèng dì zhì lǐ xīng huà suī yóu yuán shǒu yì zài gǔ gōng
窃以上古明王圣帝，致理兴化，虽由元首，亦在股肱。
suǒ yǐ shù yáo shùn zhī dào zé yán jì qì gāo kuí
所以述尧、舜之道，则言稷、契、皋、夔；
jì tài zōng xuán zōng zhī dé zé yán fáng dù yáo sòng
纪太宗、玄宗之德， 则言房、杜、姚、宋。
zì gǔ zhì jīn wèi yǒu bù rèn fǔ bì ér néng dú lǐ tiān xià zhě
自古至今，未有不任辅弼而能独理天下者。
kuàng jīn tiān xià yì yú shí nián yǐ qián fāng qū jià wén wǔ kuò qīng kòu luàn jiàn shēng píng zhī yè shí yǐ de bā jiǔ
况今天下，异于十年已前，方驱驾文武，廓清寇乱，建升平之业，十已得八九。
rán huá xià ān fǒu xì yú cháo tíng cháo tíng qīng zhòng zài yú zǎi xiàng
然华夏安否，系于朝廷，朝廷轻重，在于宰相。
rú chén nú dùn sù yè zhàn jīng cháng yǐ wéi shàng yǒu shèng jūn xià wú xián chén bù néng zēng rì yuè zhī míng guǎng tiān dì zhī dé
如臣驽钝，夙夜战兢，常以为上有圣君，下无贤臣， 不能增日月之明，广天地之德。
suì shǐ měi shì jiē láo shèng xīn suǒ yǐ píng zéi ān rén fèi lì rú cǐ shí yóu chén bèi bù chēng suǒ zhí
遂使每事皆劳圣心，所以平贼安人，费力如此，实由臣辈不称所职。
fāng qī bì xià bó cǎi wù yì páng qiú rén wàng zhì zhī fǔ bì zé zhī huà chéng
方期陛下博采物议，旁求人望，致之辅弼，责之化成；
ér nǎi hū qǔ wēi rén liè yú zhòng dì shǐ zé diàn tíng bān liè xiāng yǔ jīng hài cì zé jiē qú shì sì xiāng yǔ xiào hū
而乃忽取微人，列于重地，始则殿庭班列，相与惊骇，次则街衢市肆，相与笑呼。
fú jì yuǎn jìn liú wén yǔ jīng shī wú yì
伏计远近流闻，与京师无异。
hé zhě
为什么呢？
tiān zǐ rú táng zǎi chén rú bì bì gāo zé táng gāo bì bēi zé táng bù dé gāo yǐ zǎi chén shī rén zé tiān zi bù dé zūn yǐ
天子如堂，宰臣如陛，陛高则堂高，陛卑则堂不得高矣， 宰臣失人，则天子不得尊矣。
fú yǐ bì xià ruì zhé wén míng wéi zài suǒ shòu fán suǒ yuè shì dòng dá wú yí
伏以陛下睿哲文明，唯在所授，凡所阅视，洞达无遗。
suǒ yǐ bǐ lái xuǎn rèn zǎi xiàng zòng dào bù zhōu wù cái bù jì shí gōng wàng suǒ guī jiē yǒu kě qǔ
所以比来选任宰相，纵道不周物，才不济时，公望所归，皆有可取。
kuàng huáng fǔ bó zì zhǎng cái fù wéi shì gē bō yǐ kē wèi chá yǐ kè wèi míng
况皇甫镈自掌财赋，唯事割剥，以苛为察，以刻为明。
zì jīng běi jīng xi chéng zhèn jí bǎi sī bìng yuǎn jìn zhōu fǔ yìng shì yǎng jǐ dù zhī zhī chù wú bù kǔ kǒu qiè chǐ yuàn shí qí ròu
自京北、京西城镇及百司并远近州府，应是仰给度支之处，无不苦口切齿，愿食其肉；
yóu lài chén děng měi jiā quàn jiè huò wèi zòu lùn zhù shì zhī zhōng yì lìng tōng jì
犹赖臣等每加劝诫，或为奏论，庶事之中，抑令通济。
bǐ zhě huái xi zhū jūn liáng liào suǒ pò wǔ chéng qián qí shí zhǐ yǔ yī chéng liǎng chéng shì zú yuàn nù jiē yù lí pàn
比者淮西诸军粮料，所破五成钱，其实只与一成、两成，士卒怨怒，皆欲离叛。
chén dào xíng yíng fāng qiě wèi yù zhí qí qiān yán bù jìn gōng jūn jiàn nán jù néng qián xíng bì yǒu yōu shǎng yǐ cǐ yuē dìng rán hòu qiè lēi gōng jūn guān qiě zhī jiǔ yuè yī rì liǎng chéng yǐ shàng qián jù róng nǔ lì fāng jiāng xiǎo ān bù rán bì yǒu kuì sàn
臣到行营，方且慰喻，直其迁延不进，供军渐难，俱能前行，必有优赏，以此约定，然后切勒供军官，且支九月一日两成已上钱，俱容努力，方将小安，不然必有溃散。
jīn jiù bīng xī xiàng zī qīng tǎo fá hū wén cǐ rén rù xiàng zé bì xiāng yǔ jīng rǎo yǐ wéi gèng yǒu qián shí zhī shì zé wú gào su zhī yōu
今旧兵悉向淄青讨伐，忽闻此人入相，则必相与惊扰，以为更有前时之事，则无告诉之忧。
suī qīn kè bù shǎo rán lòu luò yì duō suǒ yǐ bà bīng zhī hòu jīng fèi qián shù yī qiān sān shí wàn guàn cǐ shì yóu kě
虽侵刻不少，然漏落亦多，所以罢兵之后，经费钱数一千三十万贯，此事犹可。
zhí yǐ xìng wéi jiǎo zhà yán bù chéng shí zhāo sān mù sì tiān xià gòng zhī wéi néng shàng huò shèng cōng zú jiàn jiān xié zhī jí
直以性惟狡诈，言不诚实，朝三暮四，天下共知，惟能上惑圣聪，足见奸邪之极。
chéng yì suī rén pǐn fán sú rán xīn shì hé píng chù zhī fán jù huò yì dé lì dàn shēng zhī xiàng wèi biàn zài gōng qīng zhī shàng shí yì fēi yi
程异虽人品凡俗，然心事和平，处之烦剧，或亦得力，但升之相位，便在公卿之上，实亦非宜。
rú huáng fǔ bó tiān xià zhī rén yuàn rù gǔ suǐ bì xià jīn rì shōu wèi gǔ gōng liè zài tái dǐng qiè kǒng bù kě fú wéi tú zhī
如皇甫镈，天下之人，怨入骨髓，陛下今日收为股肱，列在台鼎， 切恐不可，伏惟图之。
tǎng bì xià nà chén kěn kuǎn sù cì yí yì yǐ fù tiān xià zhī wàng zé tiān xià xìng shèn
倘陛下纳臣恳款，速赐移易，以副天下之望，则天下幸甚。
fú wén li xiū jí bìng yì qiú rù lái rú zhè xi guān chá shǐ qiě yǔ yì de
伏闻李修疾病，亦求入来，如浙西观察使，且与亦得。
chén zhī yī yán chū kǒu bì fàn tiān wēi dàn shǐ yán xíng gān xīn huò lì
臣知一言出口，必犯天威，但使言行，甘心获戾。
jīn zhě chén ruò bù tuì tiān xià zhī rén wèi chén yǒu fù ēn chǒng
今者臣若不退，天下之人谓臣有负恩宠；
jīn tuì huǐ wèi xǔ yán yòu bù tīng rú huǒ shāo xīn ruò jiàn zǎn tǐ
今退毁未许，言又不听，如火烧心，若箭攒体。
chén zì wú zú xī xī bì xià jīn rì shì shì
臣自无足惜，惜陛下今日事势。
hé zhě
为什么呢？
huái xi dàng dìng hé běi xián níng chéng zōng liǎn shǒu xuē dì chéng quán shù shēn fù quē hán hóng yú jí tǎo zéi cǐ qǐ jīng shī qì lì néng zhì qí mìng zhī shì cháo tíng chǔ zhì néng fú qí xīn
淮西荡定，河北咸宁，承宗敛手削地，程权束身赴阙，韩弘舆疾讨贼，此岂京师气力能制其命，祗是朝廷处置能服其心。
jīn jì kāi zhōng xìng zài zào qū xià bì xià hé rěn què zì pò chú shǐ yì wàn zhī zhòng lí xīn sì fāng zhū hóu jiě tǐ
今既开中兴，再造区夏， 陛下何忍却自破除，使亿万之众离心，四方诸侯解体？
fán bǎi jūn zǐ jiē yù tòng kū
凡百君子，皆欲恸哭。
kuàng bì xià rèn chén zhī yì qǐ bǐ cháng rén
况陛下任臣之意，岂比常人；
chén shì bì xià zhī xīn gǎn tóng zhòng shì
臣事陛下之心，敢同众士？
suǒ yǐ mèi sǐ zhòng fēng yǐ wén rú bù zú guān chén dāng yǐn lǐng shòu zé
所以昧死重封以闻，如不足观， 臣当引领受责。
bì xià yǐn yī shì sì shāng tú yǔ chén tóng liè zài chén yì yǒu hé sǔn bì xià shí yǒu suǒ shāng bù shèng fèn mèn huáng kǒng zhī zhì
陛下引一市肆商徒，与臣同列，在臣亦有何损，陛下实有所伤，不胜愤懑惶恐之至。
shí xiàn zōng yǐ shì dào jiàn píng yù sì yì yú lè chí tái guǎn yǔ shāo zēng chóng shì ér yì bó tàn zhī shàng zhǐ shù gòng xiàn yú yǐ bèi jīng gòu gù dì dú pái wù yì xiāng zhī
时宪宗以世道渐平，欲肆意娱乐，池台馆宇，稍增崇饰，而异、镈探知上旨， 数贡羡余，以备经构，故帝独排物议相之；
jiàn péi dù shū yǐ wéi péng dǎng jìng bù xǐng lǎn
见裴度疏，以为朋党，竟不省览。
bó zhī gōng yì bù kě yì yǐ qiǎo mèi zì gù zòu jiǎn nèi wài guān fèng qián yǐ shàn guó yòng
镈知公议不可，益以巧媚自固，奏减内外官俸钱以赡国用；
chì xià jǐ shì zhōng cuī yòu fēng hái zhào shū qí shì fāng ba
敕下，给事中崔祐封还诏书， 其事方罢。
shí nèi chū jī nián kù wù fù dù zhī gū jià lì jiē chén xiǔ bó jǐn yǐ shàn jià mǎi zhī yǐ gěi biān jūn
时内出积年库物付度支估价，例皆陈朽，镈尽以善价买之，以给边军。
luó hú zēng cǎi chù fēng duàn liè suí shǒu sàn huài jūn shì yuàn nù jiē jù ér fén zhī
罗縠缯彩，触风断裂，随手散坏，军士怨怒，皆聚而焚之。
péi dù zòu shì yīn yán biān jūn fén cì zhī yì bó yīn yǐn qí zú zòu yuē cǐ xuē nǎi nèi kù chū zhě chén yǐ fèng èr qiān mǎi zhī jiān rèn kě yǐ jiǔ fú suǒ yán bù kě yòng jiē zhà yě
裴度奏事，因言边军焚赐之意，镈因引其足奏曰：“此靴乃内库出者，臣以俸二千买之，坚韧可以久服， 所言不可用，皆诈也。
dì yǐ wéi rán yóu shì bó yì wú jì dàn
”帝以为然，由是镈益无忌惮。
péi dù yǒu yòng bīng fá pàn zhī gōng bó xīn jí zhī yǔ zǎi xiàng li féng jí líng hú chu hé shì jǐ dù chū zhèn tài yuán
裴度有用兵伐叛之功，镈心嫉之，与宰相李逢吉、令狐楚合势挤度出镇太原。
cuī qún yǒu gōng wàng wèi jìn shēn suǒ zhòng lǚ yán shí zhèng zhī bì bó è zhī yīn yì xiàn zōng zūn hào nǎi zòu yuē zuó qún chén yì shàng huī hào cuī qún yú bì xià xī xiào dé liǎng zì
崔群有公望，为搢绅所重，屡言时政之弊，镈恶之，因议宪宗尊号，乃奏曰：“昨群臣议上徽号，崔群于陛下惜 ‘孝德’两字。
xiàn zōng nù chù qún wèi hú nán guān chá shǐ
”宪宗怒，黜群为湖南观察使。
yòu yǔ jīn wú jiāng jūn li dào gǔ yè wèi jiān móu jiàn yǐn fāng shì liǔ mì sēng dà tōng yán kě zhì cháng shēng
又与金吾将军李道古叶为奸谋，荐引方士柳泌、僧大通，言可致长生。
zhōng wèi tǔ tū chéng cuǐ ēn chǒng mò èr bó hòu lù jié qí huān xīn gù jí xiàng wèi
中尉吐突承璀恩宠莫二，镈厚赂结其欢心，故及相位。
mù zōng zài dōng gōng bèi wén bó zhī jiān xié jí jū liàng yīn tīng zhèng zhī rì zhào huáng fǔ bó qì běn fán jìn xìng wéi xiǎn xiá xíng mǐ suǒ gù wén wú kě guān suī zǎo jiàn cháo lún ér sù guāi gōng wàng
穆宗在东宫，备闻镈之奸邪，及居谅阴，听政之日，诏：“皇甫镈器本凡近， 性惟险狭，行靡所顾，文无可观，虽早践朝伦，而素乖公望。
zì zhǎng bāng jì shǔ dāng jūn xīng yǐ bō xià wèi xùn gōng jì gǔ zhòng nù
自掌邦计，属当军兴， 以剥下为徇公，既鼓众怒；
yǐ jiǎo jì wèi gū lì yòng sāi rén yán
以矫迹为孤立，用塞人言。
jì chén tái sī yì dù shí zhèng bù zhī jīng guó zhī dà tǐ bù lǜ ān biān zhī yuǎn tú sān jūn duō dòng něi zhī yōu bǎi xìng shēn diāo zhài zhī bì
洎尘台司，益蠹时政，不知经国之大体，不虑安边之远图，三军多冻馁之忧，百姓深凋瘵之弊。
shì jiē wǎng bì yán xī xū wū yuǎn jìn xián zhī cháo yě tóng yuàn
事皆罔蔽，言悉虚诬，远近咸知，朝野同怨。
ér yòu zì qiú fāng shì shàng huò xiān cháo qián tōng jiān rén zuì zài nán shè
而又恣求方士，上惑先朝，潜通奸人，罪在难舍。
hé jiā cuàn jí yǐ zhèng xíng zhāng bǐ chù xiá huāng shàng cún kuān diǎn
合加窜殛，以正刑章，俾黜遐荒，尚存宽典。
yòu zhào yuē shān rén liǔ mì zhé huái zuǒ dào shàng huò xiān cháo gù qiú mù rén guì yù yí zhòng zì zhī xū dàn réng biàn bēn táo
”又诏曰：“山人柳泌辄怀左道，上惑先朝，固求牧人，贵欲疑众，自知虚诞，仍便奔逃。
sēng dà tōng yī fāng bù jīng yào shù jiē wàng
僧大通医方不精，药术皆妄。
jì yán huò xìn jù shì jiān xié bāng guó gù yǒu cháng xíng rén shén suǒ yí gòng qì yi fù jīng zhào fǔ jué zhòng zhàng yī dùn chǔ sǐ
既延祸衅，俱是奸邪，邦国固有常刑，人神所宜共弃，宜付京兆府决重杖一顿处死。
liǔ mì běn yuē yáng rén lì shǎo xí yī shù yán duō dàn wàng
柳泌本曰杨仁力，少习医术，言多诞妄。
li dào gǔ jiān huí qiǎo huàn yǔ mì mì móu qiú jìn yán zhī yú huáng fu bó yīn zhēng rù jìn zhōng
李道古奸回巧宦，与泌密谋求进，言之于皇甫镈，因征入禁中。
zì yún néng zhì líng yào yán tiān tāi shān duō líng cǎo jūn xian suǒ huì chén cháng zhī zhī ér lì bù néng zhì
自云能致灵药，言：“天台山多灵草，君仙所会，臣尝知之，而力不能致。
yuàn wèi tiān tāi zhǎng lì yīn yǐ qiú zhī
愿为天台长吏，因以求之。
qǐ tú bù wèi tāi zhōu cì shǐ réng cì jīn zǐ
”起徒步为台州刺史，仍赐金紫。
jiàn guān lùn zòu yuē liè shèng yì yǒu hǎo fāng shì zhě yì yǔ guān hào wèi cháng lìng fù zhèng lín mín
谏官论奏曰：“列圣亦有好方士者，亦与官号，未尝令赋政临民。
xiàn zōng yuē fán yī jùn zhī lì ér zhì shén xiān cháng nián chén zǐ yú jūn fù hé ài yān
”宪宗曰：“烦一郡之力而致神仙长年，臣子于君父何爱焉！
yóu shì mò qǔ yǒu yán zhě
”由是莫取有言者。
péi lín yǐ jí yán bèi chù
裴潾以极言被黜。
mì dào tiān tāi qū yì lì mín yú shān gǔ jiān shēng yán cǎi yào biān chī zào jí
泌到天台，驱役吏民于山谷间，声言采药，鞭笞躁急。
suì yú yī wú suǒ dé jù zhà fā huò zuì jǔ jiā rù shān gǔ
岁余一无所得，惧诈发获罪， 举家入山谷。
zhè dōng guān chá shǐ zhuī bǔ sòng yú jīng shī bó yǔ li dào gǔ kěn bǎo zhèng zhī bì néng kě zhì líng yào nǎi dài zhào hàn lín yuàn
浙东观察使追捕，送于京师，镈与李道古恳保证之，必能可致灵药， 乃待诏翰林院。
xiàn zōng fú mì yào rì yì fán zào xǐ nù bù cháng nèi guān jù fēi zuì jiàn lù suì wèi shì nì
宪宗服泌药，日益烦躁，喜怒不常，内官惧非罪见戮，遂为弑逆。
dà tōng zì yún shòu yī bǎi wǔ shí suì jiǔ de yào lì
大通自云寿一百五十岁，久得药力。
yòu yǒu tián zuǒ yuán zhě fèng xiáng guó rén zì yán yǒu jī shù néng biàn wǎ lì wèi jīn bái yī shòu guó xiàn lìng
又有田佐元者，凤翔虢人，自言有奇术，能变瓦砾为金，白衣授虢县令。
chū liǔ mì xì jīng zhào fǔ yù lì huà zhī yuē hé kǔ zuò cǐ xū jiǎo
初，柳泌系京兆府，狱吏叱之曰：“何苦作此虚矫？
mì yuē wú běn wú cǐ xīn shì li dào gǔ jiào wǒ qiě yún shòu sì bǎi suì
” 泌曰：“吾本无此心，是李道古教我，且云寿四百岁。
fǔ lì fáng yú zhōu mì kǒng qí yǐn huà
”府吏防虞周密，恐其隐化；
jí jiě yī jiù zhū yī wú biàn yì dàn jiǔ zhuó zhī bān hén jiā shēn ér yǐ
及解衣就诛，一无变异，但灸灼之瘢痕浃身而已。
bó zú yú biǎn suǒ
镈卒于贬所。
bó dì yōng duān shì yě
镈弟镛，端士也。
yì jìn shì zhuó dì lèi lì xuān xī fèng xiáng shǐ fǔ cóng shì rù wèi diàn zhōng shì yù shǐ zhuǎn bǐ bù yuán wài láng hé nán xiàn lìng dōu guān láng zhōng hé nán shǎo yǐn
亦进士擢第，累历宣歙、凤翔使府从事，入为殿中侍御史， 转比部员外郎、河南县令、都官郎中、河南少尹。
shí bó wèi zǎi xiàng lǐng dù zhī ēn chǒng shū yì
时镈为宰相，领度支，恩宠殊异。
yōng è qí tài shèng měi dì xiōng yàn yǔ jí jí yán zhī bó pō bú yuè
镛恶其太盛，每弟兄宴语，即极言之，镈颇不悦。
nǎi qiú wèi fēn sī chú yòu shù zǐ
乃求为分司，除右庶子。
jí bó huò zuì cháo tíng sù zhī yōng yǒu xiān jiàn zhī míng bù zhī zuì zhēng wèi guó zi jì jiǔ gǎi tài zǐ bīn kè mì shū jiān
及镈获罪，朝廷素知镛有先见之明，不之罪，征为国子祭酒，改太子宾客、秘书监。
kāi chéng chū chú tài zǐ shǎo bǎo fēn sī zú nián sì shí jiǔ
开成初，除太子少保分司，卒年四十九。
yōng néng wén yóu gōng shī shí lè dào zì yí bù xiè shì wù dāng shí míng shì jiē yǔ zhī jiāo
镛能文，尤工诗什，乐道自怡，不屑世务，当时名士皆与之交。
yǒu jí shí bā juǎn zhe xìng yán shí sì piān
有集十八卷，著《性言》十四篇。
shǐ chén yuē jiān xié hài zhèng zì gǔ yǒu zhī
史臣曰：奸邪害正，自古有之；
ér jiǎo dàn wú jì dù xián shāng shàn wèi yǒu rú yán líng huáng fǔ zhī shén yě
而矫诞无忌，妒贤伤善，未有如延龄、皇甫之甚也。
chén měi dú lù chéng xiàng lùn yán líng shū wèi cháng bù qì xià zhān jīn qí shǒu zhèng xiào zhōng wèi zōng shè dà jì fēi duān shì yì yǒu ān néng gǎn jī fàn nán rú cǐ
臣每读陆丞相论延龄疏，未尝不泣下沾衿，其守正效忠，为宗社大计，非端士益友，安能感激犯难如此？
yì zāi dé zōng zhī wéi rén zhǔ yě zhōng liáng bù yòng chán tè shì chóng nǎi zhì shēn bō guó zhūn jǐ jiāng fù miè shàng dú bǎo yán líng zhī shì bù wù lú qǐ zhī fēi bēi fū
异哉德宗之为人主也，忠良不用，谗慝是崇，乃至身播国屯，几将覆灭，尚独保延龄之是，不悟卢杞之非，悲夫！
zhí yì shū wén chéng shí duō pì ér yù wò yùn liù hé zhēn zhuó wàn jǐ
执谊、叔文，乘时多僻，而欲斡运六合，斟酌万几；
liú liǔ zhū shēng zhú chòu shì lì hé kuáng wàng zhī shén yě
刘、柳诸生，逐臭市利，何狂妄之甚也！
zhāng wǔ xióng cái ruì duàn jiǎn xuē lì jiē
章武雄材睿断，翦削厉阶；
jì zhú qún dù ér xiāng yì bó gài jì nián zhī yāo huò yě fu hé yán zāi
洎逐群、度而相异、镈，盖季年之妖惑也，夫何言哉！
zàn yuē zhēn yuán zhī fēng hǎo nìng è zhōng
赞曰：贞元之风，好佞恶忠。
líng bó hài shàn wèi guó dù chóng
龄、镈害善，为国蠹虫。
péi lù xiàn tì jí è rú fēng
裴、陆献替，嫉恶如风。
tiān tīng fěi chén wú dào sī qióng
天听匪谌，吾道斯穷。