太平御览 · 李昉 · Chapter 301 of 1000

兵部·卷三十二

PinyinModern Translation
Size

zhèn

这句话大意是:○阵。

shàng shū yuē wǔ wáng yǔ zhòu guǐ hài zhèn wū shāng jiāo

这句话大意是:《尚书》曰:武王与纣癸亥阵于商郊。

zuǒ zhuàn yuē jìn jiāng xún wú bài yàn wú zhōng jí qún dí wū tài yuán chóng zú yě

这句话大意是:《左传》曰:晋将荀吴败燕无终及群狄于太原,崇卒也。

wú zhōng shān róng

这句话大意是:(无终,山戎。

chū jiāng zhàn wèi shū yuē bǐ zǒu wǒ chē suǒ yù yòu è dì xiǎn bù biàn yě

这句话大意是:)初将战,魏舒曰:"彼走我车,所遇又阨,(地险不便也。

è wū jiè fǎn

这句话大意是:阨,乌介反。

yǐ shén gòng chē bì kè

这句话大意是:)以什共车必克。

gèng zēng shí rén dāng yī chē zhī yòng

这句话大意是:(更增十人,当一车之用。

kùn zhū ě yòu kè

这句话大意是:)困诸厄,又克。

chē měi yòng yú ě dào jīn qù chē gù wèi bì kè yě

这句话大意是:(车每用于厄道,今去车,故为必克也。

qǐng jiē zú qù mǎ wèi bù zú

这句话大意是:)请皆卒,(去马为步卒。

zì wǒ shǐ

这句话大意是:)自我始。

nǎi huǐ chē yǐ wéi xíng wèi shū xiān zì huǐ qí shǔ chē wèi bù zhèn

这句话大意是:"乃毁车以为行,(魏舒先自毁其属车,为步阵。

xíng hù láng fǎn

这句话大意是:行,户郎反。

wǔ chéng wèi sān wu

这句话大意是:)五乘为三伍。

chéng chē zhě chē sān rén wǔ chéng shí wǔ rén jīn gǎi qù chē gèng yǐ wǔ rén wéi wu fēn wéi wu sān yě

这句话大意是:(乘车者,车三人,五乘十五人,今改去车,更以五人为伍,分为伍,三也。

wèi wǔ zhèn yǐ xiāng lí liǎng wū qián wu wū hòu zhuān wèi yòu jiǎo cān wèi zuǒ jiǎo piān wéi qián jù jiē lín shí chǔ zhì zhī míng yě

这句话大意是:)为五阵以相离,两于前,伍于后,专为右角,参为左角,偏为前拒,(皆临时处置之名也。

yǐ yòu zhī

这句话大意是:)以诱之。

dí rén xiào zhī

这句话大意是:狄人笑之。

xiào qí shī cháng

这句话大意是:(笑其失常。

wèi zhèn ér báo zhī dà bài

这句话大意是:)未阵而薄之,大败。

yòu yuē wáng yǐ zhū hóu fá zhèng zhèng bó yù zhī

这句话大意是:又曰:王以诸侯伐郑,郑伯御之。

yuán fán gāo qú mí yǐ zhōng jūn fèng gōng wéi yú lì zhī zhèn xiān piān hòu wu wu chéng mí féng

这句话大意是:原繁、高渠弥以中军奉公,为鱼丽之阵,先偏后伍,伍承弥缝。

dù yù zhù yuē cǐ yú lí zhī fǎ

这句话大意是:(杜预注曰:此鱼丽之法。

yòu yuē sòng wèi chéng qiū zhī yì gù qīn wǒ

这句话大意是:又曰:宋为乘丘之役故侵我。

gōng yù zhī

这句话大意是:公御之。

sòng shī wèi zhèn ér báo zhī bài zhū zī

这句话大意是:宋师未阵而薄之,败诸鄑。

fán shī dí wèi zhèn yuē bài mǒu shī jiē zhèn yuē zhàn dà bēng yuē bài jì de juàn yuē kè fù ér bài zhī yuē qǔ mǒu shī jīng shī bài yuē wáng shī bài jì wū mǒu

这句话大意是:凡师,敌未阵曰败某师,皆阵曰战,大崩曰败绩,得隽曰克,覆而败之曰取某师,京师败曰王师败绩于某。

yòu yuē sòng gōng jí chu rén zhàn wū hóng

这句话大意是:又曰:宋公及楚人战于泓。

sī mǎ zǐ yú yuē bǐ zhòng wǒ guǎ jí qí wèi jì qǐng jī zhī

这句话大意是:司马子鱼曰:"彼众我寡,及其未济,请击之。

gōng yuē bù kě

这句话大意是:"公曰:"不可。

jì zhèn ér hòu jī zhī sòng shī bài jì

这句话大意是:"既阵而后击之,宋师败绩。

gōng shāng gǔ mén guān jiān yān

现代白话:公伤股,门官歼呢。

mén guān shǒu mén zhě yě

这句话大意是:(门官,守门者也。

guó rén jiē jiù gōng

这句话大意是:)国人皆咎公。

gōng yuē gǔ zhī wèi jūn yě

这句话大意是:公曰:"古之为军也。

bù yǐ zǔ ài

这句话大意是:不以阻隘。

guǎ rén suī wáng guó zhī yú sòng shāng zhòu zhī hòu

这句话大意是:寡人虽亡国之馀,(宋,商纣之后。

bù gǔ bù chéng liè

这句话大意是:)不鼓不成列。

chǐ yǐ zhà shèng yě

这句话大意是:"(耻以诈胜也。

yòu yuē jìn chu jiāng zhàn jìn luán shū yuē chu shī qīng tiǎo gù lěi ér dài zhī sān rì bì tuì

这句话大意是:又曰:晋楚将战,晋栾书曰:"楚师轻窕,固垒而待之,三日必退。

tuì ér jī zhī bì huò hou shèng yān

现代白话:退而击之,必获候胜呢。

xì zhì yuē chu yǒu liù jiān bù kě shī yě qí èr qīng xiàng è zi zhòng zi fǎn yě

这句话大意是:"郤至曰:"楚有六间,不可失也:其二卿相恶,(子重、子反也。

wáng zú yǐ jiù

这句话大意是:)王卒以旧;。

bà lǎo bù dài

这句话大意是:(罢老不代。

zhèng zhèn ér bù zhěng

这句话大意是:)郑阵而不整;。

mán jūn ér bù zhèn

这句话大意是:蛮军而不阵;。

mán yí cóng chu bù jié zhèn yě

这句话大意是:(蛮夷从楚,不结阵也。

zhèn bù wéi huì

这句话大意是:)阵不违晦;。

huì yuè zhōng yīn zhī jǐn gù bīng jiā yǐ wéi jì

这句话大意是:(晦月终阴之尽,故兵家以为忌。

zài zhèn ér áo áo xuān huá yě

这句话大意是:)在阵而嚣,(嚣,喧哗也。

hé ér jiā áo zhèn hé yí jìng ér yì yǒu shēng

这句话大意是:)合而加嚣,(阵合宜静而益有声。

gè gù qí hòu mò yǒu dòu xīn rén xù qí suǒ dǐ gè xù qí sǐ

这句话大意是:)各顾其后,莫有斗心,人(恤其所底)各恤其死。

jiù bì bù liáng yǐ fàn tiān jì

这句话大意是:旧必不良,以犯天忌。

wǒ bì kè zhī

这句话大意是:我必克之。

yòu yuē sòng gōng zǐ móu zhú huá chū wèi gōng zǐ cháo jiù sòng yǔ huá shì zhàn wū zhě qiū

这句话大意是:又曰:宋公子谋逐华䝙,卫公子朝救宋,与华氏战于赭丘。

zhèng piān yuàn wèi guàn qí yù yuàn wèi é

这句话大意是:郑翩愿为鹳,其御愿为鹅。

zhèng piān sòng dài fū yǔ huá chū jù wáng zhě

这句话大意是:(郑翩,宋大夫,与华䝙俱亡者。

guàn guàn zhèn yě

这句话大意是:鹳,鹳阵也。

é yàn háng zhèn yě

这句话大意是:鹅,雁行阵也。

yòu yuē yuè zi fá wú wú rén yù zhī lì zé jiā shuǐ ér zhèn

这句话大意是:又曰:越子伐吴,吴人御之笠泽,夹水而阵。

yuè zi wèi zuǒ yòu gōu zú gōu zú gōu wǔ xiāng zhe yǐn wèi zuǒ yòu zhūn yě

这句话大意是:越子为左右勾卒,(勾卒,钩伍相着,引为左右屯也。

shǐ yè huò zuǒ huò yòu gǔ zào ér jìn

这句话大意是:)使夜或左或右,鼓噪而进。

wú shī fēn yǐ yù zhī

这句话大意是:吴师分以御之。

yuè zi yǐ sān jūn qián shè dāng wú zhōng jūn ér gǔ zhī wú shī dà luàn

这句话大意是:越子以三军潜涉,当吴中军而鼓之,吴师大乱。

yòu yuē lǔ āi gōng wèi zhī lí zhī zú zhèn míng

这句话大意是:又曰:鲁哀公为支离之卒,(阵名。

yīn zhù shǐ huī yǐ qīn wèi wèi rén bìng zhī

这句话大意是:)因祝史挥以侵卫,卫人病之。

yòu yuē wú yuè zhàn wū jī fù

这句话大意是:又曰:吴越战于鸡父。

gōng zǐ guāng yuē qǐng xiān zhě qù bèi báo wēi hòu zhě dūn zhèn zhěng yī

这句话大意是:公子光曰:"请先者去备薄威,后者敦阵整衣。

suì kè zhī

这句话大意是:"遂克之。

yòu yuē zhèng zi yuán qǐng wèi zuǒ jù yǐ dāng cài rén wèi rén wéi yòu jù yǐ dāng chén rén

这句话大意是:又曰:郑子元请为左拒,以当蔡人,卫人为右拒,以当陈人。

zhèn míng

这句话大意是:(阵名。

lún yǔ yuē wèi líng gōng wèn zhèn wū kǒng zǐ kǒng zǐ duì yuē zǔ dòu zhī shì zé cháng wén zhī

这句话大意是:《论语》曰:卫灵公问阵于孔子,孔子对曰:"俎豆之事,则尝闻之;。

jūn lǚ zhī shì wèi zhī xué yě

这句话大意是:军旅之事,未之学也。

zhōu shū yuē chūn wèi pìn zhèn gōng wèi qián xíng

这句话大意是:《周书》曰:春为牝阵,弓为前行;。

xià wèi fāng zhèn jǐ wèi qián xíng

这句话大意是:夏为方阵,戟为前行;。

jì xià wèi yuán zhèn máo wèi qián xíng

这句话大意是:季夏为圆阵,矛为前行;。

qiū wèi mǔ zhèn jiàn wèi qián xíng

这句话大意是:秋为牡阵,剑为前行;。

dōng wèi fú zhèn shǔn wèi qián xíng

这句话大意是:冬为伏阵,楯为前行。

shì wèi wǔ zhèn

这句话大意是:是为五阵。

shǐ jì yuē huáng dì yǒu zhuō lù zhī zhàn yǐ dìng huǒ zāi

这句话大意是:《史记》曰:黄帝有涿鹿之战,以定火灾;。

zhuān xū yǒu gòng gōng zhī zhèn yǐ píng shuǐ hài

这句话大意是:颛顼有共工之阵,以平水害。

hàn shū chén tāng chuán yuē tāng fá xī yù zhì yáng wēi bái hǔ hé qí sān xiào

这句话大意是:《汉书·陈汤传》曰:汤伐西域,置扬威、白虎、合骑三校。

zhāng yàn yuē xī yù zhèn míng

这句话大意是:(张宴曰:西域阵名。

yòu yuē hán xìn wèi xiàng guó jī qí qí wáng zǒu gāo mì xìn zhuī zhì gāo mì xi

这句话大意是:又曰:韩信为相国,击齐,齐王走高密,信追至高密西。

chu shǐ lóng qiě jiāng hào èr shí wàn jiù qí

这句话大意是:楚使龙且将,号二十万救齐。

qí wáng shǐ lóng qiě bìng jūn yǔ xìn zhàn jiā wéi shuǐ zhèn

这句话大意是:齐王使龙且并军与信战,夹潍水阵。

xìn nǎi yè lìng rén wèi wàn yú náng shèng shā yǐ yōng shuǐ shàng liú yǐn jūn bàn dù jī lóng qiě

这句话大意是:信乃夜令人为万馀囊,盛沙以壅水上流,引军半渡,击龙且。

yáng bù shèng hái zǒu

这句话大意是:佯不胜,还走。

lóng qiě guǒ zhuī dù shuǐ

这句话大意是:龙且果追渡水。

xìn shǐ rén jué yōng náng shuǐ dà zhì

这句话大意是:信使人决壅囊,水大至。

lóng qiě jūn tài bàn bù dé dù jí jī shā lóng qiě lǔ qí wáng guǎng

这句话大意是:龙且军太半不得渡,即击,杀龙且,虏齐王广。

suì píng qí

这句话大意是:遂平齐。

yòu yuē lǐ líng zhì jùn jī shān yǔ chán yú xiāng zhí qí kě sān wàn wéi líng

这句话大意是:又曰:李陵至峻稽山,与单于相值,骑可三万围陵。

líng jūn jū shān jiān yǐ dà chē wèi yíng líng yǐn shì chū yíng wài wèi zhèn qián xíng chí jǐ shǔn hòu xíng chí gōng nǔ lìng yuē wén gǔ shēng ér zòng wén jīn shēng ér zhǐ

这句话大意是:陵军居山间,以大车为营,陵引士出营外为阵,前行持戟楯,后行持弓弩,令曰:"闻鼓声而纵,闻金声而止。

lǔ jiàn hàn jūn shǎo zhí qián jiù yíng

这句话大意是:"虏见汉军少,直前就营。

líng bó zhàn gōng zhī qiān nǔ jù fā yìng xián ér dǎo

这句话大意是:陵搏战攻之,千弩俱发,应弦而倒。

lǔ hái zǒu shàng shān hàn jūn zhuī shā qiān rén

这句话大意是:虏还走上山,汉军追杀千人。

yòu yuē wèi qīng jūn chū sài qiān yú lǐ jiàn chán yú bīng zhèn ér dài

这句话大意是:又曰:卫青军出塞千余里,见单于兵阵而待。

wū shì qīng lìng wǔ gāng chē zì huán wèi yíng zhāng yàn yuē bīng chē yě

这句话大意是:于是青令武刚车自环为营,(张晏曰:兵车也。

ér cóng wǔ qiān jì wǎng dāng xiōng nú

这句话大意是:)而从五千骑往当匈奴。

jìn shū yuē biàn kǔn zì wàng zhī zi zhěn jí xū tóng méi zhèn mǔ fǔ èr zi shī kū yuē fù wèi zhōng chén rǔ wèi xiào zǐ fu hé hèn hu

现代白话:《晋书》曰:卞壸字望之,子眕及盱同没阵,母抚二子尸哭曰:"父为忠臣,你为孝子,夫何恨乎!

xià shì dí tāng yuē fù sǐ wū jūn zi sǐ wū fù zhōng xiào zhī dào cuì wū yī mén

这句话大意是:"下士翟汤曰:"父死于君,子死于父,忠孝之道,萃于一门。

wáng yǐn jìn shū yuē mǎ lóng jī liáng zhōu è lǔ duàn dào

这句话大意是:王隐《晋书》曰:马隆击凉州,恶虏断道。

lóng zuò bā zhèn tú chē yíng bìng zhuī xiá zé mù wū shī lún bìng qián zhì móu zòng héng chū qí bù yì gù néng chéng gōng

这句话大意是:隆作八阵图车营并追,狭则木屋施轮并前,智谋纵横,出其不意,故能成功。

hòu wèi shū yuē wén chéng dì hé píng èr nián zhì zhàn zhèn zhī fǎ shí yǒu yú tiáo yīn dà nuó yào bīng yǒu fēi lóng téng shé yú lí zhī biàn yǐ shì wēi wǔ

这句话大意是:《后魏书》曰:文成帝和平二年,制战阵之法十有馀条,因大傩曜兵,有飞龙、腾蛇、鱼丽之变,以示威武。

suí shū yuē zhōu fǎ shàng wèi dìng xiāng tài shǒu

这句话大意是:《隋书》曰:周法尚为定襄太守。

shí dì xìng yú lín fǎ shàng cháo wū xíng gōng

这句话大意是:时帝幸榆林,法尚朝于行宫。

nèi shǐ lìng yuán shòu yán wū dì yuē hàn wǔ chū sài jīng qí qiān lǐ

这句话大意是:内史令元寿言于帝曰:"汉武出塞,旌旗千里。

jīn yù yíng zhī wài qǐng fēn wéi èr shí sì jūn rì bié qiǎn yī jūn fā xiāng qù sān shí lǐ qí zhì xiāng wàng zhēng gǔ xiāng wén shǒu wěi lián zhù qiān lǐ bù jué

这句话大意是:今御营之外,请分为二十四军,日别遣一军发,相去三十里,旗帜相望,钲鼓相闻,首尾连注,千里不绝。

cǐ yì chū shī zhī shèng zhě yě

这句话大意是:此亦出师之盛者也。

fǎ shàng yuē bù rán

这句话大意是:"法尚曰:"不然。

bīng xuān qiān lǐ dòng jiān shān chuān zú yǒu bù yú sì fēn wǔ liè

这句话大意是:兵亘千里,动间山川,卒有不虞,四分五裂。

fù xīn yǒu shì shǒu shǒu wèi zhī dào zǔ qiě zhǎng nán yǐ xiāng jiù

这句话大意是:腹心有事,首首未知,道阻且长,难以相救。

suī shì gù shì cǐ nǎi qǔ bài zhī dào yě

这句话大意是:虽是故事,此乃取败之道也。

dì bù yì yuē qīng yì yǐ wéi rú hé

这句话大意是:"帝不怿,曰:"卿意以为如何?

fǎ shàng yuē jié wèi fāng zhèn sì miàn wài jù liù gōng jí bǎi guān jiā kǒu bìng zhù qí jiān

这句话大意是:"法尚曰:"结为方阵,四面外拒,六宫及百官家口并住其间。

ruò yǒu biàn qǐ dāng tóu fēn kàng nèi yǐn qí bīng chū wài fèn jī chē wèi bì lěi zhòng shè gōu chén cǐ yǔ jù chéng lǐ yì hé yì

这句话大意是:若有变起,当头分抗,内引奇兵,出外奋击,车为壁垒,重设钩陈,此与据城理亦何异!

ruò zhàn ér jié chōu qí zhuī bēn huò zhàn bù lì cǐ tún yíng zì shǒu

这句话大意是:若战而捷,抽骑追奔,或战不利,此屯营自守。

chén wèi láo gù wàn quán zhī cè yě

这句话大意是:臣谓牢固万全之策也。

dì yuē shàn

这句话大意是:"帝曰:"善。

yīn bài zuǒ wǔ wèi jiāng jūn cì liáng mǎ yì pǐ juàn sān bǎi pǐ

这句话大意是:"因拜左武卫将军,赐良马一匹,绢三百匹。

táng shū yuē tài zōng zì wèi zhēn cǎo shū píng fēng yǐ shì qún chén

这句话大意是:《唐书》曰:太宗自为真草书屏风,以示群臣。

bǐ lì qiú jìng wèi yī shí zhī jué

这句话大意是:笔力遒劲,为一时之绝。

xiān shì rén jiān yǒu xī zhī shū fán zhēn xíng èr bǎi jiǔ shí zhǐ zhuāng wèi qī shí juǎn cǎo shū èr qiān zhǐ zhuāng wèi bā shí juǎn

这句话大意是:先是,人间有羲之书,凡真、行二百九十纸,装为七十卷,草书二千纸,装为八十卷。

měi tīng lǎn yú xián shí qǔ lín wán yān

现代白话:每听览馀闲时,取临玩呢。

wèi cháo chén yuē shū xiǎo dào chū fēi jí wù shí huò liú xīn yóu shèng qì rì

这句话大意是:谓朝臣曰:"书小道,初非急务,时或留心,犹胜弃日。

fán zhū yì yè wèi yǒu xué ér bù dé zhě yě

现代白话:凡诸艺业,未有学习并且不得者也。

bìng zài xīn lì xiè dài bù néng zhuān jīng ěr

这句话大意是:病在心力懈怠,不能专精耳。

zhèn shǎo shí wèi gōng zǐ wèi zāo zhèn dí

这句话大意是:朕少时为公子,未遭阵敌;。

yì qí zhī shǐ nǎi píng kòu luàn

这句话大意是:义旗之始,乃平寇乱。

měi zhí gǔ bì zì zhǐ zǒng

这句话大意是:每执鼓,必自指捴。

xí gòu bīng zhèn jí zhī qiáng ruò

这句话大意是:习觏兵阵,即知强弱。

cháng qǔ wú ruò duì qí qiáng qiáng duì qí ruò

现代白话:常取我弱对其强,强对其弱。

dí fàn qí ruò zhuī bēn bù yú bǎi shù shí bù wú jī qí ruò bì tū guò qí zhèn zì bèi ér fǎn jī zhī wú bù kuì

现代白话:敌犯其弱,追奔不逾百数十步,我击其弱,必突过其阵,自背而反击之,无不溃。

duō shǐ cǐ ér zhì shèng sī de qí lǐ shēn yě

这句话大意是:多使此而制胜,思得其理深也。

jīn wú lín rén zhī shū shū xué wū xíng shì wéi zài qiú qí gǔ lì jí de gǔ lì ér xíng shì zì shēng ěr

现代白话:今我临人之书,殊学于形势,惟在求其骨力,及得骨力而形势自生耳。

rán wú suǒ wéi jiē xiān zuò yì shì yǐ guǒ néng chéng yě

现代白话:然我所为,皆先作意,是以果能成也。

yòu yuē tài zōng zhì pò zhèn yuè wǔ tú zuǒ yuán yòu fāng xiān piān hòu wu yú lí é guàn jī zhāng yì shū jiāo cuò qū shēn shǒu wěi huí hù yǐ xiàng zhàn zhèn zhī xíng

这句话大意是:又曰:太宗制《破阵乐舞图》:左圆右方,先偏后伍,鱼丽鹅鹳,箕张翼舒,交错屈伸,首尾回互,以象战阵之形。

lìng qǐ jū láng lǚ cái yī tú jiào yuè gōng yī bǎi èr shí rén bèi jiǎ zhí jǐ ér xí zhī

这句话大意是:令起居郎吕才,依图教乐工一百二十人,被甲执戟而习之。

fán wèi sān biàn měi biàn wéi sì zhèn yǒu lái wǎng jí xú jī cì zhī xiàng yǐ yīng gē jié shù rì ér jiù gēng míng qī dé zhī wǔ

这句话大意是:凡为三变,每变为四阵,有来往疾徐击刺之象,以应歌节,数日而就,更名《七德》之舞。

yòu yuē gāo zōng yù wǔ chéng diàn qīn shì zhì jǔ rén wèn zhī yuē bīng shū yún tiān zhèn dì zhèn rén zhèn qí shuō rú hé

这句话大意是:又曰:高宗御武成殿,亲试制举人,问之曰:"兵书云天阵、地阵、人阵,其说如何?

jǔ rén yuán bàn qiān duì yuē chén guān zǎi jí cǐ shuō pō duō huò wèi tiān zhèn piān wǔ mí féng yě

这句话大意是:"举人员半千对曰:"臣观载籍,此说颇多,或谓天阵偏伍弥缝也。

yǐ chén yú jiàn wèi bù rán yǐ

现代白话:以臣愚见,谓不然了。

fu shī chū yǐ yì yǒu ruò shí yǔ dé tiān zhī shí cǐ tiān zhèn yě

这句话大意是:夫师出以义,有若时雨,得天之时,此天阵也。

bīng zài zú shí qiě gēng qiě zhàn de dì zhī lì cǐ dì zhèn yě

这句话大意是:兵在足食,且耕且战,得地之利,此地阵也。

shàn yòng bīng zhě shǐ sān jūn zhī shì rú fù zǐ xiōng dì dé rén zhī hé cǐ rén zhèn yě

这句话大意是:善用兵者,使三军之士如父子兄弟,得人之和,此人阵也。

sān zhě qù yǐ qí hé yǐ zhàn

现代白话:三者去了,其凭什么战?

gāo zōng jiē shǎng zhī zhuó jū shàng dì

这句话大意是:"高宗嗟赏之,擢居上第。

jiā yǔ yuē zhàn zhèn yǒu liè yǐ ér yǒng wèi běn

现代白话:《家语》曰:战阵有列了,而勇为本。

guó yǔ yuē wú wáng zhī jūn wèi fāng zhèn bái cháng bái qí sù jiǎ bái yǔ wàng zhī rú tú

这句话大意是:《国语》曰:吴王之军为方阵:白裳、白旗、素甲、白羽,望之如荼;。

máo yě

这句话大意是:(茅也。

zuǒ jūn chì shang chì yú wàng zhī rú huǒ

这句话大意是:)左军赤裳、赤旟,望之如火;。

yòu jūn xuán cháng xuán qí wàng zhī rú mò

这句话大意是:右军玄裳、玄旗,望之如墨。

zhuāng zi yuē xú wú guǐ wèi wǔ hòu yuē jūn wú shèng hè liè wū lì qiáo zhī jiān

这句话大意是:《庄子》曰:徐无鬼谓武侯曰:"军无盛鹤,列于丽谯之间。

hè liè zhèn míng

这句话大意是:"(鹤,列阵名。

lì qiáo lóu yě

这句话大意是:丽,谯楼也。

yù zǐ yuē wǔ wáng fá zhòu hǔ lǚ bǎi wàn chén wū shāng jiāo qǐ zì huáng niǎo qì wū chì fu zǒu rú jí fēng shēng rú zhèn tíng

这句话大意是:《鬻子》曰:武王伐纣,虎旅百万,陈于商郊,起自黄鸟,讫于赤甫,走如疾风,声如震霆。

wǔ wáng nǎi shǐ tài gōng bǎ máo yǐ huī zhī zhòu jūn fǎn zǒu

这句话大意是:武王乃使太公把旄以麾之,纣军反走。

wèi liáo zi yuē liáng huì wáng wèn wèi liáo yuē wú wén huáng dì yǒu xíng dé kě yǐ bǎi zhàn bǎi shèng yǒu zhī hu

现代白话:《尉缭子》曰:梁惠王问尉缭曰:"我闻黄帝有刑德,能够百战百胜,有之乎!

wèi liáo yuē bù rán

这句话大意是:"尉缭曰:"不然。

huáng dì suǒ wèi xíng dé zhě tiān guān shí rì yīn yáng bèi xiàng zhě yě

这句话大意是:黄帝所谓刑德者,天官时日、阴阳背向者也。

huáng dì zhě rén shì ér yǐ yǐ

现代白话:黄帝者,人事而已了。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

wǔ wáng fá zhòu bèi qīng shuǐ xiàng shān líng yǐ wàn èr qiān jī zhòu zhī yì yǒu bā wàn duàn zhòu tóu xuán wū bái qí qǐ bù dé tiān guān zhī zhèn zāi

现代白话:武王伐纣,背清水,向山陵,以万二千击纣之亿有八万,断纣头悬于白旗,岂不得天官之阵啊!

sūn zi yuē shàn yòng bīng zhě pì rú cháng shān zhī shé yě jī qí shǒu zé wěi zhì jī qí wěi zé shǒu zhì jī qí fù zé shǒu wěi jù zhì

这句话大意是:《孙子》曰:善用兵者,譬如常山之蛇也,击其首则尾至,击其尾则首至,击其腹则首尾俱至。

fu zi yuē bīng fǎ yún nèi jīng bā zhèn zhī biàn wài jǐn jiǔ chéng zhī yi rán kě yǐ yòng qí yě

现代白话:《傅子》曰:兵法云:"内精八阵之变,外尽九成之宜,然能够用奇也。

shèng hóng zhī jīng zhōu jì yuē yú fù xiàn yán jǐng yǐ xī shí qì píng kuàng pìn wàng sì yuǎn zhū gě kǒng míng jī xì shí wèi lěi fāng kě shǔ bǎi bù

这句话大意是:盛弘之《荆州记》曰:鱼腹县盐井以西,石碛平旷,聘望四远,诸葛孔明积细石为垒,方可数百步。

lěi xī guō yòu jù shí wèi bā háng xiāng qù èr zhàng xǔ wèi zhī bā zhèn tú

这句话大意是:垒西郭,又聚石为八行,相去二丈许,谓之八阵图。

yuē bā zhèn jì chéng zì jīn xíng shī zhù bù fù bài

这句话大意是:曰八阵既成,自今行师,庶不复败。

zì hòu shēn shí jiàn zhě bìng mò néng le

这句话大意是:自后深识见者,并莫能了。

huán xuān wǔ fá shǔ jīng zhī yǐ wéi cháng shān shé shì

这句话大意是:桓宣武伐蜀,经之,以为常山蛇势。

liù tāo yuē wǔ wáng wèn tài gōng yuē fán yòng bīng wèi tiān zhèn nài hé

这句话大意是:《六韬》曰:武王问太公曰:"凡用兵为天阵奈何?

wéi dì zhèn nài hé

这句话大意是:为地阵奈何?

wéi rén zhèn nài hé

这句话大意是:为人阵奈何?

tài gōng yuē xīng chén rì yuè dòu sháo yī zuǒ yī yòu yī yíng yī bèi wèi zhī tiān zhèn

这句话大意是:"太公曰:"星辰、日月、斗杓,一左一右,一迎一背,谓之天阵;。

qiū líng shuǐ quán yì yǒu zuǒ yòu qián hòu zhī lì cǐ wèi dì zhèn

这句话大意是:丘陵水泉,亦有左右前后之利,此谓地阵;。

yòng chē yòng mǎ yòng wén yòng wǔ wèi zhī rén zhèn

这句话大意是:用车用马,用文用武,谓之人阵。

wǔ wáng yuē shàn

这句话大意是:"武王曰:"善。

yòu yuē wǔ wáng wèn yuē yǐn bīng rù zhū hóu zhī de gāo shān pán shí qí bì wú cǎo mù sì miàn shòu dí shì zú huò mí wèi zhī nài hé

这句话大意是:又曰:武王问曰:"引兵入诸侯之地,高山盘石,其避无草木,四面受敌,士卒惑迷,为之奈何?

tài gōng yuē dāng wèi yún xiàng zhī zhèn

这句话大意是:"太公曰:"当为云象之阵。

bīng qián yuē yǒu yùn héng zhèn dòng dāng zhèn lóng téng zhèn niǎo xiáng zhèn wò jī zhèn hǔ yì zhèn

这句话大意是:《兵钤》曰:有运衡阵,洞当阵,龙腾阵,鸟翔阵,握机阵,虎翼阵。

bīng shū yào jué yuē sūn zi chēng wú yào zhèng zhèng zhī qí wú jī táng táng zhī zhèn

这句话大意是:《兵书要决》曰:孙子称:无要正正之旗,无击堂堂之阵。

zhèng zhèng zhī qí zhě wèi xíng jūn yě qián hòu zhèng zhì gù bù kě yào ér jī zhī yě

这句话大意是:正正之旗者,谓行军也,前后正治,故不可要而击之也;。

táng táng zhī zhèn zhě wèi yíng jūn yě táng táng bù mào luàn zhě bù kě jiù ér jī zhī

这句话大意是:堂堂之阵者,谓营军也,堂堂不冒乱者,不可就而击之。

huáng shí gōng jì yuē shǐ shāng rén wèi qián bīng zhě xiàng bái hǔ zhèn

这句话大意是:《黄石公记》曰:使商人为前兵者,象白虎阵;。

shǐ yǔ rén wèi qián bīng zhě xiàng xuán wǔ zhèn

这句话大意是:使羽人为前兵者,象玄武阵;。

shǐ zhēng rén wèi qián bīng zhě xiàng zhū què zhèn

这句话大意是:使征人为前兵者,象朱雀阵;。

shǐ jiǎo rén wèi qián bīng zhě xiàng qīng lóng zhèn yì yuē xún shǐ zhèn

这句话大意是:使角人为前兵者,象青龙阵,亦曰旬始阵。

yòu yuē bǐ yǐ zhí zhèn lái zhě wǒ yǐ fāng zhèn yīng zhī

这句话大意是:又曰:彼以直阵来者,我以方阵应之。

fāng lái ruì yīng zhī

这句话大意是:方来,锐应之;。

ruì lái qū yīng zhī

这句话大意是:锐来,曲应之;。

qū lái yuán yìng zhī

这句话大意是:曲来,圆应之;。

yuán lái zhí yīng zhī

这句话大意是:圆来,直应之。

zhí mù fāng jīn ruì huǒ qǔ shuǐ yuán tǔ yě gè yǐ néng kè zhě yīng shèng zhī

这句话大意是:直木,方金,锐火,曲水,圆土也,各以能克者,应胜之。

zhū gě liàng jūn lìng yuē lián chōng zhèn xiá ér hòu yě

这句话大意是:《诸葛亮军令》曰:连冲阵,狭而厚也。

wèi gōng bīng fǎ yuē zhū féng zéi bù zhèn xū yǒu cì dì

这句话大意是:《卫公兵法》曰:诸逢贼布阵,须有次第。

xiān yòu yú hòu gǎi wéi shǒu qí cì yòu jūn qí cì qián jūn qí cì zhōng jūn qí cì hòu jūn qí cì zuǒ jūn qí cì zuǒ yú hòu

这句话大意是:先右虞候改为首,其次右军,其次前军,其次中军,其次后军,其次左军,其次左虞候。

qí zhū jūn tiào dàng qí bīng mǎ jūn gè suí běn jūn yǐ cì xíng zhì zhàn suǒ bìng wū běn jūn zhàn fēng duì qián bù liè dài wǔ fāng qí jié dù

这句话大意是:其诸军跳荡奇兵马军,各随本军,以次行至战所,并于本军战锋队前布列,待五方旗节度。

rú zhàn fēng děng duì dǎ zéi bù rù qí tiào dàng qí bīng pái hòu jí rù

这句话大意是:如战锋等队打贼不入,其跳荡奇兵排后即入。

shān gǔ lín mù méng mì zhī chù bìng dù shuǐ xiá lù jí xià yíng zhàn chù bǎi lǐ yǐ lái zǒng xū sōu tà qīng jìng

这句话大意是:山谷林木蒙密之处,并渡水狭路及下营战处,百里以来,总须搜踏清静。

bù rán bīng yǐn guò bàn lín zhàn xià yíng fú bīng qǐ fā zhì sǔn jūn lǚ

这句话大意是:不然,兵引过半,临战下营,伏兵起发,致损军旅。

qí shōu jūn hái yíng què chōu zuǒ yú hòu xiān rù jí zuǒ jūn hòu jūn zhōng jūn qián jūn yòu jūn yòu yú hòu cì zhī

这句话大意是:其收军还营,却抽左虞候先入,即左军、后军、中军、前军、右军、右虞候次之。

zhū zéi tú shì gù zǔ shān bù zhèn bù dé héng liè bīng shì fēn lì yi wèi jiān zhèn

这句话大意是:诸贼徒恃固,阻山布阵,不得横列,兵士分立,宜为坚阵。

qí zhèn fǎ nǔ shǒu gōng shǒu yǔ zhàn fēng duì xiāng jiàn yǐn qián liǎng duì liǎng biān xiāng yì

这句话大意是:其阵法弩手、弓手,与战锋队相间引,前两队两边相翊。

bù liè jì dìng zhū jūn jì tīng jiǎo shēng

这句话大意是:布列既定,诸军既听角声。

qí jiǎo shēng jié dù yī zhǔn qián kàn huáng qí xiàng zéi yà wén gǔ shēng fā zhū jūn nǔ shǒu gōng shǒu jí zhàn fēng duì gè lìng rén zhuō mǎ yī shí lóng qiāng dà jiào qí rù

这句话大意是:其角声节度一准前,看黄旗向贼亚,闻鼓声发,诸军弩手弓手及战锋队,各令人捉马,一时笼枪大叫齐入。

ruò nǔ shǒu gōng shǒu zhàn fēng děng duì yǐn tuì tiào dàng qí bīng duì yī shí qí rù zhàn fēng děng duì pái bǐ huí miàn hái yǔ qí bīng tóng rù

这句话大意是:若弩手弓手战锋等队引退,跳荡奇兵队一时齐入,战锋等队排比回面,还与奇兵同入。

rú jiàn huáng qí què lì bù yà jí wén jīn zhēng shēng nǎi zhǐ

这句话大意是:如见黄旗却立不亚,及闻金钲声乃止。

bo shàng jià qiāng yǐn hái gè wū jiù chù zhǔn qián tīng jiǎo shēng

这句话大意是:膊上架枪引还,各于旧处,准前听角声。

juǎn fān cù duì yī zhǔn qián rú biàn fàng sàn jí gèng tīng yī huì jiǎo shēng yī jūn cì yǐn fā

这句话大意是:卷幡簇队一准前,如便放散,即更听一会角声,依军次引发。

yòu yuē zhū fāng zhèn jì chéng féng zéi dòu zhàn huò dǎ tóu huò dǎ wěi

这句话大意是:又曰:诸方阵既成,逢贼斗战,或打头,或打尾。

dǎ tóu qí zhèn xíng bù qián jìn

这句话大意是:打头其阵行,不前进;。

zhèn jì bù jìn zì rán láo mì

这句话大意是:阵既不进,自然牢密。

rú qí dǎ wěi tóu xíng bù tíng qí zhèn zhōng jiān duō jí duàn jué xū miàn liè gè dìng zǒng guǎn dōu xiá gàn dāng wù lìng duàn jué

这句话大意是:如其打尾,头行不停,其阵中间,多即断绝,须面列各定,总管都狎干当,勿令断绝。

tài bái yīn jīng yuē huáng dì shè bā zhèn zhī xíng

这句话大意是:《太白阴经》曰:黄帝设八阵之形;。

chē xiāng dòng dāng jīn yě

这句话大意是:车厢洞当,金也;。

chē shàng zhōng huáng tǔ yě

这句话大意是:车上中黄,土也;。

niǎo yún wū xiáng huǒ yě

这句话大意是:鸟云乌翔,火也;。

zhé chōng mù yě

这句话大意是:折冲,木也;。

lóng téng què yuè shuǐ yě

这句话大意是:龙腾却月,水也;。

yàn háng é hè tiān yě

这句话大意是:雁行鹅鹤,天也;。

lún chē de yě

这句话大意是:轮车,地也;。

fēi yì fú zǔ xùn yě

这句话大意是:飞翼浮阻,巽也。

fēng hòu yì yǎn wò qí tú yún yǐ zhèng hé yǐ qí shèng huò hé ér wéi yī zhèn huò sàn ér wèi bā

这句话大意是:风后亦演渥奇图云:以正合,以奇胜,或合而为一阵,或散而为八。

jù sàn zhī shì jié zhì zhī dù fù zhì xū shí èr lěi lì mù yì chuàng yíng tú

这句话大意是:聚散之势,节制之度,复置虚实二垒,力牧亦创营图。

qí hòu qín yóu yú shǔ zhū gě liàng bìng yǒu zhèn tú yǐ jiào rén zhàn

这句话大意是:其后秦由余、蜀诸葛亮,并有阵图以教人战。

fu yíng lěi jiào tú shǐ shì zú zhī jìn zhǐ shi jīn gǔ qí yìng dí zhàn bù kě yù xíng gù qí zhàn shèng bù fù ér yìng xíng wú qióng

这句话大意是:夫营垒教图,使士卒知进止,识金鼓,其应敌战不可预形,故其战胜不复而应形无穷。

bīng xíng xiàng shuǐ yīn dì ér zhì xíng

这句话大意是:兵形象水,因地而制形。

bīng yīn dí ér zhì shèng néng yǔ dí biàn huà ér qǔ shèng zhě wèi zhī shén zé qí zhàn zhèn wú tú míng yǐ

现代白话:兵因敌而制胜,能与敌变化而取胜者谓之神,则其战阵无图明了。

ér yōng jiāng yǐ jiào xí zhī zhèn wèi zhàn dí zhī zhèn bù yì miù hu

现代白话:而庸将以教习之阵为战敌之阵,不是也很谬吗!

yòu yuē hé ér wéi yī zhèn zhōng yī zhèn zhī zhōng lí ér wèi bā zhèn

这句话大意是:又曰:合而为一阵,终一阵之中,离而为八阵。

tīng yīn wàng huī yǐ chū sì qí

这句话大意是:听音望麾,以出四奇。

fēi lóng hǔ yì niǎo xiáng shé pán wèi sì qí zhèn

这句话大意是:飞龙、虎翼、鸟翔、蛇盘,为四奇阵;。

de tiān fēng yún wèi sì zhèng zhèn

这句话大意是:地、天、风、云,为四正阵。

fu shàn zhàn zhě yǐ zhèng hé yǐ qí shèng qí zhèng xiāng shēng rú huán zhī wú duān shú néng qióng zhī

这句话大意是:夫善战者,以正合,以奇胜,奇正相生,如环之无端,孰能穷之?

qí wèi yáng zhèng wèi yīn yīn yáng xiāng báo ér sì shí xíng yān

现代白话:奇为阳,正为阴,阴阳相薄而四时行呢。

qí wèi gāng zhèng wèi róu gāng róu xiāng de ér wàn wù chéng yān

现代白话:奇为刚,正为柔,刚柔相得而万物成呢。

qí zhèng zhī yòng ér wàn wù wú suǒ shèng yān

现代白话:奇正之用而万物无所胜呢。

yòu yuē tiān zhèn jīng yuē fēng hòu yǎn wò qí tú zì yī zhèn zhī zhōng fēn wéi bā zhèn tiān yǒu chōng huò yuán bù xíng

这句话大意是:又曰:《天阵经》曰:风后演握奇图、(自一阵之中分为八阵,天有冲,或圆,布形。

huáng dì yuē shǎo zé wèi yuán lì wéi zhǔ sè shàng xuán wèi qián

这句话大意是:黄帝曰:少则为员,利为主,色尚玄为干。

dì zhèn huáng dì yuē zhuàng zé wèi fāng lì wéi zhǔ sè shàng huáng wèi kūn

这句话大意是:)地阵、(黄帝曰:壮则为方,利为主,色尚黄为坤。

fēng zhèn

这句话大意是:)风阵。

fēng fù wū tiān fēng xiàng fēng qí xíng ruì shǒu lì wèi kè sè shàng chì wèi xùn

这句话大意是:风附于天,风象峰,其形锐,首利为客,色尚赤,为巽。

yún zhèn yún fù wū tiān

这句话大意是:云阵,云附于天。

tài gōng yuē zuǒ yòu xiāng xiàng shì yě

这句话大意是:(太公曰:左右相向是也。

qí xíng ruì shǒu lì wéi zhǔ sè shàng bái yǐ qián wèi sì zhèng wèi kǎn

这句话大意是:其形锐首,利为主,色尚白,已前为四正为坎。

fēi lóng zhèn qí xíng qū qǔ xiàng lóng lì wéi zhǔ sè shàng shēng xuán xià chì wèi zhèn

这句话大意是:)飞龙阵,(其形屈曲象龙,利为主,色尚生,玄下赤为震。

hǔ yì zhèn jū zhōng zhāng yì ér jìn qí xíng jù

这句话大意是:)虎翼阵,(居中张翼而进,其形踞。

lì wéi zhǔ sè shàng shàng huáng xià qīng wèi duì

这句话大意是:利为主,色尚上黄下青为兑。

shé pán zhèn tài gōng yuē wéi rào zhī yì qí xíng wǎn zhuǎn lì wéi zhǔ sè shàng shàng huáng xià chì wèi gèn

这句话大意是:)蛇盘阵,(太公曰:围绕之义,其形宛转,利为主,色尚上黄下赤为艮。

niǎo xiáng zhèn

这句话大意是:)鸟翔阵。

tài gōng yuē tū jī zhī zhàn qí xíng xùn jí lì wèi kè qí sè shàng shàng xuán xià bái wèi lí

这句话大意是:(太公曰:突击之战,其形迅急,利为客,其色尚上玄下白为离。

yòu yuē tiān zhèn jū qián wèi tiān mén dì zhèn jū kūn wéi dì mén fēng zhèn jū xùn wèi fēng mén yún zhèn jū kǎn wèi yún mén fēi lóng jū zhèn wèi fēi lóng mén wǔ yì jū duì wèi wǔ yì mén niǎo xiáng jū lí wèi niǎo xiáng mén shé pán jū gèn wèi shé pán mén

这句话大意是:又曰:天阵居干为天门,地阵居坤为地门,风阵居巽为风门,云阵居坎为云门,飞龙居震为飞龙门,武翼居兑为武翼门,鸟翔居离为鸟翔门,蛇盘居艮为蛇盘门。

tiān de fēng yún wéi sì zhèng mén lóng hǔ niǎo shé wèi sì qí mén qián kūn gèn xùn wèi hé mén kǎn lí zhèn duì wèi kāi mén

这句话大意是:天、地、风、云为四正门,龙、虎、鸟、蛇为四奇门,干、坤、艮、巽为阖门,坎、离、震、兑为开门。

✦ You read 兵部·卷三十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.