孔子家语 · 佚名 · Chapter 14 of 44

辩政

PinyinModern Translation
Size

zǐ gòng wèn yú kǒng zǐ yuē xī zhě qí jūn wèn zhèng yú fū zǐ fū zǐ yuē zhèng zài jié cái

现代白话:子贡问于孔孔子说:“昔者齐君问政于孔子,夫孔子说:‘政在节财。

lǔ jūn wèn zhèng yú fū zǐ fū zǐ yuē zhèng zài yù chén

现代白话:’鲁君问政于孔子,夫孔子说:‘政在谕臣。

yè gōng wèn zhèng yú fū zǐ fū zǐ yuē zhèng zài yuè jìn ér lái yuǎn

现代白话:’叶公问政于孔子,夫孔子说:‘政在悦近而来远。

sān zhě zhī wèn yī yě ér fū zi yīng zhī bù tóng rán zhèng zài yì duān hu

现代白话:’三者之问一也,而孔子应之不同,然政在异端吗?

kǒng zǐ yuē gè yīn qí shì yě

现代白话:”孔孔子说:“各因其事也。

qí jūn wèi guó shē hu tái xiè yín yú yuàn yòu wǔ guān jì lè bù jiě yú shí yī dàn ér cì rén yǐ qiān shèng zhī jiā zhě sān gù yuē zhèng zài jié cái

这句话大意是:齐君为国,奢乎台榭,淫于苑囿,五官伎乐不解于时,一旦而赐人以千乘之家者三,故曰:政在节财。

lǔ jūn yǒu chén sān rén nèi bǐ zhōu yǐ yú qí jūn wài jù zhū hóu zhī bīn yǐ bì qí míng gù yuē zhèng zài yù chén

这句话大意是:鲁君有臣三人,内比周以愚其君,外距诸侯之宾以蔽其明,故曰:政在谕臣。

fu jīng zhī de guǎng ér dōu xiá mín yǒu lí xīn mò ān qí jū gù yuē zhèng zài yuè jìn ér lái yuǎn

这句话大意是:夫荆之地广而都狭,民有离心,莫安其居,故曰:政在悦近而来远。

cǐ sān zhě suǒ yǐ wéi zhèng shū yǐ

现代白话:此三者所以为政殊了。

shī yún sāng luàn miè zī céng bù huì wǒ shī

这句话大意是:《诗》云:‘丧乱蔑资,曾不惠我师。

cǐ shāng shē chǐ bù jié yǐ wéi luàn zhě yě

这句话大意是:’此伤奢侈不节以为乱者也。

yòu yuē fěi qí zhǐ gòng wéi wáng zhī yǎng

这句话大意是:又曰:‘匪其止共,惟王之卬。

cǐ shāng jiān chén bì zhǔ yǐ wéi luàn zhě yě

这句话大意是:’此伤奸臣蔽主以为乱者也。

yòu yuē luàn lí mò yǐ xī qí shì guī

现代白话:又曰:‘乱离瘼了,奚其适归。

cǐ shāng lí sàn yǐ wéi luàn zhě yě

这句话大意是:’此伤离散以为乱者也。

chá cǐ sān zhě zhèng zhī suǒ yù qǐ tóng hū zāi

现代白话:察此三者,政之所欲,岂同乎啊?

kǒng zǐ yuē zhōng chén zhī jiàn jūn yǒu wǔ yì yān

现代白话:孔孔子说:“忠臣之谏君,有五义呢。

yī yuē jué jiàn èr yuē gàng jiàn sān yuē jiàng jiàn sì yuē zhí jiàn wǔ yuē fēng jiàn

这句话大意是:一曰谲谏,二曰戆谏,三曰降谏,四曰直谏,五曰风谏。

wéi dù zhǔ ér xíng zhī wú cóng qí fěng jiàn hu

现代白话:唯度主而行之,我从其讽谏吗。

zǐ yuē fu dào bù kě bù guì yě

现代白话:孔子说:“夫道不可不贵也。

zhōng xíng wén zi bèi dào shī yì yǐ wáng qí guó ér néng lǐ xián yǐ huó qí shēn

这句话大意是:中行文子倍道失义以亡其国,而能礼贤以活其身;。

shèng rén zhuǎn huò wéi fú cǐ wèi shì yǔ

这句话大意是:圣人转祸为福,此谓是与。

chǔ wáng jiāng yóu jīng tái sī mǎ zi qí jiàn wáng nù zhī

这句话大意是:楚王将游荆台,司马子祺谏,王怒之。

lìng yǐn zi xi hè yú diàn xià jiàn yuē jīn jīng tái zhī guān bù kě shī yě

这句话大意是:令尹子西贺于殿下,谏曰:“今荆台之观,不可失也。

wáng xǐ fǔ zi xi zhī bèi yuē yǔ zi gòng lè zhī yǐ

现代白话:”王喜,拊子西之背曰:“与子共乐之了。

zi xi bù mǎ shí lǐ yǐn pèi ér zhǐ yuē chén yuàn yán yǒu dào wáng kěn tīng zhī hu

这句话大意是:”子西步马十里,引辔而止曰:“臣愿言有道,王肯听之吗?

wáng yuē zi qí yán zhī

这句话大意是:”王曰:“子其言之。

zi xi yuē chén wén wéi rén chén ér zhōng qí jūn zhě jué lù bù zú yǐ shǎng yě

这句话大意是:”子西曰:“臣闻为人臣而忠其君者,爵禄不足以赏也;。

yú qí jūn zhě xíng fá bù zú yǐ zhū yě

这句话大意是:谀其君者,刑罚不足以诛也。

fū zǐ qí zhě zhōng chén yě ér chén zhě yú chén yě yuàn zhǔ shǎng zhōng ér zhū yú yān

现代白话:孔子祺者忠臣也,而臣者谀臣也,愿主赏忠而诛谀呢。

wáng yuē jīn wǒ tīng sī mǎ zhī jiàn shì dú néng jìn wǒ ěr ruò hòu shì yóu zhī kě yě

这句话大意是:”王曰:“今我听司马之谏,是独能禁我耳,若后世游之可也?

zi xi yuē jìn hòu shì yì ěr

这句话大意是:”子西曰:“禁后世易耳。

dài wáng wàn suì zhī hòu qǐ shān líng yú jīng tái zhī shàng zé zǐ sūn bì bù rěn yóu yú fù zǔ zhī mù yǐ wéi huān lè yě

这句话大意是:大王万岁之后,起山陵于荆台之上,则子孙必不忍游于父祖之墓以为欢乐也。

wáng yuē shàn

这句话大意是:”王曰:“善。

nǎi hái

这句话大意是:”乃还。

kǒng zǐ wén zhī yuē zhì zāi

现代白话:孔子闻之,曰:“至啊!

zi xi zhī jiàn yě rù zhī yú qiān lǐ zhī shàng yì zhī yú bǎi shì zhī hòu zhě yě

这句话大意是:子西之谏也,入之于千里之上,抑之于百世之后者也。

zǐ gòng wèn yú kǒng zǐ yuē fū zǐ zhī yú zǐ chǎn yàn zǐ kě wèi zhì yǐ

现代白话:子贡问于孔孔子说:“孔子之于子产、晏子,可为至了。

gǎn wèn èr dài fū zhī suǒ wéi mù fū zǐ zhī suǒ yǐ yǔ zhī zhě

现代白话:敢问二大夫之所为目,孔子之所以与之者。

kǒng zǐ yuē fū zǐ chǎn yú mín wèi huì zhǔ yú xué wèi bó wù

现代白话:”孔孔子说:“孔子产于民为惠主,于学为博物。

yàn zǐ yú jūn wèi zhōng chén yú xíng wéi gōng mǐn

这句话大意是:晏子于君为忠臣,于行为恭敏。

gù wú jiē yǐ xiōng shì zhī ér jiā ài jìng

现代白话:故我皆以兄事之,而加爱敬。

qí yǒu yī zú zhī niǎo fēi xí yú gōng cháo xià zhǐ yú diàn qián shū chì ér tiào

这句话大意是:齐有一足之鸟,飞习于公朝,下止于殿前,舒翅而跳。

qí hóu dà guài zhī shǐ shǐ pìn lǔ wèn kǒng zǐ

这句话大意是:齐侯大怪之,使使聘鲁问孔子。

kǒng zǐ yuē cǐ niǎo míng yuē shāng yáng shuǐ xiáng yě

现代白话:孔孔子说:“此鸟名曰商羊,水祥也。

xī tóng ér yǒu qū qí yī jiǎo zhèn xùn liǎng méi ér tiào qiě yáo yuē tiān jiàng dà yǔ shāng yáng gǔ wǔ

这句话大意是:昔童儿有屈其一脚,振讯两眉而跳且谣曰:‘天将大雨,商羊鼓儛。

jīn qí yǒu zhī qí yīng zhì yǐ

现代白话:’今齐有之,其应至了。

jí gào mín qū zhì gōu qú xiū dī fáng jiāng yǒu dà shuǐ wèi zāi

这句话大意是:急告民趋治沟渠,修堤防,将有大水为灾。

qǐng zhī dà lín yǔ shuǐ yì fàn zhū guó shāng hài mín rén wéi qí yǒu bèi bù bài

这句话大意是:”顷之,大霖雨,水溢泛诸国,伤害民人,唯齐有备不败。

jǐng gōng yuē shèng rén zhī yán xìn ér yǒu zhēng yǐ

现代白话:景公曰:“圣人之言,信而有征了!

kǒng zǐ wèi fú zǐ jiàn yuē zi zhì shàn fù zhòng yuè zi hé shī ér de zhī yě

这句话大意是:孔子谓宓子贱曰:“子治单父,众悦,子何施而得之也?

zi yǔ qiū suǒ yǐ wèi zhī zhě

这句话大意是:”子语丘所以为之者。

duì yuē bù qí zhī zhì yě fù xù qí zi qí zi xù zhū gū ér āi sàng jì

这句话大意是:对曰:“不齐之治也,父恤其,子其子,恤诸孤而哀丧纪。

kǒng zǐ yuē shàn xiǎo jié yě xiǎo mín fù yǐ yóu wèi zú yě

现代白话:”孔孔子说:“善,小节也,小民附了,犹未足也。

yuē bù qí suǒ fù shì zhě sān rén suǒ xiōng shì zhě wǔ rén suǒ you shì zhě shí yī rén

这句话大意是:”曰:“不齐所父事者三人,所兄事者五人,所友事者十一人。

kǒng zǐ yuē fù shì sān rén kě wèi jiào xiào yǐ

现代白话:”孔孔子说:“父事三人,可谓教孝了;。

xiōng shì wǔ rén kě yǐ jiào tì yǐ

现代白话:兄事五人,能够教悌了;。

you shì shí yī rén kě yǐ jǔ shàn yǐ

现代白话:友事十一人,能够举善了。

zhōng jié yě zhōng rén fù yǐ

现代白话:中节也,中人附了;。

yóu wèi zú yě

这句话大意是:犹未足也。

yuē cǐ dì mín yǒu xián yú bù qí zhě wǔ rén bù qí shì zhī ér bǐng dù yān jiē jiào bù qí zhī dào

现代白话:”曰:“此地民有贤于不齐者五人,不齐事之而禀度呢,皆教不齐之道。

kǒng zǐ tàn yuē qí dà zhě nǎi yú cǐ hu yǒu yǐ

现代白话:”孔子叹曰:“其大者乃于此乎有了!

xī yáo shùn tīng tiān xià wù qiú xián yǐ zì fǔ

这句话大意是:昔尧、舜听天下,务求贤以自辅。

fu xián zhě bǎi fú zhī zōng yě shén míng zhī zhǔ yě xī hu bù qí zhī suǒ yǐ zhì zhě xiǎo yě

这句话大意是:夫贤者、百福之宗也,神明之主也,惜乎不齐之所以治者小也。

zǐ gòng wèi xìn yáng zǎi jiāng xíng cí yú kǒng zǐ

这句话大意是:子贡为信阳宰,将行,辞于孔子。

kǒng zǐ yuē qín zhī shèn zhī fèng tiān zi zhī shí wú duó wú fá wú bào wú dào

现代白话:孔孔子说:“勤之慎之,奉天子之时,无夺无伐,无暴无盗。

zǐ gòng yuē cì yě shǎo ér shì jūn zǐ qǐ yǐ dào wèi lèi zāi

现代白话:”子贡曰:“赐也,少而事有德行的人,岂以盗为累啊?

kǒng zǐ yuē rǔ wèi zhī xiáng yě

现代白话:”孔孔子说:“你未之详也。

fu yǐ xián dài xián shì wèi zhī duó

这句话大意是:夫以贤代贤,是谓之夺;。

yǐ bù xiào dài xián shì wèi zhī fá

这句话大意是:以不肖代贤,是谓之伐;。

huǎn lìng jí zhū shì wèi zhī bào

这句话大意是:缓令急诛,是谓之暴;。

qǔ shàn zì yǔ shì wèi zhī dào

这句话大意是:取善自与,是谓之盗。

dào fēi qiè cái zhī wèi yě

这句话大意是:盗非窃财之谓也。

wú wén zhī zhī wèi lì zhě fèng fǎ yǐ lì mín

现代白话:我闻之,知为吏者,奉法以利民;。

bù zhī wèi lì zhě wǎng fǎ yǐ qīn mín cǐ yuàn zhī suǒ yóu yě

这句话大意是:不知为吏者,枉法以侵民,此怨之所由也。

zhì guān mò ruò píng lín cái mò rú lián

这句话大意是:治官莫若平,临财莫如廉。

lián píng zhī shǒu bù kě gǎi yě

这句话大意是:廉、平之守,不可改也。

nì rén zhī shàn sī wèi bì xián

这句话大意是:匿人之善,斯谓蔽贤;。

yáng rén zhī è sī wèi xiǎo rén

现代白话:扬人之恶,斯为品行较差的人。

nèi bù xiāng xun ér wài xiāng bàng fēi qīn mù yě

这句话大意是:内不相训,而外相谤,非亲睦也。

yán rén zhī shàn ruò jǐ yǒu zhī

这句话大意是:言人之善,若己有之;。

yán rén zhī è ruò jǐ shòu zhī

这句话大意是:言人之恶,若己受之;。

gù jūn zi wú suǒ bù shèn yān

现代白话:故有德行的人无所不慎呢。

zǐ lù zhì pú sān nián

这句话大意是:子路治蒲三年。

kǒng zǐ guò zhī rù qí jìng yuē shàn zāi yóu yě

现代白话:孔子过之,入其境,曰:“善啊由也!

gōng jìng yǐ xìn yǐ

现代白话:恭敬以信了。

rù qí yì yuē shàn zāi yóu yě

现代白话:”入其邑,曰:“善啊由也!

zhōng xìn ér kuān yǐ

现代白话:忠信而宽了。

zhì tíng yuē shàn zāi yóu yě

现代白话:”至庭曰:“善啊由也!

míng chá yǐ duàn yǐ

现代白话:明察以断了。

zǐ gòng zhí pèi ér wèn yuē fū zǐ wèi jiàn yóu zhī zhèng ér sān chēng qí shàn qí shàn kě de wén hu

现代白话:”子贡执辔而问曰:“孔子未见由之政,而三称其善,其善可得闻吗?

kǒng zǐ yuē wú jiàn qí zhèng yǐ

现代白话:”孔孔子说:“我见其政了。

rù qí jìng tián chóu jǐn yì cǎo lái shén pì gōu xù shēn zhì cǐ qí gōng jìng yǐ xìn gù qí mín jìn lì yě

这句话大意是:入其境,田畴尽易,草莱甚辟,沟洫深治,此其恭敬以信,故其民尽力也。

rù qí yì qiáng wū wán gù shù mù shén mào cǐ qí zhōng xìn yǐ kuān gù qí mín bù tōu yě

这句话大意是:入其邑,墙屋完固,树木甚茂,此其忠信以宽,故其民不偷也。

zhì qí tíng tíng shén qīng xián zhū xià yòng mìng cǐ qí yán míng chá yǐ duàn gù qí zhèng bù rǎo yě

这句话大意是:至其庭,庭甚清闲,诸下用命,此其言明察以断,故其政不扰也。

yǐ cǐ guān zhī suī sān chēng qí shàn yōng jǐn qí měi yǐ

现代白话:以此观之,虽三称其善,庸尽其美了。

✦ You read 辩政

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.