chén yáng fēng péi yǔ wén zhèng quán yán jiǎng jiāng zhāng
陈杨封裴宇文郑权阎蒋姜张
chén shū dá zì zi cōng chén xuān dì zǐ yě
陈叔达,字子聪,陈宣帝子也。
shǎo fēng yì yáng wáng lì dān yáng yǐn dōu guān shàng shū
少封义阳王,历丹杨尹、都官尚书。
rù duò jiǔ bù shì
入隋,久不试。
dà yè zhōng shòu nèi shǐ shè rén chū wèi jiàng jùn tōng shǒu
大业中,授内史舍人,出为绛郡通守。
gāo zǔ xī shī yǐ jùn tīng mìng shòu chéng xiàng fǔ zhǔ bù fēng hàn dōng jùn gōng
高祖西师,以郡听命,授丞相府主簿, 封汉东郡公。
yǔ wēn dà yá tóng guǎn jī mì fāng shàn dài shí shū cè gào zhào jiē qí bǐ yě
与温大雅同管机秘,方禅代时,书册诰诏,皆其笔也。
wǔ dé chū shòu huáng mén shì láng pàn nà yán fēng jiāng guó gōng
武德初,授黄门侍郎,判纳言,封江国公。
shū dá míng biàn shàn wéi róng měi zhàn zòu jìn shēn zhǔ mù
叔达明辩,善为容,每占奏,缙绅属目。
jiāng zuǒ shì kè cháng ān huò mì zhì duō jiàn zhū cháo
江左士客长安,或汨滞,多荐诸朝。
cháng cì shí de pú táo bù jǔ dì wèn zhī duì yuē chén mǔ bìng kě qiú bù néng zhì yuàn guī fèng zhī
尝赐食,得蒲萄,不举,帝问之,对曰:“臣母病渴,求不能致,愿归奉之。
dì liú tì yuē qīng yǒu mǔ yí hu
”帝流涕曰:“卿有母遗乎?
yīn cì zhī yòu lài wù bǎi duàn
”因赐之,又赉物百段。
zhēn guàn chū yǔ xiāo yǔ zhēng diàn zhōng zuò fèn suì bù gōng miǎn guān
贞观初,与萧瑀争殿中,坐忿谇不恭,免官。
wèi jǐ jū mǔ sāng yòu yǒu jí tài zōng yōu zhī qiǎn shǐ jìn què diào zhě
未几,居母丧,又有疾,太宗忧之,遣使禁却吊者。
sàng chú wèi suì zhōu dū dū bìng bù bài
丧除,为遂州都督,病不拜。
qǐng zhī zhuó lǐ bù shàng shū
顷之,擢礼部尚书。
shǐ tài zǐ jiàn chéng děng xì jiān tài zōng dì huò zhī shū dá jí yì jiù biàn zhì shì wèi yuē wǔ dé nèi nán qīng yǒu dǎng yán gù yǐ cǐ bào
始,太子建成等阋间太宗,帝惑之,叔达极意救辩,至是谓曰:“武德内难,卿有谠言,故以此报。
shū dá xiè yuē qǐ dú wèi bì xià nǎi shè jì jì ěr
”叔达谢曰:“岂独为陛下, 乃社稷计耳。
hòu guī báo hàn màn wèi yǒu sī lù hé dì yǐ míng chén wèi hù yǎn shòu sàn zhì guī dì
”后闺薄汗漫,为有司露劾,帝以名臣为护掩,授散秩归第。
zú shì yuē miào
卒,谥曰缪。
jiǔ zhī zèng hù bù shàng shū gèng shì yuē zhōng
久之,赠户部尚书,更谥曰忠。
yáng gōng rén duò guān wáng xióng zǐ yě
杨恭仁,隋观王雄子也。
rén shòu zhōng lèi qiān gān zhōu cì shǐ lín shì bù kē xì jiǎo rén ān zhī
仁寿中,累迁甘州刺史,临事不苛细,徼人安之。
wén dì wèi xióng yuē fěi tè zhèn dé rén nǎi qīng shàn jiào zǐ yǐ
文帝谓雄曰:“匪特朕得人,乃卿善教子矣。
dà yè chū zhuǎn lì bù shì láng
”大业初,转吏部侍郎。
yáng xuán gǎn pàn zhào lǜ bīng jīng lüè yǔ xuán gǎn zhàn pò líng bài zhī
杨玄感叛,诏率兵经略,与玄感战破陵,败之。
suì yǔ qū tū tōng zhuī huò zéi
遂与屈突通追获贼。
yáng dì zhào jiàn yuē bǐ wén yǔ zéi zhàn yóu lì xiàng dàn zhī qīng fèng fǎ ér nǎi yǒng jué rú cǐ zhèn yòng zì kuì
炀帝召见曰:“比闻与贼战尤力,向但知卿奉法,而乃勇决如此,朕用自愧。
sū wēi yuē rén zhě bì yǒu yǒng dài wèi cǐ yá
”苏威曰:“仁者必有勇,殆谓此邪。
shí wēi jí yǔ wén shù péi yùn péi ju cān zhǎng xuǎn shì jiē shòu qiú bù fǎ gōng rén sù lián zhèng gù è zhī chū wèi hé nán dào dà shǐ shǐ bǔ kòu zéi
”时威及宇文述、裴蕴、裴矩参掌选事,皆受赇不法,恭仁素廉正,故恶之, 出为河南道大使,使捕寇贼。
zhì qiáo jùn wèi zhū càn suǒ bài bēn jiāng dū
至谯郡,为朱粲所败,奔江都。
yǔ wén huà jí shì nì shǔ lì bù shàng shū wèi huà jí shǒu wèi xiàn
宇文化及弑逆,署吏部尚书,为化及守魏县。
yuán bǎo cáng zhí sòng jīng shī gāo zǔ sù zhī zhī shòu huáng mén shì láng fēng guān guó gōng
元宝藏执送京师,高祖素知之,授黄门侍郎,封观国公。
xún wèi liáng zhōu zǒng guǎn
寻为凉州总管。
gōng rén jiǔ chéng biān xí zhǒng luò qíng wěi xī xīn suí wèi yóu cōng lǐng yǐ dōng jiē fèng gòng zhì
恭仁久乘边,习种落情伪,悉心绥慰,由葱岭以东,皆奉贡贽。
jiù jiā nà yán
就加纳言。
tū jué xié lì lǜ zhòng shù wàn liè qí jìng gōng rén yīng jī shè jù zhāng yí zhūn xū zhì shì zhī xié lì jù ér zǒu
突厥颉利率众数万猎其境,恭仁应机设拒,张疑屯虚帜示之,颉利惧而走。
guā zhōu cì shǐ hè bá xíng wēi pàn cháo tíng wèi jí tǎo
瓜州刺史贺拔行威叛,朝廷未即讨。
gōng rén mù qiáo dàng bèi dào jìn zéi bù yú qí lái suì kè èr chéng
恭仁募趫荡,倍道进,贼不虞其来,遂克二城。
zòng suǒ fú hái zhī zhòng gǎn yuè suì xiāng yǔ fù xíng wēi jiàng
纵所俘还之,众感悦,遂相与缚行威降。
zhào bài lì bù shàng shū jiān zhōng shū lìng jiǎn jiào liáng zhōu zhū jūn shì
召拜吏部尚书,兼中书令,检校凉州诸军事。
qiān zuǒ wèi dà jiàng jūn
迁左卫大将军。
wǔ dé mò bài yōng zhōu mù yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ
武德末,拜雍州牧、扬州大都督府长史。
qiān luò zhōu dū dū
迁洛州都督。
tài zōng láo wèi yuē luò yáng yào zhòng zhèn zǐ dì bù wéi shǎo kǒng fēi suǒ rèn gù yǐ wěi gōng
太宗劳谓曰: “洛阳要重,朕子弟不为少,恐非所任,故以委公。
gōng rén xìng chōng hòu yǐ lǐ zì xián wèi wèi cháng yǔ wù wǔ shí rén fāng hàn shí qìng
恭仁性冲厚,以礼自闲卫,未尝与物忤,时人方汉石庆。
jì guì bù yǐ shì shàng rén gù yù wàng yì zhòng
既贵,不以势尚人, 故誉望益重。
bìng qǐ hái gǔ zhào yǐ tè jìn guī dì
病,乞骸骨,诏以特进归第。
zú zèng tán zhōu dū dū péi zàng zhāo líng shì yuē xiào
卒,赠潭州都督,陪葬昭陵,谥曰孝。
zi sī xun xí jué
子思训袭爵。
xiǎn qìng zhōng lì yòu tún wèi jiāng jūn
显庆中,历右屯卫将军。
cóng gāo zōng xìng bīng zhōu
从高宗幸并州。
yòu wèi dà jiàng jūn mù róng bǎo jié yè yāo sī xun yǔ móu luàn sī xun bù gǎn duì
右卫大将军慕容宝节夜邀思训与谋乱,思训不敢对。
bǎo jié jù dú jiǔ yǐ jìn sī xun sǐ
宝节惧,毒酒以进,思训死。
qī su zhī liú bǎo jié lǐng biǎo zhì lóng mén zhuī zhǎn zhī
妻诉之,流宝节岭表, 至龙门,追斩之。
nǎi zhào yǐ tián dú rén zhě zhòng qí fǎ
乃诏以寘毒人者重其法。
sī xun sūn ruì jiāo shàng cháng níng gōng zhǔ yù zhū zhāng yì zhī cì shí fēng wǔ bǎi hù
思训孙睿交,尚长宁公主,豫诛张易之,赐实封五百户。
shén lóng zhōng wèi mì shū jiān biǎn jiàng zhōu bié jià
神龙中为秘书监,贬绛州别驾。
shī dào zì jǐng yóu gōng rén dì
师道字景猷,恭仁弟。
qīng jǐng yǒu cái sī
清警有才思。
kè luò yáng wèi wáng shì chōng suǒ jū jiān guī gāo zǔ shòu shàng yí tóng wèi bèi shēn zuǒ yòu
客洛阳,为王世充所拘,间归高祖,授上仪同,为备身左右。
shàng guì yáng gōng zhǔ chú lì bù shì láng
尚桂阳公主,除吏部侍郎。
gǎi tài cháng qīng fēng ān dé jùn gōng
改太常卿,封安德郡公。
zhēn guàn shí nián bài shì zhōng cān yù cháo zhèng qīn yù lóng wò
贞观十年, 拜侍中,参豫朝政,亲遇隆渥。
xìng zhōu jǐn wèi cháng yǔ jìn shěng shì
性周谨,未尝语禁省事。
cháng yuē wú dú kǒng guāng chuán xiǎng qí yú fēng huò shù jī yún
尝曰:“吾读《孔光传》, 想其余风,或庶几云。
tài zōng shù fǎng qún chén cái xíng shī dào suī yǒu suǒ tuī jìn ér fá zhēn pǐn
”太宗数访群臣才行,师道虽有所推进,而乏甄品。
jiǔ zhī qiān zhōng shū lìng
久之, 迁中书令。
tài zǐ chéng qián dé zuì zhào yǔ zhǎng sūn wú jì děng zá zhì qí yù
太子承干得罪,诏与长孙无忌等杂治其狱。
shī dào qī yì xìng zi zhào jié yǔ chéng qián tōng móu nǎi wēi fěng dì yù huó zhī
师道妻异姓子赵节与承干通谋,乃微讽帝,欲活之。
dì nù ba wèi lì bù shàng shū
帝怒,罢为吏部尚书。
shī dào qǐ guì zhòu sì hǎi rén wù fēi suǒ liàn xī zhì quán shǔ zhuān yì shì guì qīn dǎng yǐ yuǎn xián yòng rén duō wéi qí cái bù wéi shí suǒ chēng
师道起贵胄,四海人物,非所练悉, 至铨署,专抑势贵亲党以远嫌,用人多违其才,不为时所称。
dì yì yuē shī dào zī xìng chún shū zì yīng wú guò ér shí qiè nuò hǎn gēng shì huǎn jí bù dé qí lì
帝亦曰:“师道资性纯淑,自应无过,而实怯懦,罕更事,缓急不得其力。
cóng zhēng gāo lí shè zhōng shū lìng
”从征高丽,摄中书令。
jūn hái pō bù zhí gǎi gōng bù shàng shū fù wèi tài cháng qīng
军还,颇不职,改工部尚书,复为太常卿。
shī dào shàn cǎo lì gōng shī měi yǔ yǒu míng shì yàn jí gē yǒng zì shì
师道善草隶,工诗,每与有名士燕集,歌咏自适。
dì jiàn qí shī wèi zhì fěng jiē shǎng
帝见其诗,为擿讽嗟赏。
hòu cì yàn dì yuē wén gōng měi hān shǎng zhuō bǐ fù shī rú sù gòu zhě shì wèi zhèn wèi zhī
后赐宴,帝曰:“闻公每酣赏,捉笔赋诗,如宿构者,试为朕为之。
shī dào zài bài shǎo xuǎn zhé chéng wú suǒ cuàn dìng yī zuò jiē fú
”师道再拜,少选辄成,无所窜定,一坐嗟伏。
zú zèng lì bù shàng shū bīng zhōu dū du shì yuē yì péi zàng zhāo líng zhào wèi lì bēi
卒,赠吏部尚书、并州都督,谥曰懿,陪葬昭陵, 诏为立碑。
zi yù zhī shàng cháo wáng yuán jí nǚ shòu chūn xiàn zhǔ
子豫之,尚巢王元吉女寿春县主。
jū mǔ sāng yǔ yǒng jiā gōng zhǔ luàn wéi zhǔ xù dòu fèng jié suǒ shā
居母丧,与永嘉公主乱,为主婿窦奉节所杀。
zhí róu gōng rén cóng sūn lì dì guān shàng shū
执柔,恭仁从孙,历地官尚书。
wǔ hòu mǔ jí gōng rén shū fù dá zhī nǚ
武后母,即恭仁叔父达之女。
jí lín cháo wǔ chéng sì yōu níng xiāng jì yòng shì
及临朝,武承嗣、 攸宁相继用事。
hòu yuē yào yù wǒ jiā jí wài shì cháng yī rén wèi zǎi xiàng
后曰:“要欲我家及外氏常一人为宰相。
nǎi yǐ zhí róu tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
”乃以执柔同中书门下三品。
wèi jǐ zú
未几,卒。
dì zhí yī yì yǐ zhū zhāng yì zhī gōng fēng hé dōng jùn gōng lèi guān yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn
弟执一,亦以诛张易之功封河东郡公,累官右金吾卫大将军。
shǐ xióng zài duò yǐ tóng xìng guì
始,雄在隋,以同姓贵;
zì wǔ dé hòu gōng rén xiōng dì míng wèi yì shèng
自武德后,恭仁兄弟名位益盛;
yòu yǐ wǔ hòu wài jiā zūn chǒng fán shàng zhǔ zhě sān rén nǚ wèi wáng fēi wǔ rén zèng huáng hòu yī rén sān pǐn yǐ shàng zhě èr shí yú rén
又以武后外家尊宠, 凡尚主者三人,女为王妃五人,赠皇后一人,三品以上者二十余人。
fēng lún zì dé yí yǐ zì xiǎn guān zhōu tiáo rén
封伦,字德彝,以字显,观州蓚人。
zǔ lóng běi qí tài zǐ tài bǎo
祖隆,北齐太子太保。
lún nián fāng shǎo jiù lú sī dào yuē shì r shí lüè guò rén dāng zì zhì qīng xiàng
伦年方少,舅卢思道曰:“是儿识略过人,当自致卿相。
duò kāi huáng mò jiāng nán luàn nèi shǐ lìng yáng sù tǎo zhī shǔ lún xíng jūn jì shì
”隋开皇末,江南乱,内史令杨素讨之,署伦行军记室。
pō hǎi shàng sù zhào jì shì lún zhuì shuǐ miǎn yì yī yǐ jiàn qì bù yán
泊海上,素召计事,伦坠水,免,易衣以见,讫不言。
jiǔ nǎi sù zhī wèn gù xiè yuē sī shì yě suǒ bù gǎn bái
久乃素知,问故,谢曰:“私事也,所不敢白。
sù yì qí wèi yǐ cóng mèi qī zhī
”素异其为,以从妹妻之。
sù yíng rén shòu gōng biǎo wèi tǔ gōng jiān guī gòu hóng chǐ
素营仁寿宫,表为土工监,规构鸿侈。
gōng chéng wén dì nù yuē sù dān bǎi xìng lì wèi wú póu yuàn tiān xià
宫成,文帝怒曰:“素殚百姓力,为吾掊怨天下。
sù dà jù
”素大惧。
lún yuē wú kǒng huáng hòu zhì zì dāng miǎn
伦曰:“毋恐,皇后至,自当免。
míng rì dì guǒ láo sù yuē gōng zhī wú fū fù lǎo wú yǐ zì yú lè ér shèng shì cǐ gōng yá
”明日,帝果劳素曰:“公知吾夫妇老,无以自娱乐,而盛饰此宫邪?
yīn dà yuè
”因大悦。
sù tuì wèn hé liào ér zhī
素退问:“何料而知?
lún yuē shàng jié jiǎn gù shǐ jiàn bì nù
”伦曰:“上节俭,故始见必怒。
rán yā tīng hòu yán
然雅听后言。
hòu fù rén wéi chǐ lì shì hǎo
后,妇人,惟侈丽是好。
hòu yuè zé dì ān yǐ
后悦,则帝安矣。
sù yuē wú bù jí yě
”素曰:“吾不及也。
sù fù cái shì duō suǒ líng jiè wéi yú lún jiàng lǐ shǎng jiē huò yǔ lùn tiān xià shì gǔn gǔn bù juàn měi fǔ qí chuáng yuē fēng láng zhōng dāng jù cǐ
”素负才势,多所凌借,惟于伦降礼赏接,或与论天下事,衮衮不倦,每抚其床曰:“封郎终当据此。
jiàn zhī dì zhuó nèi shǐ shè rén
”荐之帝,擢内史舍人。
yú shì jī de xìng yáng dì rán bù xī lì shì chù kě shī yí
虞世基得幸炀帝,然不悉吏事,处可失宜。
lún yīn wèi cái huà nèi yǐ chǎn chéng zhǔ yì bǎi guān zhāng zòu ruò wǔ zhǐ zé qǐn bù wén
伦阴为裁画,内以谄承主意,百官章奏若忤旨,则寝不闻;
wài yǐ jùn wén shéng tiān xià yǒu gōng dāng shǎng zhé yì bù xíng
外以峻文绳天下,有功当赏,辄抑不行。
yóu shì shì jī zhī chǒng rì lóng ér duò zhèng rì huài yǐ
由是世基之宠日隆,而隋政日坏矣。
yǔ wén huà jí luàn chí dì chū gōng shǐ lún shù dì zuì dì yuē qīng shì rén hé zhì shì
宇文化及乱,持帝出宫,使伦数帝罪,帝曰:“卿,士人,何至是!
lún xiū suō qù
”伦羞缩去。
huà jí shǔ wèi nèi shǐ lìng cóng zhì liáo chéng zhī huà jí bài jí jié shì jí dé chū hù xiǎng dào
化及署为内史令,从至聊城,知化及败,及结士及,得出护饷道。
huà jí sǐ suì yǔ shì jí lái jiàng
化及死,遂与士及来降。
gāo zǔ zhī qí xié fù nì dǎng fāng qiē ràng shǐ jiù shě
高祖知其谐附逆党,方切让,使就舍。
lún yǐ mì cè gàn dì dì yuè gèng bài nèi shǐ shè rén
伦以秘策干帝, 帝悦,更拜内史舍人。
qiān shì láng jiān nèi shǐ lìng
迁侍郎兼内史令。
qín wáng tǎo wáng shì chōng mìng lún cān móu jūn shì
秦王讨王世充,命伦参谋军事。
shí bīng jiǔ bù jué dì yù bān shī wáng qiǎn lún xi jiàn dì yuē zéi de suī duō jī mí bù xiāng shǐ suǒ yòng mìng zhě luò yáng ěr jì qióng lì qū sǐ zài dàn mù
时兵久不决,帝欲班师,王遣伦西见帝曰: “贼地虽多,羁縻不相使,所用命者洛阳尔,计穷力屈,死在旦暮。
jīn jiě ér xi zé zéi shì pán jié hòu nán yǐ tú
今解而西,则贼势磐结,后难以图。
dì nà zhī
”帝纳之。
zéi píng dì wèi shì chén yuē shǐ yì dōng tǎo shí duō jǔ jiě zhě wéi qín wáng wèi bì kè lún zàn qí xíng suī zhāng huá yè cè jìn wǔ yì hé yǐ jiā yú shì
贼平,帝谓侍臣曰:“始议东讨,时多沮解者, 唯秦王谓必克,伦赞其行,虽张华叶策晋武,亦何以加于是!
fēng píng yuán xiàn gōng pàn tiān cè fǔ sī mǎ
”封平原县公,判天策府司马。
chū dòu jiàn dé yuán luò wáng jiāng qù hǔ láo lún yǔ xiāo yǔ jiàn bù kě zhì shì rù hè
初,窦建德援洛,王将趣虎牢,伦与萧瑀谏不可,至是入贺。
wáng xiào yuē bù yòng gōng yán jīn rì xìng ér jié qǐ zhì zhě qiān lǜ huò yǒu shī hu
王笑曰: “不用公言,今日幸而捷,岂智者千虑或有失乎?
lún xiè sù bù jí
”伦谢素不及。
qǐng zhī tū jué kòu tài yuán qiě qiǎn shǐ hé qīn
顷之,突厥寇太原,且遣使和亲。
dì wèn jì qún chén xián qǐng xǔ zhī kě shū zhàn
帝问计,群臣咸请许之可纾战。
lún yuē bù rán
伦曰:“不然。
bǐ yǒu qīng zhōng guó xīn wèi wǒ bù néng zhàn ruò chéng qí dài jī zhī shì bì shèng shèng ér hòu hé wēi dé liǎng quán
彼有轻中国心, 谓我不能战,若乘其怠击之,势必胜,胜而后和,威德两全。
jīn suī bù zhàn hòu bì fù lái
今虽不战,后必复来。
chén yǐ wéi jī zhī biàn
臣以为击之便。
zhào kě
”诏可。
xún jiǎn xiào lì bù shàng shū jìn fēng zhào guó gōng xǐ mì guó
寻检校吏部尚书,进封赵国公,徙密国。
tài zōng lì bài shàng shū yòu pú yè shí fēng liù bǎi hù
太宗立,拜尚书右仆射,实封六百户。
shǐ lún zhī guī xiāo yǔ shù jiàn zhī
始,伦之归,萧瑀数荐之。
jí shì yǔ wèi zuǒ pú yè měi yì shì lún chū jiān dìng zhì dì qián zhé biàn yì yóu shì yǒu xì
及是,瑀为左仆射,每议事,伦初坚定,至帝前辄变易,由是有隙。
zhēn guàn yuán nián gòu jí wò shàng shū shěng dì qīn lín shì mìng shàng niǎn sòng hái dì
贞观元年,遘疾,卧尚书省,帝亲临视,命尚辇送还第。
zú nián liù shí zèng sī kōng shì yuē míng
卒,年六十,赠司空,谥曰明。
lún zī xiǎn nìng nèi xiá shù cì rén zhǔ yì yīn dǎo ér yáng hé zhī
伦资险佞内狭,数刺人主意,阴导而阳合之。
wài jǐn shùn jū chǔ yī fú lòu sù ér jiāo gōng fǔ huì zèng láng jí
外谨顺,居处衣服陋素,而交宫府,贿赠狼藉。
rán shàn jiǎo shì jū zhī zì rú rén mò néng tàn qí yīng fèi
然善矫饰,居之自如,人莫能探其膺肺。
yǐn cì zhī luàn shù jìn zhōng cè tài zōng yǐ wéi chéng héng cì lèi wàn
隐、刺之乱,数进忠策, 太宗以为诚,横赐累万。
yòu mì yán yú gāo zǔ yuē qín wáng shì gōng xié háng tài zǐ xià ruò bù zǎo lì zé jí tú zhī
又密言于高祖曰:“秦王恃功,颉颃太子下,若不早立, 则亟图之。
qíng bái tài zǐ yuē wèi sì hǎi bù gù qí qīn qǐ gēng zhě wèi hé
”情白太子曰:“为四海不顾其亲,乞羹者谓何?
jí gāo zǔ yì fèi lì lún gù jiàn zhǐ
”及高祖议废立,伦固谏止。
dāng shí yǔ mì wú zhī zhě zú hòu shì jìn wén
当时语秘无知者,卒后,事浸闻。
shí qī nián zhì shū shì yù shǐ táng lín zhuī hé jiān zhuàng dì xià qí yì bǎi guān
十七年,治书侍御史唐临追劾奸状,帝下其议百官。
mín bù shàng shū táng jiǎn děng yì lún chǒng jí shēng qián ér zuì bào shēn hòu suǒ lì guān bù kě jǐn duó qǐng hái zèng gǎi shì yǐ chéng xiān rén
民部尚书唐俭等议:“伦宠极生前,而罪暴身后,所历官不可尽夺, 请还赠改谥,以惩𪫺壬。
yǒu zhào duó sī kōng xuē shí fēng gǎi shì wèi miào
”有诏夺司空,削食封,改谥为缪。
zi yán dào shàng huái nán cháng gōng zhǔ guān zhì sòng zhōu cì shǐ
子言道,尚淮南长公主,官至宋州刺史。
péi ju zì hóng dà jiàng zhōu wén xǐ rén
裴矩,字弘大,绛州闻喜人。
fù nè zhī wèi qí tài zǐ shè rén
父讷之,为齐太子舍人。
ju zài rǔ ér gū jí zhǎng hào xué yǒu wén zǎo zhì shù
矩在乳而孤,及长好学, 有文藻智数。
zài bǔ gāo píng wáng wén xué
再补高平王文学。
qí wáng bù dé diào
齐亡,不得调。
duò gāo zǔ wèi dìng zhōu zǒng guǎn zhào bǔ jì shì yǐ mǔ yōu qù zhí
隋高祖为定州总管,召补记室,以母忧去职。
gāo zǔ yǐ shòu shàn qiān jǐ shì láng zòu shè rén shì
高祖已受禅,迁给事郎,奏舍人事。
dì fá chén wèi yuán shuài jì shì
帝伐陈,为元帅记室。
jiāng zuǒ píng zhào ju xún fǔ lǐng nán wèi xíng ér gāo zhì huì děng luàn dào bù tōng dì nán qí qiǎn ju qǐng sù jìn xǔ zhī
江左平,诏矩巡抚岭南,未行,而高智慧等乱,道不通,帝难其遣,矩请速进,许之。
cì nán kāng de bīng shù qiān rén
人马暂驻南康县,集聚了几千兵卒。
shì shí lǐ shuài wáng zhòng xuān bī guǎng zhōu qiǎn bié jiāng wéi dōng héng zhōu ju yǔ jiāng jūn lù yuàn fù zhī
是时,俚帅王仲宣逼广州,遣别将围东衡州,矩与将军鹿愿赴之。
zéi lì jiǔ bì zhūn dà yǔ lǐng ju jìn jī pò zhī
贼立九壁,屯大庾岭,矩进击,破之。
zéi jù shì dōng héng zhōu zhī wéi jù yuàn cháng lǐng yòu jī pò zhī zhǎn qí shuài
叛军害怕,撤去了东衡州的包围,据守愿长岭,裴矩又打败了他们,斩杀了叛军主将。
zì nán hǎi qù guǎng zhōu zhòng xuān jù kuì qù
自南海趣广州,仲宣惧,溃去。
suí jí èr shí yú zhōu chéng zhì shǔ qú shuài wèi cì shǐ xiàn lìng
绥集二十余州,承制署渠帅为刺史、县令。
hái bào dì dà yuè zhào shēng diàn láo kǔ zhī
还报,帝大悦,诏升殿劳苦之。
bài kāi fǔ jué wén xǐ xiàn gōng cì lài yì děng
拜开府,爵闻喜县公,赐赉异等。
qiān lèi nèi shǐ shì láng
迁累内史侍郎。
shí tū jué qiáng shèng dōu lán yǔ tū lì gòu nán lǚ fàn sāi zhào tài píng gōng shǐ wàn suì wéi xíng jūn zǒng guǎn chū dìng xiāng dào yǐ ju wèi zhǎng shǐ
时突厥强盛,都蓝与突利构难,屡犯塞,诏太平公史万岁为行军总管,出定襄道, 以矩为长史。
pò dá tóu kè hán ér wàn suì zhū ju gōng bú jiàn lù
破达头可汗而万岁诛,矩功不见录。
hái wèi shàng shū zuǒ chéng qiān lì bù shì láng míng chèn zhí
还为尚书左丞,迁吏部侍郎,名称职。
yáng dì shí xī yù zhū guó xī zhì zhāng yè jiāo shì dì lìng ju hù shì
炀帝时,西域诸国悉至张掖交市,帝令矩护视。
ju zhī dì qín yuǎn lüè nǎi fǎng zhū shāng hú guó sú shān chuān xiǎn yì zhuàn xī yù tú jì sān piān hé sì shí sì guó fán liè sān dào běi dào qǐ yī wú jìng pú lèi tiě lè tū jué kè hán tíng luàn běi liú hé zhì fú lǐn
矩知帝勤远略,乃访诸商胡国俗、山川险易,撰《西域图记》三篇,合四十四国,凡裂三道:北道起伊吾,径蒲类、铁勒、突厥可汗廷,乱北流河至拂菻;
zhōng dào qǐ gāo chāng yān qí qiū cí shū lè yú cōng lǐng hàn sū duì shā nà kāng cáo hé dà xiǎo ān mù zhū guó zhì bō sī
中道起高昌、焉耆、龟兹、疏勒,逾葱岭,汗、苏对沙那、康、曹、何、大小安、穆诸国,至波斯;
nán dào qǐ shàn shàn yú tián zhū jù bō hē bān tuó yì dù cōng lǐng shè hù mì tǔ huǒ luó yì dá fān yán cáo guó zhì běi pó luó mén
南道起鄯善、于阗、 朱俱波、喝般陀,亦度葱岭,涉护密、吐火罗、挹怛、忛延、漕国,至北婆罗门。
jiē jìng xī hǎi
皆竟西海。
zhū guó yì zì yǒu kōng dào jiāo tōng
诸国亦自有空道交通。
jì hái zòu zhī
既还,奏之。
dì yǐn nèi ju wèn xī fāng shì ju shèng yán hú duō guī guài míng bǎo sú tǔ zhù yì bìng tūn
帝引内矩,问西方事,矩盛言: “胡多瑰怪名宝,俗土著,易并吞。
dì yóu shì gān xīn sì yí wěi ju jīng lüè
”帝由是甘心四夷,委矩经略。
zài qiān huáng mén shì láng cān yù cháo zhèng
再迁黄门侍郎, 参豫朝政。
dà yè sān nián dì yǒu shì héng shān xī fāng lái zhù jì zhě shí yú guó
大业三年,帝有事恒山,西方来助祭者十余国。
ju qiǎn rén shuō gāo chāng yī wú děng dàn yǐ hòu lì shǐ rù cháo
矩遣人说高昌、伊吾等,啗以厚利,使入朝。
dì xi xún yàn zhī shān gāo chāng děng èr shí qī guó yè dào zuǒ jiē shǐ pèi jīn yù fú jǐn jì zòu yuè gē wǔ lìng shì nǚ shèng shì zòng guān xuān shù shí lǐ shì zhōng guó qiáng fù
帝西巡燕支山,高昌等二十七国谒道左,皆使佩金玉,服锦罽,奏乐歌舞,令士女盛饰纵观,亘数十里,示中国强富。
hòu suì pò tǔ yù hún tuò dì shù qiān lǐ qiǎn bīng chū shù suì wěi shū jù yì wàn jì
后遂破吐谷浑,拓地数千里, 遣兵出戍,岁委输巨亿万计。
dì wèi ju yǒu suí huái lüè zhuó yín qīng guāng lù dài fu
炀帝由于裴矩具有招抚外族国家的谋略,赐给银青光禄大夫爵位。
dì zài dōng dōu ju yǐ mán yí cháo gòng zhǒng zhì fěng dì xī zhào tiān xià qí chàng guài jì dà chén duān mén qián yè jǐn hú ěr jīn bèi zhě shí yú wàn bǎi guān dōu rén liè zēng lóu màn gé jiā dào bèi fú guāng lì
帝在东都,矩以蛮夷朝贡踵至,讽帝悉召天下奇倡怪伎,大陈端门前,曳锦縠、珥金琲者十余万, 百官都人列缯楼幔阁夹道,被服光丽。
chán dǐ jiē gòng zhàng chí jiǔ lín lì
廛邸皆供帐,池酒林皪。
yì cháng zòng mán yí yǔ mín mào yì suǒ zài lìng yāo yǐn shí xiāng yú lè
译长纵蛮夷与民贸易,所在令邀饮食,相娱乐。
mán yí jiē zī wèi zhōng guó wèi xian chen dì suǒ
蛮夷嗟咨,谓中国为“仙晨帝所”。
tiān zǐ yǐ wéi chéng wèi yǔ wén shù niú hóng yuē ju suǒ jiàn bái jiē zhèn zhī zhì yào wèi fā ju zhé xiān wén fēi xī xīn fèng guó chóu néng shì yá
天子以为诚,谓宇文述、牛弘曰:“矩所建白,皆朕之志,要未发,矩辄先闻,非悉心奉国,畴能是邪?
yòu zhù chéng yī wú xié chù luō rù cháo
”又助城伊吾,胁处罗入朝。
dì yì xǐ cì diāo qiú xī hú zhēn qì
帝益喜,赐貂裘、西胡珍器。
cóng dì xún sài běi xìng qǐ mín zhàng
从帝巡塞北,幸启民帐。
shí gāo lí qiǎn shǐ xiān zài tū jué qǐ mín yǐn jiàn dì
时高丽遣使先在突厥,启民引见帝。
ju yīn zòu yán gāo lí běn gū zhú guó zhōu yǐ fēng jī zǐ hàn fēn sān jùn jīn nǎi bù chén xiān dì jí zhī yù tǎo jiǔ yǐ
矩因奏言:“高丽本孤竹国,周以封箕子,汉分三郡,今乃不臣,先帝疾之,欲讨久矣。
fāng bì xià shí ān dé bù shì
方陛下时,安得不事?
jīn qí shǐ cháo tū jué jí jiàn qǐ mín jǔ guó chén fú xié lìng rù cháo kě zhì yě
今其使朝突厥,及见启民,举国臣服,胁令入朝,可致也。
qǐng miàn zhào qí shǐ lìng guī yǔ wáng yǒu rú lǚ jù fāng lǜ tū jué zhū zhī
请面诏其使,令归语王,有如旅拒,方率突厥诛之。
dì nà yān
”帝纳焉。
gāo lí bù tīng mìng zhēng liáo zì cǐ shǐ
高丽不听命,征辽自此始。
wáng shī zài lín liáo jiē cóng yǐ láo jiā yòu guāng lù dài fu
王师再临辽,皆从, 以劳加右光禄大夫。
shí gāng jì gǔ zhèn yǔ wén shù yú shì jī yòng shì guān yǐ huì qiān wéi ju tǐng jié wú huì shēng shì pō chēng zhī
时纲纪汩振,宇文述、虞世基用事,官以贿迁,唯矩挺节无秽声,世颇称之。
ju yǐ shǐ bì kè hán zhòng jiàn shèng jiàn qǐng yǐ zōng nǚ jià huà jí shè jiàn wèi nán miàn kè hán fēn qí shì
矩以始毕可汗众渐盛,建请以宗女嫁叱吉设,建为南面可汗,分其势。
huà jí bù gǎn shòu
叱吉不敢受。
shǐ bì wén zhī shāo yuàn wàng
始毕闻之,稍怨望。
ju yòu yán tū jué chún lòu yì lí jiàn dàn nèi duō qún hú jiào dǎo zhī
矩又言:“突厥淳陋,易离间,但内多群胡教导之。
chén wén shǐ shǔ hú xī yóu yǒu móu xìng yú shǐ bì qǐng shā zhī
臣闻史蜀胡悉尤有谋,幸于始毕,请杀之。
dì yuē shàn
”帝曰:“善。
ju yīn guǐ jì zhào hú xī shòu cì zhǎn mǎ yì xià bào shǐ bì yuē shǐ shǔ hú xī bèi kè hán wǒ suǒ gòng è jīn jì zhū zhī
”矩因诡计召胡悉受赐, 斩马邑下,报始毕曰:“史蜀胡悉背可汗,我所共恶,今既诛之。
shǐ bì zhī zhuàng yóu shì bù cháo
”始毕知状,由是不朝。
hòu dì běi xún shǐ bì lǜ qí shí wàn wéi dì yàn mén zhào ju yǔ yú shì jī sù cháo táng dài gù wèn
后帝北巡,始毕率骑十万围帝雁门,诏矩与虞世基宿朝堂待顾问。
wéi jiě cóng xìng jiāng dū gōng
围解, 从幸江都宫。
shí dào zéi fēng jié jùn xiàn shàng zòu bù kě jì ju yán yú dì
时盗贼蜂结,郡县上奏不可计,矩言于帝。
dì nù qiǎn yì jīng shī yǐ jí jiě
帝怒,遣诣京师,以疾解。
é ér gāo zǔ rù guān dì lìng yú shì jī wèn fāng lüè ju yuē wéi yuàn bì xià jí xi tiān xià dìng yǐ
俄而高祖入关,帝令虞世基问方略,矩曰:“唯愿陛下亟西,天下定矣。
ju xìng qín jǐn wèi cháng wǔ wù jiàn tiān xià fāng luàn qí dài yù shì yóu hòu suī sī yì jiē de qí huan
矩性勤谨,未尝忤物,见天下方乱,其待遇士尤厚,虽厮役皆得其欢。
shì shí wèi bīng shù táo qù dì yōu zhī yǐ wèn ju
是时, 卫兵数逃去,帝忧之,以问矩。
ju yuē jīn shèng yú yān shòu yǐ èr nián zhū xiāo guǒ jiē wú jiā rén wú pǐ hé zé bù jiǔ ān chén qǐng jiē tīng nà shì
矩曰:“今乘舆淹狩已二年,诸骁果皆无家,人无匹合,则不久安,臣请皆听纳室。
dì xiào yuē gōng dìng duō zhì
”帝笑曰:“公定多智。
yīn zhào ju jǐn zhào jiāng dū nǚ zǐ shuāng jiā zì jiàng shì suǒ yù jí pèi zhī rén qíng xī rán xiāng yuè yuē péi gōng huì yě
”因诏矩尽召江都女子、 孀家,恣将士所欲,即配之,人情翕然相悦,曰:“裴公惠也!
yǔ wén huà jí luàn zhòng jié ju
”宇文化及乱,众劫矩。
zéi jiē yuē péi huáng mén wú yù yě
贼皆曰:“裴黄门无豫也。
jì ér zhòng yǐ qín wáng zǐ hào wèi dì zhào ju wèi shì nèi suí ér běi
”既而众以秦王子浩为帝,诏矩为侍内,随而北。
huà jí jiàn wèi shǔ ju shàng shū yòu pú yè wèi hé běi dào ān fǔ dà shǐ
化及僭位,署矩尚书右仆射,为河北道安抚大使。
yòu wèi dòu jiàn dé suǒ huò jiàn dé yǐ ju duò jiù chén yù zhī hòu
又为窦建德所获,建德以矩隋旧臣,遇之厚。
jiàn dé qǐ qún dào fēi yǒu jūn chén zhì dù ju wèi lüè zhì cháo yí bù yuè yuè xiàn zhāng nǐ wáng zhě jiàn dé zūn lǐ zhī
建德起群盗,非有君臣制度,矩为略制朝仪,不阅月,宪章拟王者, 建德尊礼之。
jiàn dé bài lái cháo zhuó diàn zhōng shì yù shǐ jué ān yì xiàn gōng
建德败,来朝,擢殿中侍御史,爵安邑县公。
lèi qiān tài zǐ zhān shì jiǎn jiào shì zhōng
累迁太子詹事、检校侍中。
shí tū jué shù dào biān gāo zǔ qiǎn shǐ yuē xi tū jué lián hé tū jué yīn qǐng hūn
时突厥数盗边,高祖遣使约西突厥连和,突厥因请婚。
dì yuē bǐ shì yǔ wǒ jué huǎn jí bù wéi yòng nài hé
帝曰:“彼势与我绝, 缓急不为用,奈何?
ju yuē rán běi lǔ fāng chì suì kǔ biān ruò quán shùn xǔ yǐ shì wài yuán xū wǒ wán shí gēng yì zhī
”矩曰:“然北虏方炽,岁苦边,若权顺许,以示外援,须我完实更议之。
dì rán qí jì
”帝然其计。
yǐn tài zǐ bài yú dǎng bǎo gōng chéng bù jiě
隐太子败,余党保宫城不解。
qín wáng qiǎn ju yù zhī nǎi tīng mìng
秦王遣矩谕之,乃听命。
qiān mín bù shàng shū
迁民部尚书。
tài zōng jí wèi jí tān lì yù tòng chéng yì zhī nǎi jiān qiǎn rén yí zhū cáo yī shǐ shòu kuì jiān dì nù zhào shā zhī
太宗即位,疾贪吏,欲痛惩乂之,乃间遣人遗诸曹,一史受馈缣,帝怒,诏杀之。
ju yuē lì shòu qiú sǐ gù yi
矩曰:“吏受赇,死固宜。
rán bì xià yǐ jì dài zhī yīn jí xíng fǎ suǒ wèi wǎng rén yǐ zuì fēi dào zhī yǐ dé zhī yì
然陛下以计绐之,因即行法,所谓罔人以罪,非道之以德之谊。
dì yuè wèi qún chén yán zhī yuē ju suì néng tíng zhēng bù miàn cóng wù wù ruò cǐ tiān xià yǒu bù zhì zāi
”帝悦,为群臣言之,曰:“矩遂能廷争,不面从,物物若此,天下有不治哉?
nián bā shí jīng míng bù wàng duō shí gù shì jiàn zhòng yú shí
”年八十,精明不忘,多识故事,见重于时。
zhēn guàn yuán nián zú zèng jiàng zhōu cì shǐ shì yuē jìng
贞观元年卒,赠绛州刺史, 谥曰敬。
yǔ wén shì jí zì rén rén jīng zhào cháng ān rén
宇文士及,字仁人,京兆长安人。
fù shù wèi duò yòu wèi dà jiàng jūn
父述,为隋右卫大将军。
kāi huáng mò yǐ shù xūn fēng xīn chéng xiàn gōng
开皇末,以述勋封新城县公。
wén dì yǐn rù wò nèi yǔ yǔ qí zhī
文帝引入卧内,与语,奇之。
zhào shàng yáng dì nǚ nán yáng gōng zhǔ wèi shàng niǎn fèng yù cóng xìng jiāng dū yǐ fù sāng miǎn qǐ wèi hóng lú shǎo qīng
诏尚炀帝女南阳公主,为尚辇奉御,从幸江都,以父丧免,起为鸿胪少卿。
qí xiōng huà jí móu shì nì yǐ zhǔ xù jì zhī fú gào
其兄化及谋弑逆,以主婿忌之,弗告。
yǐ shì dì nǎi fēng shǔ wáng
已弑帝, 乃封蜀王。
chū shì jí wèi fèng yù ér gāo zǔ rèn diàn zhōng shǎo jiān yā zì kuǎn jié
初,士及为奉御,而高祖任殿中少监,雅自款结。
jí cóng huà jí zhì lí yáng dì shǒu shū zhào zhī
及从化及至黎阳,帝手书召之。
shì jí yì qiǎn jiā tóng jiàn dào zǒu cháng ān tōng zhūn qín qiě xiàn jīn huán
士及亦遣家童间道走长安,通谆勤,且献金镮。
dì yuè yuē wǒ cháng yǔ shì jí gòng shì jīn yǐ cǐ xiàn shì jiāng lái yǐ
帝悦曰:“我尝与士及共事, 今以此献,是将来矣。
huà jí bīng rì cù shì jí quàn guī mìng bù cóng nǎi yǔ fēng lún guǐ qiú dū xiǎng
”化及兵日蹙,士及劝归命,不从,乃与封伦诡求督饷。
é ér huà jí bài yú shì jì běi háo jié móu qǐ qí bīng jī dòu jiàn dé yǐ shōu hé běi guān xíng shì shì jí bù nà yǔ lún děng zì guī
俄而化及败,于是济北豪杰谋起齐兵击窦建德以收河北,观形势,士及不纳,与伦等自归。
dì ràng zhī yuē rǔ xiōng dì lǜ sī guī zhī rén wéi rù guān jì ěr de shí wǒ fù zǐ shàng kěn xiāng jiǎ hu
帝让之曰:“汝兄弟率思归之人为入关计,尔得时,我父子,尚肯相假乎?
jīn yù hé de zì chǔ
今欲何地自处?
shì jí xiè yuē chén zuì dāng sǐ dàn chén wǎng zài zhuō jùn cháng yǔ bì xià yè lùn shì shì qǐng yòu fèng suǒ xiàn jì yǐ cǐ shú zuì
”士及谢曰:“臣罪当死,但臣往在涿郡,尝与陛下夜论世事,顷又奉所献,冀以此赎罪。
dì xiào wèi péi jì yuē bǐ yǔ wǒ lùn tiān xià shì dǎi jīn liù qī nián gōng děng jiē zài qí hòu
”帝笑谓裴寂曰:“彼与我论天下事,逮今六七年,公等皆在其后。
shí shì jí nǚ dì wèi zhāo yí yǒu chǒng yóu shì jiàn qīn lǐ shòu shàng yí tóng
”时士及女弟为昭仪,有宠,由是见亲礼,授上仪同。
cóng qín wáng píng sòng jīn gāng lù gōng fù duò jiù fēng yǐ zōng shì nǚ qī zhī qiān wáng fǔ piào qí jiāng jūn
从秦王平宋金刚, 录功,复隋旧封,以宗室女妻之,迁王府骠骑将军。
cóng tǎo wáng shì chōng děng jìn jué yǐng guó gōng
从讨王世充等,进爵郢国公。
wǔ dé bā nián quán jiǎn jiào shì zhōng jiān tài zǐ zhān shì
武德八年,权检校侍中,兼太子詹事。
wáng jí wèi bài zhōng shū lìng zhēn shí yì zhōu qī bǎi hù yǐ běn guān jiǎn jiào liáng zhōu dū du
王即位,拜中书令,真食益州七百户,以本官检校凉州都督。
shí tū jué shù rù kòu shì jí yù lì wēi yǐ zhèn yào biān bǐ měi chū rù shèng chén bīng wèi yòu tòng zhé jié xià shì
时突厥数入寇,士及欲立威以镇耀边鄙,每出入,盛陈兵卫,又痛折节下士。
huò gào qí fǎn xùn wú zhuàng zhào wèi diàn zhōng jiān yǐ jí gǎi pú zhōu cì shǐ
或告其反,讯无状,召为殿中监,以疾改蒲州刺史。
zhèng shàng kuān jiǎn rén jiē yi zhī
政尚宽简,人皆宜之。
zhuó yòu wèi dà jiàng jūn
擢右卫大将军。
tài zōng yán rù gē yǔ huò zhì yè fēn chū yù xiū mù wǎng wǎng chí zhào
太宗延入合语,或至夜分出,遇休沐,往往驰召。
shì jí yì zì jǐn qí qī cháng wèn jù zhào hé suǒ shì shì jí zú bú duì
士及益自谨,其妻尝问遽召何所事,士及卒不对。
dì cháng wán jìn zhōng shù yuē cǐ jiā mù yě
帝尝玩禁中树曰:“此嘉木也!
shì jí cóng páng měi tàn
”士及从旁美叹。
dì zhèng sè yuē wèi zhēng cháng quàn wǒ yuǎn nìng rén bù shí nìng rén wèi shuí nǎi jīn xìn rán
帝正色曰:“魏征常劝我远佞人,不识佞人为谁,乃今信然。
xiè yuē nán yá qún chén miàn zhé tíng zhēng bì xià bù dé jǔ shǒu
”谢曰: “南衙群臣面折廷争,陛下不得举手。
jīn chén xìng zài zuǒ yòu bù shǎo yǒu jiāng shùn suī guì wèi tiān zǐ yì hé liáo
今臣幸在左右,不少有将顺,虽贵为天子, 亦何聊?
dì yì jiě
”帝意解。
yòu cháng gē ròu yǐ bǐng shì shǒu dì lǚ mù yáng ruò bù shěng xú dàn zhī
又尝割肉,以饼拭手,帝屡目,阳若不省,徐啗之。
qí jī wù lǜ lèi cǐ
其机悟率类此。
hòu yǐ yǎ jiù bié fēng yī zi xīn chéng xiàn gōng
后以雅旧,别封一子新城县公。
jiǔ zhī fù wèi diàn zhōng jiān
久之,复为殿中监。
zú zèng zuǒ wèi dà jiàng jūn liáng zhōu dū dū péi zàng zhāo líng
卒,赠左卫大将军、凉州都督,陪葬昭陵。
shì jí fǔ yòu dì gū xiōng zi yǐ yǒu mù chēng
士及抚幼弟、孤兄子,以友睦称。
hǎo zhōu xù qīn qī gù rén rán guò zì fèng yǎng fú wán shí yǐn bì jí fēng chǐ
好周恤亲戚故人,然过自奉养,服玩食饮必极丰侈。
yǒu sī shì yuē gōng huáng mén shì láng liú jì yuē shì jí jū jiā chǐ sì bù kě wèi gōng
有司谥曰恭,黄门侍郎刘洎曰:“士及居家侈肆,不可谓恭。
nǎi gǎi yuē zòng
”乃改曰纵。
zàn yuē fēng lún péi ju qí jiān zú yǐ wáng duò qí zhī fǎn yǐ zuǒ táng hé zāi
赞曰:封伦、裴矩,其奸足以亡隋,其知反以佐唐,何哉?
wéi jiān rén duō cái néng yǔ shí ér chéng bài yě
惟奸人多才能,与时而成败也。
yāo qín niè hú dāng zhòu zé fú zì rú de yè nǎi wèi zhī xiáng
妖禽孽狐,当昼则伏自如,得夜乃为之祥。
ruò lún wěi xíng nì qíng sǐ nǎi bào wén miǎn liǎng guān zhī zhū xìng yǐ
若伦伪行匿情,死乃暴闻, 免两观之诛,幸矣。
tài zōng zhī shì jí zhī nìng wèi yóu yán zì jiě yì bù néng chì
太宗知士及之佞,为游言自解,亦不能斥。
bǐ zhōng cái zhī zhǔ qiú bù huò yú nìng nán zāi
彼中材之主,求不惑于佞,难哉!
zhèng shàn guǒ zhèng zhōu yíng zé rén
郑善果,郑州荥泽人。
zǔ zài wèi wèi xiǎn jiā
祖在魏为显家。
fù chéng zhōu dà jiàng jūn kāi fēng xiàn gōng tǎo yù chí jiǒng zhàn sǐ
父诚,周大将军、开封县公,讨尉迟迥, 战死。
shàn guǒ fāng jiǔ suì yǐ sǐ shì zi xí jué jiā rén wèi qí yòu fú gào yě
善果方九岁,以死事子袭爵,家人为其幼,弗告也;
jí shòu zhào hào kū bù zì shèng
及受诏,号哭不自胜。
duò kāi huáng chū jìn fēng wǔ dé jùn gōng
隋开皇初,进封武德郡公。
nián shí sì wèi yí zhōu cì shǐ
年十四,为沂州刺史。
lèi zhuǎn lǔ jùn tài shǒu
累转鲁郡太守。
shàn guǒ mǔ cuī xián míng xiǎo zhèng zhì cháng zuò gē nèi tīng shàn guǒ chǔ jué huò dāng lǐ zé yuè yǒu bù kě zé yǐn zhì chuáng xià zé kuì zhī
善果母崔,贤明晓政治,尝坐合内听善果处决,或当理则悦,有不可,则引至床下,责愧之。
gù shàn guǒ suǒ zhì yǒu jī hào qīng lì
故善果所至有绩,号清吏。
cháng yǔ wǔ wēi tài shǒu fán zi gài kǎo wèi tiān xià dì yī yáng dì cì wù qiān duàn huáng jīn bǎi liǎng
尝与武威太守樊子盖考为天下第一,炀帝赐物千段、黄金百两。
zài qiān dà lǐ qīng
再迁大理卿。
tū jué wéi dì yàn mén yǐ shǒu yù gōng bài yòu guāng lù dài fu
突厥围帝雁门,以守御功拜右光禄大夫。
cóng xìng jiāng dū
从幸江都。
yǔ wén huà jí shì nì shǔ mín bù shàng shū cóng zhì liáo chéng
宇文化及弑逆,署民部尚书,从至聊城。
huái ān wáng shén tōng gōng zhī shàn guǒ dū zhàn zhōng liú shǐ
淮安王神通攻之,善果督战,中流矢。
shén tōng jiě
神通解。
é wèi dòu jiàn dé suǒ huò wáng cóng ràng zhī yuē gōng duò dà chén zì zūn fū rén wáng míng chēng shuāi
俄为窦建德所获,王琮让之曰:“公,隋大臣,自尊夫人亡,名称衰。
jīn yǐ zhōng chén zi wèi nì zéi xùn mìng zhì shāng yí wèi hé
今以忠臣子为逆贼徇命至伤夷,谓何?
shàn guǒ cán yù zì shā huò zhǐ zhī dé bù sǐ
”善果惭,欲自杀,或止之,得不死。
jiàn dé bù zhī lǐ nǎi guī shén tōng
建德不之礼,乃归神通。
sòng jīng shī zhuó tài zǐ zuǒ shù zǐ gèng fēng xíng yáng jùn gōng
送京师,擢太子左庶子,更封荥阳郡公。
shù wèi tài zǐ chén dé shī
数为太子陈得失。
wèi jǐ jiǎn jiào dà lǐ qīng jiān mín bù shàng shū
未几,检校大理卿,兼民部尚书。
fèng fǎ chí zhèng fēng jì xiǎn gōng qīng jiān
奉法持正,风绩显公卿间。
zhào yǔ péi jì děng shí rén měi zòu shì ruò shì de shēng diàn ér cóng fù xiōng yuán yì yǔ shí yǐ wéi róng
诏与裴寂等十人每奏事若侍得升殿,而从父兄元亦与,时以为荣。
zuò shì miǎn
坐事免。
huì shān dōng píng chí jié wèi zhāo fǔ dà shǐ
会山东平,持节为招抚大使。
yǐ xuǎn jǔ shī shí chú míng
以选举失实除名。
hòu lì xíng bù shàng shū
后历刑部尚书。
zhēn guàn chū chū wèi qí zhōu cì shǐ yǐ lèi qù
贞观初,出为岐州刺史,以累去。
fù bài jiāng zhōu cì shǐ zú
复拜江州刺史,卒。
yuán zì dé fāng duò pèi guó gōng yì zhī zǐ
元,字德芳,隋沛国公译之子。
xìng chá huì ài shàng wén yì
性察慧,爱尚文艺。
yǐ fù gōng bài yí tóng xí jué
以父功拜仪同,袭爵。
lèi qiān yòu wèi jiāng jūn gèng fēng shēn guó gōng
累迁右卫将军,更封莘国公。
dà yè mò chū wéi wén chéng jùn shǒu
大业末,出为文城郡守。
gāo zǔ bīng xìng qiǎn jiàng zhāng lún xi lüè dì gōng bá qí chéng xì zhì jūn mén shì zhī shòu tài cháng qīng
高祖兵兴,遣将张纶西略地, 攻拔其城,系致军门,释之,授太常卿。
yǔ xiāng wǔ wáng chēn shǐ tū jué hái wèi cān qí jiāng jūn
与襄武王琛使突厥,还为参旗将军。
yuán xí jūn lǚ shì dì lìng jiào zhū tún jūn fǎ
元 习军旅事,帝令教诸屯军法。
liú wǔ zhōu jiāng sòng jīn gāng yǔ tū jué chù luō kè hán jī jiǎo kòu fén jìn yuán yù ba kè hán bīng bù tīng nǎi jìn wèi wǔ zhōu yuán
刘武周将宋金刚与突厥处罗可汗犄角寇汾、晋,元 谕罢可汗兵,不听,乃进为武周援。
huì bào jí qí xià yì yuán zhì dú qiú zhī
会暴疾,其下意元置毒,囚之。
chù luō sǐ jié lì lì liú zhàng zhōng shù nián
处罗死,颉利立,留帐中数年。
dì jì xǔ kě hàn hūn yuán shǐ de hái
帝既许可汗婚,元始得还。
dì láo yuē qīng bù rǔ yú lǔ kě bèi sū wǔ zhāng qiān yǐ
帝劳曰:“卿不辱于虏,可辈苏武、张骞矣。
bài hóng lú qīng mǔ sāng miǎn
”拜鸿胪卿,母丧免。
huì tū jué tí jīng qí shù shí wàn shēn zì jiāng gōng tài yuán zhào jí shān cì qǐ yuán chí jié wǎng láo
会突厥提精骑数十万,身自将攻太原,诏即苫次起元持节往劳。
jì zhì lǔ yǐ bù xìn jiù zhōng guó yuán suí yǔ zhé ràng wú suǒ qū xú nǎi shù qí bèi yuē tū jué kuì fú
既至,虏以不信咎中国,元随语折让,无所屈,徐乃数其背约,突厥愧服。
yīn hǎo wèi xié lì yuē tū jué de táng de wú suǒ yòng táng de tū jué bù kě chén ér shǐ liǎng bù wéi yòng ér xiāng gōng fá hé zāi
因好谓颉利曰: “突厥得唐地无所用,唐得突厥不可臣而使,两不为用而相攻伐,何哉?
jīn lüè cái zī jié rén kǒu jiē rù suǒ bù kè hán yī bù dé qǐ ruò pū qí jiē hǎo zé jīn yù zhòng bì yī guī kè hán
今掠财资, 劫人口,皆入所部,可汗一不得,岂若仆旗接好,则金玉重币一归可汗。
qiě táng yǒu tiān xià yuē kè hán wèi xiōng dì shǐ yì xián chuí yú dào jīn zuò shòu qí lì bù kěn nǎi miè dé yí yuàn zì qǔ láo kǔ ruò hé
且唐有天下,约可汗为兄弟,使驿衔箠于道,今坐受其利不肯,乃蔑德贻怨,自取劳苦,若何?
xié lì dāng qí yán yǐn hái
”颉利当其言,引还。
tài zōng cì shū yuē zhī gōng kǒu fá kè hán rú yuē suì shǐ biān huǒ xī suì zhèn hé xī jīn shí cì yú gōng zāi
太宗赐书曰:“知公口伐,可汗如约,遂使边火息燧, 朕何惜金石赐于公哉!
zhēn guàn sān nián fù shǐ tū jué hái yán yí dí yǐ mǎ yáng zhǔn shèng shuāi jīn tū jué liù chù bù fán rén sè ruò cài yá nèi fàn sù huà wèi xuè bù sān nián bì wáng
”贞观三年,复使突厥,还言:“夷狄以马羊准盛衰,今突厥六畜不蕃,人色若菜,牙内饭粟化为血,不三年必亡。
wú jǐ tū jué guǒ bài
”无几,突厥果败。
hòu zhuǎn zuǒ wǔ hòu dà jiàng jūn zuò shì miǎn
后转左武侯大将军,坐事免。
qǐ wèi yí zhōu cì shǐ yǐ lǎo zhì shì
起为宜州刺史,以老致仕。
zú zèng yōu zhōu cì shǐ shì yuē jiǎn
卒,赠幽州刺史,谥曰简。
yuán gàn mǐn suǒ zhì cháng yǒu yù
元干敏,所至常有誉。
wǔ pìn jué yù wēi bù tuō zhōng bù zì wèi jiě
五聘绝域,危不脱,终不自为解。
rán yì shì hòu mǔ bù jǐn suí wén dì cháng cì xiào jīng kuì xù zhī
然译事后母不谨, 隋文帝尝赐《孝经》愧勖之;
zhì yuán yì bù yǐ xiào wén shì chǒu qí xíng
至元亦不以孝闻,士丑其行。
cóng sūn gǎo zhī míng wǔ hòu shì zhōng tiān guān shì láng
从孙杲,知名武后世, 终天官侍郎。
quán wàn jì qí xiān chū tiān shuǐ hòu xǐ jīng zhào wèi wàn nián rén
权万纪,其先出天水,后徙京兆,为万年人。
fù zuó jiè duò kuāng zhōu cì shǐ yǐ què yuàn wén
父琢玠,隋匡州刺史,以悫愿闻。
wàn jì xìng zhí lián yuē zì cháo zhōu cì shǐ zhuó zhì shū shì yù shǐ
万纪悻直廉约,自潮州刺史擢治书侍御史。
shàng shū yòu pú yè fáng xuán líng shì zhōng wáng guī zhǎng nèi wài guān kǎo wàn jì hé qí bù píng tài zōng àn zhuàng guī bù fú
尚书右仆射房玄龄、侍中王珪掌内外官考,万纪劾其不平,太宗按状,珪不伏。
wèi zhēng zòu yán fáng xuán líng děng jiē dà chén suǒ kǎo yǒu sī wàn jì zài kǎo táng wú dìng zhèng jīn ér dàn fā fēi chéng xīn wèi guó zhě
魏征奏言:“房玄龄等皆大臣,所考有私, 万纪在考堂无订正,今而弹发,非诚心为国者。
dì nǎi zhì zhī rán yǐ wéi bù ē guì jìn yáo shì jiǎng lǐ
”帝乃置之,然以为不阿贵近,繇是奖礼。
wàn jì yòu jiàn yán yǔ wén zhì jí shòu duò ēn zéi shā qí jūn wàn shì gòng qì jīn qí zi nǎi rèn qiān niú qǐng chì píng yǐ chéng bù guǐ
万纪又建言:“宇文智及受隋恩,贼杀其君,万世共弃,今其子乃任千牛, 请斥屏以惩不轨。
dì cóng zhī
”帝从之。
wàn jì yǔ shì yù shǐ lǐ rén fā jì yǐ yán de jìn pō diào qìng zì sì zhòng qíng lǐn lǐn
万纪与侍御史李仁发既以言得进,颇掉罄自肆,众情懔懔。
zhēng zòu wàn jì děng àn dà tǐ dǐ jié tán shè jiē bù shí bì xià shōu qí yī qiè suì gǎn fù xià wǎng shàng diào qiáng zhí míng mí duó shèng míng yǐ xiǎo móu dà qún xià lí xīn
征奏:“万纪等暗大体,诋讦弹射皆不实,陛下收其一切,遂敢附下罔上, 钓强直名,迷夺圣明,以小谋大,群下离心。
rú xuán líng děng qiě bù dé shēn kuàng shū jiàn zhī chén zāi
如玄龄等且不得申,况疏贱之臣哉?
dì wù xǐ wàn jì sàn qí cháng shì ér miǎn rén fā
” 帝寤,徙万纪散骑常侍,而免仁发。
shù nián fù zhào wàn jì wèi chí shū yù shǐ jí zòu yán xuān ráo bù zhōng kě záo shān yě yín suì qǔ shù bǎi wàn
数年,复召万纪为持书御史,即奏言:“宣、 饶部中可凿山冶银,岁取数百万。
dì ràng yuē tiān zǐ suǒ fá jiā móu shàn zhèng yǒu yì yú xià zhě
”帝让曰:“天子所乏,嘉谋善政有益于下者。
gōng bù tuī xián jìn shàn nǎi yǐ lì guī wǒ yù fāng wǒ hàn huán líng yá
公不推贤进善,乃以利规我,欲方我汉桓、灵邪?
chì shǐ hái dì
”斥使还第。
jiǔ zhī yóu yù shǐ zhōng chéng jìn shàng shū zuǒ chéng chū wèi xi hán zhōu cì shǐ
久之,由御史中丞进尚书左丞,出为西韩州刺史。
xǐ wú wáng zhǎng shǐ
徙吴王长史。
wáng wèi qí zhí shàn yù zhī
王畏其直,善遇之。
qí wáng yòu bù fèng fǎ dì sù qí wàn jì néng zuǒ yòu wú wáng zhě nǎi xǐ wèi yòu zhǎng shǐ
齐王祐不奉法,帝素奇万纪能左右吴王者,乃徙为祐长史。
yòu nì bǐ qún xiǎo wàn jì zhòu jiàn bù rù jí tiáo guò shī yǐ wén
祐暱比群小,万纪骤谏不入,即条过失以闻。
dì qiǎn liú dé wēi àn wèn yīn zhào yòu rù cháo
帝遣刘德威按问,因召祐入朝。
yòu kǒng yǔ suǒ bì yàn hóng liàng móu shā zhī ér wàn jì xiān yǐn dào
祐恐,与所嬖燕弘亮谋杀之,而万纪先引道。
yòu qiǎn hóng liàng chí gòu qí zhuī jī zhǎn shǒu shū zhī tǐ tóu qīng zhōng
祐遣弘亮驰彀骑追击,斩首,殊支体,投圊中。
yòu shā diǎn jūn wéi wén zhèn
又杀典军韦文振。
wén zhèn běn yǐ xiào wèi cóng dì zhēng fá yǐ zhì jǐn zì jiāng dì shǐ shì yòu diǎn jiù mǎ qiē jiàn bù nà zhé jiàn wàn jì dào zhī gù yòu nèi cháng fèn jí
文振本以校尉从帝征伐,以质谨自将,帝使事祐,典厩马,切谏不纳,辄见万纪道之,故祐内尝忿疾。
wàn jì sǐ wén zhèn jù chí qù zhuī qí huò zhī
万纪死,文振惧,驰去,追骑获之。
yòu píng zèng wàn jì qí zhōu dū dū wǔ dū jùn gōng shí èr qiān hù shì yuē gǎn wén zhèn zuǒ wǔ wèi jiāng jūn xiāng yáng xiàn gōng shí qiān hù
祐平,赠万纪齐州都督、武都郡公,食二千户,谥曰敢,文振左武卫将军、襄阳县公,食千户。
wàn jì zi xuán chū gāo zōng shí bīng bù shì láng
万纪子玄初,高宗时兵部侍郎。
huái ēn wàn jì zú sūn
怀恩,万纪族孙。
zǔ hóng shòu wèi duò lín fén sī cāng shū zuǒ gāo zǔ píng jīng shī zhuó tài pú qīng lú guó gōng zú shì yuē gōng
祖弘寿,为隋临汾司仓书佐,高祖平京师,擢太仆卿、卢国公,卒,谥曰恭。
gù huái ēn yǐ yìn lèi qiān shàng chéng fèng yù xí jué
故怀恩以荫累迁尚乘奉御,袭爵。
yù rén ān bì luó wèi gāo zōng suǒ chǒng jiàn dì xì màn bù gōng huái ēn zòu shì shì jiàn zhī tuì zhàng sì shí
驭人安毕罗为高宗所宠,见帝, 戏慢不恭,怀恩奏事,适见之,退杖四十。
dì jiē shǎng yuē liáng lì yě
帝嗟赏曰:“良吏也!
zhuó wàn nián lìng
”擢万年令。
shǎng fá míng jiàn è zhé qǔ
赏罚明,见恶辄取。
shí yǔ yuē níng yǐn sān dǒu chén wú féng quán huái ēn
时语曰:“宁饮三斗尘,无逢权怀恩。
qí zī zhuàng shěn yì měi shèng fú qī zǐ bù gǎn yǎng shì
”其姿状沈毅,每盛服, 妻子不敢仰视。
gèng qìng lái wèi xíng sòng wǔ zhōu cì shǐ luò zhōu zhǎng shǐ
更庆、莱、卫、邢、宋五州刺史,洛州长史。
suǒ jū wēi míng hè rán lì zhòng zú lì
所居威名赫然,吏重足立。
cháng guò biàn zhōu shí cì shǐ yáng dé gān yì yǐ yán chēng yǔ huái ēn míng xiāng liè
尝过汴州,时刺史杨德干亦以严称,与怀恩名相埒。
biàn qiáo xīn chéng lì mù zhōng tú zhǐ guò chē zhě
汴桥新成,立木中途, 止过车者。
huái ēn shì guò zhī shì dé gān yuē mín bù kě zhǐ yá yān yòng cǐ
怀恩适过之,示德干曰:“民不可止邪,焉用此?
dé gān cán fú
”德干惭服。
qiān yì zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ zú
迁益州大都督府长史,卒。
cóng zǐ chu bì wèi zuǒ lǐng jūn wèi bīng cáo cān jūn
从子楚璧,为左领军卫兵曹参军。
xuán zōng zài dōng dōu chu bì nǎi yǔ li jiǒng xiù zi qí sǔn chén cāng wèi lú bīn zuǒ tún yíng zhǎng shàng zhé chōng zhōu lǚ jì děng móu fǎn yǐ xiōng zi liáng shān zhà wèi xiāng wáng zǐ hào guāng dì yōng yíng bīng bǎi yú yè rù guān chéng yù jié liú shǒu wáng zhì yīn bù kè
玄宗在东都,楚璧乃与李迥秀子齐损、陈仓尉卢玢、左屯营长上折冲周履济等谋反,以兄子梁山诈为襄王子,号光帝,拥营兵百余夜入官城,欲劫留守王志愔,不克。
chí míng bīng zhǎn chu bì děng chuán shǒu dōng dōu jí qí jiā
迟明,兵斩楚璧等,传首东都,籍其家。
yán ràng zì lì dé yǐ zì xíng jīng zhào wàn nián rén
阎让,字立德,以字行,京兆万年人。
fù pí wèi duò diàn nèi shǎo jiān běn yǐ gōng yì jìn gù lì dé yǔ dì lì běn jiē jī qiǎo yǒu sī
父毘,为隋殿内少监,本以工艺进,故立德与弟立本皆机巧有思。
wǔ dé chū wèi qín wáng fǔ shì cáo cān jūn cóng píng dōng dōu
武德初,为秦王府士曹参军,从平东都。
qiān shàng yī fèng yù zhì gǔn miǎn liù fù yāo yú sǎn shàn xián yǒu diǎn fǎ
迁尚衣奉御, 制衮冕六服、腰舆、伞扇,咸有典法。
zhēn guàn chū lì jiāng zuò shǎo jiang dà ān xiàn nán
贞观初,历将作少匠、大安县男。
hù zhì xiàn líng bài dà jiàng
护治献陵, 拜大匠。
wén dé huáng hòu bēng shè sī kōng yíng zhāo líng zuò chí zhí miǎn
文德皇后崩,摄司空,营昭陵,坐弛职免。
qǐ wèi bó zhōu cì shǐ
起为博州刺史。
tài zōng xìng luò yáng zhào lì dé àn shuǎng kǎi jiàn lí gōng qīng shǔ nǎi dù de rǔ zhōu xī shān kòng rǔ shuǐ nì guǎng chéng zé hào xiāng chéng gōng yì fán bǎi yú wàn
太宗幸洛阳, 诏立德按爽垲建离宫清暑,乃度地汝州西山,控汝水,睨广成泽,号襄城宫,役凡百余万。
gōng chéng fán yù bù kě jū dì fèi zhī yǐ cì bǎi xìng zuò miǎn guān
宫成,烦燠不可居,帝废之,以赐百姓,坐免官。
wèi jǐ fù wèi dà jiàng jí hóng zhōu zào fú hǎi dà háng wǔ bǎi sōu suì cóng zhēng liáo shè diàn zhōng jiān guī zhù tǔ shān pò ān shì chéng
未几,复为大匠,即洪州造浮海大航五百艘,遂从征辽,摄殿中监,规筑土山, 破安市城。
shī hái zhì liáo zé xuān èr bǎi lǐ nào bù kě tōng lì dé zhù dào wèi qiáo liáng wú liú xíng
师还,至辽泽,亘二百里,淖不可通,立德筑道为桥梁,无留行。
dì yuè cì yǔ liáng hòu
帝悦, 赐予良厚。
yòu yíng cuì wēi yù huá èr gōng zhuó gōng bù shàng shū
又营翠微、玉华二宫,擢工部尚书。
dì bēng fù shè sī kōng diǎn líng shì yǐ láo jìn jué dà ān xiàn gōng
帝崩,复摄司空,典陵事,以劳进爵大安县公。
yǒng zhēng wǔ nián gāo zōng xìng wàn nián gōng liú shǒu jīng shī lǐng tú sì wàn zhì jīng chéng
永征五年,高宗幸万年宫,留守京师,领徒四万治京城。
zú zèng lì bù shàng shū bīng zhōu dū du péi zàng zhāo líng shì yuē kāng
卒,赠吏部尚书、并州都督,陪葬昭陵,谥曰康。
lì běn xiǎn qìng zhōng yǐ jiāng zuò dà jiàng dài lì dé wèi gōng bù shàng shū
立本,显庆中以将作大匠代立德为工部尚书。
zǒng zhāng yuán nián yǐ sī píng tài cháng bó bài yòu xiāng bó líng xiàn nán
总章元年,以司平太常伯拜右相、 博陵县男。
chū tài zōng yǔ shì chén fàn zhōu chūn yuàn chí jiàn yì niǎo róng yǔ bō shàng yuè zhī zhào zuò zhě fù shī ér zhào lì běn móu zhuàng
初,太宗与侍臣泛舟春苑池,见异鸟容与波上,悦之,诏坐者赋诗,而召立本侔状。
gē wài zhuàn hū huà shī yán lì běn shì shí yǐ wéi zhǔ jué láng zhōng fǔ fú chí zuǒ yán shǔn dān fěn wàng zuò zhě xiū chàng liú hàn
合外传呼画师阎立本,是时已为主爵郎中,俯伏池左,研吮丹粉,望坐者羞怅流汗。
guī jiè qí zǐ yuē wú shǎo dú shū wén cí bù jiǎn chái bèi jīn dú yǐ huà jiàn míng yǔ sī yì děng ruò cáo shèn wú xí
归戒其子曰:“吾少读书,文辞不减侪辈,今独以画见名,与厮役等,若曹慎毋习!
rán xìng suǒ hǎo suī bèi zǐ qū yì bù néng ba yě
”然性所好,虽被訾屈,亦不能罢也。
jì fǔ zhèng dàn yǐ yìng wù sú cái wú zǎi xiāng qì
既辅政,但以应务俗材, 无宰相器。
shí jiāng kè yǐ zhàn gōng zhuó zuǒ xiāng gù shí rén yǒu zuǒ xiāng xuān wēi shā mò yòu xiāng chí yù dān qīng zhī cháo
时姜恪以战功擢左相,故时人有“左相宣威沙漠,右相驰誉丹青”之嘲。
xián hēng yuán nián guān fù jiù míng gǎi zhōng shū lìng
咸亨元年,官复旧名,改中书令。
zú shì yuē wén zhēn
卒,谥曰文贞。
lì dé sūn zhī wēi zēng sūn yòng zhī
立德孙知微,曾孙用之。
zhī wēi shèng lì chū wèi bào tāo wèi jiāng jūn
知微,圣历初为豹韬卫将军。
wǔ hòu shí tū jué mò chuò qǐng hé qīn hòu qiǎn zhī wēi shè chūn guān shàng shū chí jīn bó hù sòng wǔ yán xiù pìn qí nǚ
武后时,突厥默啜请和亲,后遣知微摄春官尚书, 持金帛护送武延秀聘其女。
mò chuò nù fēi tiān zǐ zi qiú yán xiù xié zhī wēi rù kòu zhào dìng zūn zhī rú kè hán yǐ shì huá rén zì hé yǐ běi xiāo rán
默啜怒非天子子,囚延秀,挟知微入寇赵、定,尊之如可汗,以示华人,自河以北萧然。
cháo tíng yǐ zhī wēi mài guó yí qí zú
朝廷以知微卖国,夷其族。
zhī wēi bù zhī táo hái
知微不知,逃还。
wǔ hòu yè yǐ rán nǎi yuē è chén jí zǐ cì bǎi guān gān xīn yān
武后业已然,乃曰:“恶臣疾子,赐百官甘心焉。
yú shì gǔ duàn jī fēn fēi yào zhí zhě bù néng de
”于是骨断脔分,非要职者不能得。
zi zé xiān yǐ wǔ sān sī xù miǎn sǐ
子则先,以武三思婿免死。
xuán zōng zài fān shí yǐ shàn gē méng chǒng
玄宗在籓时,以善割蒙宠。
kāi yuán zhōng yǒu sī zòu nǐ gòng fèng yáo yuán chóng yǐ wéi zé xiān xíng lù jiā yòu nì rén yīn shǔ bù kě liú jīng shī
开元中,有司奏拟供奉,姚元崇以为则先刑戮家,又逆人姻属,不可留京师。
zhào yuē zhèn zài wài rì cháng qū shǐ yi lìng gòng fèng
诏曰:“朕在外日,尝驱使,宜令供奉。
yòng zhī chū wèi péng zhōu cān jūn cháng shè lù shì yī rì jiū qiān miù bù fǎ shù shí shì tài shǒu yǐ wéi cái
用之,初为彭州参军,尝摄录事,一日纠愆谬不法数十事,太守以为材。
hòu jǔ tōng shì shè rén lèi qiān yòu wèi láng jiàng zhī yǐn jià zhàng
后举通事舍人,累迁右卫郎将,知引驾仗。
jīn wú jiāng jūn li zhì shēng diàn bù jiě dāo ā què zhī qǐng àn yǐ fǎ zuǒ yòu zhèn sǒng
金吾将军李质升殿不解刀,呵却之,请按以法,左右震悚。
shǐ yǒu sī yǐ sān wèi zhí shàn dēng diàn yòng zhī zòu sān wèi jiē qiáo hàn bù yí shēng bì ěr yù zuò qǐng yǐ huàn zhě dài suì wèi gù shì
始,有司以三卫执扇登殿,用之奏三卫皆趫悍,不宜升陛迩御坐, 请以宦者代,遂为故事。
tiān bǎo zhōng nǚ wèi yì wáng cǐ fēi
天宝中,女为义王玼妃。
zhōng zuǒ jīn wú jiāng jūn
终左金吾将军。
jiǎng yǎn cháng zhōu yì xīng rén
蒋俨,常州义兴人。
zhuó míng jīng dì wèi zuǒ tún wèi bīng cáo cān jūn
擢明经第,为左屯卫兵曹参军。
tài zōng jiāng fá gāo lí mù wèi shǐ zhě rén jiē dàn xíng yǎn fèn yuē yǐ tiān zǐ xióng wǔ sì yí wèi wēi zuì ěr guó gǎn tú wáng rén
太宗将伐高丽,募为使者, 人皆惮行,俨奋曰:“以天子雄武,四夷畏威,蕞尔国敢图王人?
yǒu rú bù xìng gù wú sǐ suǒ yě
有如不幸,固吾死所也。
suì qǐng xíng
”遂请行。
wèi mò lí zhī suǒ qiú yǐ bīng xié zhī bù qū nèi kū shì zhōng
为莫离支所囚,以兵胁之,不屈,内窟室中。
gāo lí píng nǎi de guī
高丽平,乃得归。
dì qí qí jié shòu cháo sàn dài fū
帝奇其节,授朝散大夫。
wèi yōu zhōu sī mǎ liú xiáng dào yǐ xún chá shǐ dào bù biǎo zuì zhuàng zhuó huì zhōu cì shǐ
为幽州司马,刘祥道以巡察使到部,表最状,擢会州刺史。
zài qiān diàn zhōng shǎo jiān shù chén shí zhèng bìng lì gāo zōng zhé yōu nà
再迁殿中少监,数陈时政病利,高宗辄优纳。
jìn pú zhōu cì shǐ hù chǎn chōng huǒ su án jī nián bù píng qián cì shǐ zhǒng yǐ zuì qù yǎn zhì fā yǐn jìn jiān hào liáng èr qiān dàn
进蒲州刺史,户产充伙,诉犴积年不平,前刺史踵以罪去,俨至,发隐禁奸,号良二千石。
yǒng lóng èr nián yǐ lǎo zhì shì
永隆二年,以老致仕。
wèi jǐ fù zhào wèi tài pú qīng yǐ fù huì cí guān xǐ tài zǐ yòu wèi fù lǜ
未几, 复召为太仆卿,以父讳辞官,徙太子右卫副率。
zhōng zōng zài dōng gōng yǎn shù zhēng guò shī bú jiàn yòng
中宗在东宫,俨数争过失,不见用。
zì yǐ zǒng tiáo hù bù yīng jiàn
自以总调护,不应谏。
yú shì tián yóu yán xìng chǔ shì wèi xiǎn mǎ tài zǐ suǒ zūn lǐ yǎn yí shū zé zhī yuē tài zǐ nián dǐng shèng shèng dào yǒu suǒ wèi jǐn zú xià shòu tiáo hù zhī jì jū zé yán zhī de wěi wěi yōu yōu bù chū yī tán
于是田游岩兴处士为洗马,太子所尊礼,俨诒书责之曰:“太子年鼎盛,圣道有所未尽,足下受调护之寄,居责言之地,唯唯悠悠,不出一谈。
xiàng shǐ bù cān wáng sù pū hé gǎn yì
向使不餐王粟,仆何敢议?
jīn lù jí qīn yǐ shàng hé chou sāi
今禄及亲矣, 尚何酬塞?
yóu yán kuì bù néng dá
”游岩愧不能答。
yǎn xún xǐ yòu wèi dà jiàng jūn fēng yì xīng xiàn zǐ yǐ tài zi zhān shì zhì shì
俨寻徙右卫大将军,封义兴县子,以太子詹事致仕。
zú nián qī shí bā
卒,年七十八。
zhōng zōng lì yǐ jiù ēn zèng lǐ bù shàng shū
中宗立,以旧恩赠礼部尚书。
wéi hóng jī jīng zhào wàn nián rén
韦弘机,京兆万年人。
zǔ yuán lǐ duò zhè zhōu cì shǐ
祖元礼,隋浙州刺史。
hóng jī shì zhēn guàn shí wéi zuǒ qiān niú zhòu cáo cān jūn shǐ xi tū jué cè bài tóng é shè wèi kè hán
弘机仕贞观时为左千牛胄曹参军, 使西突厥,册拜同俄设为可汗。
huì shí guó pàn dào gěng sān nián bù dé guī
会石国叛,道梗,三年不得归。
liè jū lù suǒ guò zhū guó fēng sú wù chǎn wèi xī zhēng jì
裂裾录所过诸国风俗、物产,为《西征记》。
bǐ hái tài zōng wèn wài guó shì jí shàng qí shū
比还,太宗问外国事,即上其书。
dì dà yuè zhuó cháo sàn dài fū
帝大悦,擢朝散大夫。
lèi qiān diàn zhōng jiān
累迁殿中监。
xiǎn qìng zhōng wèi tán zhōu cì shǐ yǐ biān rén lòu pì bù zhī wén rú guì nǎi xiū xué guān huà kǒng zǐ qī shí èr zǐ hàn jìn míng rú xiàng zì wèi zàn dūn quàn shēng tú yáo shì dà huà
显庆中,为檀州刺史,以边人陋僻,不知文儒贵,乃修学官,画孔子、 七十二子、汉晋名儒象,自为赞,敦劝生徒,繇是大化。
qì bì hé lì tǎo gāo lí
契苾何力讨高丽。
cì luán shuǐ huì bào zhǎng shī liú sān rì
次滦水, 会暴涨,师留三日。
hóng jī shū gěi zī liáng jūn wú jī gāo zōng shàn zhī zhuó sī nóng shǎo qīng zhǔ dōng dōu yíng tián yuàn
弘机输给资粮,军无饥,高宗善之,擢司农少卿,主东都营田苑。
huàn zhě fàn fǎ zhàng nǎi zòu dì jiē shǎng cì juàn wǔ shí pǐ yuē hòu yǒu fàn zhì zhī wú zòu
宦者犯法,杖乃奏,帝嗟赏,赐绢五十匹,曰:“后有犯,治之,毋奏。
qiān sī nóng qīng
”迁司农卿。
tài zǐ hóng hōng zhào pú zhōu cì shǐ li chōng jì zhì líng chéng ér xuán táng ě bù róng zhōng jù jiāng gèng wéi zhī
太子弘薨,诏蒲州刺史李冲寂治陵,成而玄堂厄,不容终具,将更为之。
yì zhě guò qī bù qiǎn zhòng yuàn yè shāo yíng qù
役者过期不遣,众怨,夜烧营去。
dì zhào hóng jī sì zuò hóng jī lìng kāi suì zuǒ yòu wèi sì biàn fáng zǔn zhì lǐ wù cái gōng chéng bù duō gǎi zuò rú qī ér bàn
帝诏弘机嗣作,弘机令开隧左右为四便房,撙制礼物,裁工程,不多改作,如期而办。
dì cháng yán liǎng dū wǒ dōng xī zhái rán yīn suí gōng shì rì pū bù wán zhèn jiāng gèng zuò nài cái yòng hé
帝尝言:“两都,我东西宅,然因隋宫室日仆不完,朕将更作,奈财用何?
hóng jī jí yán chén rèn sī nóng shí nián shěng xī cháng fèi jī sān shí wàn mín yǐ zhì gōng shì kě bù láo ér chéng
”弘机即言:“臣任司农十年,省惜常费,积三十万缗,以治宫室,可不劳而成。
dì dà yuè zhào jiān jiāng zuò shào fǔ èr guān dū yíng shàn
”帝大悦,诏兼将作、少府二官,督营缮。
chū zuò sù yǔ gāo shān děng gōng xǐ luò zhōng qiáo yú cháng xià mén fèi lì shè qiáo rén biàn zhī
初作宿羽、 高山等宫,徙洛中桥于长夏门,废利涉桥,人便之。
tiān zǐ nǎi dēng luò běi jué àn yán tiào liáng jiǔ tàn qí měi zhào jí qí de yíng gōng suǒ wèi shàng yáng zhě
天子乃登洛北绝岸,延眺良久, 叹其美,诏即其地营宫,所谓上阳者。
shàng shū zuǒ pú yè liú rén guǐ wèi shì yù shǐ dí rén jié yuē gǔ tiān zǐ bēi chí tái xiè jiē shēn gōng fù jìn bù yù bǎi xìng jiàn zhī kǒng shāng qí xīn
尚书左仆射刘仁轨谓侍御史狄仁杰曰:“古天子陂池台榭皆深宫复禁,不欲百姓见之,恐伤其心。
ér jīn liè àn yí láng xuān wáng chéng wài qǐ ài jūn zāi
而今列岸謻廊亘王城外,岂爱君哉?
hóng jī wěi yuē tiān xià yǒu dào bǎi guān fèng zhí rèn fǔ bì zhě zé sī xiàn tì shì
”弘机猥曰:“天下有道,百官奉职,任辅弼者,则思献替事。
wǒ nǎi fǔ cáng chén shǒu guān ér yǐ
我乃府藏臣,守官而已。
rén jié fēi zhī
”仁杰非之。
é zuò jiā rén fàn dào hé miǎn guān
俄坐家人犯盗,劾免官。
chū dōng dōu fāng shì zhū qīn suì wèi wǔ hòu suǒ chǒng jiān zāng láng jí
初,东都方士朱钦遂为武后所宠,奸赃狼藉。
hóng jī bái qīn suì jiǎ zhōng gōng qū cè yī yǐ xíng shì kuī wěn huáng míng wèi huò luàn zhī jiàn
弘机白:“钦遂假中宫驱策,依倚形势,亏紊皇明,为祸乱之渐。
dì qiǎn zhōng shǐ wèi yù chì wú lòu yán zhú qīn suì yú biān hòu hèn zhī
”帝遣中使慰谕,敕毋漏言,逐钦遂于边,后恨之。
yǒng chún zhōng dì xìng dōng dōu zhì fāng guì gōng zhào hóng jī shǐ bái yī jiǎn jiào yuán yuàn jiāng fù rèn zhī wèi hòu yī ér zhǐ
永淳中,帝幸东都,至芳桂宫,召弘机使白衣检校园苑,将复任之,为后犄而止。
zhōng jiǎn jiào sī nóng shǎo qīng shì
终检校司农少卿事。
sūn yuè zi jǐng jùn
孙岳子、景骏。
jǐng jùn bié zhuàn
景骏别传。
yuè zi wǔ hòu shí wèi rǔ zhōu sī mǎ yǐ biàn zhì chēng
岳子,武后时为汝州司马,以辨治称。
zhào shòu shàng shě fèng yù rù jiàn hòu shǎng qí néng yuē qīng jiā shì zhèn xī zhī zhī
召授尚舍奉御,入见,后赏其能,曰: “卿家事,朕悉知之。
yīn wèn jiù gù zhì jiā rén jiē bù wàng
”因问旧故,至家人皆不忘。
chū wèi tài yuán lìng yǐ bù xí wǔ gù cí wǔ zhǐ xià qiān sòng zhōu zhǎng shǐ
出为太原令,以不习武固辞, 忤旨,下迁宋州长史。
lì lú hǎi děng zhōu cì shǐ jiē zhe fēng jì ēn yán liǎng shī
历庐、海等州刺史,皆著风迹,恩严两施。
ruì zōng lì zhào wèi diàn zhōng shǎo jiān ēn yù yóu yì
睿宗立,召为殿中少监,恩遇尤异。
dòu huái zhēn děng zhū ér yuè zi jiù yǔ jīng guò wèi jiāng jiǎo suǒ hé biǎn qú zhōu bié jià
窦怀贞等诛,而岳子旧与经过,为姜晈所劾,贬渠州别驾。
qǐ shòu shǎn zhōu cì shǐ zú
起授陕州刺史,卒。
sūn gāo bié yǒu chuán
孙皋,别有传。
jiāng shī dù wèi zhōu wèi rén
姜师度,魏州魏人。
zhuó míng jīng diào dān líng wèi lóng gǎng lìng yǒu qīng bái chēng
擢明经,调丹陵尉、龙岗令,有清白称。
shén lóng chū shì wèi yì zhōu cì shǐ hé běi dào xún chá jiān zhī dù yíng tián shǐ
神龙初,试为易州刺史、河北道巡察,兼支度营田使。
hǎo xīng zuò shǐ sī gōu yú jì mén yǐ xiàn xī qì dān xún wèi wǔ dì gù jì bìng hǎi záo píng lǔ qú yǐ tōng xiǎng lù ba hǎi yùn shěng gōng duō
好兴作,始厮沟于蓟门,以限奚、契丹,循魏武帝故迹,并海凿平虏渠,以通饷路,罢海运,省功多。
qiān sī nóng qīng
迁司农卿。
chū wèi shǎn zhōu cì shǐ
出为陕州刺史。
tài yuán cāng shuǐ lù yùn suǒ còu zhuǎn shǔ zhū hé shī dù shǐ yī gāo wèi kuài ér zhù mǐ yú zhōu yǐ gù rén bù láo
太原仓水陆运所凑,转属诸河,师度使依高为廥,而注米于舟,以故人不劳。
bài tài zǐ zhān shì
拜太子詹事。
xuán zōng xǐ yíng zhōu zhì liǔ chéng bài yíng tián zhī dù xiū zhù shǐ
玄宗徙营州治柳城,拜营田支度修筑使。
jìn wèi hé zhōng yǐn
进为河中尹。
ān yì yán chí hé fèi shī dù dà fā zú xù yǐn qí liú zhì yán tún gōng sī shōu lì bù zī
安邑盐池涸废,师度大发卒,洫引其流,置盐屯,公私收利不赀。
xǐ tóng zhōu cì shǐ
徙同州刺史。
yòu pài luò guàn cháo yì hé xī èr xiàn è hé yǐ guàn tōng líng bēi shōu qì dì èr qiān qǐng wéi shàng tián zhì shí yú zhūn
又派洛灌朝邑、河西二县, 阏河以灌通灵陂,收弃地二千顷为上田,置十余屯。
dì xìng cháng chūn gōng jiā qí gōng xià zhào bāo měi jiā jīn zǐ guāng lù dài fu cì bó sān bǎi pǐ
帝幸长春宫,嘉其功,下诏褒美,加金紫光禄大夫,赐帛三百匹。
jìn jiāng zuò dà jiàng
进将作大匠。
zuǒ shí yí liú tóng jiàn què tiān xià yán tiě lì nèi zhī guān miǎn pín mín fù zhào hù bù shì láng qiáng xún yǔ shī dù bìng jiǎ yù shǐ zhōng chéng huì zhū dào àn chá shǐ yì suǒ yǐ què zhī zhī fǎ é wèi yì zhě jū gé bù xíng
左拾遗刘彤建榷天下盐铁利内之官,免贫民赋,诏户部侍郎强循与师度并假御史中丞,会诸道按察使议所以榷之之法,俄为议者沮,阁不行。
zú nián qī shí yú
卒,年七十余。
shī dù xǐ qú cáo suǒ zhì yáo yì fēn yún bù néng jiē biàn rán suǒ jiù bì wèi hòu shì lì
师度喜渠漕,所至繇役纷纭,不能皆便,然所就必为后世利。
shì shí tài shǐ lìng fu xiào zhōng yǐ zhī xīng xiǎn shí wéi yǔ yuē xiào zhōng zhī yǎng tiān shī dù zhī xiāng dì
是时太史令傅孝忠以知星显,时为语曰:“孝忠知仰天,师度知相地。
cháo suǒ shì yě
”嘲所嗜也。
qiáng xún zì jì xiān fèng zhōu rén
强循字季先,凤州人。
shì lèi yōng zhōu sī shì cān jūn
仕累雍州司士参军。
huá yuán wú quán rén chù duō hé sǐ
华原无泉,人畜多曷死。
xún jiào rén qú shuǐ yǐ jìn tián yī fāng lì zhī hào qiáng gōng qú
循教人渠水以浸田,一方利之,号强公渠。
zhào shū bāo yǔ shén hòu
诏书褒予甚厚。
lì dà lǐ shǎo qīng tài zǐ yòu shù zǐ
历大理少卿、太子右庶子。
wèi zhèng bàn gěi bù wéi wēi yán yù rén jǐn xìn bù yí rán dāng shí hèn qí shǎo wén yún
为政办给,不为威严,遇人尽信不疑,然当时恨其少文云。
zhāng zhī jiǎn zi fěi gōng yōu zhōu fāng chéng rén xǐ jiā qí
张知謇,子匪躬,幽州方城人,徙家岐。
xiōng dì wǔ rén zhī xuán zhī huì zhī tài zhī mò jiē míng jīng gāo dì xiǎo lì zhì qīng jiè yǒu shǒu gōng qīng zhēng wèi yǐn zhòng
兄弟五人,知玄、知晦、知泰、知默, 皆明经高第,晓吏治,清介有守,公卿争为引重。
diào lù shí zhī jiǎn jiān chá yù shǐ lǐ xíng zhī mò zuǒ tái shì yù shǐ
调露时,知謇监察御史里行,知默左台侍御史。
zhī jiǎn lì shí yī zhōu cì shǐ suǒ lì yǒu wēi yán wǔ hòu jiàng xǐ shū cún wèn
知謇历十一州刺史,所莅有威严,武后降玺书存问。
wàn suì tōng tiān zhōng zì dé zhōu cì shǐ rù jì hòu qí qí mào zhào gōng tú zhī chēng qí xiōng dì róng ér cái wèi zhī liǎng jué
万岁通天中, 自德州刺史入计,后奇其貌,诏工图之,称其兄弟容而才,谓之两绝。
yòu mén jiē liè jǐ bái què cháo qí tíng hòu shù chǒng cì
又门皆列戟, 白雀巢其廷,后数宠赐。
zhī tài lì yì zhōu zhǎng shǐ zhōng tái zuǒ chéng bīng bù shì láng fēng chén liú xiàn gōng
知泰历益州长史、中台左丞、兵部侍郎,封陈留县公。
zhōng zōng zài fáng zhōu jìn chá kē yán
中宗在房州,禁察苛严。
zhī jiǎn yǔ dǒng xuán zhì cuī jìng sì jì wèi cì shǐ gòng nǐ bǎo dài bù shǎo chí
知謇与董玄质、崔敬嗣继为刺史,供儗保戴不少弛。
dì fù wèi bài zhī jiǎn zuǒ wèi jiāng jūn jiā yún huī jiāng jūn fēng fàn yáng jùn gōng
帝复位,拜知謇左卫将军,加云麾将军,封范阳郡公;
zhī tài yù shǐ tái dài fū jiā yín qīng guāng lù dài fū fēng yú yáng jùn gōng
知泰御史台大夫,加银青光禄大夫,封渔阳郡公。
bó zhòng huá shǒu tóng guì shí yǐ wéi róng
伯仲华首同贵,时以为荣。
zhī tài wǔ wǔ sān sī gù chū wèi bīng zhōu cì shǐ tiān bīng jūn shǐ
知泰忤武三思,故出为并州刺史、 天兵军使。
zhōng wèi zhōu cì shǐ shì yuē dìng
终魏州刺史,谥曰定。
zhī jiǎn lì dōng dōu fù liú shǒu zuǒ yòu yǔ lín dà jiàng jūn tóng huá zhōu cì shǐ dà lǐ qīng zhì shì
知謇历东都副留守、左右羽林大将军、同华州刺史,大理卿致仕。
nián bā shí kāi yuán shí zú
年八十,开元时卒。
zhī jiǎn mǐn qiě liàng è qǐng yè qiú jìn shì huò bù cái mào wèi shì zhī ruò chóu
知謇敏且亮,恶请谒求进,士或不才冒位,视之若仇。
měi chì zǐ sūn jīng bù míng bù dé jǔ jiā fǎ kě chēng yún
每敕子孙“经不明不得举”,家法可称云。
wǔ hòu gé mìng zhī tài zòu zhì dōng dōu zhū guān shí qī suǒ jī liǎn chū rù
武后革命,知泰奏置东都诸关十七所,讥敛出入。
bǎi xìng jīng hài qiáo mǐ yǒng guì zú ba bù yòng yì zhě xiū báo zhī
百姓惊骇,樵米踊贵,卒罢不用,议者羞薄之。
zhī mò yǔ jiān chá yù shǐ wáng shǒu shèn lái jùn chén zhōu xìng zhǎng zhào yù shù xiàn dà chén
知默与监察御史王守慎、来俊臣、周兴掌诏狱,数陷大臣。
shǒu shèn suī qí shēng è jū yǐn zhī bào bù dé qù qǐng dù wèi fú tú hòu xǔ zhī
守慎虽其甥,恶鞫引之暴,不得去,请度为浮屠,后许之。
ér zhī mò zú xiàn kù lì zǐ sūn jìn gù wèi zhāng shì xiū
而知默卒陷酷吏,子孙禁锢,为张氏羞。
zhī xuán zǐ jǐng shēng zhī tài zi jǐng yì kāi yuán zhōng jiē xiǎn guān
知玄子景升,知泰子景佚,开元中皆显官。