太平御览 · 李昉 · Chapter 3 of 1000

天部·卷三

PinyinModern Translation
Size

rì shàng

这句话大意是:○日上。

shuō wén yún rì zhě shí yě tài yáng zhī jīng bù kuī

这句话大意是:《说文》云:日者,实也,太阳之精不亏。

zì cóng kǒu yī xiàng xíng yě

这句话大意是:字从口一,象形也。

yòu jūn xiàng yě

这句话大意是:又君象也。

yì yuē lí wèi rì

这句话大意是:《易》曰:《离》为日。

yòu yuē rì zhōng zé zè

这句话大意是:又曰:日中则昃。

yòu yuē rì

这句话大意是:又曰:日。

yòu yuē rì yuè yùn xíng yī hán yī shǔ

这句话大意是:又曰:日月运行,一寒一暑。

yòu yuē yīn yáng zhī yì pèi rì yuè

这句话大意是:又曰:阴阳之义配日月。

yòu yuē xuán xiàng zhe míng mò dà hu rì yuè

这句话大意是:又曰:悬象著明,莫大乎日月。

yòu yuē rì yuè zhī dào zhēn míng zhě yě

这句话大意是:又曰:日月之道,贞明者也。

yòu yuē rì zhōng wéi shì zhì tiān xià zhī mín jù tiān xià zhī huò

这句话大意是:又曰:日中为市,致天下之民,聚天下之货。

yòu yuē rì wǎng zé yuè lái yuè wǎng zé rì lái rì yuè xiàng tuī ér míng shēng yān

现代白话:又曰:日往则月来,月往则日来,日月相推而明生呢。

yòu yuē rì zè zhī lí bù gǔ fǒu ér gē zé dà dié zhī jiē

这句话大意是:又曰:日昃之离,不鼓缶而歌,则大耋之嗟。

xiōng

这句话大意是:凶。

yòu yuē fēng guà yuē fēng

这句话大意是:又曰:《丰卦》曰:"丰。

hēng wáng jiǎ zhī

这句话大意是:亨,王假之。

wù yōu

这句话大意是:勿忧。

yi rì zhōng

这句话大意是:宜日中。

yi zhào tiān xià yě

这句话大意是:宜照天下也。

yǐ wù yōu zhī dé gù yi zhào tiān xià

这句话大意是:"(以勿忧之德,故宜照天下。

yòu yuē rì yuè lì hu tiān

这句话大意是:又曰:日月丽乎天。

yòu yuē rì yuè dé tiān ér néng jiǔ zhào

这句话大意是:又曰:日月得天而能久照。

shū yuē yín bīn chū rì píng zhì dōng zuò

这句话大意是:《书》曰:寅宾出日,平秩东作。

rì zhōng xīng niǎo yǐ yīn zhòng chūn

这句话大意是:日中,星鸟,以殷仲春。

yòu yuē rì yǒng xīng huǒ yǐ zhèng zhòng xià

这句话大意是:又曰:日永,星火,以正仲夏。

rì duǎn xīng mǎo yǐ zhèng zhòng dōng

这句话大意是:日短,星昴,以正仲冬。

yòu yuē yín jiàn nà rì píng zhì xī chéng

这句话大意是:又曰:寅饯纳日,平秩西成。

shī yuē qí yǔ qí yǔ gǎo gǎo chū rì

这句话大意是:《诗》曰:其雨其雨,杲杲出日。

yòu yuē wèi yú bù xìn yǒu rú jiǎo rì

这句话大意是:又曰:谓予不信,有如皎日。

yòu yuē yōng míng yàn xù rì shǐ dàn

这句话大意是:又曰:嗈々鸣雁,旭日始旦。

yòu yuē rì zhī xī yǐ yáng niú xià lái

现代白话:又曰:日之夕了,羊牛下来。

yòu yuē rì jī yuè zh hú dié ér wēi

这句话大意是:又曰:日居月诸,胡迭而微。

yòu yuē rì chū dōng fāng zhào lín xià tǔ

这句话大意是:又曰:日出东方,照临下土。

yòu yuē chūn rì chí chí cǎi fán qí qí

这句话大意是:又曰:春日迟迟,采蘩祁祁。

lǐ yuē èr yuè zhōng qì sì cháo rì wū dōng jiāo

这句话大意是:《礼》曰:二月中气,祀朝日于东郊。

yòu yuē xuán duān ér cháo rì wū dōng mén zhī wài

这句话大意是:又曰:玄端而朝日于东门之外。

yòu yuē tiān wú èr rì tǔ wú èr wáng

这句话大意是:又曰:天无二日,土无二王。

yòu yuē jì dōng

这句话大意是:又曰:季冬。

shì yuè yě rì qióng yú cì yuè qióng yú jì

这句话大意是:是月也,日穷于次,月穷于纪。

yán yùn xíng zhōu zā yú gù chǔ cì shè yě

这句话大意是:(言运行周匝,于故处次舍也。

jì yóu huì yě

这句话大意是:纪犹会也。

yòu yuē wǔ yuè zhōng qì shì yuè yě rì cháng zhì shí yī yuè rì duǎn zhì

这句话大意是:又曰:五月中气,是月也日长至,十一月日短至。

zhōu lǐ chūn guān yuē shì jìn zhǎng shí huī zhī fǎ yǐ guān yāo xiáng biàn jí xiōng

这句话大意是:《周礼·春官》曰:眡祲:掌十辉之法,以观妖祥、辨吉凶。

ǎo xiáng shàn è zhī zhēng

这句话大意是:(袄祥,善恶之征。

zhèng sī nóng yún huī wèi rì guāng qì yě

这句话大意是:郑司农云:辉谓日光气也。

yī yuē jìn èr yuē xiàng sān yuē juān sì yuē jiān wǔ yuē àn liù yuē méng qī yuē mí bā yuē xù jiǔ yuē jī shí yuē xiǎng

这句话大意是:)一曰祲,二曰象,三曰镌,四曰监,五曰暗,六曰瞢,七曰弥,八曰叙,九曰𬯀,十曰想。

jìn yīn yáng qì xiāng qīn yě

这句话大意是:(祲,阴阳气相侵也。

xiàng rú chì niǎo yě

这句话大意是:象如赤鸟也。

juān wèi rì páng qì sì miàn fǎn xiāng rú huī zhuàng

这句话大意是:镌谓日旁气四面反乡如辉状。

jiān yún qì lín rì yě

这句话大意是:监,云气临日也。

àn rì yuè shí yě

这句话大意是:暗,日月食也。

méng méng wú guāng yě

这句话大意是:瞢,瞢无光也。

mí zhě bái hóng mí tiān yě

这句话大意是:弥者,白虹弥天也。

xù zhě yún yǒu cì xù rú shān zài rì shàng yě

这句话大意是:叙者,云有次序,如山在日上也。

jī zhě wài qì yě

这句话大意是:𬯀者,外气也。

xiǎng zhě yào guāng zhě yě

这句话大意是:想者,耀光者也。

yòu yuē dà sī tú yǐ tǔ guī zhī fǎ cè tǔ shēn zhèng rì jǐng yǐ qiú dì zhōng

这句话大意是:又曰:大司徒:以土圭之法测土深、正日景,以求地中。

rì nán zé jǐng duǎn duō shǔ rì běi zé jǐng cháng duō hán

这句话大意是:日南则景短多暑,日北则景长多寒。

chuán yuē fēng shū wèn wū gǔ jì yuē zhào shuāi zhào dùn shú xián

这句话大意是:《传》曰:酆舒问于贾季曰:"赵衰、赵盾孰贤?

duì yuē zhào shuāi dōng rì zhī rì yě

这句话大意是:"对曰:"赵衰,冬日之日也;。

zhào dùn xià rì zhī rì yě

这句话大意是:赵盾,夏日之日也。

zhù yuē dōng rì kě ài xià rì kě wèi

这句话大意是:"注曰:"冬日可爱,夏日可畏。

yòu āi gōng liù nián chu yǒu yún rú zhòng chì wū jiā rì yǐ fēi sān rì

这句话大意是:又《哀公六年》:楚有云如众赤乌,夹日以飞,三日。

chu zǐ shǐ wèn zhōu tài shǐ yuē qí dāng wáng shēn

这句话大意是:楚子使问周太史,曰:"其当王身。

ruò yǒng zhī kě yí wū lìng yǐn sī mǎ

这句话大意是:若禜之,可移于令尹、司马。

wáng yuē yí fù xīn zhī jí zhì zhī gǔ gōng hé yì

这句话大意是:"王曰:"移腹心之疾,置之股肱,何益?

wáng fú yǒng ér sǐ

这句话大意是:"王弗禜而死。

kǒng zǐ yuē zhāo wáng qí bù shī guó yě yi zāi

现代白话:孔孔子说:"昭王其不失国也,宜啊!

ěr yǎ yuē gū zhú běi hù xī wáng mǔ rì xià wèi zhī sì huāng yě

现代白话:《你雅》曰:孤竹、北户、西王母、日下,谓之四荒也。

guō pú zhù yuē rì xià zài dōng jiē sì fāng hūn huāng zhī guó yě

这句话大意是:(郭璞注曰:日下在东,皆四方昏荒之国也。

yòu yuē jù qí zhōu yǐ nán dài rì wèi dān xué

这句话大意是:又曰:岠齐州以南,戴日为丹穴。

jù qù yě

这句话大意是:(岠,去也。

qí zhōng yě

这句话大意是:齐,中也。

dōng zhì rì suǒ chū wèi tài píng xi zhì rì suǒ rù wèi tài tài

这句话大意是:)东至日所出为太平,西至日所入为太泰。

jí méng sì yě

这句话大意是:(即蒙汜也。

yì kūn líng tú yuē zhì dé zhī méng rì yuè ruò lián bì

这句话大意是:《易坤灵图》曰:至德之萌,日月若连璧。

yì cān tóng qì yuē rì wèi liú zhū qīng lóng zhī jù

这句话大意是:《易参同契》曰:日为流珠,青龙之俱。

rì wèi yáng yáng jīng wèi liú zhū

这句话大意是:(日为阳,阳精为流珠。

qīng lóng dōng fāng shǎo yáng yě

这句话大意是:青龙,东方少阳也。

shàng shū kǎo líng yào yuē hēi dì wáng èr rì bìng zhào

这句话大意是:《尚书考灵曜》曰:黑帝亡,二日并照。

yòu yuē zhòng chūn zhòng qiū rì chū wū mǎo rù wū yǒu

这句话大意是:又曰:仲春、仲秋、日出于卯,入于酉;。

zhòng xià rì chū wū yín rù wū xū

这句话大意是:仲夏,日出于寅,入于戌;。

zhòng dōng rì chū wū chén rù wū shēn

这句话大意是:仲冬,日出于辰,入于申。

yòu yuē rì guāng zhào sì shí wàn liù qiān lǐ

这句话大意是:又曰:日光照四十万六千里。

chūn qiū gǎn jīng fú yuē qún chén zì zé rì huáng wú guāng qún chén zhēng zé rì liè rén zhǔ pái chì zé rì yè chū

这句话大意是:《春秋感精符》曰:群臣恣则日黄无光,群臣争则日裂,人主排斥则日夜出。

chūn qiū yuán mìng bāo yuē yáng shù qǐ wū yī chéng wū sān gù rì zhōng yǒu sān zú wū

这句话大意是:《春秋元命包》曰:阳数起于一,成于三,故日中有三足乌。

yòu yuē yī suì sān bǎi liù shí wǔ rì sì fēn dù zhī yī yán yáng bù sàn lì shù hé yī gù lì zì sì hé qí yī

这句话大意是:又曰:一岁三百六十五日四分度之一,言阳布散,立数合一,故立字四合其一。

yòu yuē rì zuǒ xíng zhōu tiān èr shí sān wàn lǐ

这句话大意是:又曰:日左行周天二十三万里。

yòu yuē qī zhèng dù rì yuè míng

这句话大意是:又曰:七政度,日月明。

chūn qiū nèi shì yuē rì zhě yáng dé zhī mǔ yě

这句话大意是:《春秋内事》曰:日者,阳德之母也。

lǐ tǒng yuē rì zhě shí yě

这句话大意是:《礼统》曰:日者,实也。

xíng tǐ guāng shí rén jūn zhī xiàng

这句话大意是:形体光实,人君之象。

lǐ dòu wēi yí yuē zhèng tài píng zé rì wǔ sè zhèng sòng píng zé rì huáng zhōng ér chì yūn zhèng hé píng zé rì huáng zhōng ér hēi yūn zhèng xiàng píng zé rì huáng zhōng ér bái yūn zhèng shēng píng zé rì huáng zhōng ér qīng yūn

这句话大意是:《礼斗威仪》曰:政太平则日五色,政颂平则日黄中而赤晕,政和平则日黄中而黑晕,政象平则日黄中而白晕,政升平则日黄中而青晕。

xiào jīng yuán shén qì yuē tiān dì zhì guì jīng bù liǎng míng

这句话大意是:《孝经援神契》曰:天地至贵,精不两明。

zhù tiān jīng wèi rì dì jīng wèi yuè

这句话大意是:注:天精为日,地精为月。

yòu yuē rì zhōng zé guāng yì

这句话大意是:又曰:日中则光溢。

yòu yuē rì shén wǔ sè míng zhào sì fāng

这句话大意是:又曰:日神五色,明照四方。

yòu yuē huáng qì bào rì fǔ chén zhōng dé zhì wū tiān rì bào dài

这句话大意是:又曰:黄气抱日辅臣忠,德至于天日抱戴。

yì zhuàn yuē shèng wáng zài shàng zé rì guāng míng ér wǔ sè bèi

这句话大意是:《易传》曰:圣王在上,则日光明而五色备。

yòu yuē rì zhě zhòng yáng zhī jīng nèi míng xuán huáng wǔ sè wú zhǔ yǐ xiàng rén jūn

这句话大意是:又曰:日者,众阳之精,内明玄黄,五色无主,以象人君。

jīng jīng shì qīng yì yì shì hēi xuán xuán shì chì gǎo gǎo shì bái huáng huáng shì huáng guāng zhào wú zhǔ bù kě yǐ yī sè míng yě

现代白话:精精似青,翼翼似黑,玄玄似赤,缟缟似白,煌煌似黄,光照无主,不能够一色名也。

liú xiàng hóng fàn chuán yuē rì zhě zhāo míng zhī dà biǎo guāng jǐng zhī dà jì qún yáng zhī jīng zhòng guì zhī xiàng yě

这句话大意是:刘向《洪范传》曰:日者,昭明之大表,光景之大纪,群阳之精,众贵之象也。

gù yuē rì chū ér tiān xià guāng míng rì rù ér tiān xià míng huì cǐ qí xiào yě

这句话大意是:故曰:"日出而天下光明,日入而天下冥晦,此其效也。

gù rì zhě tiān zhī xiàng jūn fù fu xiōng zhī lèi zhōng guó zhī yīng yě

这句话大意是:"故日者天之象,君父夫兄之类,中国之应也。

míng wáng zhī jiàn wèi qún xián lǚ zhí tiān xià hé píng lí mín kāng níng zé rì lì qí jīng míng yáng qí jǐng yào bào ěr chóng guāng yǐ jiàn jí xiáng jūn huò qìng hè

这句话大意是:明王之践位,群贤履职,天下和平,黎民康宁,则日丽其精,明扬其景耀,抱珥重光,以见吉祥,君获庆贺。

liú zhāo yòu tóng chuán yuē jìn míng dì huì shào yuán dì zǐ

这句话大意是:刘昭《幼童传》曰:晋明帝,讳绍,元帝子。

chū

这句话大意是:初。

yuán dì wèi jiāng dōng dū du zhèn yáng zhōu

这句话大意是:元帝为江东都督,镇扬州。

shí zhōng yuán sāng luàn yǒu rén cóng cháng ān lái dì wèn luò xià xiāo xī shān rán liú tì

这句话大意是:时中原丧乱,有人从长安来,帝问洛下消息,潸然流涕。

dì nián shù suì wèn qì gù jù yǐ dōng dù yì gào zhī

这句话大意是:帝年数岁,问泣故,具以东渡意告之。

yīn wèn dì rǔ yì wèi cháng ān hé rú rì yuǎn

现代白话:因问帝:"你意谓长安怎么样日远?

dá yuē bù wén rén cóng rì biān lái zhǐ wén rén cóng cháng ān lái jū rán kě zhī

这句话大意是:"答曰:"不闻人从日边来,只闻人从长安来,居然可知。

dì yì zhī

这句话大意是:"帝异之。

míng rì jí qún chén yàn huì shuō yǐ cǐ dá míng dì yòu yǐ wéi rì jìn

这句话大意是:明日,集群臣宴会,说以此答,明帝又以为日近。

dì dòng róng wèn hé gù yì zuó rì zhī yán

现代白话:帝动容问:"为什么异昨日之言?

dá yuē jǔ tóu bú jiàn cháng ān zhī jiàn rì yǐ shì zhī jìn

这句话大意是:"答曰:"举头不见长安,只见日,以是知近。

dì dà yuè

这句话大意是:"帝大悦。

sōu shén jì yuē wú sūn jiān fū rén huái sūn cè mèng rì yuè rù huái

这句话大意是:《搜神记》曰:吴孙坚夫人怀孙策,梦日月入怀。

jiě dào kāng qí dì jì yuē qí yǒu bù yè chéng

这句话大意是:解道康《齐地记》曰:齐有不夜城。

gài gǔ zhě yǒu rì yè zhōng zhào wū dōng jìng

这句话大意是:盖古者有日,夜中照于东境。

gù lái zǐ lì cǐ chéng yǐ bù yè wèi míng

这句话大意是:故莱子立此城,以不夜为名。

qī shèng jì yuē yù huá chì wén yǔ rì tóng jū jié lín huáng wén yǔ yuè tóng jū

这句话大意是:《七圣记》曰:郁华赤文与日同居,结鳞黄文与月同居。

yù huá rì jīng jié lín yuè jīng yě

这句话大意是:郁华日精,结鳞月精也。

zhuāng zi yuē yáng suì jiàn rì zé rán wèi huǒ

这句话大意是:《庄子》曰:阳燧见日则燃为火。

jīn yě

这句话大意是:(金也。

mó shì lìng rè biàn zhì rì zhōng yǐ ài jiù zhī huǒ shēng

这句话大意是:摩拭令热,便置日中,以艾就之火生。

yòu yuē kǒng zǐ wéi wū chén cài tài gōng rèn diào zhī yuē zi qí zhāo zhāo hu rú jiē rì yuè ér xíng gù bù miǎn

这句话大意是:又曰:孔子围于陈、蔡,太公任吊之曰:"子其昭昭乎如揭日月而行,故不免。

yòu yuē rì chū dōng fāng rù wū xī jí yǒu mù yǒu jù zhě dài shì ér chéng gōng

这句话大意是:又曰:日出东方,入于西极,有目有距者待是而成功。

yòu yuē zhì rén shén yǐ

现代白话:又曰:至人神了。

chéng yún qì qí rì yuè

这句话大意是:乘云气,骑日月。

huái nán zǐ yuē rì chū wū yáng gǔ yù wū xián chí fú wū fú sāng shì wèi chén míng

这句话大意是:《淮南子》曰:日出于阳谷,浴于咸池,拂于扶桑,是谓晨明。

dēng wū fú sāng zhī shàng fú sāng dōng fāng zhī yě

这句话大意是:登于扶桑之上,(扶桑,东方之野。

yuán shǐ jiāng xíng shì wèi fěi yīn fěi míng

这句话大意是:)爰始将行,是谓朏(音斐)明。

fěi míng jiāng míng yě

这句话大意是:(朏明,将明也。

zhì yú qǔ ā qǔ ā shān míng

这句话大意是:)至于曲阿,(曲阿,山名。

shì wèi cháo míng

这句话大意是:)是谓朝明。

lín yú zēng quán céng zhòng yě

这句话大意是:临于曾泉,(曾,重也。

zǎo shí shí zài dōng fāng duō shuǐ zhī de gù yuē zēng quán

这句话大意是:早食时在东方多水之地,故曰曾泉。

shì wèi zǎo shí

这句话大意是:)是谓早食。

cì yú sāng yě shì wèi yàn shí

这句话大意是:次于桑野,是谓晏食。

zhēn yú héng yáng shì wèi yú zhōng

这句话大意是:臻于衡阳,是谓禺中。

duì yú kūn wú kūn wú qiū zài nán fāng

现代白话:对于昆我,(昆我丘,在南方。

shì wèi zhèng zhōng

这句话大意是:)是谓正中。

mǐ yú niǎo cì niǎo cì xī nán fāng zhī shān shàng

这句话大意是:靡于鸟次,(鸟次西南方之山上。

shì wèi xiǎo qiān

这句话大意是:)是谓小迁。

zhì yú bēi gǔ bēi gǔ xī nán fāng zhī dà hè

这句话大意是:至于悲谷,(悲谷,西南方之大壑。

shì wèi bū shí

这句话大意是:)是谓晡时。

huí wū nǚ jì nǚ jì xī fāng yīn dì

这句话大意是:回于女纪,(女纪,西方阴地。

shì wèi dà qiān

这句话大意是:)是谓大迁。

jīng yú yú quán shì wèi gāo chōng

这句话大意是:经于隅泉,是谓高舂。

dùn wū lián shí shì wèi xià chōng

这句话大意是:顿于连石,是谓下舂。

lián shí xī běi shān míng yán jiāng yù míng xià méng xī chōng gù yuē xià chōng

这句话大意是:(连石西北山名,言将欲冥,下蒙悉舂,故曰下舂。

yuán shàng xī hé yuán xi liù chī shì wèi xuán chē

这句话大意是:)爰上羲和,爰息六螭,是谓悬车。

rì chéng chē jià yǐ liù lóng xī hé yù zhī rì zhì cǐ ér báo yú yú quán xī hé zhì cǐ ér huí liù chī jí liù lóng yě

这句话大意是:(日乘车驾以六龙,羲和御之,日至此而薄于虞泉,羲和至此而回六螭,即六龙也。

báo wū yú quán shì wèi huáng hūn

这句话大意是:)薄于虞泉,是谓黄昏。

lún yú méng gǔ shì wèi dìng hūn

这句话大意是:沦于蒙谷,是谓定昏。

rì rù yān yīn yān zī yīn cí

这句话大意是:日入崦(音淹)嵫,(音兹。

shì rì luò cháng shān

这句话大意是:示日落尝山。

jīng xì liǔ xì liǔ xī fāng zhī yě

这句话大意是:)经细柳,(细柳,西方之野。

rù yú quán zhī chí shǔ wū méng gǔ zhī pǔ

这句话大意是:)入虞泉之池,曙于蒙谷之浦。

méng gǔ méng sì zhī shuǐ

这句话大意是:(蒙谷,蒙汜之水。

rì xī chuí jǐng zài shù duān wèi zhī sāng yú

这句话大意是:)日西垂,景在树端,谓之桑榆。

yán qí guāng zài sāng yú shù shàng

这句话大意是:(言其光在桑榆树上。

yòu yuē rì zhōng yǒu cūn wū

这句话大意是:又曰:日中有踆乌。

qūn qī lùn qiē

这句话大意是:(踆,七论切。

qūn zhě zhǐ yě wèi sān zú wū

这句话大意是:踆者趾也,谓三足乌。

yòu yuē ruò mù zài jiàn mù xi mò yǒu shí rì qí huá zhào de

这句话大意是:又曰:若木在建木西,末有十日,其华照地。

gāo yòu zhù yuē mò duān yě ruò mù duān yǒu shí rì zhuàng rú lián zhū huá guāng zhào qí xià dì

这句话大意是:高诱注曰:"末,端也,若木端,有十日,状如连珠,华光照其下地。

yòu yuē rì zhě yáng zhī zhǔ shì yǐ chūn xià zé qún shòu chú jiǎo

这句话大意是:又曰:日者,阳之主,是以春夏则群兽除角。

yòu yuē yáo shí shí rì bìng chū cǎo mù jiāo kū yáo mìng yì yǎng shè shí rì qí jiǔ wū jiē sǐ duò yǔ yì

这句话大意是:又曰:尧时十日并出,草木焦枯,尧命羿仰射十日,其九乌皆死,堕羽翼。

yòu yuē rì jī yáng zhī rè qì shēng huǒ huǒ qì zhī jīng zhě wèi rì

这句话大意是:又曰:日积阳之热气生火,火气之精者为日。

liè zǐ yuē sòng yǒu tián fū pù rì wū yě měi zhī

这句话大意是:《列子》曰:宋有田夫,曝日于野,美之。

bù shí guǎng shà mián gǎo zhī shǔ

这句话大意是:不识广厦绵缟之属。

wèi qí qī yuē wú fù rì zhī xuān yǐ xiàn wú jūn jiāng huò zhòng shǎng

现代白话:谓其妻曰:"我负日之暄,以献我君,将获重赏。

yòu yuē mù wáng jià bā jùn zhī chéng xi guān rì suǒ rù chù

这句话大意是:又曰:穆王驾八骏之乘,西观日所入处。

yòu yuē rì jī qì zhī zhōng yǒu guāng yào zhě

这句话大意是:又曰:日积气之中有光耀者。

yòu yuē kǒng zǐ chen yóu jiàn liǎng xiǎo ér zhēng biàn ér dòu

这句话大意是:又曰:孔子晨游,见两小儿争辩而斗。

kǒng zǐ wèn qí gù yī r yuē wǒ yǐ rì shǐ chū shí qù rén jìn rì zhōng shí qù rén yuǎn

这句话大意是:孔子问其故,一儿曰:"我以日始出时去人近,日中时去人远。

yī r yuē wǒ yǐ wéi rì chū chū shí yuǎn ér rì zhōng shí jìn

这句话大意是:"一儿曰:"我以为日初出时远,而日中时近。

yuē ěr hé yǐ zhī

现代白话:"曰:"你凭什么知?

yuē rì chū chū dà rú chē lún

这句话大意是:"曰:"日初出,大如车轮;。

jí zhōng cái rú pán gài

这句话大意是:及中,才如盘盖。

cǐ bù wéi yuǎn zhě xiǎo ér jìn zhě dà hu

这句话大意是:此不为远者小而近者大吗?

yī r yuē rì chū chū cāng cāng liáng liáng jí qí zhōng rú tàn tāng cǐ bù wéi jìn zhě rè ér yuǎn zhě liáng hu

这句话大意是:"一儿曰:"日初出沧沧凉凉,及其中如探汤,此不为近者热而远者凉吗?

kǒng zǐ bù néng jué

这句话大意是:"孔子不能决。

liǎng r xiào yuē qiū

这句话大意是:两儿笑曰:"丘!

shú wèi rǔ duō zhī hū

现代白话:孰谓你多知吗?

wén zi yuē rì chū wū de wàn wù fán xi

这句话大意是:《文子》曰:日出于地,万物蕃息。

shī zi yuē rì wǔ sè zhì yáng zhī jīng xiàng jūn dé yě

这句话大意是:《尸子》曰:日五色,至阳之精,象君德也。

wǔ sè zhào yào jūn chéng tǔ ér wáng

这句话大意是:五色照耀,君乘土而王。

yòu yuē shǎo hào jīn tiān shì yì wū qióng sāng rì wǔ sè hù zhào qióng sāng

这句话大意是:又曰:少昊金天氏邑于穷桑,日五色,互照穷桑。

yòu yuē shèng rén yǐ rì yuán yíng chǐ guāng mǎn tiān xià

这句话大意是:又曰:圣人以日圆盈尺,光满天下。

shèng rén jū shì ér suǒ zhú mí lún liù hé

这句话大意是:圣人居室而所烛弥纶六合。

yòu yuē huǒ zài jǐng zhōng bù néng zhú yuǎn mù zài zú xià bù kě yǐ shì jìn

现代白话:又曰:火在井中不能烛远,目在足下不能够视近。

jūn zhī wū guó yě yóu tiān zhī yǒu rì jū bù gāo zé bù míng shì bù zūn zé bù yuǎn

这句话大意是:君之于国也,犹天之有日,居不高则不明,视不尊则不远。

yòu yuē shèng rén shēn yóu rì yě

这句话大意是:又曰:圣人身犹日也。

fu rì yuán chǐ guāng yíng tiān dì

这句话大意是:夫日圜尺,光盈天地。

shèng rén zhī shēn xiǎo qí suǒ zhú yuǎn yǐ

现代白话:圣人之身小,其所烛远了。

rèn zǐ yuē rì yuè wèi tiān xià yǎn mù rén bù zhī dé

这句话大意是:《任子》曰:日月为天下眼目,人不知德;。

shān chuān wèi tiān xià yī shí rén bù néng xiè

这句话大意是:山川为天下衣食,人不能谢。

fú zi yuē shèng pò zhòng lún liù hé jù zhào fēi rì yuè néng hu

这句话大意是:《符子》曰:盛魄重轮,六合俱照,非日月能吗?

lǚ shì chūn qiū yuē bái shuǐ zhī nán jiàn mù zhī xià rì zhōng wú yǐng gài tiān dì zhōng yě

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:白水之南,建木之下,日中无影,盖天地中也。

jiǎ yì shū yuē zhōu wén wáng wèn yù zǐ yuē gǎn wèn jūn zǐ jiāng rù qí zhí zé wū qí mín hé rú

现代白话:《贾谊书》曰:周文王问鬻孔子说:"敢问有德行的人将入其职,则于其民怎么样?

duì yuē jūn zǐ jiāng rù qí zhí zé wū qí mín yě xù xù rán rú rì zhī shǐ chū yě

现代白话:"对曰:"有德行的人将入其职,则于其民也,旭旭然如日之始出也;。

jì rù qí zhí zé wū qí mín yě yīn hàn

这句话大意是:既入其职,则于其民也,(音汉)。

rán rú rì zhī zhèng zhōng yě

这句话大意是:然如日之正中也;。

jì qù qí zhí zé wū qí mín yě àn àn rán rú rì zhī yǐ rù yě

这句话大意是:既去其职,则于其民也,暗暗然如日之已入也。

gù jūn zǐ jiāng rù ér xù xù zhě yì xiān wén yě

现代白话:故有德行的人将入而旭旭者,义先闻也;。

jì rù ér zhě mín bǎo qí fú yě

这句话大意是:既入而者,民保其福也;。

jì qù ér àn àn zhě mín shī qí jiào yě

这句话大意是:既去而暗暗者,民失其教也。

wén wáng yuē shòu mìng yǐ

现代白话:"文王曰:"受命了。

yòu yuē xué shèng wáng zhī dào pì zhī rú rì

这句话大意是:又曰:学圣王之道,譬之如日;。

jìng jū ér dú sī pì qí ruò huǒ

这句话大意是:静居而独思,譬其若火。

fu shě xué shèng wáng zhī dào ér jìng jū dú sī pì qí qù rì zhī míng wū tíng ér jiù huǒ zhī guāng wū shì yě

这句话大意是:夫舍学圣王之道,而静居独思,譬其去日之明于庭而就火之光于室也。

rán kě yǐ xiǎo jiàn bù kě yǐ dà zhī

现代白话:然能够小见,不能够大知。

shān hǎi jīng yuē dōng nán hǎi zhī wài gān quán zhī jiān yǒu xī hé zhī guó yǒu nǚ zǐ míng xī hé wèi dì jùn zhī qī

这句话大意是:《山海经》曰:东南海之外,甘泉之间,有羲和之国,有女子名"羲和",为帝俊之妻。

shì shēng shí rì cháng yù rì yú gān quán

这句话大意是:是生十日,常浴日于甘泉。

guō pú zhù xī hé néng shēng rì yě gù rì wèi xī hé zhī zǐ yáo yīn shì lì xī hé zhī guān yǐ zhǔ sì shí

这句话大意是:郭璞注:羲和能生日也,故日为羲和之子,尧因是立羲和之官,以主四时。

yòu yuē rì yù wēn yuán gǔ

这句话大意是:又曰:日浴温源谷。

wēn yuán jí tāng gǔ yě

这句话大意是:(温源即汤谷也。

tāng gǔ shàng yú fú sāng

这句话大意是:)汤谷上于扶桑。

fú sāng zài shàng

这句话大意是:(扶桑在上。

yī rì fāng zhì yī rì fāng chū yán jiāo huì xiāng dài yě

这句话大意是:)一日方至,一日方出,(言交会相代也。

jiē dài wū wū

这句话大意是:)皆戴于乌。

rì zhōng yǒu sān zú wū

这句话大意是:(日中有三足乌。

yòu yuē míng xīng shān rì yuè suǒ chū

这句话大意是:又曰:明星山,日月所出。

yòu yuē yī tiān shān sū mén shān rì yuè suǒ chū

这句话大意是:又曰:猗天山,苏门山,日月所出。

yòu yuē tāng gǔ shàng yǒu fú mù jí fú sāng

这句话大意是:又曰:汤谷上有扶木,(即扶桑。

shí rì suǒ yù

这句话大意是:)十日所浴。

cǐ yù shuǐ zhōng yǒu dà mù jiǔ rì jū shàng zhī

这句话大意是:此浴水中有大木,九日居上枝。

xī yáo shǐ yì yǎng shè jiǔ rì jǐn zhuì sǐ

这句话大意是:(昔尧使羿仰射九日尽坠死。

jí zhǒng shū yuē běn yǒu shí rì dié cì ér chū yùn zhào wú qióng yáo shí wéi yāo shí rì bìng chū gù wèi shè suǒ sǐ

这句话大意是:《汲冢书》曰:本有十日迭次而出,运照无穷,尧时为妖,十日并出,故为射所死。

yòu yuē kuā fù zhú rì kě yǐn hé wèi

这句话大意是:又曰:夸父逐日,渴饮河渭;。

bù zú běi yǐn dà zé

这句话大意是:不足,北饮大泽;。

wèi zhì dào kě ér sǐ

这句话大意是:未至,道渴而死。

qì qí zhàng huà wèi dèng lín

这句话大意是:弃其杖,化为邓林。

yòu yuē shān jiè shān shén rù shōu jū zhī

这句话大意是:又曰:〈山介〉山,神蓐收居之。

shì shān yě xi wàng rì zhī suǒ rù qí qì yuán rì xíng yuán gù qí qì xiàng yì rán

这句话大意是:是山也,西望日之所入,其气圆,(日形圆,故其气象亦然。

shén jīng guāng zhī suǒ sī yě

这句话大意是:)神经光之所司也。

jí zhǒng zhōu shū yuē běn yǒu shí rì dié cì ér chū yùn zhào wú qióng yáo shí wéi yāo shí rì bìng chū

这句话大意是:《汲冢周书》曰:本有十日,迭次而出,运照无穷,尧时为妖,十日并出。

tài xuán jīng yuē rì dòng ér dōng tiān dòng ér xi tiān rì cuò xíng yīn yáng gēng xún

这句话大意是:《太玄经》曰:日动而东,天动而西,天日错行,阴阳更巡。

cuò wéi yě

这句话大意是:(错,违也。

xún xíng yě

这句话大意是:巡,行也。

yòu yuē rì yī nán ér wàn wù sǐ rì yī běi ér wàn wù shēng

这句话大意是:又曰:日一南而万物死,日一北而万物生。

shēng běi ér wàn wù xū shēng nán ér wàn wù yíng

这句话大意是:升北而万物虚,升南而万物盈。

shēng zhī nán yě yòu xíng ér zuǒ hái

这句话大意是:升之南也,右行而左还;。

shēng zhī běi yě zuǒ xíng ér yòu hái

这句话大意是:升之北也,左行而右还。

huò zuǒ huò yòu huò sǐ huò shēng

这句话大意是:或左或右,或死或生。

zuǎn yào yún rì guāng yuē jǐng xīng yuè zhī guāng tōng wèi zhī jǐng

这句话大意是:《纂要》云:日光曰景,(星月之光,通谓之景。

rì yǐng yuē guǐ rì qì yuē xiàn nǎi jiàn qiè

这句话大意是:)日影曰晷,日气曰𬀪,(乃见切。

shī jiàn xiàn rì xiāo

这句话大意是:《诗》见𬀪日消。

xiàn rì qì

这句话大意是:𬀪,日气。

rì chū chū yuē xù rì xīn yuē xī dà míng rì xīn shī yuē fěi yáng bù xī

这句话大意是:)日初出曰旭,日昕曰晞,大明日昕,《诗》曰:匪阳不晞。

xī qián yě

这句话大意是:晞,干也。

yán rì xīn gàn shī wù yě

这句话大意是:言日昕干湿物也。

rì wēn yuē xù zài wǔ yuē tíng wǔ zài wèi yuē diè rì wǎn yuē gàn rì jiāng luò yuē bó mù

这句话大意是:日温曰煦,在午曰亭午,在未曰昳,日晚曰旰,日将落曰薄暮。

rì xī luò guāng fǎn zhào wū dōng wèi zhī fǎn jǐng

这句话大意是:日西落,光返照于东,谓之反景;。

jǐng zài xià yuē dǎo jǐng

这句话大意是:景在下曰倒景。

rì yǒu ài rì wèi rì

这句话大意是:日有爱日、畏日。

ài dōng rì yě

这句话大意是:(爱,冬日也。

wèi xià rì yě

这句话大意是:畏,夏日也。

chūn qiū zuǒ zhuàn yuē dōng rì kě ài xià rì kě wèi

这句话大意是:《春秋左传》曰:冬日可爱,夏日可畏。

bái hǔ tōng yuē rì xíng chí yuè xíng jí

这句话大意是:《白虎通》曰:日行迟,月行疾;。

rì xíng yí dù yuè xíng shí sān dù shí jiǔ fēn dù zhī qī

这句话大意是:日行一度,月行十三度十九分度之七。

rì yuè jìng jiē qiān lǐ

这句话大意是:日月径皆千里。

zá zhàn shū yuē rì guān zhě rú bàn yūn yě

这句话大意是:《杂占书》曰:日冠者如半晕也。

fǎ dāng zài rì shàng yǒu guān yòu yǒu liǎng ěr yóu jí

这句话大意是:法当在日上有冠,又有两珥尤吉。

guǎng yǎ yuē rì míng yào líng yī míng zhū míng yī míng dōng jūn yī míng dà míng yì míng yáng wū rì yù yuē xī hé

这句话大意是:《广雅》曰:日名耀灵,一名朱明,一名东君,一名大明,亦名阳乌,日御曰羲和。

fàn zi jì rán yuē rì zhě cùn yě yuè zhě chǐ yě

这句话大意是:《范子计然》曰:日者寸也,月者尺也。

chǐ zhě jì dù ér chéng shù yě

这句话大意是:尺者,纪度而成数也;。

cùn zhě zhì wàn wù yīn yáng zhī duǎn cháng yě

这句话大意是:寸者,制万物阴阳之短长也。

yòu yuē rì zhě huǒ jīng yě

这句话大意是:又曰:日者火精也。

huǒ zhě wài jǐng zhǔ zhòu jū zhòu ér wèi míng chù zhào ér yǒu guāng

这句话大意是:火者外景主昼,居昼而为明,处照而有光。

yòu yuē rì zhě xíng tiān rì yí dù zhōng ér fù shǐ rú huán wú duān

这句话大意是:又曰:日者行天,日一度,终而复始,如环无端。

shuō yuàn yuē shī kuàng duì jìn píng gōng yuē shǎo ér xué zhě rú rì chū zhī guāng zhuàng ér xué zhě rú rì zhōng zhī guāng lǎo ér xué zhě rú bǐng zhú yè xíng

这句话大意是:《说苑》曰:师旷对晋平公曰:"少而学者如日出之光,壮而学者如日中之光,老而学者如秉烛夜行。

✦ You read 天部·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.