太平御览 · 李昉 · Chapter 278 of 1000

兵部·卷九

PinyinModern Translation
Size

biān jiāng

这句话大意是:○边将。

shǐ jì yuē li mù wèi zhào jiāng jū yàn mén bèi xiōng nú

这句话大意是:《史记》曰:李牧为赵将,居雁门备匈奴。

rì jī niú xiǎng shì jǐn fēng huǒ duō jiàn dié

这句话大意是:日击牛飨士,谨烽火,多间谍。

gǎn yǒu bǔ lǔ zhě zhǎn wáng yǐ wéi qiè dài zhī

这句话大意是:敢有捕虏者斩,王以为怯,代之。

xiōng nú shù lái fù shǐ mù jiāng mù yuē rú qián nǎi gǎn fèng lìng

这句话大意是:匈奴数来,复使牧将,牧曰:"如前,乃敢奉令。

wáng xǔ nuò

这句话大意是:"王许诺。

shù suì zhōng wú suǒ de hòu jìn bǎi jīn zhī shì wǔ wàn gòu xián zhě shí wàn dà pò xiōng nú

这句话大意是:数岁终无所得,后进百金之士五万,彀弦者十万,大破匈奴。

yòu yuē wén dì shí xiōng nú dà rù cháo nà shā běi dì dū wèi yǎng

这句话大意是:又曰:文帝时,匈奴大入朝那,杀北地都尉卬。

yīn áng

这句话大意是:(音昂。

dì yǐ wèn féng táng ān dé lián pō li mù wèi jiāng yě

这句话大意是:)帝以问冯唐:"安得廉颇、李牧为将也?

táng duì yuē chén wén shàng gǔ wáng zhě zhī qiǎn jiàng guì ér tuī gǔ yuē kǔn yǐ nèi zhě guǎ rén zhì zhī

这句话大意是:"唐对曰:"臣闻上古王者之遣将,跪而推毂,曰:阃以内者,寡人制之;。

kǔn yǐ wài zhě jiāng jūn zhì zhī

这句话大意是:阃以外者,将军制之。

jūn gōng jué shǎng jiē jué wū wài guī ér zòu zhī

这句话大意是:军功爵赏皆决于外,归而奏之。

cǐ fēi xū yán yě

这句话大意是:此非虚言也。

chén dà fù yán li mù zhī wèi zhào jiāng jū biān jūn shì zhī zū jiē zì yòng xiǎng shì shǎng cì jué wū wài bù cóng zhōng yù yě

这句话大意是:臣大父言李牧之为赵将,居边,军市之租皆自用飨士,赏赐决于外,不从中御也。

wěi rèn ér zé chéng gōng gù li mù nǎi néng de jǐn zhì néng xuǎn chē qiān sān bǎi chéng gòu qí wàn sān qiān pǐ bǎi jīn zhī shì shí wàn shì yǐ běi zhú chán yú dōng pò hú miè dàn lín xi yì qiáng qín nán zhī hán wèi

这句话大意是:委任而责成功,故李牧乃能得尽智能,选车千三百乘,彀骑万三千匹,百金之士十万,是以北逐单于,东破胡,灭澹林,西抑强秦,南支韩、魏。

dàng shì zhī shí zhào jǐ bà

这句话大意是:当是之时,赵几霸。

huì zhào wáng qiān lì qí mǔ chàng yě

这句话大意是:会赵王迁立,其母倡也。

wáng qiān lì nǎi yòng guō kāi chán zú zhū li mù lìng yán jù dài zhī

这句话大意是:王迁立,乃用郭开谗,卒诛李牧,令颜聚代之。

shì yǐ bīng pò shì běi wèi qín suǒ miè

这句话大意是:是以兵破士北,为秦所灭。

jīn chén qiè wén wèi shàng wèi yún zhōng shǒu qí jūn shì zū jǐn yǐ gěi shì zú chū sī yǎng qián wǔ rì yī shā niú xiǎng bīn kè jūn lì shè rén shì yǐ xiōng nú yuǎn bì bù jìn yún zhōng zhī sāi

这句话大意是:今臣窃闻魏尚为云中守,其军市租尽以给士卒,出私养钱,五日一杀牛,飨宾客军吏舍人,是以匈奴远避,不近云中之塞。

lǔ cháng yī rù shàng lǜ chē qí jī zhī suǒ shā shén zhòng

这句话大意是:虏尝一入,尚率车骑击之,所杀甚众。

fu shì zú jìn jiā rén zǐ qǐ tián zhōng cóng jūn ān zhī chǐ jí wǔ fú

这句话大意是:夫士卒尽家人子,起田中从军,安知尺籍伍符。

zhōng rì lì zhàn zhǎn shǒu bǔ lǔ shàng gōng mò fǔ yī yán bù xiāng yìng wén lì yǐ fǎ shéng zhī

这句话大意是:终日力战,斩首捕虏,上功莫府,一言不相应,文吏以法绳之。

qí shǎng bù xíng ér lì fèng fǎ bì yòng

这句话大意是:其赏不行,而吏奉法必用。

chén yú yǐ wéi bì xià fǎ tài míng shǎng tài qīng fá tài zhòng

这句话大意是:臣愚,以为陛下法太明,赏太轻,罚太重。

qiě yún zhōng shǒu wèi shàng zuò shàng gōng shǒu lǔ chà liù jí bì xià xià zhī lì xuē qí jué fá zhī

这句话大意是:且云中守魏尚坐上功首虏差六级,陛下下之吏,削其爵,罚之。

yóu cǐ yán zhī bì xià suī de lián pō li mù bù néng yòng

这句话大意是:由此言之,陛下虽得廉颇、李牧,不能用。

wén dì shuō shì rì lìng féng táng chí jié shè wèi shàng fù yǐ wéi yún zhōng shǒu ér bài táng wèi chē qí dū wèi

这句话大意是:"文帝说,是日令冯唐持节赦魏尚,复以为云中守,而拜唐为车骑都尉。

yòu yuē wǔ dì yǐ lǐ guǎng wèi wèi yāng wèi wèi ér chéng bù shí yì wèi cháng lè wèi wèi

这句话大意是:又曰:武帝以李广为未央卫尉,而程不识亦为长乐卫尉。

bù shí gù yǔ guǎng jù cháng zhūn biān ér guǎng xíng wú bù wǔ háng zhèn jiù shàn shuǐ cǎo zhūn shè zhǐ rén rén zì biàn bù jī diāo dòu yǐ zì wèi

这句话大意是:不识故与广俱尝屯边,而广行无部伍行阵,就善水草屯,舍止,人人自便,不击刁斗以自卫。

mò fǔ shěng yuē shù wén jí shì rán yì yuǎn chì hou wèi cháng yù hài

这句话大意是:莫府省约束文籍事,然亦远斥候,未尝遇害。

chéng bù shí zhèng bù qǔ háng wǔ yíng zhèn jī dāo dòu shì lì lǐ jūn bù zhì míng jūn bù dé xiū xī rán yì wèi cháng yù hài

这句话大意是:程不识正部曲行伍营阵、击刀斗,士吏理军簿至明,军不得休息,然亦未尝遇害。

bù shí yuē lǐ guǎng jūn jí jiǎn yì rán lǔ zú fàn zhī wú yǐ jìn yě

这句话大意是:不识曰:"李广军极简易,然虏卒犯之,无以禁也;。

ér qí shì zú yì yì lè xián lè wèi zhī sǐ

这句话大意是:而其士卒亦佚乐,咸乐为之死。

wǒ jūn suī fán rǎo rán dí yì bù dé fàn wǒ

这句话大意是:我军虽烦扰,然敌亦不得犯我。

shì shí hàn biān jùn lǐ guǎng chéng bù shí jiē wèi míng jiàng rán xiōng nú wèi guǎng shì zú yì duō lè cóng guǎng ér kǔ chéng bù shí

这句话大意是:"是时汉边郡李广、程不识皆为名将,然匈奴畏广,士卒亦多乐从广而苦程不识。

hàn shū yuē huang cuò shàng yán bīng shì yuē zì gāo hòu yǐ lái lǒng xī sān kùn wū xiōng nú fēi lǒng xī zhī mín yǒu yǒng qiè nǎi jiāng lì zhī zhì qiǎo zhuō yì yě

这句话大意是:《汉书》曰:晃错上言兵事曰:"自高后以来,陇西三困于匈奴,非陇西之民有勇怯,乃将吏之制巧拙异也。

gù bīng fǎ yuē yǒu bì shèng zhī jiāng wú bì shèng zhī mín

这句话大意是:故兵法曰:有必胜之将,无必胜之民。

yáo cǐ guān zhī ān biān jìng lì gōng míng zài wū liáng jiàng bù kě bù zé yě

这句话大意是:繇此观之,安边境,立功名,在于良将,不可不择也。

yòu yuē zhào chōng guó zòu yuē cóng jīn jǐn sān yuè lǔ mǎ léi yù bì bù gǎn juān qī zǐ yú tā zhǒng zhōng shè hé ér lái wèi kòu

这句话大意是:又曰:赵充国奏曰:"从今尽三月,虏马羸瘐,必不敢捐妻子于他种中,涉河而来为寇。

shì chén zhī yú jì suǒ yǐ dù lǔ qiě bì wǎ jiě qí chù bù zhàn ér zì pò zhī cè yě

这句话大意是:是臣之愚计,所以度虏且必瓦解其处,不战而自破之策也。

yòu yuē zhāng ān shì zhǎng zǐ qiān qiū wèi zhōng láng jiàng jiàng bīng suí dù liáo jiāng jūn fàn míng you jī wū huán

这句话大意是:又曰:张安世长子千秋为中郎将,将兵随度辽将军范明友击乌桓。

hái yè dà jiàng jūn guāng wèn qiān qiū zhàn zhèn fāng lüè shān chuān xíng shì

这句话大意是:还,谒大将军光,问千秋战阵方略,山川形势。

qiān qiū kǒu duì bīng shì huà dì chéng tú wú suǒ wàng shī

这句话大意是:千秋口对兵事,画地成图,无所忘失。

hòu hàn shū yuē dòu xiàn jù zhū zì qiú jī xiōng nú yǐ shú sǐ

这句话大意是:《后汉书》曰:窦宪惧诛,自求击匈奴以赎死。

huì nán chán yú qǐng bīng běi fá nǎi bài xiàn chē qí jiāng jūn jīn yìn zǐ shòu guān shǔ yī sī kōng yī zhǔn yě

这句话大意是:会南单于请兵北伐,乃拜宪车骑将军,金印紫绶,官属依司空,(依,准也。

zhǎng yī rén qiān dàn yuàn shǔ èr shí jiǔ lìng shǐ jí yù shǔ sān shí èr rén

这句话大意是:长一人,千石,掾属二十九,令史及御属三十二人。

jiàn xù hàn zhì

这句话大意是:见《续汉志》。

yǐ zhí jīn wú gěng bǐng wèi fù fā běi jūn wǔ xiào hàn yǒu nán běi jūn běi jūn zhōng hóu yī rén liù bǎi shí zhǎng lín wǔ yíng

现代白话:)以执金我耿秉为副,发北军五校、(汉有南北军,北军中侯一人,六百石,掌临五营。

lí yáng yōng yíng yuán biān shí èr jùn qí shì hàn guān yí yuē guāng wǔ zhōng xīng yǐ yōu jì bīng zhōu bīng qí kè dìng tiān xià gù wū lí yáng lì yíng yǐ yè zhě jiān zhī

这句话大意是:)黎阳、雍营、缘边十二郡骑士,(《汉官仪》曰:光武中兴,以幽、冀、并州兵骑克定天下,故于黎阳立营以谒者监之。

yòu yuē fú fēng jùn wèi bù zài yōng xiàn yǐ liáng zhōu jìn qiāng shù fàn sān fǔ jiàng bīng wèi hù gù sú chēng yōng yíng

这句话大意是:又曰:扶风郡尉部在雍县,以凉州近羌数犯三辅,将兵卫护,故俗称雍营。

jí qiāng hú bīng chū sài

这句话大意是:)及羌胡兵出塞。

míng nián xiàn yǔ bǐng gè jiāng sì qiān jì jí nán xiōng nú zuǒ gǔ lí wáng shī zǐ shī zi qí míng yě

这句话大意是:明年,宪与秉各将四千骑及南匈奴左谷蠡王师子(狮子,其名也。

wàn qí chū shuò fāng jī lù sāi nán chán yú zhūn tú hé zhūn tú hé chán yú míng

这句话大意是:)万骑出朔方鸡鹿塞,南单于屯屠河,(屯屠河,单于名。

jiāng wàn yú qí chū mǎn yí gǔ dù liáo jiāng jūn shān hóng dèng yǔ shǎo zǐ

这句话大意是:)将万馀骑出满夷谷,度辽将军邓鸿(邓禹少子。

jí yuán biān yì cóng qiāng hú bā qiān jì yǔ zuǒ xián wáng ān guó wàn qí chū gù yáng sāi gù yáng zài wǔ yuán jùn

这句话大意是:)及缘边义从羌胡八千骑,与左贤王安国万骑出棝阳塞,(棝阳在五原郡。

gù yīn gù

这句话大意是:棝音固。

jiē huì zhuō jùn shān

这句话大意是:)皆会涿郡山。

xiàn fēn qiǎn fù xiào wèi yán pán sī mǎ gěng kuí gěng tán jiāng zuǒ gǔ lí wáng shī zǐ yòu hū yǎn wáng xū zǐ děng hū yǎn qí hào yīn yǐ wéi xìng xiōng nú guì zhǒng yě

这句话大意是:宪分遣副校尉阎盘、司马耿夔、耿谭将左谷蠡王师子、右呼衍王须訾等,(呼衍其号,因以为姓,匈奴贵种也。

jīn hū yán xìng shì qí hòu

这句话大意是:今呼延姓是其后。

xū zǐ míng

这句话大意是:须訾,名。

jīng qí wàn yú yǔ běi chán yú zhàn wū jī luò shān dà pò zhī lǔ zhòng bēng kuì chán yú dùn zǒu zhuī jī zhū bù suì lín sī qú běi dī dī hǎi

这句话大意是:)精骑万馀,与北单于战于稽落山,大破之,虏众崩溃,单于遁走,追击诸部,遂临私渠北鞮鞮海。

xiōng nú zhōng hǎi míng

这句话大意是:(匈奴中海名。

zhǎn míng wáng yǐ xià wàn sān qiān jí huò shēng kǒu mǎ niú yáng tuó tuó bǎi yú wàn tóu

这句话大意是:)斩名王已下万三千级,获生口马牛羊橐驼百馀万头。

wū shì wēn dú xū rì zhú wēn wú fu qú wáng yì dī děng bā shí yī bù lǜ jiàng zhě qián hòu èr shí yú wàn rén

现代白话:于是温犊须、日逐、温我、夫渠王抑鞮等八十一部率降者,前后二十馀万人。

xiàn bǐng suì dēng yàn rán shān qù sāi sān qiān yú lǐ kè shí lè gōng jì hàn wēi dé lìng bān gù zuò míng

这句话大意是:宪、秉遂登燕然山,去塞三千馀里,刻石勒功,纪汉威德,令班固作铭。

yòu yuē mǎ yuán tǎo wǔ xī mán jūn cì xià juàn xià juàn xiàn míng shǔ cháng shā guó gù chéng jīn chén zhōu yuán líng xiàn

这句话大意是:又曰:马援讨五溪蛮,军次下隽,(下隽,县名,属长沙国,故城今辰州沅陵县。

juàn yīn zì yǎn fǎn

这句话大意是:隽音字兖反。

yǒu liǎng dào kě rù cóng hú tóu zé lù jìn ér shuǐ xiǎn hú tóu shān míng yě jīn zài chén zhōu yuán líng dōng

这句话大意是:)有两道可入,从壶头则路近而水险,(壶头,山名也,今在辰州沅陵东。

wǔ líng jì yuē cǐ shān tóu yǔ dōng hǎi fāng hú shān xiāng shì shén xiān duō suǒ yóu jí yīn míng hú tóu shān yě

这句话大意是:《武陵记》曰:此山头与东海方壶山相似,神仙多所游集,因名壶头山也。

cóng chōng zé tu yí ér yùn yuǎn chōng xiàn míng shǔ wǔ líng jùn

这句话大意是:)从充则涂夷而运远(充,县名,属武陵郡。

chōng yīn chāng róng fǎn

这句话大意是:充,音昌容反。

dì chū yǐ wéi yí

这句话大意是:)帝初以为疑。

jí jūn zhì gěng shū yù cóng chōng dào yuán yǐ wéi qì rì fèi liáng bù rú jìn hú tóu è qí hóu yān è chí yě

这句话大意是:及军至,耿舒欲从充道,援以为弃日费粮,不如进壶头,搤其喉咽,(搤,持也。

chōng zéi zì pò

这句话大意是:)充贼自破。

yǐ shì shàng zhī dì cóng yuán cè

这句话大意是:以事上之,帝从援策。

sān yuè jìn yíng hú tóu

这句话大意是:三月,进营壶头。

zéi chéng gāo shǒu ài shuǐ jí chuán bù dé shàng

这句话大意是:贼乘高守隘,水疾,船不得上。

huì shǔ shén shì zú duō jí sǐ yuán yì zhōng bìng suì kùn nǎi chuān àn wèi shì yǐ bì yán qì

这句话大意是:会暑甚,士卒多疾死,援亦中病,遂困,乃穿岸为室,以避炎气。

wǔ líng jì yuē hú tóu shān biān yǒu shí kū jí yuán suǒ shì yě

这句话大意是:(《武陵记》曰:壶头山边有石窟,即援所室也。

shì nèi yǒu de rú bǎi hú chuán dà yún shì yuán zhī yú líng yě

这句话大意是:室内有地如百斛船大,云是援之馀灵也。

zéi měi shēng xiǎn gǔ zào yuán zhé yè zú yǐ guān zhī zuǒ yòu āi qí zhuàng yì mò bù wèi zhī liú tì

这句话大意是:)贼每升险鼓噪,援辄曳足以观之,左右哀其壮意,莫不为之流涕。

yòu yuē chū mǎ yuán jūn hái jiāng zhì gù rén duō yíng láo zhī píng líng rén mèng jì míng yǒu jì móu wū zuò hè yuán yuán wèi zhī yuē wú wàng zǐ yǒu shàn yán fǎn tóng zhòng rén yé

现代白话:又曰:初,马援军还,将至,故人多迎劳之,平陵人孟冀,名有计谋,于坐贺援,援谓之曰:"我望子有善言,反同众人耶?

xī fú bō jiāng jūn lù bó dé kāi zhì qī jùn cái fēng shù bǎi hù

这句话大意是:昔伏波将军路博德开置七郡,裁封数百户;。

hàn shū yuē píng nán yuè yǐ wéi nán hǎi cāng wú yù lín hé pǔ jiāo zhǐ jiǔ zhēn rì nán zhū yá dān ěr jiǔ jùn jīn cǐ yán qī jùn zé yǔ qián shū bù tóng yě

这句话大意是:(《汉书》曰:平南越以为南海、苍梧、郁林、合浦、交阯、九真、日南、朱崖、儋耳九郡,今此言七郡,则与前书不同也。

jīn wǒ wēi láo wěi xiǎng dà xiàn gōng báo shǎng hòu hé yǐ néng cháng jiǔ hu

现代白话:)今我微劳,猥飨大县,功薄赏厚,凭什么能长久吗?

xiān shēng xī yòng xiāng jì

这句话大意是:先生奚用相济?

jì yuē yú bù jí

这句话大意是:"冀曰:愚不及。

yuán yuē fāng jīn xiōng nú wū huán shàng rǎo běi biān yù zì qǐng jī zhī

这句话大意是:"援曰:"方今匈奴、乌桓尚扰北边,欲自请击之。

nán ér yào dāng sǐ wū biān yě yǐ mǎ gé guǒ shī hái zàng ěr hé néng wò chuáng shàng zài ér nǚ zǐ shǒu zhōng yé

这句话大意是:男儿要当死于边野,以马革裹尸还葬耳,何能卧床上在儿女子手中耶?

jì yuē liàng wèi liè shì dāng rú cǐ yǐ

现代白话:"冀曰:"谅为烈士,当如此了。

yòu yuē shān xùn zú guān lì rén qiāng hú ài xī dàn xī lín zhě rì shù qiān rén

这句话大意是:又曰:邓训卒官,吏人羌胡爱惜,旦夕临者日数千人。

róng sú fù mǔ sǐ chǐ bēi qì jiē qí mǎ gē hū

这句话大意是:戎俗父母死,耻悲泣,皆骑马歌呼。

zhì wén xùn zú mò bù hǒu hào huò yǐ dāo zì gē yòu shā qí quǎn mǎ niú yáng yuē shān shǐ jūn yǐ sǐ wǒ cáo yì jù sǐ ěr

这句话大意是:至闻训卒,莫不吼号,或以刀自割,又杀其犬马牛羊,曰:"邓使君已死,我曹亦俱死耳。

qián wū huán lì shì jiē bēn zǒu dào lù xun wǎng wū huán xiào wèi shí lì shì yě

这句话大意是:"前乌桓吏士皆奔走道路,(训往乌桓校尉时吏士也。

zhì kōng chéng guō

这句话大意是:)至空城郭。

lì zhí bù tīng yǐ zhuàng bái xiào wèi xú yàn

这句话大意是:吏执不听,以状白校尉徐傿。

tàn xī yuē cǐ yì yě

这句话大意是:叹息曰:"此义也。

yàn yīn yú jiàn fǎn

这句话大意是:"(傿音于建反。

nǎi shì zhī

这句话大意是:)乃释之。

suì jiā jiā wèi xun lì cí měi yǒu jí bìng zhé qǐng dǎo qiú fù

这句话大意是:遂家家为训立祠,每有疾病,辄请祷求福。

yòu yuē dòu gù fù chū yù mén jī xī yù

这句话大意是:又曰:窦固复出玉门,击西域。

zhào gěng bǐng jí qí wèi liú zhāng jiē qù fú chuán yǐ shǔ gù zhuān jiàng bīng zhě bìng yǒu fú chuán nǐ hé zhī qǔ xìn

这句话大意是:诏耿秉及骑尉刘张皆去符传以属固,(专将兵者并有符传拟合之取信。

jīn qù jié zhě jiē gù zhī jié dù yě

这句话大意是:今去节者皆固之节度也。

gù suì pò bái shān jiàng chē shī

这句话大意是:)固遂破白山,降车师。

yòu yuē cài róng shǐ zhāo hū xiān bēi shì yǐ cái lì

这句话大意是:又曰:蔡肜使招呼鲜卑,示以财利。

qí dà dū hù piān hé xiān bēi míng yě

这句话大意是:其大都护偏何(鲜卑名也。

qiǎn shǐ fèng xiàn yuàn de guī huà róng wèi nà shǎng cì shāo fù qīn fù

这句话大意是:)遣使奉献,愿得归化,肜慰纳赏赐,稍复亲附。

qí yì zhǒng mǎn lí gāo gōu lí zhī shǔ suì luò yì kuǎn sāi shàng diāo qiú hǎo mǎ dì zhé bèi qí shǎng cì

这句话大意是:其异种满离、高句骊之属,遂骆驿款塞,上貂裘好马,帝辄倍其赏赐。

qí hòu piān hé yì luò zhū háo bìng guī yì yuàn zì xiào

这句话大意是:其后偏何邑落诸豪并归义,愿自效。

róng yuē shěn yù lì gōng dāng guī jī xiōng nú zhǎn sòng tóu shǒu nǎi xìn ěr

这句话大意是:肜曰:"审欲立功,当归击凶奴,斩送头首乃信耳。

piān hé děng jiē yǎng tiān zhǐ xīn yuē bì zì xiào

这句话大意是:"偏何等皆仰天指心曰:"必自效!

jí jī xiōng nú zuǒ yī zhì zǐ bù zhǎn shǒu èr qiān yú jí chí tóu yì jùn

这句话大意是:"即击匈奴左伊祑訾部,斩首二千馀级,持头诣郡。

qí hòu suì suì xiāng gōng zhé sòng shǒu jí

这句话大意是:其后岁岁相攻,辄送首级。

yòu yuē wū huán xiān bēi zhuī sī cài róng wú jǐ měi cháo hè jīng shī cháng guò zhǒng bài yè yǎng tiān hào qì nǎi qù

这句话大意是:又曰:乌桓、鲜卑追思蔡肜无己,每朝贺京师,常过冢拜谒,仰天号泣乃去。

liáo dōng lì rén wèi lì cí sì shí fèng jì yān

现代白话:辽东吏人为立祠,四时奉祭呢。

yòu yuē gěng gōng yǐ shū lè chéng páng yǒu jiàn shuǐ kě gù wǔ yuè nǎi yǐn bīng jù zhī

这句话大意是:又曰:耿恭以疏勒城旁有涧水可固,五月,乃引兵据之。

qī yuè xiōng nú fù gōng gōng mù xiān dēng shù qiān rén zhí chí zhī hú jì sàn zǒu xiōng nú suì yú chéng xià yōng jué jiàn shuǐ

这句话大意是:七月,匈奴复攻,恭募先登数千人直驰之,胡骑散走,匈奴遂于城下拥绝涧水。

gōng wū chéng zhōng chuān jǐng shí wǔ zhàng bù dé shuǐ lì shì kě fá zé mǎ fèn zhī ér yǐn zhī

这句话大意是:恭于城中穿井十五丈不得水,吏士渴乏,笮马粪汁而饮之。

zé wèi yā zé yě

这句话大意是:(笮,谓压笮也。

gōng yǎng tàn yuē wén xī èr shī jiāng jūn bá pèi dāo cì shān fēi quán yǒng chū

这句话大意是:)恭仰叹曰:"闻昔贰师将军拔佩刀刺山,飞泉涌出;。

èr shī dà yuān zhōng chéng míng

这句话大意是:(贰师,大宛中城名。

xī wǔ dì shí shǐ lǐ guǎng lì dài dà yuān zhì èr shī chéng yīn yǐ wéi hào

这句话大意是:昔武帝时,使李广利代大宛至贰师城,因以为号。

jīn hàn dé shén míng qǐ yǒu qióng zāi

现代白话:)今汉德神明,岂有穷啊!

nǎi zhěng yī fú xiàng jǐng zài bài wèi lì shì dǎo

这句话大意是:"乃整衣服向井再拜,为吏士祷。

yǒu qǐng shuǐ quán bēn chū zhòng jiē chēng wéi wàn suì

这句话大意是:有顷,水泉奔出,众皆称为万岁。

nǎi lìng lì shì yáng shuǐ yǐ shì lǔ

这句话大意是:乃令吏士扬水以示虏。

yòu yuē guāng wǔ zhì jì wén hán dān bīng fāng dào guāng wǔ jiàng yù nán guī zhào guān shǔ jì yì

这句话大意是:又曰:光武至蓟,闻邯郸兵方到,光武将欲南归,召官属计议。

gěng yǎn yuē jīn bīng cóng nán lái bù kě nán xíng

这句话大意是:耿弇曰:"今兵从南来,不可南行。

yú yáng tài shǒu péng chǒng gōng zhī yì rén

这句话大意是:渔阳太守彭宠,公之邑人;。

chǒng nán yáng wǎn rén yě

这句话大意是:(宠,南阳宛人也。

shàng gǔ tài shǒu jí yǎn fù yě

这句话大意是:)上谷太守,即弇父也。

fā cǐ liǎng jùn kòng xián wàn qí hán dān bù zú lǜ yě

这句话大意是:发此两郡,控弦万骑,邯郸不足虑也。

guāng wǔ guān shǔ fù xīn jiē bù kěn yuē sǐ shàng nán shǒu nài hé běi xíng rù náng zhōng

这句话大意是:"光武官属腹心皆不肯,曰:"死尚南首,奈何北行入囊中?

guāng wǔ zhǐ yǎn yuē shì wǒ běi dào zhǔ rén yě

这句话大意是:"光武指弇曰:"是我北道主人也。

yòu yuē gěng kuí wèi dà jiàng jūn zuǒ xiào wèi

这句话大意是:又曰:耿夔为大将军左校尉。

jiāng qí bā bǎi chū jū yán sāi zhí bèn běi chán yú tíng wū jīn wēi shān zhǎn yān zhī míng wáng yǐ xià wǔ qiān yú jí chán yú yǔ shù qí tuō wáng jǐn huò qí xiōng nú zhēn bǎo cái chù qù sāi wǔ qiān yú lǐ ér hái zì hàn chū shī suǒ wèi cháng zhì yě

这句话大意是:将骑八百,出居延塞,直奔北单于庭,于金微山斩阏氏、名王已下五千馀级,单于与数骑脱亡,尽获其匈奴珍宝财畜,去塞五千馀里而还,自汉出师所未尝至也。

yòu yuē bān chāo zài shū lè jiāng hái zhōng guó shū lè jǔ guó yōu kǒng

这句话大意是:又曰:班超在疏勒,将还中国,疏勒举国忧恐。

qí dū wèi lí yǎn yuē hàn shǐ qì wǒ wǒ bì fù wèi qiū cí suǒ miè ěr

这句话大意是:其都尉黎弇曰:"汉使弃我,我必复为龟兹所灭耳。

chéng bù rěn jiàn hàn shǐ qù

这句话大意是:诚不忍见汉使去。

yīn yǐ dāo zì jǐng

这句话大意是:"因以刀自刭。

chāo hái zhì yú tián wáng hóu yǐ xià jiē hào qì yuē yī hàn shǐ rú fù mǔ chéng bù kě qù

这句话大意是:超还至于窴,王侯以下皆号泣曰:"依汉使如父母,诚不可去。

hù bào chāo mǎ jiǎo bù dé suǒ xíng

这句话大意是:"互抱超马脚,不得所行。

chāo kǒng yú tián zhōng bù tīng qí dōng yòu yù suì běn zhì nǎi gèng hái shū lè

这句话大意是:超恐于寘终不听其东,又欲遂本志,乃更还疏勒。

shū lè liǎng chéng zì chāo qù hòu fù jiàng qiū cí ér yǔ wèi tóu lián bīng

这句话大意是:疏勒两城自超去后,复降龟兹,而与尉头连兵。

wèi tóu guó jū wèi tóu gǔ qù cháng ān bā qiān liù bǎi wǔ shí lǐ nán yǔ shū lè jiē yī fú lèi wū sūn yě

这句话大意是:(尉头国居尉头谷,去长安八千六百五十里,南与疏勒接,衣服类乌孙也。

chāo bǔ zhǎn fǎn zhě jī pò wèi tóu

这句话大意是:)超捕斩反者,击破尉头。

yòu yuē duàn jiǒng pò qiāng qióng shān shēn gǔ zhī zhōng zhǎn qí qú shī yǐ xià wàn jiǔ qiān jí huò niú mǎ luó lǘ zhān qiú lú zhàng shí wù bù kě shèng shǔ

这句话大意是:又曰:段颎破羌穷山深谷之中,斩其渠师以下万九千级,获牛马骡驴毡裘庐帐什物不可胜数。

yòu yuē guō liáng zì gōng wén

这句话大意是:又曰:郭凉,字公文。

qì lì zhuàng měng suī wǔ jiàng rán tōng jīng shū duō zhì lüè yóu xiǎo biān shì yǒu míng běi fāng

这句话大意是:气力壮猛,虽武将,然通经书,多智略,尤晓边事,有名北方。

yòu yuē zhāng huàn qián wèi dù liáo jiāng jūn yǔ duàn jiǒng zhēng jī qiāng yì bù xiāng píng

这句话大意是:又曰:张奂,前为度辽将军,与段颎争击羌,意不相平。

jí yǐng wèi sī lì yù zhú huàn guī dūn huáng jiāng hài zhī

这句话大意是:及颖为司隶,欲逐奂归敦煌,将害之。

huàn yōu jù zòu jì xiè yuē xiǎo rén bù míng dé guò zhōu jiāng qiān lǐ wěi mìng yǐ qíng xiāng guī

现代白话:奂忧惧,奏记谢曰:"品行较差的人不明,得过州将,千里委命,以情相归。

yòu yuē liú yān chuán yuē bài zhāng lǔ zhèn yí zhōng láng jiàng lǐng hàn níng tài shǒu tōng qí gòng xiàn

现代白话:又曰:《刘呢传》曰:"拜张鲁镇夷中郎将,领汉宁太守,通其贡献。

xiè chéng hòu hàn shū yuē zāng mín yǒu gàn shì cái dá yú cóng zhèng tǎo zéi yǒu gōng bài yì láng

这句话大意是:谢承《后汉书》曰:臧旻有干事才,达于从政,讨贼有功,拜议郎。

hái jīng shī jiàn tài wèi yuán féng wèn qí xī yù zhū guó tǔ de fēng sú rén wù zhǒng shù mín jù dá xī chén qí zhuàng shǒu huà dì xíng

这句话大意是:还京师,见太尉袁逢,问其西域诸国土地风俗,人物种数,旻具答,悉陈其状,手画地形。

féng qí qí cái tàn xī yán suī bān gù zuò xī yù chuán hé yǐ guò cǐ

现代白话:逢奇其才,叹息言:"虽班固作《西域传》,凭什么过此!

dōng guān hàn jì yuē huáng xiāng wèi shàng shū xiǎo xí biān shì měi xíng jūn diào dù dòng de shì zhōng

这句话大意是:《东观汉记》曰:黄香为尚书,晓习边事,每行军调度动,得事中。

shàng zhī qí qín shù jiā shǎng cì

这句话大意是:上知其勤,数加赏赐。

wèi zhì yuē guàn qiū jiǎn zì zhòng gōng

这句话大意是:《魏志》曰:毌丘俭,字仲恭。

yǒu gàn cè wèi yōu zhōu cì shǐ dù liáo jiāng jūn

这句话大意是:有干策,为幽州刺史、度辽将军。

jiǎn yǐ gāo jù mǎ lì shù pàn shuài jūn chū xuán tú tǎo zhī

这句话大意是:俭以高句〈马丽〉数叛,帅军出玄菟讨之。

gōu lí wáng gōng jiāng bù qí sān wàn nì jūn suí liú shuǐ shàng dà zhàn gōng lián bài zǒu

这句话大意是:句骊王宫将步骑三万,逆军随流水上,大战,宫连败走。

suì shù mǎ xuán chē dēng jiǔ dōu shān zhǎn huò shǒu lǔ yǐ qiān shù

这句话大意是:遂束马悬车,登九都山,斩获首虏以千数。

xuán tú tài shǒu wáng qí guò wò jū qiān yú lǐ zhì sù shèn jiè kè shí jì gōng kān wán dōu zhī shān

这句话大意是:玄菟太守王颀过沃沮千余里,至肃慎界,刻石记功,刊丸都之山。

wú zhì yuē sūn xīn zì gōng lǐ

这句话大意是:《吴志》曰:孙歆,字公礼。

wèi biān jiāng shù shí nián shàn yǎng shì zú de qí sǐ lì

这句话大意是:为边将数十年,善养士卒,得其死力。

jiàng shuài xìng míng jǐn jù shi zhī suǒ wèn xián duì

这句话大意是:将帅姓名,尽具识之,所问咸对。

shēn cháng bā chǐ yí mào dōu yǎ

这句话大意是:身长八尺,仪貌都雅。

quán huān yuè yuē wú jiǔ bú jiàn gōng lǐ bù tú jìn yì nǎi rú cǐ

现代白话:权欢悦曰:"我久不见公礼,不图进益乃如此。

hòu wèi shū yuē wéi zhēn

这句话大意是:《后魏书》曰:韦珍。

gāo zǔ chū mán shǒu huán dàn guī kuǎn yǐ wéi dōng jīng zhōu cì shǐ

这句话大意是:高祖初,蛮首桓诞归款,以为东荆州刺史。

lìng zhēn wèi shǐ yǔ dàn zhāo wèi zhū mán zhēn zì xuán hù xi rù sān bǎi yú lǐ zhì tóng bǎi shān qióng lín huái yuán xuān yáng ēn zé mò bù fù jiàng

这句话大意是:令珍为使,与诞招慰诸蛮,珍自悬瓠西入三百馀里,至桐栢山,穷临淮源,宣扬恩泽,莫不附降。

huái yuán jiù yǒu cí táng mán sú héng yòng rén jì zhī

这句话大意是:淮源旧有祠堂,蛮俗恒用人祭之。

zhēn nǎi xiǎo gào yuē tiān dì míng líng jí shì mín zhī fù mǔ qǐ yǒu fù mǔ gān zǐ ròu wèi

这句话大意是:珍乃晓告曰:"天地明灵,即是民之父母,岂有父母甘子肉味!

zì jīn yǐ hòu xī yi yǐ jiǔ fǔ dài yòng

这句话大意是:自今已后,悉宜以酒脯代用。

qún mán cóng yuē zhì jīn xíng zhī

这句话大意是:"群蛮从约,至今行之。

fán suǒ zhāo xiáng qī wàn yú hù zhì jùn xiàn ér hái

这句话大意是:凡所招降七万馀户,置郡县而还。

yǐ fèng shǐ chēng zhǐ chú zuǒ jiāng jūn lè líng zhèn jiāng cì jué bà chéng zi

这句话大意是:以奉使称旨,除左将军、乐陵镇将,赐爵霸城子。

yòu yuē li chóng xíng liáng zhōu cì shǐ

这句话大意是:又曰:李崇行梁州刺史。

shí ba qiū rǎo dòng zhào chóng yǐ jiāng jūn jīng zhōu cì shǐ zhèn shàng luò chì fā shǎn qín èr zhōu bīng sòng chóng zhì

这句话大意是:时巴丘扰动,诏崇以将军荆州刺史镇上洛,敕发陕、秦二州兵送崇至。

cí yuē biān rén shī hé běn yuàn cì shǐ fèng zhào dài zhī zì rán yì tiè

这句话大意是:辞曰:"边人失和,本怨刺史,奉诏代之,自然易帖。

dàn xū yī xuān zhào zhǐ ér yǐ bù láo fā bīng zì fáng shǐ huái jù yě

这句话大意是:但须一宣诏旨而已,不劳发兵自防,使怀惧也。

gāo zǔ cóng zhī

这句话大意是:"高祖从之。

yòu yuē yǔ wén cè xíng suí zhōu shì

这句话大意是:又曰:宇文测行绥州事。

měi suì hé bīng hé hòu tū jué jí lái kòu lüě yú shì cháng yù qiǎn jū rén rù chéng bǎo yǐ bì zhī

这句话大意是:每岁河冰合后,突厥即来寇掠,于是常预遣居人入城堡以避之。

cè zhì jiē lìng ān dǔ rú jiù nǎi wū yào lù shù bǎi chù bìng duō jī chái réng yuǎn chì hou zhī qí dòng jìng shì nián shí èr yuè tū jué cóng lián gǔ rù kòu zhì jiè shù shí lǐ cè mìng jī chái zhī chù yī shí zòng huǒ

这句话大意是:测至,皆令安堵如旧,乃于要路数百处,并多积柴,仍远斥候,知其动静,是年十二月,突厥从连谷入寇,至界数十里,测命积柴之处一时纵火。

tū jué wèi yǒu dà jūn zhì jù ér dùn zǒu zì xiāng róu jiàn wěi qì zá chù jí zī zhòng bù kě shèng shǔ

这句话大意是:突厥谓有大军至,惧而遁走,自相蹂践,委弃杂畜及辎重不可胜数。

cè xú lǜ suǒ bù shōu zhī fēn gěi bǎi xìng

这句话大意是:测徐率所部收之,分给百姓。

zì shì tū jué bù gǎn fù zhì cè yīn qǐng zhì shù bīng yǐ bèi zhī

这句话大意是:自是突厥不敢复至,测因请置戍兵以备之。

suí shū yuē dì yǐ xuē shì xióng wèi yù mén dào héng jūn dà jiàng jūn yǔ tū jué qǐ mín kè hán lián bīng jī yī wú

现代白话:《隋书》曰:帝以薛世雄为玉门道行军大将军,与突厥启民可汗连兵击伊我。

shī cì yù mén qǐ mín kè hán bèi yuē bīng bù zhì shì xióng gū jūn dù qì

这句话大意是:师次玉门,启民可汗背约,兵不至,世雄孤军度碛。

yī wú chū wèi duò jūn bù néng zhì jiē bù shè bèi jí wén shì xióng gū jūn dù qì dà jù qǐng xiáng yì jūn mén shàng niú jiǔ

现代白话:伊我初谓隋军不能至,皆不设备,及闻世雄孤军度碛,大惧,请降,诣军门上牛酒。

shì xióng suì wū hàn jiù yī wú chéng dōng zhù chéng hào xīn yī wú yīn liú yín qīng guāng lù dài fu wáng wēi yǐ jiǎ zú qiān yú rén shù zhī ér hái

现代白话:世雄遂于汉旧伊我城东筑城,号"新伊我",因留银青光禄大夫王威,以甲卒千馀人戍之而还。

tiān zǐ dà yuè jìn wèi zhèng yì dài fū cì wù èr qiān duàn

这句话大意是:天子大悦,进位正议大夫,赐物二千段。

táng shū yuē mǎ zǒng wèi ān nán jùn dū hù zǒng guǎn jīng lüè shǐ

这句话大意是:《唐书》曰:马总为安南郡都护、总管经略使。

zǒng dūn rú xué zhǎng wū zhèng shù zài nán hǎi lěi nián qīng lián bù náo yí liáo biàn zhī

这句话大意是:总敦儒学,长于政术,在南海累年,清廉不挠,夷獠便之。

wū hàn suǒ lì tóng zhù zhī chù yǐ tóng yī qiān wǔ bǎi jīn tè zhù èr zhù kè shū táng dé yǐ jì fú bō zhī jī

这句话大意是:于汉所立铜柱之处,以铜一千五百斤特铸二柱,刻书唐德,以继伏波之迹。

yòu yuē fàn xī cháo zhèn zhèn wǔ

这句话大意是:又曰:范希朝镇振武。

fán luò zhī sú yǒu cháng shuài zhì bì xiào qí tuo míng mǎ suī lián zhě yóu yuē dāng cóng sú yǐ zhì qí huan

这句话大意是:蕃落之俗,有长帅至,必效奇驼名马,虽廉者犹曰当从俗,以致其欢。

xī cháo yī wú suǒ shòu

这句话大意是:希朝一无所受。

jī shí sì nián jiē bǎo sāi ér bù wéi héng

这句话大意是:积十四年,皆保塞而不为横。

yòu yuē liǔ gōng chāo wèi tài yuán yǐn běi dōu liú shǒu hé dōng jié dù guān chá děng shǐ

这句话大意是:又曰:柳公绰为太原尹、北都留守、河东节度观察等使。

shì suì běi lǔ qiǎn méi lù jiāng jūn li chàng yǐ mǎ wàn pǐ lái shì tuō yún rù gòng

这句话大意是:是岁,北虏遣梅禄将军李畅以马万匹来市,托云入贡。

suǒ jīng zhōu fǔ shǒu shuài jiǎ zhī lǐ fēn yán qí bīng bèi

这句话大意是:所经州府,守帅假之礼分,严其兵备。

liú guǎn zé jiè zú wū wài jù qí xí duó

这句话大意是:留馆则戒卒于外,惧其袭夺。

tài yuán gù shì chū bīng nì zhī

这句话大意是:太原故事,出兵逆之。

chàng jí jiè shàng gōng chāo shǐ yá jiāng zǔ xiào gōng dān mǎ láo wèn dài yǐ xiū hǎo zhī yì

这句话大意是:畅及界上,公绰使牙将祖孝恭单马劳问,待以修好之意。

chàng gǎn yì chū tì xú qū dào zhōng bù wàng chí liè

这句话大意是:畅感义出涕,徐驱道中,不妄驰猎。

jí zhì pì yá mén lìng yì yǐn yè yàn yǐ cháng lǐ

这句话大意是:及至,辟牙门,令译引谒,宴以常礼。

jí shì mǎ ér hái bù gǎn qīn fàn

这句话大意是:及市马而还,不敢侵犯。

xíng běi yǒu shā zhì bù luò zì jiǔ xìng liù zhōu jiē wèi bì zhī

这句话大意是:陉北有沙陁部落,自九姓、六州皆畏避之。

gōng chāo zhì zhèn zhào qí qiú zhū yē zhí yi zhí dǐ yún shuò sāi xià zhì fèi zhà shí yī suǒ mù bīng sān qiān fù zhī liú tún sāi shàng yǐ yù xiōng nú

这句话大意是:公绰至镇,召其酋朱耶执宜,直抵云、朔塞下,治废栅十一所,募兵三千付之,留屯塞上,以御匈奴。

qí qī mǔ lái tài yuán zhě qǐng liáng guó fū rén yǐ jiǔ shí wèn yí zhī

这句话大意是:其妻母来太原者,请梁国夫人以酒食问遗之。

shā tuó gǎn zhī shēn de qí xiào

这句话大意是:沙陀感之,深得其效。

liáng wú jūn biān chéng jiāng shī yuē pū běn biān chéng jiāng chí shè líng guān xià

这句话大意是:梁吴均《边城将》诗曰:仆本边城将,驰射灵关下。

jiàn yù yàn mén shí qì zhèn wǔ ān wǎ

这句话大意是:箭御雁门石,气振武安瓦。

yù biāo dān xiá liǎn jīn luò yàn guāng mǎ

这句话大意是:玉标丹霞敛,金络艳光马。

gāo qí rù hàn fēi zhǎng biān lì de xiě

这句话大意是:高旗入汉飞,长鞭历地写。

✦ You read 兵部·卷九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.