yáo sòng
姚宋
yáo chóng zì yuán zhī shǎn zhōu xiá shí rén
姚崇,字元之,陕州硖石人。
fù yì zì shàn yì zhēn guàn zhōng wèi guī zhōu dū dū zèng yōu zhōu dà dū du shì wén xiàn
父懿,字善懿,贞观中,为巂州都督,赠幽州大都督,谥文献。
chóng shǎo tì tǎng shàng qì jié zhǎng nǎi hào xué
崇少倜傥,尚气节,长乃好学。
shì wèi xiào jìng wǎn láng jǔ xià bǐ chéng zhāng shòu pú zhōu sī cāng cān jūn wǔ qiān xià guān láng zhōng
仕为孝敬挽郎,举下笔成章,授濮州司仓参军, 五迁夏官郎中。
qì dān rǎo hé běi bīng xí cóng jìn chóng zòu jué ruò liú wǔ hòu xián zhī jí bài shì láng
契丹扰河北,兵檄丛进,崇奏决若流,武后贤之,即拜侍郎。
hòu cháng yǔ zuǒ yòu wǎng zhōu xìng lái jùn chén děng shù zhì zhào yù cháo chén xiāng dǎi yǐn yī qiè chéng fǎn
后尝语左右:“往周兴、来俊臣等数治诏狱,朝臣相逮引,一切承反。
zhèn yì qí wang gèng wèi jìn chén lín wèn jiē de qí shǒu dié bù yuān zhèn wú suǒ yí jí kě qí zòu
朕意其枉,更畏近臣临问,皆得其手牒不冤,朕无所疑,即可其奏。
zì jùn chén děng zhū suì wú fǎn zhě rán zé xiàng lùn sǐ dé wú yuān yá
自俊臣等诛,遂无反者,然则向论死得无冤邪?
chóng yuē zì chuí gǒng hòu bèi gào zhě lèi zì wū
”崇曰:“自垂拱后,被告者类自诬。
dàng shì shí yǐ gào yán wèi gōng gù tiān xià hào yuē luó zhī shén yú hàn zhī gōu dǎng
当是时,以告言为功,故天下号曰‘罗织’,甚于汉之钩党。
suī bì xià shǐ jìn chén fù xùn bǐ shàng bù zì bǎo gǎn yī yáo shǒu yǐ bèi kù lì yì zāi
虽陛下使近臣覆讯,彼尚不自保,敢一摇手以悖酷吏意哉!
qiě bèi wèn bù chéng zé zhòng lí qí cǎn rú zhāng qián xù lǐ ān jìng děng jiē shì yě
且被问不承,则重罹其惨,如张虔勖、李安静等皆是也。
jīn lài tiān zhī líng fā wù bì xià xiōng shù jiān yí cháo tíng yì ān chén yǐ yī mén bǎi kǒu bǎo nèi wài guān wú fù fǎn zhě
今赖天之灵, 发寤陛下,凶竖歼夷,朝廷乂安,臣以一门百口保内外官无复反者。
bì xià yǐ gào dié zhì fú tuī hòu ruò fǎn yǒu duān chén qǐng zuò zhī ér bù gào
陛下以告牒置弗推,后若反有端,臣请坐知而不告。
hòu yuè yuē qián zǎi xiàng wu shùn kě xiàn wǒ wèi yín xíng zhǔ wén gōng zhī yán nǎi de zhèn xīn
”后悦曰:“前宰相务顺可,陷我为淫刑主, 闻公之言,乃得朕心。
cì yín qiān liǎng
”赐银千两。
shèng lì sān nián jìn tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
圣历三年,进同凤阁鸾台平章事。
qiān fèng gé shì láng é jiān xiāng wáng fǔ zhǎng shǐ yǐ mǔ lǎo nà zhèng guī shì nǎi zhào yǐ xiāng wáng fǔ zhǎng shǐ shì jí yuè yú fù jiān xià guān shàng shū tóng fèng gé luán tái sān pǐn
迁凤阁侍郎,俄兼相王府长史,以母老纳政归侍,乃诏以相王府长史侍疾,月余,复兼夏官尚书、同凤阁鸾台三品。
chóng jiàn yán chén shì xiāng wáng ér xià guān běn bīng chén fēi xī sǐ kǒng bù yì wáng
崇建言: “臣事相王,而夏官本兵,臣非惜死,恐不益王。
nǎi zhào gǎi chūn guān
”乃诏改春官。
zhāng yì zhī sī yǒu qǐng yú chóng chóng bù nà yì zhī zèn yú hòu jiàng sī pū qīng yóu tóng fèng gé luán tái sān pǐn
张易之私有请于崇,崇不纳,易之谮于后,降司仆卿,犹同凤阁鸾台三品。
chū wèi líng wǔ dào dà zǒng guǎn
出为灵武道大总管。
zhāng jiǎn zhī děng móu zhū èr zhāng chóng shì zì zhūn suǒ hái suì cān jì yì
张柬之等谋诛二张,崇适自屯所还,遂参计议。
yǐ gōng fēng liáng xiàn hòu shí fēng èr bǎi hù
以功封梁县侯,实封二百户。
hòu qiān shàng yáng gōng zhōng zōng lǜ bǎi guān qǐ jū wáng gōng gēng xiāng qìng chóng dú liú tì
后迁上阳宫,中宗率百官起居,王公更相庆,崇独流涕。
jiǎn zhī děng yuē jīn qǐ tì qì shí yá
柬之等曰:“今岂涕泣时邪?
kǒng gōng huò yóu cǐ shǐ
恐公祸由此始。
chóng yuē bǐ yǔ tǎo nì bù zú yǐ yǔ gōng rán shì tiān hòu jiǔ wéi jiù zhǔ ér qì rén chén zhōng jié yě yóu cǐ huò zuì gān xīn yān
”崇曰:“比与讨逆,不足以语功,然事天后久,违旧主而泣, 人臣终节也,由此获罪甘心焉。
é wèi bó zhōu cì shǐ
”俄为亳州刺史。
hòu wǔ wáng bèi hài ér chóng dú miǎn
后五王被害,而崇独免。
lì sòng cháng yuè xǔ sì zhōu
历宋、 常、越、许四州。
ruì zōng lì bài bīng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn jìn zhōng shū lìng
睿宗立,拜兵部尚书、同中书门下三品,进中书令。
xuán zōng zài dōng gōng tài píng gōng zhǔ gàn zhèng sòng wáng chéng qì děng fēn diǎn xián jiù jìn bīng
玄宗在东宫,太平公主干政,宋王成器等分典闲厩、禁兵。
chóng yǔ sòng jǐng jiàn qǐng zhǔ jiù dōng dōu chū zhū wáng wèi cì shǐ yǐ yī rén xīn
崇与宋璟建请主就东都,出诸王为刺史,以壹人心。
dì yǐ wèi zhǔ zhǔ nù
帝以谓主,主怒。
tài zǐ jù shàng shū yǐ chóng děng shuò jiān wáng shì qǐng jiā zuì biǎn wèi shēn zhōu cì shǐ
太子惧,上疏以崇等槊间王室, 请加罪,贬为申州刺史。
yí xú lù èr zhōu qiān yáng zhōu zhǎng shǐ
移徐、潞二州,迁扬州长史。
zhèng tiáo jiǎn sù rén wéi jì dé yú bēi
政条简肃,人为纪德于碑。
xǐ tóng zhōu cì shǐ
徙同州刺史。
xiān tiān èr nián xuán zōng jiǎng wǔ xīn fēng
先天二年,玄宗讲武新丰。
gù shì tiān zǐ xíng xìng mù shǒu zài sān bǎi lǐ zhě de yì xíng zài
按传统,天子行幸出巡,方圆三百里内的州郡牧守官员,都要到皇帝行宫朝见。
shí dì yì mì zhào chóng chóng zhì dì fāng liè wèi bīn jí zhào jiàn dì yuē gōng zhī liè hu
时帝亦密召崇,崇至,帝方猎渭滨,即召见,帝曰:“公知猎乎?
duì yuē shǎo suǒ xí yě
”对曰:“少所习也。
chén nián èr shí jū guǎng chéng zé yǐ hū yīng zhú shòu wéi lè
臣年二十,居广成泽,以呼鹰逐兽为乐。
zhāng jǐng cáng wèi chén dāng wèi wáng zuǒ wú zì qì gù zhé jié dú shū suì dài zuì jiàng xiàng
张憬藏谓臣当位王佐,无自弃,故折节读书,遂待罪将相。
rán shǎo wèi liè shī lǎo ér yóu néng
然少为猎师,老而犹能。
dì yuè yǔ jù chí zhú huǎn sù rú zhǐ dì huan shén
”帝悦,与俱驰逐,缓速如旨,帝欢甚。
jì ba nǎi zī tiān xià shì gǔn gǔn bù zhī juàn
既罢,乃咨天下事,衮衮不知倦。
dì yuē qīng yi suì xiāng zhèn
帝曰:“卿宜遂相朕。
chóng zhī dì dà dù ruì yú zhì nǎi xiān shè shì yǐ jiān dì yì jí yáng bù xiè dì guài zhī
”崇知帝大度,锐于治,乃先设事以坚帝意,即阳不谢,帝怪之。
chóng yīn guì zòu chén yuàn yǐ shí shì wén bì xià dù bù kě xíng chén gǎn cí
崇因跪奏:“臣愿以十事闻,陛下度不可行,臣敢辞。
dì yuē shì wèi zhèn yán zhī
”帝曰:“试为朕言之。
chóng yuē chuí gǒng yǐ lái yǐ jùn fǎ shéng xià
”崇曰:“垂拱以来,以峻法绳下;
chén yuàn zhèng xiān rén shù kě hu
臣愿政先仁恕,可乎?
cháo tíng fù shī qīng hǎi wèi yǒu qiān fù zhī huǐ
朝廷覆师青海,未有牵复之悔;
chén yuàn bù xìng biān gōng kě hu
臣愿不幸边功,可乎?
bǐ lái rén nìng mào chù xiàn wǎng jiē dé yǐ chǒng zì jiě
比来壬佞冒触宪网,皆得以宠自解;
chén yuàn fǎ xíng zì jìn kě hu
臣愿法行自近,可乎?
hòu shì lín cháo hóu shé zhī rèn chū yān rén zhī kǒu
后氏临朝,喉舌之任出阉人之口;
chén yuàn huàn shù bù yǔ zhèng kě hu
臣愿宦竖不与政,可乎?
qī lǐ gòng xiàn yǐ zì mèi yú shàng gōng qīng fāng zhèn jìn yì wèi zhī
戚里贡献以自媚于上,公卿方镇浸亦为之;
chén yuàn zū fù wài yī jué zhī kě hu
臣愿租赋外一绝之,可乎?
wài qī guì zhǔ gēng xiāng yòng shì bān xù huāng zá
外戚贵主更相用事,班序荒杂;
chén qǐng qī shǔ bù rèn tái shěng kě hu
臣请戚属不任台省,可乎?
xiān cháo xiè xiá dà chén kuī jūn chén zhī yán
先朝亵狎大臣,亏君臣之严;
chén yuàn bì xià jiē zhī yǐ lǐ kě hu
臣愿陛下接之以礼,可乎?
yàn qīn róng wéi yuè jiāng yǐ zhōng bèi zuì zì shì zhèng chén jǔ shé
燕钦融、韦月将以忠被罪, 自是诤臣沮折;
chén yuàn qún chén jiē de pī nì lín fàn jì huì kě hu
臣愿群臣皆得批逆鳞,犯忌讳,可乎?
wǔ hòu zào fú xiān sì shàng huáng zào jīn xiān yù zhēn èr guān fèi jù bǎi wàn
武后造福先寺,上皇造金仙、 玉真二观,费钜百万;
chén qǐng jué dào fó yíng zào kě hu
臣请绝道佛营造,可乎?
hàn yǐ lù mǎng yán liáng luàn tiān xià guó jiā wéi shèn
汉以禄、莽、阎、梁乱天下,国家为甚;
chén yuàn tuī cǐ jiàn jiè wèi wàn dài fǎ kě hu
臣愿推此鉴戒为万代法,可乎?
dì yuē zhèn néng xíng zhī
”帝曰:“朕能行之。
chóng nǎi dùn shǒu xiè
”崇乃顿首谢。
yì rì bài bīng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
翌日, 拜兵部尚书、同中书门下三品。
fēng liáng guó gōng
封梁国公。
qiān zǐ wēi lìng
迁紫微令。
gù cí shí fēng nǎi tíng jiù shí cì xīn fēng bǎi hù
固辞实封,乃停旧食,赐新封百户。
zhōng zōng shí jìn qī zòu dù sēng ní wēn hù qiáng dīng yīn bì fù yì
中宗时,近戚奏度僧尼,温户强丁因避赋役。
zhì shì chóng jiàn yán fú bù zài wài wù zhī yú xīn
至是,崇建言:“佛不在外,悟之于心。
xíng shì lì yì shǐ cāng shēng ān wěn shì wèi fó lǐ
行事利益,使苍生安稳,是谓佛理。
wū yòng jiān rén yǐ mì zhēn jiào
乌用奸人以汨真教?
dì shàn zhī zhào tiān xià tài sēng wěi làn fā ér nóng zhě yú wàn èr qiān rén
”帝善之,诏天下汰僧伪滥,发而农者余万二千人。
chóng cháng yú dì qián xù cì láng lì dì zuǒ yòu gù bù zhǔ qí yǔ
崇尝于帝前序次郎吏,帝左右顾,不主其语。
chóng jù zài sān yán zhī zú bù dá chóng qū chū
崇惧,再三言之,卒不答,崇趋出。
nèi shì gāo lì shì yuē bì xià xīn jí wèi yi yǔ dà chén cái kě fǒu
内侍高力士曰:“陛下新即位,宜与大臣裁可否。
jīn chóng jí yán bì xià bù yīng fēi xū huái nà huì zhě
今崇亟言,陛下不应,非虚怀纳诲者。
dì yuē wǒ rèn chóng yǐ zhèng dà shì wú dāng yǔ jué zhì yòng láng lì chóng gù bù néng ér zhòng fán wǒ yá
”帝曰:“我任崇以政,大事吾当与决,至用郎吏,崇顾不能而重烦我邪?
chóng wén nǎi ān
”崇闻乃安。
yóu shì jìn xián tuì bù xiào ér tiān xià zhì
由是进贤退不肖而天下治。
kāi yuán sì nián shān dōng dà huáng mín jì qiě bài zuò shì shí miáo bù gǎn bǔ
开元四年,山东大蝗,民祭且拜,坐视食苗不敢捕。
chóng zòu shī yún bǐng bǐ máo zéi fù bì yán huǒ
崇奏:“《诗》云:‘秉彼蟊贼,付畀炎火。
hàn guāng wǔ zhào yuē miǎn shùn shí zhèng quàn dū nóng sāng
’汉光武诏曰:‘勉顺时政,劝督农桑。
qù bǐ míng yù yǐ jí máo zéi
去彼螟域,以及蟊贼。
cǐ chú huáng yì yě
’ 此除蝗谊也。
qiě huáng wèi rén yì qū yòu tián jiē yǒu zhǔ shǐ zì jiù qí de bì bù dàn quàn
且蝗畏人易驱,又田皆有主,使自救其地,必不惮劝。
qǐng yè shè huǒ kǎn qí páng qiě fén qiě yì huáng nǎi kě jǐn
请夜设火,坎其旁,且焚且瘗,蝗乃可尽。
gǔ yǒu tǎo chú bù shèng zhě tè rén bù yòng mìng ěr
古有讨除不胜者,特人不用命耳。
nǎi chū yù shǐ wèi bǔ huáng shǐ fēn dào shā huáng
”乃出御史为捕蝗使,分道杀蝗。
biàn zhōu cì shǐ ní ruò shuǐ shàng yán chú tiān zāi zhě dāng yǐ dé xī liú cōng chú huáng bù kè ér hài yù shén
汴州刺史倪若水上言:“除天灾者当以德,昔刘聪除蝗不克而害愈甚。
jù yù shǐ bù yīng mìng
”拒御史不应命。
chóng yí shū qiào zhī yuē cōng wěi zhǔ dé bù shèng xiān jīn xiān bù shèng dé
崇移书诮之曰:“聪伪主,德不胜祆,今祆不胜德。
gǔ zhě liáng shǒu huáng bì qí jìng wèi xiū dé kě miǎn bǐ jiāng wú dé zhì rán hu
古者良守,蝗避其境,谓修德可免,彼将无德致然乎?
jīn zuò shì shí miáo rěn ér bù jiù yīn yǐ wú nián cì shǐ qí wèi hé
今坐视食苗,忍而不救,因以无年, 刺史其谓何?
ruò shuǐ jù nǎi zòng bǔ de huáng shí sì wàn dàn
”若水惧,乃纵捕,得蝗十四万石。
shí yì zhě xuān huá dì yí fù yǐ wèn chóng duì yuē yōng rú ní wén bù zhī biàn
时议者喧哗,帝疑,复以问崇, 对曰:“庸儒泥文不知变。
shì gù yǒu wéi jīng ér hé dào fǎn dào ér shì quán zhě
事固有违经而合道,反道而适权者。
xī wèi shì shān dōng huáng xiǎo rěn bù chú zhì rén xiāng shí
昔魏世山东蝗,小忍不除,至人相食;
hòu zòu yǒu huáng cǎo mù jiē jǐn niú mǎ zhì xiāng dàn máo
后奏有蝗,草木皆尽,牛马至相啖毛。
jīn fēi huáng suǒ zài chōng mǎn jiā fù fán xi qiě hé nán hé běi jiā wú sù cáng yī bù huò zé liú lí ān wēi xì zhī
今飞蝗所在充满,加复蕃息,且河南、河北家无宿藏,一不获则流离,安危系之。
qiě tǎo huáng zòng bù néng jǐn bù yù yú yǎng yǐ yí huàn hu
且讨蝗纵不能尽,不愈于养以遗患乎?
dì rán zhī
”帝然之。
huáng mén jiān lú huái shèn yuē fán tiān zāi ān kě yǐ rén lì zhì yě
黄门监卢怀慎曰:“凡天灾,安可以人力制也!
qiě shā chóng duō bì lì hé qì
且杀虫多,必戾和气。
yuàn gōng sī zhī
愿公思之。
chóng yuē xī chǔ wáng tūn zhì ér jué jí chōu shū áo duàn shé fú nǎi jiàng
”崇曰:“昔楚王吞蛭而厥疾瘳,叔敖断虵福乃降。
jīn huáng xìng kě qū ruò zòng zhī gǔ qiě jǐn rú bǎi xìng hé
今蝗幸可驱,若纵之,谷且尽,如百姓何?
shā chóng jiù rén huò guī yú chóng bù yǐ wěi gōng yě
杀虫救人,祸归于崇,不以诿公也!
huáng hài qì xī
”蝗害讫息。
yú shì dì fāng gōng wàn jī zhāo xī xún dǎi tā zǎi xiàng wèi dì wēi jué jiē qiān dàn wéi dú chóng zuǒ cái jué gù de zhuān rèn
于是,帝方躬万机,朝夕询逮,它宰相畏帝威决,皆谦惮,唯独崇佐裁决,故得专任。
chóng dì shē pì yīn jìn shě kè lú
崇第赊僻,因近舍客庐。
huì huái shèn zú chóng bìng nè zhàn yí gào fán dà zhèng shì dì bì lìng yuán qián yào jiù zī yān
会怀慎卒,崇病{疒占}移告,凡大政事,帝必令源乾曜就咨焉。
qián yào suǒ zòu shàn dì zé yuē shì bì chóng huà zhī
乾曜所奏善,帝则曰:“是必崇画之。
yǒu bù hé zé yuē hú bù wèn chóng
”有不合,则曰:“胡不问崇?
qián yào xiè qí wèi yě nǎi yǐ
”乾曜谢其未也,乃已。
dì yù chóng zì jìn zhào xǐ yù sì fāng guǎn rì qiǎn wèn shí yǐn qǐ jū gāo yī shàng shí zhǒng dào
帝欲崇自近,诏徙寓四方馆,日遣问食饮起居,高医、 尚食踵道。
chóng yǐ guǎn jú huá dà bù gǎn jū
崇以馆局华大,不敢居。
dì shǐ yǔ chóng yuē hèn bù chǔ jìn zhōng cǐ hé bì
帝使语崇曰:“恨不处禁中,此何避?
jiǔ zhī zǐ wēi shǐ zhào huì shòu yí rén qiú dāng sǐ
”久之, 紫微史赵诲受夷人赇,当死。
chóng sù qīn yǐ shǔ zòu yíng jiǎn dì bú yuè
崇素亲倚,署奏营减,帝不悦。
shí qǔ shè jīng shī wéi huì bù yuán
时曲赦京师,惟诲不原。
chóng huáng jù shàng hái zǎi zhèng yǐn sòng jǐng dài nǎi yǐ kāi fǔ yí tóng sān sī bà zhèng shì
崇惶惧,上还宰政,引宋璟代,乃以开府仪同三司罢政事。
dì jiāng xìng dōng dōu ér tài miào wū zì huài dì wèn zǎi xiàng sòng jǐng sū tǐng tóng duì yuē sān nián zhī sàng wèi zhōng bù kě yǐ xíng xìng
帝将幸东都,而太庙屋自坏,帝问宰相,宋璟、苏颋同对曰:“三年之丧未终, 不可以行幸。
huài yā zhī biàn tiān suǒ yǐ shì jiào jiè bì xià yi tíng dōng xún xiū dé yǐ dá zhì qiǎn
坏压之变,天所以示教戒,陛下宜停东巡,修德以答至谴。
dì yǐ wèn chóng duì yuē chén wén duò qǔ fú jiān gù diàn yǐ yíng miào ér táng yīn zhī
”帝以问崇,对曰:“臣闻隋取苻坚故殿以营庙,而唐因之。
qiě shān yǒu xiǔ huài nǎi bēng kuàng mù jī nián ér mù zì dāng dù hu
且山有朽坏乃崩,况木积年而木自当蠹乎。
dàn huài yǔ háng huì bù yuán xíng ér huài
但坏与行会,不缘行而坏。
qiě bì xià yǐ guān zhōng wú nián lún xiǎng gào láo yīn yǐ xìng dōng dōu suǒ yǐ wéi rén bù wéi jǐ yě
且陛下以关中无年,轮饷告劳,因以幸东都,所以为人不为己也。
bǎi sī yǐ jiè gòng nǐ jì jù qǐng chē jià rú xíng qī
百司已戒,供拟既具,请车驾如行期。
jiù miào nán fù wán jǐn fèng shén zhǔ shě tài jí diàn
旧庙难复完,尽奉神主舍太极殿?
gèng zuò xīn miào shēn chéng fèng dà xiào zhī dé yě
更作新庙,申诚奉,大孝之德也。
dì yuē qīng yán zhèng qì zhèn yì
”帝曰:“卿言正契朕意。
cì juàn èr bǎi pǐ zhào suǒ sī rú chóng yán tiān zǐ suì dōng
”赐绢二百匹,诏所司如崇言,天子遂东。
yīn zhào wǔ rì yī cān rù gé gòng fèng
因诏五日一参,入阁供奉。
bā nián shòu tài zǐ shǎo bǎo yǐ jí bù bài
八年,授太子少保,以疾不拜。
míng nián zú nián qī shí èr
明年卒,年七十二。
zèng yáng zhōu dà dū dū shì yuē wén xiàn
赠扬州大都督,谥曰文献。
shí qī nián zhuī zèng tài zǐ tài bǎo
十七年,追赠太子太保。
chóng xī zī chǎn lìng zhū zǐ gè yǒu dìng fēn
崇析赀产,令诸子各有定分。
zhì lìng yuē
治令曰:
bǐ jiàn dá huàn zhī yì duō pín kùn zhì zhū chǐ shì jìng wú lùn qū zhí jūn shòu jié dǐ
比见达宦之裔多贫困,至铢尺是竞,无论曲直,均受絜,诋。
tián zhái shuǐ wèi jì gòng yǒu zhī zhì xiāng tuī yǐ yǐ dùn fèi
田宅水硙既共有之,至相推倚以顿废。
lù gǔ shí bāo gǔ dá zhě yě yì xiān yǒu dìng fēn yǐ jué hòu zhēng
陆贾、石苞,古达者也,亦先有定分,以绝后争。
xī yáng zhèn zhào míng lú zhí zhāng huàn xián yǐ báo zàng zhī zhēn shí qù shēn guì sù xiǔ ěr
昔杨震、赵明、卢植、张奂咸以薄葬,知真识去身,贵速朽耳。
fu hòu zàng zhī jiā liú yú sú yǐ shē mí wèi xiào lìng sǐ zhě lù shī bào hái kě bù tòng zāi
夫厚葬之家流于俗,以奢靡为孝,令死者戮尸暴骸,可不痛哉!
sǐ zhě wú zhī zì tóng fèn tǔ qǐ fán shē zàng
死者无知,自同粪土,岂烦奢葬;
shǐ qí yǒu zhī shén bù zài jiù hé yòng pò zī xùn chǐ hu
使其有知,神不在柩,何用破赀徇侈乎?
wú wáng liǎn yǐ cháng fú sì shí yī gè yī chēng
吾亡,敛以常服,四时衣各一称。
xìng bù xǐ guān yī wú yǐ rù mù
性不喜冠衣,毋以入墓。
zǐ yī yù dài zú biàn yú tǐ
紫衣玉带,足便于体。
jīn zhī fó jīng luō shén suǒ yì yáo xìng yǔ zhī duì fān ér xìng mìng bù yán guó yì suí miè
今之佛经,罗什所译,姚兴与之对翻,而兴命不延,国亦随灭。
liáng wǔ dì shēn wéi sì nú qí hú tài hòu yǐ liù gōng rù dào jiē wáng guó tiǎn jiā
梁武帝身为寺奴,齐胡太后以六宫入道,皆亡国殄家。
jìn xiào hé huáng dì fā shǐ shú shēng tài píng gōng zhǔ wǔ sān sī děng dù rén zào sì shēn yīng yí lù wèi tiān xià xiào
近孝和皇帝发使赎生,太平公主、武三思等度人造寺,身婴夷戮,为天下笑。
wǔ dì zhī shí fù bù sàng zi xiōng bù kū dì zhì rén shòu wú xiōng duǎn yě
五帝之时,父不丧子,兄不哭弟,致仁寿,无凶短也。
xià dǎi sān wáng guó zuò yán jiǔ qí chén zé péng zǔ lǎo dān jiē de cháng líng cǐ shí wú fú qǐ chāo jīng zhù xiàng lì yá
下逮三王,国祚延久,其臣则彭祖、老聃皆得长龄,此时无佛,岂抄经铸像力邪?
yuán sǐ sàng zào jīng xiàng yǐ wéi zhuī fú
缘死丧造经像,以为追福。
fu sǐ zhě shēng zhī cháng gǔ suǒ bù miǎn bǐ jīng yǔ xiàng hé suǒ shī wéi
夫死者生之常,古所不免,彼经与像何所施为?
ér cáo shèn bù dé wèi cǐ
儿曹慎不得为此!
chóng yóu zhǎng lì dào chǔ jué wú yān sī
崇尤长吏道,处决无淹思。
sān wèi zǎi xiàng cháng jiān bīng bù gù zhūn wù chì hòu shì mǎ chǔ xiè wú bù ān jì
三为宰相,常兼兵部,故屯戊斥候、 士马储械,无不谙记。
xuán zōng chū lì bīn lǐ dà chén gù lǎo yā zūn yù chóng měi jiàn biàn diàn bì wèi zhī xìng qù zhé lín xuān yǐ sòng tā xiāng mò rú yě
玄宗初立,宾礼大臣故老,雅尊遇崇,每见便殿,必为之兴, 去辄临轩以送,它相莫如也。
shí chéng quán qi gàn zhèng zhī hòu gāng jì dà huài xiān tiān mò zǎi xiàng zhì shí qī rén tái shěng yào zhí bù kě shǔ
时承权戚干政之后,纲纪大坏,先天末,宰相至十七人,台省要职不可数。
chóng cháng xiān yǒu sī ba rǒng zhí xiū zhì dù zé bǎi guān gè dāng qí cái qǐng wú guǎng shì dào wú shù yí lì
崇常先有司罢冗职,修制度,择百官各当其材,请无广释道, 无数移吏。
yáo shì tiān zǐ zé chéng yú xià ér quán guī yú shàng yǐ
繇是天子责成于下,而权归于上矣。
rán zī quán jué
然资权谲。
shǐ wèi tóng zhōu zhāng shuō yǐ sù hàn fěng zhào yàn zhāo hé chóng
始为同州,张说以素憾,讽赵彦昭劾崇。
jí dāng guó shuō jù qián yì qí wáng shēn kuǎn
及当国,说惧,潜诣岐王申款。
chóng tā rì cháo zhòng qū chū chóng yè zhǒng wèi yǒu jí zhuàng dì zhào wèn zhī duì yuē chén sǔn zú
崇它日朝,众趋出,崇曳踵为有疾状,帝召问之,对曰:“臣损足。
yuē wú shén tòng hu
”曰: “无甚痛乎?
yuē chén xīn yǒu yōu tòng bù zài zú
”曰:“臣心有忧,痛不在足。
wèn yǐ gù yuē qí wáng bì xià ài dì zhāng shuō fǔ chén ér mì chéng chē chū rù wáng jiā kǒng wèi suǒ wù gù yōu zhī
”问以故,曰:“岐王陛下爱弟,张说辅臣,而密乘车出入王家,恐为所误,故忧之。
yú shì chū shuō xiāng zhōu
”于是出说相州。
wèi zhī gǔ chóng suǒ yǐn jí tóng liè shāo qīng zhī chū shè lì bù shàng shū zhī dōng dōu xuǎn zhī gǔ hàn yān
魏知古,崇所引,及同列,稍轻之,出摄吏部尚书,知东都选,知古憾焉。
shí chóng èr zi zài luò tōng bīn kè kuì yí píng jiù qǐng tuō
时崇二子在洛,通宾客馈遗,凭旧请托。
zhī gǔ guī xī yǐ wén
知古归,悉以闻。
tā rì dì zhào chóng yuē qīng zǐ cái hu jiē ān zài
他日,帝召崇曰:“卿子才乎,皆安在?
chóng chuāi zhī dì yì yuē chén èr zi fēn sī dōng dōu qí wéi rén duō yù ér guǎ shèn shì bì cháng yǐ shì gàn wèi zhī gǔ
” 崇揣知帝意,曰:“臣二子分司东都,其为人多欲而寡慎,是必尝以事干魏知古。
dì shǐ yǐ chóng sī qí zi huò wèi yǐn wēi yǐ yán dòng zhī
” 帝始以崇私其子,或为隐,微以言动之。
jí wén nǎi dà xǐ wèn ān cóng de zhī
及闻,乃大喜,问:“安从得之?
duì yuē zhī gǔ chén suǒ jiàn yě chén zǐ bì wèi qí jiàn dé ér qǐng zhī
”对曰: “知古,臣所荐也,臣子必谓其见德而请之。
dì yú shì ài chóng bù sī ér báo zhī gǔ yù chì zhī
”帝于是爱崇不私而薄知古,欲斥之。
chóng yuē chén zǐ wú zhuàng ráo bì xià fǎ ér zhú zhī gǔ wài bì wèi bì xià sī chén
崇曰:“臣子无状,桡陛下法,而逐知古,外必谓陛下私臣。
nǎi zhǐ rán zú ba wèi gōng bù shàng shū
”乃止,然卒罢为工部尚书。
chóng shǐ míng yuán chóng yǐ yǔ tū jué huà là tóng míng wǔ hòu shí yǐ zì xíng
崇始名元崇,以与突厥叱剌同名,武后时以字行;
zhì kāi yuán shì bì dì hào gèng yǐ jīn míng
至开元世,避帝号,更以今名。
sān zi yí yì yì jiē zhì qīng cì shǐ
三子:彝、异、弈,皆至卿、刺史。
yì shǎo xiū jǐn
弈少修谨。
shǐ chóng yù shǐ bù yuè guān cì ér xí zhī lì dào gù zì yòu qiān niú jìn zhì tài zǐ shè rén jiē píng qiān
始,崇欲使不越官次而习知吏道,故自右千牛进至太子舍人,皆平迁。
kāi yuán zhōng yǒu shì wǔ líng yǒu sī yǐ yīng quǎn cóng yì yuē fēi lǐ yě
开元中,有事五陵,有司以鹰犬从,弈曰:“非礼也。
zòu ba zhī
”奏罢之。
qǐng zhì jù wèi suī yáng tài shǒu zhào shòu tài pú qīng
请治剧,为睢阳太守,召授太仆卿。
hòu wèi shàng shū yòu chéng
后为尚书右丞。
zi hóng jū yòu xiāng niú xiān kè mù fǔ
子闳,居右相牛仙客幕府。
xiān kè bìng shén hóng qiáng shǐ jiàn yì jí lú huàn wèi zǎi xiàng xiān kè qī yǐ wén hóng zuò sǐ yì biǎn yǒng yáng tài shǒu zú
仙客病甚,闳强使荐弈及卢奂为宰相,仙客妻以闻,闳坐死,弈贬永阳太守,卒。
zēng sūn hé xù
曾孙合、勖。
hé yuán hé zhōng jìn shì jí dì diào wǔ gōng wèi shàn shī shì hào yáo wǔ gōng zhě
合,元和中进士及第,调武功尉,善诗,世号姚武功者。
qiān jiān chá yù shǐ lèi zhuǎn gěi shì zhōng
迁监察御史,累转给事中。
fèng xiān féng yì èr xiàn mín su niú yáng shǐ duó qí tián zhào měi yuán zhǔ bù zhū chóu fù àn wěi yǐ tián guī shǐ hé hé fā qí sī yǐ de hái mín
奉先、冯翊二县民诉牛羊使夺其田,诏美原主簿朱俦复按,猥以田归使,合劾发其私,以地还民。
lì shǎn guó guān chá shǐ zhōng mì shū jiān
历陕虢观察使,终秘书监。
xù zì sī qín
勖字斯勤。
cháng qìng chū zhuó jìn shì dì shù wèi shǐ fǔ biǎo pì jìn jiān chá yù shǐ zuǒ yán tiě shǐ wu
长庆初擢进士第,数为使府表辟,进监察御史,佐盐铁使务。
lèi qiān jiàn yì dài fū gèng hú cháng èr zhōu cì shǐ
累迁谏议大夫,更湖、常二州刺史。
wèi zǎi xiàng lǐ dé yù hòu shàn
为宰相李德裕厚善。
jí dé yù wèi líng hú táo děng zèn zhú zhì suǒ zhī dǎng wú gǎn tōng láo wèn
及德裕为令狐绹等谮逐,擿索支党,无敢通劳问;
jì hǎi shàng jiā wú zī bìng wú tāng jì xù shù kuì xiǎng hòu wèn bù fù shí wèi hòu bó
既海上,家无资,病无汤剂,勖数馈饷候问,不傅时为厚薄。
zhōng kuí wáng fù
终夔王傅。
zì zuò shòu cáng yú wàn ān shān nán yuán chóng yíng zhī páng shǔ zhào yuē jì jū xué fén yuē fù zhēn táng zhōng zhuó dāo tǔ wèi chuáng yuē huà tái ér kè shí gào hòu shì
自作寿藏于万安山南原崇茔之旁,署兆曰“寂居穴”,坟曰“复真堂”, 中叕刂土为床曰“化台”,而刻石告后世。
sòng jǐng xíng zhōu nán hé rén
宋璟,邢州南和人。
qī shì zǔ biàn wèi yuán wèi lì bù shàng shū
七世祖弁为元魏吏部尚书。
jǐng gěng jiè yǒu dà jié hào xué gōng wén cí jǔ jìn shì zhōng dì
璟耿介有大节,好学,工文辞, 举进士中第。
diào shàng dǎng wèi wèi jiān chá yù shǐ qiān fèng gé shè rén
调上党尉,为监察御史,迁凤阁舍人。
jū guān gěng zhèng wǔ hòu gāo qí cái
居官鲠正,武后高其才。
zhāng yì zhī wū yù shǐ dài fū wèi yuán zhōng yǒu bù chén yǔ yǐn zhāng shuō wèi yàn jiāng tíng biàn shuō huáng jù jǐng wèi shuō yuē míng yì zhì zhòng bù kě xiàn zhèng rén yǐ qiú gǒu miǎn
张易之诬御史大夫魏元忠有不臣语,引张说为验,将廷辩,说惶遽,璟谓说曰:“名义至重,不可陷正人以求苟免。
yuán cǐ shòu zhé fēn xiāng duō yǐ
缘此受谪,芬香多矣。
ruò bù cè zhě wú qiě kòu gé jiù jiāng yǔ zi xié sǐ
若不测者,吾且叩阁救,将与子偕死。
shuō gǎn qí yán yǐ shí duì yuán zhōng miǎn sǐ
”说感其言,以实对,元忠免死。
jǐng hòu qiān zuǒ tái yù shǐ zhōng chéng huì fēi shū gào zhāng chāng zōng yǐn xiāng gōng guān jí xiōng zhě jǐng qǐng qióng zhì hòu yuē yì zhī děng yǐ zì yán yú zhèn
璟后迁左台御史中丞,会飞书告张昌宗引相工观吉凶者,璟请穷治,后曰: “易之等已自言于朕。
jǐng yuē móu fǎn wú róng yǐ shǒu yuán qǐng xià lì míng guó fǎ
”璟曰:“谋反无容以首原,请下吏明国法。
yì zhī děng guì chǒng chén yán zhī qiě yǒu huò rán jī yú yì suī sǐ bù huǐ
易之等贵宠, 臣言之且有祸,然激于义,虽死不悔。
hòu bù yì yáo jù chuán zhào lìng chū jǐng yuē jīn qīn fèng dé yīn bù fán zǎi xiàng shàn xuān wáng mìng
”后不怿,姚遽传诏令出,璟曰:“今亲奉德音,不烦宰相擅宣王命。
hòu yì jiě xǔ shōu yì zhī děng jiù yù
”后意解,许收易之等就狱。
é zhào yuán zhī chì èr zhāng yì jǐng xiè jǐng bú jiàn yuē gōng shì gōng yán zhī ruò sī jiàn fǎ wú sī yě
俄诏原之,敕二张诣璟谢,璟不见,曰:“公事公言之,若私见,法无私也。
gù zuǒ yòu tàn yuē wú huǐ bù xiān suì shù zǐ shǒu ér lìng luàn guó jīng
”顾左右叹曰:“吾悔不先碎竖子首而令乱国经。
cháng yàn cháo táng èr zhāng liè qīng sān pǐn jǐng jiē liù pǐn jū xià zuò
”尝宴朝堂,二张列卿三品,璟阶六品,居下坐。
yì zhī chǎn shì jǐng xū wèi yī yuē gōng dì yī rén hé xià zuò
易之谄事璟,虚位揖曰:“公第一人,何下坐?
jǐng yuē cái liè pǐn bēi qīng wèi dì yī hé yá
”璟曰:“才劣品卑,卿谓第一何邪?
shì shí cháo tíng yǐ yì zhī děng nèi chǒng bù míng qí guān hū yì zhī wǔ láng chāng zōng liù láng
”是时朝廷以易之等内宠,不名其官,呼易之“五郎”,昌宗“六郎”。
zhèng shàn guǒ wèi jǐng yuē gōng nài hé wèi wǔ láng wèi qīng
郑善果谓璟曰: “公奈何谓五郎为卿?
jǐng yuē yǐ guān zhèng dāng wèi qīng
”璟曰:“以官正当为卿。
jūn fēi qí jiā nú hé láng zhī yún
君非其家奴,何郎之云?
huì yǒu sàng gào mǎn rù cháo gōng qīng yǐ cì yè tōng lǐ yì
”会有丧,告满入朝,公卿以次谒,通礼意。
yì zhī děng hòu zhì cù bù qián jǐng jǔ hù què yī wěi wěi
易之等后至,促步前,璟举笏却揖唯唯。
gù jī yuàn cháng yù zhòng shāng hòu zhī zhī de miǎn
故积怨,常欲中伤,后知之,得免。
rán yǐ shù wǔ zhǐ zhào àn yù yáng zhōu jǐng zòu àn zhōu xiàn cái jiān chá yù shǐ zhí ěr
然以数忤旨,诏按狱扬州,璟奏:“按州县,才监察御史职耳。
yòu zhào àn yōu zhōu dū du qū tū zhòng xiáng cí yuē yù shǐ zhōng chéng fēi dà shì bù chū shǐ
”又诏按幽州都督屈突仲翔,辞曰:“御史中丞非大事不出使。
zhòng xiáng zuì zhǐ zāng jīn shǐ chén wǎng cǐ bì yǒu wēi chén zhě
仲翔罪止赃,今使臣往,此必有危臣者。
jì ér zhào fù li jiào shǐ lǒng shǔ jǐng fù yán lǒng yòu wú biàn chén yǐ zhōng chéng fù li jiào fēi cháo tíng gù shì
”既而诏副李峤使陇、蜀,璟复言:“陇右无变,臣以中丞副李峤,非朝廷故事。
zhōng cí
”终辞。
yì zhī chū jì jǐng chū zé hé zòu zhū zhī jì bù xíng nǎi cì jǐng jiā hūn lǐ jiāng qiǎn kè cì shā zhī
易之初冀璟出则劾奏诛之,计不行, 乃伺璟〗家婚礼,将遣客刺杀之。
yǒu gào jǐng zhě jǐng chéng bì chē shě tā suǒ cì bù dé fā
有告璟者,璟乘庳车舍他所,刺不得发。
é èr zhāng sǐ nǎi miǎn
俄二张死,乃免。
shén lóng chū wèi lì bù shì láng
神龙初,为吏部侍郎。
zhōng zōng jiā qí zhí lìng jiān jiàn yì dài fū nèi gòng fèng zhàng xià yǔ yán dé shī
中宗嘉其直,令兼谏议大夫、内供奉,仗下与言得失。
qiān huáng mén shì láng
迁黄门侍郎。
wǔ sān sī hù zhēng chǒng shù yǒu qǐng yú jǐng
武三思怙烝宠,数有请于璟。
jǐng lì dá yuē jīn fù zǐ míng bì wáng yi yǐ hóu jiù dì ān dé shàng gàn cháo zhèng dú bú jiàn chǎn lù shì hu
璟厉答曰:“今复子明辟,王宜以侯就第,安得尚干朝政,独不见产、禄事乎?
hòu wéi yuè jiāng gào sān sī luàn gōng yè sān sī fěng yǒu sī lùn dà nì bù dào dì zhào shū sǐ jǐng qǐng fù yù àn zuì dì nù àn jīn chū cè mén wèi jǐng yuē zhèn wèi yǐ zhū yǐ shàng hé qǐng
”后韦月将告三思乱宫掖,三思讽有司论大逆不道,帝诏殊死,璟请付狱按罪,帝怒,岸巾出侧门,谓璟曰:“朕谓已诛矣, 尚何请?
jǐng yuē rén yán hòu sī sān sī bì xià bù wèn jí zhǎn zhī chén kǒng yǒu qiè yì zhě qǐng àn ér hòu xíng
”璟曰:“人言后私三思,陛下不问即斩之,臣恐有窃议者,请按而后刑。
dì yù nù
” 帝愈怒。
jǐng yuē qǐng xiān zhū chén bù rán zhōng bù fèng zhào
璟曰:“请先诛臣,不然,终不奉诏。
dì nǎi liú yuè jiāng lǐng nán
”帝乃流月将岭南。
huì hái jīng shī zhào jǐng quán jiǎn jiào bīng zhōu zhǎng shǐ wèi xíng yòu jiǎn jiào bèi zhōu cì shǐ
会还京师,诏璟权检校并州长史,未行,又检校贝州刺史。
shí hé běi shuǐ suì dà jī sān sī shǐ liǎn fēng zū jǐng jù bù yǔ gù wèi suǒ jǐ
时河北水,岁大饥,三思使敛封租, 璟拒不与,故为所挤。
lì kàng xiāng èr zhōu zhèng qīng yì lì xià wú gǎn fàn zhě
历杭、相二州,政清毅,吏下无敢犯者。
qiān luò zhōu zhǎng shǐ
迁洛州长史。
ruì zōng lì yǐ lì bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
睿宗立,以吏部尚书、同中书门下三品。
xuán zōng zài dōng gōng jiān yòu shù zǐ
玄宗在东宫,兼右庶子。
xiān shì cuī shí zhèng yīn diǎn xuǎn wèi qi jìn gàn duó zhì yíng yòng èr suì quē yóu bù néng gěi gēng zhì bǐ dōng xuǎn liú pǐn xiáo bìng jǐng yǔ shì láng li yì lú cóng yuàn chéng gé zhī quán zǒng píng yǔn
先是崔湜、 郑愔典选,为戚近干夺,至迎用二岁阙,犹不能给,更置比冬选,流品淆并,璟与侍郎李乂、卢从愿澄革之,铨总平允。
tài píng gōng zhǔ bù lì dōng gōng cháng zhù niǎn guāng fàn mén cì zhí zhèng yǐ fěng
太平公主不利东宫,尝驻辇光范门,伺执政以讽。
jǐng yuē tài zǐ yǒu dà gōng zōng cháo shè jì zhǔ yě ān dé yì yì
璟曰:“太子有大功,宗朝社稷主也,安得异议?
nǎi yǔ yáo chóng bái zòu chū gōng zhǔ zhū wáng yú wài dì bù néng yòng
”乃与姚崇白奏出公主诸王于外,帝不能用。
biǎn chǔ zhōu cì shǐ lì yǎn jì wèi sān zhōu hé běi àn chá shǐ jìn yōu zhōu dū du yǐ guó zǐ jì jiǔ liú shǒu dōng dōu qiān yōng zhōu zhǎng shǐ
贬楚州刺史, 历兖冀魏三州、河北按察使,进幽州都督,以国子祭酒留守东都,迁雍州长史。
xuán zōng kāi yuán chū yǐ yōng zhōu wèi jīng zhào fǔ fù wèi yǐn
玄宗开元初,以雍州为京兆府,复为尹。
jìn yù shǐ dài fū zuò xiǎo lèi wèi mù zhōu cì shǐ xǐ guǎng zhōu dū du
进御史大夫,坐小累为睦州刺史,徙广州都督。
guǎng rén yǐ zhú máo cí wū duō huǒ
广人以竹茅茨屋,多火。
jǐng jiào zhī táo wǎ zhù dǔ liè dǐ sì yuè sú shǐ zhī dòng yǔ lì ér wú huàn zāi
璟教之陶瓦筑堵,列邸肆,越俗始知栋宇利而无患灾。
zhào bài xíng bù shàng shū
召拜刑部尚书。
sì nián qiān lì bù jiān shì zhōng
四年,迁吏部兼侍中。
dì xìng dōng dōu cì xiáo gǔ chí dào ài jī yōng chē qí dì mìng chù hé nán yǐn li cháo yǐn zhī dùn shǐ wáng yí děng guān
帝幸东都,次崤谷,驰道隘,稽拥车骑,帝命黜河南尹李朝隐、知顿使王怡等官。
jǐng yuē bì xià fù chūn qiū jīn shǐ xún shǒu yǐ dào bù zhì ér zuì èr chén yáo cǐ xiāng chì hòu yǒu shòu qí bì zhě
璟曰:“陛下富春秋,今始巡守,以道不治而罪二臣,繇此相饬,后有受其蔽者。
dì jù mìng shě zhī
”帝遽命舍之。
jǐng xiè yuē bì xià xiàng yǐ nù zé zhī yǐ chén yán miǎn zhī shì guò guī yú shàng ér ēn zài xià
璟谢曰:“陛下向以怒责之,以臣言免之,是过归于上而恩在下。
gū tīng dài zuì yú cháo rán hòu zhào hái qí zhí jìn tuì de yǐ
姑听待罪于朝,然后诏还其职,进退得矣。
dì shàn zhī
”帝善之。
lèi fēng guǎng píng jùn gōng
累封广平郡公。
guǎng rén wéi jǐng lì yí ài sòng jǐng shàng yán sòng suǒ yǐ chuán dé zài gōng yě
广人为璟立遗爱颂,璟上言:“颂所以传德载功也。
chén zhī zhì bù zú jì guǎng rén yǐ chén dāng guó gù wèi yì cí tú chéng chǎn yú zhě
臣之治不足纪,广人以臣当国,故为溢辞,徒成谄谀者。
yù lí zhèng zhī qǐng zì chén shǐ
欲厘正之,请自臣始。
yǒu zhào xǔ tíng
”有诏许停。
dì cháng mìng jǐng yǔ sū tǐng zhì huáng zǐ míng yǔ gōng zhǔ hào suì chà cì suǒ fēng qiě zhào bié zé yī měi chēng jí jiā yì fēng shàng
帝尝命璟与苏颋制皇子名与公主号,遂差次所封,且诏别择一美称及佳邑封上。
jǐng zòu yán qī zǐ jūn yǎng shī rén suǒ chēng
璟奏言:“七子均养,诗人所称。
jīn ruò tóng děng bié fēng huò mǔ chǒng zǐ ài kǒng shāng qí jiū zhī píng
今若同等别封,或母宠子爱,恐伤跂鸠之平。
xī yuán àng yǐn què shèn fū rén xí wén dì nà zhī fū rén yì bù wéi xián yǐ qí de cháng jiǔ jì yě
昔袁盎引却慎夫人席,文帝纳之,夫人亦不为嫌,以其得长久计也。
chén bù gǎn bié fēng
臣不敢别封。
dì tàn zhòng qí xián
” 帝叹重其贤。
huáng hòu fù wáng rén yù zú jiāng zàng yòng zhāo chéng huáng hòu jiā dòu xiào chén gù shì fén gāo wǔ zhàng yī chǐ
皇后父王仁皎去世,将葬,要按昭成皇后父亲窦孝谌去世的规格,坟高五丈一尺。
jǐng děng qǐng rú zhuó lìng dì yǐ rán kě míng rì fù zhào rú xiào chén zhě
璟等请如著令,帝已然可,明日,复诏如孝谌者。
jǐng hái zhào yuē jiǎn dé zhī gōng
璟还诏曰:“俭,德之恭;
chǐ è zhī dà yě
侈,恶之大也。
jiàn lǐ hòu zàng qián shì suǒ jiè gù gǔ mù ér bù fén
僭礼厚葬,前世所诫,故古墓而不坟。
rén zǐ yú āi mí zé wèi huáng yǐ lǐ zì zhì gù shèng rén zhì qí zhǎn sī miǎn yī qīn guān guō gè yǒu dù shù
人子于哀迷则未遑以礼自制,故圣人制齐、 斩、缌、免,衣衾棺郭,各有度数。
suī yǒu xián zhě duàn qí sī huái
虽有贤者,断其私怀。
zhòng jiē wu shē dú néng yǐ jiǎn suǒ wèi zhì dé yào dào zhě
众皆务奢,独能以俭, 所谓至德要道者。
zhōng gōng ruò wèi xiào chén yú zhì chū wú fēi zhě yī qiè zhī lìng gù bù zú yǐ fǎ
中宫若谓孝谌逾制,初无非者,一切之令固不足以法。
zhēn guàn shí jià cháng lè gōng zhǔ wèi zhēng wèi bù kě jiā cháng gōng zhǔ tài zōng xīn nà ér wén dé huáng hòu jiàng shǐ hòu xiè
贞观时嫁长乐公主,魏征谓不可加长公主,太宗欣纳,而文德皇后降使厚谢。
wéi shù rén zhuī wáng qí fù shàn zuò fēng líng ér huò bù xuán zhǒng
韦庶人追王其父,擅作,酆陵,而祸不旋踵。
guó jiā zhī rén qíng wú qióng gù wèi zhì dù bù yīn rén yǐ yáo dòng bù biàn fǎ yǐ ài zēng
国家知人情无穷,故为制度,不因人以摇动,不变法以爱憎。
bǐ lái rén jiān jìng wu mí zàng jīn yǐ hòu fù zhòng qi bù yōu fá yòng gāo zhǒng dà qǐn bù wèi wú rén bǎi shì guān gěi yī zhāo kě jiù ér qū qū lǚ wén zhě yù chéng cháo tíng zhī zhèng zhōng gōng zhī měi ěr
比来人间竞务靡葬,今以后父重戚,不忧乏用,高冢大寝,不畏无人, 百事官给,一朝可就,而区区屡闻者,欲成朝廷之政、中宫之美尔。
tǎng zhōng gōng qíng bù kě duó qǐng zhǔn lìng yī pǐn péi líng fén sì zhàng chà hé suǒ yí
傥中宫情不可夺,请准令一品陪陵,坟四丈,差合所宜。
dì yuē zhèn cháng yù zhèng shēn jì gāng tiān xià yú hòu róng yǒu sī yá
”帝曰:“朕常欲正身纪纲天下,于后容有私邪?
rán rén suǒ nán yán gōng děng nǎi néng zhī
然人所难言,公等乃能之。
jí kě qí zòu
”即可其奏。
yòu qiǎn shǐ lài cǎi juàn sì bǎi pǐ
又遣使赉彩绢四百匹。
huì rì shí dì sù fú sì biàn lù qiú duō suǒ dài qiǎn zhèn xù zāi huàn ba bù jí zhī wù
会日食,帝素服俟变,录囚多所贷遣,赈恤灾患,罢不急之务。
jǐng yuē bì xià jiàng dé yīn xù rén yǐn mò yòu qīng xì wéi liú sǐ bù miǎn cǐ gǔ suǒ yǐ shèn shè yě
璟曰:“陛下降德音,恤人隐,末宥轻系,惟流、死不免,此古所以慎赦也。
kǒng yì zhě zhí yǐ yuè shí xiū xíng rì shí xiū dé huò yán fēn yě zhī biàn jì yǒu chuāi hé
恐议者直以月蚀修刑,日蚀修德,或言分野之变,冀有揣合。
chén yǐ wèi jūn zǐ dào cháng xiǎo rén dào xiāo
臣以谓君子道长,小人道销。
zhǐ nǚ yè fàng chán fū cǐ suǒ wèi xiū dé yě
止女谒, 放谗夫,此所谓修德也。
líng yǔ bù rǎo bīng jiǎ bù dú guān bù kē zhì jūn bù qīng jìn cǐ suǒ wèi xiū xíng yě
囹圄不扰,兵甲不渎,官不苛治,军不轻进,此所谓修刑也。
bì xià cháng yǐ wéi niàn suī yǒu kuī shí jiāng zhuǎn ér wèi fú yòu hé huàn hu
陛下常以为念,虽有亏食,将转而为福,又何患乎?
qiě jūn zǐ chǐ yán fú yú xíng yuàn quàn tiān yǐ chéng wú shì kōng wén
且君子耻言浮于行,愿劝天以诚,无事空文。
dì jiā nà
”帝嘉纳。
hòu yǐ kāi fǔ yí tóng sān sī bà zhèng shì
后以开府仪同三司罢政事。
jīng zhào rén quán liáng shān móu nì chì hé nán yǐn wáng yí chí chuán wǎng àn
京兆人权梁山谋逆,敕河南尹王怡驰传往按。
láo xiè chōng mǎn jiǔ wèi jué nǎi mìng jǐng wèi jīng liú shǒu fù qí yù
牢械充满,久未决,乃命璟为京留守,覆其狱。
chū liáng shān guǐ chēng hūn jí duō jiǎ dài lì yù bìng zuò dài rén
初,梁山诡称婚集,多假贷,吏欲并坐贷人。
jǐng yuē hūn lǐ jiè suǒ dà tóng ér kuáng móu shuài rán fēi suǒ fáng yì
璟曰:“婚礼借索大同,而狂谋率然,非所防亿。
shǐ zhī ér bù jiǎ shì yǔ wèi fǎn
使知而不假,是与为反。
dài zhě fú zhī hé zuì zhī yún
贷者弗知,何罪之云?
píng zòng shù bǎi rén
”平纵数百人。
shí èr nián dōng xún tài shān jǐng fù wèi liú shǒu
十二年,东巡泰山,璟复为留守。
dì jiāng fā wèi yuē qīng guó yuán lǎo bié fāng lì shí yi yǒu jiā móu yǐ yí zhèn
帝将发,谓曰:“卿,国元老,别方历时, 宜有嘉谋以遗朕。
jǐng yīn yī èr jí yán
”璟因一二极言。
shǒu zhì dá yuē suǒ jìn dāng shū zhī zuò yòu chū rù guān shěng yǐ jiè zhōng shēn
手制答曰:“所进当书之坐右,出入观省,以诫终身。
cì lài yōu wò jìn jiān lì bù shàng shū
”赐赉优渥,进兼吏部尚书。
shí qī nián
十七年。
wèi shàng shū yòu chéng xiàng ér zhāng shuō wèi zuǒ chéng xiàng yuán qián yào wèi tài zǐ shǎo fù tóng rì bài
为尚书右丞相,而张说为左丞相, 源乾曜为太子少傅,同日拜。
yǒu zhào tài guān shè zhuàn tài cháng zòu yuè huì bǎi guān shàng shū shěng dōng táng
有诏太官设馔,太常奏乐,会百官尚书省东堂。
dì fù sān jié shī zì xiě yǐ cì
帝赋三杰诗,自写以赐。
èr shí nián qǐng zhì shì xǔ zhī réng cì quán lù
二十年,请致仕,许之,仍赐全禄。
tuì jū luò
退居洛。
shèng yú dōng xìng jǐng yè dào zuǒ
乘舆东幸,璟谒道左。
zhào róng wáng láo wèn bié qiǎn shǐ cì yào ěr
诏荣王劳问,别遣使赐药饵。
èr shí wǔ nián zú nián qī shí wǔ zèng tài wèi shì wén zhēn
二十五年卒,年七十五,赠太尉,谥文贞。
jǐng fēng dù níng yuǎn rén mò yá qí liàng
璟风度凝远,人莫涯其量。
shǐ zì guǎng zhōu rù cháo dì qiǎn nèi shì yáng sī xù yì yà zhī
始,自广州入朝,帝遣内侍杨思勖驿迓之。
wèi cháng jiāo yī yán
未尝交一言。
sī xù zì yǐ jiāng jūn guì xìng su zhī dì dì yì jiē zhòng
思勖自以将军贵幸,诉之帝,帝益嗟重。
jǐng wèi zǎi xiàng wu qīng zhèng xíng shǐ guān rén jiē rèn zhí
璟为宰相,务清政刑,使官人皆任职。
shèng lì hòu tū jué mò chuò fù qí qiáng shù kuī biān qīn jiǔ xìng bá yè gù fù shèng qīng chū wèi qí jū jī zhǎn zhī rù fán shǐ hǎo líng rén chuán qí shǒu jīng shī
圣历后,突厥默啜负其强,数窥边,侵九姓拔曳固,负胜轻出,为其狙击斩之, 入蕃使郝灵亻传其首京师。
líng quán zì wèi hái bì hòu jiàn shǎng
灵佺自谓还必厚见赏。
jǐng gù tiān zi fāng shǎo kǒng hòu gàn chǒng dǎo lì zhě kuā wēi wǔ wèi guó shēng shì gù yì zhī yú nián cái shòu yòu wǔ wèi láng jiàng líng quán huì fèn bù shí sǐ
璟顾天子方少,恐后干宠蹈利者夸威武,为国生事,故抑之,逾年,才授右武卫郎将,灵佺恚愤不食死。
zhāng jiā zhēn hòu wèi xiāng yuè táng àn jiàn qí wēi yán qiē yì wèi cháng bù shī shēng tàn xī
张嘉贞后为相,阅堂案,见其危言切议,未尝不失声叹息。
liù zǐ shēng shàng hún shù huá héng
六子:升、尚、浑、恕、华、衡。
shēng tài pú shǎo qīng
升,太仆少卿。
shàng hàn dōng tài shǒu
尚,汉东太守。
hún yǔ lǐ lín fǔ shàn lì jiàn yì dài fū píng yuán tài shǒu yù shǐ zhōng chéng dōng jīng cǎi fǎng shǐ
浑,与李林甫善,历谏议大夫、平原太守、御史中丞、东京采访使。
zài píng yuán bào liǎn qiú jìn zhì zhòng qǔ mín yī nián yōng zū
在平原,暴敛求进,至重取民一年庸、租。
shǐ dōng jī xuē jì shēng nǚ zhèng guǎ ér měi hún shǐ nán wèi yáng cháo zōng pìn ér jǐ nà zhī jiàn cháo zōng wèi chì wèi
使东畿,薛稷甥女郑寡而美,浑使南尉杨朝宗聘而己纳之,荐朝宗为赤尉。
shù yǐ dōu guān láng zhōng wèi jiàn nán cǎi fǎng pàn guān shù tān zòng bù fǎ yīn yǎng cì kè
恕,以都官郎中为剑南采访判官,数贪纵不法,阴养刺客。
tiān bǎo zhōng hún shù shàng bìng yǐ zāng bài hún liú gāo yào shù liú hǎi kāng shàng biǎn lín hǎi zhǎng shǐ
天宝中,浑、恕、尚并以赃败,浑流高要,恕流海康,尚贬临海长史。
huá héng yì jiē zuò tān de zuì
华、衡亦皆坐贪得罪。
guǎng dé zhōng hún qǐ wèi tài zǐ yù dé
广德中,浑起为太子谕德。
wù yì huì báo zhī liú sǐ jiāng lǐng
物议秽薄之,流死江岭。
kūn dì jiē huāng yǐn pái xī ér héng zuì xiǎn bèi guǎng píng zhī fēng shuāi yān
昆弟皆荒饮俳嬉,而衡最险悖,广平之风衰焉。
zàn yuē yáo chóng yǐ shí shì yào shuō tiān zǐ ér hòu fǔ zhèng gù bù wěi zāi ér jiù shǐ bù chuán
赞曰:姚崇以十事要说天子而后辅政,顾不伟哉,而旧史不传。
guān kāi yuán chū jiē yǐ shī xíng xìn bù wū yǐ
观开元初皆已施行,信不诬已。
sòng jǐng gāng zhèng yòu guò yú chóng xuán zōng sù suǒ zūn dàn cháng qū yì tīng nà
宋璟刚正又过于崇,玄宗素所尊惮,常屈意听纳。
gù táng shǐ chén chēng chóng shàn yìng biàn yǐ chéng tiān xià zhī wu jǐng shàn shǒu wén yǐ chí tiān xià zhī zhèng
故唐史臣称崇善应变以成天下之务,璟善守文以持天下之正。
èr rén dào bù tóng tóng guī yú zhì cǐ tiān suǒ yǐ zuǒ táng shǐ zhōng xīng yě
二人道不同,同归于治,此天所以佐唐使中兴也。
wū hū
唉!
chóng quàn tiān zǐ bù qiú biān gōng jǐng bù kěn shǎng biān chén ér tiān bǎo zhī luàn zú dǎo qí hài kě wèi xiān jiàn yǐ
崇劝天子不求边功,璟不肯赏边臣,而天宝之乱,卒蹈其害, 可谓先见矣。
rán táng sān bǎi nián fǔ bì zhě bù wéi shǎo dú qián chēng fáng dù hòu chēng yáo sòng hé zāi
然唐三百年,辅弼者不为少,独前称房、杜,后称姚、宋,何哉?
jūn chén zhī yù hé gài nán yǐ fu
君臣之遇合,盖难矣夫!