太平御览 · 李昉 · Chapter 231 of 1000

职官部·卷二十九

PinyinModern Translation
Size

dà lǐ qīng

这句话大意是:○大理卿。

liù diǎn yuē dà lǐ qīng zhī zhí zhǎng bāng guó shé yù xiáng xíng zhī shì

这句话大意是:《六典》曰:大理卿之职,掌邦国折狱详刑之事。

yǐ wǔ tīng chá qí qíng yī yuē qì tīng èr yuē sè tīng sān yuē shì tīng sì yuē shēng tīng wǔ yuē cí tīng

这句话大意是:以五听察其情:一曰气听,二曰色听,三曰视听,四曰声听,五曰词听。

yǐ sān lǜ jǐn qí lǐ yī yuē míng shèn yǐ yàn yí yù èr yuē āi jīn yǐ xuě yuān yù sān yuē gōng píng yǐ jū shù yù

这句话大意是:以三虑尽其理:一曰明慎以谳疑狱,二曰哀矜以雪冤狱,三曰公平以鞫庶狱。

shǎo qīng wèi zhī èr

这句话大意是:少卿为之贰。

wéi zhāo biàn shì míng yuē tíng wèi xiàn wèi jiē gǔ guān yě

这句话大意是:韦昭《辨释名》曰:廷尉,县尉,皆古官也。

yǐ wèi wèi rén yě

这句话大意是:以尉尉人也。

fán zhǎng zéi jí sī chá zhī guān jiē yuē wèi

这句话大意是:凡掌贼及司察之官皆曰尉。

wèi fá yě

这句话大意是:尉,罚也。

yán yǐ zuì fá jiān fēi yě

这句话大意是:言以罪罚奸非也。

shàng shū yuē dì yuē gāo yáo rǔ zuò shì míng yú wǔ xíng yǐ bì wǔ jiào

现代白话:《尚书》曰:帝曰:"皋繇,你作士,明于五刑,以弼五教。

lún yǔ yuē mèng shì shǐ yáng fū wèi shì shī shì shī diǎn yù zhī guān

这句话大意是:《论语》曰:孟氏使阳肤为士师,(士师,典狱之官。

wèn wū zēng zǐ zēng zǐ yuē shàng shī qí dào mín sàn jiǔ yǐ

现代白话:)问于曾子,曾孔子说:"上失其道,民散久了。

rú de qí qíng zé āi jīn ér wù xǐ

这句话大意是:如得其情,则哀矜而勿喜。

hán shī wài zhuàn yuē jìn wén gōng shǐ li lí wéi lǐ guò tīng shā rén zì jū wū tíng qǐng sǐ wū jūn

这句话大意是:《韩诗外传》曰:晋文公使李离为理,过听杀人,自拘于廷,请死于君。

jūn yuē guān yǒu guì jiàn fá yǒu qīng zhòng xià lì zhī zuì fēi zǐ zhī zuì yě

这句话大意是:君曰:"官有贵贱,罚有轻重,下吏之罪,非子之罪也!

lí yuē fǎ shī zé xíng shī xíng shī zé zài chén

这句话大意是:"离曰:"法失则刑失,刑失则在臣。

jū wèi zhǎng bù yǔ xià lì ràng wèi

这句话大意是:居为长,不与下吏让位;。

jué wèi duō bù yǔ xià lì fēn lì

这句话大意是:爵为多,不与下吏分利。

jūn yǐ wéi néng tīng wēi jué yí gù shǐ chén wéi lǐ

这句话大意是:君以为能听微决疑,故使臣为理。

jīn guò tīng shā wú zuì zuì dāng sǐ chén bù néng yǐ xū zì wū

这句话大意是:今过听杀无罪,罪当死,臣不能以虚自诬。

suì fú jiàn sǐ

这句话大意是:"遂伏剑死。

jūn zǐ yuē zhōng yǐ rén yǐ

现代白话:君孔子说:"忠了,仁了!

jiā yǔ yuē jì gāo wèi wèi shì shī yuè rén zhī zú

这句话大意是:《家语》曰:季羔为卫士师,刖人之足。

é ér wèi yǒu luàn jì gāo táo yuè zhě shǒu mén wèi gāo yuē bǐ yǒu quē

这句话大意是:俄而卫有乱,季羔逃,刖者守门,谓羔曰:"彼有缺。

gāo yuē jūn zǐ bù suì

现代白话:"羔曰:"有德行的人不隧。

yòu yuē cǐ yǒu shì jì gāo rù yān

现代白话:"又曰:此有室,季羔入呢。

jì ba gāo wèn yuē wú qīn yuè zi zhī zú ér zi táo wǒ hé yě

现代白话:既罢,羔问曰:"我亲刖子之足,而子逃我,何也?

yuè zhě yuē nǎng zhě jūn lǐ rén yǐ fǎ lìng xiān jūn hòu chén yù chén zhī miǎn yě chén zhī zhī

这句话大意是:"刖者曰:"曩者,君理人以法令,先君后臣,欲臣之免也,臣知之;。

lín dāng lùn xíng jūn qiǎo rán bù lè jiàn wū yán sè chén yòu zhī zhī

这句话大意是:临当论刑,君愀然不乐,见于颜色,臣又知之;。

jūn qǐ sī chén zāi

现代白话:君岂私臣啊?

tiān shēng jūn zǐ qí dào gù rán cǐ chén zhī suǒ yǐ tuō jūn yě

现代白话:天生有德行的人,其道故然,此臣之所以脱君也。

kǒng zǐ wén zhī yuē shàn zāi wèi lì

现代白话:"孔子闻之曰:"善啊,为吏!

qí yòng fǎ yī

这句话大意是:其用法一。

sī rén shù zé shù dé jiā yán bào zé shù yuàn

这句话大意是:思仁恕则树德,加严暴则树怨。

gōng yǐ xíng zhī qí zi gāo hu

这句话大意是:公以行之,其子羔乎!

shǐ jì tiān guān shū yuē dòu kuí sì xīng guì rén zhī láo yuē dà lǐ

这句话大意是:《史记·天官书》曰:斗魁四星,贵人之牢,曰"大理"。

hàn shū yuē tíng wèi qín guān zhǎng xíng pì

这句话大意是:《汉书》曰:廷尉,秦官,掌刑辟。

yǒu zhèng yòu zuǒ jiān

这句话大意是:有正、右、左监。

jǐng dì zhōng yuán liù nián gēng míng dà lǐ

这句话大意是:景帝中元六年,更名大理。

wǔ dì jiàn yuán sì nián fù wèi tíng wèi

这句话大意是:武帝建元四年,复为廷尉。

yòu yuē yú dìng guó wèi tíng wèi wéi rén bēi gōng yóu zhòng jīng shù

这句话大意是:又曰:于定国为廷尉,为人卑恭,尤重经术。

qí jué yù píng fǎ wu zài āi juān zuì yí cóng qīng jiā shěn shèn zhī xīn

这句话大意是:其决狱平法,务在哀蠲,罪疑从轻,加审慎之心。

cháo tíng chēng zhī yuē zhāng shì zhī wèi tíng wèi tiān xià wú yuān rén

这句话大意是:朝廷称之曰:"张释之为廷尉,天下无冤人;。

yú dìng guó wèi tíng wèi rén zì yǐ bù yuān

这句话大意是:于定国为廷尉,人自以不冤。

yòu yuē zhū bó qiān tíng wèi kǒng wèi guān shǔ suǒ qīng zhào jiàn zhèng jiān diǎn fǎ yuàn lì wèi yuē tíng wèi běn qǐ wū wǔ lì bù míng fǎ lǜ xìng yǒu zhòng xián yì hé yōu

这句话大意是:又曰:朱博迁廷尉,恐为官属所轻,召见正监典法掾吏,谓曰:"廷尉本起于武吏,不明法律,幸有众贤,亦何忧?

rán tíng wèi huà bù duàn yù yǐ lái èr shí nián yì dú ěr piāo mù jiǔ piào jié yě

这句话大意是:然廷尉化部断狱以来二十年,亦独耳剽目久,(剽,劫也。

pǐ miào fǎn

这句话大意是:匹妙反。

sān chǐ lǜ lìng rén shì chū qí zhōng

这句话大意是:)三尺律令,人事出其中。

shì yǔ zhèng jiān gòng zhuàn qián dài jué shì lì yì nán zhī zhě shù shí shì chí wèn tíng wèi jiāng wèi zhū jūn fù zhī

这句话大意是:试与正监共撰前代决事吏议难知者数十事持问,廷尉将为诸君覆之。

zhèng jiān tiáo bái bó jiē zhào yuàn lì wèi píng chú qí qīng zhòng shí zhōng bā jiǔ

这句话大意是:"正监条白,博皆召掾吏,为平处其轻重,十中八九。

guān shǔ xián fú

这句话大意是:官属咸服。

yòu yuē zhāng shì zhī wèi tíng wèi wén dì cháng xíng yǒu rén cóng wèi qiáo xià chū shèng yú mǎ jīng

这句话大意是:又曰:张释之为廷尉,文帝尝行,有人从渭桥下出,乘舆马惊。

bǔ zhī shǔ tíng wèi

这句话大意是:捕之,属廷尉。

shì zhī zòu qí fàn bì dāng fá jīn

这句话大意是:释之奏其犯跸,当罚金。

shàng nù

这句话大意是:上怒。

shì zhī yuē fǎ zhě suǒ yǔ tiān xià gōng gòng yě

这句话大意是:释之曰:"法者,所与天下公共也。

fāng yǐ qí shí zhū zhī zé yǐ jīn yǐ xià tíng wèi

这句话大意是:方以其时诛之则已,今已下廷尉;。

tíng wèi tiān xià zhī píng yě yī qīng tiān xià yòng fǎ jiē wèi zhī qīng zhòng rén ān suǒ cuò qí shǒu zú hu

这句话大意是:廷尉,天下之平也,一倾,天下用法皆为之轻重,人安所措其手足吗?

hòu yǒu dào gāo miào zuò qián yù huán zhě wén dì lìng zú zhī

这句话大意是:"后有盗高庙座前玉环者,文帝令族之。

shì zhī zòu dāng qì shì shàng dà nù

这句话大意是:释之奏当弃市,上大怒。

shì zhī yuē fǎ rú shì yě

这句话大意是:释之曰:"法如是也。

jīn dào zōng miào qì ér zú zhī rú lìng yú rén qǔ cháng líng yī póu tǔ bì xià hé yǐ jiā qí fǎ hu

现代白话:今盗宗庙器而族之,如令愚人取长陵一抔土,陛下凭什么加其法吗?

yòu yuē zhāng tāng wèi tíng wèi jué dà yù yù fu gǔ yì nǎi qǐng bó shì dì zǐ lǐ shàng shū chūn qiū bǔ tíng wèi shǐ píng tíng yí fǎ zòu yàn yí shì bì xiān wéi shàng fēn bié qí yuán yǐ yáng zhǔ zhī míng

这句话大意是:又曰:张汤为廷尉,决大狱,欲傅古义,乃请博士弟子理《尚书》、《春秋》,补廷尉史平亭疑法,奏谳疑事,必先为上分别其原,以扬主之明。

yán cǐ zì tiān zǐ yì fēi yóu yǒu sī yě

这句话大意是:言此自天子意,非由有司也。

zòu shì yǒu shàn zé ràng yuē jiān yuàn shǐ suǒ suǒ wèi yě

这句话大意是:奏事有善则让曰:"监掾史所所为也。

xiǎng zhě píng yě jūn yě

这句话大意是:"(享者,平也,均也。

yòu yuē dù zhōu wèi tíng wèi

这句话大意是:又曰:杜周为廷尉。

qí zhì dà xiào zhāng tāng ér shàn hòu sì shàng suǒ yù kè wèi zhōu yuē jūn wèi tiān xià jué píng bù xún sān chǐ fǎ yǐ sān chǐ zhú jiǎn shū fǎ lìng lǜ

这句话大意是:其治大𢽾张汤,而善候伺上所欲,客谓周曰:"君为天下决平,不循三尺法,(以三尺竹简书法令律。

zhuān yǐ zhǔ yì wèi yù yù zhě gù rú shì hu

这句话大意是:)专以主意为狱,狱者固如是吗?

zhōu yuē sān chǐ ān chū zāi

现代白话:"周曰:"三尺安出啊?

qián zhǔ suǒ shì zhe wèi lǜ hòu zhǔ suǒ shì shū wèi lìng

这句话大意是:前主所是著为律,后主所是疏为令;。

dāng shí wéi shì hé gǔ zhī fǎ hu

这句话大意是:当时为是,何古之法乎!

zhì zhōu wèi tíng wèi yù yì yì duō yǐ

现代白话:"至周为廷尉,狱亦益多了。

èr qiān dàn xì zhě xīn gù xiāng yīn bù jiǎn bǎi yú rén

这句话大意是:二千石系者新故相因,不减百馀人。

yòu yuē wáng shēng zhě shàn huáng lǎo yán chǔ shì yě

这句话大意是:又曰:王生者,善黄老言,处士也。

zhāng shì zhī zhào jū tíng zhōng wáng shēng nián lǎo yǔ shì zhī jí gōng qīng huì tíng zhōng lì wáng shēng wà jiě gù wèi shì zhī wèi wǒ xì wà

这句话大意是:张释之召居廷中,王生年老,与释之及公卿会,廷中立,王生袜解,顾谓释之:"为我系袜!

shì zhī qián guì ér xì zhī

这句话大意是:"释之前跪而系之。

jì tuì huò ràng wáng shēng yuē hé rǔ zhāng tíng wèi hu

这句话大意是:既退,或让王生曰:"何辱张廷尉吗?

wáng shēng yuē tíng wèi fāng wèi tiān xià míng chén wú liáo shǐ xì wà yù zhòng zhī

现代白话:"王生曰:"廷尉方为天下名臣,我聊使系袜,欲重之。

zhū gōng wén zhī xián wáng shēng ér zhòng zhāng tíng wèi

这句话大意是:"诸公闻之,贤王生而重张廷尉。

yòu yuē xià guī dí gōng wèi tíng wèi bīn kè tián mén

这句话大意是:又曰:下邽翟公为廷尉,宾客填门;。

jí miǎn guān mén wài kě shè què luó fù wèi tíng wèi nǎi shǔ qí mén yuē yī sǐ yī shēng nǎi zhī jiāo qíng

这句话大意是:及免官,门外可设雀罗,复为廷尉,乃署其门曰:"一死一生,乃知交情;。

yī guì yī jiàn jiāo qíng nǎi jiàn

这句话大意是:一贵一贱,交情乃见。

yòu yuē wén dì chū lì wén hé nán shǒu wú gōng zhì wèi tiān xià dì yī gù yǔ lǐ sī tóng yì nǎi zhēng wú gōng wèi tíng wèi

这句话大意是:又曰:文帝初立,闻河南守吴公治为天下第一,故与李斯同邑,乃征吴公为廷尉。

yòu yuē kǒng guāng wèi tíng wèi

这句话大意是:又曰:孔光为廷尉。

shí dìng líng hóu chún yú zhǎng zuò dà nì zhū cháng shǎo qī nǎi shǐ děng liù rén jiē yǐ zhǎng shì wèi fā jué shí qì qù huò gēng jià

这句话大意是:时定陵侯淳于长坐大逆诛,长少妻乃始等六人皆以长事未发觉时弃去,或更嫁。

jí zhǎng shì fā chéng xiàng dí fāng jìn děng yì nǎi shǐ děng wū fǎ wú yǐ jiě lùn

这句话大意是:及长事发,丞相翟方进等议,乃始等于法无以解论。

guāng yǐ wéi fū fù zhī dào yǒu yì zé hé wú yì zé lí

这句话大意是:光以为夫妇之道,有义则合,无义则离。

nǎi shǐ huò jià yì yǐ jué ér yù yǐ wèi qī lùn shā zhī míng bù zhèng bù dàng zuò

这句话大意是:乃始或嫁,义已绝,而欲以为妻论杀之,名不正,不当坐。

yǒu zhào yǐ guāng yì dìng

这句话大意是:有诏以光议定。

dōng guān hàn jì yuē chén chǒng wèi tíng wèi yǒu yí yù zhé shǒu bǐ zuò yì suǒ huó zhě shén duō

这句话大意是:《东观汉记》曰:陈宠为廷尉,有疑狱,辄手笔作议,所活者甚多。

hòu hàn shū yuē guō gōng wèi tíng wèi

这句话大意是:《后汉书》曰:郭躬为廷尉。

gōng jiā shì zhǎng fǎ wu zài kuān píng nǎi tiáo zhū zhòng wén kě cóng qīng zhě sì shí yī shì zòu zhī shì jiē shī xíng zhe yú lìng

这句话大意是:躬家世掌法,务在宽平,乃条诸重文可从轻者四十一事奏之,事皆施行,著于令。

yòu yuē guō gōng zì zhòng sūn

这句话大意是:又曰:郭躬字仲孙。

wèi tíng wèi zhèng qiān tíng wèi jiā dài zhǎng fǎ

这句话大意是:为廷尉正,迁廷尉,家代掌法;。

zi zhèn zì tíng wèi zuǒ jiān qiān tíng wèi

这句话大意是:子镇自廷尉左监迁廷尉。

fán guō shì wèi tíng wèi zhě qī rén

这句话大意是:凡郭氏为廷尉者七人。

hòu hàn shū yuē yáng cì qiān tíng wèi nǎi tàn yuē xī sān hòu chéng gōng wéi yīn yú rén ér jiù yáo bù yǔ yān gài lìn zhī yě

现代白话:《后汉书》曰:杨赐迁廷尉,乃叹曰:"昔三后成功,惟殷于人,而咎繇不与呢,盖吝之也。

lìn chǐ yě

这句话大意是:"(吝,耻也。

suì yǐ dài fēi fǎ jiā gù cí

这句话大意是:)遂以代非法家固辞。

xiè chéng hòu hàn shū yuē fàn yán shòu xuān dì shí wéi tíng wèi

这句话大意是:谢承《后汉书》曰:范延寿,宣帝时为廷尉。

shí yān zhào zhī jiān yǒu sān nán gòng qǔ yī qī shēng sì zǐ zhǎng gè qiú lí bié

这句话大意是:时燕赵之间,有三男共娶一妻,生四子,长各求离别;。

zhēng cái fēn zi zhì wén yú xiàn xiàn bù néng jué duàn yàn zhī yú tíng wèi

这句话大意是:争财分子,至闻于县,县不能决断,谳之于廷尉。

wū shì yán shòu jué zhī yǐ wéi bèi nì rén lún bǐ zhī qín shòu shēng zǐ shǔ qí mǔ yǐ zi bìng fù mǔ

这句话大意是:于是延寿决之,以为悖逆人伦,比之禽兽生子属其母,以子并付母。

shī sān nán yú shì zòu miǎn jùn tài shǒu lìng zhǎng děng wú shī huà zhī dào tiān zǐ suì kě qí yán

这句话大意是:尸三男于市,奏免郡太守、令长等无师化之道,天子遂可其言。

yòu yuē fu xián qiān tíng wèi sù lián zhèng zì zhǎng fǎ guān wú sī mén bīn kè gōng qīng yàn huì yào qǐng bù wǎng

这句话大意是:又曰:傅贤迁廷尉,素廉正,自掌法,官无私门,宾客公卿宴会,要请不往。

zì yǐ wéi pín wú yǐ bào dá qí shī cháng chuí niàn xíng fǎ wu cóng qīng

这句话大意是:自以为贫无以报答其施,常垂念刑法,务从轻;。

bǐ zhì duàn yù chí huí liú tì

这句话大意是:比至断狱,迟回流涕。

zài wèi sì nián zhì yù chēng píng

这句话大意是:在位四年,治狱称平。

huá jiào hòu hàn shū yuē wú xióng zì jì gāo yǐ míng fǎ lǜ duàn yù píng huán dì shí wéi tíng wèi

这句话大意是:华峤《后汉书》曰:吴雄字季高,以明法律,断狱平,桓帝时为廷尉。

xióng zǐ sūn gōng sān shì xiāng chéng wèi tíng wèi wéi fǎ míng jiā

这句话大意是:雄子,孙恭,三世相承为廷尉,为法名家。

hàn guān yí yuē guāng wǔ shí yǒu yí yù jiàn tíng wèi cáo shǐ zhāng yǔ suǒ wèn zhé duì chǔ dāng xiáng zhōng wū shì cè miǎn tíng wèi yǐ yǔ dài zhī

这句话大意是:《汉官仪》曰:光武时,有疑狱,见廷尉曹史张禹,所问辄对,处当详衷,于是册免廷尉,以禹代之。

suī yuè cì ér shòu yì zú yǐ lì qí chén jié yě

这句话大意是:虽越次而授,亦足以厉其臣节也。

wèi zhì yuē gāo róu zì wén huì chén liú yǔ rén qiān tíng wèi

这句话大意是:《魏志》曰:高柔字文惠,陈留圉人,迁廷尉。

qǐng zhī hù jūn yíng shì dòu lǐ jìn chū bù hái

这句话大意是:顷之,护军营士窦礼近出不还。

yíng yǐ wéi wáng biǎo yán zhú bǔ méi qí qī yíng jí nán nǚ wèi guān nú bì

这句话大意是:营以为亡,表言逐捕,没其妻盈及男女为官奴婢。

yíng lián zhì zhōu fǔ chēng yuān zì sòng mò yǒu shěng zhě nǎi cí yì tíng wèi

这句话大意是:盈连至州府称冤自讼,莫有省者,乃辞诣廷尉。

róu wèn yuē rǔ hé yǐ zhī fū bù wáng

现代白话:柔问曰:"你凭什么知夫不亡?

yíng chuí qì duì yuē fu shǎo dān tè yǎng yī lǎo yù wèi mǔ shì shén gōng jǐn yòu āi ér nǚ fǔ shì bù lí fēi shì qīng jiǎo bù gù shì jiā zhě yě

这句话大意是:"盈垂泣对曰:"夫少单,特养一老妪为母,事甚恭谨,又哀儿女,抚视不离,非是轻狡不顾室家者也。

róu zhòng wèn yuē rǔ fū bù yú rén yuàn chóu hu

现代白话:"柔重问曰:"你夫不与人怨仇吗?

duì yuē fu liáng shàn yú rén wú chóu

这句话大意是:"对曰:"夫良善,与人无仇。

yòu yuē rǔ fū bù yú rén jiāo qián cái hu

现代白话:"又曰:"你夫不与人交钱财吗?

duì yuē cháng chū qián yǔ tóng yíng shì jiāo zǐ wén jiǔ qiú bù dé

这句话大意是:"对曰:"尝出钱与同营士焦子文,久求不得。

shí zǐ wén shì zuò xiǎo shì xì yù róu nǎi jiàn zi wén wèn suǒ zuò

这句话大意是:"时子文适坐小事系狱,柔乃见子文,问所坐。

yán cì yuē rǔ pō céng jǔ rén qián fǒu

现代白话:言次,曰:"你颇曾举人钱否?

zi wén yuē zì yǐ dān pín chū bù gǎn jǔ rén qián wù yě

这句话大意是:"子文曰:"自以单贫,初不敢举人钱物也。

róu chá zǐ wén sè dòng suì yuē rǔ xī jǔ dòu lǐ qián hé yán bù jǔ yé

现代白话:"柔察子文色动,遂曰:"你昔举窦礼钱,何言不举耶?

zi wén guài zhī zhī shì lù yìng duì bù cì

这句话大意是:"子文怪之,知事露,应对不次。

róu yuē rǔ yǐ shā lǐ pián yí zǎo fú

现代白话:柔曰:"你已杀礼,便宜早服。

zi wén wū shì kòu tóu jù shǒu shā lǐ běn mò mái cáng suǒ

这句话大意是:"子文于是叩头,具首杀礼本末,埋藏所。

róu biàn qiǎn lì zú chéng zi wén cí wǎng jué jí de shī

这句话大意是:柔便遣吏卒丞子文辞往掘,即得尸。

zhào shū fù yíng mǔ zǐ wèi píng mín

这句话大意是:诏书复盈母子为平民。

bān shì tiān xià yǐ lǐ wèi jiè

这句话大意是:班示天下,以礼为戒。

yòu yuē gāo róu zì wén huì qiān tíng wèi

这句话大意是:又曰:高柔字文惠,迁廷尉。

shí liè fǎ shén jùn ér yí yáng diǎn nóng liú guī qiè wū jìn nèi shè tù qí gōng cáo zhāng jīng yì shòu shì yán zhī

这句话大意是:时猎法甚峻,而宜阳典农刘龟窃于禁内射兔,其功曹张京诣授事言之。

dì nì míng shōu guī fù yù

这句话大意是:帝匿名收龟付狱。

róu qǐng gào zhě míng dì dà nù yuē liú guī dāng sǐ nǎi gǎn liè wú jìn dì sòng guī tíng wèi tíng wèi biàn dāng kǎo lüě hé fù qǐng gào zhě míng wú qǐ wàng shōu guī yé

现代白话:柔请告者名,帝大怒曰:"刘龟当死,乃敢猎我禁地,送龟廷尉,廷尉便当考掠,何复请告者名,我岂妄收龟耶?

róu yuē tíng wèi tiān xià zhī píng yě ān dé yǐ zhì zūn xǐ nù ér huǐ fǎ hu

这句话大意是:"柔曰:"廷尉,天下之平也,安得以至尊喜怒而毁法吗?

chóng fù wèi zòu cí zhǐ shēn qiè

这句话大意是:"重复为奏,辞旨深切。

dì yì qǐn nǎi xià zhāng jīng míng

这句话大意是:帝意寝,乃下张京名。

jí hái xùn gè dāng qí zuì

这句话大意是:即还讯,各当其罪。

yòu yuē zhōng yù qiān tíng wèi tīng jūn fù yǐ méi chén zǐ de wéi lǐ bàng jí shì wèi hóu qí qī bù fù gǎi jià yù suǒ chuàng yě

这句话大意是:又曰:锺毓迁廷尉,听君父已没,臣子得为理谤,及士为侯,其妻不复改嫁,毓所创也。

jìn shū yuē kǒng tǎn zì jūn píng qiān shì zhōng tíng wèi duō píng zhèng dāng fǎ hé rén qíng ér shí shì yào zì yǐ ài zēng wèi duàn tǎn yì bù dé jiē xíng yě

这句话大意是:《晋书》曰:孔坦字君平,迁侍中廷尉,多平正当法,合人情,而时势要自以爱憎为断,坦意不得皆行也。

jìn zhōng xìng shū yuē fàn jiān wèi zi cháng wèi tíng wèi zòu zhǔ diǎn lì shào guǎng dào guān màn hé bù sì shí pǐ yī lǜ qì shì

这句话大意是:《晋中兴书》曰:范坚为子常,为廷尉,奏主典吏邵广盗官幔合布四十匹,依律弃市。

guǎng xi yún zōng èr rén zì méi wèi guān nú bì yǐ shú fù

这句话大意是:广息云、宗二人,自没为官奴婢,以赎父。

shàng shū yì kě tè tīng

这句话大意是:尚书议可,特听。

jiān bó zhī yuē cǐ wèi shī yī ēn wū jīn kāi wàn yuàn wū hòu

这句话大意是:坚驳之曰:"此为施一恩于今,开万怨于后。

xiǎn zōng cóng zhī zhèng guǎng xíng

这句话大意是:"显宗从之,正广刑。

yòu yuē wáng biāo zhī qiān tíng wèi shí yǒng jiā tài shǒu xiè yì shè hòu shā jùn rén zhōu jiáo jiáo cóng xiōng qiú yì zhōu sù yuān yáng zhōu cì shǐ yīn hào qiǎn cóng shì shōu yì fù tíng wèi

这句话大意是:又曰:王彪之迁廷尉,时永嘉太守谢毅赦后杀郡人周矫,矫从兄球诣州诉冤,扬州刺史殷浩遣从事收毅付廷尉。

biāo zhī yǐ qiú wèi yù zhǔ shēn wú zhǔ jué fēi tíng wèi suǒ liào bù kěn shòu yǔ zhōu xiāng fǎn fù mù dì fā zhào lìng shòu zhī biāo zhī yòu shàng shū zhí jù

这句话大意是:彪之以球为狱主,身无主爵,非廷尉所料,不肯受,与州相反复,穆帝发诏令受之,彪之又上疏执据。

shí rén yún zhāng shì zhī yǐ lái fù jiàn sī shì

这句话大意是:时人云,张释之以来,复见斯事。

hòu wèi shū yuē cuī guāng sháo qiān tíng wèi qīng shí mì shū jiān zǔ yíng yǐ zāng zuì bèi hé guāng sháo yù zhì zhī zhòng fǎ

这句话大意是:《后魏书》曰:崔光韶迁廷尉卿,时秘书监祖莹以赃罪被劾,光韶欲致之重法。

tài wèi chéng yáng wáng huī shàng shū lìng lín huái wáng yù lì bù shàng shū li shén juàn shì zhōng li yù bìng shì wàng dāng shí jiē wèi yíng qiú kuān

这句话大意是:太尉城阳王徽、尚书令临淮王彧、吏部尚书李神隽、侍中李彧并势望当时,皆为莹求宽。

guāng sháo zhèng sè yuē cháo xián zhí shì wū shùn zhī gōng wèi wén yǒu yī rú hé fǎn wèi zuì rén yán hu

这句话大意是:光韶正色曰:"朝贤执事于舜之功,未闻有一,如何反为罪人言乎!

qí zhí yì bù huí rú cǐ

这句话大意是:"其执意不回如此。

suí shū yuē wén dì shí yì zhì liù qīng jiāng chú dà lǐ

这句话大意是:《隋书》曰:文帝时议置六卿,将除大理。

lú sī dào zòu yuē shěng yǒu jià bù sì liú tài pú

这句话大意是:卢思道奏曰:"省有驾部,寺留太仆;。

shěng yǒu xíng bù sì chú dà lǐ sī zé zhòng chù chǎn ér jiàn xíng míng yě

这句话大意是:省有刑部,寺除大理,斯则重畜产而贱刑名也。

yòu yuē yáng zhù zì yuán dù shǒu dà lǐ qīng

这句话大意是:又曰:杨注字元度,守大理卿。

zhù shì shì èr rì dì jiāng qīn shěng qiú tú

这句话大意是:注视事二日,帝将亲省囚徒。

qí shí xì qiú èr bǎi yú rén zhù tōng xiāo jiū shěn jí cháo ér zòu qǔ jìn shì qíng yī wú yí wù dì shén jiā zhī

这句话大意是:其时系囚二百馀人,注通宵究审,诘朝而奏,曲尽事情,一无遗误,帝甚嘉之。

táng shū guān pǐn zhì yuē tíng wèi qīng liáng guó chū jiàn yuē dà lǐ

这句话大意是:《唐书·官品志》曰:廷尉卿,梁国初建曰大理。

tiān jiàn yuán nián fù gǎi wéi tíng wèi yǒu zhèng jiān píng sān rén

这句话大意是:天监元年复改为廷尉,有正、监平三人。

yuán huì tíng wèi sān guān yǔ jiàn kāng sān guān jiē fǎ guān xuán yī cháo fú yǐ jiān dōng xī zhōng huá mén

这句话大意是:元会,廷尉三官与建康三官皆法冠、玄衣、朝服,以监东西中华门;。

shǒu zhí fāng mù cháng sān chǐ fāng yī cùn wèi zhī zhí fāng

这句话大意是:手执方木,长三尺,方一寸,谓之执方。

yòu yuē láng chu zhī wǔ dé chū wèi dà lǐ qīng yǔ tài zǐ shǎo bǎo li gāng shì zhōng chén shū dá zhuàn dìng lǜ lìng

这句话大意是:又曰:郎楚之,武德初为大理卿,与太子少保李纲、侍中陈叔达撰定律令。

yòu yuē liú dé wēi shòu dà lǐ qīng tài zōng cháng wèn zhī yuē jìn lái xíng gāng shāo mì qí guò ān zài

这句话大意是:又曰:刘德威授大理卿,太宗尝问之曰:"近来刑纲稍密,其过安在?

dé wēi zòu yán chéng zài zhǔ shàng bù yóu chén xià

这句话大意是:"德威奏言:"诚在主上,不由臣下。

rén zhǔ hǎo kuān zé kuān hǎo jí zé jí

这句话大意是:人主好宽则宽,好急则急。

lǜ wén shī rù jiǎn sān děng shī chū jiǎn wǔ děng

这句话大意是:律文失入减三等,失出减五等;。

jīn zé fǎn shì shī rù zé wú gū shī chū huò dà zuì suǒ yǐ lì gè zì ài jìng zhí shēn wén fēi yǒu jiào shǐ zhī rán wèi zuì zhī suǒ zhì ěr

这句话大意是:今则反是,失入则无辜,失出获大罪,所以吏各自爱,竞执深文,非有教使之然,畏罪之所致耳。

bì xià dàn shě suǒ jí zé níng shī bù jīng fù xíng wū jīn rì yǐ

现代白话:陛下但舍所急,则宁失不经复行于今日了。

tài zōng shēn rán zhī

这句话大意是:"太宗深然之。

yòu yuē gāo zōng wèn dà lǐ táng lín yù xì qiú zhī shù lín duì yuē jiàn qiú wǔ shí yú rén wéi èr rén hé sǐ

这句话大意是:又曰:高宗问大理唐临狱系囚之数,临对曰:"见囚五十馀人,惟二人合死。

shàng wén qiú shù bù duō yí rán xíng wū yán sè wèi lín yuē xī dōng gōng qīng yǐ shì zhèn zhèn chéng dà wèi qīng yòu jū jìn zhí

这句话大意是:"上闻囚数不多,怡然形于颜色,谓临曰:"昔东宫,卿已事朕,朕承大位,卿又居近职。

yǐ chóu rì xiāng wěi gù shòu qīng cǐ rèn

这句话大意是:以畴日相委,故授卿此任。

rán wèi guó zhī yào zài wū xíng fǎ xíng jí zé rén cán fǎ kuān zé shī zuì wu lìng zhé zhōng chēng zhèn yì yān

现代白话:然为国之要,在于刑法,刑急则人残,法宽则失罪,务令折中,称朕意呢。

yòu yuē zhāng wén guàn wèi dà lǐ qīng xún rì jué qiǎn yí yù sì bǎi yú tiáo qí dé zuì zhě jiē wú yuàn yán

这句话大意是:又曰:张文瓘为大理卿,旬日决遣疑狱四百馀条,其得罪者皆无怨言。

wén guàn cháng yǒu jí xì qiú xiāng yǔ shè zhāi yǐ dǎo yān

现代白话:文瓘尝有疾,系囚相与设斋以祷呢。

xún bài shì zhōng jiān tài zǐ bīn kè dà lǐ qiú yī shí tòng kū qí dé rén xīn rú cǐ

这句话大意是:寻拜侍中兼太子宾客,大理囚一时恸哭,其得人心如此。

yòu yuē dà lǐ qīng yuán rén jìng bào zú xì qiú wén zhī jiē tòng kū bēi gē yuē tiān bù xù yuān rén xī hé duó wǒ cí qīn xī

这句话大意是:又曰:大理卿袁仁敬暴卒,系囚闻之,皆恸哭悲歌,曰:"天不恤冤人兮,何夺我慈亲兮!

yǒu lǐ wú shēn xī tòng zāi ān sù chén xī

现代白话:有理无申兮,痛啊安诉陈兮!

yòu yuē lóng shuò èr nián gǎi dà lǐ qīng wèi xiáng xíng sì zhèng qīng

这句话大意是:又曰:龙朔二年,改大理卿为详刑寺正卿。

táng xīn yǔ yuē táng lín wèi dà lǐ qīng chū lì zhí duàn yī sǐ qiú

这句话大意是:《唐新语》曰:唐临为大理卿,初莅职,断一死囚。

xiān shí zuò sǐ zhě shí yú rén jiē tā guān suǒ duàn

这句话大意是:先时坐死者十馀人,皆它官所断。

huì tài zōng xìng sì qīn lù qiú tú tā guān suǒ duàn qiú jiē chēng yuān bù yǐ

这句话大意是:会太宗幸寺,亲录囚徒,它官所断囚皆称冤不已;。

lín suǒ duàn zhě mò ér wú yán

这句话大意是:临所断者,默而无言。

tài zōng guài zhī wèn qí gù qiú duì yuē táng qīng duàn chén bì bù wǎng làn suǒ yǐ jué yì

这句话大意是:太宗怪之,问其故,囚对曰:"唐卿断臣必不枉滥,所以绝意。

tài zōng tàn xī jiǔ zhī yuē wèi yù gù dāng ruò shì

这句话大意是:"太宗叹息久之曰:"为狱固当若是。

qiú suì jiàn yuán

这句话大意是:"囚遂见原。

wǔ dài shǐ hòu táng shū yuē cháng xīng èr nián bā yuè chì lìng hòu dà lǐ sì guān yuán yi tóng tái shěng guān lì shēng jìn qí fǎ zhí guān bǐ lǐ zhí guān rèn rèn shǐ

这句话大意是:《五代史·后唐书》曰:长兴二年八月,敕令后大理寺官员宜同台省官例升进,其法直官比礼直官任任使。

kuài jī diǎn lù yuē shèng jí zì jūn dá wèi tíng wèi

这句话大意是:《会稽典录》曰:盛吉字君达,为廷尉。

xìng duō āi lián qí qī wèi jí yuē jūn wèi tiān xià zhí fǎ bù kě shǐ rén yī làn zuì yāng jí zǐ sūn

这句话大意是:性多哀怜,其妻谓吉曰:"君为天下执法,不可使人一滥罪殃及子孙。

qí qiú wú yìn sì zhě lìng qí qī qiè de rù shǐ yǒu yí lèi

这句话大意是:"其囚无胤嗣者,令其妻妾得入,使有遗类。

shì shì shí èr nián tiān xià chēng yǒu ēn

这句话大意是:视事十二年,天下称有恩。

yòu yuē dǒng kūn zì wén tōng yú yáo rén yě

这句话大意是:又曰:董昆字文通,馀姚人也。

qiān tíng wèi qīng chí fǎ qīng jùn bù fā sī shū

这句话大意是:迁廷尉卿,持法清峻,不发私书。

yòu yuē shèng jí bài qiān wèi jí xìng duō rén ēn wu zài āi jīn

这句话大意是:又曰:盛吉拜迁尉,吉性多仁恩,务在哀矜。

měi zhì dōng rì zuì qiú dāng duàn qí qī zhí zhú jí shǒu zhí dān bǐ fū qī xiàng xiàng chuí qì

这句话大意是:每至冬日,罪囚当断,其妻执烛,吉手执丹笔,夫妻相向垂泣。

kuài jī hòu xián jì yuē kǒng tǎn qiān tíng wèi qīng yù duō qiú xì tǎn dào guān gōng zhí cí zhuàng kǒu biàn qū zhí xiǎo dà yǐ qíng bù jiā chu tà

这句话大意是:《会稽后贤记》曰:孔坦迁廷尉卿,狱多囚系,坦到官,躬执辞状,口辨曲直,小大以情,不加楚挞。

měi tái sī lù yù wú suǒ gù wèn jiē miàn jué dāng shí zhī shì

这句话大意是:每台司录狱,无所顾问,皆面决当时之事。

tiān wén lù yuē píng xīng zhǔ jiàn tíng píng zhǔ tiān xià zhī yù shì ruò jīn tíng wèi zhī xiàng

这句话大意是:《天文录》曰:平星主建廷,平主天下之狱事,若今廷尉之象。

gù xīng zàn yuē píng xīng zhí fǎ zhèng gāng jì yě

这句话大意是:故《星赞》曰:"平星执法,正纲纪也。

wén zi yuē gāo yáo yīn wèi dà lǐ tiān xià wú nüè xíng yǒu guì hu yán zhě yě

这句话大意是:《文子》曰:皋陶喑为大理,天下无虐刑,有贵乎言者也。

shuō yuàn yuē chu lìng yǐn zi wén zhī zú yǒu gàn fǎ zhě tíng lǐ jū zhī wén qí lìng yǐn zhī zú yě ér shì zhī zi wén zhào tíng lǐ ér zé zhī suì zhì qí zú rén wū tíng lǐ yuē bú shì xíng wú jiāng sǐ

现代白话:《说苑》曰:楚令尹子文之族有干法者,廷理拘之,闻其令尹之族也而释之,子文召廷理而责之,遂致其族人于廷理曰:"不是刑,我将死!

tíng lǐ jù suì xíng qí zú rén

这句话大意是:"廷理惧,遂刑其族人。

chéng wáng wén zhī bù jí lǚ ér zhì yú zi wén zhī shì yuē guǎ rén yòu xiǎo zhì tíng lǐ qí rén yǐ wéi fū zǐ zhī yì

现代白话:成王闻之,不及履而至于子文之室,曰:"寡人幼小,置廷理其人,以违孔子之意。

wū shì chù tíng lǐ ér zūn zi wén zhī yì fǎn nèi zhèng

这句话大意是:"于是黜廷理而尊子文之意,反内政。

xīn xù yuē chu zhāo wáng shí shí shē wéi lǐ yǒu shā rén zhě shē zhuī zhī zé qí fù yě

这句话大意是:《新序》曰:楚昭王时,石奢为理,有杀人者,奢追之,则其父也。

shē yuē yǐ fù chéng zhèng bù xiào yě

这句话大意是:奢曰:"以父成政,不孝也。

bù xíng jūn fǎ fēi zhōng yě

这句话大意是:不行君法,非忠也。

suì wěn jǐng ér sǐ

这句话大意是:"遂刎颈而死。

zhì yú xīn lǐ yí yuē gù shì sì gāo yáo wū tíng wèi sì sì yǐ shè rì xīn lǐ gǎi yǐ mèng qiū zhī yuè yǐ yīng qiū

这句话大意是:挚虞《新礼仪》曰:故事,祀皋陶于廷尉寺,祀以社日,新礼改以孟秋之月,以应秋。

dà lǐ shǎo qīng

这句话大意是:○大理少卿。

hòu wèi zhí lìng yuē tíng wèi shǎo qīng dì sì pǐn shàng dì èr qīng yòng sī lǐ píng duàn míng xíng shi fǎ zhě

这句话大意是:《后魏职令》曰:廷尉少卿第四品上,第二清,用思理平断、明刑识法者。

běi qí shū yuē sòng shì guǐ wèi tíng wèi shǎo qīng shí dà lǐ zhèng sū zhēn zhī yì yǐ píng gàn zhī míng sì zhōng wèi zhī yǔ yuē jué dìng xián yí sū zhēn zhī shì biǎo jiàn lǐ sòng shì guǐ

这句话大意是:《北齐书》曰:宋世轨为廷尉少卿,时大理正苏珍之亦以平干知名,寺中为之语曰:"决定嫌疑苏珍之,视表见里宋世轨。

wèi zhī sì zhōng èr jué

这句话大意是:"谓之寺中二绝。

zú guān tíng wèi yù shǐ zhū qiú jiē kū yuē sòng tíng wèi sǐ wǒ děng qǐ yǒu shēng lù yě

这句话大意是:卒官廷尉御史,诸囚皆哭曰:"宋廷尉死,我等岂有生路也?

suí shū yuē zhào chāo wèi dà lǐ shǎo qīng shì láng xīn dǎn cháng yī fēi kūn sú yún lì yú guān wén dì yǐ wéi yàn gǔ jiāng zhǎn zhī

这句话大意是:《隋书》曰:赵绰为大理少卿,侍郎辛亶尝衣绯裈,俗云利于官,文帝以为厌蛊,将斩之。

chāo yuē jù fǎ bù dàng sǐ chén bù gǎn fèng zhào

这句话大意是:绰曰:"据法不当死,臣不敢奉诏。

shàng nù shén lìng zhǎn chāo

这句话大意是:"上怒甚,令斩绰。

chāo jiě yī dāng zhǎn shàng shǐ rén wèn yuē jìng rú hé

这句话大意是:绰解衣当斩,上使人问曰:"竟如何?

chāo yuē zhí fǎ bù gǎn xī sǐ

这句话大意是:"绰曰:"执法不敢惜死!

shàng liáng jiǔ nǎi shì zhī

这句话大意是:"上良久乃释之。

tā rì yòu lìng zhǎn èr rén chāo yuē cǐ rén zuò dāng zhàng shā zhī fēi fǎ

这句话大意是:他日又令斩二人,绰曰:"此人坐当杖,杀之非法。

shàng yuē bù guān qīng shì

这句话大意是:"上曰:"不关卿事。

chāo yuē bì xià zhì chén fǎ sī yù wù shā rén qǐ de bù guān chén shì

这句话大意是:"绰曰:"陛下置臣法司,欲误杀人,岂得不关臣事!

shàng yuē hàn dà mù bù dòng zhě dāng tuì

这句话大意是:"上曰:"撼大木不动者,当退。

chāo yuē chén jì gǎn tiān xīn hé lùn dà mù

这句话大意是:"绰曰:"臣冀感天心,何论大木!

shàng nǎi zhǐ

这句话大意是:"上乃止。

shí xuē zhòu wèi dà lǐ qīng zhòu duàn yù yǐ qíng ér chāo shǒu fǎ jù wèi chèn zhí

这句话大意是:时薛胄为大理卿,胄断狱以情,而绰守法,俱为称职。

yòu yuē yuán shī yáng dì jí wèi bài dà lǐ shǎo qīng

这句话大意是:又曰:源师,炀帝即位,拜大理少卿。

dì zài xiǎn rén gōng chì gōng wài wèi shì bù dé zhé lí suǒ shǒu

这句话大意是:帝在显仁宫,敕宫外卫士不得辄离所守。

yǒu yī zhǔ shuài sī lìng wèi shì chū wài dì fù dà lǐ shéng zhī

这句话大意是:有一主帅,私令卫士出外,帝付大理绳之。

shī jù lǜ zòu tú dì lìng zhǎn zhī shī zòu yuē cǐ rén zuì chéng nán shù ruò bì xià chū biàn shā zhī zì kě bù wèn wén mò jì fù yǒu sī yì guī héng diǎn tuō sù wèi jìn shì zhě gèng yǒu cǐ fàn jiāng hé yǐ jiā zhī

现代白话:师据律奏徒,帝令斩之,师奏曰:"此人罪诚难恕,若陛下初便杀之,自可不问文墨,既付有司,议归恒典,脱宿卫近侍者更有此犯,将凭什么加之?

dì nǎi zhǐ

这句话大意是:"帝乃止。

táng xīn yǔ yuē tài zōng cháng wèi shì chén yuē dà lǐ zhī zhí rén mìng suǒ xuán dāng xū miào xuǎn zhèng rén yòng xīn cún fǎ wú guò dài zhòu zhě nǎi yǐ wéi dà lǐ shǎo qīng

这句话大意是:《唐新语》曰:太宗尝谓侍臣曰:"大理之职,人命所悬,当须妙选正人,用心存法,无过戴胄者,乃以为大理少卿。

yòu yuē xú yǒu gōng qiān sī xíng shǎo qīng shí zhōu xìng lái jùn chén děng luó gào tiān xià yì guān yù zú zhě shù qiān bǎi jiā

这句话大意是:又曰:徐有功迁司刑少卿,时周兴、来俊臣等罗告天下,衣冠遇族者数千百家。

yǒu gōng jū sī xíng píng fǎn zhě bù kě shèng jì shí rén fāng zhī yú dìng guó

这句话大意是:有功居司刑,平反者不可胜纪,时人方之于定国。

dà lǐ zhèng

这句话大意是:○大理正。

liù diǎn yuē dà lǐ zhèng zhǎng cān yì xíng yù xiáng zhèng kē tiáo zhī shì

这句话大意是:《六典》曰:大理正掌参议刑狱、详正科条之事。

fán liù chéng duàn zuì bù dàng zé yǐ fǎ zhèng zhī

这句话大意是:凡六丞断罪不当,则以法正之。

lǐ jì yuē chéng yù cí shǐ yǐ yù chéng gào wū zhèng zhèng tīng zhī

这句话大意是:《礼记》曰:成狱辞史以狱成告于正,正听之。

zhèng xuán zhù yún wū zhōu lǐ xiāng shī zhī shǔ jīn hàn yǒu zhèng píng chéng qín suǒ zhì yě

这句话大意是:郑玄注云:于《周礼》乡师之属,今汉有正、平、丞,秦所置也。

dōng guān hàn jì yuē hé chang zì bǐ gàn qiān tíng wèi zhèng

这句话大意是:《东观汉记》曰:何敞字比干,迁廷尉正。

zhāng tāng wèi tíng wèi yǐ cán kù jiàn rèn zēng shì fǎ lǜ chang cháng zhēng zhī cún zhě qiān shù

这句话大意是:张汤为廷尉,以残酷见任,增饰法律,敞尝争之,存者千数。

hòu hàn shū yuē huáng bà zì cì gōng

这句话大意是:《后汉书》曰:黄霸字次公。

xuān dì zài rén jiān shí zhī bǎi xìng kǔ

这句话大意是:宣帝在人间时,知百姓苦。

lì wén bà lǐ fǎ píng zhào wèi tíng wèi zhèng

这句话大意是:吏闻霸理法平,召为廷尉正。

jí xià hóu shèng fēi yì xià tíng wèi yù bà cóng shèng shòu shàng shū

这句话大意是:及夏侯胜非议下廷尉狱,霸从胜受《尚书》。

xiè chéng hòu hàn shū yuē chén lín zì bó zhēn

这句话大意是:谢承《后汉书》曰:陈琳字伯真。

qiáo xuán biǎo lín míng lǜ lìng zhēng bài tíng wèi zhèng

这句话大意是:桥玄表琳明律令,征拜廷尉正。

wèi zhì yuē sī mǎ zhī zì zi huá qiān dà lǐ zhèng

这句话大意是:《魏志》曰:司马芝,字子华,迁大理正。

yǒu dào guān liàn zhì dōu cè shàng zhě lì yí nǚ gōng shōu yǐ fù yù

这句话大意是:有盗官练置都厕上者,吏疑女工,收以付狱。

zhī yuē fu xíng zuì zhī shī shī zài kē bào

这句话大意是:芝曰:"夫刑罪之失,失在苛暴。

jīn zāng wù xiān de ér hòu xùn qí cí ruò bù shèng lüè huò zhì wū fú

这句话大意是:今赃物先得而后讯其辞,若不胜掠,或至诬服。

wū fú zhī qíng bù kě yǐ shé yù

现代白话:诬服之情,不能够折狱。

qiě jiǎn ér yì cóng dà rén zhī huà yě

这句话大意是:且简而易从,大人之化也。

bù shī yǒu zuì yōng shì zhī zhì ěr

这句话大意是:不失有罪,庸世之治耳。

jīn yòu suǒ yí yǐ lóng yì cóng zhī yì bù yì kě hu

现代白话:今宥所疑,以隆易从之义,不是也很可吗!

tài zǔ cóng qí yì

这句话大意是:"太祖从其议。

jìn shū yuē jiāng tǒng zì yuán yīng wèi tíng wèi zhèng zuò sān xíng yì

这句话大意是:《晋书》曰:江统字元应,为廷尉正,作三刑议。

yòu yuē tíng wèi sān guān tōng shì nán tái chí shū jiù shàng shū láng xià qiān liáng zhì fú xiè zhì guān jiè zé zào yī tóng yìn mò shòu

这句话大意是:又曰:廷尉三官通视南台,持书旧尚书郎下迁,梁制,服獬豸冠、介帻、皂衣、铜印、墨绶。

jìn zhōng xìng shū yuē gù róng zì yàn xiān rù luò yǐ nán tǔ xiù wàng lèi qiān tíng wèi zhèng

这句话大意是:《晋中兴书》曰:顾荣字彦先,入洛以南土秀望,累迁廷尉正。

nán shǐ yuē gù xié shǎo qīng jiè yǒu zhì cāo

这句话大意是:《南史》曰:顾协少清介,有志操。

chū wèi qiān wèi zhèng dōng fú dān bó sì qīng cài fǎ dù yù jiě hè yǔ zhī dàn qí qīng yán bù gǎn fā kǒu wèi rén yuē wǒ yuàn jiě shēn shàng rú yǔ gù láng gù láng nán yī shí zhě jìng bù gǎn yǐ yí zhī

这句话大意是:初为迁尉正,冬服单薄,寺卿蔡法度欲解褐与之,惮其清严,不敢发口,谓人曰:"我愿解身上襦与顾郎,顾郎难衣食者,竟不敢以遗之。

dà lǐ chéng

这句话大意是:○大理丞。

liù diǎn yuē dà lǐ chéng zhǎng fēn pàn sì shì

这句话大意是:《六典》曰:大理丞掌分判寺事。

fán yǒu fàn jiē jù qí běn zhuàng yǐ zhèng xíng míng

这句话大意是:凡有犯,皆据其本状以正刑名。

tú yǐ shàng gè hū qiú yǔ qí jiā shǔ gào yǐ zuì míng wèn qí fú kuǎn

这句话大意是:徒已上,各呼囚与其家属,告以罪名,问其伏款;。

bù fú zé tīng zì lǐ

这句话大意是:不伏,则听自理。

táng shū yuē dù jǐng quán xú yǒu gōng wèi sī xíng chéng yǔ lái jùn chén hóu sī zhǐ tóng lǐ yù rén chēng zhī yuē yù xú dù bì shēng yù lái hóu bì sǐ

这句话大意是:《唐书》曰:杜景佺、徐有功为司刑丞,与来俊臣、侯思止同理狱,人称之曰:"遇徐、杜必生,遇来、侯必死。

táng xīn yǔ yuē li rì zhī wèi sī xíng chéng cháng miǎn yī sǐ qiú

这句话大意是:《唐新语》曰:李日知为司刑丞,尝免一死囚;。

shǎo qīng hú yuán lǐ yì pàn shā zhī yǔ rì zhī wǎng fù zhì wū zài sān

这句话大意是:少卿胡元礼异判杀之,与日知往复至于再三。

yuán lǐ nù qiǎn fǔ shǐ wèi rì zhī yuē yuán lǐ bù lí xíng cáo cǐ qiú wú bù sǐ fǎ

这句话大意是:元礼怒,遣府史谓日知曰:"元礼不离刑曹,此囚无不死法。

jìng yǐ liǎng wén rì zhī guǒ zhí

这句话大意是:"竟以两闻,日知果直。

tíng wèi jiān

这句话大意是:○廷尉监。

hàn shū yuē bǐng jí zì shǎo qīng shāo qiān tíng wèi jiān zhì wū gǔ

这句话大意是:《汉书》曰:邴吉字少卿,稍迁廷尉监,治巫蛊。

xiè chéng hòu hàn shū yuē chén xián zì zi wēi wèi tíng wèi jiān zhí yù duō ēn yì rén cháng cóng qīng bǐ duō suǒ quán huó jiē chēng qí ēn

这句话大意是:谢承《后汉书》曰:陈咸字子威,为廷尉监,执狱多恩,议人常从轻,比多所全活,皆称其恩。

jìn qǐ jū zhù yuē qiān wèi jiān lù luán shàng biǎo qiú zēng zhù xùn táng tú huà xiān xián xiàng zhào xǔ zhī

这句话大意是:《晋起居注》曰:迁尉监陆鸾上表求增筑讯堂,图画先贤像,诏许之。

tíng wèi píng

这句话大意是:○廷尉评。

liù diǎn yuē dà lǐ píng shì zhǎng chū shǐ tuī àn

这句话大意是:《六典》曰:大理评事掌出使推按。

fán chéng zhì ér chū tuī zhǎng lì jù zhuàng hé tíng wù jí jìn gù zhě xiān qǐng yú shū yǐ wǎng jù suǒ shòu zhī zhuàng jū ér shū zhī

这句话大意是:凡承制而出推长吏,据状合停务及禁锢者,先请鱼书以往,据所受之状鞫而书之。

ruò cí yǒu fǎn fù bù néng shǒu shí zhě zé yī fǎ kǎo zhī

这句话大意是:若词有反复,不能首实者,则依法栲之。

fán dà lǐ duàn yù jiē lián shǔ yān

现代白话:凡大理断狱,皆连署呢。

hàn shū yuē xuān dì zhào yuē jīn qiǎn tíng lì yǔ jùn jū yù rèn qīng lù báo qí wèi zhì tíng píng yuán sì rén qí wu píng zhī

这句话大意是:《汉书》曰:宣帝诏曰:"今遣廷吏与郡鞫狱,任轻禄薄,其为置廷平,员四人,其务平之!

zhuō jùn tài shǒu zhèng chāng shàng yán yuē shèng wáng lì fǎ míng xíng zhě fēi yǐ wéi lǐ jiù shuāi luàn zhī qǐ yě

这句话大意是:"涿郡太守郑昌上言曰:"圣王立法明刑者,非以为理,救衰乱之起也。

jīn míng zhǔ gōng chuí míng tīng bù zhì tíng píng yù jiāng zì zhèng

这句话大意是:今明主躬垂明听,不置廷平,狱将自正;。

ruò kāi hòu sì bù ruò shān dìng lǜ lìng

这句话大意是:若开后嗣,不若删定律令。

lǜ lìng yí dìng yú rén zhī suǒ bì jiù jiān lì wú nòng

这句话大意是:律令一定,愚人知所避就,奸吏无弄。

jīn bù zhèng qí běn ér zhì tíng píng yǐ lǐ qí mò zhèng shuāi dé dài zé tíng píng jiāng yáo quán ér wéi luàn shǒu yě

这句话大意是:今不正其本,而置廷平以理其末,政衰德怠,则廷平将摇权而为乱首也。

xuān dì shǐ zhì zuǒ yòu píng

这句话大意是:"宣帝始置左右平。

ér sān fǔ jué lù zhù yún hé bǐ gàn hàn wǔ shí wéi tíng wèi yòu píng miù yǐ

现代白话:而《三辅决录》注云:"何比干汉武时为廷尉右平,谬了!

yòu yuē mǎ gōng zì yóu qīng xíng néng gāo jié qiān tíng wèi píng

这句话大意是:又曰:马宫字游卿,行能高洁,迁廷尉平。

yòu bǎi guān biǎo yuē xuān dì dì jié sān nián chū zhì zuǒ yòu píng sì rén zhì liù bǎi shí

这句话大意是:又《百官表》曰:宣帝地节三年初,置左右平四人,秩六百石。

jìn zhōng xìng shū yuē gù róng zì yàn xiān qiān tíng wèi píng

这句话大意是:《晋中兴书》曰:顾荣字彦先,迁廷尉平。

shí zhào wáng lún yù zhū huái nán wáng yǔn guān shǔ xià tíng wèi yì zuì

这句话大意是:时赵王伦欲诛淮南王允官属,下廷尉议罪。

róng jù míng xíng lǐ bù yí guǎng làn

这句话大意是:荣具明刑理,不宜广滥。

lún yì jiě lài róng jì zhě shén zhòng

这句话大意是:伦意解,赖荣济者甚众。

suí shū yuē tíng wèi píng zhì yī rén dì liù pǐn xià

这句话大意是:《隋书》曰:廷尉平,置一人,第六品下。

hòu gǎi wéi píng shì

这句话大意是:后改为评事。

táng xīn yǔ yuē jìng zhāo dào wèi dà lǐ píng shì

这句话大意是:《唐新语》曰:敬昭道为大理评事。

shí yí zhōu yǒu fǎn zhě guà wù zuò zhě sì bǎi yú rén jiāng lì yú sī nóng

这句话大意是:时沂州有反者,诖误坐者四百馀人,将隶于司农。

wèi jí lù xì zài zhōu yù zhāo dào yuán shè wén pàn ér miǎn zhī

这句话大意是:未即路,系在州狱,昭道援赦文判而免之。

shí zǎi xiāng zé dà lǐ nài hé miǎn fǎn rén jiā kǒu

这句话大意是:时宰相责大理"奈何免反人家口?

dà lǐ qún guān shī sè yǐn zhāo dào yǐ jiàn zhí zhèng nù ér zé zhī zhāo dào yuē shè yún jiàn jìn qiú tú fǎn zhě jiā kǒu xì zài zhōu yù cǐ jí jiàn jìn yě

这句话大意是:"大理群官失色,引昭道以见,执政怒而责之,昭道曰:"赦云:见禁囚徒,反者家口系在州狱,此即见禁也。

fǎn fù jié duì zhì wū wǔ liù zhí zhèng wú yǐ duó zhī guà wù zhě xī miǎn

这句话大意是:"反复诘对,至于五六执政无以夺之,诖误者悉免。

sān fǔ jué lù zhù yuē mào líng hé bǐ gàn hàn wǔ shí chéng xiàng gōng sūn hóng jǔ wèi tíng wèi yòu píng yù wú yuān mín hào yuē hé gōng

这句话大意是:《三辅决录注》曰:茂陵何比干汉武时,丞相公孙弘举为廷尉右平,狱无冤民,号曰何公。

✦ You read 职官部·卷二十九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.