孔子家语 · 佚名 · Chapter 23 of 44

五帝德

PinyinModern Translation
Size

zǎi wǒ wèn yú kǒng zǐ yuē xī zhě wú wén zhū róng yī yuē huáng dì sān bǎi nián

现代白话:宰我问于孔孔子说:“昔者我闻诸荣伊曰:‘黄帝三百年。

qǐng wèn huáng dì zhě rén yě

这句话大意是:’请问:黄帝者,人也?

yì fēi rén yě

这句话大意是:抑非人也?

hé yǐ néng zhì sān bǎi nián hu

现代白话:凭什么能至三百年吗?

kǒng zǐ yuē yǔ tāng wén wǔ zhōu gōng bù kě shèng yǐ guān yě

现代白话:”孔孔子说:“禹、汤、文、武、周公,不可胜以观也。

ér shàng shì huáng dì zhī wèn jiāng wèi xiān shēng nán yán zhī gù hu

这句话大意是:而上世黄帝之问,将谓先生难言之故吗?

zǎi wǒ yuē shàng shì zhī chuán yǐn wēi zhī shuō zú cǎi zhī biàn àn hū zhī yì fēi jūn zǐ zhī dào zhě zé zǐ zhī wèn yě gù yǐ

现代白话:”宰我曰:“上世之传,隐微之说,卒采之辩,暗忽之意,非有德行的人之道者,则子之问也固了。

kǒng zǐ yuē kě yě

现代白话:”孔孔子说:“可也。

wú lüè wén qí shuō huáng dì zhě shǎo diǎn zhī zǐ yuē xuān yuán

现代白话:我略闻其说,黄帝者,少典之子,曰轩辕。

shēng ér shén líng ruò ér néng yán yòu qí ruì zhuāng dūn mǐn chéng xìn

这句话大意是:生而神灵,弱而能言,幼齐睿庄,敦敏诚信。

zhǎng cōng míng zhì wǔ qì shè wǔ liàng fǔ wàn mín dù sì fāng fú niú chéng mǎ rǎo xùn měng shòu yǐ yǔ yán dì zhàn yú bǎn quán zhī yě sān zhàn ér hòu kè zhī

这句话大意是:长聪明,治五气,设五量,抚万民,度四方,服牛乘马,扰驯猛兽,以与炎帝战于阪泉之野,三战而后克之。

shǐ chuí yī shang zuò wéi fǔ fú zhì mín yǐ shùn tiān de zhī jì zhī yōu míng zhī gù dá sǐ shēng cún wáng zhī shuō

这句话大意是:始垂衣裳,作为黼黻,治民,以顺天地之纪,知幽明之故,达死生存亡之说。

bō shí bǎi gǔ cháng wèi cǎo mù rén hòu jí yú niǎo shòu kūn chóng

这句话大意是:播时百谷,尝味草木,仁厚及于鸟兽昆虫。

kǎo rì yuè xīng chén láo ěr mù qín xīn lì yòng shuǐ huǒ cái wù yǐ shēng mín

这句话大意是:考日月星辰,劳耳目,勤心力,用水火财物以生民。

mín lài qí lì bǎi nián ér sǐ

这句话大意是:民赖其利,百年而死;。

mín wèi qí shén bǎi nián ér wáng

这句话大意是:民畏其神,百年而亡;。

mín yòng qí jiào bǎi nián ér yí

这句话大意是:民用其教,百年而移。

gù yuē huáng dì sān bǎi nián

这句话大意是:故曰:黄帝三百年。

zǎi wǒ yuē qǐng wèn dì zhuān xū

这句话大意是:宰我曰:“请问帝颛顼。

kǒng zǐ yuē wǔ dì yòng shuō sān wáng yǒu dù

现代白话:”孔孔子说:“五帝用说,三王有度。

rǔ yù yī rì biàn wén yuǎn gǔ zhī shuō zào zāi yǔ yě

现代白话:你欲一日徧闻远古之说,躁啊予也!

zǎi wǒ yuē xī yǔ yě wén zhū fū zǐ yuē xiǎo zi wú huò sù

现代白话:”宰我曰:“昔予也闻诸夫孔子说:‘小子毋或宿。

gù gǎn wèn

这句话大意是:’故敢问。

kǒng zǐ yuē zhuān xū huáng dì zhī sūn chāng yì zhī zǐ yuē gāo yáng

现代白话:”孔孔子说:“颛顼,黄帝之孙,昌意之子,曰高阳。

yuān ér yǒu móu tōng yǐ zhī yuǎn yǎng cái yǐ rèn dì lǚ shí yǐ xiàng tiān yī guǐ shén ér zhì yì zhì qì xìng yǐ jiào zhòng jié chéng yǐ jì sì xún sì hǎi yǐ níng mín

这句话大意是:渊而有谋,??通以知远,养财以任地,履时以象天,依鬼神而制义,治气性以教众,洁诚以祭祀,巡四海以宁民。

běi zhì yōu líng nán jì jiāo zhǐ xi zhǐ liú shā dōng jí pán mù dòng jìng zhī lèi xiǎo dà zhī wù rì yuè suǒ zhào mò bù dǐ shǔ

这句话大意是:北至幽陵,南暨交趾,西扺流沙,东极蟠木,动静之类,小大之物,日月所照,莫不底属。

zǎi wǒ yuē qǐng wèn dì kù

这句话大意是:宰我曰:“请问帝喾。

kǒng zǐ yuē xuán xiāo zhī sūn qiáo jí zhī zǐ yuē gāo xīn

现代白话:”孔孔子说:“玄枵之孙,乔极之子,曰高辛。

shēng ér shén yì zì yán qí míng

这句话大意是:生而神异,自言其名。

bó shī hòu lì bù yú qí shēn

这句话大意是:博施厚利,不于其身。

cōng yǐ zhī yuǎn míng yǐ chá wēi

这句话大意是:聪以知远,明以察微。

rén ér wēi huì ér xìn yǐ shùn tiān de zhī yì

这句话大意是:仁而威,惠而信,以顺天地之义。

zhī mín suǒ jí xiū shēn ér tiān xià fú qǔ de zhī cái ér jié yòng zhī fǔ jiào wàn mín ér huì lì zhī lì rì yuè zhī shēng shuò ér yíng sòng zhī míng guǐ shén ér jìng shì zhī

这句话大意是:知民所急,修身而天下服,取地之财而节用之,抚教万民而诲利之,历日月之生朔而迎送之,明鬼神而敬事之。

qí sè yě hé qí dé yě zhòng qí dòng yě shí qí fú yě zhōng

这句话大意是:其色也和,其德也重,其动也时,其服也衷。

chūn xià qiū dōng yù hù tiān xià rì yuè suǒ zhào fēng yǔ suǒ zhì mò bù cóng huà

这句话大意是:春夏秋冬,育护天下,日月所照,风雨所至,莫不从化。

zǎi wǒ yuē qǐng wèn dì yáo

这句话大意是:宰我曰:“请问帝尧。

kǒng zǐ yuē gāo xīn shì zhī zǐ yuē táo táng

现代白话:”孔孔子说:“高辛氏之子,曰陶唐。

qí rén rú tiān qí zhì rú shén jiù zhī rú rì wàng zhī rú yún

这句话大意是:其仁如天,其智如神,就之如日,望之如云。

fù ér bù jiāo guì ér néng jiàng

这句话大意是:富而不骄,贵而能降。

bó yí diǎn lǐ lóng kuí diǎn yuè shùn shí ér shì qū shì sì shí wu xiān mín shǐ zhī liú sì xiōng ér tiān xià fú

这句话大意是:伯夷典礼,龙夔典乐,舜时而仕,趋视四时,务先民始之,流四凶而天下服。

qí yán bù tè qí dé bù huí sì hǎi zhī nèi zhōu yú suǒ jí mò bù yí shuō

这句话大意是:其言不忒,其德不回,四海之内,舟舆所及,莫不夷说。

zǎi wǒ yuē qǐng wèn dì shùn

这句话大意是:宰我曰:“请问帝舜。

kǒng zǐ yuē qiáo niú zhī sūn gǔ sǒu zhī zǐ yě yuē yǒu yú

现代白话:”孔孔子说:“乔牛之孙,瞽瞍之子也,曰有虞。

shùn xiào yǒu wén yú sì fāng táo wén shì qīn kuān yù ér wēn liáng dūn mǐn ér zhī shí wèi tiān ér ài mín xù yuǎn ér qīn jìn

这句话大意是:舜孝友闻于四方,陶魰事亲,宽裕而温良,敦敏而知时,畏天而爱民,恤远而亲近。

chéng shòu dà mìng yī yú èr nǚ

这句话大意是:承受大命,依于二女。

ruì míng zhì tōng wèi tiān xià dì

这句话大意是:睿明智通,为天下帝。

mìng èr shí èr chén lǜ yáo jiù zhí gōng jǐ ér yǐ

这句话大意是:命二十二臣,率尧旧职,躬己而已。

tiān píng dì chéng xún shòu sì hǎi wǔ zài yī shǐ

这句话大意是:天平地成,巡狩四海,五载一始。

sān shí nián zài wèi sì dì wǔ shí zài

这句话大意是:三十年在位,嗣帝五十载。

zhì fāng yuè sǐ yú cāng wú zhī yě ér zàng yān

现代白话:陟方岳,死于苍梧之野而葬呢。

zǎi wǒ yuē qǐng wèn yǔ

这句话大意是:宰我曰:“请问禹。

kǒng zǐ yuē gāo yáng zhī sūn gǔn zhī zǐ yě yuē xià hòu

现代白话:”孔孔子说:“高阳之孙,鲧之子也,曰夏后。

mǐn gěi kè qí qí dé bù shuǎng qí rén kě qīn qí yán kě xìn

这句话大意是:敏给克齐,其德不爽,其仁可亲,其言可信。

shēng wèi lǜ shēn wéi dù

这句话大意是:声为律,身为度。

wěi wěi mù mù wèi jì wèi gāng

这句话大意是:亹亹穆穆,为纪为纲。

qí gōng wèi bǎi shén zhǔ qí huì wéi mín fù mǔ

这句话大意是:其功为百神主,其惠为民父母。

zuǒ zhǔn shéng yòu guī ju lǚ sì shí jù sì hǎi rèn gāo yáo bó yì yǐ zàn qí zhì xìng liù shī yǐ zhēng bù xù

这句话大意是:左准绳,右规矩,履四时,据四海,任皋繇、伯益以赞其治,兴六师以征不序。

sì jí mín mò gǎn bù fú

这句话大意是:四极,民莫敢不服。

kǒng zǐ yuē yǔ

现代白话:”孔孔子说:“予!

dà zhě rú tiān xiǎo zhě rú yán mín yuè zhì yǐ

现代白话:大者如天,小者如言,民悦至了。

yǔ yě fēi qí rén yě

这句话大意是:予也非其人也。

zǎi wǒ yuē yǔ yě bù zú yǐ jiè

这句话大意是:”宰我曰:“予也不足以戒。

jìng chéng yǐ

现代白话:敬承了。

tā rì zǎi wǒ yǐ yǔ zǐ gòng zǐ gòng yǐ fù kǒng zǐ

这句话大意是:他日,宰我以语子贡,子贡以复孔子。

zǐ yuē wú yù yǐ yán zhuàng qǔ rén yě zé yú miè míng gǎi zhī yǐ

现代白话:孔子说:“我欲以颜状取人也,则于灭明改之了;。

wú yù yǐ cí yán qǔ rén yě zé yú zǎi wǒ gǎi zhī yǐ

现代白话:我欲以辞言取人也,则于宰我改之了;。

wú yù yǐ róng mào qǔ rén yě zé yú zi zhāng gǎi zhī yǐ

现代白话:我欲以容貌取人也,则于子张改之了。

zǎi wǒ wén zhī jù fú gǎn jiàn yān

现代白话:”宰我闻之惧,弗敢见呢。

✦ You read 五帝德

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.