太平御览 · 李昉 · Chapter 24 of 1000

时序部·卷九

PinyinModern Translation
Size

qiū shàng

这句话大意是:○秋上。

shì míng yuē qiū zhě qiū yě yīn qiū

这句话大意是:《释名》曰:秋者緧也,(音秋)。

qiū pò wàn wù shǐ de shí chéng yě

这句话大意是:緧迫万物,使得时成也。

yòu yuē qī yuè wèi zhī yí zé hé

这句话大意是:又曰:七月谓之夷则何?

yí zhě shāng yě zé zhě fǎ yě yán wàn wù shǐ shāng bèi xíng fǎ yě

这句话大意是:夷者,伤也,则者,法也,言万物始伤,被刑法也。

yòu yuē bā yuè wèi zhī nán lǚ hé

这句话大意是:又曰:八月谓之南吕何?

nán zhě rèn yě yán yáng qì shàng yǒu rèn shēng jì mài yě

这句话大意是:南者,任也,言阳气尚有任,生荠麦也。

shuō wén yuē tiān dì fǎn wù wèi qiū zì cóng hé jiāo shěng shēng

这句话大意是:《说文》曰:天地反物为秋,字从禾,燋省声。

yì yuē duì zhèng qiū yě wàn wù zhī suǒ shuō yě

这句话大意是:《易》曰:兑,正秋也,万物之所说也。

wáng bì yuē yù wàn wù chéng suǒ yǐ yuè yě

这句话大意是:(王弼曰:欲万物成,所以悦也。

shū yuē fēn mìng hé zhòng zhái xi yuē mèi gǔ yín jiàn nà rì píng zhì xī chéng xiāo zhōng xīng xū yǐ yīn zhòng qiū jué mín yí niǎo shòu máo xiǎn

这句话大意是:《书》曰:分命和仲,宅西曰昧谷,寅饯纳日,平秩西成,宵中星虚,以殷仲秋,厥民夷,鸟兽毛毨。

xiǎn lǐ máo gēng shēng zhěng lǐ yě

这句话大意是:(毨,理,毛更生整理也。

shī yuē qiū rì qī qī bǎi huì jù féi

这句话大意是:《诗》曰:秋日凄凄,百卉具腓。

féi bìng yě

这句话大意是:(腓,病也。

liáng fēng yòng shì ér zhòng cǎo jiē bìng xìng yě

这句话大意是:凉风用事而众草皆病兴也。

tān cán zhī zhèng xíng ér wàn mín kùn bìng

这句话大意是:贪残之政行,而万民困病。

yòu yuē qī yuè liú huǒ

这句话大意是:又曰:七月流火。

liú xià yě

这句话大意是:(流,下也。

huǒ xīng zhōng ér hán shǔ tuì

这句话大意是:火星中而寒暑退。

yòu yuē bǐ cǎi xiāo xī yī rì bù jiàn rú sān qiū xī

这句话大意是:又曰:彼采萧兮,一日不见,如三秋兮。

lǐ yuē qī yuè zhī jié lì qiū wèi qī yuè zhī jié

这句话大意是:《礼》曰:七月之节,(立秋为七月之节。

rì zài zhāng hūn wěi zhōng xiǎo lóu zhōng dòu jiàn jiǎ wèi zhī chū qí rì gēng xīn

这句话大意是:)日在张,昏尾中,晓娄中,斗建甲位之初,其日庚辛。

gēng xīn shǔ jīn zhǔ qiū gù yún qí rì gēng xīn

这句话大意是:(庚辛属金,主秋,故云其日庚辛。

qí dì shǎo hào qí shén rù shōu xī shǎo hào shì yǐ jīn dé jì tiān xià ér wáng gù wèi qiū dì

这句话大意是:)其帝少皞,其神蓐收,(昔少皞氏以金德继天下而王,故为秋帝。

jīn zhèng yuē rù shōu gù rù shōu wèi jīn shén zuǒ shǎo hào yú qiū

这句话大意是:金正曰蓐收,故蓐收为金神,佐少皞于秋。

qí chóng máo xī fāng bái hǔ máo chóng zhī zhǎng fán yǒu máo zhī lèi jiē shǔ yú jīn gù yuē qí chóng máo

这句话大意是:)其虫毛,(西方白虎,毛虫之长,凡有毛之类皆属于金,故曰其虫毛。

qí yīn shāng sān fēn wēi yī yì yǐ shēng shāng shāng shù qī shí èr shǔ jīn yǐ qí zhuó cì gōng chén zhī xiàng yě

这句话大意是:)其音商,(三分微一益以生商,商数七十二,属金,以其浊,次宫,臣之象也。

qiū qì hé zé shāng shēng diào

这句话大意是:秋气和则商声调。

lè jì yuē shāng luàn zé bēi qí guān huài

这句话大意是:《乐记》曰:商乱则陂,其官坏。

lǜ zhōng yí zé qī yuè qì zhì zé yí zé zhī lǜ yīng

这句话大意是:)律中夷则,(七月气至,则夷则之律应。

yí zé zhě dà lǚ zhī suǒ shēng yě

这句话大意是:夷则者,大吕之所生也。

sān fēn qù yī guǎn zhǎng wǔ cùn liù fēn

这句话大意是:三分去一,管长五寸六分。

qí shǔ jiǔ jīn shēng shù sì chéng shù jiǔ zì yán jiǔ zhě lǜ qí chéng shù

这句话大意是:)其数九,(金生数四成数九,自言九者率其成数。

qí xìng yì qí shì yán hóng fàn wǔ xíng chuán yuē xī fāng jīn qí xìng yì qí shì yán

这句话大意是:)其性义,其事言,(《洪范五行传》曰:西方金,其性义,其事言。

yán yuē cóng cóng zuò zhě wáng zhě yán cóng yì hé zé shén guī zhì

这句话大意是:言曰从,从作者,王者言从义和则神龟至。

qí wèi xīn qí chòu xīng fán chòu wèi xīn xīng zhě jiē shǔ yú jīn

这句话大意是:)其味辛,其臭腥,(凡臭味辛腥者,皆属于金。

qí sì mén jì xiān gān

这句话大意是:)其祀门,祭先肝。

qiū yīn qì chū sì zhī yú mén wài yīn yě

这句话大意是:(秋阴气出,祀之于门外阴也。

jì xiān gān zhě qiū wèi yīn zhōng yú cáng zhí gān fán sì mén wèi zǔ xiān jìn gān

这句话大意是:祭先肝者,秋为阴中,于藏值肝,凡祀门为祖,先进肝。

lì qiū zhī rì liáng fēng zhì hòu wǔ rì bái lù jiàng hòu wǔ rì hán chán míng

这句话大意是:)立秋之日,凉风至,后五日白露降,后五日寒蝉鸣。

tiān zǐ jū zǒng zhāng zuǒ gè chéng róng lù jià bái luò zài bái qí yī bái yī fú bái yù shí dào yǔ yú qí qì lián yǐ shēn

这句话大意是:天子居总章左个,乘戎辂,驾白骆,载白旗,衣白衣,服白玉,食稻与鱼,其器廉以深。

zǒng zhāng zuǒ gè dāng shēn shàng zhī shì chéng bái lù yī bái yī cóng qiū sè yě

这句话大意是:(总章左个当申上之室,乘白辂,衣白衣,从秋色也。

shí dào yǔ yú qiū wèi zhī yi yě

这句话大意是:食稻与鱼,秋味之宜也。

qí qì lián yǐ shēn xiàng jīn shāng hài wù rù cáng

这句话大意是:其器廉以深,象金伤害,物入藏。

tài shǐ yǐ xiān lì qiū sān rì yè wū tiān zǐ yuē mǒu rì lì qiū shèng dé zài jīn

现代白话:)太史以先立秋三日,谒于天孔子说:"某日立秋,盛德在金。

tiān zǐ nǎi zhāi

这句话大意是:"天子乃斋。

lì qiū zhī rì tiān zǐ qīn lǜ zhū hóu dài fū yǐ yíng qiū wū xi jiāo yíng qiū wèi zǔ bái dì bái zhāo jù yú xi jiāo yǐ shǎo hào pèi zuò yǐ rù shōu tài bái sān chén qī sù cóng sì

这句话大意是:立秋之日,天子亲率诸侯大夫以迎秋于西郊,(迎秋为祖白帝白招拒于西郊,以少皞配坐,以蓐收、太白、三辰、七宿从祀。

hái nǎi shǎng jūn shuài wǔ rén wū cháo nǎi mìng jiāng shuài xuǎn shì lì bīng jiǎn liàn jié jùn zhuān rèn yǒu gōng yǐ zhèng bú yì jié zhū bào màn yǐ míng hào wù shùn bǐ yuǎn fāng

这句话大意是:)还乃赏军帅武人于朝,乃命将帅选士厉兵,简练杰俊,专任有功,以正不义,诘诛暴慢,以明好恶,顺彼远方。

jí wèi wèn qí zuì shùn yóu fú yě

这句话大意是:(诘谓问其罪,顺犹服也。

yòu yuē qī yuè zhōng qì rì zài zhāng chǔ shǔ wèi qī yuè zhōng qì

这句话大意是:又曰:七月中气,日在张,(处暑为七月中气。

hūn jī zhōng xiǎo mǎo zhōng dòu jiàn shēn wèi zhī zhōng

这句话大意是:)昏箕中,晓昴中,斗建申位之中。

chǔ shǔ zhī rì yīng nǎi jì niǎo hòu wǔ rì tiān dì shǐ sù hòu wǔ rì hé nǎi dēng xiū gōng shì pī yuán qiáng

这句话大意是:处暑之日,鹰乃祭鸟,后五日,天地始肃,后五日,禾乃登,修宫室,坯垣墙。

wèi jīng xià yǔ sǔn lì qiū hòu xiū bǔ

这句话大意是:(为经夏雨损,立秋后修补。

yòu yuē bā yuè zhī jié rì zài yì bái lù wèi bā yuè zhī jié

这句话大意是:又曰:八月之节,日在翼,(白露为八月之节。

hūn nán dòu zhōng xiǎo bì zhōng dòu jiàn yǒu wèi zhī chū lǜ zhōng nán lǚ

这句话大意是:)昏南斗中,晓毕中,斗建酉位之初,律中南吕。

bā yuè qì zhì zé nán lǚ zhī lǜ yīng

这句话大意是:(八月气至,则南吕之律应。

nán lǚ zhě dà cù zhī suǒ shēng sān fēn qù yī guǎn zhǎng wǔ cùn sān fēn qí rì qí yīn qí shù bìng tóng mèng qiū

这句话大意是:南吕者,大蔟之所生,三分去一,管长五寸三分,其日、其音、其数并同孟秋。

bái lù zhī rì hóng yàn lái hòu wǔ rì xuán niǎo guī hòu wǔ rì qún niǎo yǎng xiū

这句话大意是:)白露之日,鸿雁来,后五日,玄鸟归,后五日,群鸟养羞。

shì yuè yě yǎng shuāi lǎo shòu jǐ zhàng xíng mí zhōu yǐn shí

这句话大意是:是月也,养衰老,授几杖,行糜粥饮食。

xíng yóu cì yě

这句话大意是:(行犹赐也。

tiān zǐ nǎi nuó yǐ dá qiū qì cǐ nuó nuó yáng qì kǒng yáng shǔ zhì cǐ bù shuāi hài yì jiāng jí rén gù nuó tōng qiū qì

这句话大意是:)天子乃傩,以达秋气,(此傩,傩阳气,恐阳暑至此不衰,害亦将及人,故傩通秋气。

fāng yù zhù qiū gù bù zhé quǎn

这句话大意是:方欲助秋,故不磔犬。

mìng lè zhèng xí chuī

这句话大意是:)命乐正习吹。

chūn xià shàng wǔ qiū dōng shàng chuī xí zhī wèi jiāng shì diàn

这句话大意是:(春夏尚舞,秋冬尚吹,习之为将释奠。

yòu yuē bā yuè zhōng qì rì zài zhěn qiū fēn wèi bā yuè zhōng qì

这句话大意是:又曰:八月中气,日在轸,(秋分为八月中气。

hūn nán dòu zhōng xiǎo dōng jǐng zhōng dòu jiàn yǒu wèi zhī zhōng

这句话大意是:)昏南斗中,晓东井中,斗建酉位之中。

qiū fēn zhī rì léi nǎi shōu shēng hòu wǔ rì zhé chóng pī hù hòu wǔ rì shuǐ shǐ hé

这句话大意是:秋分之日,雷乃收声,后五日,蛰虫坯户,后五日,水始涸。

shì yuè yě sì xī yuè wū xi jiāo qiū fēn rì jì zhī

这句话大意是:是月也,祀夕月于西郊,(秋分日祭之。

mìng yǒu sī xiǎng shòu xīng wū nán jiāo

这句话大意是:)命有司享寿星于南郊。

qiū fēn rì sì shòu xīng yú nán jiāo shòu xīng nán jí lǎo rén xīng

这句话大意是:(秋分日,祀寿星于南郊,寿星,南极老人星。

rì yè fēn zé tóng dù liàng píng quán héng yīn qiū fēn zhòu yè píng zé zhèng zhī

这句话大意是:)日夜分,则同度量,平权衡,(因秋分昼夜平,则正之。

jì mǎ shè

这句话大意是:)祭马社。

wèi zhòng qiū jì mǎ shè yú dà zé yòng gāng rì

这句话大意是:(谓仲秋祭马社于大泽,用刚日。

yòu yuē jiǔ yuè zhī jié rì zài jiǎo hán lù wèi jiǔ yuè jié

这句话大意是:又曰:九月之节,日在角,(寒露为九月节。

hūn qiān niú zhōng xiǎo dōng jǐng zhōng dòu jiàn xū wèi zhī chū lǜ zhōng wú yì

这句话大意是:)昏牵牛中,晓东井中,斗建戌位之初,律中无射。

jiǔ yuè qì zhì zé wú yì zhī lǜ yīng wú yì zhě jiā zhōng zhī suǒ shēng sān fēn qù yī guǎn zhǎng sì cùn jiǔ fēn

这句话大意是:(九月气至,则无射之律应,无射者,夹钟之所生,三分去一,管长四寸九分。

qí rì qí yīn qí shù bìng tóng mèng qiū

这句话大意是:其日、其音、其数,并同孟秋。

hán lù zhī rì hóng yàn lái bīn hòu wǔ rì què rù dà shuǐ huà wèi há hòu wǔ rì jú yǒu huáng huā

这句话大意是:)寒露之日,鸿雁来宾,后五日,雀入大水化为蛤,后五日,菊有黄花。

shì yuè yě mìng yǒu sī fá jiāo qǔ tuó dēng guī qǔ yuán

这句话大意是:是月也,命有司伐蛟、取鼍,登龟,取鼋。

sì zhě jiǎ lèi qiū nǎi jiān chéng gù shì yuè dēng qǔ

这句话大意是:(四者甲类,秋乃坚成,故是月登取。

yòu yuē jiǔ yuè zhōng qì rì zài dǐ shuāng jiàng wèi jiǔ yuè zhōng qì

这句话大意是:又曰:九月中气,日在氐,(霜降为九月中气。

hūn xū nǚ zhōng xiǎo liǔ zhōng dòu jiàn xū wèi zhī zhōng

这句话大意是:)昏须女中,晓柳中,斗建戌位之中。

shuāng jiàng zhī rì chái nǎi jì shòu hòu wǔ rì cǎo mù huáng luò

这句话大意是:霜降之日,豺乃祭兽,后五日,草木黄落。

hòu wǔ rì zhé chóng xián fǔ

这句话大意是:后五日,蛰虫咸俯。

shì yuè yě shuāng jiàng shǐ zé bǎi gōng xiū

这句话大意是:是月也,霜降始,则百工休。

wèi jiāo qī zhī zuò tíng

这句话大意是:(谓胶漆之作停。

tiān zǐ cháng dào xiān jiàn qǐn miào dào chū shú

这句话大意是:)天子尝稻,先荐寝庙,(稻初熟。

cáng dì jí wū shén cāng zhī jìng bì chì

这句话大意是:)藏帝籍于神仓,祗敬必饬。

zhòng jì sì zhī gǔ

这句话大意是:(重祭祀之谷。

shì yuè yě nǎi fá xīn wèi tàn

这句话大意是:)是月也,乃伐薪为炭。

fá bì yīn shā qì

这句话大意是:(伐必因杀气。

yòu yuē qiū liǎn dōng cáng yì yě

这句话大意是:又曰:秋敛冬藏,义也。

yòu yuē xī fāng zhě qiū qiū zhī wéi yán chóu yě

这句话大意是:又曰:西方者秋,秋之为言愁也。

zhōu lǐ yuē dà sī mǎ zhī zhí zhòng qiū jiào lǐ bīng zhǎng jiàn bāng guó zhī jiǔ fǎ yǐ zuǒ wáng píng bāng guó

这句话大意是:《周礼》曰:大司马之职,仲秋教理兵,掌建邦国之九法,以佐王平邦国。

yòu yuē sī qiú zhǎng wèi dà qiú yǐ gōng wáng sì tiān zhī fú

这句话大意是:又曰:司裘,掌为大裘,以供王祀天之服。

zhòng qiū xiàn liáng qiú jì qiū xiàn gōng qiú

这句话大意是:仲秋献良裘,季秋献功裘。

yòu yuē yuè zhāng shì zhǎng zhòng qiū jī tǔ gǔ chuī bīn shī yǐ yíng hán qì

这句话大意是:又曰:籥章氏,掌仲秋击土鼓,吹豳诗以迎寒气。

zhèng xuán zhù yuē yíng hán yǐ yè lái zhū hóu yě

这句话大意是:(郑玄注曰:迎寒以夜,来诸侯也。

yòu yuē sī shǐ zhòng qiū xiàn shǐ fú

这句话大意是:又曰:司矢,仲秋献矢箙。

gōng nǔ chéng wū qiū shǐ fú chéng wū jiān

这句话大意是:(弓弩成于秋,矢箙成于坚。

fú shèng shǐ qì yě

这句话大意是:箙,盛矢器也。

yǐ shòu pí wèi zhī

这句话大意是:以兽皮为之。

fú yīn fú

这句话大意是:箙音服。

yòu yuē nán lǚ yǒu zhī qì bā yuè jiàn yān ér chén zài shòu xīng

现代白话:又曰:南吕,酉之气,八月建呢,而辰在寿星。

yòu yuē qiū jiàn yuē jìn

这句话大意是:又曰:秋见曰觐。

jìn zhī yán qín yě qí qín wáng zhī shì

这句话大意是:(觐之言勤也,其勤王之事。

dà háng rén yún qiū jìn yǐ bǐ tiān xià gōng yě

这句话大意是:《大行人》云:秋觐以比天下功也。

yòu yuē qiū xiàn guī yú

这句话大意是:又曰:秋献龟鱼。

yòu yuē sī guàn yīn guàn

这句话大意是:又曰:司爟,(音贯。

zhǎng xíng huǒ zhī zhèng lìng jì xià nèi huǒ

这句话大意是:)掌行火之政令,季夏内火。

jiǔ yuè huáng hūn xīn xīng fú zài xū shàng shǐ mín nèi

这句话大意是:(九月黄昏,心星伏在戌,上使民内。

chuán yuē suì yún qiū yǐ wǒ luò qí shí ér qǔ qí cái

现代白话:《传》曰:岁云秋了,我落其实,而取其材。

ěr yǎ yuē qiū wèi bái cáng

现代白话:《你雅》曰:秋为白藏。

yòu yuē qiū yuē shōu chéng

这句话大意是:又曰:秋曰收成。

yòu yuē qiū wèi mín tiān

这句话大意是:又曰:秋为旻天。

li xún yuē qiū wàn wù chéng shú jiē yǒu wén zhāng

这句话大意是:(李巡曰:秋万物成熟皆有文章。

guō pú yún mín mǐn yě

这句话大意是:郭璞云:旻,愍也。

wàn wù jiē kě mǐn

这句话大意是:万物皆可愍。

yòu yuē qiū liè rì xiǎn

这句话大意是:又曰:秋猎日狝。

xiǎn shā yě

这句话大意是:(狝,杀也。

shùn qiū qì

这句话大意是:顺秋气。

hàn shū yuē tài bái xī fāng qiū jīn yì yě yán yě yì kuī yán shī nì qiū lìng shāng jīn qì fá jiàn tài bái

这句话大意是:《汉书》曰:太白西方秋金,义也,言也,义亏言失,逆秋令,伤金气,罚见太白。

yòu yuē qiū wéi jiāo rú chún yuē wéi jiāo yīn jiāo yě

这句话大意是:又曰:秋〈韦焦〉,(如淳曰:〈韦焦〉,音焦也。

wù zī liǎn nǎi chéng shú yě

这句话大意是:)物镃敛乃成熟也。

hàn shū yún bā yuè cì dà chén yáng jiǔ yǐ zhù shuāi qì

这句话大意是:《汉书》云:八月赐大臣羊酒,以助衰气。

hòu hàn shū yuē fàn shì zì jù qīng yǔ rǔ nán zhāng yuán bó wèi you

现代白话:《后汉书》曰:范式,字巨卿,与你南张元伯为友。

èr rén chūn bié jīng shī yǐ mù qiū wéi qī

这句话大意是:二人春别京师,以暮秋为期。

yuán bó yǐ jiǔ yuè shí wǔ rì shā jī yǐ dài jù qīng

这句话大意是:元伯以九月十五日,杀鸡以待巨卿。

mǔ yuē xiāng qù qiān lǐ rǔ hé xìn zhī yě

现代白话:母曰:"相去千里,你何信之也。

yán wèi zú ér jù qīng zhì xiāng suí shàng táng zài bài mǔ jí huān yuè

这句话大意是:"言未卒,而巨卿至,相随上堂,再拜母,极欢悦。

xù hàn shū yuē zhòng qiū sì lǎo rén xīng yú guó nán jiāo

这句话大意是:《续汉书》曰:仲秋祀老人星于国南郊。

mèng kāng hàn shū yì lǜ yuē chūn rì cháo qiū rì qǐng rú gǔ zhū hóu cháo pìn yě

这句话大意是:孟康《汉书义律》曰:春日朝,秋日请,如古诸侯朝聘也。

shī gǔ yuē qǐng yīn cái xìng fǎn

这句话大意是:师古曰:请,音才性反。

wú wáng pì bù cháo shǐ rén wèi qiū qǐng shì yě

这句话大意是:(吴王濞不朝,使人为秋请是也。

jìn shū yuē yuán hóng gū pín yùn zū zì yè

这句话大意是:《晋书》曰:袁宏孤贫,运租自业。

xiè shàng shí zhèn niú zhū qiū yè chéng yuè fàn jiāng huì hóng zài fǎng zhōng fěng yǒng qiǎn wèn jí qí yǒng shǐ zhī zuò shàng yíng shēng zhōu yǔ tán shēn dàn bú mèi zì cǐ míng yù rì mào

这句话大意是:谢尚时镇牛诸,秋夜乘月泛江,会宏在舫中讽咏,遣问即其咏史之作,尚迎升舟,与谈申旦不寐,自此名誉日茂。

liáng shū yuē zhū yì chú zhōng shū láng shí qiū rì shǐ bài yǒu fēi chán zhèng jí yì wǔ guān shàng shí xián wèi chán ěr zhī zhào

这句话大意是:《梁书》曰:朱异除中书郎,时秋日始拜,有飞蝉正集异武冠上,时咸谓蝉珥之兆。

jiāo gàn yì lín yuē qiū fēng shēng āi huā luò bēi xīn

这句话大意是:焦赣《易林》曰:秋风生哀,花落悲心。

yì tōng tǒng tú yuē rì xíng xī fāng bái dào yuē xī lù

这句话大意是:《易通统图》曰:日行西方白道曰西陆。

shàng shū dà chuán yuē wàn wù fēi qiū bù shōu

这句话大意是:《尚书大传》曰:万物非秋不收。

yòu shàng shū yuē yín jiàn rù rì biàn zhì xī chéng

这句话大意是:又《尚书》曰:寅饯入日,辩秩西成。

dà chuán yuē tiān zǐ yǐ qiū mìng sān gōng jiāng lǜ xuǎn shì lì bīng yǐ zhēng bú yì jué yù sòng duàn xíng fá qù shōu liǎn yǐ shùn tiān dào yǐ zuǒ qiū shā

这句话大意是:《大传》曰:天子以秋命三公,将率选士厉兵,以征不义,决狱讼,断刑罚,趣收敛,以顺天道,以佐秋杀。

yuē xī fāng zhě hé yě

这句话大意是:曰:西方者,何也?

xiān fāng yě

这句话大意是:鲜方也。

xiān xùn yě xùn zhě shǐ rù zhī mào

这句话大意是:鲜,讯也,讯者,始入之貌。

shǐ rù zhě hé yǐ wèi zhī qiū

现代白话:始入者凭什么谓之秋?

qiū zhě chóu yě chóu zhě wù fāng chóu ér rù yě

这句话大意是:秋者,愁也,愁者,物方愁而入也。

gù yuē xī fāng zhě qiū yě

这句话大意是:故曰,西方者,秋也。

qiū shōu liǎn mào

这句话大意是:(秋,收敛貌。

shàng shū zhōng hou yuē zhōu wén wáng wèi xī bó jì qiū zhī yuè jiǎ zǐ chì què xián dān shū rù fēng hào zhǐ wū chāng hù nǎi bài qǐ shǒu shòu qǔ yuē jī chāng cāng dì zi wáng yīn zhě zhòu yě

这句话大意是:《尚书中候》曰:周文王为西伯,季秋之月甲子,赤雀衔丹书入丰鄗,止于昌户,乃拜稽首受取,曰:"姬昌苍帝子,亡殷者,纣也。

shàng shū kǎo líng yào yuē zhèng shī wū qiū tài bái chū rù bù cháng

这句话大意是:《尚书考灵曜》曰:政失于秋,太白出入不常。

shàng shū kǎo líng yào yuē xū xīng wèi qiū hou mǎo xīng wèi dōng qī yīn qì xiāng zuǒ dé nǎi fú yá zi zhù mǔ mǔ hé zǐ fú

这句话大意是:《尚书考灵曜》曰:虚星为秋候,昴星为冬期,阴气相佐,德乃弗邪,子助母,母合子符。

xū xīng běi fāng sù yě

这句话大意是:(虚星,北方宿也。

mǎo xīng xī fāng sù yě

这句话大意是:昴星,西方宿也。

yīn chēng mǔ yě

这句话大意是:阴,称母也。

máo shī chuán yuē zhuàng shì bēi qiū gǎn yīn qì yě

这句话大意是:《毛诗传》曰:壮士悲秋,感阴气也。

shī hán shén wù yuē qín dì chù zhòng qiū zhī wèi nán nuò ruò nǚ gāo yuè liào bái sè shēn yīn zhōng shāng qí yán shé jǔ ér yǎng shēng qīng ér yáng

这句话大意是:《诗含神雾》曰:秦地处仲秋之位,男懦弱,女高〈月尞〉,白色身,音中商,其言舌举而仰,声清而扬。

sān lǐ yì zōng yuē jiǔ yuè dà xiǎng dì wū míng táng zhī zhōng

这句话大意是:《三礼义宗》曰:九月大享帝于明堂之中。

xiào jīng yún zōng sì wén wáng wū míng táng shì yě

这句话大意是:《孝经》云:宗祀文王于明堂,是也。

sān lǐ yì zōng yuē qiū yuē gēng xīn zhě gēng gèng yě xīn xīn yě yán wù jiē gǎi gēng ér xīn yě

这句话大意是:《三礼义宗》曰:秋曰庚辛者,庚,更也,辛,新也,言物皆改更而新也。

yòu yuē zhōu xiá yǐ qiū zhě wàn wù xīn chéng kě yǐ fèng jiàn zōng miào gù hé xiān zǔ zhī shén ér jì zhī gù xiá yi zài qiū yě

现代白话:又曰:周祫以秋者,万物新成,能够奉荐宗庙,故合先祖之神而祭之,故祫宜在秋也。

yòu yuē jiǔ yuè hán lù wèi jié zhě jiǔ yuè zhī shí lù qì zhuǎn hán gù wèi zhī hán lù jié

这句话大意是:又曰:九月寒露为节者,九月之时,露气转寒,故谓之寒露节。

shuāng jiàng wèi zhōng lù biàn wéi shuāng gù yǐ shuāng jiàng wèi zhōng

这句话大意是:霜降为中,露变为霜,故以霜降为中。

chūn qiū fán lù yuē qiū zhī wéi yán yóu jiǎo jiǎo zhě yōu bēi zhī zhuàng

这句话大意是:《春秋繁露》曰:秋之为言犹湫,湫者,忧悲之状。

yòu yuē qiū nù qì gù shā

这句话大意是:又曰:秋,怒气,故杀。

chūn qiū yuán mìng bāo yuē yáo wèi tiān zǐ jì qiū xià xún mèng bái dì yí yǐ niǎo huì zi qí mǔ suǒ fú shǐ shēng gāo qiū bái dì shàng yǒu yún rú hǔ gǎn yǐ shēng gāo yáo suǒ fú shǐ wèn zhī rú yáo yán

这句话大意是:《春秋元命包》曰:尧为天子,季秋下旬,梦白帝遗以鸟喙子,其母索扶始升高丘,白帝上有云如虎,感已生皋陶,索扶始问之,如尧言。

yòu huái nán zǐ yún gāo yáo niǎo huì

这句话大意是:(又《淮南子》云:皋陶鸟喙。

chūn qiū gǎn jīng fú yuē shuāng shā fá zhī biǎo jì qiū shuāng shǐ jiàng yīng sǔn jī wáng zhě shùn tiān xíng zhū yǐ chéng sù shā zhī wēi

这句话大意是:《春秋感精符》曰:霜,杀伐之表,季秋霜始降,鹰隼击,王者顺天行诛,以成肃杀之威。

mù tiān zǐ chuán yuē zhòng qiū jiǎ xū tiān zǐ dōng yóu cì què liáng yī xiǔ wèi shě zài sù wèi xìn guò xìn wèi cì

这句话大意是:《穆天子传》曰:仲秋甲戌,天子东游,次雀梁,(一宿为舍,再宿为信,过信为次。

dù shū yú yǔ líng

这句话大意是:)蠹书于羽陵。

wèi bào shū dù chóng yīn yuē dù shū yě

这句话大意是:(谓暴书蠹虫,因曰蠹书也。

shèng xián jì yuē féng yí hóng nóng tóng xiāng dī shǒu lǐ rén fú bā dàn dé dào wèi shuǐ xiān hé bó

这句话大意是:《圣贤记》曰:冯夷,弘农潼乡堤首里人,服八石得道,为水仙河伯。

yòu yī shuō huá yīn rén bā yuè shàng gēng rì dù hé nì sǐ tiān dì shǔ wèi hé bó

这句话大意是:又一说,华阴人八月上庚日渡河溺死,天帝署为河伯。

jīng chǔ suì shí jì yuē bā yuè shí rì sì mín bìng yǐ zhū diǎn xiǎo ér tóu míng wéi tiān jiǔ yǐ yàn jí yě

这句话大意是:《荆楚岁时记》曰:八月十日,四民并以朱点小儿头,名为天灸,以厌疾也。

yòu yuē yǐ mián cǎi wèi yǎn míng náng chì sōng zǐ yǐ bā yuè náng chéng bǎi shù lù wèi yi fú hòu shì yǐ jīn báo wèi zhī dì xiāng xiǎng yí

这句话大意是:又曰:以绵采为眼明囊,赤松子以八月囊承柏树露为宜服,后世以金薄为之,递相饷遗。

xī jīng zá jì yuē gǔ pèi lán yún zài gōng shí bā yuè sì rì chū diāo fáng běi fāng zhú lín xià wéi qí shèng zhě zhōng nián yǒu fú fù zhě zhōng nián jí bìng

这句话大意是:《西京杂记》曰:贾佩兰云:"在宫时,八月四日出雕房北方竹林下围棋,胜者终年有福,负者终年疾病。

yòu yuē hàn zōng miào bā yuè yǐn zhòu yòng jiǔ shí láo

这句话大意是:又曰:汉宗庙八月饮酎,用九十牢。

wáng zǐ nián shí yí jì yuē hàn wǔ dì yǐ jì qiū zhī yuè fàn líng yì zhī zhōu wū lín chí zhī shàng qióng yè dá zhòu yǐ zhòu dá yè

这句话大意是:王子年《拾遗记》曰:汉武帝以季秋之月,泛灵鶂之舟于临池之上,穷夜达昼,以昼达夜。

wū guì tái zhī xià yǐ xiāng jīn wèi gōu suō rèn sī wèi lún yǐ dān lǐ wèi ěr bù yú xún diào yī bái jiāo cháng sān sì zhàng ruò dà shé wú lín jiá

这句话大意是:于桂台之下,以香金为钩,缩纫丝为轮,以丹鲤为饵,不逾旬,钓一白蛟,长三四丈,若大蛇,无鳞甲。

dì yuē fēi lóng yě

这句话大意是:帝曰:"非龙也。

wū shì fù tài guān wèi zhǎ ér ròu zǐ gǔ qīng xiāng měi wú lún zhào cì chén xià

这句话大意是:"于是付太官为鲊,而肉紫骨清,香美无伦,诏赐臣下。

shí yǐ shàng wèi shén gǎn suǒ huò hòu gèng bù dé

这句话大意是:时以上为神感所获,后更不得。

xù qí xié jì yuē hóng nóng shān shào bā yuè cháo rù huà shān jiàn yī tóng zǐ yǐ wǔ sè náng chéng qǔ bǎi yè xià lù lù jiē rú zhū zi yì yún chì sōng xiān shēng qǔ yǐ míng mù

这句话大意是:《续齐谐记》曰:弘农邓绍,八月朝入华山,见一童子,以五色囊承取柏叶下露,露皆如珠子,亦云赤松先生,取以明目。

jīn bā yuè cháo zuò yǎn míng náng xiàng cǐ yě

这句话大意是:今八月朝作眼明囊,象此也。

shān míng dé nán kāng jì yuē píng gù xiàn yǒu hú zhōng yǒu shí yàn fú zài hú zhōng měi zhì qiū shí yàn fēi míng rú hòu shí yě

这句话大意是:邓明德《南康记》曰:平固县有湖,中有石雁,浮在湖中,每至秋,石雁飞鸣如候时也。

zhuāng zi yuē shùn yǐ tiān xià ràng shàn juàn yuē yú lì wū yǔ zhòu zhī zhōng dōng rì yī pí máo xià rì yī gé chī chūn gēng zhǒng zú yǐ láo qiū shōu zhī zú yǐ xiū rì chū ér zuò rì rù ér xī xiāo yáo wū tiān dì zhī jiān hé yǐ tiān xià wèi zāi

现代白话:《庄子》曰:舜以天下让善卷,曰:"余立于宇宙之中,冬日衣皮毛,夏日衣葛𫄨,春耕种足以劳,秋收之足以休,日出而作,日入而息,逍遥于天地之间,凭什么天下为啊!

rù shēn shān mò zhī qí chù

这句话大意是:"入深山,莫知其处。

yòu yuē jīng zhī nán yǒu míng líng zhě yǐ wǔ bǎi suì wèi chūn wǔ bǎi suì wèi qiū

这句话大意是:又曰:荆之南有冥灵者,以五百岁为春,五百岁为秋。

shàng gǔ yǒu dà chūn zhě yǐ bā qiān suì wèi chūn bā qiān suì wèi qiū

这句话大意是:上古有大椿者,以八千岁为春,八千岁为秋。

guǎn zǐ yuē dōng fāng yuē suì xīng qí shí yuē chūn qí qì yuē fēng fēng shēng mù

这句话大意是:《管子》曰:东方曰岁星,其时曰春,其气曰风,风生木。

nán fāng yuē rì qí shí yuē xià qí qì yuē yáng yáng shēng huǒ

这句话大意是:南方曰日,其时曰夏,其气曰阳,阳生火。

xī fāng yuē chén qí shí yuē qiū qí qì yuē yīn yīn shēng jīn

这句话大意是:西方曰辰,其时曰秋,其气曰阴,阴生金。

běi fāng yuē yuè qí shí yuē dōng qí qì yuē hán hán shēng shuǐ

这句话大意是:北方曰月,其时曰冬,其气曰寒,寒生水。

guǎn zǐ yuē qiū sān yuè yǐ gēng xīn zhī rì fā wǔ zhèng

这句话大意是:《管子》曰:秋三月,以庚辛之日发五政;。

yī zhèng yuē jìn bó sài èr zhèng yuē wú jiàn wǔ bīng zhī rèn sān zhèng yuē shèn lǚ nóng qū jù shōu sì zhèng yuē bǔ quē sāi chè wǔ zhèng yuē xiū yuán qiáng jǐn mén lǘ

这句话大意是:一政曰禁博赛,二政曰无见五兵之刃,三政曰慎旅农,趋聚收,四政曰补缺塞坼,五政曰修垣墙,谨门闾。

wǔ zhèng xùn shí wǔ gǔ jiē rù yě

这句话大意是:五政徇时,五谷皆入也。

yòu yuē suì yǒu sì qiū chūn nóng shì jì chéng nóng fū fù sì tiě cǐ chūn zhī qiū

这句话大意是:又曰:岁有四秋:春农事既成,农夫赋耜铁,此春之秋;。

xià zhì cán kuàng zhī suǒ zuò cǐ xià zhī qiū

这句话大意是:夏至蚕纩之所作,此夏之秋;。

qiū chéng wǔ gǔ zhī suǒ huì cǐ wèi dà qiū

这句话大意是:秋成五谷之所会,此谓大秋;。

dōng yíng shì zhōng nǚ shì fǎng jì zhī suǒ zuò cǐ wèi dōng zhī qiū

这句话大意是:冬营室中,女事纺绩之所作,此谓冬之秋。

wén zi yuē rì yuè yù míng fú yún gài zhī cóng lán yù mào qiū fēng bài zhī

这句话大意是:《文子》曰:日月欲明,浮云盖之,藂兰欲茂,秋风败之。

yòu yuē zhèng shī wū qiū tài bái chū rù wú cháng

这句话大意是:又曰:政失于秋,太白出入无常。

wén zi yuē yīn chūn ér shēng yīn qiū ér shā suǒ shēng bù dé suǒ shā bù yuàn jí jǐ wū dào yǐ

现代白话:《文子》曰:因春而生,因秋而杀,所生不德,所杀不怨,即几于道了。

chūn qiū wú xīn shēng shā yǒu shí rén zhǔ wú wéi dāng fá bì dāng yuǎn wéi qí lǐ jìn hé qí dào

这句话大意是:(春秋无心,生杀有时,人主无为,当罚必当,远违其理,近合其道。

yòu yuē wéi shén huà wèi guì jīng zhì wèi shén

这句话大意是:又曰:唯神化为贵,精至为神。

jīng zhī suǒ dòng ruò chūn fēng zhī shēng qiū qì zhī shā

这句话大意是:精之所动,若春风之生,秋气之杀。

qí shēng yě xuān rán rú chūn wù de qí shēng

这句话大意是:(其生也,暄然如春物得其生;。

sǐ yě sù rán rú qiū wù zhōng wū sǐ

这句话大意是:死也,肃然如秋物终于死。

gù shēng bù qí bào sǐ wú guī yuàn shēng zhī sǐ zhī yǐ qí wú xīn yě

这句话大意是:故生不祈报,死无归怨,生之死之,以其无心也。

yōu qiú zi yuē qiū fēng chen lì zé cǎn rán duō qī

这句话大意是:《幽求子》曰:秋风晨厉,则惨然多凄。

bào pǔ zǐ yuē nán hǎi zhī zhōng xiāo qiū zhī shàng yǒu zì shēng huǒ

这句话大意是:《抱朴子》曰:南海之中,萧丘之上,有自生火。

huǒ cháng yǐ qiū qǐ ér qiū miè

这句话大意是:火常以秋起而秋灭。

zōu zǐ yuē qiū qǔ zuò yóu zhī huǒ

这句话大意是:《邹子》曰:秋取柞楢之火。

huái nán zǐ yuē chūn qì fā ér bǎi cǎo shēng zhèng de qiū ér wàn wù chéng shí

这句话大意是:《淮南子》曰:春气发而百草生,正得秋而万物成实。

yòu yuē chūn nǚ bēi qiū shì āi gǎn wù huà yǐ

现代白话:又曰:春女悲,秋士哀,感物化了。

yòu yuē zhì qiū sān yuè qīng nǚ nǎi chū jiàng shuāng xuě

这句话大意是:又曰:至秋三月,青女乃出,降霜雪。

qīng nǚ nǎi tiān shén qīng xiāo yù nǚ zhǔ shuāng xuě

这句话大意是:(青女,乃天神青霄玉女,主霜雪。

yòu yuē yī yè luò ér zhī tiān xià qiū

这句话大意是:又曰:一叶落而知天下秋。

yòu yuē tài yīn zhì qiū zé yù xiū bèi shàn bīng

这句话大意是:又曰:太阴治秋,则欲修备缮兵。

jīn dé duàn gē gù xiū bīng yě

这句话大意是:(金德断割,故修兵也。

yòu yuē mèng qiū zhī yuè xī gōng yù nǚ bái sè yī bái cǎi zhuàng bái zhōng

这句话大意是:又曰:孟秋之月,西宫御女白色,衣白采,撞白钟。

qí bīng yuè qí chù gǒu

这句话大意是:其兵钺,其畜狗。

bā yuè guān wèi qí shù zhè

这句话大意是:八月官尉,其树柘。

jiǔ yuè guān hou qí shù huái

这句话大意是:九月官候,其树槐。

yòu yuē qiū wèi ju zhě suǒ yǐ fāng wù yě

这句话大意是:又曰:秋为矩者,所以方物也。

yòu yuē jiǔ yuè shī zhèng sān yuè chūn fēng bù jì

这句话大意是:又曰:九月失政,三月春风不济。

jì zhǐ yě

这句话大意是:(济,止也。

yòu yuē shí zé yuē liù hé mèng chūn yǔ mèng qiū wèi hé zhòng chūn yǔ zhòng qiū wèi hé jì chūn yǔ jì qiū wèi hé mèng xià yǔ mèng dōng wèi hé zhòng xià yǔ zhòng dōng wèi hé jì xià yǔ jì dōng wèi hé

这句话大意是:又曰《时则》曰:六合:孟春与孟秋为合,仲春与仲秋为合,季春与季秋为合,孟夏与孟冬为合,仲夏与仲冬为合,季夏与季冬为合。

mèng chūn shǐ yíng mèng qiū shǐ suō

这句话大意是:孟春始盈,孟秋始缩;。

zhòng chūn shǐ chū zhòng qiū shǐ nèi

这句话大意是:仲春始出,仲秋始内;。

chū èr yuè bō zhí yě

这句话大意是:(出,二月播植也。

nèi bā yuè shōu liǎn yě

这句话大意是:内,八月收敛也。

jì chūn dà chū jì qiū dà nèi

这句话大意是:)季春大出,季秋大内;。

mèng xià shǐ huǎn mèng dōng shǐ jí

这句话大意是:孟夏始缓,孟冬始急;。

huǎn sì yuè yáng yán

这句话大意是:(缓,四月阳炎。

jí shí yuè hán sù

这句话大意是:急,十月寒肃。

zhòng xià zhì xiū zhòng dōng zhì duǎn

这句话大意是:)仲夏至修,仲冬至短;。

xià zhì běi jí dōng zhì nán jí

这句话大意是:(夏至北极,冬至南极。

jì xià dé bì jì dōng xíng bì

这句话大意是:)季夏德毕,季冬刑毕。

dé bì yáng shī qióng yě

这句话大意是:(德毕,阳施穷也。

xíng bì yīn shā jǐn yě

这句话大意是:刑毕,阴杀尽也。

yòu yuē xī fāng jīn yě qí dì shǎo hào qí zuǒ rù shōu zhí ju ér zhì qiū qí shén wèi tài bái

这句话大意是:又曰:西方金也,其帝少昊,其佐蓐收,执矩而治秋,其神为太白。

yòu yuē xī fāng zhī jí zì kūn lún jué liú shā chén yǔ xi zhì sān wēi zhī guó liú shā gài zài kūn lún zhī xī nán yě

这句话大意是:又曰:西方之极,自昆仑绝流沙沉羽,西至三危之国,(流沙盖在昆仑之西南也。

shí chéng jīn shì yǐn qì zhī mín bù sǐ zhī yě shǎo hào rù shōu zhī suǒ sī zhě wàn èr qiān lǐ

这句话大意是:)石城金室,饮气之民,不死之野,少昊蓐收之所司者,万二千里。

qí lìng yuē shěn yòng fǎ zhū bì gū bèi kòu zéi jìn jiān yá chì qún mù jǐn jī jù xiū chéng guō bǔ jué dòu sāi xī jìng è gōu dú yōng xī gǔ shǒu mén lǘ chén bīng jiǎ xuǎn bǎi guān zhū bù fǎ

这句话大意是:其令曰:审用法,诛必辜,备寇贼,禁奸邪,饬群牧,谨积聚,修城郭,补决窦,塞蹊径,遏沟渎,壅溪谷,守门闾,陈兵甲,选百官,诛不法。

yìng jīn duàn yě

这句话大意是:(应金断也。

hé guān zi yuē dǒu bǐng xi zhǐ tiān xià jiē qiū

这句话大意是:《鹖冠子》曰:斗柄西指,天下皆秋。

shī zi yuē qiū wèi lǐ xī fāng wèi qiū

这句话大意是:《尸子》曰:秋为礼,西方为秋。

qiū sù yě wàn wù mò bù sù jìng lǐ zhī zhì yě

这句话大意是:秋,肃也,万物莫不肃敬,礼之至也。

shāng zi yuē míng tè chūn shēng qiū sǐ chū ér mín shī shí

这句话大意是:《商子》曰:螟螣春生秋死,出而民失食。

jīn yī mín gēng ér bǎi rén shí yān míng tè dà yǐ

现代白话:今一民耕而百人食呢,螟螣大了。

lǚ shì chūn qiū yuē qiū zǎo hán dōng bì nuǎn

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:秋早寒,冬必暖。

chūn duō yǔ xià bì hàn

这句话大意是:春多雨,夏必旱。

tài xuán jīng yuē yǒu xī fāng yě qiū yě wù jiē chéng xiàng ér jiù yě

这句话大意是:《太玄经》曰:酉,西方也,秋也,物皆成象而就也。

yǒu xíng zé fù wū wú xíng gù yuē míng yě

这句话大意是:有形则复于无形,故曰冥也。

wèi wù zhōng suì

这句话大意是:(谓物终岁。

✦ You read 时序部·卷九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.