yī
一
yú zài shān yīn xú xiǎo tīng xiù cái jiāo shí wǔ jīn mǎi quán jí sān bù yú guī rú shù jì zhī
余在山阴,徐小汀秀才交十五金买{全集》三部,余归如数寄之。
wèi jǐ xìn lái shuō xìn miàn gǎi sān zuò èr yǒu yà bǔ hén fāng zhī jì shū rén qiè qù yī bù yǐ
未几,信来,说信面改“三”作“二”,有揠补痕,方知寄书人窃去一部矣。
lín yuǎn fēng yún xīn jiàn wú mǒu yè bèi dào qī rén míng huǒ zhí zhàng kǔn fù shì zhǔ shén nào zuì hòu yǒu měi shào nián shèng fú ér zhì fān xié jià shàng jiàn sòng bǎn wén xuǎn xiǎo cāng shān fáng shī jí gè yī bù
林远峰云:“新建吴某夜被盗,七人明火执仗,捆缚事主,甚闹,最后有美少年,盛服而至,翻撷架上,见宋板《文选》、《小仓山房诗集》各一部。
xiào yuē cǐ fù ér néng dú suí yuán xiān shēng wén pō bù sú
笑曰:‘此富儿能读随园先生文,颇不俗;
kě shì zhī
可释之。
shǒu liǎng shū ér qù
’手两书而去。
yú àn táng rén zài li shè yù dào yī shì fǎng fú shì zhī
”余按唐人载李涉遇盗一事,仿佛似之。
zhì yú qiè shū zhě zé yòu gǔ rén suǒ wú
至于窃书者,则又古人所无。
fāng ǒu chuán míng fǔ yún gāo lí jìn shì li chéng xūn xiào lián li xǐ míng xiù cái hóng dà róng děng jù zài dōu zhōng gòu suí yuán jí wèn yú qǐ jū nián chǐ shén yīn
方藕船明府云:高丽进士李承熏、孝廉李喜明、秀才洪大荣等,俱在都中购《随园集》,问余起居、年齿甚殷。
xī yú kuì yǐ
嘻,余愧矣!
èr
二
nà jiàn táng chéng wèi cháng zhōng chéng jūn zhī dì sì zǐ mù tōng zhōu shí rù shān jiàn fǎng
那鉴堂澄为常中丞钧之第四子,牧通州时,入山见访;
cháng shēn yù lì shū qì yíng rén
长身玉立,书气迎人。
rù dōu hòu jì jìn zuò lái dú zhī rú jiē qǐng hāi
入都后,寄近作来,读之,如接謦咳。
bù gēng táng yùn yún zòng bù gāo gāng wàng jìn chéng jīn huái huō chù niàn jù qīng
《步耕堂韵》云: “纵步高冈望禁城,襟怀豁处念俱清。
shù pái pán dèng yě huā mǎn shuǐ xiè shēn gōu xīn zhǎng píng
树排盘磴野花满,水泻深沟新涨平。
zhuī xiǎng fēng chén wèi sú lì hé rú gēng záo xiè fú míng
追想风尘为俗吏,何如耕凿谢浮名。
xún yōu mò hèn wú tóng diào qiě xǐ xīn zhī gòng cǐ xíng
寻幽莫恨无同调,且喜心知共此行。
dào wáng yún xiè jiā fēng wèi zuì nán wàng bù ài nóng zhuāng ài dàn zhuāng
”《悼亡》云:“谢家风味最难忘,不爱浓妆爱淡妆。
xī fú rú hé piān jiǎn suàn shēng zēng jiǎn diǎn jiù yī xiāng
惜福如何偏减算,生憎检点旧衣箱。
xún cháng xiǎo bié shàng yī yī kuàng fù cháng mián jìng bù guī
”“寻常小别尚依依,况复长眠竟不归。
bēi jiǔ mù mén kōng yī diàn bái yáng fēng lěng zhǐ qián fēi
杯酒墓门空一奠,白杨风冷纸钱飞。
sān
三
máo dà yíng hǎi kè qī kǒu shì néng shī
毛大瀛海客妻口氏,能诗。
chū hūn shí máo zèng yún tā rì xiāng guī chuán shèng shì jìng tái xiān bài nǚ mén shēng
初婚时,毛赠云:“他日香闺传盛事,镜台先拜女门生。
qī xiào yuē yào gǎi yī zì
”妻笑曰:“要改一字。
máo wèn hé zì
”毛问何字。
yuē mén zì gǎi xiān zì fāng tuǒ
曰:“门’字改先’字方妥。
máo dà xiào
”毛大笑。
hòu jì máo jiā xìn yún chū mén qī nián jì yín bā liǎng
后寄毛家信云:“出门七年,寄银八两。
r yào yī chuān nǚ yào shǒu shì
儿要衣穿,女要首饰。
qiǎo fù bù néng wèi wú mǐ zhī chuī cǐ zhī wèi yě
‘巧妇不能为无米之炊’,此之谓也。
zhì yú nián nián bèi fàng qiè miàn zēng xiū
至于年年被放,妾面增羞;
cǐ jiē qiè mìng bù qí lèi qīng rú cǐ
此皆妾命不齐,累卿如此。
fu fù hé yán
夫复何言?”
sì
四
wú xiāng chén shū yì xiān shēng míng céng yì yuán tíng gāo dì zi yě
吾乡陈叔毅先生名曾毅,阮亭高弟子也。
yǔ tāng xi yá jiāng xī míng tóng shí ér zhì jīn wú rén zhī zhě
与汤西崖、姜西溟同时,而至今无人知者。
yán sī mǎ shǒu tián jì chāo gǎo lái
严司马守田寄抄稿来。
dōng ē dào shàng yún lán guāng dào yǎn hū qīng xū bù fù yín qíng wù duǎn lǘ
《东阿道上》云:“岚光到眼忽清虚,不负吟情兀短驴。
shí jǐng quán jiāo xíng kè fàn shuǐ tián yī guà lǎo sēng lú
石井泉浇行客饭,水田衣挂老僧庐。
liǎng tóu yún wò zhāng wú shù sì miàn yān huán huà bù rú
两头云幄张无数,四面烟鬟画不如。
jìn rì xiǎo chē xíng bǎi lǐ zuò kàn shān sè wò kàn shū
尽日小车行百里,坐看山色卧看书。
xiān shēng yóu cháng yú yán qíng
”先生尤长于言情。
hǎo fēng yún
《好风》云;
qīng qū xì mǎ dú pái huái zì bǎ sī biān bù gǎn cuī
“轻躯细马独徘徊,自把丝鞭不敢催。
zú dèng qiǎo jiāng xīn yuè yǐn miàn luō gāng bèi hǎo fēng kāi
足镫巧将新月隐,面罗刚被好风开。
huā rú yù zhé xīn hái qiè lù dào fēn qí yì lǚ cāi
花如欲折心还怯,路到分歧意屡猜。
fū xù bù jiào xiāng bàn qù ā shuí fú xià xiù ān lái kū qiè yún shuǐ jīng lián xià yù lóng cōng shí yàng xīn é huà wèi gōng
夫婿不教相伴去,阿谁扶下绣鞍来?”《哭妾》云:“水晶帘下玉茏葱,十样新蛾画未工。
liú de qīng tóng sān chǐ jìng gèng wú rén yǐng zài dāng zhōng
留得青铜三尺镜,更无人影在当中。
bàn zhī huà zhú yè yíng yíng jì de guī chí yǎn qū píng
”半枝桦烛夜荧荧,记得归迟掩曲屏。
bǐ yù néng wēn bǐ huā huó zuì nán wàng shì mèng chū xǐng
比玉能温比花活,最难忘是梦初醒。
bì rén xǐ shǒu zuò gēng tāng bù qiǎn láng zhī shì jiào cháng
”避人洗手作羹汤,不遣郎知试教尝。
zhí dào jiā cān fāng xiào wèn ā nóng guǒ fǒu shèng chú niáng
直到加餐方笑问,阿侬果否胜厨娘?”
wǔ
五
tài cháng qīng yī yún xiān shēng cháo liàn sù wèi shí miàn tuō wáng fēng tíng gěi jiàn jì gǎo shāng què shī duō jùn yì
太常卿伊云先生朝楝,素未识面,托王葑亭给谏寄稿商榷,诗多隽逸。
xǐ fēng tíng yí jū xiāng jìn yún
《喜葑亭移居相近》云;
jiè de qīng chē zài jù qiān xuān nán fang dì yàn qiū tiān
“借得轻车载具迁,宣南坊地雁秋天。
sāng lín wǒ yǐ yān sān xiǔ huā jìng jūn chū zhí yī chán
桑林我已淹三宿,花径君初拓一廛。
yún mǒ lóu tóu xiāo gòng yuè yān xiāo jǐng kǒu xiǎo fēn quán
云抹楼头宵共月,烟销井口晓分泉。
sù xīn chén xī jīng guò shù jiā shì yìng tú zhǔ kè chuán
素心晨夕经过数,佳事应图主客传。
guī zhōu yún cán yuè xián fān yǐng cháng jiāng yī wěi huí
”《归舟》云:“残月衔帆影,长江一苇回。
yān hán guā bù shù cháo zǒu hǎi mén léi
烟寒瓜步树,潮走海门雷。
liù dài xiāo bō dǐ sān shān luò jiǔ bēi
六代销波底,三山落酒杯。
rú shēng zhàng zhōng xìn shè xiǎn xìng yōu zāi
儒生仗忠信,涉险兴悠哉。
qí zi bǐng shòu jìn shì jiàn jì yún lǔ líng guāng diàn shǔ é méi yóu zài huán zhōng jiàn wèi qī
”其子秉绶进士,见寄云:“鲁灵光殿蜀峨嵋,犹在寰中见未期。
zǎo suì sòng shī tóng shàng yǒu féng rén wèn xùn dāng qīn shī
早岁诵诗同尚友,逢人问讯当亲师。
míng yuán cáng de sān shān shèng miào bǐ jiān jiāng wǔ sè chí
名园藏得三山胜,妙笔兼将五色持。
wén dào zhū yán yìng méi è jǐ shí lái fǎng zhèng dāng shí
闻道朱颜映梅萼,几时来访郑当时?”
liù
六
péng tài shǒu jī jiǔ kuì gé yún tíng lù shàng wèi pú rén suǒ fù gé diào yǐ shī yún shí zhǐ ér jīn xiào bù líng huáng táng jiā niàng shèng kōng píng
彭太守赍酒馈葛筠亭,路上为仆人所覆,葛调以诗云:“食指而今笑不灵,黄堂佳酿剩空瓶。
fēn gān tè jiào yí sān yǎ shù dài máng chuán jiē wǔ jīng
分甘特教贻‘三雅’,束带忙传接‘五经’。
xú shì shèng xián lái yǒu xìn ruǎn jiā xiōng dì qù wú xíng
徐氏圣贤来有信,阮家兄弟去无形。
lù bàng pò zèng gōng xiū wèn duì jú yī rán wǒ dú xǐng
路傍破甑公休问,对菊依然我独醒。
yú wèi qí you hé nán yuán kè shī gé yòu xiè yún sōu de yí biān dài lèi kān lián cái chū zì dà xián nán
”余为其友何南园刻诗,葛又谢云:“搜得遗编带泪刊,怜才出自大贤难。
jiàn kōng yù wù wú táo yǐng huā hǎo féng chūn lì gǎi guān
鉴空遇物无逃影,花好逢春立改观。
ēn dào jiǔ yuán zhī jǐ shǎo míng liú qiān zǎi yè tái ān
恩到九原知己少,名留千载夜台安。
cóng jīn bù xiàn fāng sān bài shǎng shí yīng tóng jí dì kàn
从今不羡方三拜,赏识应同及第看。
yú yóu ài qí diào mǎ xiāng lán yún tiān jiào mìng bó wèi guān jì rén shí shuí kān zuò zhàng fū
”余尤爱其《吊马湘兰》云:“天教命薄为官妓,人实谁堪作丈夫?”
qī
七
duì lián zhī jiā zhě huò tí chán táng yún wú fǎ xiàng rén shuō jiāng xīn tì rǔ ān
对联之佳者:或题禅堂云:“无法向人说,将心替汝安。
fó zuò yún dà hù fǎ bú jiàn sēng guò shàn zhī shí néng diào wù qíng
”佛座云:“大护法不见僧过,善知识能调物情。
tí chūn cè yún
”题春册云;
yī yīn yī yáng zhī wèi dào cǐ shí cǐ jì nán wéi qíng
“一阴一阳之谓道,此时此际难为情。
tí xì tái yún zuò xì hé rú kàn xì lè
”题戏台云:“做戏何如看戏乐;
xià chǎng gèng bǐ shàng chǎng nán
下场更比上场难。
tí shū zhāi yún
”题书斋云;
wú qiú biàn shì ān xīn fǎ
“无求便是安心法;
bù bǎo zhēn wèi què bìng fāng
不饱真为却病方。
huò jiàn zèng yún tiān shàng hé zēng yǒu shān shuǐ
”或见赠云:“天上何曾有山水;
rén jiān lè de zuò shén xiān
人间乐得做神仙。
bā
八
li qīng lián cháo lǔ rú yǒu wèi xíng xiān qǐ chén zhī jù
李青莲《嘲鲁儒》,有“未行先起尘”之句。
yú shǎo shí àn mín guó běn hòu yǒu yǒng wù èr zì
余少时(按:民国本后有“咏雾”二字。
yún zhāng móu shǐ shi qīng máng kǔ duì miàn rú tóng xué jiū tán
)云:“张眸始识青盲苦,对面如同学究谈。
yǒu tóng zǐ mǒu cháo qí shī yún bāo yī dà zhāo fāng jǔ bù fǔ qì chōng tiān tiān yì jù
”有童子某嘲其师云:“褒衣大招方矩步,腐气冲天天亦惧。
yǒu tài bái cháo lǔ rú zhī yì
”有太白《嘲鲁儒》之意。
jiǔ
九
liú zhī jī yún yǒu cái wú xué rú qiǎo jiàng wú mù bù néng yùn jīn
刘知几云:“有才无学,如巧匠无木,不能运斤;
yǒu xué wú cái rú yú gǔ cāo jīn bù néng zhūn huò
有学无才,如愚贾操金,不能屯货。
yú yǐ wéi shī wén zhī zuò yì yòng bǐ rú měi rén zhī fā fū qiǎo xiào xiān tiān yě shī wén zhī zhēng wén yòng diǎn rú měi rén zhī yī shang shǒu shì hòu tiān yě
”余以为诗文之作意用笔,如美人之发肤巧笑,先天也,诗文之征文用典,如美人之衣裳首饰,后天也。
zhì yú qiāng diào tú zé zé yòu shì měi rén zhī guǒ zú chuān ěr qí gōng gèng hòu yǐ
至于腔调涂泽,则又是美人之裹足穿耳,其功更后矣!
shí
十
wǔ lín nǚ shì wáng xī yǐng jie jià hóng qiáo jū shì lín zhēng shī cái qīng lì
武林女士王樨影姐,嫁虹桥居士麟征,诗才清丽。
yǒng lǎn māo yún shān zhāi kōng huàn xiǎo lí nú xìng lǎn yīng cán shǒu bì lú
咏《懒猫》云: “山斋空豢小狸奴,性懒应惭守敝庐。
shēn yè chí zhāi shēng jì jì hán tiān mèi zào shuì qú qú
深夜持斋声寂寂,寒天媚灶睡蘧蘧。
huā yīn mǎn de xián zhuī dié xī shuǐ dāng mén shí yǒu yú
花阴满地闲追蝶,溪水当门食有鱼。
lài shì shǔ xián pín bù zhì bù rán shuí hù wǔ chē shū xiǎo sè yún cán xīng tiān shàng dàn jiāng luò lěng lù huā jiān dī wèi xī
赖是鼠嫌贫不至,不然谁护五车书?”{晓色》云:“残星天上淡将落,冷露花间滴未唏。
luò huā yún zhèng zhí yīng tí chūn shù xiǎo nà kān yǔ xiē lǜ yīn shēng táng shí wāng lún zhě jīng chuān háo shì yě wén lǐ bái jiāng zhì xiū shū yíng zhī guǐ yún xiān shēng hǎo yóu hu cǐ dì yǒu shí lǐ táo huā
”{落花》云:“正值莺啼春树晓,那堪雨歇绿阴生?”唐时汪伦者,泾川豪士也,闻李白将至,修书迎之,诡云:“先生好游乎?此地有十里桃花。
xiān shēng hǎo yǐn hu cǐ dì yǒu wàn jiā jiǔ diàn
先生好饮乎?此地有万家酒店。
li xīn rán zhì
”李欣然至。
nǎi gào yún táo huā zhě tán shuǐ míng yě bìng wú táo huā
乃告云:“‘桃花’者,潭水名也,并无桃花。
wàn jiā zhě diàn zhǔ rén xìng wàn yě bìng wú wàn jiā jiǔ diàn
‘万家’者,店主人姓万也,并无万家酒店。
li dà xiào
”李大笑;
kuǎn liú shù rì zèng míng mǎ bā pǐ guān jǐn shí duān ér qīn sòng zhī
款留数日,赠名马八匹、官锦十端,而亲送之。
li gǎn qí yì zuò táo huā tán jué jù yī shǒu
李感其意,作《桃花潭》绝句一首。
jīn tán yǐ yōng sè
今潭已壅塞。
zhāng xīng zhāi jiǒng tí yún chán fān yī yè zhuì kōng lín lù zhǐ táo huā shàng kě xún
张惺斋炯题云:“蝉翻一叶坠空林,路指桃花尚可寻。
mò guài shì rén jiāo yì qiǎn cǐ tán fēi fù jiù shí shēn
莫怪世人交谊浅,此潭非复旧时深。
xīng zhāi nǎi shī rén qī yuán rǔ lín sī mǎ zhī zǐ luò bǐ chāo yǒu jiā fēng
”惺斋乃诗人栖园汝霖司马之子,落笔绰有家风。
yī shí èr
一十二
mǎn zhōu sōng xiào lián bié zì yǔ jiǔ wén qí yù shù lín fēng wèi cháng ān cái zǐ zhī guān
满洲嵩孝廉,别字雨韭,闻其玉树临风,为长安才子之冠。
táo yí yún guī sòng qí huái suí yuán yún
陶怡云归,诵其《怀随园》云;
míng cóng wǔ shí nián qián shèng jiāo zài sān qiān lǐ wài lùn
“名从五十年前盛,交在三千里外论。
yú cóng wèi tōng shū ér méng qí tuī yì rú cǐ yǐ wèi jiàn qí rén wèi hèn fù shī bào xiè yún jiān jiā yǐ yù zhī hé rì fēng yǔ huái rén gè yì tiān
”余从未通书,而蒙其推挹如此,以未见其人为恨,赋诗报谢云:“蒹葭倚玉知何日?风雨怀人各一天。
yī shí sān
一十三
yú dōng yuè dù jiāng guò yǒng jì sì yǒu rén tí bì yún fàn yǔ chén chén niǎo zhuàn yān rén néng dào cǐ jí wéi xian
余冬月渡江过永济寺,有人题壁云:“梵宇沉沉袅篆烟,人能到此即为仙。
quǎn xīn shàng qiě xián rú xǔ zhèn rì rú lái diàn wài mián
犬心尚且闲如许,镇日如来殿外眠。
mò shǔ yún tǎng suí yuán lǎo rén guò cǐ jiàn zhī bù yǐ wèi yě hú chán fǒu mò shǔ sōng lán èr zì bù zhī hé xǔ rén
”末署云:“倘随园老人过此见之,不以为野狐禅否?”末署“松岚”二字,不知何许人。
yī shí sì
一十四
fēng tíng gěi jiàn zhī cì zǐ wáng fēng shū nián shí qī kǒng xiáng zhī dì yě
葑亭给谏之次子王风书,年十七,孔翔之弟也。
shì wú tí yún yǐ zhōu chūn sī zhèng pái huái qià zhí xiān láng dí miàn lái
噬无题》云:“倚舟春思正徘徊,恰值仙郎觌面来。
dài yào láng kàn hái shì qiè bàn chuāng xié yǎn bàn chuāng kāi
待要郎看还似怯,半窗斜掩半窗开。
běi dù yún
”《北渡》云;
běi guò huáng hé bú jiàn shān shéi zhī cǐ dì yǒu fēng luán tái tóu jué shì rén lí jiǔ fèn wài qiān lián yào xì kàn
“北过黄河不见山,谁知此地有峰峦?抬头绝似人离久,分外搴帘要细看。
yòu
”又;
cūn pì quǎn jīng chē zhé xiǎng de gāo niǎo jìn wū yán fēi
“村僻犬惊车辙响,地高鸟近屋檐飞。
jù yì jiā
”句亦佳。
yī shí wǔ
一十五
yǒng zhé huā zhě pān lán rú yún fēng zhī lù ruǐ yè chū kāi jīn jiǎn shāng liáng mì chǔ cái
咏折花者,潘兰如云:“风枝露蕊夜初开,金剪商量密处裁。
wèi zèng měi rén cái zhé rǔ yě yīng xiào rù shǒu zhōng lái
为赠美人才折汝,也应笑入手中来。
yáng zhōu wāng kūn yún shǒu shé huā zhī cuì dài pín yīn qín yù jì yuǎn zhēng rén
”扬州汪坤云:“手折花枝翠黛颦,殷勤欲寄远征人。
míng zhī dào rì yīng qiáo cuì jí cǐ méi huā jiàn qiè shēn
明知到日应憔悴,即此梅花见妾身。
yī shí liù
一十六
huà jiā yǒu dú huà zhī shuō
画家有读画之说。
yú wèi huà wú kě dú zhě dú qí shī yě
余谓画无可读者,读其诗也。
ǒu guò shū pù xuán yáng jiāo shān shī yī fú yún
偶过书铺,悬杨椒山诗一幅,云;
yǐn jiǔ kàn shū sì shí nián wū shā tóu shàng jí qīng tiān
“饮酒看书四十年,乌纱头上即青天。
nán ér yù huà líng yān gé dì yī gōng míng bù ài qián
男儿欲画凌烟阁,第一功名不爱钱。
yòu jiàn báo zhòng wén zhú bǐ tǒng shàng diāo yī shī yún shān wài qīng jiāng jiāng wài shā bái yún shēn chù yǒu rén jiā
”又见薄仲文竹笔筒上雕一诗云:“山外清江江外沙,白云深处有人家。
chuán tóu bú shì xiān yuán jìn nà de fēi lái shù piàn huā yòu dá jiāng shàng tí huà yún
船头不是仙源近,那得飞来数片花?”又,笪江上题画云;
yún guī hū dài yǔ jǐ diǎn mù luò yòu tiān shān yī fēng
“云归忽带雨几点,木落又添山一峰。
yī shí qī
一十七
jìn jīn fū fù néng shī zhě shī huà zhōng yǐ zài shù rén
近今夫妇能诗者,《诗话》中已载数人。
cí yòu de sūn zi xiāo qī xí pèi lán zì yùn fēn zhě nán guī tí shàng dǎng guān shǔ yún yī huí tóu chù yī qī rán ruò zhì céng jīng zhù liǎng nián
兹又得孙子潇妻席佩兰、字韵芬者,《南归题上党官署》云:“一回头处一凄然,弱质曾经住两年。
hū bì liú xīn jiǎn zhuāng hé mò jiào rén shi jiù huā diàn
呼婢留心检妆合,莫教人拾旧花钿。
yǔ hòu táng lí piàn piàn cán fēi lái hé lèi shī lán gān
”雨后棠梨片片残,飞来和泪湿阑干。
yī huā yī cǎo xún cháng jiàn dào de lí shí què nài kàn
一花一草寻常见,到得离时却耐看。
chūn yóu yún fàng jiǎng rú fēi luò rì chí bìng chuán xiǎng jiàn hǎo huā zhī
”《春游》云: “放桨如飞落日迟,并船想见好花枝。
chūn yóu xué de xīn xīng jì míng rì shū tóu gèng rù shí
春游学得新兴髻,明日梳头更入时。
xī chūn yún shí shù huā kāi jiǔ shù kōng yī fān shū yǔ yī fān fēng
”《惜春》云:“十树花开九树空,一番疏雨一番风。
zhī zhū yě jiě liú chūn zhù wǎn zhuǎn chōu sī wǎng luò hóng
蜘蛛也解留春住,宛转抽丝网落红。
shì lù xíng yún tuō què fēng bō tà dì píng chuān jiāng zhū kē shù yóu chéng
”噬陆行》云:“脱却风波踏地平,穿将珠颗数邮程。
míng míng mǎ duó chē qián xiǎng cuò rèn guī zhōng tiě mǎ shēng
明明马铎车前响,错认闺中铁马声。
suān jiǔ yún gè zhōng zī wèi shuí cháng biàn xià dì cái rén bèi fàng guān
”《酸酒》云:“个中滋味谁尝遍?下第才人被放官。
kū ān r yún yī bēi liáng yùn diàn líng chuáng dī xiàng quán tái kū duàn cháng
”《哭安儿》云:“一杯凉酝奠灵床,滴向泉台哭断肠。
shuí shì jiǔ jiāng shuí shì lèi jiào r suān kǔ zì jiā cháng
谁是酒浆谁是泪?教儿酸苦自家尝。
ān r nián wǔ suì néng sòng táng shī
”安儿年五岁,能诵唐诗。
ye chū duì yún shuǐ rú bì yù shān rú dài
爷出对云:“水如碧玉山如黛。
yīng shēng yuē yún xiǎng yī shang huā xiǎng róng
”应声曰:“云想衣裳花想容。
yì qí r yě
”亦奇儿也。
yī shí bā
一十八
wú kàng gāo yí yuán jǐng fān guān chá zhī jì nǚ dàn xian yùn zhēn shī cái qīng miào bù kuì jiā fēng
吾杭高怡园景藩观察之季女淡仙韫珍,诗才清妙,不愧家风。
yǒng xiǎo qīng yún zhū mén huáng tǔ hèn nián nián cǎo yǎn gū shān mù kě lián
《咏小青》云:“朱门黄土恨年年,草掩孤山墓可怜。
xiāo jìn hóng xiāng rú shì shuǐ shēng lái bó mìng gǎn wéi tiān lí huā chūn mèng xiāo xiāo yǔ liǔ sè qiū fēng mò mò yān
消尽红香如逝水,生来薄命敢违天?梨花春梦潇潇雨,柳色秋风漠漠烟。
duō xiè tán láng néng yì yù fāng hún liú luò shèng hú biān
多谢檀郎能瘗玉,芳魂流落圣湖边。
chú xī yǔ dàn rén láng jūn tóng zuò yún cán nián yǐ guò chūn sān rì yī suì yóu yú huà bàn xiāo
”《除夕与淡人郎君同作》云:“残年已过春三日,一岁犹余话半宵。
dàn rén hú shàng wǎn guī yún huāng cūn quǎn fèi lù míng míng yí shàng tiān biān jǐ gè xīng
”淡人《湖上晚归》云:“荒村犬吠路冥冥,移上天边几个星。
shān yuè wèi gāo hú miàn hēi yú dēng yì diǎn pǔ yān qīng
山月未高湖面黑,渔灯一点浦烟青。
guī lái yuǎn shù dī fēi niǎo zhē zhù héng qiáo bàn jié tíng
归来远树低飞鸟,遮住横桥半截亭。
gé shuǐ rén jiā kàn bú jiàn dàn wén xiào yǔ chū hán tīng
隔水人家看不见,但闻笑语出寒汀。
kè zhōng yún bìng hòu yín shī duō gǎn jiù zuì zhōng wú mèng bù huán jiā
《客中》云:“病后吟诗多感旧,醉中无梦不还家。
yǔ dàn xian qín sè shén diào ér dàn xian zǎo zú kě bēi yě
”与淡仙琴瑟甚调,而淡仙早卒,可悲也!
gāo gōng jiǎ chén jìn shì yú dīng sì nián zhǔ qí jiā sān yuè
高公甲辰进士,余丁巳年主其家三月。
hòu wèi míng mù yǐ bào qí dé
后为铭墓,以报其德。
yī shí jiǔ
一十九
shì fēng bēi chǎn tài shǐ mǒu è ér cì yǐ shī zhōng yǒu shǔn tān shì zhì zì yàng
士风卑谄,太史某恶而刺以诗,中有“吮瘫舐痔”字样。
yú guī zhī yún xià yú suǒ wéi xián zhě fēi tè bù wéi yì bù néng zhī
余规之云:“下愚所为,贤者非特不为,亦不能知。
pì rú fèng huáng xiáng yú gàn rèn xià jiè yǒu gū qiāng zhuǎn fèn zhī chóng
譬如凤凰翔于干仞,下界有蛄蜣转粪之虫;
fèng huáng wèi bì zhī yě
凤凰未必知也。
wáng gōng guì rén rǔ lì qí pú cóng zài pú cóng wèi bì rǔ ér zì jǐ fǎn sǔn wēi zhòng yǐ
王公贵人,辱詈其仆从,在仆从未必辱,而自己反损威重矣。
yuán rǎng kuáng shì yě gù kǒng zǐ yǐ zhàng kòu zhī
原壤,狂士也,故孔子以杖叩之。
cài jīng bàn xiān yě gù má gū yǐ biān chī zhī
蔡经,半仙也,故麻姑以鞭笞之。
qí tā yōng è zhī tú qí néng shòu shèng rén zhī zhàng xiān rén zhī biān yě zāi suǒ wèi kǒng zǐ jiā ér bù zhī mà zēng zǐ jiā ér bù zhī chóu jí cǐ yì yě
其他庸恶之徒,其能受圣人之杖、仙人之鞭也哉?所谓‘孔子家儿不知骂,曾子家儿不知愁’,即此意也。
èr shí
二十
fán gǔ rén yòng shuāng zì zhě rú yī yī chán chán yōu yōu cōng cōng zhī lèi zhǐ bù shèng qū
凡古人用双字者,如依依、潺潺、悠悠、匆匆之类,指不胜屈。
táng sòng míng jiā cóng wú dān yòng yī zì zhě
唐、宋名家,从无单用一字者。
jìn jīn shī rén tān yā yùn yòu tān dié yùn suì bù dé yǐ ér wǎng wǎng dān yòng zhī cǐ dà miù yě zuò zhě dāng yǐ wéi jiè
近今诗人贪押韵,又贪叠韵,遂不得已而往往单用之,此大谬也!作者当以为戒。
èr shí yī
二十一
wú tài shǐ zhú qiáo jì bào míng shān shī lái
吴太史竹桥寄鲍铭山诗来。
qí rén mù yóu kè sǐ shǔ yú cǎi shù yǔ rù shī huà zhōng
其人幕游客死,属余采数语入《诗话》中。
qiū xī yún
《秋夕》云;
sà sà cháng láng luò yè shēng xiá guāng àn dàn zhào lián jīng
“飒飒长廊落叶声,霞光黯淡照帘旌。
fú róng qì lù qiū táng wǎn luò wěi yín fēng xiǎo yuàn qīng
芙蓉泣露秋塘晚,络纬吟风小院清。
hǎo mèng shì yún huí shǒu sàn xīn chóu rú shuǐ suì cháo shēng
好梦似云回首散,新愁如水遂潮生。
wú duān chù yǎn jīng chén jì xiǎn mǎ máng máng cǐ jì qíng
无端触眼惊陈迹,洗马茫茫此际情。
tā rú rén jiān bù yè jiē yīn yuè tiān shàng wú qíng qǐ shì xian wǎng yī wū jiǎo yú rén sàn quǎn fèi qiáo biān yě zhào hái
”他如:“人间不夜皆因月,天上无情岂是仙?”“网欹屋角渔人散,犬吠桥边野棹还。
mǎn yuàn luò huā gāng kè dào xiǎo lóu tīng yǔ yòu chūn shēn
”满苑落花刚客到,小楼听雨又春深。
jù jiā
”俱佳。
èr shí èr
二十二
yōng zhèng jiān sūn wén dìng gōng zuò zǒng xiàn li yuán zhí zuò yù shǐ chén fǎ zuò bù láng sān rén nì nì zì lì yǐ gǔ xián xiāng qī jīng shī hào yuē sān guài
雍正间,孙文定公作总宪,李元直作御史,陈法作部郎:三人嶷嶷自立,以古贤相期,京师号曰“三怪”。
yú chū sūn gōng mén xià cǎi qí xíng lüè wéi zuò shén dào bēi
余出孙公门下,采其行略,为作神道碑。
hòu yǔ li gōng zǐ xiàn qiáo jiāo hǎo wèi zhuàn mù zhì
后与李公子宪乔交好,为撰墓志。
wéi chén gōng guān chá huái yáng shí yú zǎi shù yáng lì qí shǔ xià qīn chéng fēng cǎi píng yì kě qīn
惟陈公观察淮扬时,余宰沭阳,隶其属下,亲承风采,平易可亲。
jí hé shuài bái gōng bèi zuì gōng dú yǐ yī shū bǎo zhī zhì gé zhí shù biān
及河帅白公被罪,公独以一疏保之,致革职戍边。
xìn yì rén zāi jǐn jì qí wò bìng shī yún gāo wò xīn qiū jí mù qiū jiǔ chǎng wén shè fèi jiāo yóu
信异人哉1仅寄其《卧病》诗云:“高卧新秋及暮秋,酒场文社废交游。
xiāo shū bìn fà chóu pān lìng qīng shòu xíng hái xiào yǐn hòu
萧疏鬓发愁潘令,清瘦形骸笑隐侯。
jìn rì xián shū liú zhěn pàn jīng shí cán yào zhù chuáng tóu
尽日闲书留枕畔,经时残药贮床头。
shì qíng kěn xìn wú zhēn lǎn nài shì wéi mó jí wèi chōu
世情肯信吾真懒?奈是维摩疾未瘳。
gōng zì shì chuí guì zhōu rén guǐ sì jìn shì
”公字世垂,贵州人,癸巳进士。
èr shí sān
二十三
jīn xiào lián yǒu jù yún bìng shēn duì qiè zhuāng rú kè
金孝廉有句云:“病身对妾庄如客。
huáng yě wēng yǒu jù yún lǎo yǎn kàn dēng dà shì lún
”黄野翁有句云:“老眼看灯大似轮。
cǐ èr jù zhèng kě zuò duì
”此二句,正可作对。
èr shí sì
二十四
huáng jiāo mén jì zhāng xiāng yán yún jiē dào shǒu shū piān bù fā xiān cóng hán wài kàn píng ān
黄蛟门《寄张香岩》云:“接到手书偏不发,先从函外看平安。
yòu yǒu jù yún huàn yī chí qiǎn chūn wú yǔ dí mǐ rén guī wū yǒu yān
”又有句云:“浣衣池浅春无雨,籴米人归屋有烟。
jīn líng yǒu cǐ shī rén ér yǔ bù zhī
”金陵有此诗人,而予不知。
èr shí wǔ
二十五
yú yuán zhōng zhǒng bā jiāo sān shí yú zhū měi zǎo cǎi huā bǎi duo xī qí lù gān xiān kě ài
余园中种芭蕉三十余株,每早采花百朵,吸其露,甘鲜可爱。
kǒng hàn wǔ suǒ wèi jīn jīng xiān zhǎng wèi bì yǒu cǐ wèi yě
恐汉武所谓金茎仙掌,未必有此味也。
yǐ yī pán fēi sòng xiāng tíng
以一盘飞送香亭。
qú xiè shī yún chū rì tóng tóng càn xiǎo xiá qiāo mén jīng qǐ shù qī yā
渠谢诗云:“初日瞳瞳灿晓霞,敲门惊起树栖鸦。
píng tóu nú zǐ fēi jiān sòng yī hé bā jiāo dài lù huā
平头奴子飞笺送,一盒芭蕉带露花。
dīng níng kāi hé biàn xū cān lüè huǎn xū yú lù yǐ gàn
”叮咛开盒便须餐,略缓须臾露已干。
cóng gǔ chéng xian zài qǐng kè mò jiào fú báo zǒu jīn dān
从古成仙在顷刻,莫教福薄走金丹。
zhuāng zhōu hé bì fù xiāo yáo yī yǐn tí hú wàn niàn xiāo
”庄周何必赋《逍遥》?一饮醍醐万念消。
fēn yǔ quán jiā ér nǚ chī yě hū jī quǎn shàng yān xiāo
分与全家儿女吃,也呼鸡犬上烟霄。
bú shì shén xiān yǐ shì xian xiōng chú míng yuè dì gēng yān
”不是神仙已是仙,兄锄明月弟耕烟。
gēng qī sān wàn liù qiān rì zài qǐ qióng jiāng gòng shàng tiān
更期三万六千日,再乞琼浆共上天。
èr shí liù
二十六
qián lóng gēng yín yú zài háng zhōu fǎng jiǎng tiáo shēng tài shǐ
乾隆庚寅,余在杭州,访蒋苕生太史;
wén yù hú zhōu tài shǒu zhāng gōng chù jí jù míng zhǐ wǎng tóu
闻寓湖州太守张公处,即具名纸往投。
jiǎng wèi jiàn nǎi yǒu yī é guān zhě gǒng shǒu chū
蒋未见,乃有一峨冠者,拱手出。
xīn zhī shì tài shǒu sù wú jiāo ér qí yì shén qīn wèi miǎn è rán
心知是太守,素无交,而其意甚亲,未免愕然。
tài shǒu xiào yuē xiān shēng bù shí wǒ yé wǒ zǎo shi xiān shēng bìng shi xiān shēng zhī fū rén mào zuò hé zhuàng lìng zǐ mào zuò hé zhuàng lì lì rú huì
太守笑曰:“先生不识我耶?我早识先生,并识先生之夫人,貌作何状,令姊貌作何状,历历如绘。
yú yì jīng wèn gù
”余益惊,问故。
tài shǒu yuē dāng nián gōng zuò hàn lín zhù qián mén wài héng jiē
太守曰:“当年公作翰林,住前门外横街。
wǒ nián jiǔ suì yǔ gōng lù shì èr shēng tóng zài méng guǎn dú shū
我年九岁,与公陆氏二甥同在蒙馆读书。
shú shī fàng xué hòu xī yóu gōng jiā
塾师放学后,嬉游公家。
gōng zǐ jí fū rén shū tóu cháng zài páng shǒu jìn shū bì
公姊及夫人梳头,常在旁,手进梳篦。
gōng guò yóu hū bǐng ěr dàn wǒ
公过,犹呼饼饵啖我。
gōng jìng wàng yé yú xiè yuē
公竟忘耶?’余谢曰;
shì shí wèi wàng bù liào xī rì shèng tóng jīn wèi gōng zǔ yě
“事实未忘,不料昔日圣童,今为公祖也。
xī èr shēng zǎo wáng yǐ
惜二甥早亡矣!
xiāng yǔ xī xū zhě jiǔ zhī
”相与唏嘘者久之。
cóng cǐ suì bié gèng èr shí nián gōng zǐ huì táng xiào lián lái quán zhī lì shuǐ yòu shì yú gǎi guān jiāng nán dì yī cì pěng xí zhī suǒ chóng chóng chūn mèng sī zhī wǔ rán
从此遂别,更二十年,公子惠堂孝廉来,权知溧水,又是余改官江南第一次捧檄之所,重重春梦,思之怃然!
qí qián shì jī yǐ zuò qī gǔ yī piān zèng jiǎng zǐ rù jí zhōng yǐ
其前事迹,已作七古一篇赠蒋,梓入集中矣。
jīn nián shuāi bù néng zài zhuì nǎi zuò yī lián zèng huì táng yún hòu wǒ cè nián tóng wèi nán guó qīn mín zǎi tōng jiā liǎng dài céng jiàn ér wēng shàng xué shí
今年衰,不能再赘,乃作一联赠惠堂云:“后我册年,同为南国亲民宰,通家两代,曾见而翁上学时。
gài shí xù píng shēng jiā huà fēi gǎn xié zhǎng yě
”盖实叙平生佳话,非敢挟长也。
èr shí qī
二十七
zhāng yì zhāi yǎn xiāng yán xiù cái zhī xiōng yě yǒu jué jù yún bǎn qiáo yī wàng fēng chū qíng yìng shuǐ hóng lán fèn wài míng
张毅斋琰,香岩秀才之兄也,有绝句云:“板桥一望风初晴,映水红栏分外明。
dǐ shì lián qián xiāng bù sàn wǎn fēng chuī guò mài huā shēng
底事帘前香不散?晚风吹过卖花声。
wén yīng yún gāo shì yǒu qíng pín cè ěr xiāng guī wú mèng yì guān xīn
”《闻莺》云:“高士有情频侧耳,香闺无梦亦关心。
èr shí bā
二十八
gēng xū dōng yú yǒu gǎn yú xiàng shì shòu zhōng qī liù zhī yán xì zuò shēng wǎn shī zhāo tóng rén hé zhī
庚戌冬,余有感于相士寿终七六之言,戏作生挽诗,招同人和之。
bù liào rén zǐ chūn jìng yǒu chuán yú yǐ gù zhě
不料壬子春,竟有传余已故者。
xìn zhì sū zhōu xú lǎng zhāi xiào lián yāo wáng xī lín lín yuǎn fēng zhū rén wèi wèi yǐ kū jiàn wǎn yún míng mǎn rén jiān liù shí nián hū wén qí hè shàng qīng tiān
信至苏州,徐朗斋孝廉邀王西林、林远峰诸人,为位以哭,见挽云:“名满人间六十年,忽闻骑鹤上青天。
sāo tán tòng shī yuán lín rǔ xiān jiè zhēng yíng gé zhì chuān
骚坛痛失袁临汝,仙界争迎葛稚川。
zhù zuò zì chuí qīng shǐ hòu péng shāng zǎo wù hēi tóu xiān
著作自垂青史后,彭殇早悟黑头先。
wàng fēng bù gǎn tūn shēng kū dàn zhù chí láng jì hòu xián
望风不敢吞声哭,但祝迟郎继后贤。
yú dú zhī xiào yuē xī fàn shǔ gōng wù kū dōng pō yǒu lèi wú shī
”余读之,笑曰:“昔范蜀公误哭东坡,有泪无诗。
jīn zhū jūn wù kū suí yuán yǒu shī wú lèi
今诸君误哭随园,有诗无泪。
rán ér lèi jìn shù xíng shī liú qiān gǔ yǐ
然而泪尽数行,诗留千古矣。
èr shí jiǔ
二十九
jīn shào péng xiù cái bìng bǒ ér shī cái qīng miào jū nán mén wài shén yuǎn
金绍鹏秀才病跛,而诗才清妙,居南门外,甚远。
yú zuò shī huì zhé jiān yú yíng zhī
余作诗会,辄肩舆迎之。
zhì yàn yún
《炙砚》云;
dòng hé duān xī lěng qiàn hōng zhì lái xīn chèn nuǎn lú hóng
“冻合端溪冷倩烘,炙来欣趁暖炉红。
yān yún qì tǔ yáng chūn wài tiě shí xīn huí fāng cùn zhōng
烟云气吐阳春外,铁石心回方寸中。
bīng shì qià rú sū dì mài bǐ gēng cái de zhǎn tián gōng
冰释恰如苏地脉,笔耕才得展田功。
gèng kuā wén zhèn tōng bīng fǎ jí mò chéng jiān zhàng huǒ gōng
更夸文阵通兵法,即墨城坚仗火攻。
hu chuāng yún sù chǔ jīng yíng sài yuè líng shū chuāng miàn miàn jì huī níng
”{糊窗》云:“素楮晶莹赛越绫,书窗面面霁辉凝。
bù jiào gù zhǐ zhē shuāng yǎn zì yǒu qīng guāng tòu yī céng
不教故纸遮双眼,自有清光透一层。
nòng yǐng dài kàn méi chèn yuè qiāo shī hǎo yìng xuě tiǎo dēng
弄影待看梅衬月,敲诗好映雪挑灯。
bái shēng xū shì shén xiān shuǎng piān zhǎn nán huá jǐ shì píng
白生虚室神先爽,篇展《南华》几试凭。
shì hē bǐ yún zhōng shū yě gǎn chuī xū lì jué qiáng quán xiāo tīng zhǐ huī
”噬呵笔》云:“中书也感吹嘘力,崛强全消听指挥。
sān shí
三十
lín zhú xī huàn liǔ xù yún yī chūn cóng wèi jiàn qú kāi zhī jiàn fēn fēn diǎn cuì tái
林竹溪皖{柳絮》云:“一春从未见渠开,只见纷纷点翠苔。
máng shā jiāo chī xiǎo ér nǚ xián tíng pěng shǒu dài fēi lái
忙杀娇痴小儿女,闲庭捧手待飞来。
huái níng láo chóng xù yún xiào zhǐ bàn gōu fēi pò jìng xì pāo shuāng chuàn dié lián huán
”怀宁劳崇煦云:“笑指半钩飞破镜,戏抛双钏叠连环。
hǎo mèng yì lí huān xǐ de chūn qíng nán dào liǎng sān tiān
”好梦易离欢喜地,春晴难到两三天。
jù yǎn qián yǔ ér niān chū biàn xīn
”俱眼前语,而拈出便新。
sān shí yī
三十一
rén yǔ dōng guò huái yán sī mǎ lì tíng shǒu tián xí jiān sòng sūn xiàng guó shì yì lǐng bīng fù tái wān yún zì xiào chén lín xí wèi gōng yě zēng mó dùn xué cóng róng
壬予冬过淮,严司马历亭守田,席间诵孙相国士毅《领兵赴台湾》云:“自笑陈琳檄未工,也曾磨盾学从戎。
mèng jīng měng gǒng tāo tóu bái kě yǐn guān zhūn zhàn xuè hóng
梦惊猛拱涛头白,渴饮官屯战血红。
yuán qǐng yī wán fēng yǐ zú pō yí sān shǐ pàn yóu xióng
元请一丸封已足,颇遗三矢盼犹雄。
gǎn ēn hé chǔ chou háo mò yuàn de fú jiāng bǐ ā tóng
感恩何处酬豪末?愿得浮江比阿童。
nán zhēng yún luán chéng jīn dài jiē chóng yáng shàng xià sī wén jǐng wù huāng
”《南征》云:“栾城襟带接重洋,上下思文景物荒。
yín wù jiāo xián gōng yǎn rì dīng nán yā zuǐ guàn gēng shuāng
寅雾蛟涎工掩日,丁男鸦嘴惯耕霜。
rù yún bǎn dòng pán qiān shé jiā dào wēng chá wǎng sì zhāng
入云坂洞盘千折,夹道翁茶网四张。
tǔ rén hū guān wèi wēng chá chū rù jié wǎng wèi jiào
土人呼“官”为“翁茶”,出入结网为轿。
zuì shì mǎ qián fán wèi láo bīng láng mǎn zhí dāng hú jiāng
最是马前烦慰劳,槟榔满植当壶浆。
qiú dài jū rán biàn bǎi mán ěr hé ēn xǔ chàng dāo huán
”裘带居然遍百蛮,洱河恩许唱刀环。
wén yuān jī yǐ mái tóng zhù dìng yuǎn xīn yuán liàn yù guān
文渊迹已埋铜柱,定远心原恋玉关。
èr yuè huā nóng huáng mù dù sān nián xiāng rǎn zǐ chén bān
二月花浓黄木渡,三年香染紫宸班。
zhǐ yīn yāo niǎo cháo yóu zài mèng rào luó píng wèi kěn hái
只因妖鸟巢犹在,梦绕罗平未肯还。
sān shí èr
三十二
wāng rǔ bì mèng yán sòng chūn yún zǐ guī tí jí kè qíng qiān lán wěi huā zhōng ba qǐ yán
汪汝弼梦岩《送春》云:“子规啼急客情牵,婪尾花中罢绮筵。
fēi dào yáng huā chūn shì mèng lì cán xié rì cǎo rú yān
飞到杨花春似梦,立残斜日草如烟。
xiāo chóu xīn xù píng bēi jiǔ kàn hǎo sháo guāng dài gé nián
消愁心绪凭杯酒,看好韶光待隔年。
wǒ yì yù guī guī wèi de shù shēng cháng dí mù jiāng tiān
我亦欲归归未得,数声长笛暮江天。
yòu xī yáng zài shù chán shēng yuǎn liáng yuè zhuì lián huā yǐng shēng
”又:“夕阳在树蝉声远,凉月坠帘花影生。
jiē miào jù
”皆妙句。
qí jiàn zèng shī yǐ rù tóng rén jí
其见赠诗,已入{同人集》。
sān shí sān
三十三
yú yóu tiān tāi lí jiā bàn zǎi guī hòu jiàn jǐ shàng yǒu shū yī fēng shǔ míng dù qíng hǎi bù zhī hé xǔ rén yě
余游天台,离家半载,归后见几上有书一封,署名杜情海,不知何许人也。
qí lüè yún wéi cái rén néng mù cái rén ér huò guān shān jiàn gé pín wú yǐ jù liáng
其略云:“惟才人能慕才人,而或关山间隔,贫无以聚粮;
jū xì liú guāng mìng yǒu rú zhāo lù
驹隙流光,命有如朝露。
zhì yú tí bēi huī tì bào shū wū yè cí kè yǒu líng shí zēng yí hàn
至于题碑挥涕,抱书呜咽,词客有灵,实增遗憾。
qiè měi niàn jí gěng gěng zhōng xiāo
窃每念及,耿耿终宵。
hǎi yú hǎi nèi cái rén liú yì duō yǐ
海于海内才人,留意多矣。
wéi gōng zé cái dà rú tiān wéi pū zé qíng shēn rú hǎi
惟公则才大如天,惟仆则情深如海。
zì wén míng yǐ lái bù zhī hé yǐ dī huí sī mù zhāo xī bù zhì
自闻名以来,不知何以低徊思慕,朝夕不置。
qǐ sān shēng zhī shuō yuán yǒu kě zhēng ér yī dài zhī cái zì yīng zuò hé yé pū cháng yǒu jù yún chú kuáng jī yù sǐ bù shā dìng xiāng lián
岂三生之说,原有可征,而一代之才,自应作合耶?仆常有句云:除狂几欲死,不杀定相怜。
tǎng huò xiāng jiàn yǒu zǔ ér xiǎo dù qīng hún yī lǚ dàng tiān rù dì yǒu bù yǔ jié huī jù miè zhě
’倘或相见有阻,而小杜清魂一缕,荡天入地,有不与劫灰俱灭者。
suǒ píng qīng yǎn jiàn cǐ dān chéng
所凭青眼,鉴此丹诚。
yú yīn qí shī yǒu jī qì gū lù zhī dài fǎng qí rén
”余因其诗有奇气,姑录之,待访其人。
sān shí sì
三十四
yú zuò lìng liù nián céng zuò sú lì piān shù shǒu cún jí zhōng
余作令六年,曾作{俗吏篇》数首,存集中。
jīn dú qián zhú chū míng fǔ lì bù kě wèi liù zhāng jué cóng qián lì zhì shàng bù zhì cǐ tè lù zhī yǐ sì cǎi fēng zhě
今读钱竹初明府《吏不可为》六章,觉从前吏治,尚不至此,特录之,以俟采风者。
qí cí yuē
其词曰;
jī chū míng zhēn dà fǔ
“鸡初鸣,侦大府。
gǔ shēng lóng lóng xián wěi jí jìn rú qún shǔ
鼓声隆隆,衔尾疾进如群鼠。
zuò zuǒ xiāng rì tíng wǔ
坐左箱,日亭午。
jī bù dé cān lún zhuàn dù kǒu zào chún gān jìn wú yǔ
饥不得餐轮转肚,口燥唇干噤无语。
xū yú shǒu bǎn rú yè fēi yuē gōng bù huáng jié dàn lái
须臾手版如叶飞,曰公不遑诘旦来。
rú shì zhě zài sì nǎi de cè shēn rù yè shēng qí jiē
如是者再四,乃得侧身入谒升其阶。
wú héng chàng yǔ hu mín bù jí kǔ hu kǒu zhī suǒ zī fēi suǒ tú yǐ sè shì tuì lóu ér qū
‘无恒畅雨乎?民不疾苦乎?’口之所咨非所图,以色示退偻而趋。
guī gào qí bīn péng jīn rì shàng guān yù wǒ shū
归告其宾朋,今日上官遇我殊。
cān yè ruò zhě xiàn jǐn wàng ruò zhě fù shàng zhōng féi jí chuāi ér zhī jù shù cáng qí xiōng
”(《参谒》)“若者县紧望,若者赋上中,肥瘠揣而知,窭数藏其胸。
wèn lì hé suǒ yǒu yī sī yī sù mín gāo zhī
问吏何所有,一丝一粟民膏脂。
jiāo qīn zǔ bāo lái bái zhe yán niǔ ní
交亲组褒来,白着颜忸怩。
suǒ ài quán zī zhū suǒ wèi huī shā ní
所爱权锱铢,所畏挥沙泥。
shān zhōng jūn lù chuān zhōng yú jìng líng sì jìn gǔ yǒu tú
山中麇鹿川中鱼,竟陵四尽古有徒。
qǔ bǐ yǐ yǔ cǐ hǎi bō zhī lán nǎi zì rú
取彼以与此,海波之澜乃自濡。
lìng gōng xǐ lìng gōng nù zhū tí yǒu shén zuò rén yǔ
令公喜,令公怒,朱提有神作人语。
kuì yí guān rú dà yú lì xiǎo yú wán liáng zhī mín qí jù rù
”(《馈遗》)“官如大鱼吏小鱼,完粮之民其沮洳。
guān rú hǔ lì rú māo jù tǐ ér wēi shì rén gāo
官如虎,吏如猫,具体而微舐人膏。
èr yuè sī bā yuè gǔ
二月丝,八月谷;
fù chū mén jī dēng wū
妇出门,鸡登屋。
wǔ xíng zhī shǔ yóu lì shì yì qíng zhuī hū zuì qí zuì
五刑之属邮丽事,役情追呼罪其罪。
xīn suǒ bù nù qiáng wēi zhī tóu qiān kēng rán yàn qiě bèi
心所不怒强威之,投签铿然厌且惫。
zuò táng huáng biān qí kāo yì yǐ pí ròu gèng qián dāo
坐堂皇,鞭其尻,役以皮肉更钱刀。
bǐ zòng bù kǔ wǒ zé láo shǔ shàng shàng kǎo hé zú gāo
彼纵不苦我则劳,署上上考何足高。
cuī kē qiáng zhě dào nuò zhě zéi míng zhě jié àn zhě qiè
”(《催科》) “强者盗,懦者贼,明者劫,暗者窃。
dào bù yì bǔ zéi yì de chái láng fú mǎng shǔ tiào bì
盗不易捕贼易得,豺狼伏莽鼠跳壁。
cǐ bèi mín zhī máo wǔ dú yi chéng xiōng
此辈民之蟊,五毒宜惩凶。
jí guān hào hū cǎn zhī tǐ yǔ wǒ tóng
及观号呼惨,肢体与我同。
suǒ qǐ yóu jī hán xíng zhī bù kě zhǐ
所起由饥寒,刑之不可止。
dān cí jū tú fán de qíng wú zú xǐ
单辞鞫徒烦,得情无足喜。
chuān yú nèi rěn ér sè lì qǔ fēi qí yǒu xián chōng lèi
穿窬内荏而色厉,取非其有贤充类。
nǎi zhī tiān xià zhī zéi nán jǐn qiú qiè gōu zhě zhū qiè guó hóu
乃知天下之贼难尽求,窃钩者诛窃国侯。
jū zéi chen qǐ ba guàn shù tóng lái cù guān shū
”(《鞠贼》) “晨起罢盥漱,僮来促官书。
guān shū rì jǐ hé duī àn èr chǐ yú
官书日几何,堆案二尺余。
kān zhāng kuāng yǐ huā jí dì chā yǐ yǔ
刊章匡以花,急递插以羽。
suì yuè jiā fēng jiǎn zì jù fá zhī zhù
岁月加封检,字句乏蜘蛀。
pī zhī liǎng móu zhà zhū mò shǒu juàn jǔ
披之两眸咤,朱墨手倦举。
suàn shì yé suàn dīng yé jiǎ yǐ bǐng zhě zhuó lìng yé jué shì zhī bǐ fēn rú má
算事耶?算丁耶?甲乙丙者著令耶?决事之比纷如麻。
xū tóu cí bēi lèi ér shàng dé yī dà nuò zì tiān jiàng
需头辞卑累而上,得一大诺自天降。
yi dǐ pián jiān qí zhuàng
宜底骈,缄其状。
fú huǒ sù gān zuò dú wěi jiā dòng hē shì yǐ shú dà xū zhī huà shǒu lìng rú huà pū pàn dú lè mò lè xī jiàn gù rén kǔ mò kǔ xī duì è bīn
符火速,竿作椟,尾加恫喝视已熟,大胥之叱守令如叱仆,”(《判牍》)“乐莫乐兮见故人,苦莫苦兮对恶宾。
xiōng gé qiān lǐ wàn lǐ mào qiáng qīn wéi wéi nuò nuò bù gǎn tián
胸隔千里万里貌强亲,唯唯诺诺不敢嗔。
xián bēi yǐn shǒu
衔杯引手;
shì yīn bù zǒu shǐ yáo hé xià yàn bù dé fǔ ráo nǎo tián cháng xiè qiě ǒu
视荫不走,使肴核下咽不得腐,娆脑填肠泄且呕。
hé rú huán xiāng dú chǔ jiōng mén tíng suǒ bù yuàn jiàn zhě kòu bù yīng
何如还乡独处扃门庭,所不愿见者叩不应。
chóu bīn
”(《酬宾》)
sān shí wǔ
三十五
qián lóng jǐ chǒu jīn yà xiāng liú chóng rú xiān shēng chū shǒu jiāng níng fēng shēng shén jùn rén wàng ér wèi zhī
乾隆己丑,今亚相刘崇如先生出守江宁,风声甚峻,人望而畏之。
xiāng chuán yǒu jiàn zhú zhī xìn lín lǐ dōu lái sòng xíng
相传有见逐之信,邻里都来送行。
yú gù yǒu shì yì wén cǐ yán piān bù zǒu yè xiāng ān yú nián
余故有世谊,闻此言,偏不走谒,相安逾年。
gōng tuō guǎng wén liú mǒu yào yú dài zhuàn jiāng nán ēn kē xiè biǎo bèi shēn wǎn kuǎn
公托广文刘某要余代撰《江南恩科谢表》,备申宛款。
fāng zhī qián shuō dōu wú fēng yǐng yě
方知前说,都无风影也。
xuán qiān hú nán guān chá
旋迁湖南观察。
yú sòng xíng yǒu yī lián yún yuè wú máng jiǎo xīng xiān bì shù yǒu bāo róng niǎo yì zhī
余送行有一联云:“月无芒角星先避,树有包容鸟亦知。
bù cún gǎo jiǔ yǐ wàng yǐ
”不存稿,久已忘矣。
jīn nián gōng chōng huì shì zǒng cái yóu xiàng nèi jiān shì wáng fēng tíng sòng cǐ èr jù
今年公充会试总裁,犹向内监试王葑亭诵此二句。
wáng jì xìn lái yún gù gǎn ér zhì zhī
王寄信来云,故感而志之。
sān shí liù
三十六
xīn ān wáng tài shǒu gù tíng xiān shēng kàn suí yuán shī huà yǒu de dùn gǎi cóng qián zhī zuò
新安王太守顾亭先生,看《随园诗话》有得,顿改从前之作。
yǎng shēng tán guān yú shī yún
《养生潭观鱼》诗云;
kè yì zhī yú lè xiāng jiāng zuò xiǎo zhōu
“客亦知鱼乐,相将坐小舟。
shuǐ shēn qīng jiàn dǐ shā jìng bái yí fú
水深清见底,沙净白疑浮。
de shí yī xíng zhào chéng qún xì shè liú
得食依行棹,成群戏涉流。
xī yáng héng duàn àn hóng liǎo jǐ zhī qiū
夕阳横断岸,红蓼几枝秋。
qià yǒu táng rén fēng wèi
”恰有唐人风味。
sān shí qī
三十七
rén jiān shī yào nài xiǎng
人间:“诗要耐想。
rú hé ér nài rén xiǎng yú yīng zhī yuē bā chǐ kuāng chuáng fāng jǐn rù yǐ liáng tiān qì wèi hán shí
如何而耐人想?”余应之曰:“‘八尺匡床方锦褥,已凉天气未寒时。
xiá kè lún wáng lì huá sǐ tā nián jiāng lìng dú lái shí
”狎客沦亡丽华死,他年江令独来时。
zhú huā jiàn àn rén chū shuì jīn yā wú yān qià yǒu xiāng
”烛花渐暗人初睡,金鸭无烟恰有香。
mèng lǐ bù zhī liáng shì yǔ xǐng lái wēi shī zài hé huā
”梦里不知凉是雨,醒来微湿在荷花。
sēng guǎn yuè míng huā yī shù jiǔ lóu rén sàn yǔ qiān sī
”僧馆月明花一树,酒楼人散雨千丝。
wǔ yán rú yè liáng zhī yǒu yǔ ān jìng ruò wú sēng
’五言如:‘夜凉知有雨,庵静若无僧。
wèn hán sēng jiē zhàng biàn yǔ quǎn xián yī
”问寒僧接杖,辨语犬衔衣。
jiē nài xiǎng yě
’皆耐想也。
sān shí bā
三十八
táng xuē néng xiào dù shǎo líng bù gǎn zuò lì zhī shī xiāng shān yǒu zhī ér bù jiā zì zuò yī shǒu kuā yún bù kuì bù fù ér bù zhī yōng qiǎn yǐ shèn kě xiào yě néng shī zuì jiā zhě yǒng shǔ liǔ yún
唐薛能笑杜少陵不敢作荔支诗,香山有之而不佳,自作一首,夸云“不愧不负”,而不知庸浅已甚,可笑也1能诗最佳者,咏{蜀柳》云;
gāo chū jūn tái yuǎn yìng qiáo zéi bīng céng zhuó huǒ céng shāo
“高出军台远映桥,贼兵曾斫火曾烧。
fēng liú xìng zài zhōng nán gǎi yī jiù chūn lái wàn wàn tiáo
风流性在终难改,依旧春来万万条。
sān shí jiǔ
三十九
yú jiǔ suì shí xié rén yóu háng zhōu wú shān xué zuò wǔ lǜ de jù yún yǎn qián sān liǎng jí zú xià wàn qiān jiā
余九岁时,偕人游杭州吴山,学作五律,得句云:“眼前三两级,足下万千家。
zhì jīn zhòng yóu cǐ shān jué tóng yǔ zhōng shì zhēn yǔ
”至今重游此山,觉童语终是真语。
yòu ǒu chéng yún yuè yīn sī yè zhōng xián lěng shān dào chéng míng bì jìng gāo
又,《偶成》云:“月因司夜终嫌冷,山到成名毕竟高。
yì shì yǒu xiān zhī zhī yì
”亦似有先知之意。
sì shí
四十
shī rú shè yě yī tí dào shǒu rú shè zhī yǒu gǔ néng zhě yī jiàn zhōng bù néng zhě gàn bǎi jiàn bù néng zhōng
诗如射也,一题到手,如射之有鹄,能者一箭中,不能者干百箭不能中。
néng zhī jīng zhě zhèng zhōng qí xīn cì zhě zhōng qí xīn zhī bàn zài qí cì zhě yǔ gǔ xiāng lí bù yuǎn qí xià yān zhě zé páng chuān zá chū ér wú kě zhuō mō yān
能之精者,正中其心,次者中其心之半,再其次者,与鹄相离不远,其下焉者,则旁穿杂出,而无可捉摸焉。
qí zhōng bù zhōng bù lí tiān fèn xué lì sì zì
其中不中,不离“天分学力”四字。
mèng zǐ yuē qí zhì ěr lì qí zhōng fēi ěr lì
孟子曰:“其至尔力,其中非尔力。
zhì shì xué lì zhōng shì tiān fèn
”至是学力,中是天分。
sì shí yī
四十一
kāng jié xiān shēng yǒu sān bù chū zhī jiè wèi fēng bù chū yǔ bù chū dà hán shǔ bù chū yě
康节先生有三不出之戒,谓风不出,雨不出,大寒暑不出也。
yú qī shí hòu wéi shǔ bù chū
余七十后,惟暑不出。
guò zhōng qiū cái chū cǐ dìng lì yě
过中秋裁出,此定例也。
jīn nián bā yuè bā rì tài shǒu sōng yún li gōng xīn xiū mò chóu hú chéng zhāo yú wǎng yǐn qiě yún néng wéi mò chóu pò lì fǒu yú dá yún
今年八月八日,太守松云李公新修莫愁湖成,招余往饮,且云:“能为莫愁破例否?”余答云;
lǎo sēng rù dìng wén chāi chuàn shēng biàn yào pò jiè kuàng mò chóu hu jí wǎng fù zhī
“老僧入定,闻钗钏声便要破戒,况莫愁乎?”即往赴之。
shì wáng gù tíng tài shǒu jiàn fǎng bù zhí zhuī zhì hú shàng kǒu hào yǐ zèng yún shì jìng hú guāng yī yè héng bái tóu yáo rèn shì xiān shēng
适王顾亭太守见访,不值,追至湖上,口号以赠云:“似镜湖光一叶横,白头遥认是先生。
lú jiā shàng jù shén tōng lì jìng bǎ xián yún yǐn chū chéng
·卢家,尚具神通力,竟把闲云引出城。
sì shí èr
四十二
xīn ān hú bǎo tíng yǒu jù yuē
新安胡葆亭有句曰;
qiān lǐ xióng xīn kōng shì jì bǎi nián shuāi zú kě wú jiū yú ài qí diǎn yǎ
“千里雄心空似骥,百年衰族可无鸠?”余爱其典雅。
hòu qí zi xuě jiāo bǐ bù wén yīng yún
后其子雪蕉比部《闻莺》云;
xì yǔ zhà yí jiāng shàng fǎng hǎo chūn yòu fàng gù yuán huā
“细雨乍移江上舫,好春又放故园花。
fāng zhī hú shì shī xué chuán jiā yuān yuán yǒu zì
”方知胡氏诗学传家,渊源有自。
xuě jiāo yǒu dì yuè jiàn zèng yún suí kǒu piān zhāng jiē jué diào jí mén dì zǐ zǒng chuán rén
雪蕉有弟岳见赠云:“随口篇章皆绝调,及门弟子总传人。
guō pín jiā xiù cái jiàn zèng yún shēng bù nìng rén hé kuàng fú shì wéi qiàn sǐ kǒng chéng xiān
”郭频伽秀才见赠云:“生不佞人何况佛,事惟欠死恐成仙。
lǚ zhòng dǔ dú suí yuán shī huà zèng yún dà hǎi zì néng hán wàn pài míng shān zhēn bù fù qiān qiū
”吕仲笃读《随园诗话》,赠云:“大海自能含万派,名山真不负千秋。
fàn shòu shēng dú suí yuán jí zèng yún yǒu bǐ yǒu shū yǒu yīn jié yī zhāo jiān zhě yī xiān shēng
”范瘦生读《随园集》,赠云:“有笔有书有音节,一朝兼者一先生。
sì shí sān
四十三
yú bù xìn fēng shuǐ zhī shuō
余不信风水之说。
rén yán huáng cháo lǐ chuǎng jù yīn huǐ mù ér bài fēi fēng shuǐ zhī yàn fǒu yú dào cǐ děng nì zéi suī bù huǐ qí fén yì bì bài yě
人言:“黄巢、李闯,俱因毁墓而败,非风水之验否?”余道:“此等逆贼,虽不毁其坟,亦必败也。
yīn kǒu hào yī shī yǐ xiǎo shì rén yún jì yǔ xíng jiā mò làng jiāo zàng jīng yī bù kě quán shāo
”因口号一诗,以晓世人云:“寄语形家莫浪骄,《葬经》一部可全烧。
fén yáng zǔ mù cháo ēn jué yī jiù róng huá lì sì cháo
汾阳祖墓朝恩掘,依旧荣华历四朝。
sì shí sì
四十四
yú fǎng jīng zhōng shī rén yú hóng zhì cún
余访京中诗人于洪稚存。
hóng shǒu jiàn sì chuān zhāng chuán shān tài shǐ wèi suì níng xiàng guó zhī hòu jì èr shēng gē jiàn shì yú yǐ ài ér lù zhī yǐ
洪首荐四川张船山太史,为遂宁相国之后,寄《二生歌》见示,余已爱而录之矣。
zhuī yì qián lóng bǐng chén jiàn hóng bó rù dōu zài zhào héng shān gé xué chù jiàn měi shào nián zhāng jūn míng gù jiàn zhě bǐ cǐ dìng chǔ jiù zhī jiāo yí yǔ chuán shān yǒu guā gé jì xìn wèn zhī bù liào jí qí zūn rén yě
追忆乾隆丙辰,荐鸿博入都,在赵横山阁学处,见美少年张君名顾鉴者,彼此订杵臼之交,疑与船山有瓜葛,寄信问之,不料即其尊人也。
chuí liù shí nián hū tōng fāng xùn zhī gù rén guān zhì tài shǒu shàng wú yàng qiě yǒu zi bù fán wèi zhī kuáng xǐ
垂六十年,忽通芳讯,知故人官至太守,尚无恙,且有子不凡,为之狂喜。
méng yǐ shī gǎo jiàn jì míng yuē tuī yuán jí yóu zú gǎn yě
蒙以诗稿见寄,名曰《推袁集》,尤足感也。
wén yì yù shù lín fēng jiān zhòng róng zhī jiāo
闻亦玉树临风,兼仲容之姣。
yǒu xiù shuǐ jīn yún quán xiào jì wú xī mǎ yún tí càn jù yuàn yǔ lái shēng zuò qiè
有秀水金筠泉孝继、无锡马云题灿,俱愿与来生作妾。
chuán shān diào zhī yuē
船山调之曰;
fēi lái qǐ yǔ tài chán mián bù dú cháng é ài shào nián
“飞来绮语太缠绵,不独嫦娥爱少年。
rén jǐn yuàn wèi fū zǐ qiè tiān jiào duō jié zài shēng yuán
人尽愿为夫子妾,天教多结再生缘。
lèi tā míng shì jiē qiú sǐ yǐn wǒ chī qíng yù fàng diān
累他名士皆求死,引我痴情欲放颠。
wèi gào shān qī xū liào lǐ diǎn yī zǎo xù mǎi huā qián
为告山妻须料理,典衣早蓄买花钱。
míng liú zhēng xiàn nǚ láng shēn yī xiào cán dōng sì chǎn chūn
”“名流争现女郎身,一笑残冬四产春。
jī bì cǐ shí wú dù fù qīng chéng tā rì jǐn shī rén
击壁此时无妒妇,倾城他日尽诗人。
zhǐ chóu gé shì hóng qún xiǎo wèi miǎn xiān shēng bái fà xīn
只愁隔世红裙小,未免先生白发新。
sòng yù nián lái shāng jī huǐ dēng qiáng hé shì kǔ kuī chén yú wén ér shén wáng yì xì diào zhī yuē
宋玉年来伤积毁,登墙何事苦窥臣?”余闻而神王,亦戏调之曰;
fū qī yù you cóng sū li xián zhě lián cái měi guò qíng
“夫妻喻友从苏、李,贤者怜才每过情。
dàn xué fáng xīng jiān èr tǐ xīn qī hé bì dài lái shēng
但学房星兼二体,心期何必待来生?”
sì shí wǔ
四十五
wáng zhuó tíng tíng qǔ bié jià gù tíng tài shǒu zhī dì yě
王濯亭廷取别驾,顾亭太守之弟也,。
yǒu píng huā yī shǒu yún yī zhī nóng yàn dǎn píng zhōng xí xí chūn shēng jǐ xí fēng
有{瓶花》一首,云:“一枝浓艳胆瓶中,习习春生几席风。
mò guài wú gēn yì diāo xiè rén qíng zhǐ ài yǎn qián hóng
莫怪无根易凋谢,人情只爱眼前红。
yú dào cǐ shī yǔ wēng chéng zàn yǒng sēng sì mǔ dān xiāng tóng
”余道:此诗与翁承赞《咏僧寺牡丹》相同。
qí cí yún làn màn xiāng fēng yǐn guì yóu gāo sēng xián bù yì chí liú
其词云:“烂漫香风引贵游,高僧闲步亦迟留。
kě lián diàn jiǎo cháng sōng sè bù dé wáng sūn yī jǔ tóu
可怜殿角长松色,不得王孙一举头。
jūn yǒu jì tuō kě xǐ
”均有寄托可喜。
bié jià yòu yǒu wén shū tái shī yún wén shū tái shàng rì chū xūn cuì yǐng lán guāng kàn bù fēn
别驾又有《文殊台》诗,云:“文殊台上日初曛,翠影岚光看不分。
piàn shí shàng kān róng dú zuò zuò hán sān shí liù fēng yún
片石尚堪容独坐,坐寒三十六峰云。
dōng xī shān zhuāng yǒu jù yún shèng yǒu hǎo shān gōng wàng yǎn zì lái shèng shì shǔ xián shēn
”《东溪山庄》有句云:“剩有好山供望眼,自来胜事属闲身。
jù kě ài yě
”俱可爱也。
sì shí liù
四十六
fǎ shí fān xué shì zào shī kān tí yún qíng yǒu bù róng yǐ yǔ yǒu bù zì zhī
法时帆学士造诗龛,题云:“情有不容已,语有不自知。
tiān lài yú rén lài gǎn zhào ér chéng shī
天籁与人籁,感召而成诗。
yòu yuē jiàn fó fó zài xīn shuō shī shī zài kǒu
”又曰:“见佛佛在心,说诗诗在口。
hé rú liǎng xiāng wàng bù zhì kě yǔ fǒu yú dú zhī yǐ wéi shēn de shī jiā shàng chéng zhī zhǐ
何如两相忘,不置可与否?”余读之,以为深得诗家上乘之旨。
xuán dú qí jìng yè hú dài yuè yún huǎn bù chū zhài mén tiān guāng gé qiáo ruò
旋读其《净业湖待月}云:“缓步出柴门,天光隔桥溺。
xī yún méi jiǔ lóu lín lù dī chá lóng
溪云没酒楼,林露滴茶笼。
qiū shuǐ hū wú yān hóng liǎo yī zhī dòng
秋水忽无烟,红蓼一枝动。
yòu kōu yī tà xiǎn huā mǎn tóu yā xīng dǒu
”又:“抠衣踏藓花,满头压星斗。
xī xíng hū yǒu zǔ yǎn jiǎn lái zuì sōu
溪行忽有阻,偃蹇来醉叟。
rǎng bì yù fú chí zhěn hú yī jiāng liǔ
攘臂欲扶持,枕湖一僵柳。
cǐ zhēn tiān lài yě
”此真天籁也。
yòu dú zhì cún shī fèng jiǎn yún dào zéi lüè rén cái shàng qiě yǒu xíng pì
又,《读稚存诗奉柬》云:“盗贼掠人财,尚且有刑辟。
hé kuàng wèi tōng rú tiǎn yán ràng zǎi jí
何况为通儒,腼颜攘载籍。
liǎng dà jǐng cháng xīn sì shí jìng lǚ yì
两大景常新,四时境屡易。
jiāo zhù yǔ kè zhōu yī shēng qín wú yì
胶柱与刻舟,一生勤无益。
cǐ xiào rén zhī rén lài ér bù zhī tiān lài zhě
”此笑人知人籁而不知天籁者。
xiān shēng yú shī jiào gōng zhēn dà yǐ
先生于诗教,功真大矣。
yǒng hé yún chū shuǐ xiāng zì cún lín fēng yǐng fú luàn
《咏荷》云:“出水香自存,临风影弗乱。
kě yǐ xiǎng qí shēn fèn
”可以想其身份。
yòu yuē yě yún huāng diàn shuí gū jiǔ shū yǔ xiǎo lóu rén mài huā
又曰:“野云荒店谁沽酒,疏雨小楼人卖花。
kě yǐ xiǎng qí xiōng jīn
”可以想其胸襟。
sì shí qī
四十七
yú yǔ hé xī zhāi dà sī kōng quán wú jiè shào ér méng qí jīn chǒng tè lóng
余与和希斋大司空,全无介绍,而蒙其矜宠特隆。
zài jūn zhōng yǔ fú jìng zhāi sūn bǔ shān liǎng xiāng guó huì yáo pǔ zhì fǔ gè yǒu jì huái zhī zuò yǐ kè cāng shān jí zhōng
在军中与福敬斋、孙补山两相国,惠瑶圃制府,各有寄怀之作,已刻{仓山集》中。
cí yòu cóng huáng xiǎo sōng sī mǎ chù de qí xi zhāo chūn yǒng yún mò yà chūn lái hòu hán róng zhuǎn shì tiān
兹又从黄小松司马处,得其《西招春咏》云:“莫讶春来后,寒容转似添。
xiǎo chuāng xīn rì sè dà mò miǎo rén yān
小窗欣日色,大漠渺人烟。
fēng nù shā néng yǔ shān wēi xuě nòng quán
风怒沙能语,山危雪弄权。
huā xī míng bù shí hé chǔ tīng tí juān cáng zhōng rù chūn fēng xuě zhuǎn shèng
花稀名不识,何处听啼鹃?藏中入春,风雪转盛。
zhōng qiū dé qìng dào zhōng yún shān jùn jiān yú huǎn zhēng rén yè wèi xiū
”《中秋德庆道中》云: “山峻肩舆缓,征人夜未休。
jiǔ wàng jiā wàn lǐ jīng jiàn yuè zhōng qiū
久忘家万里,惊见月中秋。
qù suì jiāng gōng bèi jīn xiāo wáng càn lóu
去岁姜肱被,今宵王粲楼。
xǐ chéng chōng guó jì hán xiào jiě wú gōu
喜成充国计,含笑解吴钩。
chūn yè yún yín gāng shǎn shǎn lòu tiáo tiáo fēng sòng biān shēng zhù jì liáo
”《春夜》云:“银釭闪闪漏迢迢,风送边声助寂寥。
cán yuè yìn chuāng tiān shì xiǎo hán jī jiào yuè mèng piān yáo
残月印窗天似晓,寒鸡叫月梦偏遥。
pín nián kè kuàng dāng chūn hǎo yī wèi xiāng xīn yì bìn diāo
频年客况当春好,一味乡心易鬓凋。
mò yǐ mù hóu jī xiàng shì yè xíng yì jǐn xiào bān chāo
莫以沐猴讥项氏,夜行衣锦笑班超。
sān shī suī jí guāng piàn yǔ ér sī chāo bǐ jiàn yīn jié qīng cāng
”三诗,虽吉光片羽,而思超笔健,音节清苍。
fāng zhī gāo kuí zhōu zhào běn shì shī rén
方知皋、夔、周、召,本是诗人;
fēi zhēn yǒu cái zhě bù néng lián cái yě
非真有才者,不能怜才也。
jì suí yuán shī zì zhù yún dāng zài dì zǐ zhī liè
《寄随园》诗自注云:“当在弟子之列。
yǔ xiǎo sōng zhá zhōng yòu yǒu jiǔ sī lì xuě zhī yǔ
”与小松札中,又有“久思立雪”之语。
yú zhòng xiáng de cǐ zhī jǐ zhēn kě sǐ ér wú hàn
虞仲翔得此知己,真可死而无憾。
dàn wèi zhī bā shí shuāi nián jīn shēng shàng néng yī jiàn fǒu sī zhī àn rán
但未知八十衰年,今生尚能一见否,思之黯然!
sì shí bā
四十八
yú chūn jiān fǎn gù xiāng sǎo mù dòng tíng zhū jiàn dōng chéng rù shān jiàn fǎng bù zhí tí bì yún wǔ shí nián qián fù mǔ guān yú jīn bā shí xiǎng qīng xián
余春间返故乡扫墓,洞庭朱涧东成入山见访,不值,题壁云: “五十年前父母官,于今八十享清闲。
sī mín bù fàng yuán gōng qù liú de qīng tiān zài cǐ jiān
斯民不放袁公去,留得青天在此间。
sì bì lín láng shào nǚ cí shān yīn yìng jiē pō rú zhī
”“四壁琳琅少女辞,山阴应接颇如之。
nà kān gèng dú tóng jūn huà jué bǐ méi huā jué bǐ shī
那堪更读童君画?绝笔梅花绝笔诗。
tóng èr shù sù wèi shí miàn huà méi zèng xiān shēng tí shī wèi jìng ér zú
童二树素未识面,画梅赠先生,题诗未竟而卒。
xiān shēng jiā bá xuán zhū bì jiān
先生加跋,悬诸壁间。
zhuī yú zhì wú mén yú shān táng xiāng jiàn yòu jiàn zèng yún tāo zuò jiān jiā yǐ míng yuán jì shèng yóu
”追余至吴门,于山塘相见,又见赠云:“叨作蒹葭倚,名园纪胜游。
shēng gē jīn běi hǎi tú huà gǔ yíng qiū
笙歌今北海,图画古营丘。
jiàn hé fú hóng xiù xián yi bàn bái ōu
健合扶红袖,闲宜伴白鸥。
gōng yìng shì xuān cǎo xiāng duì rì wàng yōu
公应是萱草,相对日忘忧。
yǒng wù shī nán zài bù tuō bù zhān zì rán qí yā
”咏物诗难在不脱不粘,自然奇雅。
jiàn dōng yǒng yù zān huā yún yáo chí zuó yè kāi fāng yàn yuè zǐ tiān sūn xǐ xiāng jiàn
涧东咏《玉簪花》云:“瑶池昨夜开芳宴,月姊天孙喜相见。
zuì lǐ yí zān zhí děng xián xiāng fēng chuī luò duò rén jiān
醉里遗簪直等闲,香风吹落堕人间。
xǐng lái xiào xiàng ā mǔ suǒ qǐ kuà qīng tiān bái yǔ hè
醒来笑向阿母索,起跨青天白羽鹤。
yí shí sōu dào yě rén jiā nǎi zhī jiǎo kuài huàn zuò huā
移时搜到野人家,乃知狡狯幻作花。
yān zhōng biàn yù sāo tóu qù cuì xiù fēn pī bǎo jì xié
烟中便欲搔头去,翠袖纷披宝髻斜。
sì shí jiǔ
四十九
xiāng tán zhāng zǐ xiàn lǎo shī rén yě yú jiàn dōng wèi qián bèi fǎng qí tǐ tí qú suǒ huà mò lán yún gōng sūn dà niáng wǔ jiàn qì diān xù de zhī wèi cǎo shū
湘潭张紫岘,老诗人也,于涧东为前辈,仿其体,题渠所画墨兰云:“公孙大娘舞剑器,颠旭得之为草书。
jiàn dōng jiān èr miào xiě zuò yōu lán tú
涧东兼二妙,写作幽兰图。
zòng héng qǐ yǒu xíng yǔ mó tiān gōng rén qiǎo xiāng yǔ jù
纵横岂有形与模,天工人巧相与俱。
xiāng fēi chóu chūn gé yān shuǐ gǔ yún niàn yǔ yī shí lǐ
湘妃愁春隔烟水,古云念雨一十里。
ní cháng yù mín yōng xié yǐ lái jiàng zhǐ chuāng sù cí lǐ
《霓裳》玉珉慵斜倚,来降纸窗素瓷里。
duì zhī wēi xiào hū tōng líng dàn wú yán shuō tiān chún qīng
对之微笑忽通灵,澹无言说天纯青。
xīn bāo yì è xiè sú mò jiǔ wǎn pì jǐn qí yǔ tīng
心苞意萼谢俗墨,九畹辟尽畦与町。
wǒ yù zhì zhī jiǔ yí fēng diān sì qiān zhàng bù kě cǎi xī dàn yáo wàng
我欲置之九嶷峰巅四千丈,不可采兮但遥望。
wǔ shí
五十
yǒng táo yuán shī gǔ lái zuì duō yì yì jù bèi shuō guò zuò zhě wǎng wǎng yǒu dié chuáng jià wū zhī bìng zuì nán chū sè
咏桃源诗,古来最多,意义俱被说过,作者往往有叠床架屋之病,最难出色。
zhū jiàn dōng lái sòng huáng dài zhōu qí rén guò táo yuán yī jué yún táo yuán pán qǔ xiǎo shān hé yī dòng shēn shēn suǒ xuē luó
朱涧东来诵黄岱洲其仁《过桃源》一绝云:“桃源盘曲小山河,一洞深深锁薛萝。
xíng guò xī qiáo yún mì chǔ dàn wén huā wài yǒu yú gē
行过溪桥云密处,但闻花外有渔歌。
dàn ér yǒu wèi
”淡而有味。
cāng láng shī huà suǒ wèi zuò shī bù guì yòng lì ér guì yǒu shén yùn àn cāng láng shī huà bìng wú cǐ yǔ
《沧浪诗话》所谓作诗不贵用力,而贵有神韵(按:《沧浪诗话》并无此语。
jí cǐ shì yě
):即此是也。