尉缭子 · 尉缭 · Chapter 3 of 24

制谈

PinyinModern Translation
Size

fán bīng zhì bì xiān dìng

这句话大意是:凡兵,制必先定。

zhì xiān dìng zé shì bù luàn shì bù luàn zé xíng nǎi míng

这句话大意是:制先定则士不乱,士不乱则形乃明。

jīn gǔ suǒ zhǐ zé bǎi rén jǐn dòu

这句话大意是:金鼓所指,则百人尽斗。

xiàn xíng luàn chén zé qiān rén jǐn dòu

这句话大意是:陷行乱陈,则千人尽斗。

fù jūn shā jiāng zé wàn rén qí rèn

这句话大意是:覆军杀将,则万人齐刃。

tiān xià mò néng dāng qí zhàn yǐ

现代白话:天下莫能当其战了。

gǔ zhě shì yǒu shí wǔ chē yǒu piān liè

这句话大意是:古者,士有什伍,车有偏列。

gǔ míng qí huī xiān dēng zhě wèi cháng fēi duō lì guó shì yě xiān sǐ zhě yì wèi cháng fēi duō lì guó shì yě

这句话大意是:鼓鸣旗麾,先登者未尝非多力国士也,先死者[亦]未尝非多力国士[也]。

sǔn dí yī rén ér sǔn wǒ bǎi rén cǐ zī dí ér shāng wǒ shén yān shì jiāng bù néng jìn

现代白话:损敌一人而损我百人,此资敌而伤我甚呢,世将不能禁。

zhēng yì fēn jūn ér táo guī huò lín zhàn zì běi zé táo shāng shén yān shì jiāng bù néng jìn

现代白话:征役分军而逃归,或临战自北,则逃伤甚呢,世将不能禁。

shā rén yú bǎi bù zhī wài zhě gōng shǐ yě

这句话大意是:杀人于百步之外者,弓矢也。

shā rén yú wǔ shí bù zhī nèi zhě máo jǐ yě

这句话大意是:杀人于五十步之内者,矛戟也。

jiāng yǐ gǔ ér shì zú xiāng áo ǎo shǐ zhé máo bào jǐ lì hòu fā

这句话大意是:将已鼓,而士卒相嚣,拗矢折矛抱戟,利后发。

zhàn yǒu cǐ shù zhě nèi zì bài yě shì jiāng bù néng jìn

这句话大意是:战有此数者,内自败也,世将不能禁。

shì shī shí wǔ chē shī piān liè qí bīng juān jiāng ér zǒu dà zhòng yì zǒu shì jiāng bù néng jìn

这句话大意是:士失什伍,车失偏列,奇兵捐将而走,大众亦走,世将不能禁。

fu jiāng néng jìn cǐ sì zhě zé gāo shān líng zhī shēn shuǐ jué zhī jiān chén fàn zhī

这句话大意是:夫将能禁此四者,则高山陵之,深水绝之,坚陈犯之。

bù néng jìn cǐ sì zhě yóu wáng zhōu jí jué jiāng hé bù kě de yě

这句话大意是:不能禁此四者,犹亡舟楫绝江河,不可得也。

mín fēi lè sǐ ér è shēng yě hào lìng míng fǎ zhì shěn gù néng shǐ zhī qián

这句话大意是:民非乐死而恶生也,号令明,法制审,故能使之前。

míng shǎng yú qián jué fá yú hòu shì yǐ fā néng zhōng lì dòng zé yǒu gōng

这句话大意是:明赏于前,决罚于后,是以发能中利,动则有功。

jīn lìng bǎi rén yī zú qiān rén yī sī mǎ wàn rén yī jiāng yǐ shǎo zhū zhòng yǐ ruò zhū qiáng

这句话大意是:(今)[令]百人一卒,千人一司马,万人一将,以少诛众,以弱诛强。

shì tīng chén yán qí shù zú shǐ sān jūn zhī zhòng zhū yī rén wú shī xíng

这句话大意是:试听臣言其术,足使三军之众诛一人无失刑。

fù bù gǎn shě zi zi bù gǎn shě fù kuàng guó rén hu

这句话大意是:父不敢舍子,子不敢舍父,况国人吗?

yī zéi zhàng jiàn jī yú shì wàn rén wú bù bì zhī zhě chén wèi fēi yī rén zhī dú yǒng wàn rén jiē bù xiào yě

这句话大意是:一贼杖剑击于市,万人无不避之者,臣谓非一人之独勇,万人皆不肖也。

hé zé

这句话大意是:何则?

bì sǐ yǔ bì shēng gù bù móu yě

这句话大意是:必死与必生,固不侔也。

tīng chén zhī shù zú shǐ sān jūn zhī zhòng wèi yī sǐ zéi mò dāng qí qián mò suí qí hòu ér néng dú chū dú rù yān

现代白话:听臣之术,足使三军之众为一死贼,莫当其前,莫随其后,而能独出独入呢。

dú chū dú rù zhě wáng bà zhī bīng yě

这句话大意是:独出独入者,王霸之兵也。

yǒu tí shí wàn zhī zhòng ér tiān xià mò dāng zhě shuí

这句话大意是:有提十万之众,而天下莫当者谁?

yuē huán gōng yě

这句话大意是:曰桓公也。

yǒu tí qī wàn zhī zhòng ér tiān xià mò dāng zhě shuí

这句话大意是:有提七万之众,而天下莫当者谁?

yuē wú qǐ yě

这句话大意是:曰吴起也。

yǒu tí sān wàn zhī zhòng ér tiān xià mò dāng zhě shuí

这句话大意是:有提三万之众,而天下莫当者谁?

yuē wǔ zi yě

这句话大意是:曰武子也。

jīn tiān xià zhū guó shì suǒ lǜ wú bù jí èr shí wàn zhòng zhě rán bù néng jì gōng míng zhě bù míng hu jìn shě kāi sāi yě

这句话大意是:今天下诸国士,所率无不及二十万众者,然不能济功名者,不明乎禁舍开塞也。

míng qí zhì yī rén shèng zhī zé shí rén yì yǐ shèng zhī yě

这句话大意是:明其制,一人胜之,则十人亦以胜之也。

shí rén shèng zhī zé bǎi qiān wàn rén yì yǐ shèng zhī yě

这句话大意是:十人胜之,则百千万人亦以胜之也。

gù yuē biàn wú qì yòng yǎng wú wǔ yǒng fā zhī rú niǎo jī rú fù qiān rèn zhī xī

现代白话:故曰:便我器用,养我武勇,发之如鸟击,如赴千仞之溪。

jīn guó bèi huàn zhě yǐ zhòng bǎo chū pìn yǐ ài zǐ chū zhì yǐ dì jiè chū gē dé tiān xià zhù zú

这句话大意是:今国被患者,以重宝出聘,以爱子出质,以地界出割,得天下助卒。

míng wéi shí wàn qí shí bù guò shù wàn ěr

现代白话:名为十万,其实不过数万你。

qí bīng lái zhě wú bù wèi qí jiāng yuē wú wéi tiān xià xiān zhàn

这句话大意是:其兵来者,无不谓其将曰:“无为天下先战。

qí shí bù kě de ér zhàn yě

这句话大意是:”其实不可得而战也。

liàng wú jìng nèi zhī mín wú wǔ mò néng zhèng yǐ

现代白话:量我境内之民,无伍莫能正了。

jīng zhì shí wàn zhī zhòng ér wáng bì néng shǐ zhī yī wú yī shí wú shí

现代白话:经制十万之众,而王必能使之衣我衣,食我食。

zhàn bù shèng shǒu bù gù zhě fēi wú mín zhī zuì nèi zì zhì yě

现代白话:战不胜,守不固者,非我民之罪,内自致也。

tiān xià zhū guó zhù wǒ zhàn yóu liáng jì lù ěr zhī shǐ bǐ nú mǎ qí xìng jué zhú hé néng shào wú qì zāi

现代白话:天下诸国助我战,犹良骥𫘧耳之驶,彼驽马鬐兴角逐,何能绍我气啊?

wú yòng tiān xià zhī yòng wèi yòng wú zhì tiān xià zhī zhì wèi zhì

现代白话:我用天下之用为用,我制天下之制为制。

xiū wú hào lìng míng wú xíng shǎng shǐ tiān xià fēi nóng wú suǒ de shí fēi zhàn wú suǒ de jué shǐ mín yáng bì zhēng chū nóng zhàn ér tiān xià wú dí yǐ

现代白话:修我号令,明我刑赏,使天下非农无所得食,非战无所得爵,使民扬臂争出农战,而天下无敌了。

gù yuē fā hào chū lìng xìn xíng guó nèi

这句话大意是:故曰:发号出令,信行国内。

mín yán yǒu kě yǐ shèng dí zhě wú xǔ qí kōng yán bì shì qí néng zhàn yě

现代白话:民言有能够胜敌者,毋许其空言,必试其能战也。

shì rén zhī de ér yǒu zhī fēn rén zhī mín ér chù zhī bì néng nèi yǒu qí xián zhě yě

这句话大意是:视人之地而有之,分人之民而畜之,必能内有其贤者也。

bù néng nèi yǒu qí xián ér yù yǒu tiān xià bì fù jūn shā jiāng

这句话大意是:不能内有其贤而欲有天下,必覆军杀将。

rú cǐ suī zhàn shèng ér guó yì ruò de dì ér guó yì pín yóu guó zhōng zhī zhì bì yǐ

现代白话:如此,虽战胜而国益弱,得地而国益贫,由国中之制弊了。

✦ You read 制谈

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.