xuán zōng xià
玄宗下
kāi yuán èr shí wǔ nián chūn zhēng yuè rén wǔ zhì zhèn wěi jí xiū yùn duō xiè zhé wáng rán ér āi jīn zhī qíng xiǎo dà bì shèn
开元二十五年春正月壬午，制：“朕猥集休运，多谢哲王，然而哀矜之情，小大必慎。
zì lín huán yǔ zǐ yù lí zhēng wèi cháng xíng jí xíng qǐ dà yù
自临寰宇，子育黎烝，未尝行极刑，起大狱。
shàng xuán jiàng jiàn yīng yǐ xiáng hé sī xié píng bāng zhī diǎn zhì zhī rén shòu zhī yù
上玄降鉴，应以祥和，思协平邦之典，致之仁寿之域。
zì jīn yǒu fàn sǐ xíng chú shí è zuì yi lìng zhōng shū mén xià yǔ fǎ guān xiáng suǒ fàn qīng zhòng jù zhuàng zòu wén
自今有犯死刑，除十恶罪，宜令中书门下与法官详所犯轻重，具状奏闻。
chóng dé shàng chǐ sān dài pī yì
崇德尚齿，三代丕义；
dūn fēng quàn sú wǔ jiào yōu xiān
敦风劝俗，五教攸先。
qí céng rèn wǔ pǐn yǐ shàng qīng zī guān yǐ lǐ qù zhí zhě suǒ sī jù lù míng zòu lǎo jí bù kān lí wù zhě yǔ zhì shì
其曾任五品已上清资官以礼去职者，所司具录名奏，老疾不堪厘务者与致仕。
dào shì nǚ guān yi lì zōng zhèng sì sēng ní lìng cí bù jiǎn jiào
道士、女冠宜隶宗正寺， 僧尼令祠部检校。
bǎi sī měi xún jié xiū jià bìng bù xū rù cáo sī rèn yóu shèng wéi lè
百司每旬节休假，并不须入曹司，任游胜为乐。
xuān shì zhōng wài zhī zhèn yì yān
宣示中外，知朕意焉。
guǐ mǎo dào shì yǐn yīn wèi jiàn yì dài fū jí xián xué shì jiān zhī shǐ guǎn shì
”癸卯，道士尹愔为谏议大夫、集贤学士兼知史馆事。
èr yuè xīn luó wáng jīn xìng guāng zú qí zi chéng qìng sì wèi qiǎn zàn shàn dài fū xíng shú shè hóng lú shǎo qīng wǎng diào jì cè lì zhī
二月，新罗王金兴光卒，其子承庆嗣位，遣赞善大夫邢璹摄鸿胪少卿，往吊祭，册立之。
rén zǐ jiā zōng zhèng chéng yī yuán
壬子，加宗正丞一员。
wù wǔ ba jiāng huái yùn tíng hé běi yùn
戊午，罢江淮运，停河北运。
guǐ yǒu zhāng shǒu guī pò qì dān yú zhòng yú lù shān shā huò shén zhòng
癸酉，张守珪破契丹余众于禄山，杀获甚众。
sān yuè yǐ mǎo hé xī jié dù shǐ cuī xī yì zì liáng zhōu nán lǜ zhòng rù tǔ bō jiè èr qiān yú lǐ
三月乙卯，河西节度使崔希逸自凉州南率众入吐蕃界二千余里。
jǐ hài xī yì zhì qīng hǎi xi láng zuǒ sù wén zi zī yǔ zéi xiāng yù dà pò zhī zhǎn shǒu èr qiān yú jí
己亥，希逸至青海西郎佐素文子觜，与贼相遇，大破之，斩首二千余级。
xià sì yuè gēng xū chén xǔ yù shòu sì zhōu kāi dào tián
夏四月庚戌，陈、许、豫、寿四州开稻田。
xīn yǒu jiān chá yù shǐ zhōu zǐ liàng shàng shū wǔ zhǐ zhī diàn tíng cháo táng jué zhàng sǐ zhī
辛酉，监察御史周子谅上书忤旨， Ξ之殿庭，朝堂决杖死之。
jiǎ zǐ shàng shū yòu chéng xiàng zhāng jiǔ líng yǐ céng jiàn yǐn zǐ liàng zuǒ shòu jīng zhōu zhǎng shǐ
甲子，尚书右丞相张九龄以曾荐引子谅，左授荆州长史。
yǐ chǒu huáng tài zǐ yīng è wáng yáo guāng wáng jū bìng fèi wèi shù rén
乙丑，皇太子瑛、鄂王瑶、光王琚并废为庶人。
tài zǐ fēi xiōng fù mǎ dū wèi xuē xiù cháng liú ráng zhōu zhì lán tián yì cì sǐ
太子妃兄驸马都尉薛锈长流瀼州， 至蓝田驿赐死。
liù yuè rén xū yíng huò fàn fáng zhì xīn xīng yuè dù ér guò
六月壬戌，荧惑犯房，至心星越度而过。
qiū qī yuè jǐ mǎo dà lǐ shǎo qīng xú hù zòu tiān xià jīn suì duàn sǐ xíng wǔ shí bā jǐ zhì xíng cuò niǎo cháo sì zhī yù
秋七月己卯，大理少卿徐岵奏：“天下今岁断死刑五十八，几致刑措，鸟巢寺之狱。
shàng tè tuī gōng yuán fǔ gēng chén fēng lǐ lín fǔ wèi jìn guó gōng niú xiān kè wèi bīn guó gōng
”上特推功元辅，庚辰，封李林甫为晋国公，牛仙客为豳国公。
jǐ mǎo chì zhū líng miào bìng lì zōng zhèng sì qí zōng zhèng sì guān yuán zì jīn bìng yǐ zōng zhī wèi zhī
己卯，敕诸陵庙并隶宗正寺，其宗正寺官员，自今并以宗枝为之。
jiǔ yuè rén shēn bān xīn dìng lìng shì gé jí shì lèi yī bǎi sān shí juǎn yú tiān xià
九月壬申，颁新定《令》、《式》、《格》及《事类》一百三十卷于天下。
dōng shí yuè zhì zì jīn nián měi nián lì chūn rì yíng chūn yú dōng jiāo qí xià jí qiū dōng rú cháng
冬十月，制自今年每年立春日迎春于东郊，其夏及秋冬如常。
yǐ shí èr yuè shuò rì yú zhèng diàn shòu cháo dú shí lìng
以十二月朔日于正殿受朝，读时令。
shí yī yuè rén shēn xìng wēn quán gōng
十一月壬申，幸温泉宫。
dīng chǒu kāi fǔ yí tóng sān sī guǎng píng jùn gōng sòng jǐng hōng
丁丑，开府仪同三司、广平郡公宋璟薨。
shí èr yuè bǐng wǔ huì fēi wǔ shì hōng zhuī shì wèi zhēn shùn huáng hòu zàng yú jìng líng
十二月丙午，惠妃武氏薨，追谥为贞顺皇后，葬于敬陵。
tǔ bō shǐ qí dà chén shǔ lú lùn mǎng cáng lái cháo gòng
吐蕃使其大臣属卢论莽藏来朝贡。
èr shí liù nián chūn zhēng yuè yǐ hài gōng bù shàng shū niú xiān kè wèi shì zhōng
二十六年春正月乙亥，工部尚书牛仙客为侍中。
dīng chǒu qīn yíng qì yú dōng jiāo sì qīng dì
丁丑，亲迎气于东郊，祀青帝。
zhì tiān xià xì qiú sǐ zuì liú lǐng nán yú bìng fàng miǎn
诏命天下被关押囚犯，死罪犯流放到岭南，其余罪犯都免罪放还。
zhèn bīng bù hái
镇兵部还。
jīng zhào fǔ xīn kāi dào tián bìng sàn gěi pín rén
京兆府新开稻田，并散给贫人。
bǎi guān cì xūn juàn
百官赐勋绢。
cháng ān wàn nián liǎng xiàn gè yǔ běn qián yī qiān guàn shōu lì gōng rì réng fù zá rì
长安、万年两县各与本钱一千贯，收利供驲，仍付杂驲。
tiān xià zhōu xiàn měi xiāng yī xué réng zé shī zī lìng qí jiào shòu
天下州县， 每乡一学，仍择师资，令其教授。
zhū xiāng gòng měi nián lìng jiù guó zǐ jiàn yè xiān shī míng jīng jiā kǒu shì
诸乡贡每年令就国子监谒先师，明经加口试。
nèi wài bā pǐn yǐ xià jí cǎo zé yǒu bó xué wén cí zhī shì gè wěi běn sī běn zhōu wén jiàn
内外八品已下及草泽有博学文辞之士，各委本司本州闻荐。
èr yuè xīn mǎo yǐ lǐ lín fǔ yáo lǐng lǒng yòu jié dù shǐ
二月辛卯，以李林甫遥领陇右节度使。
jiǎ chén jìn dà hán shí yǐ jī luǎn xiāng kuì sòng
甲辰，禁大寒食以鸡卵相馈送。
gēng shēn zàng zhēn shùn huáng hòu yú jìng líng
庚申， 葬贞顺皇后于敬陵。
yǐ mǎo yǐ niú xiān kè yáo lǐng hé dōng dào jié dù shǐ
乙卯，以牛仙客遥领河东道节度使。
xīn yǒu fèi xiān zhōu fēn qí shǔ xiàn lì xǔ rǔ děng zhōu
辛酉，废仙州，分其属县隶许、汝等州。
sān yuè jǐ sì shuò jiǎn mì shū shěng jiào shū zhèng zì guān yuán
三月己巳朔，减秘书省校书、正字官员。
bǐng zǐ yǒu xīng bèi yú zǐ wēi yuán zhōng lì dòu kuí shí yú rì yīn yīn yún bú jiàn
丙子，有星孛于紫微垣中， 历斗魁十余日，因阴云不见。
jǐ yǒu hé nán luò yáng liǎng xiàn yì jiè běn qián yī qiān guàn shōu lì chōng rén lì kè yì
己酉，河南、洛阳两县亦借本钱一千贯，收利充人吏课役。
guǐ wèi jīng zhào dì zhèn
癸未，京兆地震。
tǔ bō kòu hé xī zuǒ sàn qí cháng shì cuī xī yì jī pò zhī
吐蕃寇河西，左散骑常侍崔希逸击破之；
shàn zhōu dū dū dù xī wàng yòu gōng bá xīn luó chéng zhì yǐ qí chéng wèi wēi róng jūn
鄯州都督杜希望又攻拔新罗城，制以其城为威戎军。
xià sì yuè jǐ hài shuò shǐ lìng tài cháng qīng wéi tāo dú shí lìng yú xuān zhèng diàn bǎi liáo yú diàn shàng liè zuò ér tīng zhī
夏四月己亥朔，始令太常卿韦绦读时令于宣政殿，百僚于殿上列坐而听之。
wǔ yuè yǐ yǒu yǐ lǐ lín fǔ yáo lǐng hé xī jié dù shǐ jiān pàn liáng zhōu shì
五月乙酉，以李林甫遥领河西节度使，兼判梁州事。
gēng yín xìng xián yi gōng zhǔ zhái
庚寅，幸咸宜公主宅。
liù yuè gēng zǐ lì zhōng wáng yú wèi huáng tài zǐ
六月庚子，立忠王玙为皇太子。
qiū qī yuè jǐ sì cè huáng tài zǐ dà shè tiān xià cháng shè suǒ bù miǎn zhě xián shè chú zhī
秋七月己巳，册皇太子，大赦天下，常赦所不免者咸赦除之。
nèi wài wén wǔ guān jí wǔ pǐn yǐ shàng wèi fù hòu zhě gè cì xūn yī zhuǎn
内外文武官及五品已上为父后者各赐勋一转。
zhōng wáng fǔ guān jí shì jiǎng jiā yī jiē
忠王府官及侍讲加一阶。
cì pú sān rì
赐酺三日。
gēng chén fēn yuè zhōu zhì míng zhōu
庚辰，分越州置明州。
jiǔ yuè bǐng shēn shuò rì yǒu shí zhī
九月丙申朔，日有蚀之。
gēng zǐ yú jiù liù hú zhōu de zhì yòu zhōu
庚子，于旧六胡州地置宥州。
yì zhōu zhǎng shǐ wáng yù lǜ bīng gōng tǔ bō ān róng chéng wèi zéi suǒ jù guān jūn dà bài yù qì jiǎ ér dùn bīng shì sǐ zhě shù qiān rén
益州长史王昱率兵攻吐蕃安戎城，为贼所据，官军大败，昱弃甲而遁，兵士死者数千人。
dōng shí yuè wù yín xìng wēn quán gōng
冬十月戊寅，幸温泉宫。
shì suì bó hǎi mò hé wáng dà wǔ yì sǐ qí zi qīn mào sì lì qiǎn shǐ diào jì cè lì zhī
是岁渤海靺鞨王大武艺死，其子钦茂嗣立，遣使吊祭， 册立之。
qí dōng liǎng jīng jiàn háng gōng zào diàn yǔ gè qiān yú jiān
其冬，两京建行宫，造殿宇各千余间。
rùn zhōu cì shǐ qí huàn kāi yī lóu hé yú yáng zhōu nán guā zhōu pǔ
润州刺史齐浣开伊娄河于扬州南瓜洲浦。
xī zuǒ yòu yǔ lín jūn zhì zuǒ yòu lóng wǔ jūn yǐ zuǒ yòu wàn qí yíng lì yān
析左右羽林军置左右龙武军，以左右万骑营隶焉。
èr shí qī nián chūn zhēng yuè yǐ sì dà yǔ xuě
二十七年春正月乙巳，大雨雪。
èr yuè jǐ sì jiā zūn hào kāi yuán shèng wén shén wǔ huáng dì dà shè tiān xià cháng shè suǒ bù miǎn zhě xián shè chú zhī kāi yuán yǐ lái zhū sè hén jiǎ rén xián cóng xǐ dí zuǒ jiàng guān liàng yí jìn chù
二月己巳，加尊号开元圣文神武皇帝，大赦天下，常赦所不免者咸赦除之，开元已来诸色痕瘕人咸从洗涤，左降官量移近处。
bǎi xìng miǎn jīn nián zū shuì
百姓免今年租税。
sān pǐn yǐ shàng cì jué yī jí sì pǐn yǐ shàng jiā yī jiē
三品已上赐爵一级，四品已上加一阶。
zōng miào jiàn xiǎng zì jīn yǐ hòu bìng yòng zōng zi
宗庙荐飨，自今已后并用宗子。
cì pú wǔ rì
赐酺五日。
xià sì yuè dīng chǒu fèi táo zhōu lì lán zhōu gǎi lín zhōu wèi táo zhōu
夏四月丁丑，废洮州隶兰州，改临州为洮州。
yǐ yǒu tài zǐ shǎo fù dòu yè wèi kāi fǔ yí tóng sān sī lì bù shàng shū li gǎo wèi tài zǐ shǎo fù
乙酉，太子少傅窦曳为开府仪同三司，吏部尚书李暠为太子少傅。
dīng yǒu shì zhōng niú xiān kè wèi bīng bù shàng shū jiān shì zhōng
丁酉，侍中牛仙客为兵部尚书兼侍中；
bīng bù shàng shū jiān zhōng shū lìng lǐ lín fǔ wèi lì bù shàng shū yī jiù jiān zhōng shū lìng
兵部尚书兼中书令李林甫为吏部尚书，依旧兼中书令。
yǐ dōng gōng nèi shì lì nèi shì shěng wèi shǔ
以东宫内侍隶内侍省为署。
wǔ yuè guǐ mǎo zhì lóng wǔ jūn guān yuán
五月癸卯，置龙武军官员。
xiān shì xī guó gōng zhǔ zhī zǐ xuē shěn yǔ qí dǎng li tán cuī qià shí rú shān tóng yú jīng chéng shā rén huò lì qí cái huò wéi qí zhì jí bái rì chuí shā zhǔ ér shí zhī
先是，鄎国公主之子薛谂与其党李谈、崔洽、石如山同于京城杀人，或利其财，或违其志，即白日椎杀，煮而食之。
qí xià shì fā jiē jué shā yú jīng zhào fǔ mén shěn yǐ guó qīn liú ráng zhōu cì sǐ yú chéng dōng yì
其夏事发，皆决杀于京兆府门，谂以国亲流瀼州，赐死于城东驿。
liù yuè jiǎ xū nèi cháng shì niú xiān tóng zuò zāng jué shā zhī
六月甲戌，内常侍牛仙童坐赃，决杀之。
yōu zhōu jié dù shǐ jiān yù shǐ dài fū zhāng shǒu guī yǐ huì biǎn wèi kuò zhōu cì shǐ
幽州节度使、兼御史大夫张守珪以贿贬为括州刺史。
tài zǐ tài shī xú guó gōng xiāo sōng yǐ cháng lù xiān tóng zuǒ shòu qīng zhōu cì shǐ
太子太师、徐国公萧嵩以尝赂仙童，左授青州刺史。
qiū qī yuè xīn chǒu yíng huò fàn nán dòu
秋七月辛丑， 荧惑犯南斗。
běi tíng dū hù gài jiā yùn yǐ qīng jì xí pò tū qí shī yú suì yè chéng shā sū lù wēi zhèn xī chuí
北庭都护盖嘉运以轻骑袭破突骑施于碎叶城，杀苏禄，威震西陲。
bā yuè tǔ bō kòu bái cǎo ān rén děng
八月，吐蕃寇白草、安人等。
jiǎ shēn zhì zhuī zèng kǒng xuān fù wéi wén xuān wáng yán huí wèi yǎn guó gōng yú shí zhé jiē wèi hóu jiā zuò
甲申，制追赠孔宣父为文宣王，颜回为兖国公，余十哲皆为侯，夹坐。
hòu sì bāo shèng hóu gǎi fēng wéi wén xuān gōng
后嗣褒圣侯改封为文宣公。
jiǔ yuè huáng tài zǐ gǎi míng shào
九月，皇太子改名绍。
biàn zhōu cì shǐ qí huàn qǐng kāi biàn hé xià liú zì hóng xiàn zhì huái yīn běi hé yú huái yú shí ér gōng bì
汴州刺史齐浣请开汴河下流，自虹县至淮阴北合于淮，逾时而功毕。
yīn qì shā yōng jiù lù xíng zhě bì zhī xún ér xīn hé zhī shuǐ shì cóng jí suì tián sāi yǐ
因弃沙壅旧路，行者弊之，寻而新河之水势淙急，遂填塞矣。
qián xíng bù shàng shū zhì shì cuī yǐn fu zú
前刑部尚书致仕崔隐甫卒。
dōng shí yuè jiāng gǎi zuò míng táng
冬十月，将改作明堂。
wěi yán guān qǔ xiǎo r mái yú míng táng zhī xià yǐ wéi yā shèng
伪言官取小儿埋于明堂之下，以为厌胜。
cūn yě tóng r cáng yú shān gǔ dū chéng sāo rán xián yán bīng zhì
村野童儿藏于山谷，都城骚然，咸言兵至。
shàng è zhī qiǎn zhǔ kè láng zhōng wáng jí wǎng dōng dōu jí zhū zhōu xuān wèi bǎi xìng jiǔ zhī dìng
上恶之，遣主客郎中王佶往东都及诸州宣慰百姓，久之定。
dōng shí yuè huǐ dōng dōu míng táng zhī shàng céng gǎi chāi xià céng wèi qián yuán diàn
冬十月，毁东都明堂之上层，改拆下层为乾元殿。
wù xū xìng wēn quán gōng
戊戌，幸温泉宫。
xīn chǒu zhì zì wēn quán gōng
辛丑，至自温泉宫。
shí èr yuè dōng dōu fù liú shǒu tài zǐ bīn kè cuī miǎn zú
十二月，东都副留守、太子宾客崔沔卒。
yǐ yì zhōu sī mǎ zhāng chóu jiān qióng quán jiàn nán jié dù děng shǐ
以益州司马章仇兼琼暂代剑南等地节度使。
shì suì gài jiā yùn dà pò tū qí shī zhī zhòng qín qí wáng tǔ huǒ xian sòng yú jīng shī
是岁，盖嘉运大破突骑施之众，擒其王吐火仙，送于京师。
èr shí bā nián chūn zhēng yuè liǎng jīng lù jí chéng zhōng yuàn nèi zhǒng guǒ shù
二十八年春正月，两京路及城中苑内种果树。
guǐ sì xìng wēn quán gōng
癸巳，幸温泉宫。
gēng zǐ zhì zì wēn quán gōng
庚子，至自温泉宫。
rén yín yǐ wàng rì yù qín zhèng lóu yàn qún chén lián yè shāo dēng huì dà xuě ér ba yīn mìng zì jīn cháng yǐ èr yuè wàng rì yè wèi zhī
壬寅，以望日御勤政楼宴群臣，连夜烧灯，会大雪而罢，因命自今常以二月望日夜为之。
sān yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī
三月丁亥朔，日有蚀之。
rén zǐ quán pàn yì zhōu zhǎng shǐ zhāng chóu jiān qióng bá tǔ bō ān róng chéng fēn bīng zhèn shǒu zhī
壬子， 权判益州长史章仇兼琼拔吐蕃安戎城，分兵镇守之。
xià wǔ yuè yǐ wèi tài zǐ shǎo shī hán xiū tài zǐ shǎo fù li gǎo zú
夏五月乙未，太子少师韩休、 太子少傅李暠卒。
liù yuè huái zhōu cì shǐ xìn ān wáng yī wèi tài zǐ shǎo shī
六月，怀州刺史、信安王祎为太子少师。
gēng yín tài zǐ bīn kè li shàng yǐn zú
庚寅，太子宾客李尚隐卒。
qiū qī yuè rén yín zhuī zūn xuān huáng dì líng míng yuē jiàn chū guāng huáng dì líng míng yuē qǐ yùn réng zhì guān yuán
秋七月壬寅，追尊宣皇帝陵名曰建初，光皇帝陵名曰启运，仍置官员。
jiǔ yuè wèi zhōu cì shǐ lú huī kāi tōng jì qú zì shí huī kē yǐn liú zhì zhōu chéng ér xi què zhù wèi qiáo
九月， 魏州刺史卢晖开通济渠，自石灰窠引流至州城而西，却注魏桥。
jiǔ yuè gēng yín fēng huáng sūn chù děng shí jiǔ rén wèi jùn wáng
九月庚寅，封皇孙俶等十九人为郡王。
dōng shí yuè jiǎ zǐ xìng wēn quán gōng
冬十月甲子，幸温泉宫。
xīn sì zhì zì wēn quán gōng
辛巳，至自温泉宫。
yǐ yǒu yè dōng dōu xīn diàn hòu fó guāng sì zāi
乙酉夜，东都新殿后佛光寺灾。
tǔ bō kòu ān róng chéng
吐蕃寇安戎城。
shí yī yuè niú xiān kè tíng yáo jiān shuò fāng hé dōng jié dù shǐ
十一月，牛仙客停遥兼朔方、河东节度使。
shí èr yuè yǐ mǎo tū qí shī qiú zhǎng mò hè dá gàn lǜ zhòng nèi shǔ
十二月乙卯，突骑施酋长莫贺达干率众内属。
jǐ wèi lǐ bù shàng shū dù xiān zú
己未，礼部尚书杜暹卒。
shì suì jīn chéng gōng zhǔ hōng tǔ bō qiǎn shǐ lái gào sàng
是岁，金城公主薨， 吐蕃遣使来告丧。
qí shí pín suì fēng rěn jīng shī mǐ hú bù mǎn èr bǎi tiān xià yì ān suī xíng wàn lǐ bù chí bīng rèn
其时频岁丰稔，京师米斛不满二百，天下乂安，虽行万里不持兵刃。
èr shí jiǔ nián chūn zhēng yuè dīng chǒu zhì liǎng jīng zhū zhōu gè zhì xuán yuán huáng dì miào bìng chóng xuán xué zhì shēng tú lìng xí lǎo zi zhuāng zi liè zǐ wén zi měi nián zhǔn míng jīng lì kǎo shì
二十九年春正月丁丑，制两京、诸州各置玄元皇帝庙并崇玄学，置生徒，令习 《老子》、《庄子》、《列子》、《文子》，每年准明经例考试。
nèi wài guān yǒu bǎi shū xiōng dì zǐ zhí kān rèn cì shǐ xiàn lìng suǒ sī qīn zì bǎo jiàn
内外官有伯叔兄弟子侄堪任刺史、县令，所司亲自保荐。
jìn jiǔ pǐn yǐ xià qīng zī guān zhì kè shè dǐ diàn chē fang shì shù hòu zàng
禁九品已下清资官置客舍邸店车坊、士庶厚葬。
sān yuè tǔ bō tū jué gè qiǎn shǐ lái cháo
三月，吐蕃、突厥各遣使来朝。
bǐng wǔ fēng mái rì sè wú yǐng
丙午，风霾，日色无影。
xià sì yuè gēng xū shuò
夏四月庚戌朔。
bǐng chén yǐ tài yuán péi zhòu xiān wèi gōng bù shàng shū
丙辰，以太原裴伷先为工部尚书。
wéi xū xīn zú
韦虚心卒。
qīn wáng yǐ xià jí nèi wài guān gè cì qián lìng yàn lè
亲王已下及内外官各赐钱令宴乐。
rén wǔ yǐ zuǒ yòu jīn wú dà jiàng jūn péi kuān wèi tài yuán yǐn běi dōu liú shǒu
壬午， 以左右金吾大将军裴宽为太原尹、北都留守。
qiū qī yuè yǐ mǎo luò shuǐ fàn zhǎng huǐ tiān jīn qiáo jí shàng yáng gōng zhàng shè
秋七月乙卯，洛水泛涨，毁天津桥及上阳宫仗舍。
luò wèi zhī jiān lú shè huài nì sǐ zhě qiān yú rén
洛、渭之间，庐舍坏，溺死者千余人。
tū jué dēng lì kè hán sǐ
突厥登利可汗死。
běi zhōu cì shǐ wáng hú sī wèi yōu zhōu jié dù shǐ
北州刺史王斛斯为幽州节度使；
yōu zhōu jié dù fù shǐ ān lù shān wèi yíng zhōu cì shǐ chōng píng lú jūn jié dù fù shǐ yā liǎng fān bó hǎi hēi shuǐ sì fǔ jīng lüè shǐ
幽州节度副使安禄山为营州刺史，充平庐军节度副使，押两番、 渤海、黑水四府经略使。
jiǔ yuè dà yǔ xuě dào hé yǎn shé yòu lín yǔ yuè yú dào tú zǔ zhì
九月，大雨雪，稻禾偃折，又霖雨月余，道途阻滞。
shì qiū hé běi bó míng děng èr shí sì zhōu yán yǔ shuǐ hài jia mìng yù shǐ zhōng chéng zhāng yǐ wǎng dōng dōu jí hé běi zhèn xù zhī
是秋，河北博、洺等二十四州言雨水害稼，命御史中丞张倚往东都及河北赈恤之。
rén shēn yù xīng qìng mén shì míng sì zǐ rén yáo zǐ chǎn yuán zài děng
壬申，御兴庆门，试明 《四子》人姚子产、元载等。
dōng shí yuè bǐng shēn xìng wēn quán gōng
冬十月丙申，幸温泉宫。
wù xū fēn qiǎn dà lǐ qīng cuī qiào děng bā rén wǎng zhū dào chù zhì guān lì
戊戌，分遣大理卿崔翘等八人往诸道黜陟官吏。
shí yī yuè gēng xū sī kōng bīn wáng shǒu lǐ hōng
十一月庚戌，司空、邠王守礼薨。
xīn yǒu zhì zì wēn quán gōng
辛酉，至自温泉宫。
jǐ sì yǔ mù bīng níng hán dòng liè shù rì bù jiě
己巳， 雨木冰，凝寒冻冽，数日不解。
xīn wèi tài wèi níng wáng xiàn hōng shì wèi ràng huáng dì zàng yú huì líng
辛未，太尉、宁王宪薨，谥为让皇帝，葬于惠陵。
shí èr yuè dīng yǒu tǔ bō rù kòu xiàn kuò zhōu dá huà xiàn jí zhèn wǔ jūn shí bǎo chéng jié dù shǐ gài jiā yùn bù néng shǒu
十二月丁酉，吐蕃入寇，陷廓州达化县及振武军石堡城，节度使盖嘉运不能守。
nǚ guó wáng zhào yè fu jí fó shì guó wáng rì nán guó wáng qiǎn qí zǐ lái cháo xiàn
女国王赵曳夫及佛逝国王、日南国王遣其子来朝献。
tiān bǎo yuán nián chūn zhèng yuè dīng wèi shuò dà shè tiān xià gǎi yuán cháng shè bù yuán xián shè chú zhī
天宝元年春正月丁未朔，大赦天下，改元，常赦不原咸赦除之。
bǎi xìng suǒ qiàn fù zū shuì jí zhū sè bìng miǎn zhī
百姓所欠负租税及诸色并免之。
qián zī guān jí bái shēn rén yǒu rú xué bó tōng wén cí xiù yì jí jūn móu wǔ yì zhě suǒ zài jù yǐ míng jiàn
前资官及白身人有儒学博通、文辞秀逸及军谋武艺者，所在具以名荐。
jīng wén wǔ guān cái kān wèi cì shǐ zhě gè lìng fēng zhuàng zì jǔ
京文武官才堪为刺史者各令封状自举。
gǎi huáng yuè wèi jīn yuè
改黄钺为金钺。
nèi wài guān gè cì xūn liǎng zhuǎn
内外官各赐勋两转。
jiǎ yín chén wáng fǔ cān jūn tián tóng xiù shàng yán xuán yuán huáng dì jiàng jiàn yú dān fèng mén zhī tōng qú gào cì líng fú zài yǐn xǐ zhī gù zhái
甲寅，陈王府参军田同秀上言：“玄元皇帝降见于丹凤门之通衢，告赐灵符在尹喜之故宅。
shàng qiǎn shǐ jiù hán gǔ gù guān yǐn xǐ tái xī fā de zhī nǎi zhì xuán yuán miào yú dà níng fang
”上遣使就函谷故关尹喜台西发得之，乃置玄元庙于大宁坊。
shǎn jùn tài shǒu li qí wù xiān záo sān mén xīn wèi qú chéng fàng liú
陕郡太守李齐物先凿三门，辛未，渠成放流。
èr yuè dīng hài shàng jiā zūn hào wèi kāi yuán tiān bǎo shèng wén shén wǔ huáng dì
二月丁亥，上加尊号为开元天宝圣文神武皇帝。
xīn mǎo qīn xiǎng xuán yuán huáng dì yú xīn miào
辛卯，亲享玄元皇帝于新庙。
jiǎ wǔ qīn xiǎng tài miào
甲午，亲享太庙。
bǐng shēn hé jì tiān dì yú nán jiāo
丙申，合祭天地于南郊。
zhì tiān xià qiú tú zuì wú qīng zhòng bìng shì fàng
制天下囚徒，罪无轻重并释放。
liú rén yí jìn chù zuǒ jiàng guān yī zī xù yòng shēn sǐ biǎn chǔ zhě liàng jiā zhuī zèng
流放远边的人改移到近处。降职官员根据资历议定官职起用，在被贬之处已死者都酌情加以追赠。
wǎng fǎ zāng shí wǔ shū dāng jiǎo jīn jiā zhì èr shí shū
枉法赃十五疋当绞，今加至二十疋。
zhuāng zi hào wèi nán huá zhēn rén wén zi hào wèi tōng xuán zhēn rén liè zǐ hào wèi chōng xū zhēn rén gēng sāng zi hào wèi dòng xū zhēn rén
庄子号为南华真人，文子号为通玄真人，列子号为冲虚真人，庚桑子号为洞虚真人。
qí sì zǐ suǒ zhù shū gǎi wéi zhēn jīng
其四子所著书改为真经。
chóng xuán xué zhì bó shì zhù jiào gè yī yuán xué shēng yī bǎi rén
崇玄学置博士、助教各一员，学生一百人。
táo lín xiàn gǎi wéi líng bǎo xiàn
桃林县改为灵宝县。
gǎi shì zhōng wèi zuǒ xiāng zhōng shū lìng wèi yòu xiāng zuǒ yòu chéng xiàng yī jiù wèi pú yè yòu huáng mén shì láng wèi mén xià shì láng
改侍中为左相，中书令为右相，左右丞相依旧为仆射，又黄门侍郎为门下侍郎。
dōng dōu wèi dōng jīng běi dōu wèi běi jīng tiān xià zhū zhōu gǎi wéi jùn cì shǐ gǎi wéi tài shǒu
东都为东京，北都为北京，天下诸州改为郡，刺史改为太守。
shǎn zhōu hé běi xiàn wèi píng lù xiàn
陕州河北县为平陆县。
lǎo yòu bǎn shòu wén wǔ guān sān pǐn yǐ shàng jiā yī jué sì pǐn yǐ xià jiā yī jiē
老幼版授，文武官三品已上加一爵，四品已下加一阶。
gēng zǐ píng lú jié dù shǐ ān lù shān jìn jiē piào qí dà jiàng jūn
庚子，平卢节度使安禄山进阶骠骑大将军。
xià liù yuè gēng yín wǔ gōng shān shuǐ bào zhǎng huài rén lú shè nì sǐ shù bǎi rén
夏六月庚寅，武功山水暴涨，坏人庐舍，溺死数百人。
qiū qī yuè guǐ mǎo shuò rì yǒu shí zhī
秋七月癸卯朔，日有蚀之。
xīn wèi zuǒ xiāng bīn guó gōng niú xiān kè zú
辛未，左相、豳国公牛仙客卒。
bā yuè dīng chǒu xíng bù shàng shū jiān yù shǐ dài fū lǐ kuò zhī wèi zuǒ xiāng
八月丁丑，刑部尚书、兼御史大夫李适之为左相。
dīng hài tū jué ā bù sī jí mò chuò kě hàn zhī sūn dēng lì kè hán zhī nǚ xiàng yǔ lǜ qí dǎng shǔ lái jiàng
丁亥，突厥阿布思及默啜可汗之孙、登利可汗之女相与率其党属来降。
rén chén lì bù shàng shū jiān yòu xiāng lǐ lín fǔ jiā shàng shū zuǒ pú yè zuǒ xiāng lǐ kuò zhī jiān bīng bù shàng shū zuǒ pú yè péi yào qīng wèi shàng shū yòu pú yè
壬辰，吏部尚书兼右相李林甫加尚书左仆射，左相李适之兼兵部尚书，左仆射裴耀卿为尚书右仆射。
jiǔ yuè xīn mǎo shàng yù huā è lóu chū gōng nǚ yàn pí qié kè hán qī kě dēng jí nán nǚ děng shǎng cì bù kě shèng jì
九月辛卯，上御花萼楼，出宫女宴毗伽可汗妻可登及男女等，赏赐不可胜纪。
bǐng yín gǎi tiān xià xiàn míng bù wěn jí zhòng míng yī bǎi yī shí chù
丙寅，改天下县名不稳及重名一百一十处。
liǎng jīng xuán yuán miào gǎi wéi tài shàng xuán yuán huáng dì gōng tiān xià zhǔn cǐ
两京玄元庙改为太上玄元皇帝宫，天下准此。
dōng shí yuè dīng yǒu xìng wēn quán gōng
冬十月丁酉，幸温泉宫。
xīn chǒu gǎi lí shān wèi huì chāng shān réng yú qín kēng rú zhī suǒ lì cí yǔ yǐ sì zāo nàn zhū rú
辛丑，改骊山为会昌山，仍于秦坑儒之所立祠宇，以祀遭难诸儒。
xīn chéng zhǎng shēng diàn míng yuē jí líng tái yǐ sì tiān shén
新成长生殿名曰集灵台，以祀天神。
shí yī yuè jǐ sì zhì zì wēn quán gōng
十一月己巳，至自温泉宫。
shì suì mìng shǎn jùn tài shǒu wéi jiān yǐn chǎn shuǐ kāi guǎng yùn tán yú wàng chūn tíng zhī dōng yǐ tōng hé wèi
是岁，命陕郡太守韦坚引浐水开广运潭于望春亭之东，以通河、渭；
jīng zhào yǐn hán cháo zōng yòu fēn wèi shuǐ rù zì jīn guāng mén zhì tán yú xī shì zhī liǎng yá yǐ zhù cái mù
京兆尹韩朝宗又分渭水入自金光门，置潭于西市之两衙，以贮材木。
shì dōng wú bīng
是冬无冰。
qí nián tiān xià jùn fǔ sān bǎi liù shí èr xiàn yī qiān wǔ bǎi èr shí bā xiāng yī wàn liù qiān bā bǎi èr shí jiǔ
其年，天下郡府三百六十二，县一千五百二十八，乡一万六千八百二十九。
hù bù jìn jì zhàng jīn nián guǎn hù bā bǎi wǔ shí èr wàn wǔ qiān qī bǎi liù shí sān kǒu sì qiān bā bǎi jiǔ shí wàn jiǔ qiān bā bǎi
户部进计帐，今年管户八百五十二万五千七百六十三，口四千八百九十万九千八百。
èr nián chūn zhēng yuè bǐng chén zhuī zūn xuán yuán huáng dì wèi dà shèng zǔ xuán yuán huáng dì liǎng jīng chóng xuán xué gǎi wéi chóng xuán guǎn bó shì wéi xué shì
二年春正月丙辰，追尊玄元皇帝为大圣祖玄元皇帝，两京崇玄学改为崇玄馆， 博士为学士。
sān yuè rén zǐ qīn sì xuán yuán miào yǐ cè zūn hào
三月壬子，亲祀玄元庙以册尊号。
zhì zhuī zūn shèng zǔ xuán yuán huáng dì fù zhōu shàng yù shǐ dà fu jìng yuē xiān tiān tài shàng huáng mǔ yì shòu shì hào xiān tiān tài hòu réng yú qiáo jùn běn xiāng zhì miào
制追尊圣祖玄元皇帝父周上御史大夫敬曰先天太上皇，母益寿氏号先天太后，仍于谯郡本乡置庙。
zūn jiù yáo wèi dé míng huáng dì
尊咎繇为德明皇帝。
gǎi xī jīng xuán yuán miào wèi tài qīng gōng dōng jīng wèi tài wēi gōng tiān xià zhū jùn wèi zǐ jí gōng
改西京玄元庙为太清宫，东京为太微宫，天下诸郡为紫极宫。
wéi jiān kāi guǎng yùn tán bì gōng shèng chén zhōu jiàn
韦坚开广运潭毕功， 盛陈舟舰。
bǐng yín shàng xìng guǎng yùn lóu yǐ guān zhī jí rì hái gōng
丙寅，上幸广运楼以观之，即日还宫。
xià liù yuè jiǎ xū yè léi zhèn dōng jīng yìng tiān mén guān zāi yán shāo zhì zuǒ yòu yán fú mén jīng rì bù miè
夏六月甲戌夜，雷震东京应天门观灾，延烧至左、右延福门，经日不灭。
qī yuè guǐ chǒu zhì shì lǐ bù shàng shū wáng qiū zú
七月癸丑，致仕礼部尚书王丘卒。
bǐng chén shàng shū yòu pú yè péi yào qīng hōng
丙辰， 尚书右仆射裴耀卿薨。
jiǔ yuè tài zǐ shǎo bǎo cuī lín zú
九月，太子少保崔琳卒。
xīn yǒu qiáo jùn zǐ jí gōng gǎi wéi tài qīng gōng
辛酉，谯郡紫极宫改为太清宫。
dōng shí yuè wù chén tài zǐ tài bǎo xìn ān wáng yī zú
冬十月戊辰，太子太保、信安王祎卒。
wù yín xìng wēn quán gōng
戊寅，幸温泉宫。
shí yī yuè yǐ mǎo zhì zì wēn quán gōng
十一月乙卯，至自温泉宫。
shí èr yuè jǐ hài dōng jīng yìng tiān mén gǎi wéi qián yuán mén
十二月己亥，东京应天门改为乾元门。
wù shēn xìng wēn quán gōng
戊申，幸温泉宫。
bǐng chén zhì zì wēn quán gōng
丙辰，至自温泉宫。
shí èr yuè yǐ yǒu tài zǐ bīn kè hè zhī zhāng qǐng dù wéi dào shì huán xiāng
十二月乙酉，太子宾客贺知章请度为道士还乡。
shì dōng wú xuě
是冬无雪。
sān zài zhēng yuè bǐng chén shuò gǎi nián wèi zài
三载正月丙辰朔，改年为载。
shè jiàn jìn qiú tú
赦见禁囚徒。
gēng zǐ qiǎn zuǒ yòu xiāng yǐ xià zǔ bié hè zhī zhāng yú cháng lè pō shàng fù shī zèng zhī
庚子，遣左右相已下祖别贺知章于长乐坡，上赋诗赠之。
rén yín xìng wēn quán gōng
壬寅，幸温泉宫。
èr yuè jǐ sì hái jīng
二月己巳，还京。
dīng chǒu fēng ràng huáng dì nán lín wèi sì níng wáng gù bīn wáng shǒu lǐ nán chéng níng wèi sì bīn wáng ràng dì nán shú wèi sì shēn wáng huì xuān tài zǐ nán zhēn wèi sì qí wáng yuán wèi sì xuē wáng
丁丑，封让皇帝男琳为嗣宁王，故邠王守礼男承宁为嗣邠王，让帝男璹为嗣申王，惠宣太子男珍为嗣岐王， 员为嗣薛王。
gēng yín huáng tài zǐ shào gǎi míng hēng
庚寅，皇太子绍改名亨。
shì yuè hé nán yǐn péi dūn fù zú
是月，河南尹裴敦复卒。
rùn yuè xīn hài yǒu xīng rú yuè zhuì yú dōng nán zhuì hòu yǒu shēng
闰月辛亥，有星如月，坠于东南，坠后有声。
jīng shī é yán guān qiǎn chéng bǔ rén gān yǐ jì tiān gǒu
京师讹言官遣枨捕人肝以祭天狗。
rén xiāng kǒng jī xiàn yóu shén fā shǐ ān zhī
人相恐，畿县尤甚， 发使安之。
sān yuè gēng wǔ wǔ wēi jùn shàng yán fān hé xiàn tiān bǎo shān yǒu lǐ quán yǒng chū lǐng shí huà wèi ruì yuǎn jìn pín fá zhě qǔ yǐ gěi shí
三月庚午，武威郡上言：番禾县天宝山有醴泉涌出，岭石化为瑞，远近贫乏者取以给食。
gǎi fān hé wèi tiān bǎo xiàn
改番禾为天宝县。
guǐ yǒu zhì tiān xià jiàn jìn qiú tú sǐ zuì jiàng liú liú yǐ xià bìng yuán zhī
癸酉，制天下见禁囚徒死罪降流，流已下并原之。
xià sì yuè nán hǎi tài shǒu liú jù lín jī pò hǎi zéi wú lìng guāng yǒng jiā jùn píng
夏四月，南海太守刘巨鳞击破海贼吴令光，永嘉郡平。
chì liǎng jīng tiān xià zhōu jùn qǔ guān wù zhù jīn tóng tiān zūn jí fú gè yī qū sòng kāi yuán guān kāi yuán sì
敕两京、天下州郡取官物铸金铜天尊及佛各一躯，送开元观、开元寺。
wǔ yuè wù yín cháng ān lìng liǔ shēng zuò zāng yú cháo táng jué shā zhī
五月戊寅，长安令柳升坐赃，于朝堂决杀之。
qiū bā yuè bǐng wǔ jiǔ xìng bá xī mì yè hù gōng shā tū jué wū sū mǐ shī kè hán chuán shǒu jīng shī
秋八月丙午，九姓拔悉密叶护攻杀突厥乌苏米施可汗，传首京师。
gēng shēn nèi wài wén wǔ guān liù pǐn yǐ xià zì jīn yǐ hòu fù rèn zhī hòu jì zài zhōng mǎn èr bǎi rì yǐ shàng xǔ qí chéng kǎo
庚申，内外文武官六品已下，自今已后，赴任之后，计载终满二百日已上，许其成考。
dōng shí yuè guǐ sì xìng wēn quán gōng
冬十月癸巳，幸温泉宫。
dīng wèi gǎi shǐ guó wèi lái wēi guó
丁未，改史国为来威国。
shí yī yuè guǐ mǎo hái jīng
十一月癸卯，还京。
guǐ chǒu měi zài yī jiù qǔ zhèng yuè shí sì rì shí wǔ rì shí liù rì kāi fāng shì mén rán dēng yǒng yǐ wéi cháng shì
癸丑， 每载依旧取正月十四日、十五日、十六日开坊市门燃灯，永以为常式。
yù zhēn gōng zhǔ xiān wèi nǚ dào shì ràng hào jí shí fēng cì míng chí yíng
玉真公主先为女道士，让号及实封，赐名持盈。
shí èr yuè jiǎ wǔ fēn xīn fēng xiàn zhì huì chāng xiàn
十二月甲午，分新丰县置会昌县。
jiǎ yín qīn sì jiǔ gōng guì shén yú dōng jiāo lǐ bì dà shè tiān xià
甲寅，亲祀九宫贵神于东郊，礼毕，大赦天下。
bǎi xìng shí bā yǐ shàng wèi zhōng nán èr shí sān yǐ shàng chéng dīng
百姓十八已上为中男，二十三已上成丁。
měi suì yōng diào bā yuè qǐ zhēng kě yán zhì jiǔ yuè
每岁庸调，八月起征，可延至九月。
zhào tiān xià mín jiān jiā cáng xiào jīng yī běn
诏天下民间家藏《孝经》一本。
sì zài chūn sān yuè jiǎ shēn yàn qún chén yú qín zhèng lóu
四载春三月甲申，宴群臣于勤政楼。
rén shēn fēng wài sūn dú gū shì nǚ wèi jìng lè gōng zhǔ chū jiàng qì dān sōng mò dū du li huái jié
壬申，封外孙独孤氏女为静乐公主，出降契丹松漠都督李怀节；
fēng wài sūn yáng shì nǚ wèi yi fāng gōng zhǔ chū jiàng xī ráo lè dū du li yán chǒng
封外孙杨氏女为宜芳公主，出降奚饶乐都督李延宠。
qiū bā yuè jiǎ chén cè tài zhēn fēi yáng shì wèi guì fēi
秋八月甲辰，册太真妃杨氏为贵妃。
shì yuè hé nán suī yáng huái yáng qiáo děng bā jùn dà shuǐ
是月，河南睢阳、淮阳、谯等八郡大水。
jiǔ yuè qì dān jí xī qiú zhǎng gè shā gōng zhǔ jǔ bù luò pàn
九月，契丹及奚酋长各杀公主，举部落叛。
lǒng yòu jié dù shǐ huáng fǔ wéi míng yǔ tǔ bō zhàn yú shí bǎo chéng guān jūn bù lì fù jiāng zhě zhí lián děng sǐ zhī
陇右节度使皇甫惟明与吐蕃战于石堡城，官军不利， 副将褚直廉等死之。
dōng shí yuè yú chán yú dū hù fǔ zhì jīn hé xiàn ān běi dōu hù fǔ zhì yīn shān xiàn
冬十月，于单于都护府置金河县，安北都护府置阴山县。
dīng yǒu xìng wēn quán gōng
丁酉， 幸温泉宫。
rén zǐ yǐ huì chāng xiàn wèi tóng jīng xiàn
壬子，以会昌县为同京县。
shí èr yuè wù xū hái jīng
十二月戊戌，还京。
wǔ zài chūn zhèng yuè guǐ yǒu xíng bù shàng shū wéi jiān biǎn kuò cāng tài shǒu
五载春正月癸酉，刑部尚书韦坚贬括苍太守；
lǒng yòu jié dù shǐ huáng fǔ wéi míng biǎn bō chuān tài shǒu xún jué sǐ yú qián zhōng
陇右节度使皇甫惟明贬播川太守， 寻决死于黔中。
yǐ hài chì dà xiǎo xiàn lìng bìng zhǔn jī guān lì sān xuǎn tīng jí
乙亥，敕大小县令并准畿官吏三选听集。
lǐ jì yuè lìng gǎi wéi shí lìng
《礼记月令》改为《时令》。
fēng zhōng yuè wèi zhōng tiān wáng nán yuè wèi sī tiān wáng běi yuè wèi ān tiān wáng
封中岳为中天王，南岳为司天王，北岳为安天王。
tiān xià shān shuǐ míng chēng huò tóng yì qiě bù jīng duō yīn yú lǐ yàn yi lìng suǒ sī gè jù tú jí gǎi dìng
天下山水，名称或同，义且不经， 多因于里谚，宜令所司各据图籍改定。
bǐng zǐ qiǎn lǐ bù shàng shū xí yù zuǒ chéng cuī qiào yù shǐ zhōng chéng wáng hóng děng qī rén fēn háng tiān xià chù zhì guān lì
丙子，遣礼部尚书席豫、左丞崔翘、御史中丞王𫟹等七人分行天下，黜陟官吏。
xià sì yuè gēng yín zuǒ xiāng wèi yuán bó lǐ kuò zhī wèi tài zǐ shǎo bǎo ba zhī zhèng shì
夏四月庚寅，左相、渭源伯李适之为太子少保， 罢知政事。
dīng yǒu mén xià shì láng chén xī liè tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
丁酉，门下侍郎陈希烈同中书门下平章事。
wǔ yuè gēng shēn chì jīn hòu měi zhì xún jié xiū jià zhōng shū mén xià wén wǔ bǎi liáo bù xū rù cháo wài guān bù xū yá jí
五月庚申，敕今后每至旬节休假，中书门下文武百僚不须入朝，外官不须衙集。
guǐ mǎo tíng jùn xiàn chà dīng bái zhí kè qián
癸卯，停郡县差丁白直课钱。
liù yuè chì sān fú nèi lìng zǎi xiàng chén shí hái zhái
六月，敕三伏内令宰相辰时还宅。
qiū qī yuè bǐng zǐ wéi jiān wèi lǐ lín fǔ suǒ gòu pèi liú lín fēng jùn cì sǐ
秋七月丙子，韦坚为李林甫所构，配流临封郡，赐死。
jiān mèi huáng tài zǐ fēi tīng lí jiān wài shēng sì xuē wáng yuán biǎn yí líng jùn bié jià nǚ xù bā líng tài shǒu lú yòu lín cháng liú hé pǔ jùn
坚妹皇太子妃听离，坚外甥嗣薛王员贬夷陵郡别驾，女婿巴陵太守卢幼临长流合浦郡。
tài zǐ shǎo bǎo lǐ kuò zhī biǎn yí chūn tài shǒu dào rèn yǐn yào sǐ
太子少保李适之贬宜春太守，到任，饮药死。
bā yuè yǐ hù bù shì láng guō xū jǐ wèi yù shǐ dài fū jiàn nán jié dù shǐ
八月，以户部侍郎郭虚己为御史大夫、剑南节度使。
jiǔ yuè rén zǐ yú tài qīng gōng kè shí wèi lǐ lín fǔ chén xī liè xiàng shì yú shèng róng zhī cè
九月壬子，于太清宫刻石为李林甫、陈希烈像， 侍于圣容之侧。
dōng shí yuè dīng yǒu xìng wēn quán gōng
冬十月丁酉，幸温泉宫。
gǎi lín zī jùn wèi jǐ nán jùn
改临淄郡为济南郡。
shí yī yuè jǐ sì hái jīng
十一月己巳，还京。
shí èr yuè xīn wèi zàn shàn dài fū dù yǒu lín zhù zuò láng wáng céng zuǒ xiāo wèi bīng cáo liǔ jī děng wéi lǐ lín fǔ suǒ gòu bìng xià yù sǐ
十二月辛未，赞善大夫杜有邻、著作郎王曾、左骁卫兵曹柳𪟝等为李林甫所构，并下狱死。
liù zài zhēng yuè xīn sì shuò běi hǎi tài shǒu lǐ yōng zī chuān tài shǒu péi dūn fù bìng yǐ shì lián wáng céng liǔ jī qiǎn shǐ jiù shā zhī
六载正月辛巳朔，北海太守李邕、淄川太守裴敦复并以事连王曾、柳𪟝，遣使就杀之。
dīng hài qīn xiǎng tài miào
丁亥，亲享太庙。
wù zǐ qīn sì yuán qiū lǐ bì dà shè tiān xià chú jiǎo zhǎn xíng dàn jué zhòng zhàng
戊子，亲祀圜丘，礼毕，大赦天下，除绞、斩刑，但决重杖。
yú jīng chéng zhì sān huáng wǔ dì miào yǐ shí xiǎng jì
于京城置三皇、五帝庙，以时享祭。
qí zhāng huái jié mǐn huì zhuāng huì wén huì xuān děng tài zi yi yǔ yǐn tài zǐ yì dé tài zǐ tóng wèi yī miào
其章怀、节愍、惠庄、惠文、惠宣等太子，宜与隐太子、懿德太子同为一庙。
měi rì lì zhàng shí jí shè zhàng yú tíng cǐ hòu bìng yi tíng fèi
每日立仗食及设仗于庭，此后并宜停废。
wǔ yuè jì yǐ fēng wáng sì dú dāng shēng gōng wèi fēng hé dú wèi líng yuán gōng jì dú wèi qīng yuán gōng jiāng dú wèi guǎng yuán gōng huái dú wèi cháng yuán gōng
五岳既已封王，四渎当升公位，封河渎为灵源公，济渎为清源公，江渎为广源公，淮渎为长源公。
sān yuè wù xū nán hǎi tài shǒu péng guǒ zuò zāng jué zhàng cháng liú zhēn xī jùn sǐ yú lù
三月戊戌，南海太守彭果坐赃，决杖，长流溱溪郡，死于路。
xià sì yuè wù wǔ mén xià shì láng chén xī liè wèi zuǒ xiāng jiān bīng bù shàng shū
夏四月戊午，门下侍郎陈希烈为左相兼兵部尚书。
guǐ yǒu fù zhì jūn qì jiān
癸酉，复置军器监。
zì wǔ yuè bù yǔ zhì qiū qī yuè
自五月不雨至秋七月。
yǐ yǒu yǐ hàn mìng zǎi xiàng tái sì fǔ xiàn lù xì qiú sǐ zuì jué zhàng pèi liú tú yǐ xià tè miǎn
乙酉，以旱，命宰相、台寺、府县录系囚，死罪决杖配流，徒已下特免。
gēng yín shǐ yǔ
庚寅始雨。
dōng shí yuè wù shēn xìng wēn quán gōng gǎi wéi huá qīng gōng
冬十月戊申，幸温泉宫，改为华清宫。
shí yī yuè yǐ hài hù bù shì láng yáng shèn qín jí xiōng shào fǔ shǎo jiān shèn yú yǔ dì luò yáng lìng shèn míng bìng wèi lǐ lín fǔ jí yù shǐ zhōng chéng wáng hóng suǒ gòu xià yù sǐ
十一月乙亥，户部侍郎杨慎矜及兄少府少监慎余与弟洛阳令慎名，并为李林甫及御史中丞王𫟹所构，下狱死。
shí èr yuè bǐng chén gōng bù shàng shū lù jǐng róng zú
十二月丙辰， 工部尚书陆景融卒。
rén xū hái jīng
壬戌，还京。
qī zài chūn zhèng yuè jǐ mǎo lǐ bù shàng shū xí yù zú
七载春正月己卯，礼部尚书席豫卒。
jǐ hài wéi tāo zòu yù àn rù fu wéi děng wàng qù zǐ yòng chì huáng cóng zhī
己亥，韦绦奏御案褥袱帷等望去紫用赤黄， 从之。
sān yuè yǐ yǒu dà tóng diàn zhù chǎn yù zhī yǒu shén guāng zhào diàn
三月乙酉，大同殿柱产玉芝，有神光照殿。
qún chén qǐng jiā huáng dì zūn hào yuē kāi yuán tiān bǎo shèng wén shén wǔ yīng dào xǔ zhī
群臣请加皇帝尊号曰开元天宝圣文神武应道，许之。
xià sì yuè xīn chǒu yǐ gāo lì shì wèi piào qí dà jiàng jūn
夏四月辛丑，以高力士为骠骑大将军。
wǔ yuè rén wǔ shàng yù xīng qìng gōng shòu cè huī hào dà shè tiān xià bǎi xìng miǎn lái zài zū yōng
五月壬午，上御兴庆宫， 受册徽号，大赦天下，百姓免来载租庸。
sān huáng yǐ qián dì wáng jīng chéng zhì miào yǐ shí zhì jì
三皇以前帝王，京城置庙，以时致祭。
qí lì dài dì wáng zhào jì zhī chù wèi yǒu cí shǒu zhě suǒ zài gè zhì yī miào
其历代帝王肇迹之处未有祠守者，所在各置一庙。
zhōng chén yì shì xiào fù liè nǚ dé xíng mí gāo zhě yì zhì cí yǔ zhì jì
忠臣、义士、孝妇、烈女德行弥高者，亦置祠宇致祭。
cì pú sān rì
赐酺三日。
liù yuè fàn yáng jié dù shǐ ān lù shān cì shí fēng jí tiě quàn
六月，范阳节度使安禄山赐实封及铁券。
qiū bā yuè jǐ hài shuò gǎi qiān qiū jié wèi tiān zhǎng jié
秋八月己亥朔，改千秋节为天长节。
rén zǐ gǎi wàn nián xiàn wèi xián níng xiàn
壬子，改万年县为咸宁县。
dōng shí yuè gēng wǔ xìng huá qīng gōng fēng guì fēi zǐ èr rén wéi hán guó guó guó fū rén
冬十月庚午，幸华清宫，封贵妃姊二人为韩国、虢国夫人。
shí èr yuè wù xū yán xuán yuán huáng dì jiàn yú huá qīng gōng zhī cháo yuán gé nǎi gǎi wéi jiàng shèng gé
十二月戊戌，言玄元皇帝见于华清宫之朝元阁，乃改为降圣阁。
gǎi huì chāng xiàn wèi zhāo yìng xiàn huì chāng shān wèi zhāo yìng shān
改会昌县为昭应县，会昌山为昭应山；
fēng shān shén wèi xuán dé gōng réng lì cí yǔ
封山神为玄德公，仍立祠宇。
xīn yǒu hái jīng
辛酉，还京。
bā zài chūn zhèng yuè jiǎ shēn cì jīng guān juàn bèi chūn shí yóu shǎng
八载春正月甲申，赐京官绢，备春时游赏。
èr yuè wù shēn yǐn bǎi guān yú zuǒ cáng kù zòng guān qián bì cì juàn ér guī
二月戊申，引百官于左藏库纵观钱币，赐绢而归。
sān yuè shuò fāng jié dù shǐ zhāng qí qiū yú zhōng shòu xiáng chéng běi zhù héng sāi chéng
三月，朔方节度使张齐丘于中受降城北筑横塞城。
xià sì yuè xián níng tài shǒu zhào fèng zhāng jué zhàng ér sǐ zhù zuò láng wéi zi chūn biǎn duān xī wèi lǐ lín fǔ xiàn zhī yě
夏四月，咸宁太守赵奉璋决杖而死，著作郎韦子春贬端溪尉，李林甫陷之也。
xìng huá qīng gōng guān fēng lóu
幸华清宫观风楼。
wǔ yuè xīn sì yú kāi yuǎn mén wài zuò zhèn lǚ tíng
五月辛巳，于开远门外作振旅亭。
wù zǐ nán hǎi tài shǒu liú jù lín zuò zāng jué sǐ zhī
戊子，南海太守刘巨鳞坐赃，决死之。
liù yuè dà tóng diàn yòu chǎn yù zhī yī jīng
六月，大同殿又产玉芝一茎。
lǒng yòu jié dù shǐ gē shū hàn gōng tǔ bō shí bǎo chéng bá zhī
陇右节度使哥舒翰攻吐蕃石堡城，拔之。
rùn yuè jǐ chǒu gǎi shí bǎo chéng wèi shén wǔ jūn
闰月己丑，改石堡城为神武军。
jiàn nán suǒ mó chuān xīn zhì dōu hù fǔ yi yǐ bǎo níng wèi míng
剑南索磨川新置都护府，宜以保宁为名。
bǐng yín shàng qīn yè tài qīng gōng cè shèng zǔ xuán yuán huáng dì zūn hào wèi shèng zǔ dà dào xuán yuán huáng dì
丙寅，上亲谒太清宫，册圣祖玄元皇帝尊号为圣祖大道玄元皇帝。
gāo zǔ tài zōng gāo zōng zhōng zōng ruì zōng wǔ dì jiē jiā dà shèng huáng dì zhī zì
高祖、太宗、高宗、中宗、睿宗五帝，皆加“大圣皇帝”之字；
tài mù wén dé zé tiān hé sī zhāo huáng hòu jiē jiā shùn shèng huáng hòu zhī zì
太穆、文德、则天、和思、昭皇后，皆加“顺圣皇后”之字。
qún chén shàng huáng dì zūn hào wèi kāi yuán tiān dì dà bǎo shèng wén shén wǔ yīng dào huáng dì
群臣上皇帝尊号为开元天地大宝圣文神武应道皇帝。
dīng mǎo shàng yù hán yuán diàn shòu cè dà shè tiān xià
丁卯，上御含元殿受册，大赦天下。
zì jīn hòu měi zhì dì xiá bìng yú tài qīng gōng shèng zǔ qián xù zhāo mù
自今后每至禘祫，并于太清宫圣祖前序昭穆。
chū tài bái shān rén li hún yán tài bái shān jīn xīng dòng yǒu dì fú shòu yù bǎn shí jì qiú dé zhī nǎi fēng tài bái shān wèi shén yìng gōng jīn xīng dòng wèi jiā xiáng gōng suǒ guǎn huá yáng xiàn wèi zhēn fú xiàn
初，太白山人李浑言太白山金星洞有帝福寿玉版石记，求得之，乃封太白山为神应公，金星洞为嘉祥公，所管华阳县为贞符县。
wù chén tài zǐ tài shī xú guó gōng xiāo sōng hōng
戊辰，太子太师、徐国公萧嵩薨。
dīng hài nán yá lì zhàng mǎ yi tíng shěng jìn mǎ guān
丁亥，南衙立仗马宜停，省进马官。
qiū bā yuè wù zǐ jùn bié jià yi tíng xià jùn zhì zhǎng shǐ
秋八月戊子，郡别驾宜停，下郡置长史。
dōng shí yuè bǐng yín xìng huá qīng gōng
冬十月丙寅，幸华清宫。
shí yī yuè dīng sì xìng yù shǐ zhōng chéng yáng zhāo zhuāng
十一月丁巳，幸御史中丞杨钊庄。
jiǔ zài chūn zhèng yuè gēng yín shuò yǔ suì cì tóng shǐ shòu cháo yú huá qīng gōng
九载春正月庚寅朔，与岁次同始，受朝于华清宫。
jǐ hài hái jīng
己亥，还京。
gēng xū qún chén qǐng fēng xī yuè cóng zhī
庚戌，群臣请封西岳，从之。
èr yuè rén wǔ yù shǐ zhōng chéng sòng hún zuò zāng jí jiān cháng liú gāo yào jùn
二月壬午，御史中丞宋浑坐赃及奸，长流高要郡。
sān yuè gēng xū gǎi guǐ shǐ wèi xiàn nà
三月庚戌，改匦使为献纳。
xīn hài xī yuè miào zāi
辛亥，西岳庙灾。
shí jiǔ hàn zhì tíng fēng xī yuè
时久旱，制停封西岳。
xià wǔ yuè gēng yín yǐ hàn lù qiú tú
夏五月庚寅，以旱，录囚徒。
yǐ mǎo ān lù shān jìn fēng dōng píng jùn wáng
乙卯，安禄山进封东平郡王。
jié dù shǐ fēng wáng zì cǐ shǐ yě
节度使封王，自此始也。
qiū qī yuè jǐ hài guó zǐ jiàn zhì guǎng wén guǎn lǐng shēng tú wèi jìn shì yè zhě
秋七月己亥，国子监置广文馆，领生徒为进士业者。
jiǔ yuè yǐ mǎo chǔ shì cuī chāng shàng wǔ xíng yìng yùn lì yǐ guó jiā hé chéng zhōu hàn qǐng fèi zhōu duò bù hé wèi èr wáng hòu
九月乙卯，处士崔昌上《五行应运历》，以国家合承周、汉，请废周、隋不合为二王后。
dōng shí yī yuè gēng yín xìng huá qīng gōng
冬十一月庚寅，幸华清宫。
jǐ chǒu zhì zì jīn gào xiàn tài qīng gōng jí tài miào gǎi wéi cháo xiàn xún líng wèi cháo bài gào zōng miào wèi zòu tiān dì xiǎng sì wén gǎi zhāo gào wèi zhāo jiàn yǐ gào zhě lín xià zhī yì gù yě
己丑，制自今告献太清宫及太庙改为朝献， 巡陵为朝拜，告宗庙为奏，天地享祀文改昭告为昭荐，以告者临下之义故也。
xīn mǎo xìng yáng guó zhōng tíng zi
辛卯， 幸杨国忠亭子。
xīn chǒu lì zhōu wǔ wáng hàn gāo zǔ miào yú jīng chéng sī zhì guān lì
辛丑，立周武王、汉高祖庙于京城，司置官吏。
shí èr yuè yǐ hài hái jīng
十二月乙亥，还京。
shí zài chūn zhèng yuè yǐ yǒu shuò
十载春正月乙酉朔。
rén chén cháo xiàn tài qīng gōng
壬辰，朝献太清宫。
guǐ sì cháo xiǎng tài miào
癸巳，朝飨太庙。
jiǎ wǔ yǒu shì yú nán jiāo hé jì tiān dì lǐ bì dà shè tiān xià
甲午，有事于南郊， 合祭天地，礼毕，大赦天下。
tài miào zhì nèi guān gōng sǎ sǎo zhū líng miào
太庙置内官，供洒扫诸陵庙。
jǐ hài gǎi chuán guó bǎo wèi chéng tiān dà bǎo
己亥，改传国宝为承天大宝。
dīng wèi lǐ lín fǔ lǐng ān běi fù dà dū hù shuò fāng jié dù shǐ
丁未，李林甫领安北副大都护、朔方节度使。
gēng xū dà fēng shǎn jùn yùn chuán shī huǒ shāo mǐ chuán èr bǎi yú zhǐ rén sǐ zhě wǔ bǎi jì
庚戌，大风，陕郡运船失火， 烧米船二百余只，人死者五百计。
guǐ chǒu fēn qiǎn sì wú wáng qí děng shí sān rén jì yuè dú hǎi zhèn
癸丑，分遣嗣吴王祇等十三人祭岳渎海镇。
èr yuè dīng sì ān lù shān jiān yún zhōng tài shǒu hé dōng jié dù shǐ
二月丁巳，安禄山兼云中太守、河东节度使。
xià sì yuè jiàn nán jié dù shǐ xiān yú zhòng tōng jiàng bīng liù wàn tǎo yún nán yǔ yún nán wáng gé luō fèng zhàn yú lú chuān guān jūn dà bài sǐ yú lú shuǐ zhě bù kě shèng shǔ
夏四月，剑南节度使鲜于仲通将兵六万讨云南，与云南王阁罗凤战于泸川，官军大败，死于泸水者不可胜数。
wǔ yuè dīng hài gǎi zhū wèi fān qí fēi sè zhě wèi chì huáng yǐ fú tǔ yùn
五月丁亥，改诸卫幡旗绯色者为赤黄，以符土运。
qiū bā yuè yǐ mǎo guǎng líng jùn dà fēng cháo shuǐ fù chuán shù qiān sōu
秋八月乙卯，广陵郡大风，潮水覆船数千艘。
bǐng chén jīng chéng wǔ kù zāi shāo qì xiè sì shí qī wàn shì
丙辰，京城武库灾，烧器械四十七万事。
shì qiū lín yǔ jī xún qiáng wū duō huài xī jīng yóu shén
是秋，霖雨积旬，墙屋多坏，西京尤甚。
dōng shí yuè xīn hài xìng huá qīng gōng
冬十月辛亥，幸华清宫。
shí yī yuè yǐ wèi xìng yáng guó zhōng zhái
十一月乙未，幸杨国忠宅。
bǐng wǔ bīng bù shì láng jiān yù shǐ zhōng chéng yáng guó zhōng jiān lǐng jiàn nán jié dù shǐ
丙午，兵部侍郎、兼御史中丞杨国忠兼领剑南节度使。
shí yī zài chūn zhèng yuè xīn hài hái jīng
十一载春正月辛亥，还京。
èr yuè guǐ yǒu jìn è qián guān chū hǎo qián yǐ yì zhī
二月癸酉，禁恶钱，官出好钱以易之。
jì ér shāng lǚ bù biàn su yú guó zhōng nǎi zhǐ zhī
既而商旅不便，诉于国忠，乃止之。
sān yuè shuò fāng jié dù fù shǐ fèng xìn wáng ā bù sī yǔ ān lù shān tóng tǎo qì dān bù sī yǔ lù shān bù xié nǎi lǜ qí bù xià pàn guī mò běi
三月，朔方节度副使、奉信王阿布思与安禄山同讨契丹， 布思与禄山不协，乃率其部下叛归漠北。
bǐng wǔ zhì jīn hòu měi yuè shuò wàng yi lìng jiàn shí yú tài miào měi shì yī yá pán réng wǔ rì yī kāi shì mén sǎ sǎo
丙午，制今后每月朔望，宜令荐食于太庙， 每室一牙盘，仍五日一开室门洒扫。
gǎi lì bù wéi wén bù bīng bù wèi wǔ bù xíng bù wèi xiàn bù qí bù nèi zhū sī yǒu bù zì zhě bìng gǎi jiāng zuò dà jiàng shǎo jiang wèi dà shǎo èr jiān
改吏部为文部，兵部为武部，刑部为宪部，其部内诸司有部字者并改，将作大匠、少匠为大、少二监。
xià sì yuè yù shǐ dài fū jiān jīng zhào yǐn wáng hóng cì sǐ zuò dì hàn yǔ xiōng rén xíng zài móu nì gù yě
夏四月，御史大夫兼京兆尹王𫟹赐死，坐弟銲与凶人邢縡谋逆故也。
yáng guó zhōng jiān jīng zhào yǐn
杨国忠兼京兆尹。
wǔ yuè wù shēn qìng wáng cóng hōng zèng jìng dé tài zǐ
五月戊申，庆王琮薨， 赠靖德太子。
liù yuè wù zǐ dōng jīng dà fēng bá shù fā wū
六月戊子，东京大风，拔树发屋。
bā yuè jǐ chǒu xìng zuǒ cáng kù cì qún chén bó yǒu chà
八月己丑，幸左藏库，赐群臣帛有差。
jiǔ yuè jiǎ yín gǎi zhū wèi shì wèi wǔ shì
九月甲寅，改诸卫士为武士。
dōng shí yuè wù yín xìng huá qīng gōng
冬十月戊寅，幸华清宫。
shí yī yuè yǐ mǎo shàng shū zuǒ pú yè jiān yòu xiāng jìn guó gōng lǐ lín fǔ hōng yú xíng zài suǒ
十一月乙卯，尚书左仆射兼右相、晋国公李林甫薨于行在所。
gēng shēn yù shǐ dài fū jiān shǔ jùn zhǎng shǐ yáng guó zhōng wèi yòu xiāng jiān wén bù shàng shū
庚申，御史大夫兼蜀郡长史杨国忠为右相兼文部尚书。
shí èr yuè jiǎ xū yáng guó zhōng zòu qǐng liǎng jīng xuǎn rén quán rì biàn dìng liú fàng wú cháng míng
十二月甲戌，杨国忠奏请两京选人铨日便定留放，无长名。
jǐ hài hái jīng
己亥，还京。
shí èr zài chūn zhèng yuè rén zǐ yáng guó zhōng yú shàng shū shěng zhù guān zhù qì yú dū táng duì zuǒ xiāng yǔ zhū sī zhǎng guān chàng míng
十二载春正月壬子，杨国忠于尚书省注官，注讫，于都堂对左相与诸司长官唱名。
èr yuè gēng chén xuǎn rén zhèng duì děng èr shí yú rén yǐ guó zhōng quán zhù wú zhì shè zhāi yú qín zhèng diàn xià lì bēi yú shàng shū shěng mén
二月庚辰，选人郑怼等二十余人以国忠铨注无滞，设斋于勤政殿下，立碑于尚书省门。
guǐ wèi zhuī xuē gù yòu xiāng lǐ lín fǔ zài shēn guān jué nán jiāng zuò jiān xiù zōng dǎng li fù dào děng wǔ shí rén jiē liú biǎn guó zhōng wū zòu lín fu yīn jié pàn hú ā bù sī gù yě
癸未，追削故右相李林甫在身官爵，男将作监岫、宗党李复道等五十人皆流贬，国忠诬奏林甫阴结叛胡阿布思故也。
xià wǔ yuè yǐ yǒu yǐ wèi zhōu duò yī jiù wèi sān kè jí èr wáng hòu fù fēng hán jiè xī děng gōng
夏五月乙酉，以魏、周、隋依旧为三恪及二王后，复封韩、介、酅等公。
xīn hài tài miào zhū líng shǔ yī jiù lì tài cháng sì
辛亥，太庙诸陵署依旧隶太常寺。
qī yuè rén zǐ tiān xià qí rén bù dé xiāng gòng xū bǔ guó zǐ xué shēng rán hòu gòng jǔ
七月壬子，天下齐人不得乡贡，须补国子学生然后贡举。
bā yuè jīng chéng lín yǔ mǐ guì lìng chū tài cāng mǐ shí wàn shí jiǎn jià tiào yǔ pín rén
八月，京城霖雨，米贵，令出太仓米十万石，减价粜与贫人。
réng lìng zhōng shū mén xià jiù jīng zhào dà lǐ shū jué qiú tú
仍令中书门下就京兆、大理疏决囚徒。
jiǔ yuè jǐ hài shuò lǒng yòu jié dù shǐ liáng guó gōng gē shū hàn jìn fēng xī píng jùn wáng shí shí fēng wǔ bǎi hù
九月己亥朔，陇右节度使、凉国公哥舒翰进封西平郡王，食实封五百户。
dōng shí yuè wù shēn xìng huá qīng gōng
冬十月戊申，幸华清宫。
hé gù jīng chéng dīng hù yī wàn sān qiān rén zhù xīng qìng gōng qiáng qǐ lóu guān
和雇京城丁户一万三千人筑兴庆宫墙，起楼观。
zhì shí èr yuè gǎi héng sāi chéng wèi tiān dé jūn
至十二月，改横塞城为天德军。
gēng yín xíng cóng guān xiàn bù shàng shū zhāng yún děng qǐng shàng zūn hào wèi kāi yuán tiān dì dà bǎo shèng wén shén wǔ xiào dé zhèng dào huáng dì
庚寅，行从官宪部尚书张筠等请上尊号为开元天地大宝圣文神武孝德证道皇帝。
shí sān zài chūn zhèng yuè dīng yǒu shuò shàng yù huá qīng gōng zhī guān fēng lóu shòu cháo hè
十三载春正月丁酉朔，上御华清宫之观风楼，受朝贺。
jǐ hài ān qìng xù xiàn fú yú xíng zài dì yǐn jiàn yú jìn zhōng shǎng cì jù wàn
己亥，安庆绪献俘于行在，帝引见于禁中，赏赐巨万。
yǐ sì jiā ān lù shān shàng shū zuǒ pú yè cì shí fēng qiān hù nú bì shí fáng zhuāng zhái gè yī qū
乙巳，加安禄山尚书左仆射，赐实封千户，奴婢十房，庄、宅各一区；
yòu jiā xián jiù wǔ fāng gōng yuàn lǒng yòu qún mù dōu shǐ yǐ wǔ bù shì láng jí wēn wèi fù
又加闲厩、五坊、宫苑、陇右群牧都使，以武部侍郎吉温为副。
bǐng wǔ hái jīng
丙午，还京。
èr yuè guǐ yǒu shàng qīn cháo xiàn tài qīng gōng shàng xuán yuán huáng dì zūn hào yuē dà shèng zǔ gāo shàng dà guǎng dào jīn quē xuán yuán tiān huáng dà dì
二月癸酉，上亲朝献太清宫，上玄元皇帝尊号曰大圣祖高上大广道金阙玄元天皇大帝。
jiǎ xū
甲戌，
qīn xiǎng tài miào
亲飨太庙，
shàng gāo zǔ shì yuē shén yáo dà shèng dà guāng xiào huáng dì
上高祖谥曰神尧大圣大光孝皇帝，
tài zōng shì yuē tài zōng wén wǔ dà shèng dà xiào huáng dì
太宗谥曰太宗文武大圣大孝皇帝，
gāo zōng shì yuē gāo zōng tiān huáng dà shèng dà hóng xiào huáng dì
高宗谥曰高宗天皇大圣大弘孝皇帝，
zhōng zōng shì yuē zhōng zōng tài hé dà shèng dà zhāo xiào huáng dì
中宗谥曰中宗太和大圣大昭孝皇帝，
ruì zōng shì yuē ruì zōng xuán zhēn dà shèng dà xīng xiào huáng dì
睿宗谥曰睿宗玄真大圣大兴孝皇帝。
yǐ hài yù xīng qìng diàn shòu huī hào lǐ bì dà shè tiān xià
乙亥，御兴庆殿受徽号，礼毕， 大赦天下。
zuǒ jiàng guān zāo fù mǔ yōu fàng guī
左降官遭父母忧，放归。
xiàn líng děng wǔ shǔ gǎi wéi tái lìng chéng gè shēng yī jiē
献陵等五署改为台，令、丞各升一阶。
wén wǔ sān pǐn yǐ shàng cì jué yī jí sì pǐn yǐ xià jiā yī jiē
文武三品已上赐爵一级，四品已下加一阶。
cì pú sān rì
赐酺三日。
wù yín yòu xiāng jiān wén bù shàng shū yáng guó zhōng shǒu sī kōng yú rú gù
戊寅，右相兼文部尚书杨国忠守司空，余如故。
jiǎ shēn sī kōng yáng guó zhōng shòu cè tiān yù huáng tǔ zhān yú cháo fú
甲申，司空杨国忠受册，天雨黄土，沾于朝服。
lù shān zòu qián hòu tǎo qì dān lì gōng jiàng shì tiào dàng děng qǐng chāo sān zī gào shēn réng wàng hǎo xiě
禄山奏前后讨契丹立功将士跳荡等，请超三资，告身仍望好写；
yú shì chāo shòu jiāng jūn zhě wǔ bǎi yú rén zhōng láng jiàng zhě èr qiān yú rén
于是超授将军者五百余人，中郎将者二千余人。
sān yuè dīng yǒu tài cháng qīng zhāng jì biǎn lú xī jùn sī mǎ jì xiōng xiàn bù shàng shū jūn biǎn jiàn ān tài shǒu
三月丁酉，太常卿张垍贬卢溪郡司马，垍兄宪部尚书均贬建安太守。
bǐng wǔ yù yuè lóng diàn mén zhāng lè yàn qún chén cì yòu xiāng juàn yī qiān wǔ bǎi shū cǎi luō sān bǎi shū cǎi líng wǔ bǎi shū
丙午，御跃龙殿门张乐宴群臣，赐右相绢一千五百疋，彩罗三百疋，彩绫五百疋；
zuǒ xiāng juàn sān bǎi shū cǎi luó líng gè wǔ shí shū
左相绢三百疋，彩罗绫各五十疋；
yú sān pǐn bā shí shū sì pǐn wǔ pǐn liù shí shū liù pǐn qī pǐn sì shí shū jí huān ér ba
余三品八十疋，四品五品六十疋，六品七品四十疋，极欢而罢。
rén xū yù qín zhèng lóu dà pú
壬戌，御勤政楼大酺。
běi tíng dū hù chéng qiān lǐ shēng qín ā bù sī xiàn yú lóu xià zhǎn zhī yú zhū què jiē
北庭都护程千里生擒阿布思献于楼下，斩之于朱雀街。
yǐ chǒu zuǒ yǔ lín shàng jiàng jūn fēng cháng qīng quán běi tíng dū hù yī xi jié dù shǐ
乙丑，左羽林上将军封常清权北庭都护、伊西节度使。
wàn chūn gōng zhǔ chū jiàng yáng fěi
万春公主出降杨朏。
xià wǔ yuè yíng huò shǒu xīn wǔ shí yú rì
夏五月， 荧惑守心五十余日。
liù yuè yǐ chǒu shuò rì yǒu shí zhī bù jìn rú gōu
六月乙丑朔，日有蚀之，不尽如钩。
shì yù shǐ jiàn nán liú hòu li mì lǜ bīng jī yún nán mán yú xī ěr hé liáng jǐn jūn xuán mǎ zú xiàn qiáo wèi gé luō fèng suǒ qín jǔ jūn jiē méi
侍御史、剑南留后李宓率兵击云南蛮于西洱河，粮尽军旋，马足陷桥，为阁罗凤所擒，举军皆没。
fèi jì yáng jùn yǐ suǒ lǐng wǔ xiàn lì dōng píng jùn
废济阳郡， 以所领五县隶东平郡。
qiū bā yuè dīng hài yǐ jiǔ yǔ zuǒ xiāng xǔ guó gōng chén xī liè wèi tài zǐ tài shī ba zhī zhèng shì
秋八月丁亥，以久雨，左相、许国公陈希烈为太子太师，罢知政事；
wén bù shì láng wéi jiàn sù wèi wǔ bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
文部侍郎韦见素为武部尚书，同中书门下平章事。
shì qiū lín yǔ jī liù shí yú rì jīng chéng yuán wū tuí huài dài jìn wù jià bào guì rén duō fá shí lìng chū tài cāng mǐ yī bǎi wàn dàn kāi shí chǎng jiàn tiào yǐ jì pín mín
是秋，霖雨积六十余日， 京城垣屋颓坏殆尽，物价暴贵，人多乏食，令出太仓米一百万石，开十场贱粜以济贫民。
dōng dōu chán luò bào zhǎng piào méi yī shí jiǔ fang
东都瀍、洛暴涨，漂没一十九坊。
shàng yù qín zhèng lóu shì sì kē zhì jǔ rén cè wài jiā shī fù gè yī shǒu
上御勤政楼试四科制举人，策外加诗赋各一首。
zhì jǔ jiā shī fù zì cǐ shǐ yě
制举加诗赋，自此始也。
dōng shí yuè rén yín xìng huá qīng gōng
冬十月壬寅，幸华清宫。
biǎn hé dōng tài shǒu wéi zhì wèi guì lǐng wèi wǔ bù shì láng jí wēn wèi lǐ yáng jùn zhǎng shǐ
贬河东太守韦陟为桂岭尉， 武部侍郎吉温为澧阳郡长史。
yǐ sì kāi fǔ yí tóng sān sī bì guó gōng dòu yè hōng
乙巳，开府仪同三司、毕国公窦曳薨。
wù wǔ hái jīng
戊午，还京。
qí zài hù bù jì jīn nián jiàn guǎn zhōu xiàn hù kǒu guǎn jùn zǒng sān bǎi èr shí yī xiàn yī qiān wǔ bǎi sān shí bā xiāng yī wàn liù qiān bā bǎi èr shí jiǔ
其载，户部计今年见管州县户口：管郡总三百二十一，县一千五百三十八，乡一万六千八百二十九；
hù jiǔ bǎi liù shí yī wàn jiǔ qiān èr bǎi wǔ shí sì sān bǎi bā shí bā wàn liù qiān wǔ bǎi sì bù kè wǔ bǎi sān shí wàn yī qiān sì shí sì kè
户九百六十一万九千二百五十四，三百八十八万六千五百四不课， 五百三十万一千四十四课；
kǒu wǔ qiān èr bǎi bā shí bā wàn sì bǎi bā shí bā sì qiān wǔ bǎi èr shí yī wàn bā qiān sì bǎi bā shí bù kè qī bǎi liù shí liù wàn èr qiān bā bǎi kè
口五千二百八十八万四百八十八，四千五百二十一万八千四百八十不课，七百六十六万二千八百课。
shí sì zài chūn sān yuè bǐng yín yàn qún chén yú qín zhèng lóu zòu jiǔ bù lè shàng fù shī xiào bǎi liáng tǐ
十四载春三月丙寅，宴群臣于勤政楼，奏《九部乐》，上赋诗𢽾柏梁体。
guǐ wèi qiǎn jǐ shì zhōng péi shì yān děng xún fǔ hé nán hé běi huái nán děng dào
癸未， 遣给事中裴士淹等巡抚河南、河北、淮南等道。
bā yuè rén chén shàng qīn lù qiú tú
八月壬辰，上亲录囚徒。
dōng shí yuè rén chén xìng huá qīng gōng
冬十月壬辰，幸华清宫。
jiǎ wǔ bān yù zhù lǎo zi bìng yì shū yú tiān xià
甲午，颁《御注老子》并《义疏》于天下。
shí yī yuè wù wǔ shuò shǐ níng tài shǒu luō xī shì yǐ tíng zhǐ zhāng bó jì jué zhàng ér sǐ jí wēn zì yì yú yù
十一月戊午朔，始宁太守罗希奭以停止张博济决杖而死，吉温自缢于狱。
bǐng yín fàn yáng jié dù shǐ ān lù shān lǜ fán hàn zhī bīng shí yú wàn zì yōu zhōu nán xiàng yì què yǐ zhū yáng guó zhōng wèi míng xiān shā tài yuán yǐn yáng guāng huì yú bó líng jùn
丙寅，范阳节度使安禄山率蕃、汉之兵十余万，自幽州南向诣阙，以诛杨国忠为名，先杀太原尹杨光翙于博陵郡。
rén shēn wén yú xíng zài suǒ
壬申，闻于行在所。
guǐ yǒu yǐ guō zi yí wèi líng wǔ tài shǒu shuò fāng jié dù shǐ
癸酉，以郭子仪为灵武太守、朔方节度使。
fēng cháng qīng zì ān xi rù zòu zhì xíng zài
封常清自安西入奏，至行在。
jiǎ xū yǐ cháng qīng wèi fàn yáng píng lú jié dù shǐ jiān yù shǐ dài fū lìng mù bīng sān wàn yǐ yù nì hú
甲戌，以常清为范阳、平卢节度使、兼御史大夫，令募兵三万以御逆胡。
wù yín hái jīng
戊寅，还京。
yǐ yǔ lín dà jiàng jūn wáng chéng yè wèi tài yuán yǐn yǐ wèi wèi qīng zhāng jiè rán wèi chén liú tài shǒu hé nán jié dù cǎi fǎng shǐ yǐ jīn wú jiāng jūn chéng qiān lǐ wèi lù zhōu zhǎng shǐ bìng lìng tǎo zéi
以羽林大将军王承业为太原尹，以卫尉卿张介然为陈留太守、河南节度采访使，以金吾将军程千里为潞州长史，并令讨贼。
jiǎ shēn yǐ jīng zhào mù róng wáng wǎn wèi yuán shuài mìng gāo xiān zhī fù zhī yú jīng chéng zhào mù hào yuē tiān wǔ jūn qí zhòng shí wàn
甲申，以京兆牧、荣王琬为元帅，命高仙芝副之，于京城召募，号曰天武军，其众十万。
bǐng xū gāo xiān zhī děng jìn jūn shàng yù qín zhèng lóu sòng zhī
丙戌， 高仙芝等进军，上御勤政楼送之。
shí èr yuè bǐng xū shuò lù shān yú líng chāng jùn dù hé
十二月丙戌朔，禄山于灵昌郡渡河。
xīn mǎo xiàn chén liú jùn shā zhāng jiè rán
辛卯，陷陈留郡，杀张介然。
jiǎ wǔ xiàn xíng yáng jùn shā tài shǒu cuī wú bì
甲午，陷荥阳郡，杀太守崔无诐。
bǐng shēn fēng cháng qīng yǔ zéi zhàn yú chéng gāo yīng zǐ gǔ guān jūn bài jì cháng qīng bēn yú shǎn jùn
丙申，封常清与贼战于成皋罂子谷，官军败绩，常清奔于陕郡。
dīng yǒu lù shān xiàn dōng jīng shā liú shǒu li chéng zhōng chéng lú yì pàn guān jiǎng qīng
丁酉，禄山陷东京，杀留守李憕、中丞卢奕、判官蒋清。
shí gāo xiān zhī zhèn shǎn jùn qì chéng xi bǎo tóng guān
时高仙芝镇陕郡，弃城西保潼关。
cháng shān tài shǒu yán gǎo qīng yǔ zhǎng shǐ yuán lǚ qiān gǔ shēn děng shā zéi jiāng li qīn còu zhí zéi jiāng hé qiān nián gāo miǎo sòng jīng shī
常山太守颜杲卿与长史袁履谦、贾深等杀贼将李钦凑，执贼将何千年、高邈送京师。
xīn chǒu zhào huáng tài zǐ tǒng bīng dōng tǎo
辛丑，诏皇太子统兵东讨。
yǐ yǒng wáng lín wéi shān nán jié dù shǐ yǐ jiāng líng zhǎng shǐ yuán wěi fù zhī
以永王璘为山南节度使，以江陵长史源洧副之；
yǐng wáng jiǎo wèi jiàn nán jié dù shǐ yǐ shǔ jùn zhǎng shǐ cuī yuán fù zhī
颍王璬为剑南节度使，以蜀郡长史崔圆副之。
èr wáng bù chū gē
二王不出合。
bǐng wǔ zhǎn fēng cháng qīng gāo xiān zhī yú tóng guān yǐ gē shū hàn wèi tài zǐ xiān fēng bīng mǎ yuán shuài lǐng hé lǒng bīng mù shǒu tóng guān yǐ jù zhī
丙午，斩封常清、高仙芝于潼关，以哥舒翰为太子先锋兵马元帅，领河、陇兵募守潼关以拒之。
xīn hài róng wáng wǎn hōng zèng jìng gōng tài zǐ
辛亥，荣王琬薨，赠靖恭太子。
shí wǔ zài chūn zhèng yuè yǐ mǎo yù xuān zhèng diàn shòu cháo
十五载春正月乙卯，御宣政殿受朝。
qí rì lù shān jiàn hào yú dōng jīng
其日，禄山僭号于东京。
gēng shēn yǐ li guāng bì wèi yún zhōng tài shǒu hé dōng jié dù shǐ
庚申，以李光弼为云中太守、河东节度使。
rén xū zéi jiāng cài xī dé xiàn cháng shān jùn zhí tài shǒu yán gǎo qīng zhǎng shǐ yuán lǚ qiān shā mín lì wàn yú chéng zhōng liú xuè
壬戌，贼将蔡希德陷常山郡，执太守颜杲卿、长史袁履谦，杀民吏万余，城中流血。
jiǎ zǐ gē shū hàn jìn wèi shàng shū zuǒ pú yè tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
甲子，哥舒翰进位尚书左仆射、同中书门下平章事。
yǐ chǒu zéi jiāng ān qìng xù fàn tóng guān gē shū hàn jī tuì zhī
乙丑，贼将安庆绪犯潼关，哥舒翰击退之。
yǐ sì jiā píng yuán tài shǒu yán zhēn qīng hù bù shì láng jiǎng shǒu chéng yě
乙巳，加平原太守颜真卿户部侍郎，奖守城也。
èr yuè bǐng xū li guāng bì guō zi yí jiàng bīng dōng chū jǐng xíng yǔ zéi jiāng shǐ sī míng zhàn dà pò zhī jìn qǔ jùn xiàn shí yú
二月丙戌，李光弼、郭子仪将兵东出井陉，与贼将史思明战，大破之，进取郡县十余。
bǐng chén zhū gōng bù shàng shū ān sī shùn
丙辰，诛工部尚书安思顺。
sān yuè rén wǔ shuò yǐ hé dōng jié dù shǐ li guāng bì wèi yù shǐ dài fū fàn yáng jié dù shǐ
三月壬午朔，以河东节度使李光弼为御史大夫、 范阳节度使。
yǐ yǒu yǐ píng yuán tài shǒu yán zhēn qīng wèi hé běi cǎi fǎng shǐ
乙酉，以平原太守颜真卿为河北采访使。
jǐ hài gǎi cháng shān jùn wèi píng shān jùn fáng shān xiàn wèi píng shān xiàn lù quán xiàn wèi huò lù xiàn lù chéng xiàn wèi shù lù xiàn
己亥，改常山郡为平山郡， 房山县为平山县，鹿泉县为获鹿县，鹿成县为束鹿县。
xià sì yuè bǐng wǔ yǐ zàn shàn dài fū lái tiàn wèi yǐng chuān tài shǒu zhāo tǎo shǐ
夏四月丙午，以赞善大夫来瑱为颍川太守、招讨使。
wǔ yuè wù wǔ nán yáng tài shǒu lǔ jiǒng yǔ zéi jiāng wǔ lìng xún zhàn yú zhì shuǐ shàng guān jūn dà bài wèi zéi suǒ lǔ jìn kòu wǒ nán yáng
五月戊午，南阳太守鲁炅与贼将武令珣战于滍水上，官军大败，为贼所虏，进寇我南阳。
zhào sì guó wáng jù zì lán tián chū shī jiù nán yáng
诏嗣虢王巨自蓝田出师救南阳。
liù yuè guǐ wèi shuò yán zhēn qīng pò zéi jiāng yuán zhī tài yú táng yì běi hǎi tài shǒu hè lán jìn míng shōu xìn dōu
六月癸未朔，颜真卿破贼将袁知泰于堂邑，北海太守贺兰进明收信都。
gēng yín gē shū hàn jiàng bīng bā wàn yǔ zéi jiāng cuī qián yòu zhàn yú líng bǎo xi yuán guān jūn dà bài sǐ zhě shí liù qī
庚寅，哥舒翰将兵八万与贼将崔干祐战于灵宝西原， 官军大败，死者十六七。
qí rì li guāng bì yǔ zéi jiāng shǐ sī míng zhàn yú cháng shān dōng jiā shān dà pò zhī zhǎn huò shù wàn jì
其日，李光弼与贼将史思明战于常山东嘉山，大破之，斩获数万计。
xīn mǎo gē shū hàn zhì tóng guān wèi qí zhàng xià huǒ bá guī rén yǐ zuǒ yòu shù shí qí zhí zhī jiàng zéi guān mén bù shǒu jīng shī dà hài hé dōng huá yīn shàng luò děng jùn jiē wěi chéng ér zǒu
辛卯，哥舒翰至潼关，为其帐下火拔归仁以左右数十骑执之降贼，关门不守，京师大骇，河东、华阴、上洛等郡皆委城而走。
jiǎ wǔ jiāng móu xìng shǔ nǎi xià zhào qīn zhēng zhàng xià cóng shì shù kǒng hài bēn zǒu yú lù
甲午，将谋幸蜀，乃下诏亲征，仗下，从士庶恐骇，奔走于路。
yǐ wèi líng chén zì yán qiū mén chū wēi yǔ zhān shī hù cóng wéi zǎi xiāng yáng guó zhōng wéi jiàn sù nèi shì gāo lì shì jí tài zǐ qīn wáng fēi zhǔ huáng sūn yǐ xià duō cóng zhī bù jí
乙未，凌晨自延秋门出，微雨沾湿，扈从惟宰相杨国忠、韦见素、内侍高力士及太子，亲王，妃主、皇孙已下多从之不及。
píng míng dù biàn qiáo guó zhōng yù duàn qiáo
平明渡便桥，国忠欲断桥。
shàng yuē hòu lái zhě hé yǐ néng jì
上曰：“后来者何以能济？
mìng huǎn zhī
”命缓之。
chén shí zhì xián yáng wàng xián yì zhì dùn guān lì hài sàn wú fù chǔ gòng
辰时，至咸阳望贤驿置顿，官吏骇散，无复储供。
shàng qì yú gōng mén zhī shù xià tíng wǔ wèi jìn shí
上憩于宫门之树下，亭午未进食。
é yǒu fù lǎo xiàn chán shàng wèi zhī yuē rú hé de fàn
俄有父老献鋋，上谓之曰：“如何得饭？
yú shì bǎi xìng xiàn shí xiāng jì
”于是百姓献食相继。
é yòu shàng shí chí yù shàn zhì shàng bān gěi cóng guān ér hòu shí
俄又尚食持御膳至，上颁给从官而后食。
shì xī cì jīn chéng xiàn guān lì yǐ dùn lìng wèi fāng jìn nán yǔn zhāo yòu é de zhì cáng sì sēng jìn chú sù xíng cóng fāng gěi
是夕次金城县，官吏已遁，令魏方进男允招诱，俄得智藏寺僧进刍粟，行从方给。
bǐng chén cì mǎ wéi yì zhū wèi dùn jūn bù jìn
丙辰，次马嵬驿，诸卫顿军不进。
lóng wǔ dà jiàng jūn chén xuán lǐ zòu yuē nì hú zhǐ quē yǐ zhū guó zhōng wèi míng rán zhōng wài qún qíng bù wú xián yuàn
龙武大将军陈玄礼奏曰：“逆胡指阙，以诛国忠为名，然中外群情，不无嫌怨。
jīn guó bù jiān zǔ shèng yú zhèn dàng bì xià yi xùn qún qíng wèi shè jì dà jì guó zhōng zhī tú kě zhì zhī yú fǎ
今国步艰阻，乘舆震荡，陛下宜徇群情，为社稷大计，国忠之徒，可置之于法。
huì tǔ bō shǐ èr shí yī rén zhē guó zhōng gào su yú yì mén zhòng hū yuē yáng guó zhōng lián fán rén móu nì
”会吐蕃使二十一人遮国忠告诉于驿门，众呼曰： “杨国忠连蕃人谋逆！
bīng shì wéi yì sì hé
”兵士围驿四合。
jí zhū yáng guó zhōng wèi fāng jìn yī zú bīng yóu wèi jiě
及诛杨国忠、魏方进一族，兵犹未解。
shàng lìng gāo lì shì jí zhī huí zòu yuē zhū jiāng jì zhū guó zhōng yǐ guì fēi zài gōng rén qíng kǒng jù
上令高力士诘之，回奏曰：“诸将既诛国忠，以贵妃在宫，人情恐惧。
shàng jí mìng lì shì cì guì fēi zì jìn
”上即命力士赐贵妃自尽。
xuán lǐ děng jiàn shàng qǐng zuì mìng shì zhī
玄礼等见上请罪，命释之。
dīng yǒu jiāng fā mǎ wéi yì cháo chén wéi wéi jiàn sù yī rén nǎi mìng jiàn sù zǐ jīng zhào fǔ sī lù è wèi yù shǐ zhōng chéng chōng zhì dùn shǐ
丁酉，将发马嵬驿，朝臣唯韦见素一人， 乃命见素子京兆府司录谔为御史中丞，充置顿使。
yì qí suǒ xiàng jūn shì huò yán hé lǒng huò yán líng wǔ tài yuán huò yán hái jīng wèi biàn
议其所向，军士或言河、陇，或言灵武、太原，或言还京为便。
wéi è yuē hái jīng xū yǒu hàn zéi zhī bèi bīng mǎ wèi jí kǒng fēi wàn quán bù rú qiě xìng fú fēng xú tú suǒ xiàng
韦谔曰：“还京，须有捍贼之备，兵马未集，恐非万全，不如且幸扶风，徐图所向。
shàng xún yú zhòng xián yǐ wéi rán
”上询于众，咸以为然。
jí xíng bǎi xìng zhē lù qǐ liú huáng tài zǐ yuàn lù lì pò zéi shōu fù jīng chéng yīn liú tài zǐ
及行，百姓遮路乞留皇太子，愿戮力破贼，收复京城，因留太子。
wù xū cì fú fēng xiàn
戊戌，次扶风县。
jǐ hài cì fú fēng jùn
己亥，次扶风郡。
jūn shì gè huái qù jiù xián chū chǒu yán chén xuán lǐ bù néng zhì
军士各怀去就，咸出丑言，陈玄礼不能制。
huì yì zhōu gòng chūn cǎi shí wàn pǐ shàng xī mìng zhì yú tíng zhào zhū jiāng yù zhī yuē qīng děng guó jiā gōng chén chén lì jiǔ yǐ zhèn zhī yōu jiǎng cháng yì bù qīng
会益州贡春彩十万匹，上悉命置于庭，召诸将谕之曰：“卿等国家功臣，陈力久矣，朕之优奖，常亦不轻。
nì hú bèi ēn shì xū huí bì
逆胡背恩，事须回避。
shén zhī qīng děng bù dé bié fù mǔ qī zǐ zhèn yì bù jí qīn cí jiǔ miào
甚知卿等不得别父母妻子，朕亦不及亲辞九庙。
yán fā tì liú
”言发涕流。
yòu yuē zhèn xū xìng shǔ lù xiǎn xiá rén ruò duō wǎng kǒng nán gòng chéng
又曰：“朕须幸蜀，路险狭，人若多往，恐难供承。
jīn yǒu cǐ cǎi qīng děng jí yi fēn qǔ gè tú qù jiù
今有此彩，卿等即宜分取，各图去就。
zhèn zì yǒu zǐ dì zhōng guān xiāng suí biàn yǔ qīng děng jué bié
朕自有子弟中官相随，便与卿等诀别。
zhòng xián fǔ fú tì qì yuē sǐ shēng yuàn cóng bì xià
”众咸俯伏涕泣曰：“死生愿从陛下。
shàng yuē qù zhù rèn qīng
”上曰： “去住任卿。
zì cǐ bèi luàn zhī yán shào xī
”自此悖乱之言稍息。
gēng zǐ yǐ sī xūn láng zhōng jiàn nán jié dù liú hòu cuī yuán wèi shǔ jùn zhǎng shǐ jiàn nán jié dù fù dà shǐ
庚子，以司勋郎中、剑南节度留后崔圆为蜀郡长史、剑南节度副大使。
yǐ yǐng wáng jiǎo wèi jiàn nán jié dù dà shǐ yǐ jiān chá yù shǐ sòng ruò sī wèi yù shǐ zhōng chéng chōng zhì dùn shǐ wéi è chōng xún gé dào shǐ bìng lìng xiān fā
以颍王璬为剑南节度大使，以监察御史宋若思为御史中丞充置顿使，韦谔充巡阁道使，并令先发。
xīn chǒu fā fú fēng jùn shì xī cì chén cāng
辛丑，发扶风郡，是夕，次陈仓。
rén yín cì sàn guān
壬寅， 次散关。
fēn bù xià wèi liù jūn yǐng wáng jiǎo xiān xíng shòu wáng mào děng fēn tǒng liù jūn qián hòu zuǒ yòu xiāng cì
分部下为六军，颍王璬先行，寿王瑁等分统六军，前后左右相次。
bǐng wǔ cì hé chí jùn cuī yuán zòu jiàn nán suì rěn mín ān chǔ gòng wú quē shàng dà yuè shòu yuán zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì shǔ jùn zhǎng shǐ jiàn nán jié dù rú gù
丙午， 次河池郡，崔圆奏剑南岁稔民安，储供无阙，上大悦，授圆中书侍郎、同中书门下平章事，蜀郡长史、剑南节度如故。
yǐ qián huá zhōu cì shǐ wèi xī wèi liáng zhōu zhǎng shǐ
以前华州刺史魏犀为梁州长史。
qiū qī yuè guǐ chǒu shuò
秋七月癸丑朔。
rén xū cì yì chāng xiàn dù jí bǎi jiāng yǒu shuāng yú jiā zhōu ér yuè yì zhě yǐ wéi lóng
壬戌，次益昌县，渡吉柏江，有双鱼夹舟而跃，议者以为龙。
jiǎ zǐ cì pǔ ān jùn xiàn bù shì láng fáng guǎn zì hòu zhì shàng yǔ yǔ shén yuè jí rì bài wèi lì bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
甲子，次普安郡，宪部侍郎房琯自后至，上与语甚悦，即日拜为吏部尚书、同中书门下平章事。
dīng mǎo zhào yǐ huáng tài zǐ huì chōng tiān xià bīng mǎ yuán shuài dū tǒng shuò fāng hé dōng hé běi píng lú děng jié dù bīng mǎ shōu fù liǎng jīng
丁卯， 诏以皇太子讳充天下兵马元帅，都统朔方、河东、河北、平卢等节度兵马，收复两京；
yǒng wáng lín jiāng líng fǔ dū du tǒng shān nán dōng lù qián zhōng jiāng nán xi lù děng jié dù dà shǐ
永王璘江陵府都督，统山南东路、黔中、江南西路等节度大使；
shèng wáng qí guǎng líng jùn dà dū dū tǒng jiāng nán dōng lù huái nán hé nán děng lù jié dù dà shǐ
盛王琦广陵郡大都督，统江南东路、淮南、河南等路节度大使；
fēng wáng gǒng wǔ wēi jùn dū du lǐng hé xī lǒng shí ān xī běi tíng děng lù jié dù dà shǐ
丰王珙武威郡都督，领河西、陇石、安西、北庭等路节度大使。
chū jīng shī xiàn zéi chē jià cāng huáng chū xìng rén wèi zhī suǒ xiàng zhòng xīn zhèn hài jí wén shì zhào yuǎn jìn xiāng qìng xián sī xiào zhōng yú xīng fù
初，京师陷贼，车驾仓皇出幸，人未知所向，众心震骇，及闻是诏，远近相庆，咸思效忠于兴复。
gēng wǔ cì bā xī jùn tài shǒu cuī huàn fèng yíng
庚午，次巴西郡，太守崔涣奉迎。
jí rì yǐ huàn wèi mén xià shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
即日以涣为门下侍郎、同中书门下平章事。
yǐ wéi jiàn sù wèi zuǒ xiāng
以韦见素为左相。
gēng chén chē jià zhì shǔ jùn hù cóng guān lì jūn shì dào zhě yī qiān sān bǎi rén gōng nǚ èr shí sì rén ér yǐ
庚辰，车驾至蜀郡， 扈从官吏军士到者一千三百人，宫女二十四人而已。
bā yuè guǐ wèi shuò yù shǔ dōu fǔ yá xuān zhào yuē zhèn yǐ báo dé sì shǒu shén qì měi qián qián tì lì qín niàn shēng líng yī wù shī suǒ wú wàng zuì jǐ
八月癸未朔，御蜀都府衙，宣诏曰：“朕以薄德，嗣守神器，每干干惕厉，勤念生灵，一物失所，无忘罪己。
yù lái sì jì rén yì xiǎo kāng tuī xīn yú rén bù yí yú wù
聿来四纪，人亦小康，推心于人，不疑于物。
ér jiān chén xiōng shù qì yì bèi ēn gē bō lí yuán rǎo luàn qū xià jiē zhèn bù míng zhī guò yě
而奸臣凶竖，弃义背恩，割剥黎元，扰乱区夏，皆朕不明之过也。
jīn xún fǔ bā shǔ xùn lì shī tú réng lìng tài zǐ zhū wáng sōu bīng zhòng zhèn zhū yí xiōng chǒu yǐ xiè hào qióng
今巡抚巴蜀，训厉师徒，仍令太子诸王搜兵重镇，诛夷凶丑，以谢昊穹；
sī yǔ qún chén zhòng hóng lǐ dào kě dà shè tiān xià
思与群臣重弘理道，可大赦天下。
guǐ sì líng wǔ shǐ zhì shǐ zhī huáng tài zǐ jí wèi
”癸巳，灵武使至，始知皇太子即位。
dīng yǒu shàng yòng líng wǔ cè chēng shàng huáng zhào chēng gào
丁酉，上用灵武册称上皇，诏称诰。
jǐ hài shàng huáng lín xuān cè sù zōng mìng zǎi chén wéi jiàn sù fáng guǎn shǐ líng wǔ cè mìng yuē zhèn chēng tài shàng huáng jūn guó dà shì xiān qǔ huáng dì chǔ fèn hòu zòu zhèn zhī
己亥，上皇临轩册肃宗，命宰臣韦见素、房琯使灵武，册命曰：“朕称太上皇，军国大事先取皇帝处分，后奏朕知。
hou kè fù liǎng jīng zhèn dāng yí shén gū shè yǎn xī dà tíng
候克复两京，朕当怡神姑射，偃息大庭。
míng nián jiǔ yuè guō zi yí shōu fù liǎng jīng
明年九月，郭子仪收复两京。
shí yuè sù zōng qiǎn zhōng shǐ dàn tíng yáo rù shǔ fèng yíng
十月，肃宗遣中使啖廷瑶入蜀奉迎。
dīng mǎo shàng huáng fā shǔ jùn
丁卯，上皇发蜀郡。
shí yī yuè bǐng shēn cì fèng xiáng jùn
十一月丙申，次凤翔郡。
sù zōng qiǎn jīng qí sān qiān zhì fú fēng yíng wèi
肃宗遣精骑三千至扶风迎卫。
shí èr yuè bǐng wǔ sù zōng jù fǎ jià zhì xián yáng wàng xián yì yíng fèng
十二月丙午，肃宗具法驾至咸阳望贤驿迎奉。
shàng huáng yù gōng zhī nán lóu sù zōng bài qìng lóu xià wū yè liú tì bù zì shèng wèi shàng huáng tú bù kòng pèi shàng huáng fǔ bèi zhǐ zhī jí qí mǎ qián dǎo
上皇御宫之南楼，肃宗拜庆楼下，呜咽流涕不自胜，为上皇徒步控辔，上皇抚背止之，即骑马前导。
dīng wèi zhì jīng shī wén wǔ bǎi liáo jīng chéng shì shù jiā dào huān hū mǐ bù liú tì
丁未，至京师，文武百僚、京城士庶夹道欢呼，靡不流涕。
jí rì yù dà míng gōng zhī hán yuán diàn jiàn bǎi liáo shàng huáng qīn zì fǔ wèn
即日御大明宫之含元殿，见百僚，上皇亲自抚问。
rén rén gǎn yān
人人感咽。
shí tài miào wèi zéi suǒ fén quán yí shén zhǔ yú dà nèi cháng ān diàn shàng huáng yè miào qǐng zuì suì xìng xīng qìng gōng
时太庙为贼所焚，权移神主于大内长安殿，上皇谒庙请罪，遂幸兴庆宫。
sān zài èr yuè sù zōng yǔ qún chén fèng shàng huáng zūn hào yuē tài shàng zhì dào shèng huáng dì
三载二月， 肃宗与群臣奉上皇尊号曰太上至道圣皇帝。
qián yuán sān nián qī yuè dīng wèi yí xìng xī nèi zhī gān lù diàn
乾元三年七月丁未，移幸西内之甘露殿。
shí yān huàn li fǔ guó lí jiàn sù zōng gù yí jū xī nèi
时阉宦李辅国离间肃宗，故移居西内。
gāo lì shì chén xuán lǐ děng qiān zhé shàng huáng jìn bù zì yì
高力士、陈玄礼等迁谪，上皇浸不自怿。
shàng yuán èr nián sì yuè jiǎ yín bēng yú shén lóng diàn shí nián qī shí bā
上元二年四月甲寅，崩于神龙殿，时年七十八。
qún chén shàng shì yuē zhì dào dà shèng dà míng xiào huáng dì miào hào xuán zōng
群臣上谥曰至道大圣大明孝皇帝，庙号玄宗。
chū shàng huáng qīn bài wǔ líng zhì qiáo líng jiàn jīn sù shān gāng yǒu lóng pán fèng zhù zhī shì fù jìn xiān yíng wèi shì chén yuē wú qiān qiū hòu yi zàng cǐ dì de fèng xiān líng bù wàng xiào jìng yǐ
初，上皇亲拜五陵，至桥陵，见金粟山岗有龙盘凤翥之势，复近先茔，谓侍臣曰：“吾千秋后宜葬此地，得奉先陵，不忘孝敬矣。
zhì shì zhuī fèng xiān zhǐ yǐ chuàng qǐn yuán yǐ guǎng dé yuán nián sān yuè xīn yǒu zàng yú tài líng
”至是，追奉先旨以创寝园，以广德元年三月辛酉葬于泰陵。
shǐ chén yuē kǒng zǐ chēng wáng zhě bì shì ér hòu rén
史臣曰：孔子称“王者必世而后仁”。
lǐ shì zì wǔ hòu yí guó sān shí yú nián cháo tíng hǎn yǒu zhèng rén fù lì wú fēi xiǎn bèi
李氏自武后移国三十余年，朝廷罕有正人，附丽无非险辈。
chí bāo jū ér qǐng yè bēn zǒu quán mén
持苞苴而请谒，奔走权门；
xiào yīng quǎn yǐ fēi chí zhòng shāng duān shì
效鹰犬以飞驰，中伤端士。
yǐ zhì duàn sàng wáng shì tú hài zōng zhī
以致断丧王室，屠害宗枝。
gǔ gěng dà chén lǚ zāo wū xiàn wǔ wén kù lì zuò zhì xiǎn róng
骨鲠大臣，屡遭诬陷，舞文酷吏，坐致显荣。
lǐ yí wú fù xīng xíng xíng zhèng huài yú quǎn mǎ duān kuí chū ē dǎng zhī yǔ miǎn liú yǒu hé shì zhī míng péng bǐ chéng fēng lián chǐ dōu jǐn
礼仪无复兴行， 刑政坏于犬马，端揆出阿党之语，冕旒有和事之名，朋比成风，廉耻都尽。
wǒ kāi yuán zhī yǒu tiān xià yě jiū zhī yǐ diǎn xíng míng zhī yǐ lǐ yuè ài zhī yǐ cí jiǎn lǜ zhī yǐ guǐ yí
我开元之有天下也，纠之以典刑，明之以礼乐，爱之以慈俭，律之以轨仪。
chù qián cháo jiǎo xìng zhī chén dù qí jiān yě
黜前朝徼幸之臣，杜其奸也；
fén hòu tíng zhū cuì zhī wán jiè qí shē yě
焚后庭珠翠之玩，戒其奢也；
jìn nǚ lè ér chū gōng pín míng qí jiào yě
禁女乐而出宫嫔，明其教也；
cì pú shǎng ér fàng wā yín jù qí huāng yě
赐酺赏而放哇淫，惧其荒也；
xù yǒu yú ér dūn gǔ ròu hòu qí sú yě
叙友于而敦骨肉，厚其俗也；
sōu bīng ér zé shuài míng jūn fǎ yě
搜兵而责帅，明军法也；
cháo jí ér jì zuì xiào lì néng yě
朝集而计最，校吏能也。
miào táng zhī shàng wú fēi jīng jì zhī cái
庙堂之上，无非经济之才；
biǎo zhe zhī zhōng jiē de lùn sī zhī shì
表著之中，皆得论思之士。
ér yòu páng qiú hóng shuò jiǎng dào yì wén
而又旁求宏硕，讲道艺文。
chāng yán jiā mó rì wén yú xiàn nà
昌言嘉谟，日闻于献纳；
cháng pèi yuǎn yù zhì zài yú shēng píng
长辔远驭，志在于升平。
zhēn guàn zhī fēng yī zhāo fù zhèn
贞观之风，一朝复振。
yú sī shí yě fēng suì bù jīng huá róng tóng guǐ
于斯时也，烽燧不惊，华戎同轨。
xī fān jūn zhǎng yuè shéng qiáo ér jìng kuǎn yù guān
西蕃君长，越绳桥而竞款玉关；
běi dí qiú qú juān cuì mù ér zhēng qū yàn sāi
北狄酋渠，捐毳幕而争趋雁塞。
xiàng jùn yán zhōu zhī wán jī lín tí hǎi zhī zhēn mò bù jié zhé yú xiàng xū pián luó yú diǎn shǔ
象郡、炎州之玩，鸡林、鳀海之珍，莫不结辙于象胥，骈罗于典属。
mó bài dan chi zhī xià yí gē lì zhàng zhī qián kě wèi guàn dài bǎi mán chē shū wàn lǐ
膜拜丹墀之下，夷歌立仗之前，可谓冠带百蛮，车书万里。
tiān zǐ nǎi lǎn yún tái zhī yì cǎo ní jīn zhī zhá rán hòu fēng rì guān chán yún tíng fǎng dào wū mù qīng yí shén yú xuán pìn yǔ mín xiū xī bǐ wū kě fēng
天子乃览云台之义，草泥金之札，然后封日观，禅云亭，访道于穆清，怡神于玄牝， 与民休息，比屋可封。
yú shí chuí tiáo zhī ní jiē zhī lǐ ràng
于时垂髫之倪，皆知礼让；
dài bái zhī lǎo bù shí bīng gē
戴白之老，不识兵戈。
lǔ bù gǎn chéng yuè fàn biān shì bù gǎn wān gōng bào yuàn
虏不敢乘月犯边，士不敢弯弓报怨。
kāng zāi zhī sòng yì yú bā hóng
“康哉”之颂，溢于八纮。
suǒ wèi shì ér hòu rén jiàn yú kāi yuán zhě yǐ
所谓“世而后仁”，见于开元者矣。
nián yú sān jì kě wèi tài píng
年逾三纪，可谓太平。
wū xì
啊！
guó wú xián chén shèng yì nán lǐ
国无贤臣，圣亦难理；
shān yǒu měng hǔ shòu bù gǎn kuī
山有猛虎，兽不敢窥。
dé rén zhě chāng xìn bù xū yǔ
得人者昌，信不虚语。
xī qí huán gōng xíng tóng qín shòu bù shī bà zhǔ zhī míng
昔齐桓公行同禽兽，不失霸主之名；
liáng wǔ dì jìng bǐ sāng mén jìng bèi tái chéng zhī kù
梁武帝静比桑门，竟被台城之酷。
gài de guǎn zhòng zé yín bù hài bà rèn zhū yì zé shàn bù jiù wáng
盖得管仲则淫不害霸，任朱异则善不救亡。
kāi yuán zhī chū xián chén dāng guó sì mén jù mù bǎi dù wéi zhēn ér shì lǎo zhī liú pō yǐ wú wéi qǐng jiàn
开元之初，贤臣当国，四门俱穆，百度唯贞，而释、 老之流，颇以无为请见。
shàng nǎi wu qīng jìng shì xūn xiū liú lián xuān hòu zhī wén wǔ yǒng bó yáng zhī shuō suī shāo yí yú qín juàn yì wèi zhì yú dài huāng
上乃务清净，事薰修，留连轩后之文，舞咏伯阳之说，虽稍移于勤倦，亦未至于怠荒。
é ér cháo yě yuàn zī zhèng xíng pī miù hé zāi
俄而朝野怨咨，政刑纰缪，何哉？
yòng rén zhī shī yě
用人之失也。
zì tiān bǎo yǐ hái xiǎo rén dào cháng
自天宝已还，小人道长。
rú shān yǒu xiǔ huài suī dà bì kuī
如山有朽坏，虽大必亏；
mù yǒu dù chóng qí róng yì luò
木有蠹虫，其荣易落。
yǐ bǎi kǒu bǎi xīn zhī chán chǎn bì liǎng mù liǎng ěr zhī cōng míng gǒu fēi tiě cháng shí xīn ān dé bù huò
以百口百心之谗谄，蔽两目两耳之聪明，苟非铁肠石心，安得不惑！
ér xiàn kě tì fǒu mǐ wén yáo sòng zhī yán
而献可替否，靡闻姚、宋之言；
dù xián hài gōng dàn yǒu fu zhōng zhī zòu
妒贤害功，但有甫、忠之奏。
háo huá yīn cí ér pì nì míng zhé yú shì hū juǎn huái gù lù shān zhī tú de xíng qí wěi
豪猾因兹而睥睨，明哲于是乎卷怀，故禄山之徒， 得行其伪。
lì jiē zhī zuò fěi jiàng zì tiān móu zhī bù zāng qián gōng bìng qì
厉阶之作，匪降自天，谋之不臧，前功并弃。
xī zāi
可惜啊！
zàn yuē kāi yuán wò tú yǒng jiàn qián chē
赞曰：开元握图，永鉴前车。
jǐng qì róng lǎng hūn fēn dí chú
景气融朗，昏氛涤除。
zhèng cái qín juàn yāo jí tíng chú
政才勤倦，妖集廷除。
xiān mín zhī yán mǐ bù yǒu chū
先民之言，“靡不有初”。