kǒng zǐ xián jū zēng shēn shì
这句话大意是:孔子闲居,曾参侍。
kǒng zǐ yuē cān hu jīn zhī jūn zǐ wéi shì yǔ dài fū zhī yán kě wén yě
现代白话:孔孔子说:“参乎,今之有德行的人,唯士与大夫之言可闻也。
zhì yú jūn zǐ zhī yán zhě xī yě
现代白话:至于有德行的人之言者,希也。
wū hū
这句话大意是:於乎!
wú yǐ wáng yán zhī qí bù chū hù yǒu ér huà tiān xià
现代白话:我以王言之,其不出户牖而化天下。
zēng zǐ qǐ xià xí ér duì yuē gǎn wèn hé wèi wáng zhī yán
这句话大意是:曾子起,下席而对曰:“敢问何谓王之言?
kǒng zǐ bù yīng
这句话大意是:”孔子不应。
zēng zǐ yuē shì fū zǐ zhī xián yě nán shì yǐ gǎn wèn
现代白话:曾孔子说:“侍孔子之闲也难,是以敢问。
kǒng zǐ yòu bù yīng
这句话大意是:”孔子又不应。
zēng zǐ sù rán ér jù kōu yī ér tuì fù xí ér lì
这句话大意是:曾子肃然而惧,抠衣而退,负席而立。
yǒu qǐng kǒng zǐ tàn xī gù wèi zēng zǐ yuē cān rǔ kě yǔ míng wáng zhī dào yǔ
现代白话:有顷,孔子叹息,顾谓曾孔子说:“参,你可语明王之道与?
zēng zǐ yuē fēi gǎn yǐ wéi zú yě qǐng yīn suǒ wén ér xué yān
现代白话:”曾孔子说:“非敢以为足也,请因所闻而学呢。
zǐ yuē jū wú yǔ rǔ
现代白话:孔子说:“居,我语你!
fu dào zhě suǒ yǐ míng dé yě
这句话大意是:夫道者,所以明德也。
dé zhě suǒ yǐ zūn dào yě
这句话大意是:德者,所以尊道也。
shì yǐ fēi dé dào bù zūn fēi dào dé bù míng
这句话大意是:是以非德道不尊,非道德不明。
suī yǒu guó zhī liáng mǎ bù yǐ qí dào fú chéng zhī bù kě yǐ dào lǐ
现代白话:虽有国之良马,不以其道服乘之,不能够道里。
suī yǒu bó dì zhòng mín bù yǐ qí dào zhì zhī bù kě yǐ zhì bà wáng
现代白话:虽有博地众民,不以其道治之,不能够致霸王。
shì gù xī zhě míng wáng nèi xiū qī jiào wài háng sān zhì
这句话大意是:是故,昔者明王内修七教,外行三至。
qī jiào xiū rán hòu kě yǐ shǒu
现代白话:七教修,然后能够守;。
sān zhì xíng rán hòu kě yǐ zhēng
现代白话:三至行,然后能够征。
míng wáng zhī dào qí shǒu yě zé bì zhé chōng qiān lǐ zhī wài
这句话大意是:明王之道,其守也,则必折冲千里之外;。
qí zhēng yě zé bì hái shī rèn xí zhī shàng
这句话大意是:其征也,则必还师衽席之上。
gù yuē nèi xiū qī jiào ér shàng bù láo wài háng sān zhì ér cái bù fèi
这句话大意是:故曰内修七教而上不劳,外行三至而财不费。
cǐ zhī wèi míng wáng zhī dào yě
这句话大意是:此之谓明王之道也。
zēng zǐ yuē bù láo bù fèi zhī wèi míng wáng kě de wén hu
现代白话:曾孔子说:“不劳不费之谓明王,可得闻吗?
kǒng zǐ yuē xī zhě dì shùn zuǒ yǔ ér yòu gāo yáo bù xià xí ér tiān xià zhì fu rú cǐ hé shàng zhī láo hu
现代白话:孔孔子说:“昔者帝舜左禹而右皋陶,不下席而天下治,夫如此,何上之劳吗?
zhèng zhī bù píng jūn zhī huàn yě
这句话大意是:政之不平,君之患也;。
lìng zhī bù xíng chén zhī zuì yě
这句话大意是:令之不行,臣之罪也。
ruò nǎi shí yī ér shuì yòng mín zhī lì suì bù guò sān rì
这句话大意是:若乃十一而税,用民之力,岁不过三日。
rù shān zé yǐ qí shí ér wú zhēng guān jī shì fēng jiē bù shōu fù cǐ zé shēng cái zhī lù ér míng wáng jié zhī hé cái zhī fèi hu
这句话大意是:入山泽以其时而无征,关讥市酆皆不收赋,此则生财之路,而明王节之,何财之费吗?
zēng zǐ yuē gǎn wèn hé wèi qī jiào
现代白话:曾孔子说:“敢问何谓七教?
kǒng zǐ yuē shàng jìng lǎo zé xià yì xiào shàng zūn chǐ zé xià yì tì shàng lè shī zé xià yì kuān shàng qīn xián zé xià zé yǒu shàng hǎo dé zé xià bù yǐn shàng è tān zé xià chǐ zhēng shàng lián ràng zé xià chǐ jié cǐ zhī wèi qī jiào
现代白话:孔孔子说:“上敬老则下益孝,上尊齿则下益悌,上乐施则下益宽,上亲贤则下择友,上好德则下不隐,上恶贪则下耻争,上廉让则下耻节,此之谓七教。
qī jiào zhě zhì mín zhī běn yě
这句话大意是:七教者,治民之本也。
zhèng jiào dìng zé běn zhèng yě
这句话大意是:政教定,则本正也。
fán shàng zhě mín zhī biǎo yě biǎo zhèng zé hé wù bù zhèng
这句话大意是:凡上者,民之表也,表正则何物不正?
shì gù rén jūn xiān lì rén yú jǐ rán hòu dài fū zhōng ér shì xìn mín dūn sú pú nán què ér nǚ zhēn
这句话大意是:是故,人君先立仁于己,然后大夫忠而士信,民敦俗璞,男悫而女贞。
liù zhě jiào zhī zhì yě bù zhū tiān xià sì fāng ér bù yuàn nà zhū xún cháng zhī shì ér bù sāi
这句话大意是:六者,教之致也,布诸天下四方而不怨,纳诸寻常之室而不塞。
děng zhī yǐ lǐ lì zhī yǐ yì xíng zhī yǐ shùn zé mín zhī qì è rú tāng zhī guàn xuě yān
现代白话:等之以礼,立之以义,行之以顺,则民之弃恶如汤之灌雪呢。
zēng zǐ yuē dào zé zhì yǐ dì zǐ bù zú yǐ míng zhī
现代白话:曾孔子说:“道则至了,弟子不足以明之。
kǒng zǐ yuē cān yǐ wéi gū zhǐ hu
现代白话:孔孔子说:“参以为姑止吗?
yòu yǒu yān
现代白话:又有呢。
xī zhě míng wáng zhī zhì mín yě fǎ bì liè dì yǐ fēng zhī fēn shǔ yǐ lǐ zhī rán hòu xián mín wú suǒ yǐn bào mín wú suǒ fú
这句话大意是:昔者明王之治民也,法必裂地以封之,分属以理之,然后贤民无所隐,暴民无所伏。
shǐ yǒu sī rì xǐng ér shí kǎo zhī jìn yòng xián liáng tuì biǎn bù xiào zé xián zhě yuè ér bù xiào zhě jù
这句话大意是:使有司日省而时考之,进用贤良,退贬不肖,则贤者悦而不肖者惧。
āi guān guǎ yǎng gū dú xù pín qióng yòu xiào tì xuǎn cái néng
这句话大意是:哀鳏寡,养孤独,恤贫穷,诱孝悌,选才能。
cǐ qī zhě xiū zé sì hǎi zhī nèi wú xíng mín yǐ
现代白话:此七者修,则四海之内无刑民了。
shàng zhī qīn xià yě rú shǒu zú zhī yú fù xīn
这句话大意是:上之亲下也,如手足之于腹心;。
xià zhī qīn shàng yě rú yòu zǐ zhī yú cí mǔ yǐ
现代白话:下之亲上也,如幼子之于慈母了。
shàng xià xiāng qīn rú cǐ gù lìng zé cóng shī zé xíng mín huái qí dé jìn zhě yuè fú yuǎn zhě lái fù zhèng zhī zhì yě
这句话大意是:上下相亲如此,故令则从,施则行,民怀其德,近者悦服,远者来附,政之致也。
fū bù zhǐ zhī cùn bù shǒu zhī chǐ shū zhǒu zhī xún sī bù yuǎn zhī zé yě
这句话大意是:夫布指知寸,布手知尺,舒肘知寻,斯不远之则也。
zhōu zhì sān bǎi bù wèi lǐ qiān bù wèi jǐng sān jǐng ér liè liè sān ér ju wǔ shí lǐ ér dōu fēng bǎi lǐ ér yǒu guó nǎi wèi fú jī zī qiú yān xù xíng zhě yǒu wáng
现代白话:周制,三百步为里,千步为井,三井而埒,埒三而矩,五十里而都,封百里而有国,乃为福积资求呢,恤行者有亡。
shì yǐ mán yí zhū xià suī yì guān bù tóng yán yǔ bù hé mò bù lái bīn
这句话大意是:是以蛮夷诸夏,虽衣冠不同,言语不合,莫不来宾。
gù yuē wú shì ér mín bù fá wú xíng ér mín bù luàn
这句话大意是:故曰无市而民不乏,无刑而民不乱。
tián liè zhào yì fēi yǐ yíng gōng shì yě
这句话大意是:田猎罩弋,非以盈宫室也;。
zhēng liǎn bǎi xìng fēi yǐ yíng fǔ kù yě
这句话大意是:征敛百姓,非以盈府库也。
cǎn dá yǐ bǔ bù zú lǐ jié yǐ sǔn yǒu yú
这句话大意是:惨怛以补不足,礼节以损有余。
duō xìn ér guǎ mào qí lǐ kě shǒu qí yán kě fù qí jī kě lǚ
这句话大意是:多信而寡貌,其礼可守,其言可覆,其迹可履。
rú jī ér shí rú kě ér yǐn
这句话大意是:如饥而食,如渴而饮。
mín zhī xìn zhī rú hán shǔ zhī bì yàn
这句话大意是:民之信之,如寒暑之必验。
gù shì yuǎn ruò ěr fēi dào ěr yě jiàn míng dé yě
这句话大意是:故视远若迩,非道迩也,见明德也。
shì gù bīng gé bù dòng ér wēi yòng lì bù shī ér qīn wàn mín huái qí huì
这句话大意是:是故兵革不动而威,用利不施而亲,万民怀其惠。
cǐ zhī wèi míng wáng zhī shǒu zhé chōng qiān lǐ zhī wài zhě yě
这句话大意是:此之谓明王之守,折冲千里之外者也。
zēng zǐ yuē gǎn wèn hé wèi sān zhì
现代白话:曾孔子说:“敢问何谓三至?
kǒng zǐ yuē zhì lǐ bù ràng ér tiān xià zhì
现代白话:孔孔子说:“至礼不让,而天下治;。
zhì shǎng bù fèi ér tiān xià shì yuè
这句话大意是:至赏不费,而天下士悦;。
zhì lè wú shēng ér tiān xià mín hé
这句话大意是:至乐无声,而天下民和。
míng wáng dǔ xíng sān zhì gù tiān xià zhī jūn kě de ér zhī tiān xià zhī shì kě de ér chén tiān xià zhī mín kě de ér yòng
这句话大意是:明王笃行三至,故天下之君可得而知,天下之士可得而臣,天下之民可得而用。
zēng zǐ yuē gǎn wèn cǐ yì hé wèi
现代白话:曾孔子说:“敢问此义何谓?
kǒng zǐ yuē gǔ zhě míng wáng bì jǐn zhī tiān xià liáng shì zhī míng jì zhī qí míng yòu zhī qí shí yòu zhī qí shù jí qí suǒ zài yān rán hòu yīn tiān xià zhī jué yǐ zūn zhī cǐ zhī wèi zhì lǐ bù ràng ér tiān xià zhì
现代白话:孔孔子说:“古者明王必尽知天下良士之名,既知其名,又知其实,又知其数及其所在呢,然后因天下之爵以尊之,此之谓至礼不让而天下治。
yīn tiān xià zhī lù yǐ fù tiān xià zhī shì cǐ zhī wèi zhì shǎng bù fèi ér tiān xià zhī shì yuè
这句话大意是:因天下之禄以富天下之士,此之谓至赏不费而天下之士悦。
rú cǐ zé tiān xià zhī mín míng yù xìng yān cǐ zhī wèi zhì lè wú shēng ér tiān xià zhī mín hé
现代白话:如此,则天下之民名誉兴呢,此之谓至乐无声而天下之民和。
gù yuē suǒ wèi tiān xià zhī zhì rén zhě néng hé tiān xià zhī zhì qīn yě
这句话大意是:故曰:‘所谓天下之至仁者,能合天下之至亲也。
suǒ wèi tiān xià zhī zhì zhī zhě néng yòng tiān xià zhī zhì hé zhě yě
这句话大意是:所谓天下之至知者,能用天下之至和者也。
suǒ wèi tiān xià zhī zhì míng zhě néng jǔ tiān xià zhī zhì xián zhě yě
这句话大意是:所谓天下之至明者,能举天下之至贤者也。
cǐ sān zhě xián tōng rán hòu kě yǐ zhēng
现代白话:’此三者咸通,然后能够征。
shì gù rén zhě mò dà hu ài rén zhì zhě mò dà hu zhī xián xián zhèng zhě mò dà hu guān néng
这句话大意是:是故仁者莫大乎爱人,智者莫大乎知贤,贤政者莫大乎官能。
yǒu tǔ zhī jūn xiū cǐ sān zhě zé sì hǎi zhī nèi gòng mìng ér yǐ yǐ
现代白话:有土之君修此三者,则四海之内供命而已了。
fu míng wáng zhī suǒ zhēng bì dào zhī suǒ fèi zhě yě
这句话大意是:夫明王之所征,必道之所废者也。
shì gù zhū qí jūn ér gǎi qí zhèng diào qí mín ér bù duó qí cái
这句话大意是:是故诛其君而改其政,吊其民而不夺其财。
gù míng wáng zhī zhèng yóu shí yǔ zhī jiàng jiàng zhì zé mín yuè yǐ
现代白话:故明王之政,犹时雨之降,降至则民悦了。
shì gù xíng shī mí bó de qīn mí zhòng cǐ zhī wèi hái shī rèn xí zhī shàng
这句话大意是:是故行施弥博,得亲弥众,此之谓还师衽席之上。