jī lüè wǔ
这句话大意是：○机略五。
wáng yǐn jìn shū yuē mǎ lóng zǐ xián wèi chéng dū wáng qián fēng lù jī gōng cháng shā wáng yì wū shí qiáo
这句话大意是：王隐《晋书》曰：马隆子咸为成都王，前锋陆机攻长沙王乂于石桥。
jiàng shì qì zhàng yán lì
这句话大意是：将士器仗严利。
cháng shā wáng suǒ tǒng guàn jūn sī mǎ wáng hú lǜ zhòng tǎo xián xián jiān bù dòng
这句话大意是：长沙王所统冠军司马王瑚率众讨咸，咸坚不动。
hú nǎi shǐ shù shí qí xià mǎ fù jǐ wū mǎ ān tóu fàng lìng cì xián yòu shǐ shù shí qí gè cì suǒ fàng mǎ mǎ jīng bēn xián jūn jūn jí huài
这句话大意是：瑚乃使数十骑下马缚戟于马鞍头，放令伺咸，又使数十骑各刺所放马，马惊奔咸军，军即坏。
hú yīn chí zhú měng zhàn lín zhèn zhǎn xián
这句话大意是：瑚因驰逐猛战，临阵斩咸。
jìn shū máo bǎo chuán yuē shí sū jùn sòng mǐ wàn hú kuì zǔ yuē yuē qiǎn sī mǎ huán fǔ děng yíng zhī
这句话大意是：《晋书·毛宝传》曰：时苏峻送米万斛馈祖约，约遣司马桓抚等迎之。
bǎo gào qí zhòng yuē bīng fǎ jūn lìng yǒu suǒ bù cóng qǐ kě bù shàng àn yá
这句话大意是：宝告其众曰："兵法，军令有所不从，岂可不上岸邪！
nǎi shè biàn lì zhàn xī huò qí mǐ
这句话大意是："乃设变力战，悉获其米。
yòu yuē mǎ lóng píng tài yuán jiā chì chuáng qǔ gài gǔ chuī
这句话大意是：又曰：马隆平泰原，加赤幢、曲盖、鼓吹。
lóng qí móu jiān fā jiā dào lèi cí shí zéi fù tiě kǎi
这句话大意是：隆奇谋间发，夹道累磁石，贼负铁铠。
xíng bù dé qián lóng zú xiān bèi xī jiǎ wú suǒ liú ài zéi xián yǐ wéi shén yě
这句话大意是：行不得前，隆卒先被犀甲，无所留碍，贼咸以为神也。
yòu yuē wèi guàn jì qiú shān ài zhū jiāng tú yù jié ài zhěng zhàng qū guàn yíng guàn qīng chū yíng zhī wěi zuò biǎo cǎo jiāng shēn míng ài shì zhū jiāng xìn zhī ér zhǐ
这句话大意是：又曰：卫瓘既囚邓艾，诸将图欲劫艾，整仗趋瓘营，瓘轻出迎之，伪作表草将申明艾事，诸将信之而止。
yòu yuē liú kūn shǎo fù zhuàng qì yǒu zòng héng zhī cái shàn jiāo shèng yǐ ér pō fú kuā
这句话大意是：又曰：刘琨少负壮气，有纵横之才，善交胜已，而颇浮夸。
yǔ fàn yáng zǔ tì wèi you wén tì bèi yòng yǔ qīn gù shū yuē wú zhěn gē dài yòng zhì xiāo nì lǔ cháng kǒng zǔ shēng xiān wú zhuó biān
现代白话：与范阳祖逖为友，闻逖被用，与亲故书曰："我枕戈待用，志枭逆虏，常恐祖生先我着鞭。
qí yì qì xiāng qī rú cǐ
这句话大意是："其意气相期如此。
zài jìn yáng cháng wèi hú jì suǒ wéi shù zhòng chéng zhōng jiǒng pò wú jì kūn nǎi chéng yuè dēng lóu qīng xiào hú zéi wén zhī jiē qī rán cháng tàn
这句话大意是：在晋阳，尝为胡骑所围数重，城中窘迫无计，琨乃乘月登楼清啸，胡贼闻之，皆凄然长叹。
zhōng yè zòu hú jiā zéi yòu liú tì xū xī yǒu huái tǔ zhī qiè
这句话大意是：中夜奏胡笳，贼又流涕歔欷，有怀土之切。
xiàng xiǎo fù chuī zhī zéi qì wéi ér zǒu
这句话大意是：向晓复吹之，贼弃围而走。
yòu yuē lú xún zì guǎng zhōu nán xià róng zú shí wàn chuán lú qiān sōu tǎo bài jiàng jūn liú yì yú sāng luò jìng zhì jiāng níng
这句话大意是：又曰：卢循自广州南下，戎卒十万，船舻千艘，讨败将军刘毅于桑落，径至江宁。
xún mèi fū xú dào fù sù yǒu dǎn jué zhī yù yǐ hái yù qián méi yī zhàn qǐng wū xīn tíng bái shí fén zhōu ér shàng shǔ dào gōng zhī
这句话大意是：循妹夫徐道覆素有胆决，知裕已还，欲干没一战，请于新亭、白石，焚舟而上，数道攻之。
xún duō móu shǎo jué yù yǐ wàn quán wèi jì gù bù tīng
这句话大意是：循多谋少决，欲以万全为计，固不听。
dào fù yuē wǒ zhōng wèi lú gōng suǒ wù shì bì bù chéng
这句话大意是：道覆曰："我终为卢公所误，事必不成。
shǐ wǒ de wèi yīng xióng zhǔ qū chí tiān xià bù zú dìng yě
这句话大意是：使我得为英雄主驱驰，天下不足定也！
hòu xún zhàn bài
这句话大意是："后循战败。
yòu yuē wáng dūn fǎn
这句话大意是：又曰：王敦反。
dūn jì sǐ yǐ xiōng zi yīng wèi sì
这句话大意是：敦既死，以兄子应为嗣。
chén chōng zì wú lǜ zhòng wàn yú rén zhì yǔ wáng hán děng hé
这句话大意是：沈充自吴率众万馀人至，与王含等合。
chōng sī mǎ gù yáng shuō chōng yuē jīn rì jǔ dà shì ér tiān zǐ yǐ è qí hóu qíng lí zhòng jū fēng cuī shì cuò chí yí yóu yù bì zhì huò bài
这句话大意是：充司马顾飏说充曰："今日举大事，而天子已扼其喉，情离众沮，锋摧势挫，持疑犹豫，必致祸败。
jīn ruò jué pò shān táng yīn hú shuǐ guàn jīng yì sì zhōu jiàn zhī shì jí shuǐ jūn zhī yòng cǐ suǒ wèi bù zhàn ér qū rén zhī bīng shàng cè yě
这句话大意是：今若决破栅塘，因湖水灌京邑，肆舟舰之势，极水军之用，此所谓不战而屈人之兵，上策也。
jiè chū zhì zhī ruì bìng dōng nán zhòng jūn zhī lì shí dào jù jìn zhòng guǎ guò bèi lǐ bì cuī xiàn zhōng cè yě
这句话大意是：藉初至之锐，并东南众军之力，十道俱进，众寡过倍，理必摧陷，中策也。
zhuǎn huò wéi fú yīn bài wèi chéng zhào qián fèng jì shì yīn zhǎn zhī yǐ jiàng xià cè yě
这句话大意是：转祸为福，因败为成，召钱凤计事，因斩之以降，下策也。
chōng bù néng yòng yáng táo guī wū wú
这句话大意是："充不能用，飏逃归于吴。
hán fù lǜ zhòng dù huái sū jùn děng nì jī dà pò zhī chōng yì shāo yíng ér tuì
这句话大意是：含复率众渡淮，苏峻等逆击，大破之，充亦烧营而退。
jì ér zhōu guāng zhǎn qián fèng wú rú zhǎn chōng bìng chuán shǒu jīng shī
这句话大意是：既而周光斩钱凤，吴儒斩充，并传首京师。
yòu zǎi jì yuē fú dēng gōng yáo cháng cháng tuì huán ān dìng dēng jiù shí xīn píng liú qí dà jūn yú hú kōng bǎo lǜ qí wàn yú wéi cháng yíng sì miàn dà kū āi shēng dòng rén
这句话大意是：又《载记》曰：符登攻姚苌，苌退还安定，登就食新平，留其大军于胡空堡，率骑万馀围苌营四面大哭，哀声动人。
cháng è zhī mìng sān jūn kū yǐ yīng dēng dēng nǎi yǐn tuì
这句话大意是：苌恶之，命三军哭以应登，登乃引退。
yòu yuē hé jiān wáng yóng zài guān zhōng qiǎn jiàng zhāng fāng tǎo cháng shā wáng yì fāng lǜ zhòng zì hán gǔ rù zhūn hé nán
这句话大意是：又曰：河间王颙在关中遣将张方讨长沙王乂，方率众自函谷入屯河南。
yì qiǎn zuǒ jiāng jūn huáng fǔ shāng jù zhī ér bài zhāng fāng lǜ bīng rù luò yáng
这句话大意是：乂遣左将军皇甫商拒之而败，张方率兵入洛阳。
yì fèng huì dì tǎo fāng yú chéng nèi fāng jūn yáo jiàn shèng yú wū shì yǐn tuì fāng zhǐ zhī bù dé zhòng suì dà bài
这句话大意是：乂奉惠帝讨方于城内，方军遥见乘舆，于是引退，方止之不得，众遂大败。
fāng tuì bì yú shí èr lǐ qiáo rén qíng cuò nǜ wú fù gù zhì huò quàn fāng yè dùn
这句话大意是：方退壁于十二里桥，人情挫衄，无复固志，或劝方夜遁。
fāng yuē bīng zhī lì dùn shì cháng guì yīn bài yǐ wéi chéng ěr
这句话大意是：方曰："兵之利钝是常，贵因败以为成耳。
wǒ gèng qián zuò lěi chū qí bù yì cǐ yòng bīng zhī qí yě
这句话大意是：我更前作垒，出其不意，此用兵之奇也。
nǎi yè qián jìn bī luò chéng qī lǐ
这句话大意是："乃夜潜进逼洛城七里。
yì jì xīn jié bù yǐ wéi yì hū wén fāng lěi chéng yì shī nǎi zhàn suì dà bài
这句话大意是：乂既新捷，不以为意，忽闻方垒成，乂师乃战，遂大败。
yòu yuē shí lè jù xiāng guó jìn jiāng wáng jùn qiǎn dū hù wáng chāng jí xiān bēi duàn jiù liù juàn mò bēi děng bù zhòng wǔ wàn yú yǐ tǎo lēi
这句话大意是：又曰：石勒据襄国，晋将王浚遣督护王昌及鲜卑段就六眷、末杯等部众五万馀以讨勒。
shí chéng huáng wèi xiū nǎi zhù gé chéng zhòng shān yǐ dài zhī
这句话大意是：时城隍未修，乃筑隔城重栅以待之。
jiù liù juàn zhūn yú zhǔ yáng lēi fēn qiǎn zhū jiāng lián chū tiāo zhàn pín wèi liù juàn suǒ bài
这句话大意是：就六眷屯于渚阳，勒分遣诸将连出挑战，频为六眷所败。
yòu wén qí dà zào gōng jù lēi gù wèi qí jiàng zuǒ yuē jīn kòu lái zhuǎn bī bǐ zhòng wǒ guǎ kǒng gōng wéi bù jiě wài jiù bù zhì nèi liáng qìng jué bì bài bù néng gù yě
这句话大意是：又闻其大造攻具，勒顾谓其将佐曰："今寇来转逼，彼众我寡，恐攻围不解，外救不至，内粮罄绝，必败不能固也。
wú jiāng jiǎn liàn jiàng shì dà zhèn wū yě yǐ jué zhī hé rú
现代白话：我将简练将士，大阵于野以决之，怎么样？
zhū jiāng yuē yi gù shǒu yǐ pí kòu bǐ shī lǎo zì tuì zhuī ér jī zhī bì kè
这句话大意是："诸将曰："宜固守以疲寇，彼师老自退，追而击之，必克。
zhāng bīn yuē wén jiù liù juàn kè lái yuè shàng xún sòng sǐ běi chéng jīn yǐ wǒ shì guǎ ruò wèi bù gǎn chū zhàn yì bì xiè dài
这句话大意是："张宾曰："闻就六眷克来月上旬送死北城，今以我势寡弱，谓不敢出战，意必懈怠。
jīn duàn shì zhǒng zhòng zhī hàn mò pēi yóu zuì qí zú zhī jīng yǒng xī zài mò bēi kě wù fù chū zhàn shì zhī yǐ ruò
这句话大意是：今段氏种众之悍，末柸尤最，其卒之精勇，悉在末杯，可勿复出战，示之以弱。
sù záo běi lěi wèi tū mén èr shí yú dào hou zéi liè shǒu wèi dìng chū qí bù yì zhí chōng mò pēi zhàng dí bì zhèn huáng jì bù jí shè suǒ wèi xùn léi bù jí yǎn ěr
这句话大意是：速凿北垒为突门二十馀，道候贼列守未定，出其不意，直冲末柸帐，敌必震惶，计不及设，所谓迅雷不及掩耳。
mò bēi zhī zhòng jì bēn yú zì cuī sàn qín mò bēi zhī hòu wáng jùn zhǐ huī ér dìng
这句话大意是：末杯之众既奔，馀自摧散，擒末杯之后，王浚指挥而定。
lēi nà zhī jí yǐ kǒng cháng wèi gōng zhàn dū du zào tū mén yú běi chéng
这句话大意是："勒纳之，即以孔苌为攻战都督，造突门于北城。
xiān bēi rù zhūn běi lěi lēi hou qí zhèn wèi dìng gōng lǜ jiàng shì gǔ zào yú chéng shàng
这句话大意是：鲜卑入屯北垒，勒候其阵未定，躬率将士鼓噪于城上。
huì kǒng cháng dū zhū tū mén fú bīng jù chū jī zhī shēng qín mò pēi jiù liù juàn děng zhòng suì bēn sàn
这句话大意是：会孔苌督诸突门伏兵俱出击之，生擒末柸，就六眷等众遂奔散。
cháng chéng shèng zhuī jī zhěn shī sān shí yú lǐ huò kǎi mǎ wǔ shí shū
这句话大意是：苌乘胜追击，枕尸三十馀里，获铠马五十疋。
jiù liù juàn shōu qí yí zhòng zhūn yú zhǔ yáng qiǎn shǐ qiú hé sòng kǎi mǎ jīn yín bìng yǐ mò bēi sān dì wèi zhì ér qǐng mò bēi
这句话大意是：就六眷收其遗众，屯于渚阳，遣使求和，送铠马金银，并以末杯三弟为质而请末杯。
zhū jiāng bìng quàn shā mò bēi yǐ cuò zhī lēi yuē liáo xī xiān bēi yǔ wǒ sù wú yuàn chóu wèi wáng jùn suǒ shǐ ěr
这句话大意是：诸将并劝杀末杯以挫之，勒曰："辽西鲜卑，与我素无怨仇，为王浚所使耳。
jīn shā yī rén jié yuàn yī guó fēi jì yě
这句话大意是：今杀一人，结怨一国，非计也。
fàng zhī bì yuè bù fù wèi jùn yòng yǐ
现代白话：放之必悦，不复为浚用了。
wū shì nà qí zhì ér qiǎn mò bēi jiù liù juàn děng yǐn hái zhōng huò qí yòng
这句话大意是："于是纳其质而遣末杯，就六眷等引还，终获其用。
yòu yuē dù yù yǐ tài kāng yuán nián zhēng yuè chén bīng yú jiāng líng qiǎn cān jūn fán xiǎn yǐn lín shān guī xiāng yáng tài shǒu zhōu qí děng lǜ zhòng xún jiāng xī shàng shòu yǐ jié dù xún rì zhī jiān lèi kè chéng yì jiē rú yù cè yān
现代白话：又曰：杜预以太康元年正月陈兵于江陵，遣参军樊显、尹林、邓圭、襄阳太守周奇等率众循江西上，授以节度，旬日之间，累克城邑，皆如预策呢。
yòu qiǎn yá mén guǎn dìng zhōu zhǐ wu cháo děng lǜ qí bīng bā bǎi fàn zhōu yè dù yǐ xí lè xiāng duō zhāng qí zhì qǐ huǒ bā shān wū yào hài zhī chéng yǐ duó zéi xīn
这句话大意是：又遣牙门管定、周旨、伍巢等率奇兵八百，泛舟夜渡，以袭乐乡，多张旗帜，起火巴山，于要害之城以夺贼心。
wú dōu dū sūn xīn zhèn kǒng yǔ wu yán shū yuē běi lái zhū jūn nǎi fēi dù jiāng yě
这句话大意是：吴都督孙歆震恐，与伍延书曰："北来诸军，乃飞渡江也。
wú zhī nán nǚ jiàng zhě wàn yú kǒu zhǐ cháo děng fú bīng lè xiāng chéng wài
这句话大意是："吴之男女降者万馀口，旨、巢等伏兵乐乡城外。
xīn qiǎn jūn chū jù wáng jùn dà bài ér hái
这句话大意是：歆遣军出拒王浚，大败而还。
zhǐ děng fā fú bīng suí xīn jūn ér rù xīn bù jué zhí zhì zhàng xià lǔ xīn ér hái
这句话大意是：旨等发伏兵，随歆军而入，歆不觉，直至帐下，虏歆而还。
gù jūn zhōng wèi zhī yáo yuē yǐ jì fá zhàn yī dāng wàn
这句话大意是：故军中为之谣曰："以计伐战一当万。
yòu yuē liú láo zhī děng tǎo yāo zéi sūn ēn ēn bài zǒu lǔ nán nǚ èr shí yú wàn kǒu yī shí rù hǎi
这句话大意是：又曰：刘牢之等讨妖贼孙恩，恩败走，虏男女二十馀万口，一时入海。
jù guān jūn zhī niè nǎi yuán dào duō qì bǎo wù zǐ nǚ
这句话大意是：惧官军之蹑，乃缘道多弃宝物子女。
shí dōng tǔ yīn shí càn lì yíng mù láo zhī děng jù shōu liǎn gù ēn fù de táo rù hǎi
这句话大意是：时东土殷实，粲丽盈目，牢之等遽收敛，故恩复得逃入海。
tōng diǎn yuē sūn ēn yòng cǐ shù huò miǎn yě
这句话大意是：(《通典》曰：孙恩用此术获免也。
yòu yuē li ju shǒu xíng yáng hòu zhào shí lè qīn lǜ bīng xí ju
这句话大意是：又曰：李矩守荥阳，后赵石勒亲率兵袭矩。
ju qiǎn lǎo ruò rù shān lìng suǒ zài sàn niú mǎ yīn shè fú yǐ dài zhī
这句话大意是：矩遣老弱入山，令所在散牛马，因设伏以待之。
zéi zhēng qǔ niú mǎ fú fā qí hū shēng dòng shān gǔ suì dà bài zhī zhǎn huò shén zhòng lēi nǎi tuì
这句话大意是：贼争取牛马，伏发齐呼，声动山谷，遂大败之，斩获甚众，勒乃退。
yòu yuē liú kūn shǒu tài yuán qiǎn jiàng jī dàn lǜ zhòng shí yú wàn tǎo shí lè
这句话大意是：又曰：刘琨守太原，遣将姬澹率众十馀万讨石勒。
lēi jiāng jù zhī huò jiàn yuē dàn bīng mǎ jīng shèng qí fēng bù kě dāng yi shēn gōu gāo bì yǐ cuò qí ruì gōng shǒu shì yì bì huò wàn quán
这句话大意是：勒将拒之，或谏曰："澹兵马精盛，其锋不可当，宜深沟高壁以挫其锐，攻守势异，必获万全。
lēi yuē dàn zhòng dà yuǎn lái tǐ pí lì jié quǎn yáng wū hé hào lìng bù qí kě yī zhàn qín zhī hé qiáng zhī yǒu
这句话大意是："勒曰："澹众大远来，体疲力竭，犬羊乌合，号令不齐，可一战擒之，何强之有！
kòu yǐ chuí zhì hú kě shě qù dà jūn yī dòng qǐ yì zhōng hái
这句话大意是：寇已垂至，胡可舍去，大军一动，岂易中还！
ruò dàn chéng wǒ zhī tuì gù zǒu nǎi wú xiá yān de shēn gōu gāo lěi hu
现代白话：若澹乘我之退顾走，乃无暇，呢得深沟高垒乎！
cǐ wèi bù zhàn ér zì miè wáng zhī dào
这句话大意是：此为不战而自灭亡之道。
lì zhǎn jiàn zhě
这句话大意是："立斩谏者。
yǐ kǒng cháng wèi qián fēng dū du lìng sān jūn hòu chū zhě zhǎn
这句话大意是：以孔苌为前锋都督，令三军后出者斩。
shè yí bīng wū shān shàng fēn wéi èr fú
这句话大意是：设疑兵于山上，分为二伏。
lēi qīng jì yǔ dàn zhàn wěi shōu zhòng ér běi
这句话大意是：勒轻骑与澹战，伪收众而北。
dàn zòng bīng zhuī zhī lēi qián hòu fú bīng jiā jī dàn jūn dà bài
这句话大意是：澹纵兵追之，勒前后伏兵夹击，澹军大败。
yòu zǎi jì yuē qián yān mù róng huì fēng lüè jiàn guǎng huì hú zuì qiè
这句话大意是：又《载记》曰：前燕慕容廆封略渐广，(廆，胡罪切。
jù jí chéng
这句话大意是：)据棘城。
jìn píng zhōu cì shǐ dōng yí xiào wèi cuī bì yīn jié gāo gōu lí bì yīn mì
这句话大意是：晋平州刺史、东夷校尉崔毖阴结高勾丽(毖，音秘。
jí yǔ wén duàn huí děng móu miè huì yǐ fēn qí de
这句话大意是：)及宇文、段回等谋灭廆，以分其地。
suì tóng fá huì huì yuē bǐ xìn cuī bì xū shuō yāo yī shí zhī lì wū hé ér lái ěr
这句话大意是：遂同伐廆，廆曰："彼信崔毖虚说，邀一时之利，乌合而来耳。
jì wú tǒng yī mò xiāng guī fú wú jīn pò zhī bì yǐ
现代白话：既无统一，莫相归伏，我今破之必了。
rán bǐ jūn chū hé qí fēng shén ruì xìng wǒ sù zhàn
这句话大意是：然彼军初合，其锋甚锐，幸我速战。
ruò nì jī zhī luò qí jì yǐ
现代白话：若逆击之，落其计了。
jìng yǐ dài zhī bì huái yí èr dié xiāng cāi fáng
这句话大意是：靖以待之，必怀疑贰，迭相猜防。
yī zé yí wú yǔ bì jué ér fù zhī èr zé zì yí sān guó zhī zhōng yǔ wú yǒu hán wèi zhī móu zhě dài qí rén qíng jǔ huò rán hòu qǔ zhī bì yǐ
现代白话：一则疑我与毖谲而覆之，二则自疑三国之中与我有韩、魏之谋者，待其人情沮惑，然后取之必了。
wū shì sān guó gōng jí chéng huì bì mén bù zhàn qiǎn shǐ sòng niú jiǔ yǐ kào yǔ wén dà yán wū zhòng yuē cuī bì zuó yǒu shǐ zhì
这句话大意是：于是三国攻棘城，廆闭门不战，遣使送牛酒以犒宇文，大言于众曰："崔毖昨有使至。
wū shì èr guó guǒ yí yǔ wén yǐn bīng ér guī
这句话大意是："于是二国果疑宇文ͬ춏@Ҳ，引兵而归。
yǔ wén xī dú guān yuē èr guó suī guī wú dāng dú jiān qí guó
现代白话：宇文悉独官曰："二国虽归，我当独兼其国。
jǐn zhòng bī chéng lián yíng sān shí lǐ
这句话大意是："尽众逼城，连营三十里。
huì jiǎn ruì shì pèi zǐ huàng tuī fēng wū qián huàng yīn huàng zǐ hàn lǐng jīng qí wèi qí bīng cóng bàng chū zhí chōng qí yíng
这句话大意是：廆简锐士配子皝，推锋于前，皝，音晃子翰领精骑为奇兵，从傍出，直冲其营；。
huì fāng zhèn ér jìn
这句话大意是：廆方阵而进。
xī dú guān zì shì qí zhòng bù shè bèi jiàn huì jūn zhī zhì fāng lǜ bīng jù zhī
这句话大意是：悉独官自恃其众，不设备，见廆军之至，方率兵拒之。
qián fēng shǐ jiāo hàn yǐ rù qí yíng zòng huǒ fén zhī zhòng suì dà bài
这句话大意是：前锋始交，翰已入其营，纵火焚之，众遂大败。
yòu yuē sū jùn fǎn gōng kè shí tou chéng jù zhī
这句话大意是：又曰：苏峻反，攻克石头城，据之。
yǐ táo wéi wēn jiào lǜ bīng tǎo zhī zhū jiāng qǐng wū zhā pǔ zhù lěi
这句话大意是：以陶惟、温峤率兵讨之，诸将请于查浦筑垒。
jiān jūn li gēn yuē zhā pǔ dì xià yòu zài shuǐ nán wéi bái shí jùn jí chóng gù kě róng shù qiān rén zéi lái gōng bù biàn lù zéi zhī shù yě
这句话大意是：监军李根曰："查浦地下，又在水南，唯白石峻极崇固，可容数千人，贼来攻不便，戮贼之术也。
kǎn cóng zhī
这句话大意是："侃从之。
yè lì lěi qì zéi jiàn lěi dà jīng
这句话大意是：夜立垒讫，贼见垒大惊。
zéi gōng dà yè kǎn jiāng jiù zhī zhǎng shǐ yīn xiàn yuē ruò dà yè bù zhàn bù lì zé dà shì qù yǐ
现代白话：贼攻大叶，侃将救之，长史殷羡曰："若大叶步战不利，则大事去了。
dàn dāng jí gōng shí tou jùn bì jiù zhī ér dà yè zì jiě
这句话大意是：但当急攻石头，峻必救之，而大叶自解。
kǎn yòu cóng xiàn yán
这句话大意是："侃又从羡言。
jùn guǒ qì dà yè ér jiù shí tou
这句话大意是：峻果弃大叶而救石头。
zhū jūn yǔ jùn zhàn líng dōng kǎn dū jìng líng tài shǒu lǐ yáng bù jiàng péng fá zhǎn jùn wū zhèn zéi zhòng suì kuì
这句话大意是：诸军与峻战陵东，侃督竟陵太守李阳部将彭伐斩峻于阵，贼众遂溃。
yòu yuē yāo zéi sūn ēn běi chū hǎi yán liú yù wèi jiāng zhù chéng yú hǎi yán
这句话大意是：又曰：妖贼孙恩北出海盐，刘裕为将，筑城于海盐。
zéi rì lái gōng chéng chéng nèi bīng lì shén ruò yù dú shēn lǜ zhī
这句话大意是：贼日来攻城，城内兵力甚弱，裕独深虑之。
yī yè yǎn qí nì zhòng ruò yǐ dùn zhě
这句话大意是：一夜，偃旗匿众，若已遁者。
míng dàn kāi mén shǐ léi jí shù rén dēng chéng
这句话大意是：明旦开门，使羸疾数人登城。
zéi yáo wèn yù suǒ zài
这句话大意是：贼遥问裕所在。
yuē yè yǐ zǒu yǐ
现代白话：曰："夜已走了。
xìn zhī nǎi lǜ zhòng dà shàng
这句话大意是："信之，乃率众大上。
yù chéng qí xiè dài fèn jī dà pò zhī
这句话大意是：裕乘其懈怠，奋击，大破之。
cuī hóng shí liù guó chūn qiū yuē běi liáng jǔ qú méng xùn lǜ bīng fá nán liáng tū fā nù tán nù nú wò qiè rù qí jìng xǐ shù qiān hù ér hái
这句话大意是：崔鸿《十六国春秋》曰：北凉沮渠蒙逊率兵伐南凉秃发傉檀，(傉，奴沃切)入其境，徙数千户而还。
nù tán zhuī jí méng xùn yú qióng quán méng xùn jiāng jī zhī zhū jiāng jiē yuē zéi yǐ ān yíng bù kě fàn yě
这句话大意是：傉檀追及蒙逊于穷泉，蒙逊将击之，诸将皆曰："贼已安营，不可犯也。
méng xùn yuē nù tán wèi wú yuǎn lái pí bì bì qīng ér wú bèi jí qí lěi bì wèi chéng kě yī gǔ ér miè
现代白话："蒙逊曰："傉檀谓我远来疲弊，必轻而无备，及其垒壁未成，可一鼓而灭。
jìn jī bài zhī chéng shèng zhì yú gū zāng yí xià jiàng zhě nǎi shù qiān hù
这句话大意是："进击败之，乘胜至于姑臧，夷夏降者乃数千户。
nù tán jù qǐng hé zhī ér guī
这句话大意是：傉檀惧，请和之而归。
yòu yuē qián yān jiāng mù róng chuí tǎo dīng líng dí zhāo yú huá tái cì yú lí yáng jīn
这句话大意是：又曰：前燕将慕容垂讨丁零翟钊于滑台，次于黎阳津。
zhāo yú nán àn jù shǒu
这句话大意是：钊于南岸拒守。
chuí xǐ yíng jiù xi jīn wèi niú pí chuán bǎi yú sōu zài yí bīng liè zhàng shui chì liú ér shàng
这句话大意是：垂徙营就西津，为牛皮船百馀艘，载疑兵列仗氵斥流而上。
zhāo xiān yǐ dà zhòng bèi lí yáng jiàn chuí xiàng xī jīn nǎi qì yíng xi jù
这句话大意是：钊先以大众备黎阳，见垂向西津，乃弃营西拒。
chuí qián qiǎn qí guì lín wáng mù róng zhèn lǜ xiāo qí wū lí yáng jīn yè jì bì yú hé nán
这句话大意是：垂潜遣其桂林王慕容镇率骁骑于黎阳津，夜济，壁于河南。
zhāo wén ér bēn shì zhòng pí kě zǒu guī huá tái zhāo xié qī zǐ lǜ shù bǎi qí běi qù bái lù chuí qiǎn zhuī jī jǐn qín qí zhòng
这句话大意是：钊闻而奔，士众疲渴，走归滑台，钊携妻子率数百骑北趣白鹿，垂遣追击，尽擒其众。
yòu yuē hòu yàn mù róng shèng jù liáo dōng qí liáo xī tài shǒu li lǎng yīn yǐn hòu wèi jūn shàng biǎo qǐng fā bīng yǐ jù kòu
这句话大意是：又曰：后燕慕容盛据辽东，其辽西太守李朗阴引后魏军上表请发兵以拒寇。
shèng yuē cǐ bì zhà yě
这句话大意是：盛曰："此必诈也。
zhào qí shǐ ér jí zhī guǒ yàn jǐn miè qí zú
这句话大意是："召其使而诘之，果验，尽灭其族。
qiǎn jiàng li hàn lǜ qí tǎo zhī shī cì jiàn ān zhào hàn xuán shī
这句话大意是：遣将李旱率骑讨之，师次建安，召旱旋师。
lǎng wén qí jiā bèi zhū yě yōng èr qiān yú hù yǐ zì gù
这句话大意是：朗闻其家被诛也，拥二千馀户以自固。
jí wén hàn zhōng lù ér hái wèi yǒu nèi biàn bù fù wèi bèi liú qí zǐ yǎng shǒu lìng zhī yíng wèi shī yú běi píng
这句话大意是：及闻旱中路而还，谓有内变，不复为备，留其子养守令，支迎魏师于北平。
hàn hou zhī zhī xí kè lìng zhī qiǎn bì jiāng zhuī lǎng jí yú wú zhī zhǎn zhī
这句话大意是：旱候知之，袭克令支，遣禆将追朗，及于无支，斩之。
shèng wèi qún chén yuē qián yǐ zhuī hàn hái zhě lǎng xīn wèi pàn nì bì jì guān wēi
这句话大意是：盛谓群臣曰："前以追旱还者，朗新为叛逆，必忌官威。
yī zé jiū hé tóng lèi jié hài liáng shàn
这句话大意是：一则鸠合同类，劫害良善；。
èr zé wáng cuàn shān zé wèi kě zú píng gù fēi yì ér hái yǐ yíng dài qí zhì cu ran yǎn zhī bì kè zhī lǐ yě
这句话大意是：二则亡窜山泽，未可卒平，故非意而还，以盈怠其志，卒然掩之，必克之理也。
qún chén jiē yuē fēi suǒ jí yě
这句话大意是："群臣皆曰："非所及也。
yòu yuē qián qín fú jiān xiàn xiāng yáng jìn jiāng huán chōng gōng zhī
这句话大意是：又曰：前秦符坚陷襄阳，晋将桓冲攻之。
jiān jiāng mù róng chuí děng lǜ bù qí wǔ wàn jiù xiāng yáng yǐ shí yuè wèi qián fēng cì yú miǎn shuǐ
这句话大意是：坚将慕容垂等率步骑五万救襄阳，以石越为前锋，次于沔水。
chuí yuè yè mìng sān jūn rén chí huǒ jù wū shù zhī guāng zhào shù lǐ chōng jù tuì huán
这句话大意是：垂、越夜命三军人持火炬于树枝，光照数里，冲惧，退还。
yòu yuē hòu zhào shí lè jiāng shí jì lóng tài lüè chén cài jiān ér qù liú jiāng táo bào shǒu qiáo chéng zhù xī tái
这句话大意是：又曰：后赵石勒将石季龙，太掠陈蔡间而去，留将桃豹守谯城，住西台。
dōng jìn jiāng zǔ tì qiǎn jiàng hán qián děng zhèn dōng tái
这句话大意是：东晋将祖逖遣将韩潜等镇东台。
tóng yī dà chéng zéi cóng nán mén chū rù fàng mù tì jūn kāi dōng mén xiāng shǒu sì xún
这句话大意是：同一大城，贼从南门出入放牧，逖军开东门，相守四旬。
tì yǐ bù náng shèng tǔ rú mǐ zhuàng shǐ qiān yú rén yùn shàng tái yòu lìng shù rén dān mǐ wěi wèi pí jí ér xi wū dào
这句话大意是：逖以布囊盛土如米状，使千馀人运上台，又令数人担米，伪为疲极而息于道。
zéi guǒ zhú zhī jiē qì dān ér zǒu
这句话大意是：贼果逐之，皆弃担而走。
zéi jì huò mǐ wèi tì shì zhòng fēng bǎo ér hú róng jī jiǔ yì jù wú fù dǎn qì
这句话大意是：贼既获米，谓逖士众丰饱，而胡戎饥久，益惧，无复胆气。
yòu yuē hòu liáng lǚ guāng qiǎn jiàng lǚ yán fá xī qín qǐ fú qián guī dà bài zhī
这句话大意是：又曰：后凉吕光遣将吕延伐西秦乞伏干归，大败之。
qián guī yīn dà qì tàn yuē sǐ zhōng qiú shēng zhèng zài jīn rì yě
这句话大意是：干归因大泣，叹曰："死中求生，正在今日也。
nǎi zòng fǎn jiàn chēng qián guī dōng bēn chéng jì lǚ yán xìn zhī yǐn shī qīng jìn
这句话大意是："乃纵反间，称干归东奔成纪，吕延信之，引师轻进。
yán sī mǎ gěng yā jiàn yuē qián guī xióng yǒng guò rén quán lüè nán cè pò wáng guǎng kè yáng dìng jiē léi shī yǐ yòu zhī suī zuì ěr xiǎo guó yì bù kě qīng yě
现代白话：延司马耿雅谏曰："干归雄勇过人，权略难测，破王广，克杨定，皆羸师以诱之，虽蕞你小国，亦不可轻也。
kùn shòu yóu dòu kuàng qián guī ér kě dǔ fēng zì sàn hu
这句话大意是：困兽犹斗，况干归而可睹风自散吗？
jīn yi bù zhèn ér qián bù qí xiāng jiē xú sì zhū jūn dà jí kě yī jǔ miè zhī
这句话大意是："今宜部阵而前，步骑相接，徐俟诸军大集，可一举灭之。
yán bù cóng zhàn bài sǐ zhī
这句话大意是："延不从，战败，死之。
yòu yuē běi liáng jǔ qú méng xùn fá xī liáng li shì yè wū jiǔ quán xiān gōng hào wěi hào yīn gē wěi yīn mén
这句话大意是：又曰：北凉沮渠蒙逊伐西凉李士业于酒泉，先攻浩亹，(浩音合，亹音门。
shé pán wū zhàng qián
这句话大意是：)蛇盘于帐前。
méng xùn xiào yuē qián yī wèi téng shé jīn pán zài wú zhàng tiān yì yù wú huí shī
现代白话：蒙逊笑曰："前一为腾蛇，今盘在我帐，天意欲我回师。
shāo gōng jù ér hái cì yú chuān yán
这句话大意是："烧攻具而还，次于川岩。
wén li shì yè zhēng bīng yù gōng zhāng yè méng xùn yuē rù wú jì yǐ
现代白话：闻李士业征兵欲攻张掖，蒙逊曰："入我计了。
dàn kǒng wén wú huí jūn bù gǎn qián yě
现代白话：但恐闻我回军，不敢前也。
bīng shì shàng quán nǎi lù bù xi jìng chēng de hào wěi jiāng jìn jūn huáng gǔ shì yè wén ér dà yuè zhí rù dōu dú jiàn
这句话大意是："兵事尚权，乃露布西境，称得浩亹，将进军黄谷，士业闻而大悦，直入都渎涧。
méng xùn qián jūn nì zhī bài shì yè yú huái chéng suì jìn kè jiǔ quán
这句话大意是：蒙逊潜军逆之，败士业于怀城，遂进克酒泉。
yòu yuē nán liáng tū fā nù tán shǒu gū zāng fá qín yáo xìng qiǎn jiàng yáo bì děng zhì wū chéng xià
这句话大意是：又曰：南凉秃发傉檀守姑臧，伐秦姚兴遣将姚弼等至于城下。
nù tán qū niú yáng wū yě bì zhòng cǎi lüě nù tán fēn jī dà pò zhī
这句话大意是：傉檀驱牛羊于野，弼众采掠，傉檀分击，大破之。
yòu yuē qián yān mù róng juàn yǐ kè yōu jì zhì yú jì zhōu
这句话大意是：又曰：前燕慕容隽已克幽、蓟，至于冀州。
rǎn mǐn shī qí jù zhī yǔ juàn jiāng mù róng kè xiāng yù wū wèi chāng
这句话大意是：冉闵师骑拒之，与隽将慕容恪相遇于魏昌。
mǐn jiāng dǒng rùn yán yú mǐn yuē xiān bēi chéng shèng jìn bù kě dāng yě
这句话大意是：闵将董润言于闵曰："鲜卑乘胜，劲不可当也。
qǐng bì zhī yǐ yì qí qì rán hòu jì shī yǐ jī zhī kě yǐ jié yě
现代白话：请避之，以溢其气，然后济师以击之，能够捷也。
mǐn nù yuē wú chéng shī yǐ chū jiāng píng yōu zhōu zhǎn mù róng juàn
现代白话："闵怒曰："我成师以出，将平幽州，斩慕容隽。
jīn yù kè ér bì zhī rén jiāng wǔ wǒ yǐ
现代白话：今遇恪而避之，人将侮我了。
mǐn wēi míng sù zhèn yàn zhòng xián dàn zhī
这句话大意是："闵威名素振，燕众咸惮之。
kè wèi zhū jiāng yuē mǐn yǒng ér wú móu yī fū zhī dí ěr
这句话大意是：恪谓诸将曰："闵勇而无谋，一夫之敌耳。
suī yǒu jiá bīng bù zú jī yě
这句话大意是：虽有甲兵，不足击也。
wú jīn fēn jūn wèi sān dōu jǐ jiǎo yǐ dài zhī
现代白话：我今分军为三都，掎角以待之。
mǐn xìng qīng ruì yòu yǐ wú jūn shì fēi dí bì chū wàn sǐ chōng wú zhōng jūn
现代白话：闵性轻锐，又以我军势非敌，必出万死冲我中军。
wú jīn guàn jiǎ hòu zhèn yǐ sì qí zhì zhū jūn dàn lì zú cóng bàng xū qí zhàn hé jiā ér jī zhī bì kè
现代白话：我今贯甲厚阵以俟其至，诸军但励卒从傍须其战，合夹而击之，必克。
mǐn yǔ kè yù shí zhàn jiē bài zhī
这句话大意是："闵与恪遇，十战皆败之。
kè nǎi yǐ tiě suǒ lián mǎ jiǎn shàn shè xiān bēi yǒng ér wú gāng zhě wǔ qiān fāng zhèn ér qián
这句话大意是：恪乃以铁锁连马，简善射鲜卑勇而无刚者五千，方阵而前。
mǐn chéng jùn mǎ zuǒ zhàng shuāng dāo yòu zhí gōu jǐ shùn fēng jī zhī
这句话大意是：闵乘骏马左仗双刀，右执钩戟，顺风击之。
zhǎn xiān bēi sān bǎi yú jí
这句话大意是：斩鲜卑三百馀级。
é ér yàn qí dà zhì wéi zhī shù zhōu
这句话大意是：俄而燕骑大至，围之数周。
mǐn zhòng guǎ bù dí yuè mǎ kuì wéi dōng zǒu xíng èr shí yú lǐ wèi kè suǒ qín
这句话大意是：闵众寡不敌，跃马溃围东走，行二十余里，为恪所擒。