shí huò shàng
食货上
xiān wáng zhī zhì dù de yǐ jū rén jūn qí wò jí chà qí gòng fù gài liǎn zhī bì yǐ dào yě
先王之制，度地以居人，均其沃瘠，差其贡赋，盖敛之必以道也。
liàng rù ér wèi chū jié yòng ér ài rén dù cái shěng fèi gài yòng zhī bì yǒu dù yě shì gù jì zhù qiě fù ér jiào huà xíng yān
量入而为出， 节用而爱人，度财省费，盖用之必有度也，是故既庶且富，而教化行焉。
zhōu yǒu jǐng tián zhī zhì qín yǒu qiān mò zhī fǎ èr shì fā lǘ zuǒ ér hǎi nèi bēng lí hàn wǔ shuì zhōu chē ér guó yòng yǐ jié
周有井田之制，秦有阡陌之法，二世发闾左而海内崩离，汉武税舟车而国用以竭。
zì gǔ yǒu guó yǒu jiā xīng wáng shèng shuāi wèi cháng bù yóu cǐ yě
自古有国有家，兴亡盛衰，未尝不由此也。
suí wén dì yīn zhōu shì píng qí zhī hòu fǔ kù chōng shí zhù shì jié jiǎn wèi cháng xū fèi
隋文帝因周氏平齐之后，府库充实，庶事节俭， 未尝虚费。
kāi huáng zhī chū yì zhě yǐ bǐ hàn dài wén jǐng yǒu sù chén guàn xiǔ zhī jī
开皇之初，议者以比汉代文、景，有粟陈贯朽之积。
yáng dì jí wèi dà zòng shē mǐ jiā yǐ dōng xī xíng xìng yú jià bù xī zhēng tǎo sì yí bīng chē lǚ dòng
炀帝即位，大纵奢靡，加以东西行幸，舆驾不息，征讨四夷，兵车屡动。
xi shī lǜ yú shā jiǎo dōng sàng shī yú liáo jié shù nián zhī jiān gōng sī qìng jié cái lì jì dān guó suì wáng yǐ
西失律于沙徼，东丧师于辽、 碣，数年之间，公私罄竭，财力既殚，国遂亡矣。
gāo zǔ fā jì tài yuán yīn jìn yáng gōng liú shǒu kù wù yǐ gōng jūn yòng
高祖发迹太原，因晋阳宫留守库物，以供军用。
jì píng jīng chéng xiān fēng fǔ kù shǎng cì gěi yòng jiē yǒu jié zhì zhēng liǎn fù yì wu zài kuān jiǎn
既平京城，先封府库，赏赐给用，皆有节制，征敛赋役，务在宽简。
wèi jí yú nián suì chéng dì yè
未及逾年，遂成帝业。
qí hòu zhǎng cái fù zhě shì yǒu rén yān
其后掌财赋者，世有人焉。
kāi yuán yǐ qián shì guī shàng shū shěng kāi yuán yǐ hòu quán yí tā guān
开元已前，事归尚书省，开元已后，权移他官。
yóu shì yǒu zhuǎn yùn shǐ zū yōng shǐ yán tiě shǐ dù zhī yán tiě zhuǎn yùn shǐ cháng píng zhù qián yán tiě shǐ zū yōng qīng miáo shǐ shuǐ lù yùn yán tiě zū yōng shǐ liǎng shuì shǐ suí shì lì míng yán gé bù yī
由是有转运使、租庸使、盐铁使、度支盐铁转运使、常平铸钱盐铁使、租庸青苗使、水陆运盐铁租庸使、两税使，随事立名，沿革不一。
shè guān fēn zhí xuǎn xián rèn néng de qí rén zé yǒu yì yú guó jiā fēi qí cái zé yí huàn yú lí shù cǐ yòu bù kě bù zhī yě
设官分职，选贤任能，得其人则有益于国家，非其才则贻患于黎庶，此又不可不知也。
rú péi yào qīng liú yàn li xùn shù jūn zǐ biàn shí lì wù fù guó ān mín zú wèi shì fǎ zhě yě
如裴耀卿、刘晏、李巽数君子，便时利物，富国安民，足为世法者也。
kāi yuán zhōng yǒu yù shǐ yǔ wén róng xiàn cè kuò jí wài shèng tián sè yì wěi làn jí táo hù xǔ guī shǒu miǎn wǔ nián zhēng fù
开元中，有御史宇文融献策，括籍外剩田：色役伪滥，及逃户许归首，免五年征赋。
měi dīng liàng shuì yī qiān wǔ bǎi qián zhì shè yù shǐ fēn lù jiǎn kuò yǐn shěn
每丁量税一千五百钱，置摄御史，分路检括隐审。
de hù bā shí yú wàn tián yì chēng shì de qián shù bǎi wàn guàn xuán zōng yǐ wéi néng shù nián jiān bá wèi yù shǐ zhōng chéng hù bù shì láng
得户八十余万，田亦称是， 得钱数百万贯，玄宗以为能，数年间拔为御史中丞、户部侍郎。
róng yòu huà cè kāi hé běi wáng mǎng hé gài tián shù qiān qǐng yǐ yíng dào tián shì wèi guǒ ér róng bài
融又画策开河北王莽河，溉田数千顷，以营稻田，事未果而融败。
shí yòu yáng chóng lǐ wèi tài fǔ qīng qīng yán shàn gōu bāo fēn cùn zī zhū gōng qīn bù yàn
时又杨崇礼为太府卿，清严善勾剥， 分寸锱铢，躬亲不厌。
zhuǎn shū nà qiàn zhé gū zì sǔn bì lìng zhēng sòng
转输纳欠，折估渍损，必令征送。
tiān xià zhōu xiàn zhēng cái bó sì shí bù zhǐ
天下州县征财帛，四时不止。
jí lǎo bìng zhì shì yǐ qí zi shèn qín wèi yù shǐ zhuān zhī tài fǔ chū nà
及老病致仕，以其子慎矜为御史，专知太府出纳。
qí dì shèn míng yòu zhuān zhī jīng cāng jiē yǐ kē kè hài rén chéng zhǔ ēn ér zhēng zé
其弟慎名又专知京仓，皆以苛刻害人，承主恩而征责。
yòu yǒu wéi jiān guī yǔ wén róng yáng shèn qín zhī jī nǎi qǐng yú jiāng huái zhuǎn yùn zū mǐ qǔ zhōu xiàn yì cāng sù zhuǎn shì qīng huò chà fù hù yā chuán ruò chí liú sǔn huài jiē zhēng chuán hù
又有韦坚，规宇文融、杨慎矜之迹，乃请于江淮转运租米，取州县义仓粟，转市轻货，差富户押船，若迟留损坏，皆征船户。
guān zhōng cáo qú záo guǎng yùn tán yǐ wǎn shān dōng zhī sù suì sì bǎi wàn shí dì yǐ wéi néng yòu zhì guì shèng
关中漕渠， 凿广运潭以挽山东之粟，岁四百万石，帝以为能，又至贵盛。
yòu wáng hóng jìn jì fèn shēn zì wèi hù kǒu sè yì shǐ zhēng bāo cái huò měi suì jìn qián bǎi yì bǎo huò chēng shì
又王𫟹进计，奋身自为户口色役使，征剥财货，每岁进钱百亿，宝货称是。
yún fēi zhèng é zū yōng biàn rù bǎi bǎo dà yíng kù yǐ gōng rén zhǔ yàn sī shǎng cì zhī yòng
云非正额租庸，便入百宝大盈库，以供人主宴私赏赐之用。
xuán zōng rì yì juàn zhī shù nián jiān yì wèi yù shǐ dài fū jīng zhào yǐn dài èr shí yú shǐ
玄宗日益眷之，数年间亦为御史大夫、京兆尹、带二十余使。
yòu yáng guó zhōng jiè jiāo fáng zhī shì chéng ēn xìng dài sì shí yú shǐ yún jīng qí tīng lǎn bì shù bèi hóng yì yòu jiàn chǒng guì
又杨国忠藉椒房之势，承恩幸，带四十余使，云经其听览，必数倍弘益， 又见宠贵。
tài píng jì jiǔ tiān xià zhì ān rén bù yuàn luàn
太平既久，天下至安，人不愿乱。
ér cǐ shù rén shè guǐ jì yǐ qīn rǎo zhī fán èr shí wǔ rén tóng wèi bāo sàng ér rén wú gǎn yán zhī zhě
而此数人，设诡计以侵扰之，凡二十五人，同为剥丧，而人无敢言之者。
jí ān lù shān fǎn yú fàn yáng liǎng jīng cāng kù yíng yì ér bù kě míng
及安禄山反于范阳，两京仓库盈溢而不可名。
yáng guó zhōng shè jì chēng bù kě hào zhèng kù zhī wù nǎi shǐ yù shǐ cuī zhòng yú hé dōng nà qián dù sēng ní dào shì xún rì jiān xíng qián bǎi wàn
杨国忠设计，称不可耗正库之物，乃使御史崔众于河东纳钱度僧、尼、道士，旬日间行钱百万。
xuán zōng xìng bā shǔ zhèng fǎng
玄宗幸巴蜀，郑昉
shǐ jiàn nán qǐng yú jiāng líng shuì yán má yǐ zī guó guān zhì lì yǐ dū zhī
使剑南，请于江陵税盐麻以资国，官置吏以督之。
sù zōng jiàn hào yú líng wǔ hòu yòng yún jiān zhèng shū qīng wèi yù shǐ yú jiāng huái jiān háo zú fù shāng lǜ dài jí mài guān jué yǐ bì guó yòng
肃宗建号于灵武，后用云间郑叔清为御史，于江淮间豪族富商率贷及卖官爵， 以裨国用。
dé zōng cháo tǎo hé shuò jí li xī liè wù lì hào jié
德宗朝讨河朔及李希烈，物力耗竭。
zhào zàn sī guó jì xiān suǒ kè bāo yǐ wéi guó yòng bù zú yi fù qǔ yú xià yǐ zī jūn xù
赵赞司国计，纤琐刻剥，以为国用不足，宜赋取于下，以资军蓄。
yǔ jiàn guān chén jīng děng gèng chén jì cè zàn qǐng shuì jīng shī jū rén wū zhái jù qí jiān jià chà děng jì rù
与谏官陈京等更陈计策，赞请税京师居人屋宅，据其间架差等计入。
chén jīng yòu qǐng jí liè sì shāng gǔ zī chǎn yǐ fēn shù jiè zhī
陈京又请籍列肆商贾资产，以分数借之。
zǎi xiàng tóng wèi qī wǎng suì xíng qí jì
宰相同为欺罔，遂行其计。
zhōng wài fèi téng rén huái yuàn wàng
中外沸腾，人怀怨望。
shí yòu pèi wáng gōng yǐ xià jí cháng zài fāng zhèn zhī jiā chū jiā tóng jí mǎ yǐ zhù zhēng xíng gōng sī áo rán yǐ
时又配王公已下及尝在方镇之家出家僮及马以助征行， 公私嚣然矣。
hòu yòu zhāng pāng péi yán líng wáng yá děng bō xià mèi shàng cǐ jiē zú wèi shì jiè zhě yě
后又张滂、裴延龄、王涯等，剥下媚上，此皆足为世戒者也。
xiān shì xìng yuán kè fù jīng shī hòu fǔ cáng jǐn xū zhū dào chū yǒu jìn fèng yǐ zī jīng fèi fù shí yǒu xuān suǒ
先是兴元克复京师后，府藏尽虚，诸道初有进奉，以资经费，复时有宣索。
qí hòu zhū zéi jì píng cháo tíng wú shì cháng fù zhī wài jìn fèng bù xī
其后诸贼既平，朝廷无事，常赋之外，进奉不息。
wéi gāo jiàn nán yǒu rì jìn li jiān jiāng xī yǒu yuè jìn
韦皋剑南有日进，李兼江西有月进。
dù yà yáng zhōu liú zàn xuān zhōu wáng wěi li qí
杜亚扬州、刘赞宣州、王纬李锜
zhè xi jiē jìng wèi jìn fèng yǐ gù ēn zé
浙西，皆竞为进奉，以固恩泽。
gòng rù zhī zòu jiē bái chén yú zhèng shuì wài fāng yuán yì yuē xiàn yú
贡入之奏，皆白臣于正税外方圆，亦曰“羡余”。
jié dù shǐ huò tuō yán mì zhǐ chéng cǐ dào mào guān wù
节度使或托言密旨，乘此盗贸官物。
zhū dào yǒu zhé fá guān lì rù qí cái zhě kè lù lǐn tōng jīn dá dào zhě shuì zhī shí shū yì guǒ zhě shuì zhī sǐ wáng zhě shuì zhī
诸道有谪罚官吏入其财者，刻禄廪，通津达道者税之，莳蔬艺果者税之，死亡者税之。
jié dù guān chá jiāo dài huò xiān qī shuì rù yǐ wéi jìn fèng
节度观察交代，或先期税入以为进奉。
rán shí xiàn qí èr sān ěr qí yú mò rù bù kě shèng jì
然十献其二三耳，其余没入，不可胜纪。
cǐ jié dù shǐ jìn fèng yě
此节度使进奉也。
qí hòu péi sù wèi cháng zhōu cì shǐ nǎi yù huò xīn tàn àn dú bǎi jiǎ zhī shàng jiē guī lì yān
其后裴肃为常州刺史，乃鬻货薪炭案牍，百贾之上，皆规利焉。
suì yú yòu jìn fèng
岁余又进奉。
wú jǐ qiān zhè dōng guān chá shǐ
无几，迁浙东观察使。
tiān xià cì shǐ jìn fèng zì sù shǐ yě
天下刺史进奉，自肃始也。
liú zàn sǐ yú xuān zhōu yán shòu wèi pàn guān qīng jūn fǔ zī yòng jìn fèng
刘赞死于宣州，严绶为判官，倾军府资用进奉。
wú jǐ bài xíng bù yuán wài láng
无几，拜刑部员外郎。
tiān xià pàn guān jìn fèng zì shòu shǐ yě
天下判官进奉，自绶始也。
xí yǐ wéi cháng liú dàng wàng fǎn
习以为常， 流宕忘返。
dà dǐ yǒu táng zhī yù tiān xià yě yǒu liǎng shuì yān yǒu yán tiě yān yǒu cáo yùn yān yǒu cāng lǐn yān yǒu zá shuì yān
大抵有唐之御天下也，有两税焉，有盐铁焉，有漕运焉，有仓廪焉，有杂税焉。
jīn kǎo qí běn mò xù qí pǐ zāng yǐ wéi shí huò zhì yún
今考其本末，叙其否臧，以为《食货志》云。
wǔ dé qī nián shǐ dìng lǜ lìng
武德七年，始定律令。
yǐ dù tián zhī zhì wǔ chǐ wèi bù bù èr bǎi sì shí wèi mǔ mǔ bǎi wéi qǐng
以度田之制：五尺为步，步二百四十为亩，亩百为顷。
dīng nán zhōng nán gěi yī qǐng dǔ jí fèi jí gěi sì shí mǔ guǎ qī qiè sān shí mǔ
丁男、中男给一顷，笃疾、废疾给四十亩，寡妻妾三十亩。
ruò wéi hù zhě jiā èr shí mǔ
若为户者加二十亩。
suǒ shòu zhī tián shí fēn zhī èr wèi shì yè bā wèi kǒu fēn
所授之田，十分之二为世业，八为口分。
shì yè zhī tián shēn sǐ zé chéng hù zhě biàn shòu zhī
世业之田，身死则承户者便授之；
kǒu fēn zé shōu rù guān gèng yǐ gěi rén
口分，则收入官，更以给人。
fù yì zhī fǎ měi dīng suì rù zū sù èr shí
赋役之法：每丁岁入租粟二石。
diào zé suí xiāng tǔ suǒ chǎn líng juàn shī gè èr zhàng bù jiā wǔ fēn zhī yī
调则随乡土所产，绫、绢、𫄟 各二丈，布加五分之一。
shū líng juàn shī zhě jiān diào mián sān liǎng
输绫、绢、𫄟者，兼调绵三两；
shū bù zhě má sān jīn
输布者，麻三斤。
fán dīng suì yì èr xún
凡丁， 岁役二旬。
ruò bù yì zé shōu qí yòng měi rì sān chǐ
若不役，则收其佣，每日三尺。
yǒu shì ér jiā yì zhě xún yǒu wǔ rì miǎn qí diào sān xún zé zū diào jù miǎn
有事而加役者，旬有五日免其调，三旬则租调俱免。
tōng zhèng yì bìng bù guò wǔ shí rì
通正役，并不过五十日。
ruò lǐng nán zhū zhōu zé shuì mǐ shàng hù yī shí èr dòu cì hù bā dòu xià hù liù dòu
若岭南诸州则税米，上户一石二斗，次户八斗，下户六斗。
ruò yí liáo zhī hù jiē cóng bàn shū
若夷獠之户，皆从半输。
fán hú nèi fù zhě shàng hù dīng shuì qián shí wén cì hù wǔ wén xià hù miǎn zhī
蕃胡内附者，上户丁税钱十文，次户五文， 下户免之。
fù jīng èr nián zhě shàng hù dīng shū yáng èr kǒu cì hù yī kǒu xià sān hù gòng yī kǒu
附经二年者，上户丁输羊二口，次户一口，下，三户共一口。
fán shuǐ hàn chóng shuāng wèi zāi shí fēn sǔn sì yǐ shàng miǎn zū sǔn liù yǐ shàng miǎn diào sǔn qī yǐ shàng kè yì jù miǎn
凡水旱虫霜为灾，十分损四已上免租，损六已上免调，损七已上课役俱免。
fán tiān xià rén hù liàng qí zī chǎn dìng wèi jiǔ děng
凡天下人户，量其资产，定为九等。
měi sān nián xiàn sī zhù dìng zhōu sī fù zhī
每三年，县司注定，州司覆之。
bǎi hù wèi lǐ wǔ lǐ wèi xiāng
百户为里， 五里为乡。
sì jiā wèi lín wǔ jiā wèi bǎo
四家为邻，五家为保。
zài yì jū zhě wèi fang zài tián yě zhě wèi cūn
在邑居者为坊，在田野者为村。
cūn fāng lín lǐ dì xiāng dū chá
村坊邻里，递相督察。
shì nóng gōng shāng sì rén gè yè
士农工商，四人各业。
shí lù zhī jiā bù dé yǔ xià rén zhēng lì
食禄之家，不得与下人争利。
gōng shāng zá lèi bù dé yù yú shì wu
工商杂类，不得预于士伍。
nán nǚ shǐ shēng zhě wèi huáng sì suì wèi xiǎo shí liù wèi zhōng èr shí yī wèi dīng liù shí wèi lǎo
男女始生者为黄，四岁为小，十六为中，二十一为丁，六十为老。
měi suì yī zào jì zhàng sān nián yī zào hù jí
每岁一造计帐，三年一造户籍。
zhōu xiàn liú wǔ bǐ shàng shū shěng liú sān bǐ
州县留五比，尚书省留三比。
shén lóng yuán nián wéi shù rén wèi huáng hòu wu yù qiú mèi yú rén shàng biǎo qǐng yǐ èr shí èr wèi dīng wǔ shí bā wèi lǎo zhì cóng zhī
神龙元年，韦庶人为皇后，务欲求媚于人，上表请以二十二为丁，五十八为老，制从之。
jí wéi shì zhū fù jiù
及韦氏诛，复旧。
zhì tiān bǎo sān nián yòu jiàng yōu zhì yǐ shí bā wèi zhōng nán èr shí èr wèi dīng
至天宝三年，又降优制，以十八为中男，二十二为丁。
tiān xià jí shǐ zào sì běn jīng shī jí dōng jīng shàng shū shěng hù bù gè zhù yī běn yǐ bèi chē jià xíng xìng shěng yú zài yùn zhī fèi yān
天下籍始造四本，京师及东京尚书省、户部各贮一本，以备车驾行幸，省于载运之费焉。
fán quán héng dù liàng zhī zhì dù yǐ běi fāng jù
凡权衡度量之制：度，以北方秬
shǔ zhōng zhě yī shǔ zhī guǎng wéi fēn shí fēn wèi cùn shí cùn wèi chǐ shí chǐ wèi zhàng
黍中者一黍之广为分，十分为寸，十寸为尺，十尺为丈。
liàng yǐ jù
量，以秬
shǔ zhōng zhě róng yī qiān èr bǎi wéi yuè èr yuè wèi hé shí hé wéi shēng shí shēng wèi dòu
黍中者容一千二百为龠，二龠为合，十合为升，十升为斗；
sān shēng wèi dà shēng sān dòu wèi dà dǒu shí dà dǒu wèi hú
三升为大升，三斗为大斗，十大斗为斛。
quán héng yǐ jù shǔ zhōng zhě bǎi shǔ zhī zhòng wèi zhū èr shí sì zhū wèi liǎng sān liǎng wèi dà liǎng shí liù liǎng wèi jīn
权衡：以秬黍中者百黍之重为铢， 二十四铢为两，三两为大两，十六两为斤。
diào zhōng lǜ cè guǐ jǐng hé tāng yào jí guān miǎn zhì yòng xiǎo shēng xiǎo liǎng zì yú gōng sī yòng dà shēng dà liǎng
调钟律，测晷景，合汤药及冠冕，制用小升小两，自余公私用大升大两。
yòu shān dōng zhū zhōu yǐ yī chǐ èr cùn wèi dà chǐ rén jiān xíng yòng zhī
又山东诸州，以一尺二寸为大尺，人间行用之。
qí liàng zhì gōng sī yòu bù yòng yuè hé nèi zhī fēn zé yǒu chāo cuō zhī xì
其量制，公私又不用龠，合内之分，则有抄撮之细。
tiān bǎo jiǔ zài èr yuè chì chē zhóu zhǎng qī chǐ èr cùn miàn sān jīn sì liǎng yán dòu liàng chú mò qián měi guàn èr shí wén
天宝九载二月，敕：“车轴长七尺二寸，面三斤四两，盐斗，量除陌钱每贯二十文。
xiān shì kāi yuán bā nián zhēng yuè chì qīng zhě yǐ yōng diào wú píng hào wù xū zhǔn gù qiǎn zuò yàng yǐ bān zhū zhōu lìng qí hǎo bù dé guò jīng è bù dé zhì làn rèn tǔ zuò gòng fáng yuán sī zài
”先是，开元八年正月，敕：“顷者以庸调无凭，好恶须准，故遣作样以颁诸州，令其好不得过精，恶不得至滥，任土作贡，防源斯在。
ér zhū zhōu sòng wù zuò qiǎo shēng duān gǒu yù fù yú jīn liǎng suì zé jiā qí zhàng chǐ zhì yǒu wǔ zhàng wèi shū zhě lǐ shén bù rán
而诸州送物，作巧生端，苟欲副于斤两，遂则加其丈尺，至有五丈为疋者，理甚不然。
kuò yī chǐ bā cùn zhǎng sì zhàng tóng wén gòng guǐ qí shì jiǔ xíng lì yàng zhī shí yì zài cǐ shù
阔一尺八寸，长四丈，同文共轨，其事久行，立样之时，亦载此数。
ruò qiú liǎng ér jiā chǐ shén mù sì ér cháo sān
若求两而加尺，甚暮四而朝三。
yi lìng suǒ sī jiǎn yuè yǒu yú yú bǐ nián cháng lì zhàng chǐ guò duō zòu wén
宜令所司简阅，有逾于比年常例，丈尺过多，奏闻。
èr shí èr nián wǔ yuè chì dìng hù kǒu zhī shí bǎi xìng fēi shāng hù guō wài jū zhái jí měi dīng yī niú bù dé jiāng rù huò cái shù
二十二年五月，敕：“定户口之时，百姓非商户郭外居宅及每丁一牛，不得将入货财数。
qí zá jiang jí mù shì bìng zhū sè tóng lèi yǒu fán yì hé miǎn zhēng xíng zhě yī hù zhī nèi sì dīng yǐ shàng rèn cǐ sè yì bù dé guò liǎng rén sān dīng yǐ shàng bù dé guò yī rén
其杂匠及幕士并诸色同类，有蕃役合免征行者，一户之内，四丁已上， 任此色役不得过两人，三丁已上，不得过一人。
qí nián qī yuè shí bā rì chì zì jīn yǐ hòu jīng zhào fǔ guān nèi zhū zhōu yìng zhēng yōng diào jí zī kè bìng xiàn shí yuè sān shí rì bì
”其年七月十八日，敕：“自今已后，京兆府关内诸州，应征庸调及资课，并限十月三十日毕。
zhì tiān bǎo sān zài èr yuè èr shí wǔ rì shè wén měi zài yōng diào bā yuè zhēng yǐ nóng gōng wèi bì kǒng nán jì bàn
”至天宝三载二月二十五日赦文：“每载庸调八月征，以农功未毕，恐难济办。
zì jīn yǐ hòu yán zhì jiǔ yuè sān shí rì wéi xiàn
自今已后，延至九月三十日为限。
èr shí wǔ nián sān yuè chì guān fǔ yōng diào suǒ shuì fēi shǎo jì guǎ cán sāng jiē zī shū sù cháng jiàn tiào guì mǎi sǔn fèi yú shēn
”二十五年三月，敕：“关辅庸调，所税非少，既寡蚕桑，皆资菽粟， 常贱粜贵买，损费逾深。
yòu jiāng huái děng kǔ biàn zào zhī láo hé lù zēng zhuǎn shū zhī bì měi jì qí yùn jiǎo shù bèi jiā qián
又江淮等苦变造之劳，河路增转输之弊，每计其运脚，数倍加钱。
jīn suì zhǔ hé píng shù wù ráng jiàn nán mǔ yǒu shí qiān zhī huò jīng shī tóng shuǐ huǒ zhī ráo jūn qí yú yǐ jiǎn yuǎn fèi shùn qí biàn shǐ nóng wú shāng
今岁属和平，庶物穰贱，南亩有十千之获，京师同水火之饶，均其余以减远费，顺其便使农无伤。
zì jīn yǐ hòu guān nèi zhū zhōu yōng tiáo zī kè bìng yi zhǔn shí jià biàn sù qǔ mǐ sòng zhì jīng zhú yào zhī yòng
自今已后，关内诸州庸调资课，并宜准时价变粟取米，送至京逐要支用。
qí lù yuǎn chù bù kě yùn sòng zhě yi suǒ zài shōu zhù biàn chōng suí jìn jūn liáng
其路远处不可运送者，宜所在收贮，便充随近军粮。
qí hé nán hé běi yǒu bù tōng shuǐ lì yi zhé zū zào juàn yǐ dài guān zhōng diào kè
其河南、河北有不通水利，宜折租造绢，以代关中调课。
suǒ sī réng míng wèi tiáo jiàn chēng zhèn yì yān
所司仍明为条件，称朕意焉。
tiān bǎo yuán nián zhēng yuè yī rì shè wén rú wén bǎi xìng zhī nèi yǒu hù gāo dīng duō gǒu wèi guī bì fù mǔ jiàn zài nǎi bié jí yì jū
天宝元年正月一日赦文：如闻百姓之内，有户高丁多，苟为规避，父母见在， 乃别籍异居。
yi lìng zhōu xiàn kān huì
宜令州县勘会。
qí yī jiā zhī zhōng yǒu shí dīng yǐ shàng zhě fàng liǎng dīng zhēng xíng fù yì
其一家之中，有十丁已上者，放两丁征行赋役。
wǔ dīng yǐ shàng fàng yī dīng
五丁已上，放一丁。
jí lìng tóng jí gòng jū yǐ dūn fēng jiào
即令同籍共居，以敦风教。
qí shì dīng xiào jiǎ miǎn chà kē
其侍丁孝假，免差科。
guǎng dé yuán nián qī yuè zhào yī hù zhī zhōng sān dīng fàng yī dīng yōng diào
”广德元年七月， 诏：“一户之中，三丁放一丁庸调。
dì shuì yī jiù měi mǔ shuì èr shēng
地税依旧每亩税二升。
tiān xià nán zǐ yi èr shí sān chéng dīng wǔ shí bā wèi lǎo
天下男子，宜二十三成丁，五十八为老。
yǒng tài yuán nián wǔ yuè jīng zhào mài dà rěn jīng zhào yǐn dì wǔ qí zòu qǐng měi shí mǔ guān shuì yī mǔ xiào gǔ shí yī zhī shuì
”永泰元年五月，京兆麦大稔，京兆尹第五琦奏请每十亩官税一亩，效古什一之税。
cóng zhī
从之。
èr nián wǔ yuè zhū dào shuì dì qián shǐ diàn zhōng shì yù shǐ wéi guāng yì děng zì zhū dào shǐ hái de qián sì bǎi jiǔ shí wàn guàn
二年五月，诸道税地钱使、殿中侍御史韦光裔等自诸道使还，得钱四百九十万贯。
qián yuán yǐ lái shǔ tiān xià yòng bīng jīng shī bǎi liáo fèng qián jiǎn hào
乾元以来，属天下用兵，京师百僚俸钱减耗。
shàng jí wèi tuī ēn shù liáo xià yì gōng qīng
上即位， 推恩庶僚，下议公卿。
huò yǐ shuì mǔ yǒu miáo zhě gōng sī xián jì
或以税亩有苗者，公私咸济。
nǎi fēn qiǎn xiàn guān shuì tiān xià de qīng miáo qián yǐ chōng bǎi sī kè liào
乃分遣宪官，税天下地青苗钱， 以充百司课料。
zhì shì réng yǐ yù shǐ dài fū wèi shuì dì qián wù shǐ suì yǐ wéi cháng jūn gěi bǎi guān
至是，仍以御史大夫为税地钱物使，岁以为常，均给百官。
dà lì sì nián zhēng yuè shí bā rì chì yǒu sī dìng tiān xià bǎi xìng jí wáng gōng yǐ xià měi nián shuì qián fēn wéi jiǔ děng shàng shàng hù sì qiān wén shàng zhōng hù sān qiān wǔ bǎi wén shàng xià hù sān qiān wén
大历四年正月十八日，敕有司：“定天下百姓及王公已下每年税钱，分为九等： 上上户四千文，上中户三千五百文，上下户三千文。
zhōng shàng hù èr qiān wǔ bǎi wén zhōng zhōng hù èr qiān wén zhōng xià hù yī qiān wǔ bǎi wén
中上户二千五百文，中中户二千文，中下户一千五百文。
xià shàng hù yī qiān wén xià zhōng hù qī bǎi wén xià xià hù wǔ bǎi wén
下上户一千文，下中户七百文，下下户五百文。
qí jiàn guān yī pǐn zhǔn shàng shàng hù jiǔ pǐn zhǔn xià xià hù yú pǐn bìng zhǔn yī cǐ hù děng shuì
其见官， 一品准上上户，九品准下下户，余品并准依此户等税。
ruò yī hù shù chù rèn guān yì měi chù yī pǐn nà shuì
若一户数处任官，亦每处依品纳税。
qí nèi wài guān réng jù zhèng yuán jí zhàn é nèi quē zhě shuì
其内外官，仍据正员及占额内阙者税。
qí shì jí tóng zhèng yuán wén wǔ guān bù zài shuì xiàn
其试及同正员文武官，不在税限。
qí bǎi xìng yǒu dǐ diàn xíng pù jí lú yě yìng zhǔn shì hé jiā běn hù èr děng shuì zhě yī cǐ shuì shù kān zé zhēng nà
其百姓有邸店行铺及炉冶，应准式合加本户二等税者，依此税数勘责征纳。
qí jì zhuāng hù zhǔn jiù lì cóng bā děng hù shuì jì zhù hù cóng jiǔ děng hù shuì bǐ lèi bǎi xìng shì kǒng bù jūn yi gè dì jiā yī děng shuì
其寄庄户，准旧例从八等户税，寄住户从九等户税，比类百姓，事恐不均，宜各递加一等税。
qí zhū sè fú kè jí quán shí jì zhù hù děng wú wèn yǒu guān wú guān gè suǒ zài wèi liǎng děng shōu shuì
其诸色浮客及权时寄住户等，无问有官无官，各所在为两等收税。
shāo yīn yǒu zhě zhǔn bā děng hù yú zhǔn jiǔ děng hù
稍殷有者准八等户，余准九等户。
rú shù chù yǒu zhuāng tián yì měi chù shuì
如数处有庄田，亦每处税。
zhū dào jiàng shì zhuāng tián jì yuán fáng yù qín láo bù kě tóng bǎi xìng lì bìng yī qiè cóng jiǔ děng shū shuì
诸道将士庄田，既缘防御勤劳， 不可同百姓例，并一切从九等输税。
qí nián shí èr yuè chì jīn guān fǔ kěn tián jiàn guǎng jiāng huái zhuǎn cáo cháng jiā jì yī nián zhī chǔ yǒu tài bàn zhī zhù qí yú shuì de gù kě cóng qīng
”其年十二月，敕：“今关辅垦田渐广，江淮转漕常加，计一年之储，有太半之助，其于税地，固可从轻。
qí jīng zhào lái qiū shuì yi fēn zuò liǎng děng shàng xià gè bàn shàng děng měi mǔ shuì yī dòu xià děng měi mǔ shuì liù shēng
其京兆来秋税，宜分作两等，上下各半，上等每亩税一斗，下等每亩税六升。
qí huāng tián rú néng diàn zhě yi zhǔn jīn nián shí yuè èr shí jiǔ rì chì yī qiè měi mǔ shuì èr shēng
其荒田如能佃者，宜准今年十月二十九日敕，一切每亩税二升。
réng wěi jīng zhào yǐn jí lìng zhǎng yī yī cún fǔ lìng zhī zhèn yì
仍委京兆尹及令长一一存抚，令知朕意。
wǔ nián sān yuè yōu zhào dìng jīng zhào fǔ bǎi xìng shuì
” 五年三月，优诏定京兆府百姓税。
xià shuì shàng tián mǔ shuì liù shēng xià tián mǔ shuì sì shēng
夏税，上田亩税六升，下田亩税四升。
qiū shuì shàng tián mǔ shuì wǔ shēng xià tián mǔ shuì sān shēng
秋税，上田亩税五升，下田亩税三升。
huāng tián kāi diàn zhě mǔ lǜ èr shēng
荒田开佃者，亩率二升。
bā nián zhēng yuè èr shí wǔ rì chì qīng miáo dì tóu qián tiān xià měi mǔ lǜ shí wǔ wén
八年正月二十五日，敕： “青苗地头钱，天下每亩率十五文。
yǐ jīng shī fán jù xiān jiā zhì sān shí wén zì jīn yǐ hòu yi zhǔn zhū zhōu měi mǔ shí wǔ wén
以京师烦剧，先加至三十文，自今已后，宜准诸州，每亩十五文。
jiàn zhōng yuán nián èr yuè qiǎn chù zhì shǐ fēn háng tiān xià qí zhào lüè yuē hù wú zhǔ kè yǐ jiàn jū wèi bù
建中元年二月，遣黜陟使分行天下，其诏略曰：“户无主客，以见居为簿。
rén wú dīng zhōng yǐ pín fù wèi chà
人无丁中，以贫富为差。
háng shāng zhě zài jùn xiàn shuì sān shí zhī yī
行商者，在郡县税三十之一。
jū rén zhī shuì qiū xià liǎng zhēng zhī
居人之税，秋夏两征之。
gè yǒu bù biàn zhě sān zhī
各有不便者，三之。
yú zhēng fù xī ba ér dīng é bù fèi
余征赋悉罢，而丁额不废。
qí tián mǔ zhī shuì lǜ yǐ dà lì shí sì nián kěn shù wéi zhǔn
其田亩之税，率以大历十四年垦数为准。
zhēng xià shuì wú guò liù yuè
征夏税无过六月。
qiū shuì wú guò shí yī yuè
秋税无过十一月。
wéi zhě jìn tuì zhǎng lì
违者进退长吏。
lìng chù zhì shǐ gè liàng fēng tǔ suǒ yí rén hù duō shǎo jūn zhī dìng qí fù shàng shū dù zhī zǒng tǒng yān
令黜陟使各量风土所宜、人户多少均之，定其赋，尚书度支总统焉。
sān nián wǔ yuè huái nán jié dù shǐ chén shǎo yóu qǐng yú běn dào liǎng shuì qián měi qiān zēng èr bǎi yīn zhào tā zhōu xī rú zhī
”三年五月，淮南节度使陈少游请于本道两税钱每千增二百，因诏他州悉如之。
bā nián sì yuè jiàn nán xi chuān guān chá shǐ wéi gāo zòu qǐng jiā shuì shén èr yǐ zēng gěi guān lì cóng zhī
八年四月，剑南西川观察使韦皋奏请加税什二， 以增给官吏，从之。
yuán hé shí wǔ nián bā yuè
元和十五年八月，
zhōng shū mén xià zòu fú zhǔn jīn nián rùn zhēng yuè shí qī rì chì
中书门下奏：“伏准今年闰正月十七日敕，
lìng bǎi liáo yì qián huò qīng zhòng zhě
令百僚议钱货轻重者，
jīn jù qún guān yáng yú líng děng yì
今据群官杨于陵等议，
fú qǐng tiān xià liǎng shuì què yán jiǔ lì děng
‘伏请天下两税榷盐酒利等，
xī yǐ bù bó sī mián
悉以布帛丝绵，
rèn tǔ suǒ chǎn wù chōng shuì
任土所产物充税，
bìng bù zhēng jiàn qián
并不征见钱，
zé wù jiàn zhòng
则物渐重，
qián jiàn qīng
钱渐轻，
nóng rén jiàn miǎn jiàn mài pǐ bó zhě
农人见免贱卖匹帛’者。
fú yǐ qún chén suǒ yì shì jiē zhì dāng shēn lì gōng sī
伏以群臣所议，事皆至当，深利公私。
qǐng shāng liáng fù dù zhī jù zhū zhōu fǔ yìng zhēng liǎng shuì gōng shàng dōu jí liú zhōu liú shǐ jiù é
请商量付度支，据诸州府应征两税，供上都及留州留使旧额。
qǐ yuán hé shí liù nián yǐ hòu bìng gǎi pèi duān pǐ jīn liǎng zhī wù wèi shuì é rú dà lì yǐ qián zū yōng kè diào bù jì qián lìng qí shé nà
起元和十六年已后，并改配端匹斤两之物为税额，如大历已前租庸课调，不计钱，令其折纳。
shǐ rén zhī dìng zhì gòng bàn yǒu cháng
使人知定制，供办有常。
réng yuē yuán hé shí wǔ nián zhēng nà bù bó děng gū jià
仍约元和十五年征纳布帛等估价。
qí jiù nà xū gū wù yǔ yī xū gū wù huí jì rú jiù nà shí gū wù bìng jiàn qián jí dāng yú duān pǐ jīn liǎng shàng liàng jiā gū jià huí jì
其旧纳虚估物，与依虚估物回计，如旧纳实估物并见钱，即当于端匹斤两上量加估价回计。
biàn fǎ zài zhǎng qí wù jià jià zhǎng zé yǒng lì gōng sī
变法在长其物价，价长则永利公私。
chū suī wēi yǒu jiā ráo fǎ xíng jí dāng jiù shí
初虽微有加饶，法行即当就实。
bǐ jiù gěi yòng gù lì ér bù hài
比旧给用， 固利而不害。
réng zuò tiáo jiàn chǔ zhì biān rù zhǐ fú
仍作条件处置，编入旨符。
qí yán lì jiǔ lì běn yǐ què lǜ jì qián yǒu shū liǎng shuì zhī míng bù kě chú qù qián é
其盐利酒利，本以榷率计钱，有殊两税之名，不可除去钱额。
zhōng yǒu lìng nà jiàn qián zhě yì qǐng lìng shé nà shí gū pǐ duàn
中有令纳见钱者，亦请令折纳时估匹段。
shàng jì bù zhuān yǐ qián wèi shuì rén dé yǐ suǒ chǎn shū guān qián huò bì jūn qí zhòng qīng lǒng mǔ zì guǎng yú cán zhī
上既不专以钱为税， 人得以所产输官，钱货必均其重轻，陇亩自广于蚕织。
biàn shí huì xià zhù de qí yi
便时惠下，庶得其宜。
qí tǔ fá sī má huò de lián biān sāi fēng sú gèng yì fù rù bù tóng yì qǐng shāng liáng wěi suǒ sī cái zhuó suí biàn yi chǔ zhì
其土乏丝麻，或地连边塞，风俗更异，赋入不同，亦请商量，委所司裁酌，随便宜处置。
zhào cóng zhī
” 诏从之。
dà hé sì nián wǔ yuè jiàn nán xi chuān xuān fǔ shǐ jiàn yì dài fū cuī róng zòu zhǔn zhào zhǐ zhì zhì xi chuān shì tiáo
大和四年五月，剑南西川宣抚使、谏议大夫崔戎奏：“准诏旨制置西川事条。
jīn yǔ guō zhāo shāng liáng liǎng shuì qián shù nèi sān fēn èr fēn nà jiàn qián yī fēn shé nà pǐ duàn měi èr guàn jiā ráo bǎi xìng wǔ bǎi wén jì yī shí sān wàn sì qiān èr bǎi sì shí sān guàn wén
今与郭钊商量，两税钱数内三分，二分纳见钱，一分折纳匹段，每二贯加饶百姓五百文，计一十三万四千二百四十三贯文。
yī cǐ xiǎo yù bǎi xìng qì
依此晓谕百姓讫。
jīng zéi zhōu xiàn zhǔn zhào sān fēn jiǎn fàng yī fēn jì jiǎn qián liù wàn qī qiān liù bǎi èr shí guàn wén
经贼州县，准诏三分减放一分，计减钱六万七千六百二十贯文。
bù jīng zéi chù xiān zhēng jiàn qián jīn sān fēn yī fēn zhé nà zá wù jì yōu ráo bǎi xìng yī shí sān wàn guàn
不经贼处，先征见钱，今三分一分折纳杂物，计优饶百姓一十三万贯。
jiù yǒu shuì jiāng yù zhī lèi měi mǔ zhì qī bā bǎi
旧有税姜芋之类，每亩至七八百。
zhēng liǎn bù shí jīn bìng shěng shuì míng jǐn yī zhū chǔ wèi sì xiàn děng dì xiān gěi hù tiē yú yī qiè míng mù lè tíng
征敛不时，今并省税名，尽依诸处为四限等第，先给户帖，余一切名目勒停。
gāo zǔ jí wèi réng yòng duò zhī wǔ zhū qián
高祖即位，仍用隋之五铢钱。
wǔ dé sì nián qī yuè fèi wǔ zhū qián xíng kāi yuán tōng bǎo qián jìng bā fēn zhòng èr zhū sì lěi jī shí wén zhòng yī liǎng
武德四年七月，废五铢钱，行开元通宝钱，径八分，重二铢四絫，积十文重一两。
yī qiān wén zhòng liù jīn sì liǎng
一千文重六斤四两。
réng zhì qián jiān yú luò bìng yōu yì děng zhōu
仍置钱监于洛、并、幽、益等州。
qín wáng qí wáng gè cì sān lú zhù qián yòu pú yè péi jì cì yī lú
秦王、齐王各赐三炉铸钱，右仆射裴寂赐一炉。
gǎn yǒu dào zhù zhě shēn sǐ jiā kǒu pèi méi
敢有盗铸者身死，家口配没。
wǔ nián wǔ yuè yòu yú guì zhōu zhì jiān
五年五月，又于桂州置监。
yì zhě yǐ xīn qián qīng zhòng dà xiǎo zuì wéi shé zhōng yuǎn jìn shén biàn zhī
议者以新钱轻重大小最为折衷，远近甚便之。
hòu dào zhù jiàn qǐ ér suǒ zài yòng qián làn è
后盗铸渐起，而所在用钱滥恶。
xiǎn qìng wǔ nián jiǔ yuè chì yǐ è qián zhuǎn duō lìng suǒ zài guān sī wéi shì qǔ yǐ wǔ è qián chou yī hǎo qián
显庆五年九月，敕以恶钱转多，令所在官私为市取，以五恶钱酬一好钱。
bǎi xìng yǐ è qián jià jiàn sī zì cáng zhī yǐ hòu guān jìn zhī chí
百姓以恶钱价贱，私自藏之，以候官禁之弛。
gāo zōng yòu lìng yǐ hǎo qián yī wén mǎi è qián liǎng wén bì réng bù xī
高宗又令以好钱一文买恶钱两文，弊仍不息。
zhì qián fēng yuán nián fēng yuè zhī hòu yòu gǎi zào xīn qián wén yuē qián fēng quán bǎo jìng yī cùn zhòng èr zhū liù fēn réng yǔ jiù qián bìng xíng
至干封元年封岳之后，又改造新钱，文曰“干封泉宝”，径一寸，重二铢六分，仍与旧钱并行。
xīn qián yī wén dāng jiù qián zhī shí
新钱一文当旧钱之十。
zhōu nián zhī hòu jiù qián bìng fèi
周年之后，旧钱并废。
chū kāi yuán qián zhī wén jǐ shì zhōng ōu yáng xún zhì cí jí shū shí chēng qí gōng
初，开元钱之文，给事中欧阳询制词及书，时称其工。
qí zì hán bā fēn jí lì tǐ qí cí xiān shàng hòu xià cì zuǒ hòu yòu dú zhī
其字含八分及隶体，其词先上后下，次左后右读之。
zì shàng jí zuǒ huí huán dú zhī qí yì yì tōng
自上及左回环读之，其义亦通。
liú sú wèi zhī kāi tōng yuán bǎo qián
流俗谓之开通元宝钱。
jí zhù xīn qián nǎi tóng liú sú qián zì zhí shàng fēng zì zài zuǒ
及铸新钱，乃同流俗，“干”字直上，“封”字在左。
xún wù qián wén zhī wù yòu yuán gǎi zhù shāng gǔ bù tōng mǐ bó zēng jià nǎi yì què yòng jiù qián
寻寤钱文之误，又缘改铸， 商贾不通，米帛增价，乃议却用旧钱。
èr nián zhēng yuè xià zhào yuē quán bù zhī xìng qí lái zì jiǔ
二年正月，下诏曰：“泉布之兴，其来自久。
shí gǔ jīn zhī yào zhòng wèi gōng sī zhī bǎo yòng
实古今之要重，为公私之宝用。
nián yuè jì shēn wěi làn sī qǐ suǒ yǐ cǎi qián fēng zhī hào gǎi zhù xīn qián
年月既深，伪滥斯起，所以采干封之号，改铸新钱。
jìng ér sī zhī jiāng wèi wèi kě
静而思之，将为未可。
gāo zǔ bō luàn fǎn zhèng yuán chuàng guǐ mó
高祖拨乱反正，爰创轨模。
tài zōng lì jí chéng tiān wú suǒ gǎi zuò
太宗立极承天，无所改作。
jīn fèi jiù zào xīn kǒng guāi xiān zhǐ
今废旧造新，恐乖先旨。
qí kāi yuán tōng bǎo yi yī jiù shī xíng wèi wàn dài zhī fǎ
其开元通宝，宜依旧施行，为万代之法。
qián fēng xīn zhù zhī qián lìng suǒ sī zhù nà gèng bù xū zhù
干封新铸之钱，令所司贮纳，更不须铸。
réng lìng tiān xià zhì lú zhī chù bìng zhù kāi yuán tōng bǎo qián
仍令天下置炉之处，并铸开元通宝钱。
jì ér sī zhù gèng duō qián fù làn è
”既而私铸更多，钱复滥恶。
gāo zōng cháng lín xuān wèi shì chén yuē qián zhī wèi yòng xíng zhī yǐ jiǔ gōng sī yào biàn mò shén yú sī
高宗尝临轩谓侍臣曰：“钱之为用，行之已久，公私要便，莫甚于斯。
bǐ wéi zhōu xiàn bù cún jiǎn jiào sī zhù guò duō
比为州县不存检校，私铸过多。
rú wén jīng tán xuān héng fàn fǎ yóu shén
如闻荆、潭、宣、衡，犯法尤甚。
suì yǒu jiāng chuán fá sù yú jiāng zhōng suǒ bù guān rén bù néng jué chá
遂有将船筏宿于江中， 所部官人不能觉察。
zì jīn yán jiā jìn duàn suǒ zài zhuī nà è qián yī èr nián jiān shǐ jìn
自今严加禁断，所在追纳恶钱，一二年间使尽。
dāng shí suī yǒu yuē chì ér jiān làn bù xī
”当时虽有约敕，而奸滥不息。
yí fèng sì nián sì yuè lìng dōng dōu chū yuǎn nìng cāo mǐ jí sù jiù shì gěi tiào dòu bié nà è qián bǎi wén
仪凤四年四月，令东都出远年糙米及粟，就市给粜，斗别纳恶钱百文。
qí è qián lìng shào fǔ sī nóng xiāng zhī jí lìng zhù pò
其恶钱令少府司农相知，即令铸破。
qí hòu zhòng jìng hé jīn liǎng zhě rèn jiāng xíng yòng shí mǐ sù jiàn guì yì zhě yǐ wéi zhù qián jiàn duō suǒ yǐ qián jiàn ér wù guì
其厚重径合斤两者，任将行用，时米粟渐贵，议者以为铸钱渐多，所以钱贱而物贵。
yú shì quán tíng shào fǔ jiān zhù qián xún ér fù jiù
于是权停少府监铸钱，寻而复旧。
zé tiān cháng ān zhōng yòu lìng xuán yàng yú shì lìng bǎi xìng yī yàng yòng qián
则天长安中，又令悬样于市，令百姓依样用钱。
é yòu jiǎn zé jiān nán jiāo yì liú zhì
俄又简择艰难，交易留滞。
yòu jiàng chì fēi tiě xī tóng dàng chuān xué zhě bìng xǔ xíng yòng
又降敕非铁锡、铜荡、穿穴者，并许行用。
qí yǒu shú tóng pái dòu shā sè hòu dà zhě jiē bù xǔ jiǎn
其有熟铜、排斗、沙涩、厚大者，皆不许简。
zì shì dào zhù fēng qǐ làn è yì zhòng
自是盗铸蜂起，滥恶益众。
jiāng huái zhī nán dào zhù zhě huò jiù bēi hú jù hǎi shēn shān zhī zhōng bō tāo xiǎn jùn rén jì hǎn dào zhōu xiàn mò néng jìn yuē
江淮之南，盗铸者或就陂湖、巨海、深山之中，波涛险峻， 人迹罕到，州县莫能禁约。
yǐ zhì shén lóng xiān tiān zhī jì liǎng jīng yòng qián yóu làn
以至神龙、先天之际，两京用钱尤滥。
qí chēn héng sī zhù xiǎo qián cái yǒu lún guō jí tiě xī wǔ zhū zhī shǔ yì kān xíng yòng
其郴、衡私铸小钱，才有轮郭，及铁锡五铢之属，亦堪行用。
nǎi yǒu mǎi xī róng xiāo yǐ qián mó jiā zhī sī xū zé yíng qiān bǎi biàn jī yòng zhī
乃有买锡熔销，以钱模夹之，斯须则盈千百，便赍用之。
kāi yuán wǔ nián chē jià wǎng dōng dōu sòng jǐng zhī zhèng shì zòu qǐng yī qiè jìn duàn è qián
开元五年，车驾往东都，宋璟知政事，奏请一切禁断恶钱。
liù nián zhēng yuè yòu qiē duàn tiān xià è qián xíng èr zhū sì lěi qián
六年正月，又切断天下恶钱，行二铢四絫钱。
bù kān xíng yòng zhě bìng xiāo pò fù zhù
不堪行用者，并销破复铸。
zhì èr yuè yòu chì yuē gǔ zhě jù wàn fāng zhī huò shè jiǔ fǔ zhī fǎ yǐ tōng tiān xià yǐ biàn shēng rén
至二月又敕曰：“古者聚万方之货，设九府之法，以通天下，以便生人。
ruò qīng zhòng dé zhōng zé lì kě zhī yǐ
若轻重得中，则利可知矣；
ruò zhēn wěi xiāng zá zé guān shī qí shǒu
若真伪相杂，则官失其守。
qīng zhě yòng qián bù lùn cǐ dào
顷者用钱，不论此道。
shēn kǒng pín jù rì kùn jiān háo suì zī
深恐贫窭日困，奸豪岁滋。
suǒ yǐ shēn míng jiù zhāng xuán shè zhū yàng yù qí rén ān sú fù jìn zhǐ lìng xíng
所以申明旧章， 悬设诸样，欲其人安俗阜，禁止令行。
shí jiāng huái qián yóu làn è yǒu guān lú piān lú léng qián shí qián děng shù sè
”时江淮钱尤滥恶，有官炉、偏炉、棱钱、 时钱等数色。
jǐng nǎi qiǎn jiān chá yù shǐ xiāo yǐn zhī chōng jiāng huái shǐ
璟乃遣监察御史萧隐之充江淮使。
yǐn zhī nǎi lìng lǜ hù chū qián wu jiā dū zé
隐之乃令率户出钱，务加督责。
bǎi xìng nǎi yǐ shàng qīng qián chōng è qián nà zhī qí xiǎo è zhě huò chén zhī yú jiāng hú yǐ miǎn zuì lì
百姓乃以上青钱充恶钱纳之，其小恶者或沉之于江湖，以免罪戾。
yú shì shì jǐng bù tōng wù jià téng qǐ liú wén jīng shī
于是市井不通，物价腾起，流闻京师。
yǐn zhī biǎn guān jǐng yīn zhī bà xiāng nǎi yǐ zhāng jiā zhēn zhī zhèng shì
隐之贬官，璟因之罢相，乃以张嘉贞知政事。
jiā zhēn nǎi chí qí jìn rén nǎi ān zhī
嘉贞乃弛其禁， 人乃安之。
kāi yuán èr shí èr nián zhōng shū shì láng zhāng jiǔ líng chū zhī zhèng shì zòu qǐng bù jīn zhù qián xuán zōng lìng bǎi guān xiáng yì
开元二十二年，中书侍郎张九龄初知政事，奏请不禁铸钱，玄宗令百官详议。
huáng mén shì láng péi yào qīng lǐ lín fǔ hé nán shǎo yǐn xiāo jiǒng děng jiē yuē qián zhě tōng huò yǒu guó zhī quán shì yǐ lì dài jìn zhī yǐ jué jiān làn
黄门侍郎裴耀卿李林甫、河南少尹萧炅等皆曰：“钱者通货，有国之权，是以历代禁之，以绝奸滥。
jīn ruò yī qǐ cǐ mén dàn kǒng xiǎo rén qì nóng zhú lì ér làn è gèng shén yú shì bù biàn
今若一启此门，但恐小人弃农逐利，而滥恶更甚，于事不便。
zuǒ jiān mén lù shì cān jūn liú zhì shàng yì yuē
” 左监门录事参军刘秩上议曰：
fú fèng jīn yuè èr shí yī rì chì yù bù jīn zhù qián lìng bǎi liáo xiáng yì kě fǒu zhě
伏奉今月二十一日敕，欲不禁铸钱，令百僚详议可否者。
fu qián zhī xìng qí lái shàng yǐ jiāng yǐ píng qīng zhòng ér quán běn mò
夫钱之兴，其来尚矣， 将以平轻重而权本末。
qí huán de qí shù ér guó yǐ bà zhōu jǐng shī qí dào ér rén yòng bì
齐桓得其术而国以霸，周景失其道而人用弊。
kǎo zhū zǎi jí guó zhī xīng shuāi shí xì yú shì
考诸载籍，国之兴衰，实系于是。
bì xià sī biàn gǔ yǐ jì jīn yù fǎn jīng yǐ hé dào ér bù jí gǎi zuò xún zhī chú yáo chén suī chǔn yú gǎn bù jiàn qí wén jiàn
陛下思变古以济今，欲反经以合道，而不即改作，询之刍尧， 臣虽蠢愚，敢不荐其闻见。
gǔ zhě yǐ zhū yù wéi shàng bì huáng jīn wèi zhōng bì dāo bù wéi xià bì
古者以珠玉为上币，黄金为中币，刀布为下币。
guǎn zhòng yuē fu sān bì wò zhī zé fēi yǒu bǔ yú nuǎn yě shě zhī zé fēi yǒu sǔn yú bǎo yě
管仲曰： “夫三币，握之则非有补于暖也，舍之则非有损于饱也。
xiān wáng yǐ shǒu cái wù yǐ yù rén shì ér píng tiān xià yě
先王以守财物，以御人事， 而平天下也。
shì yǐ mìng zhī yuē héng
”是以命之曰衡。
héng zhě shǐ wù yī gāo yī xià bù dé yǒu cháng
衡者，使物一高一下，不得有常。
gù yǔ zhī zài jūn duó zhī zài jūn pín zhī zài jūn fù zhī zài jūn
故与之在君，夺之在君，贫之在君，富之在君。
shì yǐ rén dài jūn rú rì yuè qīn jūn rú fù mǔ yòng cǐ shù yě
是以人戴君如日月，亲君如父母，用此术也。
shì wèi rén zhǔ zhī quán
是为人主之权。
jīn zhī qián jí gǔ zhī xià bì yě
今之钱，即古之下币也。
bì xià ruò shě zhī rèn rén zé shàng wú yǐ yù xià xià wú yǐ shì shàng qí bù kě yī yě
陛下若舍之任人，则上无以御下，下无以事上，其不可一也。
fu wù jiàn zé shāng nóng qián qīng zé shāng gǔ
夫物贱则伤农，钱轻则伤贾。
gù shàn wèi guó zhě guān wù zhī guì jiàn qián zhī qīng zhòng
故善为国者，观物之贵贱，钱之轻重。
fu wù zhòng zé qián qīng qián qīng yóu hu wù duō duō zé zuò fǎ shōu zhī shǐ shǎo
夫物重则钱轻，钱轻由乎物多，多则作法收之使少；
shǎo zé zhòng zhòng zé zuò fǎ bù zhī shǐ qīng
少则重，重则作法布之使轻。
qīng zhòng zhī běn bì yóu hu shì nài hé ér jiǎ yú rén
轻重之本，必由乎是，奈何而假于人？
qí bù kě èr yě
这是第二个行不通的原因。”
fu zhù qián bù zá yǐ qiān tiě zé wú lì zá yǐ qiān tiě zé è è bù zhòng jìn zhī bù zú yǐ chéng xi
夫铸钱不杂以铅铁则无利，杂以铅铁则恶，恶不重禁之，不足以惩息。
qiě fāng jīn sāi qí sī zhù zhī lù rén yóu mào sǐ yǐ fàn zhī kuàng qǐ qí yuán ér yù rén zhī cóng lìng hu
且方今塞其私铸之路，人犹冒死以犯之，况启其源而欲人之从令乎？
shì shè xiàn jǐng ér yòu zhī rù qí bù kě sān yě
是设陷阱而诱之入，其不可三也。
fu xǔ rén zhù qián wú lì zé rén bù zhù yǒu lì zé rén qù nán mǔ zhě zhòng
夫许人铸钱，无利则人不铸，有利则人去南亩者众。
qù nán mǔ zhě zhòng zé cǎo bù kěn cǎo bù kěn yòu lín yú hán něi qí bù kě sì yě
去南亩者众，则草不垦，草不垦，又邻于寒馁，其不可四也。
fū rén fù yì zé bù kě yǐ shǎng quàn pín něi zé bù kě yǐ wēi jìn
夫人富溢则不可以赏劝，贫馁则不可以威禁。
fǎ lìng bù xíng rén zhī bù lǐ jiē yóu pín fù zhī bù qí yě
法令不行，人之不理，皆由贫富之不齐也。
ruò xǔ qí zhù qián zé pín zhě bì bù néng wèi
若许其铸钱，则贫者必不能为。
chén kǒng pín zhě mí pín ér fú yì yú fù shì fù shì chéng zhī ér yì zì
臣恐贫者弥贫而服役于富室，富室乘之而益恣。
xī hàn wén zhī shí wú bì zhū hóu yě fù liè tiān zǐ
昔汉文之时，吴濞，诸侯也，富埒天子；
dèng tōng dài fū yě cái móu wáng zhě
邓通，大夫也，财侔王者。
cǐ jiē zhù qián zhī suǒ zhì yě
此皆铸钱之所致也。
bì yù xǔ qí sī zhù shì yú rén lì quán ér shě qí bǐng qí bù kě wǔ yě
必欲许其私铸，是与人利权而舍其柄，其不可五也。
bì xià bì yǐ qián zhòng ér shāng běn gōng fèi ér lì guǎ zé chén yuàn yán qí shī yǐ xiào yú jì
陛下必以钱重而伤本，工费而利寡，则臣愿言其失，以效愚计。
fu qián zhòng zhě yóu rén rì zī yú qián ér lú bù jiā yú jiù
夫钱重者，犹人日滋于前，而炉不加于旧。
yòu gōng qián zhòng yǔ tóng zhī jià pō děng gù dào zhù zhě pò zhòng qián yǐ wéi qīng qián
又公钱重，与铜之价颇等，故盗铸者破重钱以为轻钱。
qián qīng jìn kuān zé xíng jìn yán zé zhǐ zhǐ zé qì yǐ cǐ qián zhī suǒ yǐ shǎo yě
钱轻，禁宽则行，禁严则止，止则弃矣，此钱之所以少也。
fu zhù qián yòng bù shàn zhě zài hu tóng guì tóng guì zài cǎi yòng zhě zhòng
夫铸钱用不赡者，在乎铜贵，铜贵，在采用者众。
fu tóng yǐ wéi bīng zé bù rú tiě yǐ wéi qì zé bù rú qī jìn zhī wú hài bì xià hé bù jìn yú rén
夫铜，以为兵则不如铁，以为器则不如漆，禁之无害， 陛下何不禁于人？
jìn yú rén zé tóng wú suǒ yòng tóng yì jiàn zé qián zhī yòng gěi yǐ
禁于人，则铜无所用，铜益贱，则钱之用给矣。
fu tóng bù bù xià zé dào zhù zhě wú yīn ér zhù zé gōng qián bù pò rén bù fàn sǐ xíng qián yòu rì zēng mò fù lì yǐ
夫铜不布下，则盗铸者无因而铸，则公钱不破，人不犯死刑，钱又日增，末复利矣。
shì yī jǔ ér sì měi jiān yě wéi bì xià shú chá zhī
是一举而四美兼也，惟陛下熟察之。
shí gōng qīng qún guān jiē jiàn yì yǐ wéi bù biàn
时公卿群官，皆建议以为不便。
shì jì bù xíng dàn chì jùn xiàn yán duàn è qián ér yǐ
事既不行，但敕郡县严断恶钱而已。
zhì tiān bǎo zhī chū liǎng jīng yòng qián shāo hǎo mǐ sù fēng jiàn
至天宝之初，两京用钱稍好，米粟丰贱。
shù zài zhī hòu jiàn yòu làn è fǔ xiàn bù xǔ hǎo zhě jiā jià huí bó hào wù tōng yòng
数载之后，渐又滥恶，府县不许好者加价回博，好恶通用。
fù shāng jiān rén jiàn shōu hǎo qián qián jiāng wǎng jiāng huái zhī nán měi qián huò de sī zhù è zhě wǔ wén jiǎ tuō guān qián jiāng rù jīng sī yòng
富商奸人，渐收好钱，潜将往江淮之南，每钱货得私铸恶者五文，假托官钱，将入京私用。
jīng chéng qián rì jiā suì è é yǎn tiě xī gǔ wén yán huán zhī lèi měi guàn zhòng bù guò sān sì jīn
京城钱日加碎恶，鹅眼、铁锡、古文、𫄧环之类， 每贯重不过三四斤。
shí yī zài èr yuè xià chì yuē qián huò zhī yòng suǒ yǐ tōng yǒu wú
十一载二月，下敕曰：“钱货之用，所以通有无；
qīng zhòng zhī quán suǒ yǐ jìn yú yuè
轻重之权， 所以禁逾越。
gù zhōu lì jiǔ fǔ zhī fǎ hàn bèi sān guān zhī zhì
故周立九府之法，汉备三官之制。
yǒng yán shì biàn bì zài cóng yí
永言适便，必在从宜。
rú wén jīng shī xíng yòng zhī qián pō duō làn è suǒ zī chéng gé jué qí é miù
如闻京师行用之钱，颇多滥恶，所资惩革，绝其讹谬。
rán ān rén zài yú cún yǎng huà sú qī yú biàn tōng fǎ ruò cóng kuān shì kān chí jiǔ
然安人在于存养，化俗期于变通，法若从宽，事堪持久。
yi lìng suǒ sī jí chū qián sān shù shí wàn guàn fēn yú liǎng shì bǎi xìng jiān yīng jiāo yì suǒ yòng qián bù kān jiǔ xíng yòng zhě guān wèi huàn qǔ réng xiàn yī yuè rì nèi shǐ jǐn
宜令所司即出钱三数十万贯，分于两市，百姓间应交易所用钱不堪久行用者，官为换取，仍限一月日内使尽。
zhù dān pín wú huàn shāng lǚ bì tōng
庶单贫无患，商旅必通。
qí guò xiàn zhé wéi fàn zhě yī shì yǐ shàng bìng zuò tiáo jiàn chǔ fèn
其过限辄违犯者，一事已上，并作条件处分。
shì shí jīng chéng bǎi xìng jiǔ yòng è qián zhì xià zhī hòu pō xiāng jīng rǎo
”是时京城百姓，久用恶钱，制下之后，颇相惊扰。
shí yòu lìng yú lóng xīng guān nán jiē kāi chǎng chū zuǒ cáng kù nèi pái dòu qián xǔ shì rén bó huàn
时又令于龙兴观南街开场，出左藏库内排斗钱，许市人博换。
pín ruò zhě yòu zhēng cì bù de
贫弱者又争次不得。
é yòu xuān chì chú tiě xī tóng shā chuān xué gǔ wén yú bìng xǔ yī jiù xíng yòng jiǔ zhī nǎi dìng
俄又宣敕，除铁锡、铜沙、穿穴、古文，余并许依旧行用，久之乃定。
qián yuán yuán nián qī yuè zhào yuē qián huò zhī xìng qí lái jiǔ yǐ dài yǒu yán gé shí wéi zhòng qīng
乾元元年七月，诏曰：“钱货之兴，其来久矣，代有沿革，时为重轻。
zhōu xìng jiǔ fǔ shí qǐ liú quán zhī lì
周兴九府，实启流泉之利；
hàn zào wǔ zhū yì hóng gǎi zhù zhī fǎ
汉造五铢，亦弘改铸之法。
bì lìng xiǎo dà jiān shì mǔ zǐ xiāng quán
必令小大兼适，母子相权。
shì yǒu yì yú gōng sī lǐ yi xún yú tōng biàn
事有益于公私，理宜循于通变。
dàn yǐ gān gē wèi xi tǎng cáng yóu xū bo shì xiàn zhù jūn zhī chéng hóng yáng xīng fù guó zhī suàn jìng yán lì fǎ liàng zài biàn rén
但以干戈未息，帑藏犹虚，卜式献助军之诚，弘羊兴富国之算，静言立法，谅在便人。
yù shǐ zhōng chéng dì wǔ qí zòu qǐng gǎi qián yǐ yī dāng shí bié wèi xīn zhù bù fèi jiù qián jì shí sān guān zhī zī yòng shōu shí bèi zhī lì suǒ wèi yú rén bù rǎo cóng gǔ yǒu jīng
御史中丞第五琦奏请改钱，以一当十，别为新铸，不废旧钱，冀实三官之资，用收十倍之利，所谓于人不扰，从古有经。
yi zhí yú zhū jiān bié zhù yī dāng shí qián wén yuē qián yuán zhòng bǎo
宜职于诸监别铸一当十钱，文曰“乾元重宝”。
qí kāi yuán tōng bǎo zhě yī jiù xíng yòng
其开元通宝者依旧行用。
suǒ qǐng cǎi zhù zhuō nuò chǔ zhì jí tiáo jiàn wén zòu
所请采铸捉搦处置，即条件闻奏。
èr nián sān yuè qí rù wèi xiāng yòu qǐng gèng zhù zhòng lún qián yuán qián yī dāng wǔ shí èr shí jīn chéng guàn
”二年三月，琦入为相，又请更铸重轮乾元钱，一当五十，二十斤成贯。
zhào kě zhī
诏可之。
yú shì xīn qián yǔ qián yuán kāi yuán tōng bǎo qián sān pǐn bìng xíng
于是新钱与乾元、开元通宝钱三品并行。
xún ér gǔ jià téng guì mǐ dòu zhì qī qiān è sǐ zhě xiāng zhěn yú dào
寻而谷价腾贵，米斗至七千，饿死者相枕于道。
nǎi tái jiù kāi yuán qián yǐ yī dāng shí jiǎn qián yuán qián yǐ yī dāng sān shí
乃抬旧开元钱以一当十，减乾元钱以一当三十。
yuán rén yàn qián jià bù dìng rén jiān tái jiā jià qián wèi xū qián
缘人厌钱价不定， 人间抬加价钱为虚钱。
cháng ān chéng zhōng jìng wèi dào zhù sì guàn zhōng jí tóng xiàng duō huài wèi qián
长安城中，竞为盗铸，寺观钟及铜象，多坏为钱。
jiān rén háo zú fàn jìn zhě bù jué
奸人豪族犯禁者不绝。
jīng zhào yǐn zhèng shū qīng qín bǔ zhī shǎo bù róng zòng shù yuè jiān péng
京兆尹郑叔清擒捕之，少不容纵，数月间搒
sǐ zhě bā bǎi yú rén
死者八百余人。
rén yì wú liáo yǐ
人益无聊矣。
shàng yuán yuán nián liù yuè zhào yuē yīn shí lì zhì qǐng yì xīn qián qiě shì cóng quán zhī fēi jīng jiǔ
上元元年六月，诏曰：“因时立制，顷议新钱，且是从权，知非经久。
rú wén guān lú zhī wài sī zhù pō duō tūn bìng xiǎo qián yú làn chéng bì
如闻官炉之外，私铸颇多，吞并小钱，逾滥成弊。
dǐ zuì suī zhòng jìn jiān wèi jué
抵罪虽众，禁奸未绝。
kuàng wù jià yì qǐ rén xīn bù ān
况物价益起，人心不安。
shì jiè biàn tōng qī yú shé zhōng
事藉变通，期于折衷。
qí zhòng léng wǔ shí jià qián yi jiǎn zuò sān shí wén xíng yòng
其重棱五十价钱，宜减作三十文行用。
qí kāi yuán jiù shí qián yi yī dāng shí wén xíng yòng
其开元旧时钱，宜一当十文行用。
qí qián yuán shí dāng qián yi yī qián xíng yòng
其乾元十当钱，宜依前行用。
réng lìng jīng zhōng jí jī xiàn nèi yī cǐ chù fēn zhū zhōu dài jìn zhǐ
仍令京中及畿县内依此处分， 诸州待进止。
qī yuè chì zhòng léng wǔ shí jià qián xiān lìng jī nèi jiǎn zhì sān shí jià xíng qí tiān xià zhū zhōu bìng yi zhǔn cǐ
”七月敕：“重棱五十价钱，先令畿内减至三十价行，其天下诸州， 并宜准此。
bǎo yìng yuán nián sì yuè gǎi háng qián yuán qián yī yǐ dāng èr qián yuán zhòng léng xiǎo qián yì yǐ yī dāng èr
”宝应元年四月，改行乾元钱，一以当二，乾元重棱小钱，亦以一当二；
zhòng léng dà qián yī yǐ dāng sān
重棱大钱，一以当三。
xún yòu gǎi háng qián yuán dà xiǎo qián bìng yǐ yī dāng yī
寻又改行乾元大小钱，并以一当一。
qí sī zhù zhòng léng dà qián bù zài xíng yòng zhī xiàn
其私铸重棱大钱，不在行用之限。
dà lì sì nián zhēng yuè guān nèi dào zhù qián děng shǐ hù bù shì láng dì wǔ qí shàng yán qǐng yú jiàng zhōu fén yáng tóng yuán liǎng jiān zēng zhì wǔ lú zhù qián xǔ zhī
大历四年正月，关内道铸钱等使、户部侍郎第五琦上言，请于绛州汾阳、铜原两监，增置五炉铸钱，许之。
jiàn zhōng yuán nián jiǔ yuè hù bù shì láng hán huí shàng yán jiāng huái qián jiān suì gòng zhù qián sì wàn wǔ qiān guàn shū yú jīng shī dù gōng yòng zhuǎn sòng zhī fèi měi guàn jì qián èr qiān shì běn bèi lì yě
建中元年九月，户部侍郎韩洄上言：“江淮钱监，岁共铸钱四万五千贯，输于京师，度工用转送之费，每贯计钱二千，是本倍利也。
jīn shāng zhōu yǒu hóng yá yě chū tóng yì duō yòu yǒu luò yuán jiān jiǔ fèi bù lǐ
今商州有红崖冶出铜益多， 又有洛源监，久废不理。
qǐng zēng gōng záo shān yǐ qǔ tóng xìng luò yuán qián jiān zhì shí lú zhù zhī suì jì chū qián qī wàn èr qiān guàn dù gōng yòng zhuǎn sòng zhī fèi guàn jì qián jiǔ bǎi zé lì fú běn yě
请增工凿山以取铜，兴洛源钱监，置十炉铸之，岁计出钱七万二千贯，度工用转送之费，贯计钱九百，则利浮本也。
qí jiāng huái qī jiān qǐng jiē tíng bà
其江淮七监，请皆停罢。
cóng zhī
” 从之。
zhēn yuán jiǔ nián zhēng yuè zhāng pāng zòu zhū zhōu fǔ gōng sī zhū sè zhù zào tóng qì zá wù děng
贞元九年正月，张滂奏：“诸州府公私诸色铸造铜器杂物等。
fú yǐ guó jiā qián shǎo sǔn shī duō mén
伏以国家钱少， 损失多门。
xīng fàn zhī tú qián jiāng xiāo zhù
兴贩之徒，潜将销铸。
qián yī qiān wèi tóng liù jīn zào xiě qì wù zé jīn zhí liù bǎi yú
钱一千为铜六斤，造写器物，则斤直六百余。
yǒu lì jì hòu xiāo zhù suì duō jiāng huái zhī jiān qián shí jiǎn hào
有利既厚，销铸遂多，江淮之间，钱实减耗。
fú qǐng zhǔn cóng qián chì wén chú zhù jìng wài yī qiè jìn duàn
伏请准从前敕文，除铸镜外，一切禁断。
yuán hé sān nián wǔ yuè yán tiě shǐ li xùn shàng yán de hú nán yuàn shēn chēn zhōu píng yáng gāo tíng liǎng xiàn jiè yǒu píng yáng yě jí mǎ jī qū mù děng gǔ tóng kēng yuē èr bǎi bā shí yú jǐng chà guān jiǎn fù shí yǒu tóng xī
” 元和三年五月，盐铁使李巽上言：“得湖南院申，郴州平阳，高亭两县界，有平阳冶及马迹、曲木等古铜坑，约二百八十余井，差官检覆，实有铜锡。
jīn qǐng yú chēn zhōu jiù guì yáng jiān zhì lú liǎng suǒ cǎi tóng zhù qián měi rì yuē èr shí guàn jì yī nián zhù chéng qī qiān guàn yǒu yì yú rén
今请于郴州旧桂阳监置炉两所，采铜铸钱，每日约二十贯，计一年铸成七千贯，有益于人。
cóng zhī
”从之。
qí nián liù yuè zhào yuē quán huò zhī fǎ yì zài tōng liú
其年六月，诏曰：“泉货之法，义在通流。
ruò qián yǒu suǒ yōng huò dāng yì jiàn
若钱有所壅，货当益贱。
gù cáng qián zhě de chéng rén zhī jí jū huò zhě bì sǔn jǐ zhī zī
故藏钱者得乘人之急，居货者必损己之资。
jīn yù zhe qián lìng yǐ chū zhì cáng jiā gǔ zhù yǐ zī liú bù shǐ shāng lǚ zhī jìn nóng sāng huò ān yì qiè jiù shí qíng fēi yù lì
今欲著钱令以出滞藏，加鼓铸以资流布，使商旅知禁，农桑获安，义切救时，情非欲利。
ruò gé zhī wú jiàn kǒng rén huò xiāng jīng
若革之无渐，恐人或相惊。
yìng tiān xià shāng gǔ xiān xù jiàn qián zhě wěi suǒ zài zhǎng lì lìng shōu shì huò wù guān zhōng bù dé zhé yǒu chéng xiàn bī pò shāng rén rèn qí huò yì yǐ qiú biàn de
应天下商贾先蓄见钱者，委所在长吏，令收市货物，官中不得辄有程限，逼迫商人，任其货易， 以求便得。
jì zhōu suì zhī hòu cǐ fǎ biàn xíng zhèn dāng bié lì xīn guī shè xù qián zhī jìn
计周岁之后，此法遍行，朕当别立新规，设蓄钱之禁。
suǒ yǐ xiān yǒu gào shì xǔ yǒu fāng yuán yì zài tā shí xíng fǎ bù dài
所以先有告示， 许有方圆，意在他时行法不贷。
yòu tiān xià yǒu yín zhī shān bì yǒu tóng kuàng
又天下有银之山，必有铜矿。
tóng zhě kě zī yú gǔ zhù yín zhě wú yì yú shēng rén
铜者，可资于鼓铸， 银者，无益于生人。
quán qí zhòng qīng shǐ tiáo zhuān yī
权其重轻，使条专一。
qí tiān xià zì wǔ lǐng yǐ běi jiàn cǎi yín kēng bìng yi jìn duàn
其天下自五岭以北，见采银坑，并宜禁断。
kǒng suǒ zài kēng hù bù miǎn shī yè gè wěi běn zhōu fǔ zhǎng lì quàn kè lìng qí cǎi tóng zhù guān zhōng zhù zuò
恐所在坑户，不免失业，各委本州府长吏劝课，令其采铜，助官中铸作。
réng wěi yán tiě shǐ tiáo liú wén zòu
仍委盐铁使条流闻奏。
sì nián rùn sān yuè jīng chéng shí yòng qián měi guàn tóu chú èr shí wén mò nèi qiàn qián jí yǒu qiān xī qián děng zhǔn zhēn yuán jiǔ nián sān yuè èr shí liù rì chì mò nèi qiàn qián fǎ dāng jìn duàn lǜ yīn zhuō nuò huò yì shēng jiān shǐ rén yì cóng qiè yú bù rǎo
四年闰三月，京城时用钱每贯头除二十文、陌内欠钱及有铅锡钱等，准贞元九年三月二十六日敕：“陌内欠钱，法当禁断，虑因捉搦，或亦生奸，使人易从，切于不扰。
zì jīn yǐ hòu yǒu yīn jiāo guān yòng qiàn mò qián zhě yi dàn lìng běn háng tóu jí jū tíng zhǔ rén yá rén děng jiǎn chá sòng guān
自今已后，有因交关用欠陌钱者，宜但令本行头及居停主人牙人等检察送官。
rú yǒu róng yǐn jiān xǔ mài wù lǐng qián rén jiū gào qí xíng tou zhǔ rén yá rén zhòng jiā kē zuì
如有容隐，兼许卖物领钱人纠告，其行头、主、人、牙人，重加科罪。
fǔ xiàn suǒ yóu zhī chéng rén děng bìng bù xū gān rǎo
府县所由祗承人等，并不须干扰。
ruò fēi yīn mǎi mài zì jiāng qián yú jiē qú xíng zhě yī qiè wù wèn
若非因买卖自将钱于街衢行者，一切勿问。
qí nián liù yuè chì wǔ lǐng yǐ běi suǒ yǒu yín kēng yī qián rèn bǎi xìng kāi cǎi jìn jiàn qián chū lǐng
”其年六月， 敕：“五岭已北，所有银坑，依前任百姓开采，禁见钱出岭。
liù nián èr yuè zhì gōng sī jiāo yì shí guàn qián yǐ shàng jí xū jiān yòng pǐ duàn
六年二月，制：“公私交易，十贯钱已上，即须兼用匹段。
wěi dù zhī yán tiě shǐ jí jīng zhào yǐn jí jù zuò fēn shù tiáo liú wén zòu
委度支盐铁使及京兆尹即具作分数，条流闻奏。
chá shāng děng gōng sī biàn huàn jiàn qián bìng xū jìn duàn
茶商等公私便换见钱，并须禁断。
qí nián sān yuè hé dōng jié dù shǐ wáng è zòu qǐng yú dāng guǎn wèi zhōu jiè jiā zhì lú zhù tóng qián fèi guǎn nèi xī qián
”其年三月，河东节度使王锷奏请于当管蔚州界加置炉铸铜钱，废管内锡钱。
xǔ zhī réng lìng jiā zhì wǔ lú
许之，仍令加至五炉。
qī nián wǔ yuè hù bù wáng shào dù zhī lú tǎn yán tiě wáng bō děng zòu fú yǐ jīng dū shí yòng duō chóng jiàn qián guān zhōng zhī jì jìn rì shū shǎo
七年五月，户部王绍、度支卢坦、盐铁王播等奏：“伏以京都时用多重见钱，官中支计，近日殊少。
gài yuán bǐ lái bù xǔ shāng rén biàn huàn yīn cí jiā yǒu zhì cáng suǒ yǐ wù jià zhuǎn gāo qián duō bù chū
盖缘比来不许商人便换，因兹家有滞藏，所以物价转高，钱多不出。
chén děng jīn shāng liáng fú qǐng xǔ lìng shāng rén yú sān sī rèn biàn huàn jiàn qián yī qiè yī jiù jìn yuē
臣等今商量，伏请许令商人于三司任便换见钱，一切依旧禁约。
fú yǐ bǐ lái zhū sī zhū shǐ děng huò yǒu biàn shāng rén qián duō liú chéng zhōng zhú shí shōu zhù jī cáng sī shì wú fù tōng liú
伏以比来诸司诸使等，或有便商人，钱多留城中，逐时收贮，积藏私室，无复通流。
fú qǐng zì jīn yǐ hòu yán jiā jìn yuē
伏请自今已后，严加禁约。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
bā nián sì yuè chì yǐ qián zhòng huò qīng chū nèi kù qián wǔ shí wàn guàn lìng liǎng shì shōu shì bù bó měi duān pǐ gū jiā shí zhī yī
八年四月，敕：“以钱重货轻，出内库钱五十万贯，令两市收市布帛，每端匹估加十之一。
shí èr nián zhēng yuè chì quán huò zhī shè gù yǒu cháng guī jiāng shǐ zhòng qīng dé yí shì zī liǎn sàn yǒu jié bì tōng gòng biàn yǐ lì yú rén
十二年正月，敕：“泉货之设，故有常规，将使重轻得宜，是资敛散有节，必通共变，以利于人。
jīn zēng bó zhuǎn jiàn gōng sī jù bì
今缯帛转贱，公私俱弊。
yi chū jiàn qián wǔ shí wàn guàn lìng jīng zhào fǔ jiǎn zé yào biàn chù kāi chǎng yī shì jià jiāo yì
宜出见钱五十万贯，令京兆府拣择要便处开场，依市价交易。
xuǎn qīng qiáng guān lì qiè jiā gòu dàng
选清强官吏，切加勾当。
réng gè wěi běn sī xiān zuò chǔ zhì tiáo jiàn wén zòu
仍各委本司，先作处置条件闻奏。
bì shǐ shì kān jīng jiǔ fǎ kě tōng xíng
必使事堪经久，法可通行。
yòu chì jìn rì bù bó zhuǎn qīng jiàn qián jiàn shǎo jiē yuán suǒ zài yōng sè bù dé tōng liú
”又敕：“近日布帛转轻，见钱渐少，皆缘所在壅塞， 不得通流。
yi lìng jīng chéng nèi zì wén wǔ guān liáo bù wèn pǐn zhì gāo xià bìng gōng jùn xiàn zhǔ zhōng shǐ děng xià zhì shì shù shāng lǚ sì guàn fāng shì suǒ yǒu sī zhù jiàn qián bìng bù dé guò wǔ qiān guàn
宜令京城内自文武官僚，不问品秩高下，并公、郡、县主、中使等，下至士庶、商旅、寺观、坊市，所有私贮见钱，并不得过五千贯。
rú yǒu guò cǐ xǔ cóng chì chū hòu xiàn yī yuè nèi rèn jiāng shì bié wù shōu zhù
如有过此，许从敕出后，限一月内任将市别物收贮。
rú qián shù jiào duō chǔ zhì wèi liǎo rèn yú xiàn nèi yú dì jiè zhōu xiàn chén zhuàng gèng qǐng xiàn
如钱数较多，处置未了，任于限内于地界州县陈状，更请限。
zòng yǒu cǐ sè yì bù dé guò liǎng gè yuè
纵有此色，亦不得过两个月。
ruò yī jiā nèi bié yǒu zhái shè diàn pù děng suǒ zhù qián bìng xū jì yòng zài cǐ shù
若一家内别有宅舍店铺等，所贮钱并须计用在此数。
qí xiōng dì běn lái yì jū céng jīng fēn xī zhě bù zài cǐ xiàn
其兄弟本来异居曾经分析者，不在此限。
rú xiàn mǎn hòu yǒu wéi fàn zhě bái shēn rén děng yi fù suǒ sī jué tòng zhàng yī dùn chǔ sǐ
如限满后有违犯者，白身人等，宜付所司，决痛杖一顿处死。
qí wén wǔ guān jí gōng zhǔ děng bìng wěi yǒu sī wén zòu dāng zhòng kē biǎn
其文武官及公主等，并委有司闻奏，当重科贬。
qī shǔ zhōng shǐ yì jù míng xián wén zòu
戚属中使，亦具名衔闻奏。
qí shèng zhù qián bù xiàn duō shǎo bìng lēi nà guān
其剩贮钱，不限多少，并勒纳官。
shù nèi wǔ fēn qǔ yī fēn chōng shǎng qián zhǐ yú wǔ qiān guàn
数内五分取一分充赏钱，止于五千贯。
cǐ wài chá huò jí yǒu rén lùn gào yì zhòng kē chǔ fèn bìng liàng gěi gào zhě
此外察获，及有人论告，亦重科处分，并量给告者。
shí jīng shī lǐ lǘ qū sì suǒ jī duō fāng zhèn qián wáng è hán hóng li wéi jiǎn shǎo zhě bù xià wǔ shí wàn guàn
”时京师里闾区肆所积，多方镇钱，王锷、韩弘、李惟简，少者不下五十万贯。
yú shì jìng mǎi dì wū yǐ biàn qí qián duō zhě jìng lǐ xiàng yōng jiù yǐ guī qí zhí
于是竞买第屋以变其钱，多者竟里巷佣僦以归其直。
ér gāo zī dà gǔ zhě duō yī yǐ zuǒ yòu jūn guān qián wèi míng fǔ xiàn bù dé qióng yàn fǎ jìng bù xíng
而高赀大贾者，多依倚左右军官钱为名，府县不得穷验，法竟不行。
shí sì nián liù yuè chì yīng shǔ zhū jūn zhū shǐ gèng yǒu fàn shí yòng qián měi guàn chú èr shí wén zú mò nèi qiàn qián jí yǒu qiān xī qián zhě yi lìng jīng zhào fǔ jiā xiàng shōu jìn dié bào běn jūn běn shǐ fǔ sī chāi rén jiù jūn jí kàn jué èr shí
十四年六月，敕：“应属诸军诸使，更有犯时用钱每贯除二十文、足陌内欠钱及有铅锡钱者，宜令京兆府枷项收禁，牒报本军本使府司，差人就军及看决二十。
rú qíng zhuàng nán róng fù yǒu wéi jù zhě réng lìng fǔ sī wén zòu
如情状难容，复有违拒者，仍令府司闻奏。
shí wǔ nián bā yuè zhōng shū mén xià zòu fú zhǔn qún guān suǒ yì zhù qián huò qǐng shōu shì rén jiān tóng wù lìng zhōu jùn zhù qián
”十五年八月，中书门下奏：“伏准群官所议铸钱，或请收市人间铜物，令州郡铸钱。
dāng kāi yuán yǐ qián wèi zhì yán tiě shǐ yì lìng zhōu jùn gòu dàng zhù zào
当开元以前，未置盐铁使，亦令州郡勾当铸造。
jīn ruò liǎng shuì jǐn nà pǐ duàn huò lǜ jiān yào tōng yòng jiàn qián
今若两税尽纳匹段，或虑兼要通用见钱。
yù lìng zhū dào gōng sī tóng qì gè nà suǒ zài jié dù tuán liàn fáng yù jīng lüè shǐ biàn jù yuán chì gěi yǔ jià zhí bìng zhé liǎng shuì
欲令诸道公私铜器，各纳所在节度、团练、防御、经略使，便据元敕给与价直，并折两税。
réng lìng běn chǔ jūn rén róng zhù
仍令本处军人熔铸。
qí zhù běn qǐng yǐ liú zhōu liú shǐ nián zhī wèi yòng wù chōng suǒ zhù qián biàn chōng jūn fǔ zhōu xiàn gōng yòng
其铸本，请以留州留使年支未用物充，所铸钱便充军府、州、县公用。
dāng chǔ jūn rén zì yǒu liáng cì yì jiào shěng běn suǒ zī zhòng lì bìng shōu zhòng tóng tiān xià bìng gōng sù jì shí yòng
当处军人， 自有粮赐，亦较省本，所资众力，并收众铜，天下并功，速济时用。
dài yī nián hòu zhù qì wù jǐn zé tíng
待一年后铸器物尽，则停。
qí zhōu fǔ yǒu chū tóng qiān kě yǐ kāi lú chù jù shēn yǒu sī biàn lìng tóng zhū jiān yě lì měi nián yǔ běn chōng zhù
其州府有出铜铅可以开炉处，具申有司，便令同诸监冶例，每年与本充铸。
qí shōu shì tóng qì qī xiàn bìng jìn zhù zào mǎi mài tóng wù děng dài yì dìng biàn lìng yǒu sī tiáo liú wén zòu
其收市铜器期限，并禁铸造买卖铜物等，待议定便令有司条流闻奏。
qí shàng dōu zhù qián jí shōu tóng qì xù chǔ fèn
其上都铸钱及收铜器，续处分。
jiāng yù bān xíng shàng zī zhōu lǜ qǐng lìng zhōng shū mén xià liǎng shěng yù shǐ tái bìng zhū sī zhǎng guān shāng liáng zhòng yì wén zòu
将欲颁行，尚资周虑，请令中书门下两省、御史台并诸司长官商量，重议闻奏。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
cháng qìng yuán nián jiǔ yuè chì quán huò zhī yì suǒ guì tōng liú
长庆元年九月，敕：“泉货之义，所贵通流。
rú wén bǐ lái yòng qián suǒ zài chú mò bù yī
如闻比来用钱，所在除陌不一。
yǔ qí jìn rén zhī bì fàn wèi ruò cóng sú zhī suǒ yí jiāo yì wǎng lái wu lìng kě shǒu
与其禁人之必犯，未若从俗之所宜，交易往来，务令可守。
qí nèi wài gōng sī gěi yòng qián cóng jīn yǐ hòu yi měi guàn yī lì chú diàn bā shí yǐ jiǔ bǎi èr shí wén chéng guàn bù dé gèng yǒu jiā chú jí mò nèi qiàn shǎo
其内外公私给用钱，从今以后，宜每贯一例除垫八十，以九百二十文成贯，不得更有加除及陌内欠少。
dà hé sān nián liù yuè zhōng shū mén xià zòu zhǔn yuán hé sì nián rùn sān yuè chì yīng yǒu qiān xī qián bìng hé nà guān rú yǒu rén jiū dé yī qián shǎng bǎi qián zhě
” 大和三年六月，中书门下奏：“准元和四年闰三月敕，应有铅锡钱，并合纳官，如有人纠得一钱，赏百钱者。
dāng shí chì tiáo guì zài jùn qiē jīn xiáng shì shí bì bù kě xíng
当时敕条，贵在峻切，今详事实，必不可行。
zhī rú gào yī qián shǎng bǎi qián zé yǒu rén gào yī bǎi guàn xī qián xū shǎng yī wàn guàn tóng qián zhí cǐ ér xíng shì wú pàn jì
只如告一钱赏百钱，则有人告一百贯锡钱，须赏一万贯铜钱，执此而行，事无畔际。
jīn qǐng yǐ qiān xī qián jiāo yì zhě yī guàn yǐ xià yǐ zhōu fǔ cháng xíng jué jǐ zhàng èr shí
今请以铅锡钱交易者，一贯已下，以州府常行决脊杖二十；
shí guàn yǐ xià jué liù shí tú sān nián
十贯已下，决六十，徒三年；
guò shí guàn yǐ shàng suǒ zài jí zhòng jué shā
过十贯已上，所在集众决杀。
qí shòu qiān xī qián jiāo yì zhě yì zhǔn cǐ chǔ fèn
其受铅锡钱交易者，亦准此处分。
qí yòng qiān xī qián réng nà guān
其用铅锡钱，仍纳官。
qí néng jiū gào zhě měi yī guàn shǎng wǔ qiān wén bù mǎn guàn zhě zhǔn cǐ jì shǎng lèi zhì sān bǎi qiān réng qiě qǔ dāng chù guān qián gěi fù
其能纠告者，每一贯赏五千文，不满贯者，准此计赏，累至三百千，仍且取当处官钱给付。
qí suǒ fàn rén zuì bù sǐ zhě zhēng nà jiā zī chōng tián shǎng qián
其所犯人罪不死者，征纳家资，充填赏钱。
kě zhī
”可之。
sì nián shí yī yuè chì yīng sī zhù jiàn qián jiā chú hé zhù shù wài yī wàn guàn zhì shí wàn guàn xiàn yī zhōu nián nèi chǔ zhì bì
四年十一月，敕： “应私贮见钱家，除合贮数外，一万贯至十万贯，限一周年内处置毕；
shí wàn guàn zhì èr shí wàn guàn yǐ xià zhě xiàn èr zhōu nián chǔ zhì bì
十万贯至二十万贯以下者，限二周年处置毕。
rú yǒu bù shǒu qī xiàn ān rán xù jī guò běn xiàn jí rèn rén jiū gào jí suǒ yóu jué chá
如有不守期限，安然蓄积，过本限，即任人纠告， 及所由觉察。
qí suǒ fàn jiā qián bìng zhǔn yuán hé shí èr nián chì nà guān jù shù wǔ fēn qǔ yī fēn chōng shǎng
其所犯家钱，并准元和十二年敕纳官，据数五分取一分充赏。
jiū gào rén shǎng qián shù zhǐ yú wǔ qiān guàn
纠告人赏钱，数止于五千贯。
yīng fàn qián fǎ rén sè mù jué duàn kē biǎn bìng zhǔn yuán hé shí èr nián chì chǔ fèn
应犯钱法人色目决断科贬，并准元和十二年敕处分。
qí suǒ yóu jué chá yì liàng shǎng yī bàn
其所由觉察，亦量赏一半。
shì jìng bù xíng
”事竟不行。
wǔ nián èr yuè yán tiě shǐ zòu hú nán guǎn nèi zhū zhōu bǎi xìng sī zhù zào dào qián
五年二月，盐铁使奏：“湖南管内诸州百姓私铸造到钱。
fú yuán héng dào shù zhōu lián jiē lǐng nán shān dòng shēn suì bǎi xìng yī mó jiān sī qián yàng jìng zhù zào dào cuì è jiān qián zhuǎn jiāng jiàn jià bó yì yǔ hǎo qián xiāng hè xíng yòng
伏缘衡、道数州，连接岭南，山洞深邃，百姓依模监司钱样，竞铸造到脆恶奸钱，转将贱价博易，与好钱相和行用。
qí jiāng xī è yuè guì guǎn zhù làn qián bìng qǐng wěi běn dào guàn chá shǐ tiáo liú jìn jué
其江西、鄂岳、桂管铸滥钱，并请委本道观察使条流禁绝。
chì zhǐ yi yī
”敕旨宜依。
huì chāng liù nián èr yuè chì yuán zhū dào gǔ zhù fó xiàng zhōng qìng děng xīn qián yǐ yǒu cì dì xū lìng jiù qián liú bù
会昌六年二月，敕：“缘诸道鼓铸佛像钟磬等新钱，已有次第，须令旧钱流布。
juàn bó jià shāo zēng
绢帛价稍增。
wén wǔ bǎi liáo fèng liào yi qǐ sān yuè yī rì bìng gěi jiàn qián
文武百僚俸料，宜起三月一日，并给见钱。
qí yī bàn xiān gěi xū gū pǐ duàn duì gū jià zhī gěi
其一半先给虚估匹段，对估价支给。
chì bǐ yuán qián zhòng bì qīng shēng rén zuò kùn jīn jiā gǔ zhù bì zài liú xíng
”敕：“比缘钱重币轻，生人坐困，今加鼓铸，必在流行。
tōng biàn jiù shí mò qiè yú cǐ
通变救时， 莫切于此。
yi shēn xiān jiǎ zhī lìng yǐ jiè jū huò zhī tú
宜申先甲之令，以诫居货之徒。
jīng chéng jí zhū dào qǐ jīn nián shí yuè yǐ hòu gōng sī xíng yòng bìng qǔ xīn qián qí jiù qián quán tíng sān shù nián
京城及诸道，起今年十月以后，公私行用，并取新钱，其旧钱权停三数年。
rú yǒu wéi fàn tóng yòng qiān xī è qián lì kē duàn qí jiù qián bìng nà guān
如有违犯，同用铅锡恶钱例科断，其旧钱并纳官。
shì jìng bù xíng
”事竟不行。
kāi yuán yuán nián shí yī yuè hé zhōng yǐn jiāng shī dù yǐ ān yì yán chí jiàn hé shī dù kāi tuò shū jué shuǐ dào zhì wèi yán zhūn gōng sī dà shōu qí lì
开元元年十一月，河中尹姜师度以安邑盐池渐涸，师度开拓疏决水道，置为盐屯，公私大收其利。
qí nián shí yī yuè wǔ rì zuǒ shí yí liú tóng shàng biǎo yuē chén wén hàn xiào wǔ wéi zhèng láng mǎ sān shí wàn hòu gōng shù wàn rén wài tǎo róng yí nèi xìng gōng shì dān fèi zhī shén shí bǎi dāng jīn ér gǔ fèi duō ér huò yǒu yú jīn yòng shǎo ér cái bù zú hé yě
其年十一月五日，左拾遗刘彤上表曰：“臣闻汉孝武为政，廊马三十万，后宫数万人，外讨戎夷，内兴宫室，殚费之甚，实百当今，而古费多而货有余，今用少而财不足，何也？
qǐ fēi gǔ qǔ shān zé ér jīn qǔ pín mín zāi
岂非古取山泽，而今取贫民哉。
qǔ shān zé zé gōng lì hòu ér rén guī yú nóng
取山泽，则公利厚而人归于农；
qǔ pín mín zé gōng lì báo ér rén qù qí yè
取贫民，则公利薄而人去其业。
gù xiān wáng zuò fǎ yě shān hǎi yǒu guān yú héng yǒu zhí qīng zhòng yǒu shù jìn fā yǒu shí
故先王作法也，山海有官，虞衡有职，轻重有术，禁发有时。
yī zé zhuān nóng èr zé ráo guó jì rén shèng shì yě
一则专农，二则饶国，济人盛事也。
chén shí wèi jīn yí zhī
臣实为今疑之。
fu zhǔ hǎi wèi yán cǎi shān zhù qián fá mù wèi shì
夫煮海为盐，采山铸钱，伐木为室。
nóng yú zhī bèi hán ér wú yī jī ér wú shí yōng lìn zì zī zhě qióng kǔ zhī liú yě
农余之辈，寒而无衣，饥而无食，佣赁自资者， 穷苦之流也。
ruò néng yǐ shān hǎi hòu lì zī nóng zhī yú rén hòu liǎn zhòng yáo miǎn qióng kǔ zhī zǐ suǒ wèi sǔn yǒu yú ér yì bù zú dì wáng zhī dào kě bù wèi rán hu
若能以山海厚利，资农之余人，厚敛重徭，免穷苦之子，所谓损有余而益不足，帝王之道，可不谓然乎？
chén yuàn bì xià zhào yán tiě mù děng guān shōu xìng lì mào qiān yú rén zé bù jí shù nián fǔ yǒu yú chǔ yǐ
臣愿陛下诏盐铁木等官收兴利，贸迁于人，则不及数年，府有余储矣。
rán hòu xià kuān dài zhī lìng juān qióng dú zhī yáo kě yǐ huì qún shēng kě yǐ róu huāng fú
然后下宽贷之令，蠲穷独之徭，可以惠群生，可以柔荒服。
suī róng dí huá xià yáo tāng shuǐ hàn wú zú yú yě
虽戎狄、猾夏，尧、汤水旱，无足虞也。
fèng tiān shì biàn wéi zài bì xià xíng zhī
奉天适变，惟在陛下行之。
shàng lìng zǎi chén yì qí kě fǒu xián yǐ yán tiě zhī lì shén yì guó yòng suì lìng jiāng zuò dà jiàng jiāng shī dù hù bù shì láng qiáng xún jù shè yù shǐ zhōng chéng yǔ zhū dào àn chá shǐ jiǎn zé hǎi nèi yán tiě zhī kè
”上令宰臣议其可否，咸以盐铁之利，甚益国用，遂令将作大匠姜师度、户部侍郎强循俱摄御史中丞，与诸道按察使检责海内盐铁之课。
bǐ lìng shǐ rén gòu dàng chú cǐ wài gèng wú bié qiú
“比令使人勾当，除此外更无别求。
zài wài bù xì wěi zhī rú wén chēng yǒu qīn kè yi lìng běn zhōu cì shǐ shàng zuǒ yī rén jiǎn jiào yī lìng shì shōu shuì
在外不细委知，如闻称有侵刻，宜令本州刺史上佐一人检校，依令式收税。
rú yǒu luò zhàng qī méi réng wěi àn chá shǐ jiū jué zòu wén
如有落帐欺没，仍委按察使纠觉奏闻。
qí jiāng shī dù chú pú zhōu yán chí yǐ wài zì yú chù gèng bù xū xún jiǎn
其姜师度除蒲州盐池以外，自余处更不须巡检。
zhēn yuán shí liù nián shí èr yuè shǐ móu zòu zé lù zhèng děng zhōu duō shì mò yán qǐng jìn duàn
贞元十六年十二月，史牟奏：“泽、潞、郑等州，多是末盐，请禁断。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
yuán hé wǔ nián zhēng yuè dù zhī zòu fū zhōu bīn zhōu jīng yuán zhū jiàng shì qǐng tóng dāng chǔ bǎi xìng lì shí wū bái liǎng chí yán
元和五年正月，度支奏：“鄜州、邠州、泾原诸将士，请同当处百姓例，食乌、白两池盐。
liù nián rùn shí èr yuè dù zhī lú tǎn zòu hé zhōng liǎng chí kē yán chì wén zhǐ xǔ yú jīng jī fèng xiáng shǎn guó hé zhōng zé lù hé nán xǔ rǔ děng shí wǔ zhōu jiè nèi tiào huò
”六年闰十二月，度支卢坦奏：“河中两池颗盐，敕文只许于京畿、凤翔、 陕、虢、河中泽潞、河南许汝等十五州界内粜货。
bǐ lái yīn xún jiān yuè xìng fèng wén chéng děng liù zhōu
比来因循，兼越兴、凤、文、成等六州。
chén yí dié kān zé de shān nán xī dào guān chá shǐ bào qí guǒ láng liǎng zhōu yán běn tǔ hù rén jí bā nán zhū jùn shì dí yòu gōng dāng jūn shì mǎ shàng yǒu xuán qiàn ruò jiān shù zhōu zì rán quē jué
臣移牒勘责，得山南西道观察使报，其果、阆两州盐，本土户人及巴南诸郡市籴，又供当军士马，尚有悬欠，若兼数州，自然阙绝。
yòu de xìng yuán fǔ zhū qí lǎo zhuàng shēn su
又得兴元府诸耆老状申诉。
chén jīn shāng liáng hé zhōng yán qǐng fàng rù liù zhōu jiè tiào huò
臣今商量，河中盐请放入六州界粜货。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
shí nián qī yuè dù zhī shǐ huáng fǔ bó zòu jiā xiá nèi sì jiān jiàn nán dōng xī chuān shān nán xī dào yán gū yǐ lì gōng jūn
十年七月，度支使皇甫镈奏， 加峡内四监、剑南东西川、山南西道盐估，以利供军。
cóng zhī
从之。
shí sān nián yán tiě shǐ chéng yì zòu yīng zhū zhōu fǔ xiān qǐng zhì chá yán diàn shōu shuì
十三年，盐铁使程异奏：“应诸州府先请置茶盐店收税。
fú zhǔn jīn nián zhēng yuè yī rì shè wén qí zhū zhōu fǔ yīn yòng bīng yǐ lái huò lǜ yǒu quán zhì zhí míng jí shàn jiā kē pèi shì fēi cháng zhì yī qiè jìn duàn zhě
伏准今年正月一日赦文，其诸州府因用兵已来， 或虑有权置职名，及擅加科配，事非常制，一切禁断者。
fú yǐ què shuì chá yán běn zī cái fù shàn jì jūn zhèn gài shì cóng quán
伏以榷税茶盐，本资财赋， 赡济军镇，盖是从权。
zuó bīng ba zì hé biàn tíng shì jiǔ shí wéi zhòng liǎn
昨兵罢，自合便停，事久实为重敛。
qí zhū dào xiān suǒ zhì diàn jí shōu zhū sè qián wù děng suī fēi shàn jiā qiě yì cháng zhì fú qǐng zhǔn shè wén lè tíng
其诸道先所置店及收诸色钱物等，虽非擅加，且异常制，伏请准赦文勒停。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
shí sì nián sān yuè yùn qīng yǎn sān zhōu gè zhì què yán yuàn
十四年三月，郓、青、兖三州各置榷盐院。
cháng qìng yuán nián sān yuè chì hé shuò chū píng rén xī dé zé qiě wu kuān tài shǐ zhī huò ān
长庆元年三月，敕：“河朔初平，人希德泽，且务宽泰，使之获安。
qí hé běi què yán fǎ qiě quán tíng
其河北榷盐法且权停。
réng lìng dù zhī yǔ zhèn jì wèi bó děng dào jié dù shěn chá shāng liáng rú néng yuē jì kè lì qián shù fēn fù què yán yuàn yì rèn wěn biàn
仍令度支与镇冀、魏博等道节度审察商量，如能约计课利钱数，分付榷盐院，亦任稳便。
zì tiān bǎo mò bīng xìng yǐ lái hé běi yán fǎ jī mí ér yǐ
”自天宝末兵兴以来，河北盐法，羁縻而已。
jì yuán hé zhōng huáng fǔ bó zòu zhì shuì yán yuàn tóng jiāng huái liǎng chí què lì rén kǔ fàn jìn róng zhèn yì pín shàng sù gù yǒu shì mìng
暨元和中，皇甫镈奏置税盐院，同江、淮两池榷利，人苦犯禁，戎镇亦频上诉，故有是命。
qí yuè yán tiě shǐ wáng bō zòu yáng zhōu bái shā liǎng chù nà què chǎng qǐng yī jiù wèi yuàn
其月， 盐铁使王播奏：“扬州、白沙两处纳榷场，请依旧为院。
yòu zòu zhū dào yán yuàn tiào yán fù shāng rén qǐng měi dòu jiā wǔ shí tōng jiù sān bǎi wén jià
”又奏：“诸道盐院粜盐付商人，请每斗加五十，通旧三百文价；
zhū chǔ jiān yán tíng chǎng zhì xiǎo pù tiào yán měi dòu jiā èr shí wén tōng jiù yī bǎi jiǔ shí wén jià
诸处煎盐停场，置小铺粜盐，每斗加二十文，通旧一百九十文价。
yòu zòu yīng guǎn jiān yán hù jí yán shāng bìng zhū yán yuàn tíng chǎng guān lì suǒ yóu děng qián hòu zhì chì chú liǎng shuì wài bù xǔ chāi yì zhuī rǎo
”又奏：“应管煎盐户及盐商，并诸盐院停场官吏所由等， 前后制敕，除两税外，不许差役追扰。
jīn qǐng gèng yǒu wéi yuè zhě xiàn lìng cì shǐ biǎn chù fá fèng
今请更有违越者，县令、刺史贬黜罚俸。
cóng zhī
” 从之。
èr nián wǔ yuè zhào yuē bīng gé chū níng yì zī què guǎn lǘ yán zhòng kùn zé kě juān chú
二年五月，诏曰：“兵革初宁，亦资榷筦，闾阎重困，则可蠲除。
rú wén zī qīng yǎn yùn sān dào wǎng lái tiào yán jià qián jìn qǔ qī shí wàn guàn jūn zī gěi fèi yōu shàn yǒu yú
如闻淄青、 兖、郓三道，往来粜盐价钱，近取七十万贯，军资给费，优赡有余。
zì yán tiě shǐ shōu guǎn yǐ lái jūn fǔ dùn jué qí lì
自盐铁使收管已来，军府顿绝其利。
suì shǐ jīng xíng zhèn zhě yǒu tíng liáng zhī yuàn fú lǒng mǔ zhě yǒu jiā shuì zhī jiē fàn yán jìn zhě kùn biān tà zhī xíng lǐ shēng yè zhě fá cán jiàng zhī jù
遂使经行阵者有停粮之怨，服陇亩者有加税之嗟，犯盐禁者困鞭挞之刑，理生业者乏蚕酱之具。
suī xiàn guān shòu lì ér jùn fǔ yì kōng
虽县官受利，而郡府益空。
bǐ rén huò ān níng wǒ yīn jié yòng
俾人获安宁，我因节用。
qí yán tiě xiān yú zī qīng yǎn yùn děng dào guǎn nèi zhì xiǎo pù tiào yán xún yuàn nà què qǐ jīn nián wǔ yuè yī rì yǐ hòu yī qiè bìng tíng
其盐铁先于淄青、兖、郓等道管内置小铺粜盐，巡院纳榷，起今年五月一日已后，一切并停。
réng gè wěi běn dào yuē xiào bǐ lái jié dù shǐ zì shōu guǎn chōng jūn fǔ zhú jí yòng dù jí jūn jiǎn guǎn nèi pín xià bǎi xìng liǎng shuì qián shù
仍各委本道约校比来节度使自收管充军府逐急用度，及均减管内贫下百姓两税钱数。
zhì nián zhōng gè jù tiào yán suǒ de qián bìng jūn jiǎn liǎng shuì
至年终，各具粜盐所得钱，并均减两税。
zòu wén
奏闻。
ān yì jiě xiàn liǎng chí jiù zhì què yán shǐ réng gè bié zhì yuàn guān
安邑、解县两池，旧置榷盐使，仍各别置院官。
yuán hé sān nián qī yuè fù yǐ ān yì jiě xiàn liǎng chí liú hòu wèi què yán shǐ
元和三年七月，复以安邑、解县两池留后为榷盐使。
xiān shì liǎng chí yán wu lì dù zhī qí zhí shì zhū dào xún yuàn
先是，两池盐务隶度支，其职视诸道巡院。
zhēn yuán shí liù nián shǐ móu yǐ jīn bù láng zhōng zhǔ chí wu chǐ tóng zhū yuàn suì zòu zhì shǐ é
贞元十六年，史牟以金部郎中主池务，耻同诸院，遂奏置使额。
èr shí yī nián yán tiě dù zhī hé wéi yī shǐ yǐ dù yòu jiān lǐng
二十一年，盐铁、度支合为一使， 以杜佑兼领。
yòu yǐ dù zhī jì chēng shǐ qí suǒ guǎn bù yí gèng yǒu shǐ míng suì yǔ dōng wèi qiáo shǐ tóng zòu ba zhī
佑以度支既称使，其所管不宜更有使名，遂与东渭桥使同奏，罢之。
zhì shì péi jūn zhǔ chí wu zhí zhuǎn fán jù fù yǒu shì qǐng
至是，裴均主池务，职转繁剧，复有是请。
dà hé sān nián sì yuè chì ān yì jiě xiàn liǎng chí què kè yǐ shí qián yī bǎi wàn guàn wèi dìng é
大和三年四月，敕安邑、解县两池榷课， 以实钱一百万贯为定额。
zhì dà zhōng èr nián zhēng yuè chì dàn qǔ pǐ duàn jīng hǎo bù bì jì jiù é qián shù
至大中二年正月，敕但取匹段精好，不必计旧额钱数。
jí dà zhōng nián dù zhī zòu nà què lì yī bǎi èr shí yī wàn wǔ qiān yú guàn
及大中年，度支奏纳榷利一百二十一万五千余贯。
nǚ yán chí zài jiě xiàn cháo yì xiǎo chí zài tóng zhōu lǔ chí zài jīng zhào fǔ fèng xiān xiàn bìng jìn duàn bù què
女盐池在解县，朝邑小池在同州，卤池在京兆府奉先县，并禁断不榷。
wū chí zài yán zhōu jiù zhì què shuì shǐ
乌池在盐州，旧置榷税使。
cháng qìng yuán nián sān yuè chì wū chí měi nián tiào yán shōu bó què mǐ yǐ yī shí wǔ wàn dàn wèi dìng é
长庆元年三月，敕乌池每年粜盐收博榷米，以一十五万石为定额。
wēn chí dà zhōng sì nián sān yuè yīn shōu fù hé lǒng chì lìng dù zhī shōu guǎn
温池，大中四年三月因收复河陇，敕令度支收管。
wēn chí yán réng chà líng zhōu fēn xún yuàn guān gōu dāng
温池盐仍差灵州分巡院官勾当。
zhì liù nián sān yuè chì lìng gē shǔ wēi zhōu zhì què shuì shǐ
至六年三月，敕令割属威州，置榷税使。
yuán xīn zhì zhì wèi lì què kè dìng é
缘新制置，未立榷课定额。
hú luò chí zài fēng zhōu jiè hé dōng gōng jūn shǐ shōu guǎn
胡落池在丰州界，河东供军使收管。
měi nián cǎi yán yuē yī wàn sì qiān yú shí gōng zhèn wǔ tiān dé liǎng jūn jí yíng tián shuǐ yùn guān jiàn
每年采盐约一万四千余石，供振武、天德两军及营田水运官健。
zì dà zhōng sì nián dǎng xiàng pàn rǎo kuì yùn bù tōng gōng jūn shǐ qǐng quán shì hé dōng bái chí yán gōng shí
自大中四年党项叛扰，馈运不通，供军使请权市河东白池盐供食。
qí bái chí shǔ hé jié dù shǐ bù xì dù zhī
其白池属河节度使，不系度支。
chū xuán zōng yǐ qián yì yǒu yán chí shǐ
初，玄宗已前，亦有盐池使。
jǐng yún sì nián sān yuè pú zhōu cì shǐ chōng guān nèi yán chí shǐ
景云四年三月，蒲州刺史充关内盐池使。
xiān tiān èr nián jiǔ yuè qiáng xún chú bīn zhōu cì shǐ chōng yán chí shǐ cǐ jí yán zhōu chí yě
先天二年九月，强循除豳州刺史，充盐池使，此即盐州池也。
kāi yuán shí wǔ nián wǔ yuè bīng bù shàng shū xiāo sōng chú guān nèi yán chí shǐ
开元十五年五月，兵部尚书萧嵩除关内盐池使。
cǐ shì shuò fāng jié dù cháng dài yán chí shǐ yě
此是朔方节度常带盐池使也。