新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 195 of 225

列传·卷一百二十

PinyinModern Translation
Size

xiào yǒu

孝友

táng shòu mìng èr bǎi bā shí bā nián yǐ xiào tì míng tōng cháo tíng zhě duō lǘ xiàng cì cǎo zhī mín jiē de shū yú shǐ guān

唐受命二百八十八年,以孝悌名通朝廷者,多闾巷刺草之民,皆得书于史官。

wàn nián wáng shì guì

万年王世贵,

cháng ān yán dài fēng

长安严待封,

jīng yáng tián bó míng

泾阳田伯明,

huá yuán hán nán tuó

华原韩难陀,

huá zhōu wáng qú tán

华州王瞿昙,

zhèng xiàn xīn fǎ wāng guō shì jǔ zhāng zhǎng guō shì dù zhèng dí liǔ rén zhōng néng jūn dé liú chóng gān yuán shuǎng hán zǐ shàng hán sī yuē

郑县辛法汪、郭士举、张长、郭士度、郑迪、柳仁忠、能君德、刘崇、甘元爽、韩子尚、韩思约,

xià guī zhāng wàn chè

下邽张万彻,

cháo yì shēn tú sī gōng lǚ áng

朝邑申屠思恭、吕昂,

chun gū zhāng yuán liàng

鹑觚张元亮,

líng tái sūn zhì hé

灵台孙智和,

xīn píng féng měng jiàng

新平冯猛将,

yí chuān sī mǎ fēn

宜川司马芬,

luò jiāo zhōu chóng jùn

洛交周崇俊,

luò chuān hé shàn yi

洛川何善宜,

bó líng cuī dìng rén

博陵崔定仁,

jì zhōu yàn yí qiàn

冀州燕遗倩,

bèi zhōu mǎ héng

贝州马衡,

cāng zhōu zhèng shì cái

沧州郑士才,

qīng chí sūn chu xìn liú xián

清池孙楚信、刘贤,

bó hǎi biān fèng jǔ

渤海边凤举,

yíng zhōu zhū bǎo jī

瀛州朱宝积,

lè líng sū fú niàn

乐陵苏伏念,

hán dān zhāng zhēng

邯郸章征,

jī zé féng rén hǎi guō shǒu sù

鸡泽冯仁海、郭守素,

wén ān dǒng xiāng

文安董相,

wǔ yì wáng dá duō zhāng qiū gǎn zhāng yì lǎng jì sūn shī cái zhāng yì jié

武邑王达多、张丘感、张艺朗暨孙师才、张义节,

shā hé zhào jūn huì

沙河赵君惠,

nán lè gǔ gǎn dé

南乐谷感德,

wèi xiàn máo rén

魏县毛仁,

wǔ chéng rú zhì dá

武城茹智达,

lì tíng wáng shī wēi li sì rén

历亭王师威、李肆仁,

lín hé li wén chóu

临河李文绸,

tāng yīn hòu chì nú

汤阴后斥奴,

gǔ chéng péng sī yì chén qǐ tián dī yuè

鼓城彭思义、陈屺、田堤岳,

tài yuán lú yí rén wáng zhī dào

太原卢遗仁、王知道,

pú zhōu gǔ xiào cái

蒲州贾孝才,

jiě xiàn wèi xuán biǎo

解县卫玄表,

nán yuè zhāng lì jiàn

南岳张利见,

ān yì cáo wén xíng sūn huái yīng xiàng lǐ zhì jiàng yáng wáng cāo shào xuán tóng zhāng héng cáo cún xūn li wén bāo dǒng wén hǎi li wén xiù zhāng xiān r zhāng gōng xiàn

安邑曹文行、孙怀应、相里志降、杨王操、邵玄同、 张衡、曹存勋、李文褒、董文海、李文秀、张仙儿、张公宪,

yú xiāng dǒng jìng zhí

虞乡董敬直,

hé dōng zhāng jīn chéng lǚ shén tōng lǚ yún lǚ zhì tǐng lǚ yuán guāng zhào jǔ zhāng yòu yáo chì zhāng shī dé féng jù yuán dù shān cáng

河东张金城、吕神通、吕云、吕志挺、吕元光、赵举、张祐、姚炽、张师德、冯巨源、杜山藏,

hé xī guō wén zhèng

河西郭文政,

yī quē rèn zhòng jì yuán róng bì

伊阙任仲济、源荣璧,

biàn zhōu zhāng shì yán

汴州张士岩,

chén liú jiā shī liàng dǒng yǔn gōng

陈留家师谅、董允恭,

wèi shì yáng sī zhēn

尉氏杨思贞,

zhōng mù pān liáng yuàn jì zi jì tōng

中牟潘良瑗暨子季通,

yáng wǔ shí huì xún

阳武时惠珣,

fēng qiū yáng sōng guī

封丘杨嵩珪,

xǔ tián li yí dào

许田李颐道,

zuò chéng cài hóng shí shàn xióng jì sūn yàn wēi

胙城蔡洪、石善雄暨孙彦威,

lǎng shān hú jūn cái

朗山胡君才,

xú zhōu huáng fǔ héng

徐州皇甫恒,

péng chéng yǐn wu róng

彭城尹务荣,

jīng zhōu liú bǎo

荆州刘宝,

cháng shòu shǐ tuán

长寿史抟,

yì zhōu jiāo huái sù guō jǐng huá

益州焦怀肃、郭景华,

qī xiàn cáo shǎo wēi

郪县曹少微,

fú chéng zhào yān

涪城赵烟,

zī yáng zhào guāng yù huáng biàn

资阳赵光寓、黄昪,

zǐ tóng mǎ dōng wáng qín jǔ wáng xìng sì

梓潼马冬王、秦举、王兴嗣,

yī zhèng fán yī

依政樊漪,

bā xī wéi shì zōng wén bó yíng jì zi quán

巴西韦士宗、文博荧暨子诠,

nán zhèng li zhēn gǔ

南郑李贞古,

cháo xiàn zhāng jìn zhāo

巢县张进昭,

wàn zài liáo hóng

万载廖洪,

nán líng sū zhòng fāng

南陵苏仲方,

pó yáng zhāng yán zàn

鄱阳张讠赞,

lè píng xiè wéi qín chén pǔ jiāng jū

乐平谢惟勤、沈普、姜崌,

shàng ráo bào jiā fú yú róng zhēn

上饶鲍嘉福、虞熔真,

jù róng zhāng cháng wěi

句容张常洧,

yì yáng zhāng qiú li yíng jì zi níng sūn chu

弋阳张球、李营暨子凝孙楚,

guì xī huáng zhōu

贵溪黄舟,

jiàn chāng xióng shì shàn

建昌熊士赡,

lín jiāng yuán míng

临江袁鸣,

gàn xiàn xiè jùn

赣县谢俊,

yú háng hé gōng biàn zhāng chéng miǎn fāng zōng

余杭何公弁、章成缅、方宗,

jiàn dé hé qǐ mén

建德何起门,

tóng lú zhù xī jìn

桐庐祝希进,

zhū jì zhāng wàn hé

诸暨张万和,

xiāo shān li wèi xǔ bó huì dài gōng shù jǐn

萧山李渭、许伯会、戴恭、俞仅,

xìn ān xú zhī xīn xú huì yīn

信安徐知新、徐惠𬤇,

dōng yáng yīng xiān táng jūn yòu

东阳应先、唐君祐,

mù zhōu xǔ lì chuān

睦州许利川,

jiàn yáng liú cháng

建阳刘常,

shào wǔ huáng xuān zhāng jù jiān wú hǎi

邵武黄亘、张巨篯、吴海,

quán shān huáng jiā yóu

泉山黄嘉猷,

yǒng tài wáng shì

永泰王奭,

jiē shì qīn jū sāng zhe zhì xíng zhě

皆事亲居丧著至行者。

wàn nián sòng xìng guì

万年宋兴贵,

fèng xiān zhāng fú

奉先张郛,

lǐ yáng zhāng rén xìng

澧阳张仁兴,

yuè yáng dǒng sī chǒng

栎阳董思宠,

hú chéng yán mín

湖城阎旻,

gāo píng yōng xian gāo

高平雍仙高,

hú chéng yán fēng

湖城阎酆,

zhèng píng zhōu sī yì zhāng zi yīng

正平周思艺、张子英,

qǔ wò zhāng jūn mì qín dé fāng mǎ xuán cāo li jūn zé

曲沃张君密、秦德方、马玄操、 李君则,

tài píng zhào dé yǎn

太平赵德俨,

lǒng xī chén sì

陇西陈嗣,

běi hǎi lǚ yuán jiǎn

北海吕元简,

jīng chéng sòng guāng zhī

经城宋洸之,

shàn fù liú jiǔ jiāng

单父刘九江,

wú dì xú wén liàng

无棣徐文亮,

lè líng wú zhèng biǎo

乐陵吴正表,

hé jiān liú xuān dǒng yǒng

河间刘宣、董永,

ān yì rèn jūn yì wèi kāi

安邑任君义、卫开,

lóng mén liáng shén yì hè jiàn shè zhāng qí yì

龙门梁神义、贺见涉、 张奇异,

zhèng xiàn wáng yuán xù kòu yuán tóng

郑县王元绪、寇元童,

shū chéng xú xíng zhōu

舒城徐行周,

mù zhōu fāng liáng kūn

睦州方良琨,

tóng lú dài yuán yì

桐庐戴元益,

gāo ān sòng liàn

高安宋练,

jīng xiàn wàn yàn

泾县万晏,

yì yáng li zhí

弋阳李植,

fán chāng wáng pī

繁昌王丕,

jiē shù shì tóng jū zhě

皆数世同居者。

tiān zǐ jiē jīng biǎo mén lǘ cì sù bó zhōu xiàn cún wèn fù fù shuì yǒu shòu yǐ guān zhě

天子皆旌表门闾,赐粟帛,州县存问,复赋税,有授以官者。

táng shí chén cáng qì zhe běn cǎo shí yí wèi rén ròu zhì léi jí zì shì mín jiān yǐ fù mǔ jí duō kuī gǔ ròu ér jìn

唐时陈藏器著《本草拾遗》,谓人肉治羸疾,自是民间以父母疾,多刲股肉而进。

yòu yǒu jīng zhào zhāng ā jiǔ zhào yán

又有京兆张阿九、赵言,

fèng tiān zhào zhèng yán huá qīng mì

奉天赵正言、滑清泌,

yǔ lín fēi qí dàn róng lù

羽林飞骑啖荣禄,

zhèng xiàn wú xiào yǒu

郑县吴孝友,

huá yīn yǐn yì huá

华阴尹义华,

lù zhōu zhāng guāng cǐ

潞州张光玼,

jiě xiàn nán duàn

解县南锻,

hé dōng li zhōng xiào hán fàng

河东李忠孝、韩放,

yān líng rèn kè nú

鄢陵任客奴,

jiàng xiàn zhāng zi yīng

绛县张子英,

píng yuán yáng xian cháo

平原杨仙朝,

yuè gōng duàn rì shēng

乐工段日升,

hé dōng jiāng chén shè

河东将陈涉,

xiāng yáng féng zǐ

襄阳冯子,

chéng gù yōng sūn bā

城固雍孙八,

yú xiāng zhāng bào yù gǔ yīng xiù

虞乡张抱玉、 骨英秀,

yú cì féng xiù chéng

榆次冯秀诚,

fēng qiū yáng sōng guī liú hào

封丘杨嵩珪、刘浩,

qīng chí zhū tíng yù dì tíng jīn

清池朱庭玉、弟庭金,

fán chāng zhū xin cún

繁昌朱忄存,

xī xiàn huáng ruì

歙县黄芮,

zuǒ qiān niú xuē fēng jí hé yáng liú shì yuē

左千牛薛锋及河阳刘士约,

huò gěi bó

或给帛,

huò jīng biǎo mén lǘ

或旌表门闾,

jiē míng zài guó shǐ

皆名在国史。

shàn hu

善乎!

hán yù zhī lùn yě yuē fù mǔ jí hēng yào ěr yǐ shì wèi xiào wèi wén huǐ zhī tǐ zhě yě

韩愈之论也,曰:“父母疾,亨药饵,以是为孝,未闻毁支体者也。

gǒu bù shāng yì zé shèng xián xiān zhòng ér wèi zhī

苟不伤义,则圣贤先众而为之。

shì bù xìng yīn ér qiě sǐ zé huǐ shāng miè jué zhī zuì yǒu guī yǐ ān kě jīng qí mén yǐ biǎo yì zhī

是不幸因而且死,则毁伤灭绝之罪有归矣,安可旌其门以表异之?

suī rán wěi xiàng zhī lòu fēi yǒu xué shù lǐ yì zhī zī néng wàng shēn yǐ jí qí qīn chū yú chéng xīn yì zú chēng zhě

” 虽然,委巷之陋,非有学术礼义之资,能忘身以及其亲,出于诚心,亦足称者。

gù liè shí qī bā yān

故列十七八焉。

guǎng míng hòu fāng zhèn lìng fǎ kuā de qiān lǐ shì bù shàng wén xiào tì dǔ xíng zhī shì jīng mìng suǒ bù jí

广明后,方镇凌法,夸地千里,事不上闻,孝悌笃行之士,旌命所不及。

zài xiǎo shuō zhě míng zì bù cān jiàn tā shū bù kě lù

载小说者,名字不参见他书,不可录。

ruò li zhī běn zhāng zhì kuān zhī shǔ chéng shàng shùn xià yǒu lǐ ràng jūn zǐ zhī fēng gù ji ér xù zhī

若李知本、张志宽之属,承上顺下,有礼让君子之风,故辑而序之。

zhāng shì yán fù bìng yào xū lǐ yú dōng yuè bīng hé yǒu tǎ xián yú zhì qián dé yǐ gōng fù fù suì yù

张士岩父病,药须鲤鱼,冬月冰合,有獭衔鱼至前, 得以供父,父遂愈。

mǔ bìng yōng shì yán shǔn xuè

母病痈,士岩吮血。

fù wáng lú mù yǒu hǔ láng yī zhī

父亡,庐墓,有虎狼依之。

jiāo huái sù mǔ bìng měi cháng qí tuò ruò wèi yì zhé bēi hào jǐ jué

焦怀肃母病, 每尝其唾,若味异,辄悲号几绝。

mǔ zhōng shuǐ jiāng bù rù kǒu wǔ rì fù tǔ chéng fén lú shǒu rì yī shí zhàng rán hòu qǐ

母终,水浆不入口五日,负土成坟,庐守,日一食,杖然后起。

jì mǔ méi yì rú zhī

继母没,亦如之。

zhāng jìn zhāo mǔ huàn hú cì zuǒ shǒu duò ér zhōng

张进昭,母患狐刺,左手堕而终。

jí bìn jìn zhāo jié zuǒ wàn lú yú mù

及殡,进昭截左腕庐于墓。

zhāng gōng yì jiǔ shì tóng jū běi qí dōng ān wáng yǒng lè duò dà shǐ liáng zǐ gōng gōng wèi fǔ biǎo qí mén

张公艺九世同居,北齐东安王永乐、隋大使梁子恭躬慰抚,表其门。

gāo zōng yǒu shì tài shān lín xìng qí jū wèn běn mò shū rěn zì yǐ duì tiān zǐ wèi liú tì cì jiān bó ér qù

高宗有事太山,临幸其居,问本末,书“忍”字以对,天子为流涕,赐缣帛而去。

sì rén míng pō zhe xiáng jiàn yú piān

四人名颇著,详见于篇。

li zhī běn zhào zhōu yuán shì rén yuán wèi luò zhōu cì shǐ líng liù shì sūn

李知本,赵州元氏人,元魏洛州刺史灵六世孙。

fù xiào duān shì duò wèi huò jiā chéng

父孝端,仕隋为获嘉丞。

yǔ zú dì tài chòng jù yǒu shì fá ér tài chòng guān hūn zuì gāo xiāng rén yǔ yuē tài chòng wú xiōng xiào duān wú dì

与族弟太冲俱有世阀,而太冲官婚最高,乡人语曰:“太冲无兄,孝端无弟。

zhī běn shè jīng shù shì qīn dǔ zhì yǔ dì zhī yǐn yōng shùn zǐ sūn bǎi yú zhì zī yòng tóng pú wú jiàn yě

知本涉经术,事亲笃至,与弟知隐雍顺,子孙百余,至赀用僮仆无间也。

dà yè mò dào zéi guò lǘ bù rù xiāng jiè yuē wú fàn yì mén

大业末,盗贼过闾不入,相戒曰:“无犯义门。

wǎng yī zhě wǔ bǎi yú shì jiē yǐ miǎn

”往依者五百余室,皆以免。

zhēn guàn chū zhī yǐn wèi yī quē chéng zhī xià jīn lìng

贞观初, 知隐为伊阙丞,知夏津令。

kāi yuán zhōng sūn tiàn wèi jǐ shì zhōng yáng zhōu zhǎng shǐ

开元中,孙瑱为给事中、扬州长史。

zhī yǐn sūn yóng yǒu wén cí zhì tài cháng shǎo qīng

知隐孙颙,有文辞, 至太常少卿。

cóng zǔ xiōng dì wèi jǐ shì zhōng fán sì rén

从祖兄弟位给事中,凡四人。

zhāng zhì kuān pú zhōu ān yì rén

张志宽,蒲州安邑人。

jū fù sāng ér huǐ zhōu lǐ chēng zhī

居父丧而毁,州里称之。

wáng jūn kuò bīng lüè de bù bào qí lǘ yǐ quán zhě bǎi xǔ xìng

王君廓兵略地,不暴其闾,倚全者百许姓。

hòu wèi lǐ zhèng hū yì xiàn chēng mǔ jí qiú jí lìng wèn zhuàng duì yuē mǔ yǒu jí zhì kuān zhé bìng shì yǐ zhī zhī

后为里正,忽诣县称母疾求急,令问状,对曰:“母有疾,志宽辄病, 是以知之。

lìng wèi qí wàng xì yú yù chí yàn rú yán nǎi wèi qiǎn zhī

”令谓其妄,系于狱,驰验如言,乃慰遣之。

mǔ zhōng fù tǔ chéng fén shǒu shí sōng bǎi

母终,负土成坟,手莳松柏。

gāo zǔ qiǎn shǐ zhě jiù diào bài yuán wài sàn qí cháng shì cì wù sì shí duàn biǎo qí lǘ

高祖遣使者就吊,拜员外散骑常侍,赐物四十段,表其闾。

liú jūn liáng yíng zhōu ráo yáng rén

刘君良,瀛州饶阳人。

sì shì tóng jū zú xiōng dì yóu tóng chǎn yě mén nèi dǒu sù chǐ bó wú suǒ sī

四世同居,族兄弟犹同产也,门内斗粟尺帛无所私。

duò dà yè mò huāng jǐn qī quàn qí yì jū yīn yì zhì tíng shù niǎo chú lìng dòu qiě míng jiā rén guài zhī qī yuē tiān xià luàn qín niǎo bù xiāng róng kuàng rén yá

隋大业末,荒馑,妻劝其异居,因易置庭树鸟雏,令斗且鸣,家人怪之,妻曰:“天下乱,禽鸟不相容,况人邪!

jūn liáng jí yǔ xiōng dì bié chù

”君良即与兄弟别处。

yuè yú mì zhī qí jì yīn chì qù qī yuē ěr pò wú jiā

月余,密知其计,因斥去妻, 曰:“尔破吾家!

zhào xiōng dì liú tì yǐ gào gèng fù tóng jū

”召兄弟流涕以告,更复同居。

tiān xià luàn xiāng rén gòng yī zhī zhòng zhù wèi bǎo yīn hào yì chéng bǎo

天下乱,乡人共依之,众筑为堡, 因号义成堡。

wǔ dé zhōng shēn zhōu bié jià yáng hóng yè zhì qí jū fán liù yuàn gòng yī páo zǐ dì jiē yǒu lǐ jié tàn yì ér qù

武德中,深州别驾杨弘业至其居,凡六院共一庖,子弟皆有礼节,叹挹而去。

zhēn guàn liù nián biǎo yì mén lǘ

贞观六年,表异门闾。

wáng shǎo xuán bó zhōu liáo chéng rén

王少玄,博州聊城人。

fù suí mò sǐ luàn bīng yí fù shēng shǎo xuán

父隋末死乱兵,遗腹生少玄。

fu shí suì wèn fù suǒ zài mǔ yǐ gào jí āi qì qiú shī

甫十岁,问父所在,母以告,即哀泣求尸。

shí yě zhōng bái gǔ fù yā huò yuē yǐ zi xuè zì ér shèn zhě fù zì yě

时野中白骨覆压,或曰:“以子血渍而渗者,父胔也。

shǎo xuán chán fū yuè xún ér huò suì yǐ zàng

”少玄镵肤,阅旬而获,遂以葬。

chuàng shén mí nián nǎi xìng

创甚,弥年乃兴。

zhēn guàn zhōng zhōu yán zhuàng bài xú wáng fǔ cān jūn

贞观中,州言状,拜徐王府参军。

rèn jìng chén zì xī gǔ dì zhōu rén

任敬臣,字希古,棣州人。

wǔ suì sàng mǔ āi huǐ tiān zhì

五岁丧母,哀毁天至。

qī suì wèn fù yīng yuē ruò hé kě yǐ bào mǔ

七岁,问父英曰:“若何可以报母?

yīng yuē yáng míng xiǎn qīn kě yě

”英曰:“扬名显亲可也。

nǎi kè zhì cóng xué

”乃刻志从学。

rǔ nán rèn chù quán jiàn qí wén jīng yuē kǒng zǐ chēng yán huí zhī xián yǐ wéi fú rú yě

汝南任处权见其文,惊曰: “孔子称颜回之贤,以为弗如也。

wú fēi gǔ rén rán jiàn cǐ r xìn bù kě jí

吾非古人,然见此儿,信不可及。

shí liù cì shǐ cuī shū yù jǔ xiù cái zì yǐ xué wèi guǎng dùn qù

”十六,刺史崔枢欲举秀才,自以学未广,遁去。

yòu sān nián zú yè jǔ xiào lián shòu zhù zuò jú zhèng zì

又三年卒业,举孝廉,授著作局正字。

fù wáng shù yǔn jué jì mǔ yuē ér bù shèng sàng wèi xiào kě hu

父亡, 数殒绝,继母曰:“而不胜丧,谓孝可乎?

jìng chén gèng jìn zhān zhōu

”敬臣更进𫗴粥。

fú chú qiān mì shū láng

服除,迁秘书郎。

xiū mù hé mén sòng shū

休沐,阖门诵书。

jiān yú shì nán qì qí rén suì zhōng shū shàng kǎo gù cí

监虞世南器其人,岁终,书上考,固辞。

zhào wèi hóng wén guǎn xué shì é shòu yuè wáng fǔ xi gé jì jiǔ

召为弘文馆学士,俄授越王府西阁祭酒。

dāng dài wáng zài biǎo liú jìn cháo qǐng láng

当代,王再表留,进朝请郎。

jǔ zhì kē zhuó xǔ wáng wén xué

举制科,擢许王文学。

fù wèi hóng wén guǎn xué shì zhōng tài zǐ shè rén

复为弘文馆学士,终太子舍人。

zhī shū cái dìng zhōu rén

支叔才,定州人。

suí mò huāng jǐn yè gài shí yě zhōng hái jìn mǔ wèi zéi zhí yù shā zhī gào yǐ qíng zéi mǐn qí xiào wèi jiě fù

隋末荒馑,夜丐食野中,还进母,为贼执,欲杀之,告以情, 贼闵其孝,为解缚。

mǔ bìng yōng shū cái shǔn chuāng zhù yào

母病痈,叔才吮疮注药。

jí wáng lú mù yǒu bái què zhǐ lú bàng

及亡,庐墓,有白鹊止庐傍。

gāo zōng shí biǎo yì qí jiā

高宗时, 表异其家。

zhì dé jiān yǒu cháng zhōu rén wáng yù dì xiá jù wèi zéi zhí jiāng shì yī rén xiōng dì xiāng ràng sǐ zéi gǎn qí yì jǐn zòng zhī

至德间,有常州人王遇、弟遐俱为贼执,将释一人,兄弟相让死,贼感其意, 尽纵之。

chéng yuán shī sòng zhōu rén

程袁师,宋州人。

mǔ bìng shí xún bù chǐ dài yào bù cháng bù jìn

母病,十旬不褫带,药不尝不进。

dài dì shù luò zhōu

代弟戍洛州。

mǔ zhōng wén fù rì zǒu èr bǎi lǐ yīn fù tǔ zhù fén hào qú rén bù fù shi

母终,闻讣, 日走二百里,因负土筑坟,号癯,人不复识。

gǎi zàng zēng mén yǐ lái yuè èr shí nián nǎi bì

改葬曾门以来,阅二十年乃毕。

cháng yǒu bái láng huáng shé xún mù zuǒ měi kū qún niǎo míng xiáng

常有白狼、黄蛇驯墓左,每哭,群鸟鸣翔。

yǒng huī zhōng cì shǐ zhuàng zhū cháo zhào lì dūn jià

永徽中,刺史状诸朝,诏吏敦驾。

jì zhì bù yuàn shì shòu rú lín láng hái zhī

既至,不愿仕,授儒林郎,还之。

wǔ hóng dù shì fú xiōng zhī zǐ bǔ xiāng zhōu sī bīng cān jūn

武弘度,士畐兄之子,补相州司兵参军。

yǒng huī zhōng fù zú zì xú zhōu bèi fā tú xiǎn qū sàng suǒ fù tǔ zhù yíng chén xī hào rì yī yì mǐ

永徽中,父卒,自徐州被发徒跣趋丧所,负土筑茔,晨夕号,日一溢米。

sù zhī chǎn lú qián li rǎo qí páng

素芝产庐前,狸扰其旁。

gāo zōng xià zhào bāo měi jīng qí mén

高宗下诏褒美,旌其门。

sòng sī lǐ zì guò tíng shì jì mǔ xú wèi wén xiào

宋思礼,字过庭,事继母徐为闻孝。

bǔ xiāo xiàn zhǔ bù

补萧县主簿。

huì dà hàn jǐng chí hé mǔ léi jí fēi quán shuǐ bù shì kǒu sī lǐ yōu jù qiě dǎo hū yǒu quán chū zhū tíng wèi gān hán rì bù fá jí

会大旱,井池涸,母羸疾, 非泉水不适口,思礼忧惧且祷,忽有泉出诸庭,味甘寒,日不乏汲。

xiàn rén yì zhī wèi liǔ huang wèi kè shí sòng qí xiào gǎn

县人异之,尉柳晃为刻石颂其孝感。

zhèng qián yào zhě fù wàn jūn fù mǎ dū wèi xíng yáng jùn gōng

郑潜曜者,父万钧,驸马都尉、荥阳郡公。

mǔ dài guó cháng gōng zhǔ

母,代国长公主。

kāi yuán zhōng zhǔ qǐn jí qián yào shì zuǒ yòu zào cì bù qù lèi sān yuè bù huì miàn

开元中,主寝疾, 潜曜侍左右,造次不去,累三月不𫖃面。

zhǔ jí qīn cì xuè wéi shū qǐng zhū shén gài yǐ shēn dài

主疾侵,刺血为书请诸神,丐以身代。

huǒ shū ér shén xǔ èr zì dú bù huà

火书,而“神许”二字独不化。

yì rì zhǔ yù jiè zuǒ yòu wú gǎn yán

翌日主愈,戒左右无敢言。

hòu shàng lín jìn cháng gōng zhǔ lì tài pú guāng lù qīng

后尚临晋长公主,历太仆光禄卿。

yuán ràng yōng zhōu wǔ gōng rén

元让,雍州武功人。

zhuó míng jīng yǐ mǔ bìng bù kěn diào shì shàn bù chū lǘ shù shí nián

擢明经,以母病不肯调,侍膳不出闾数十年。

mǔ zhōng lú mù cì fèi zhì mù fàn cài yǐn shuǐ

母终,庐墓次,废栉沐,饭菜饮水。

xián hēng zhōng tài zǐ jiān guó xià lìng biǎo quē yú mén

咸亨中,太子监国,下令表阙于门。

yǒng chún chū xún chá shǐ biǎo ràng xiào tì zhuó yuè zhuó tài zǐ yòu nèi lǜ fǔ zhǎng shǐ

永淳初,巡察使表让孝悌卓越,擢太子右内率府长史。

suì mǎn huán xiāng lǐ rén yǒu suǒ sòng jiē yì ràng pàn

岁满,还乡里,人有所讼,皆诣让判。

zhōng zōng zài dōng gōng zhào bài sī yì láng rù yè wǔ hòu wàng wèi yuē qīng xiào yú jiā bì néng zhōng yú guó yi yǐ zhì dào fǔ wú zǐ

中宗在东宫,召拜司议郎,入谒,武后望谓曰:“卿孝于家,必能忠于国,宜以治道辅吾子。

xún zú

” 寻卒。

péi jìng yí jiàng zhōu wén xǐ rén

裴敬彝,绛州闻喜人。

zēng zǔ zi tōng duò kāi huáng zhōng yǐ tài zhōng dài fū jū mǔ sāng kū sang míng yǒu bái wū cháo zhǒng yuè

曾祖子通,隋开皇中以太中大夫居母丧,哭丧明,有白乌巢冢樾。

xiōng dì bā rén jiē wèi míng xiào zhào biǎo mén quē shì wèi yì mén péi shì

兄弟八人皆为名孝,诏表门阙,世谓“义门裴氏”。

jìng yí qī suì néng wén zhāng xìng jǐn mǐn zōng zú zhòng zhī hào gān lù dǐng

敬彝七岁能文章,性谨敏,宗族重之,号“甘露顶”。

fù zhì zhōu bǔ lín huáng lìng wèi xià suǒ sòng

父智周,补临黄令,为下所讼。

jìng yí nián shí sì yì xún chá shǐ táng lín zhí wang lín qí zhī shì mìng zuò fù fù gōng

敬彝年十四,诣巡察使唐临直枉,临奇之,试命作赋,赋工。

fù zuì yǐ shì biǎo jìng yí yú cháo bǔ chén wáng fǔ diǎn qiān

父罪已释, 表敬彝于朝,补陈王府典签。

yī rì hū qì tì wèi zuǒ yòu yuē dà rén bìng tòng wú zhé rán jīn xīn jì ér tòng shì pǒ cè

一日,忽泣涕谓左右曰:“大人病痛,吾辄然,今心悸而痛,事叵测。

nǎi qǐng jí bèi dào guī ér fù yǐ zú léi huǐ yú lǐ

”乃请急,倍道归,而父已卒,羸毁逾礼。

qián fēng chū qiān lèi jiān chá yù shǐ

干封初,迁累监察御史。

mǔ bìng yī xǔ rén zé zhě jué bù néng chéng jìng yí zì wèi yú wǎng yíng

母病,医许仁则者𫔎不能乘,敬彝自为舆往迎。

jì jū sāng zhào zèng jiān bó guān wéi zuò líng yú

既居丧,诏赠缣帛,官为作灵舆。

zhōng fú yǐ zhù zuò láng jiān xiū guó shǐ

终服,以著作郎兼修国史。

lì zhōng shū shè rén tài zǐ zuǒ shù zǐ

历中书舍人、太子左庶子。

wǔ hòu shí wèi kù lì suǒ xiàn sǐ lǐng nán

武后时,为酷吏所陷, 死岭南。

liáng wén zhēn guó zhōu wén xiāng rén

梁文贞,虢州閺乡人。

shǎo cóng jūn shǒu biān dǎi hái qīn yǐ wáng

少从军守边,逮还,亲已亡。

zì shāng bù dé yǎng jí chuān kuàng wèi mén chén xī xùn sǎo lú mù zuǒ yīn mò sān shí nián jiā rén yǒu suǒ wèn huà wén yǐ duì

自伤不得养,即穿圹为门, 晨夕汛扫,庐墓左,喑默三十年,家人有所问,画文以对。

huì guān gǎi xīn dào chū wén zhēn lú qián xíng lǚ jiàn zhī jiē wèi liú tì

会官改新道,出文贞庐前,行旅见之,皆为流涕。

yǒu gān lù jiàng yíng mù bái tù xùn rǎo xiàn lìng kān shí jì zhī

有甘露降茔木,白兔驯扰,县令刊石纪之。

kāi yuán zhōng cì shǐ xǔ jǐng xiān biǎo wén zhēn xiào jué lún lèi zhào fù shǐ guān

开元中,刺史许景先表文贞孝绝伦类,诏付史官。

chén jì quán zì zǐ píng hóng zhōu yù zhāng rén

沈季诠,字子平,洪州豫章人。

shǎo gū shì mǔ xiào wèi cháng yú rén zhēng jiē yǐ wéi qiè

少孤,事母孝,未尝与人争,皆以为怯。

jì quán yuē wú qiè hu

季诠曰:“吾怯乎?

wéi rén zi zhě kě yí yōu yú qīn hū zāi

为人子者,可遗忧于亲乎哉!

zhēn guàn zhōng shì mǔ dù jiāng yù bào fēng mǔ ruò sǐ jì quán hào hū tóu jiāng zhōng shǎo xuǎn chí mǔ bì fú chū shuǐ shàng

”贞观中,侍母度江,遇暴风,母溺死,季诠号呼投江中,少选,持母臂浮出水上。

dū du xiè shū fāng jù lǐ jì ér zàng zhī

都督谢叔方具礼祭而葬之。

xǔ bó huì yuè zhōu xiāo shān rén

许伯会,越州萧山人。

huò yuē xuán dù shí èr shì sūn

或曰玄度十二世孙。

jǔ xiào lián

举孝廉。

shàng yuán zhōng wèi héng yáng bó shì

上元中,为衡阳博士。

mǔ sàng fù tǔ chéng fén bù yù xù bó cháng zī wèi

母丧,负土成坟,不御絮帛、尝滋味。

yě huǒ jiāng dǎi yíng shù bēi hào yú tiān é ér yǔ huǒ miè

野火将逮茔树,悲号于天,俄而雨,火灭。

suì hàn quán yǒng lú qián líng zhī shēng

岁旱,泉涌庐前,灵芝生。

chén jí yuán lóng zhōu kāi yáng rén

陈集原,泷州开阳人。

shì wèi qiú zhǎng

世为酋长。

fù lóng shù wèi qīn zhōu cì shǐ yǒu jí jí jí yuán zhé bù shí

父龙树,为钦州刺史,有疾,即集原辄不食。

jí wáng ǒu xuè shù shēng jí yíng zuò lú jǐn yǐ tián zī ràng xiōng dì lǐ rén gāo zhī

及亡,呕血数升,即茔作庐,尽以田赀让兄弟,里人高之。

wǔ hòu shí lì yòu bào tāo wèi dà jiāng jūn

武后时,历右豹韬卫大将军。

lù nán jīn sū zhōu wú rén

陆南金,苏州吴人。

zǔ shì jì cóng tóng jùn gù yě wáng xué zuǒ shì chūn qiū sī mǎ shǐ bān shì hàn shū

祖士季,从同郡顾野王学《左氏春秋》、《司马史》、 《班氏汉书》。

shì duò wèi yuè wáng tōng jì shì jiān shì dú

仕隋为越王侗记室兼侍读。

tōng chēng zhì zhuó zhù zuò láng

侗称制,擢著作郎。

shí wáng shì chōng jiāng cuàn nì tōng wèi shì jì yuē duò yǒu tiān xià sān shí nián cháo guǒ wú zhōng chén hu

时王世充将篡逆, 侗谓士季曰:“隋有天下三十年,朝果无忠臣乎?

shì jì duì yuē jiàn wēi shòu mìng chén sù zhì yě

”士季对曰:“见危授命,臣宿志也。

qǐng yīn qǐ shì wèi bì xià shā zhī

请因启事为陛下杀之。

móu xiè tíng shì dú nǎi bù kè

”谋泄,停侍读,乃不克。

zhēn guàn chū zhōng tài xué bó shì jiān hóng wén guǎn xué shì

贞观初,终太学博士兼弘文馆学士。

nán jīn shì wèi tài cháng fèng lǐ láng

南金仕为太常奉礼郎。

kāi yuán chū shǎo qīng lú chóng dào dǐ zuì xǐ lǐng nán táo huán dōng dōu

开元初,少卿庐崇道抵罪徙岭南,逃还东都。

nán jīn jū mǔ sàng chóng dào wěi chēng diào kè rù ér dào qí qíng nán jīn nì zhī

南金居母丧,崇道伪称吊客,入而道其情,南金匿之。

é wèi chóu rén jī gào zhào shì yù shǐ wáng xù bǔ àn nán jīn dāng zhòng fǎ dì zhào bì yì xù zì yán nì chóng dào zhě wǒ yě qǐng sǐ

俄为仇人迹告,诏侍御史王旭捕按, 南金当重法,弟赵璧诣旭自言:“匿崇道者我也,请死。

nán jīn gù yán dì zì wū bù qíng xù guài zhī zhào bì yuē mǔ wèi zàng mèi wèi guī xiōng néng bàn zhī wǒ shēng wú yì bù rú sǐ

”南金固言弟自诬不情, 旭怪之,赵璧曰:“母未葬,妹未归,兄能办之,我生无益,不如死。

xù jīng shàng zhuàng

”旭惊,上状。

xuán zōng jiē yòu zhī

玄宗皆宥之。

nán jīn zhī shū shǐ lǚ cāo jǐn wán

南金知书史,履操谨完。

zhāng shuō lù xiàng xiān yǐ xián wèi zhī yóu kù bù yuán wài yǐ gù jí gǎi tài zǐ xǐ mǎ zú

张说、陆象先以贤谓之,由库部员外以痼疾改太子洗马,卒。

zhāng xiù hé zhōng jiě rén

张琇,河中解人。

fù shěn sù wèi guī zhōu dū dū yǒu chén zuǎn rén zhě wū qí mào zhàn jí sī yōng bīng

父审素,为巂州都督,有陈纂仁者,诬其冒战级、私庸兵。

xuán zōng yí zhī zhào jiān chá yù shǐ yáng wāng jí àn

玄宗疑之,诏监察御史杨汪即按。

zuǎn rén fù gào shěn sù yǔ zǒng guǎn dǒng táng lǐ móu fǎn

纂仁复告审素与总管董堂礼谋反。

yú shì wāng shōu shěn sù xì yā zhōu yù chí zhì guī zhōu àn fǎn zhuàng

于是汪收审素系雅州狱,驰至巂州按反状。

táng lǐ bù shèng fèn shā zuǎn rén yǐ bīng qī bǎi wéi wāng xié shǐ lù zhāng xuě shěn sù zuì

堂礼不胜忿,杀纂仁,以兵七百围汪,胁使露章雪审素罪。

jì ér lì gòng zhǎn táng lǐ wāng dé chū suì dāng shěn sù shí fǎn zhǎn zhī méi qí jiā

既而吏共斩堂礼,汪得出,遂当审素实反,斩之,没其家。

xiù yǔ xiōng huáng shàng yòu xǐ lǐng nán

琇与兄瑝尚幼, 徙岭南。

jiǔ zhī táo hái

久之,逃还。

wāng gēng míng wàn qǐng

汪更名万顷。

huáng shí nián shí sān xiù shǎo èr suì

瑝时年十三,琇少二岁。

yè jū wàn qǐng yú wèi wáng chí huáng zhuó qí mǎ wàn qǐng jīng bù jí dòu wèi xiù suǒ shā

夜狙万顷于魏王池, 瑝斫其马,万顷惊,不及斗,为琇所杀。

tiáo suǒ yǐ shā wàn qǐng zhuàng xì yú fǔ bēn jiāng nán jiāng shā gòu fù zuì zhě rán hòu yì yǒu sī

条所以杀万顷状系于斧,奔江南,将杀构父罪者,然后诣有司。

dào sì shuǐ lì bǔ yǐ wén

道汜水,吏捕以闻。

zhōng shū lìng zhāng jiǔ líng děng jiē chēng qí xiào liè yi dài sǐ shì zhōng péi yào qīng děng chén bù kě dì yì wèi rán wèi jiǔ líng yuē xiào zǐ zhě yì bù gù mìng

中书令张九龄等皆称其孝烈,宜贷死, 侍中裴耀卿等陈不可,帝亦谓然,谓九龄曰:“孝子者,义不顾命。

shā zhī kě chéng qí zhì shè zhī zé kuī lǜ

杀之可成其志, 赦之则亏律。

fán wèi zi shú bù yuàn xiào

凡为子,孰不愿孝?

zhuǎn xiāng chóu shā suì wú yǐ shí

转相仇杀,遂无已时。

zú yòng yào qīng yì yì zhě yǐ wéi yuān

”卒用耀卿议,议者以为冤。

dì xià zhào shēn yù nǎi shā zhī

帝下诏申谕,乃杀之。

lín xíng cì shí huáng bù néng jìn xiù sè zì rú yuē xià jiàn xiān rén fù hé hèn

临刑赐食,瑝不能进,琇色自如,曰:“下见先人,复何恨!

rén mò bù mǐn zhī wèi lěi jiē yú dào liǎn qián wèi zàng běi máng shàng kǒng chóu rén fā zhī zuò yí zhǒng shǐ bù zhī qí chù

”人莫不闵之,为诔揭于道,敛钱为葬北邙,尚恐仇人发之,作疑冢,使不知其处。

tài zōng shí yǒu jí mò rén wáng jūn cāo fù suí mò wèi xiāng rén li jūn zé suǒ shā wáng mìng qù shí jūn cāo shàng yòu

太宗时,有即墨人王君操,父隋末为乡人李君则所杀,亡命去,时君操尚幼。

zhì zhēn guān shí cháo shì gēng yì ér jūn cāo jù gū chóu jiā wú suǒ dàn yì zhōu zì yán

至贞观时,朝世更易,而君操窭孤,仇家无所惮,诣州自言。

jūn cāo mì xié rèn shā zhī tī qí xīn gān dàn lì jǐn qū gào cì shǐ yuē fù sǐ xiōng shǒu lì èr shí nián bù kè bào nǎi jīn shuā fèn yuàn guī sǐ yǒu sī

君操密挟刃杀之,剔其心肝啖立尽,趋告刺史曰:“父死凶手,历二十年不克报,乃今刷愤,愿归死有司。

zhōu shàng zhuàng dì wèi dài sǐ

”州上状,帝为贷死。

gāo zōng shí jiàng zhōu rén zhào shī jǔ fù wéi rén shā shī jǔ yòu mǔ gǎi jià chóu jiā bù yí

高宗时,绛州人赵师举父为人杀,师举幼,母改嫁,仇家不疑。

shī jǔ zhǎng wéi rén yōng yè dú shū

师举长,为人庸,夜读书。

jiǔ zhī shǒu shā chóu rén yì guān zì chén dì yuán zhī

久之,手杀仇人,诣官自陈,帝原之。

yǒng huī chū tóng guān rén tóng tí zhì shòu fù wèi zú rén suǒ hài zhì shòu yǔ dì zhì shuǎng hou zhū tu jī shā zhī xiāng shuài guī yǒu sī zhēng wéi shǒu yǒu sī bù néng jué zhě sān nián

永徽初,同官人同蹄智寿父为族人所害,智寿与弟智爽候诸涂,击杀之,相率归有司争为首,有司不能决者三年。

huò yán dì shǐ móu nǎi lùn sǐ lín xíng yuē chóu yǐ bào sǐ bù hèn

或言弟始谋,乃论死,临刑曰:“仇已报,死不恨。

zhì shòu zì tóu dì wěi dùn shēn wú wán fū shì zhì shuǎng xuè jǐn nǎi yǐ jiàn zhě shāng zhī

”智寿自投地委顿,身无完肤,舐智爽血尽乃已,见者伤之。

wǔ hòu shí xià guī rén xú yuán qìng fǔ shuǎng wèi xiàn wèi zhào shī yùn suǒ shā yuán qìng biàn xìng míng wèi yì jiā bǎo

武后时,下邽人徐元庆父爽为县尉赵师韫所杀,元庆变姓名为驿家保。

jiǔ zhī shī yùn yǐ yù shǐ shě tíng xià yuán qìng shǒu shā zhī zì qiú yì guān

久之, 师韫以御史舍亭下,元庆手杀之,自囚诣官。

hòu yù shè sǐ zuǒ shí yí chén zǐ áng yì yuē

后欲赦死,左拾遗陈子昂议曰:

xiān wáng lì lǐ yǐ jìn rén míng fá yǐ qí zhèng

先王立礼以进人,明罚以齐政。

zhěn gān chóu dí rén zǐ yì yě

枕干仇敌,人子义也;

zhū zuì jìn luàn wáng zhèng gāng yě

诛罪禁乱,王政纲也。

rán wú yì bù kě xùn rén luàn gāng bù kě míng fǎ

然无义不可训人,乱纲不可明法。

shèng rén xiū lǐ zhì nèi chì fǎ fáng wài shǐ shǒu fǎ zhě bù yǐ lǐ fèi xíng jū lǐ zhě bù yǐ fǎ shāng yì rán hòu bào luàn xiāo lián chǐ xìng tiān xià suǒ yǐ zhí dào ér xíng yě

圣人修礼治内,饬法防外,使守法者不以礼废刑, 居礼者不以法伤义,然后暴乱销,廉耻兴,天下所以直道而行也。

yuán qìng bào fù chóu shù shēn guī zuì suī gǔ liè shì hé yǐ jiā

元庆报父仇,束身归罪,虽古烈士何以加?

rán shā rén zhě sǐ huà yī zhī zhì yě fǎ bù kě èr yuán qìng yi fú gū

然杀人者死,画一之制也,法不可二,元庆宜伏辜。

chuán yuē fù chóu bù tóng tiān

《传》曰:“父仇不同天。

quàn rén zhī jiào yě

”劝人之教也。

jiào zhī bù gǒu yuán qìng yi shè

教之不苟,元庆宜赦。

chén wén xíng suǒ yǐ shēng è luàn yě

臣闻刑所以生,遏乱也;

rén suǒ yǐ lì chóng dé yě

仁所以利,崇德也。

jīn bào fù zhī chóu fēi luàn yě

今报父之仇,非乱也;

háng zǐ zhī dào rén yě

行子之道, 仁也。

rén ér wú lì yǔ tóng luàn zhū shì yuē néng xíng wèi kě yǐ xun

仁而无利,与同乱诛,是曰能刑,未可以训。

rán zé yá yóu zhèng shēng zhì bì luàn zuò gù lǐ fáng bù shèng xiān wáng yǐ zhì xíng yě

然则邪由正生,治必乱作,故礼防不胜,先王以制刑也。

jīn yì yuán qìng zhī jié zé fèi xíng yě

今义元庆之节,则废刑也。

jī yuán qìng suǒ yǐ néng yì dòng tiān xià yǐ qí wàng shēng ér qū qí dé yě

迹元庆所以能义动天下,以其忘生而趋其德也。

ruò shì zuì yǐ lì qí shēng shì duó qí dé kuī qí yì fēi suǒ wèi shā shēn chéng rén quán sǐ wàng shēng zhī jié

若释罪以利其生,是夺其德,亏其义,非所谓杀身成仁、全死忘生之节。

chén wèi yi zhèng guó zhī diǎn tián zhī yǐ xíng rán hòu jīng lǘ mù kě yě

臣谓宜正国之典,寘之以刑,然后旌闾墓可也。

shí wěi qí yán

时韪其言。

hòu lǐ bù yuán wài láng liǔ zōng yuán bó yuē

后礼部员外郎柳宗元驳曰:

lǐ zhī dà běn yǐ fáng luàn yě

礼之大本,以防乱也。

ruò yuē wú wéi zéi nüè fán wèi zi zhě shā wú shè

若曰:无为贼虐,凡为子者杀无赦。

xíng zhī dà běn yì yǐ fáng luàn yě

刑之大本,亦以防乱也。

ruò yuē wú wéi zéi nüè fán wèi zhì zhě shā wú shè

若曰:无为贼虐,凡为治者杀无赦。

qí běn zé hé qí yòng zé yì

其本则合,其用则异。

jīng yǔ zhū bù dé bìng yě

旌与诛,不得并也。

zhū qí kě jīng cí wèi làn dú xíng shén yǐ

诛其可旌,兹谓滥,黩刑甚矣;

jīng qí kě zhū cí wèi jiàn huài lǐ shén yǐ

旌其可诛,兹谓僭,坏礼甚矣。

ruò shī yùn dú yǐ sī yuàn fèn lì qì nüè fēi gū zhōu mù bù zhī zuì xíng guān bù zhī wèn shàng xià méng mào hào bù wén

若师韫独以私怨,奋吏气,虐非辜,州牧不知罪,刑官不知问,上下蒙冒,号不闻。

ér yuán qìng néng chǔ xīn jī lǜ yǐ chōng chóu rén zhī xiōng jiè rán zì kè jí sǐ wú hàn shì shǒu lǐ ér xíng yì yě

而元庆能处心积虑以冲仇人之胸,介然自克,即死无憾,是守礼而行义也。

zhí shì zhě yi yǒu cán sè jiāng xiè zhī bù xiá ér yòu hé zhū yān

执事者宜有惭色,将谢之不暇,而又何诛焉?

qí huò fù bù miǎn yú zuì shī yùn zhī zhū bù qiān yú fǎ shì fēi sǐ yú lì yě shì sǐ yú fǎ yě

其或父不免于罪,师韫之诛,不愆于法,是非死于吏也,是死于法也。

fǎ qí kě chóu hu

法其可仇乎?

chóu tiān zǐ zhī fǎ ér qiāng fèng fǎ zhī lì shì bèi ào ér líng shàng yě

仇天子之法,而戕奉法之吏,是悖骜而凌上也。

zhí ér zhū zhī suǒ yǐ zhèng bāng diǎn ér yòu hé jīng yān

执而诛之,所以正邦典,而又何旌焉?

lǐ zhī suǒ wèi chóu zhě yuān yì shěn tòng ér hào wú gào yě fēi wèi dǐ zuì chù fǎ xiàn yú dà lù ér yuē bǐ shā zhī wǒ nǎi shā zhī bù yì qū zhí bào guǎ xié ruò ér yǐ

礼之所谓仇者,冤抑沈痛而号无告也,非谓抵罪触法,陷于大戮,而曰彼杀之我乃杀之,不议曲直,暴寡胁弱而已。

chūn qiū chuán yuē fù bù shòu zhū zi fù chóu kě yě

《春秋传》曰:“父不受诛,子复仇可也;

fù shòu zhū zi fù chóu cǐ tuī rèn zhī dào

父受诛,子复仇,此推刃之道。

fù chóu bù chú hài

复仇不除害。

jīn ruò qǔ cǐ yǐ duàn liǎng xià xiāng shā zé hé yú lǐ yǐ

”今若取此以断两下相杀,则合于礼矣。

qiě fú bù wàng chóu xiào yě

且夫不忘仇,孝也;

bù ài sǐ yì yě

不爱死,义也。

yuán qìng néng bù yuè yú lǐ fú xiào sǐ yì shì bì dá lǐ ér wén dào zhě yě

元庆能不越于礼,服孝死义,是必达理而闻道者也。

fu dá lǐ wén dào zhī rén qǐ qí yǐ wáng fǎ wèi dí chóu zhě zāi

夫达理闻道之人,岂其以王法为敌仇者哉!

yì zhě fǎn yǐ wéi lù dú xíng huài lǐ qí bù kě yǐ wèi diǎn míng yǐ

议者反以为戮,黩刑坏礼, 其不可以为典明矣。

qǐng xià chén yì fù yú lìng yǒu duàn sī yù zhě bù yí yǐ qián yì cóng shì

请下臣议附于令,有断斯狱者,不宜以前议从事。

xiàn zōng shí qú zhōu rén yú cháng ān fù shū jiē wèi lǐ rén xiè quán suǒ shā

宪宗时,衢州人余常安父、叔皆为里人谢全所杀。

cháng ān bā suì yǐ néng móu fù chóu

常安八岁,已能谋复仇。

shí yǒu qī nián zú shā quán

十有七年,卒杀全。

cì shǐ yuán xī zòu qīng bǐ xíng bù shàng shū li yōng zhí bù kě zú dǐ sǐ

刺史元锡奏轻比,刑部尚书李鄘执不可,卒抵死。

yòu fù píng rén liáng yuè fù wèi qín guǒ suǒ shā yuè shā chóu yì xiàn qǐng zuì

又富平人梁悦父为秦果所杀,悦杀仇,诣县请罪。

zhào yuē zài lǐ fù chóu bù tóng tiān ér fǎ shā rén bì sǐ

诏曰:“在《礼》父仇不同天,而法杀人必死。

lǐ fǎ wáng jiào dà duān yě èr shuō yì yān

礼、法,王教大端也,二说异焉。

xià shàng shū shěng yì

下尚书省议。

zhí fāng yuán wài láng hán yù yuē

”职方员外郎韩愈曰:

zi fù fù chóu jiàn yú chūn qiū yú lǐ jì zhōu guān ruò zi shǐ bù shèng shù wèi yǒu fēi ér zuì zhě

子复父仇,见于《春秋》、于《礼记》、《周官》,若子史,不胜数,未有非而罪者。

zuì yi xiáng yú lǜ ér lǜ wú tiáo fēi quē wén yě

最宜详于律,而律无条,非阙文也。

gài yǐ wéi bù xǔ fù chóu zé shāng xiào zǐ zhī xīn

盖以为不许复仇,则伤孝子之心;

xǔ fù chóu zé rén jiāng yǐ fǎ zhuān shā wú yǐ jìn zhǐ

许复仇,则人将倚法颛杀,无以禁止。

fu lǜ suī běn yú shèng rén rán zhí ér xíng zhī zhě yǒu sī yě

夫律虽本于圣人,然执而行之者,有司也。

jīng zhī suǒ míng zhě zhì yǒu sī zhě yě

经之所明者,制有司者也。

dīng níng qí yì yú jīng ér shēn méi qí wén yú lǜ zhě jiāng shǐ fǎ lì yī duàn yú fǎ ér jīng shù zhī shì de yǐn jīng yǐ yì yě

丁宁其义于经而深没其文于律者,将使法吏一断于法,而经术之士得引经以议也。

zhōu guān yuē fán shā rén ér yì zhě lìng wù chóu chóu zhī zé sǐ

《周官》曰:“凡杀人而义者,令勿仇,仇之则死。

yì zhě yi yě

”义者,宜也。

míng shā rén ér bù dé qí yi zhě zi de fù chóu yě

明杀人而不得其宜者,子得复仇也。

cǐ bǎi xìng zhī xiāng chóu zhě yě

此百姓之相仇者也。

gōng yáng zǐ yuē fù bù shòu zhū zi fù chóu kě yě

公羊子曰:“父不受诛,子复仇可也。

bù shòu zhū zhě zuì bù dàng zhū yě

”不受诛者,罪不当诛也。

zhū zhě shàng shī xià zhī cí fēi bǎi xìng xiāng shā yě

诛者,上施下之辞,非百姓相杀也。

zhōu guān yuē fán bào chóu chóu zhě shū yú shì shā zhī wú zuì

《周官》曰: “凡报仇雠者,书于士,杀之无罪。

yán jiāng fù chóu bì xiān yán yú guān zé wú zuì yě

”言将复仇,必先言于官,则无罪也。

fù chóu zhī míng suī tóng ér qí shì gè yì

复仇之名虽同,而其事各异。

huò bǎi xìng xiāng chóu rú zhōu guān suǒ chēng kě yì yú jīn zhě

或百姓相仇,如《周官》所称,可议于今者;

huò wèi guān lì suǒ zhū rú gōng yáng suǒ chēng bù kě xíng yú jīn zhě

或为官吏所诛,如《公羊》所称,不可行于今者。

zhōu guān suǒ chēng jiāng fù chóu xiān gào yú shì ruò gū zhì léi ruò bào wēi zhì ér cì dí rén zhī biàn kǒng bù néng zì yán wèi kě yǐ wéi duàn yú jīn yě

《周官》所称:将复仇先告于士, 若孤稚羸弱,抱微志而伺敌人之便,恐不能自言,未可以为断于今也。

rán zé shā zhī yǔ shè bù kě yī yi dìng qí zhì yuē yǒu fù fù chóu zhě shì fā jù qí shì xià shàng shū shěng jí yì yǐ wén zhuó chǔ zhī

然则杀之与赦不可一,宜定其制曰:“有复父仇者,事发,具其事下尚书省,集议以闻,酌处之。

zé jīng wú shī zhǐ yǐ

”则经无失指矣。

yǒu zhào yǐ yuè shēn yuān qǐng zuì yì gōng mén liú xún zhōu

有诏以悦申冤,请罪诣公门,流循州。

mù zōng shì jīng zhào rén kāng mǎi de nián shí sì fù xiàn zé qián yú yún yáng zhāng lì lì zuì lā xiàn wēi sǐ

穆宗世,京兆人康买得,年十四,父宪责钱于云阳张莅,莅醉,拉宪危死。

mǎi dé yǐ lì qiáo hàn dù jiù bù zú jiě zé jǔ chā jī qí shǒu sān rì lì sǐ

买得以莅趫悍,度救不足解,则举锸击其首,三日莅死。

xíng bù shì láng sūn gé jiàn yán mǎi de jiù fù nán bù wéi bào dù bù jiě ér jī bù wéi xiōng

刑部侍郎孙革建言:“买得救父难不为暴,度不解而击不为凶。

xiān wáng zhì xíng bì xiān fù zǐ zhī qīn

先王制刑,必先父子之亲。

chūn qiū yuán xīn dìng zuì zhōu shū zhū fá yǒu quán

《春秋》原心定罪, 《周书》诸罚有权。

mǎi de xiào xìng tiān zhì yi cì jīn yòu

买得孝性天至,宜赐矜宥。

yǒu zhào jiǎn sǐ

”有诏减死。

hóu zhī dào chéng jù luó zhě líng zhōu líng wǔ rén

侯知道、程俱罗者,灵州灵武人。

jū qīn sàng chuān kuàng zuò zhǒng jiē shēn zhí qí láo xiāng rén zhù zhě jí kū ér què zhī

居亲丧,穿圹作冢,皆身执其劳,乡人助者, 即哭而却之。

lú fén cì kū qì wú jié zhī dào qī nián jù luō sān nián bù zhǐ

庐坟次,哭泣无节,知道七年、俱罗三年不止。

zhī dào gòu chén jī shǒu lǜ yè bàn fu fén yǒng ér kū niǎo shòu wèi bēi hào

知道垢尘积首,率夜半傅坟,踊而哭,鸟兽为悲号。

li huá zuò èr xiào zàn biǎo qí xíng yuē jué chū shēng rén yǒu jūn yǒu qīn

李华作《二孝赞》表其行,曰:“厥初生人,有君有亲。

xiào qīn wèi zi zhōng jūn wéi chén

孝亲为子,忠君为臣。

zhào zì tiān mìng jiàng jí rén lún

兆自天命,降及人伦。

bèi sǐ bú yì wàng shēng bù rén

背死不义,忘生不仁。

guò jí zhì jiù wèi zhī lǐ wén

过及智就,为之礼文。

zhì zāi hòu shì chuàng jù bìng yīn

至哉侯氏,创巨病殷。

shǒu zú pián zhī yǐ chéng gāo fén

手足胼胝,以成高坟。

yè hēi biāo dòng rú lín guǐ shén

夜黑飙动,如临鬼神。

kū wú cháng shēng jiǒng chè cāng mín

哭无常声,迥彻苍旻。

jū zhǎn sān nián ěr dú zhōng shēn

苴斩三年,尔独终身。

jiē jiē chéng shēng qí āi yě jūn

嗟嗟程生,其哀也均。

gù hòu jué pèi zhān qián wú lín

顾后绝配,瞻前无邻。

yòu yǒu hé chéng cuì zhě chí zhōu rén

又有何澄粹者,池州人。

qīn bìng rì gù sú shàng guǐ bìng zhě bù jìn yào

亲病日锢,俗尚鬼,病者不进药。

chéng cuì tī gǔ ròu jìn qīn jí wèi chōu

澄粹剔股肉进,亲疾为瘳。

hòu qīn méi fú yú mù kū yǒng wú shù yǐ huǐ zú dāng shí hào qīng yáng xiào zǐ shì wéi zuò lěi shén zhòng

后亲没,伏于墓,哭踊无数,以毁卒,当时号“青阳孝子”,士为作诔甚众。

shòu zhōu ān fēng li xìng yì yǒu zhì xíng

寿州安丰李兴亦有至行,

liǔ zōng yuán wéi zuò xiào mén míng

柳宗元为作《孝门铭》,

yuē shòu zhōu cì shǐ chén chéng sī yán jiǔ yuè dīng hài

曰:“寿州刺史臣承思言: ‘九月丁亥,

ān fēng lìng shàng suǒ bù biān hù máng xìng

安丰令上所部编户氓兴,

fù bèi è jí

父被恶疾,

suì yuè jiù jí

岁月就亟,

xìng zì rèn gǔ ròu

兴自刃股肉,

jiǎ tuō kuì xiàn

假托馈献,

fù lǎo bìng yǐ bù néng dàn

父老病已不能啖,

sù ér sǐ

宿而死。

xìng hào hū fǔ yì kǒu bí chuí xuè pěng tǔ jiù fén zhān zì tì tì

兴号呼抚臆,口鼻垂血,捧土就坟,沾渍涕洟。

fén zuǒ zuò xiǎo lú méng yǐ shān cí fú nì qí zhōng fú fú dùn yǒng zhòu yè kū sù

坟左作小庐,蒙以苫茨,伏匿其中,扶服顿踊,昼夜哭诉。

xiào chéng yōu dá shén wèi jiàn yì lú shàng chǎn zǐ zhī bái zhī lú zhōng lǐ quán yǒng

孝诚幽达,神为见异,庐上产紫芝、白芝,庐中醴泉涌。

cǐ jiē bì xià xiào zhì shén huà yīn zhōng qí xīn ér kè zhì sī shì

此皆陛下孝治神化,阴中其心,而克致斯事。

jǐn àn xìng pǐ shù jiàn lòu xún xí qiǎn xià xìng fēi wén zì suǒ dǎo shēng yǔ nòu lěi wèi yè ér néng zhōng bǐ chún xiào chāo chū gǔ liè tiān yì shén dào yóu xī ruì wù yǐ biǎo shū yì

谨按兴匹庶贱陋,循习浅下,性非文字所导,生与耨耒为业,而能钟彼醇孝,超出古烈, 天意神道,犹锡瑞物以表殊异。

fú wéi bì xià yǒu táng yáo rú shén zhī dé yi jiā jīng bāo hé yú shàng xià

伏惟陛下有唐尧如神之德,宜加旌褒,合于上下。

qǐng biǎo qí lǐ lǘ kè shí míng bái xuān yán fēng měi guān shì hòu sì yǒng wú jí

请表其里闾,刻石明白,宣延风美,观示后祀,永无极。

chén mèi sǐ qǐng

臣冒死恳请。

zhì yuē kě

’制曰可。

míng yuē yì jué xiào sī cí wéi shū líng

铭曰:‘懿厥孝思,兹惟淑灵。

bǐng chéng cuì hé dǔ shǒu tiān jīng

禀承粹和,笃守天经。

qì shì léi jí mò dǎo yǐn míng

泣侍羸疾,默祷隐冥。

yǐn rèn zì xiàng cán jī bài xíng

引刃自向,残肌败形。

xiū shàn fèng jìn yōu láo xiào chéng

羞膳奉进,忧劳孝诚。

wéi shí gāo gāo céng bù shì tīng

惟时高高,曾不视听。

chuàng jù tòng réng hào yú qióng mín

创巨痛仍,号于穹旻。

pěng tǔ rú tì dùn shǒu chéng fén

捧土濡涕,顿首成坟。

tāo yīng fǔ zì hán shǔ zài lú

搯膺腐眦,寒暑在庐。

cǎo mù cuì sǐ niǎo shòu chí chú

草木悴死,鸟兽踟蹰。

shū lèi yì zú yì xiāng qí āi

殊类异族,亦相其哀。

zhào yǒu èr wèi xiào dào yuán xìng

肇有二位,孝道爰兴。

kè xiū jué yóu zǎi jí shì dēng

克修厥猷,载籍是登。

zài dì yǒu yú yǐ xiào zhēng zhēng

在帝有虞,以孝烝烝。

zhòng ní shù jīng yǐ jiào yú céng

仲尼述经,以教于曾。

wéi xī lǔ hóu jiàn mìng yí gōng

惟昔鲁侯,见命夷宫。

yì yǒu kǎo shū wù zhuāng chēng chún

亦有考叔,寤庄称纯。

xiǎn xiǎn lǐ shì shí yǔ zhī lún

显显李氏,实与之伦。

āi jiē dào lù tì mù lǐ lín

哀嗟道路,涕慕里邻。

shén xī mì zhǐ sān xiù líng quán

神锡秘祉,三秀灵泉。

dì mìng jiàn jiā yì biǎo qí mén

帝命荐加,亦表其门。

tǒng yī shàng xià jiāo zàn tiān rén

统一上下, 交赞天人。

jiàn cǐ bēi hào yì líng yáng fēn

建此碑号,亿龄扬芬。

xǔ fǎ shèn cāng zhōu qīng chí rén

许法慎,沧州清池人。

fu sān suì yǐ yǒu zhī

甫三岁,已有知。

shí mǔ bìng bù yǐn rǔ cǎn cǎn yǒu yōu sè

时母病,不饮乳,惨惨有忧色。

huò yǐ zhēn ěr guǐ yuè zhī zhé bù shí hái yǐ jìn mǔ

或以珍饵诡悦之,辄不食,还以进母。

hòu qīn sàng cháng lú yú yíng yǒu gān lù jiā hé líng zhī mù lián lǐ bái tù zhī xiáng

后亲丧,常庐于茔,有甘露、嘉禾、灵芝、木连理、白兔之祥。

tiān bǎo zhōng biǎo yì qí lǘ

天宝中,表异其闾。

lín zǎn quán zhōu pú tián rén

林攒,泉州莆田人。

zhēn yuán chū shì wèi fú táng wèi

贞元初,仕为福唐尉。

mǔ léi lǎo wèi jí yíng ér bìng

母羸老,未及迎而病。

zǎn wén qì guān hái

攒闻,弃官还。

jí mǔ wáng shuǐ jiāng bù rù kǒu wǔ rì

及母亡,水浆不入口五日。

zì yán pì zuò zhǒng lú qí yòu yǒu bái wū lái gān lù jiàng

自埏甓作冢,庐其右,有白乌来,甘露降。

guān chá shǐ li ruò chū qiǎn guān shǔ yàn shí huì lù xī lǐ rén shī sè zǎn kū yuē tiān suǒ jiàng lù huò wǒ yá

观察使李若初遣官属验实,会露晞,里人失色,攒哭曰:“天所降露,祸我邪?

é ér lù fù jí wū yì huí xiáng

”俄而露复集,乌亦回翔。

zhào zuò èr quē yú mǔ mù qián yòu biǎo qí lǘ juān yáo yì shí hào què xià lín jiā

诏作二阙于母墓前,又表其闾,蠲徭役,时号“阙下林家”。

chén ráo nú ráo zhōu rén

陈饶奴,饶州人。

nián shí èr qīn bìng wáng jù ruò jū sāng yòu suì jī huò jiào qí fēn dì mèi kě quán xìng mìng

年十二,亲并亡,窭弱居丧,又岁饥,或教其分弟妹,可全性命。

ráo nú liú tì shēn gài su xiāng quán yǎng

饶奴流涕,身丐诉相全养。

cì shǐ li fù yì zhī gěi zī chǔ shǔ qí mén yuē xiào yǒu tóng zǐ

刺史李复异之,给资储,署其门曰“孝友童子”。

wáng bó wǔ xǔ zhōu rén

王博武,许州人。

huì chāng zhōng shì mǔ zhì guǎng zhōu jí shā yǒng kǒu bào fēng mǔ nì sǐ bó wǔ zì tóu yú shuǐ

会昌中,侍母至广州,及沙涌口,暴风,母溺死,博武自投于水。

lǐng nán jié dù shǐ lú zhēn bǐ lì chén gǔ huò èr shī yān nǎi zàng zhī biǎo qí mù yuē xiào zǐ mù

岭南节度使卢贞俾吏沈罟,获二尸焉,乃葬之,表其墓曰“孝子墓”。

zhào wèi kè shí

诏为刻石。

wàn jìng rú lú zhōu rén

万敬儒,庐州人。

sān shì tóng jū sàng qīn lú mù cì xuè xiě fú tú shū duàn shǒu èr zhǐ zhé fù shēng

三世同居,丧亲,庐墓,刺血写浮屠书,断手二指,辄复生。

zhōu gǎi suǒ jū yuē chéng xiào xiāng guǎng xiào jù

州改所居曰成孝乡广孝聚。

dà zhōng shí biǎo qí jiā

大中时,表其家。

zhāng quán yì zǐ zhōu fú chéng rén

章全益,梓州涪城人。

shǎo gū wèi xiōng quán qǐ suǒ jū

少孤,为兄全启所鞠。

mǔ bìng quán qǐ kuī gǔ shàn mǔ ér yù

母病,全启刲股膳母而愈。

jí quán qǐ wáng quán yì fú zhǎn shuāi duàn shǒu yī zhǐ yǐ bào

及全启亡,全益服斩衰,断手一指以报。

bù chù qī tóng pú chù yī shì mài yào zì yè shì chuán néng zuò huáng jīn

不畜妻,僮仆处一室,卖药自业,世传能作黄金。

jū chéng dōu sì shí nián hào zhāng xiào zǐ zú nián jiǔ shí bā

居成都四十年,号章孝子,卒,年九十八。

zàn yuē shèng rén zhì tiān xià yǒu dào yuē yào zài xiào tì ér yǐ

赞曰:圣人治天下有道,曰“要在孝悌而已”。

fù fù yě zi zi yě xiōng xiōng yě dì dì yě tuī ér zhī guó guó ér zhī tiān xià jiàn yī shàn ér bǎi xíng cóng qí shī zé yǐ fǎ shéng zhī

父父也,子子也,兄兄也,弟弟也,推而之国,国而之天下,建一善而百行从,其失则以法绳之。

gù yuē xiào zhě tiān xià dà běn fǎ qí mò yě

故曰:“孝者天下大本,法其末也。

zhì pǐ fū dān rén xíng xiào yī gài ér xiōng dào bù gǎn lìng tiān zǐ kuì ér jīng zhī zhě yǐ qí jiào xiào ér qiú zhōng yě

”至匹夫单人,行孝一概,而凶盗不敢凌,天子喟而旌之者, 以其教孝而求忠也。

gù póu ér zhe yú piān

故裒而著于篇。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →