太平御览 · 李昉 · Chapter 303 of 1000

兵部·卷三十四

PinyinModern Translation
Size

zhēng fá shàng

这句话大意是:○征伐上。

shì míng yuē fá huō yě suǒ xiàng mò gǎn dāng qián huò rán pò sàn yě

这句话大意是:《释名》曰:伐,豁也,所向莫敢当前,豁然破散也。

yì yuē gāo zōng fá guǐ fāng sān nián kè zhī

这句话大意是:《易》曰:高宗伐鬼方,三年克之。

shū yuē gé bó chóu xiǎng tāng chū zhēng zì gé

这句话大意是:《书》曰:葛伯仇饷汤,初征自葛。

dōng zhēng xī yí yuàn nán zhēng běi dí yuàn

这句话大意是:东征西夷怨,南征北狄怨。

yuē xī dú hòu yǔ

这句话大意是:曰:"奚独后予?

yòu yuē wéi shí yǒu yī nián wǔ wáng fá yīn

这句话大意是:又曰:惟十有一年,武王伐殷。

yī yuè wù wǔ shī dù mèng jīn

这句话大意是:一月戊午,师渡孟津。

shī yuē dōng shān zhōu gōng dōng zhēng yě

这句话大意是:《诗》曰:《东山》,周公东征也。

wǒ cú dōng shān tāo tāo bù guī

这句话大意是:我徂东山,慆慆不归。

xī wǒ wǎng yǐ yáng liǔ yī yī

现代白话:昔我往了,杨柳依依。

jīn wǒ lái sī yǔ xuě fēi fēi

这句话大意是:今我来思,雨雪霏霏。

yòu yuē liù yuè xuān wáng běi fá yě

这句话大意是:又曰:《六月》,宣王北伐也。

liù yuè xī xī róng chē jì shì

这句话大意是:六月栖栖,戎车既饰。

sì mǔ kuí kuí zài shì cháng fú

这句话大意是:四牡骙骙,载是常服。

báo fá xiǎn yǔn yǐ zòu fū gōng

这句话大意是:薄伐猃狁,以奏肤功。

yǒu yán yǒu yì gòng wǔ zhī fú

这句话大意是:有严有翼,共武之服。

yòu yuē cǎi qǐ xuān wáng nán zhēng yě

这句话大意是:又曰:《采芑》宣王南征也。

chǔn ěr mán jīng dà bāng wèi róu

现代白话:蠢你蛮荆,大邦为柔。

yòu yuē hè hè nán zhòng báo fá xī róng

这句话大意是:又曰:赫赫南仲,薄伐西戎。

yòu yuē hào hào hào tiān bù jùn qí dé

这句话大意是:又曰:浩浩昊天,不骏其德。

jiàng sàng jī jǐn zhǎn fá sì guó

这句话大意是:降丧饥馑,斩伐四国。

yòu yuē dǔ shēng wǔ wáng bǎo yòu mìng ěr xiè fá dà shāng

现代白话:又曰:笃生武王,保祐命你,燮伐大商。

xiè hé yě

这句话大意是:(燮,和也。

yòu yuē wéi shī shàng fǔ shí wéi yīng yáng liàng bǐ wǔ wáng

这句话大意是:又曰:维师尚父,时维鹰扬,谅彼武王。

sì fá dà shāng huì cháo qīng míng

这句话大意是:肆伐大商,会朝清明。

sì jí yě

这句话大意是:(肆,疾也。

yòu yuē wén wáng yǒu shēng jì fá yě

这句话大意是:又曰:《文王有声》继伐也。

wǔ wáng néng guǎng wén wáng zhī shēng zú qí fá gōng yě

这句话大意是:武王能广文王之声,卒其伐功也。

yòu yuē tà bǐ yīn wǔ fèn fá jīng chǔ

这句话大意是:又曰:挞彼殷武,奋伐荆楚。

mí rù qí zǔ bāo jīng zhī lǚ

这句话大意是:罙入其阻,褒荆之旅。

chuán yún shēn shēn yě

这句话大意是:(《传》云:罙,深也。

jiān yún yǒu zhōng gǔ yuē fá

这句话大意是:笺云:有钟鼓曰伐。

mí mào yě

这句话大意是:冞,冒也。

yīn dào shuāi ér chu rén pàn shāng zōng tà rán fèn yáng wēi wǔ chū bīng fá zhī yě

这句话大意是:殷道衰而楚人叛商宗挞,然奋扬威武出兵伐之也。

lǐ jì yuē wú qīn chén zhǎn sì shā lì

这句话大意是:《礼记》曰:吴侵陈,斩祀杀厉。

sì shén wèi yǒu wū shù zhě

这句话大意是:(祀神谓有屋树者。

lì jí bìng

这句话大意是:厉,疾病。

shī hái chū jìng chén tài zǎi pǐ shǐ wū shī

这句话大意是:)师还出境,陈太宰嚭使于师。

fū chāi wèi xíng rén yí yuē shì fu yě duō shàn yán hé cháng wèn yān

现代白话:夫差谓行人仪曰:"是夫也,多善言,盍尝问呢?

shī bì yǒu míng rén zhī chēng sī shī zhě zé wèi zhī hé

这句话大意是:师必有名,人之称斯师者则谓之何?

tài zǎi xíng rén guān míng

这句话大意是:"(太宰、行人,官名。

tài zǎi pǐ yuē gǔ zhī qīn fá zhě bù zhǎn sì bù shā lì bù huò èr máo

这句话大意是:)太宰嚭曰:"古之侵伐者,不斩祀,不杀厉,不获二毛。

huò yóu xì lǔ zhī rén

这句话大意是:(获,犹系虏之人。

èr máo fà bìn bān bái zhě

这句话大意是:二毛,发鬓斑白者。

jīn sī shī yě shā lì yǔ

这句话大意是:)今斯师也,杀厉与?

qí bù wèi zhī shā lì zhī shī yǔ

这句话大意是:其不谓之杀厉之师与?

yù wēi qiè zhī gù qí yán sì ruò bù shěn yě

这句话大意是:"(欲微切之,故其言似若不审也。

yuē fǎn ěr de guī ěr zi zé wèi zhī hé

现代白话:)曰:"反你地,归你子,则谓之何?

yuē jūn wáng tǎo bì yì zhī zuì yòu qín ér shè zhī shī yǔ yǒu wú míng zhě yě

这句话大意是:"曰:"君王讨毙邑之罪,又矜而赦之,师与有无名者也。

yòu wēi zhī zhōng qí yì yě

这句话大意是:"(又微之,终其意也。

wú chu jìn hào chēng wáng

这句话大意是:吴、楚、晋号称王。

zhōu lǐ yuē dà sī mǎ zhī zhí yǐ jiǔ fá zhī fǎ zhèng bāng guó féng ruò fàn guǎ zé shěng zhī

这句话大意是:《周礼》曰:大司马之职,以九伐之法正邦国:冯弱犯寡,则眚之;。

zéi xián hài mín zé fá zhī

这句话大意是:贼贤害民,则伐之;。

bào nèi qīn wài zé shàn zhī

这句话大意是:暴内侵外,则𫮃之;。

yě huāng mín sàn zé xuē zhī

这句话大意是:野荒民散,则削之;。

fù gù bù fú zé qīn zhī

这句话大意是:负固不服,则侵之;。

zéi shā qí qīn zé zhèng zhī

这句话大意是:贼杀其亲,则正之;。

fàn lìng qīn zhèng zé dù zhī

这句话大意是:犯令侵政,则杜之;。

fàng shā qí jūn zé cán zhī

这句话大意是:放杀其君,则残之;。

wài nèi luàn niǎo shòu xíng zé miè zhī

这句话大意是:外内乱,鸟兽行,则灭之。

dà dài lǐ yuē míng zhǔ zhī suǒ zhēng bì dào zhī suǒ fèi zhě yě

这句话大意是:《大戴礼》曰:明主之所征,必道之所废者也。

bǐ fèi dào ér bù xíng rán hòu zhū qí jūn gǎi qí zhèng diào qí mín ér bù duó qí cái yě

这句话大意是:彼废道而不行,然后诛其君,改其政,吊其民,而不夺其财也。

gù yuē míng zhǔ zhī zhēng yě yóu shí yǔ yě zhì zé mín shuō

这句话大意是:故曰明主之征也,犹时雨也,至则民说。

zuǒ zhuàn yuē xià zhèng rén qīn xǔ

这句话大意是:《左传》曰:夏,郑人侵许。

fán shī yǒu zhōng gǔ yuē fá wú yuē qīn qīng yuē xí

这句话大意是:凡师有锺鼓曰伐,无曰侵,轻曰袭。

yòu yuē wú zǐ zhū fán fá chu mén yú cháo

这句话大意是:又曰:吴子诸樊伐楚,门于巢。

gǒng cháo mén yě

这句话大意是:(巩巢门也。

cháo niú chén yuē wú wáng yǒng ér qīng ruò qǐ zhī jiāng qīn mén

这句话大意是:)巢牛臣曰:"吴王勇而轻,若启之,将亲门。

wǒ huò shè zhī bì yì

这句话大意是:我获射之,必殪。

yì sǐ

这句话大意是:(殪,死。

shì jūn yě jiāng qí shǎo ān

这句话大意是:)是君也,疆其少安!

wú zǐ mén yān niú chén yǐn wū duǎn qiáng yǐ shè zhī zú

现代白话:"吴子门呢,牛臣隐于短墙以射之,卒。

yòu yuē jìn shī fá chu zhì wū bì chu shī chū zhèn

这句话大意是:又曰:晋师伐楚至于邲,楚师出阵。

chu jiāng sūn shū áo yuē jìn zhī

这句话大意是:楚将孙叔敖曰:"进之。

níng wǒ báo rén wú rén báo wǒ

这句话大意是:宁我薄人,无人薄我。

shī yún yuán róng shí chéng yǐ xiān qǐ xíng

这句话大意是:《诗》云:"元戎十乘,以先启行。

xiān rén yě

这句话大意是:"先人也。

yuán róng róng chē zài qián jūn

这句话大意是:(元戎,戎车在前军。

yán wáng zhě jūn xíng bì yǒu róng chē shí chéng zài qián kāi dào xiān rén wèi bèi yù zhī yě

这句话大意是:言王者军行必有戎车十乘,在前开道,先人为备御之也。

jūn zhì yuē xiān rén yǒu duó rén zhī xīn báo zhī yě

这句话大意是:)《军志》曰:"先人有夺人之心,薄之也。

duó dí zhàn yě

这句话大意是:"(夺,敌战也。

suì jí jìn shī chē qí zú bēn chéng jìn shī

这句话大意是:)遂疾进师,车骑卒奔,乘晋师。

xún lín fù bù zhī suǒ wéi gǔ wū jūn zhōng yuē xiān jì zhě yǒu shǎng

这句话大意是:荀林父不知所为,鼓于军中曰:"先济者有赏。

zhōng jūn xià jūn zhēng zhōu zhōu zhōng zhī zhǐ kě jū yě

这句话大意是:"中军、下军争舟,舟中之指可掬也。

liǎng shǒu yuē jū

这句话大意是:(两手曰掬。

xià jūn pí jiàng zhào yīng qí shǐ qí tú xiān jù zhōu yú hé gù bài ér xiān jì

这句话大意是:)下军裨将赵婴齐使其徒先具舟于河,故败而先济。

yòu yuē jìn fá qí qí hóu jià jiāng zǒu yóu táng

这句话大意是:又曰:晋伐齐,齐侯驾,将走邮棠。

yóu táng qí yì

这句话大意是:(邮棠,齐邑。

yóu yǔ qiú qiè

这句话大意是:邮,羽求切。

tài zǐ yǔ guō róng kòu mǎ tài zǐ guāng yě

这句话大意是:)太子与郭荣扣马,(太子,光也。

róng qí dài fū

这句话大意是:荣,齐大夫。

yuē shī sù ér jí lüè yě

这句话大意是:)曰:师速而疾,略也。

yán yù xíng lüè qí de wú jiǔ gōng yì

这句话大意是:(言欲行略其地,无久攻意。

jiāng tuì yǐ jūn hé jù yān

现代白话:)将退了,君何惧呢!

qiě shè jì zhī zhǔ qīng zé shī zhòng

这句话大意是:且社稷之主,轻则失众。

jūn bì dài zhī

这句话大意是:君必待之。

jiāng fàn zhī tài zǐ chōu jiàn duàn yāng nǎi zhǐ

这句话大意是:"将犯之,太子抽剑断鞅,乃止。

yú shì jìn shī dōng qīn zhì wéi nán jí yí

这句话大意是:于是,晋师东侵至潍,南及沂。

qí hóu nà tài zǐ jiàn gù huò bù bài yě

这句话大意是:(齐侯纳太子谏,故获不败也。

yòu yuē zhèng bó qīn chén dà huò

这句话大意是:又曰:郑伯侵陈,大获。

wǎng suì zhèng bó qǐng chéng yú chén chéng píng

这句话大意是:往岁,郑伯请成于陈,(成,平。

chén bù xǔ

这句话大意是:)陈不许。

wǔ fù jiàn yuē qīn rén shàn lín guó zhī bǎo yě

这句话大意是:五父谏曰:"亲仁善邻,国之宝也。

jūn qí xǔ zhèng

这句话大意是:君其许郑。

chén gōng yě

这句话大意是:"(陈,公也。

chén hóu yuē sòng wèi shí nán kě wèi nán yě

这句话大意是:)陈侯曰:"宋、卫实难,(可畏难也。

zhèng hé néng wéi

这句话大意是:)郑何能为?

suì bù xǔ

这句话大意是:"遂不许。

jūn zǐ yuē shàn bù kě shī è bù kě zhǎng qí chén huán gōng zhī wèi hu

现代白话:君孔子说:"善不可失,恶不可长,其陈桓公之谓乎!

cháng è bù quān cóng zì jí yě

这句话大意是:长恶不悛,从自及也。

suī yù jiù zhī qí jiāng néng hu

这句话大意是:虽欲救之,其将能吗?

yòu yuē qí jūn zhī wú dào yě

这句话大意是:又曰:齐君之无道也。

xīng shī ér fá yuǎn fāng huì zhī

这句话大意是:兴师而伐远,方会之。

yòu yuē jūn gū xiū zhèng ér qīn xiōng dì zhī guó zhù miǎn wū nán

这句话大意是:又曰:君姑修政而亲兄弟之国,庶免于难。

duò hóu jù ér xiū zhèng chu bù gǎn fá

这句话大意是:隋侯惧而修政,楚不敢伐。

yòu yuē chū běi róng bìng qí zhū hóu jiù zhī

这句话大意是:又曰:初,北戎病齐,诸侯救之。

zhèng gōng zǐ hū yǒu gōng yān

现代白话:郑公子忽有功呢。

qí rén xì zhū hóu shǐ lǔ cì zhī yǐ zhōu bān hòu zhèng zhèng rén nù qǐng shī wū qí

这句话大意是:齐人饩诸侯,使鲁次之以周班,后郑,郑人怒,请师于齐。

qí rén yǐ wèi shī zhù zhī gù bù chēng qīn fá

这句话大意是:齐人以卫师助之,故不称侵伐。

yòu yuē wú fá tán tán chéng

这句话大意是:又曰:吴伐郯,郯成。

jì wén zǐ yuē zhōng guó bù zhèn lǚ mán yí rù fá ér mò zhī huò xù

现代白话:季文孔子说:"中国不振旅,蛮夷入伐,而莫之或恤。

yòu yuē jìn hóu fù jiǎ dào wū yú yǐ fá guó

这句话大意是:又曰:晋侯复假道于虞以伐虢。

gōng zhī qí jiàn yuē guó yú zhī biǎo

这句话大意是:宫之奇谏曰:"虢,虞之表。

guó wáng yú bì cóng zhī

这句话大意是:虢亡,虞必从之。

jìn bù kě qǐ kòu bù kě wán yī zhī wéi shèn qí kě zài hu

这句话大意是:晋不可启,寇不可玩,一之为甚,其可再吗?

wèi èr nián jià jìn dào fá xià yáng yě

这句话大意是:(谓二年假晋道伐夏阳也。

yàn suǒ wèi fǔ chē xiāng yī chún wáng chǐ hán zhě qí yú guó zhī wèi yě

这句话大意是:)谚所谓'辅车相依,唇亡齿寒'者,其虞、虢之谓也。

fǔ jiá fǔ

这句话大意是:"(辅,颊辅。

chē yá chē yě

这句话大意是:车,牙车也。

gōng bù tīng hòu suì wèi jìn suǒ miè

这句话大意是:)公不听,后遂为晋所灭。

yòu yuē jìn hóu shǐ tài zǐ shēn shēng fá dōng shān gāo luò shì

这句话大意是:又曰:晋侯使太子申生伐东山皋落氏。

yī zhī piān yī pèi zhī jīn jué

这句话大意是:衣之偏衣,佩之金玦。

xiān yǒu yuē yī shēn zhī piān wò bīng zhī yào yòu hé huàn yān

现代白话:先友曰:"衣身之偏,握兵之要,又何患呢!

hú tū yuē máng liáng dōng shā jīn hán jué lí hú kě shì yě

这句话大意是:"狐突曰:"尨凉冬杀,金寒玦离,胡可恃也?

lǐ kè yuē shī zài zhì mìng ér yǐ bǐng mìng zé bù wēi zhuān mìng zé bù xiào jiāng yān yòng zhī yě

现代白话:"里克曰:"师在制命而已,禀命则不威,专命则不孝,将呢用之也。

yòu qí hóu fá chu chu shǐ yǔ shī yán yuē jūn chù běi hǎi guǎ rén chù nán ěr wéi shì fēng mǎ niú bù xiāng jí yě

现代白话:又:齐侯伐楚,楚使与师言曰:"君处北海,寡人处南你,惟是风马牛不相及也。

bù yú jūn zhī shè wú de hé gù yě

现代白话:不虞君之涉我地,为什么也?

guǎn zhòng duì yuē xī zhào kāng gōng mìng wǒ xiān jūn tài gōng yuē wǔ hòu jiǔ bó rǔ shí zhēng zhī

现代白话:"管仲对曰:"昔召康公命我先君太公曰:五侯九伯,你实征之。

cì wǒ xiān jūn lǚ dōng zhì yú hǎi xi zhì yú hé nán zhì wū mù líng běi zhì yú wú dì

这句话大意是:赐我先君履,东至于海,西至于河,南至于穆陵,北至于无棣。

ěr gòng bāo máo bù rù wáng jì bù gōng guǎ rén shì zhēng

现代白话:你贡苞茅不入,王祭不供,寡人是征。

zhāo wáng nán zhēng bù fù guǎ rén shì wèn

这句话大意是:昭王南征不复,寡人是问。

duì yuē gòng zhī bù rù gǎn bù gōng jǐ

这句话大意是:"对曰:"贡之不入,敢不供给?

zhāo wáng zhī bù fù jūn qí wèn zhū shuǐ bīn

这句话大意是:昭王之不复,君其问诸水滨。

yòu yuē wèi rén yǐ yàn shī fá zhèng

这句话大意是:又曰:卫人以燕师伐郑。

zhèng jì zú yuán fán xiè jià yǐ sān jūn jūn qí qián màn bó yǔ zi yuán qián jūn jūn qí hòu

这句话大意是:郑祭足、原繁、泄驾以三军军其前,曼伯与子元潜军军其后。

yàn rén wèi zhèng sān jūn ér bù yú zhì rén

这句话大意是:燕人畏郑三军而不虞制人。

jūn zǐ yuē bù bèi bù yú bù kě yǐ shī

现代白话:君孔子说:"不备不虞,不能够师。

yòu yuē shí nián gōng huì zhèng bó fá sòng

这句话大意是:又曰:十年,公会郑伯伐宋。

rén shēn gōng bài sòng shī yú jiān

这句话大意是:壬申,公败宋师于菅。

gēng wǔ zhèng shī rù gào

这句话大意是:庚午,郑师入郜;。

xīn wèi guī yú wǒ

这句话大意是:辛未,归于我。

zhèng bó hòu qī ér gōng dú bài sòng shī gù zhèng bó dú jìn bīng yǐ rù gào

这句话大意是:(郑伯后期,而公独败宋师,故郑伯独进兵以入郜。

rù ér bù tān mìng lǔ qǔ zhī tuī gōng shàng jué ràng yǐ zì zàn yě

这句话大意是:入而不贪,命鲁取之,推功上爵,让以自赞也。

jūn zǐ wèi zhèng zhuāng gōng yuē wū shì hu kě wèi zhèng yǐ

现代白话:)有德行的人谓郑庄公曰:"于是乎可谓正了。

yǐ wáng mìng tǎo bù tíng bù tān qí tǔ yǐ láo wáng jué

这句话大意是:以王命讨不庭,不贪其土以劳王爵。

yòu yuē wèi dà hàn níng zhuāng zi yuē zhōu jī kè yīn ér nián fēng jīn xíng fāng wú dào zhū hóu wú bó bó zhǎng yě

现代白话:又曰:卫大旱,宁庄孔子说:"周饥克殷而年丰,今邢方无道,诸侯无伯,(伯,长也。

tiān qí huò zhě yù shǐ wèi tǎo xíng hu

这句话大意是:)天其或者欲使卫讨邢吗?

cóng zhī shī xìng ér yǔ

这句话大意是:"从之,师兴而雨。

yòu yuē gōng fá zhū qǔ xū jù

这句话大意是:又曰:公伐邾,取须句。

gōng bēi zhū bù shè bèi ér yù zhī

这句话大意是:公卑邾,不设备而御之。

bēi xiǎo yě

这句话大意是:(卑,小也。

zāng wén zhòng yuē guó wú xiǎo bù kě yì yě

这句话大意是:)臧文仲曰:"国无小,不可易也。

fēng chài yǒu dú ér kuàng guó hu

这句话大意是:蜂虿有毒,而况国吗?

fú tīng

这句话大意是:"弗听。

jí zhū zhàn wū shēng xíng wǒ shī bài jì

这句话大意是:及邾,战于升陉,我师败绩。

yòu yuē chu zi yǐ zhū hóu fá wú

这句话大意是:又曰:楚子以诸侯伐吴。

shǐ qū shēn wéi zhū fāng zhū fāng wú yì qìng fēng suǒ fēng yě

这句话大意是:使屈申围朱方,(朱方,吴邑,庆封所封也。

qū shēn qū dàng zhī zǐ yě

这句话大意是:屈申,屈荡之子也。

kè zhī

这句话大意是:)克之。

zhí qìng fēng ér jǐn miè qí zú

这句话大意是:执庆封而尽灭其族。

qìng fēng yǐ xiāng èr shí bā nián bēn wú yě

这句话大意是:(庆封以襄二十八年奔吴也。

jiāng lù qìng fēng

这句话大意是:)将戮庆封。

jiāo jǔ yuē chén wén wú xiá zhě kě yǐ lù rén

现代白话:椒举曰:"臣闻无瑕者能够戮人。

qí kěn cóng wū lù hu

这句话大意是:其肯从于戮吗?

yán bù kěn mò ér cóng lù yě

这句话大意是:"(言不肯默而从戮也。

wáng bù tīng fù zhī fǔ yuè yǐ xùn yú zhū hóu shǐ yán yuē wú huò rú qí qìng fēng shì qí jūn ér ruò qí gū yǐ méng qí dài fū

这句话大意是:)王不听,负之斧钺,以徇于诸侯,使言曰:"无或如齐庆封,弑其君,而弱其孤,以盟其大夫。

qí cuī zhù shì qí jūn qìng fēng qí dǎng yě gù yǐ shì jūn zuì zé zhī

这句话大意是:"(齐崔杼弑其君,庆封其党也,故以弑君罪责之。

qìng fēng yuē wú huò rú chu gōng wáng zhī shù zǐ wéi shì qí jūn xiōng zhī zǐ jūn ér dài zhī yǐ méng zhū hóu

这句话大意是:)庆封曰:"无或如楚恭王之庶子围,弑其君兄之子麇而代之,以盟诸侯。

wáng shǐ sù shā zhī

这句话大意是:"王使速杀之。

yòu yuē sì yuè zhèng rén qīn wèi mù mù wèi yì yě

这句话大意是:又曰:四月,郑人侵卫牧,(牧卫邑也。

jīng shū xià sì yuè zàng wèi huán gōng

这句话大意是:《经》书夏四月葬卫桓公。

jīn chuán zhí yán xià ér gèng yǐ sì yuè fù zhèng rén qīn wèi mù zhě wū xià shì yí de yuè yǐ míng shì zhī xiān hòu gù bù fù bèi jǔ jīng wén yě

这句话大意是:今《传》直言夏而更以四月附郑人侵卫牧者于下事宜得月以明事之先后,故不复备举《经》文也。

yǐ bào dōng mén zhī yì

这句话大意是:)以报东门之役。

dōng mén yì zài sì nián

这句话大意是:(东门役在四年。

yòu yuē qiū wèi fá xíng yǐ bào miǎn yǒu zhī yì

这句话大意是:又曰:秋,卫伐邢以报免有之役。

xíng bù sù tuì suǒ yǐ dú jiàn fá yě

这句话大意是:(邢不速退,所以独见伐也。

yòu yuē xià zhào dùn jiù jiāo suì zì yīn dì yǒu zhū hóu zhī shī qīn zhèng yǐ bào dà jí zhī yì

这句话大意是:又曰:夏,赵盾救焦,遂自阴地,有诸侯之师侵郑,以报大棘之役。

yòu yuē jìn xún xi qǐng qū chǎn zhī chéng yǔ chuí jí zhī bì jiǎ dào wū yú yǐ fá guó

这句话大意是:又曰:晋荀息请屈产之乘与垂棘之璧,假道于虞以伐虢。

gōng yuē shì wú bǎo yě

现代白话:公曰:"是我宝也。

duì yuē ruò dé dào wū yú yóu wài fǔ yě

这句话大意是:"对曰:"若得道于虞,犹外府也。

gōng yuē gōng zhī qí zài

这句话大意是:"公曰:"宫之奇在。

duì yuē gōng zhī qí wéi rén nuò bù néng qiáng jiàn qiě shào zhǎng wū jūn jūn nì zhī

这句话大意是:"对曰:"宫之奇为人懦,不能强谏,且少长于君,君昵之。

suī jiàn jiāng bù tīng

这句话大意是:虽谏,将不听。

nǎi shǐ xún xi jiǎ dào wū yú yuē jì wèi bù dào rù zì diān líng fá míng sān mén

这句话大意是:"乃使荀息假道于虞,曰:"冀为不道,入自颠𫐉,伐鄍三门。

jì zhī jì bìng zé yì wéi jūn gù

这句话大意是:冀之既病,则亦惟君故。

jīn guó wèi bù dào bǎo wū nì lǚ qīn bì yì zhī nán bǐ

这句话大意是:今虢为不道,保于逆旅,侵獘邑之南鄙。

gǎn qǐng jià dào yǐ qǐng zuì wū guó

这句话大意是:敢请假道以请罪于虢。

yú gōng xǔ zhī

这句话大意是:"虞公许之。

yòu yuē jìn hóu fá cáo jiǎ dào wū wèi

这句话大意是:又曰:晋侯伐曹,假道于卫。

cáo zài wèi dōng gù yě

这句话大意是:(曹在卫东故也。

wèi rén bù xǔ hái zì nán hé jì cóng jí jùn nán dù chū wèi nán ér dōng yě

这句话大意是:)卫人不许,还自南,河济,(从汲郡南度,出卫南而东也。

qīn cáo fá wèi

这句话大意是:)侵曹伐卫。

gōng yáng zhuàn yuē jí zhèng shī fá sòng

这句话大意是:《公羊传》曰:及郑师伐宋。

dīng wèi zhàn yú sòng

这句话大意是:丁未,战于宋。

zhàn bù yán fá hé

这句话大意是:战,不言伐何?

bì xián yě

这句话大意是:避嫌也。

yòu yuē èr yuè gōng qīn sòng

这句话大意是:又曰:二月,公侵宋。

hé wéi huò yán qīn huò yán fá

这句话大意是:曷为或言侵、或言伐?

cū zhě yuē qīn jīng zhě yuē fá

这句话大意是:粗者曰侵,精者曰伐。

zhù yún jīng yóu jīng mì yě

这句话大意是:(注云:精,犹精密也。

tuī bīng rù jìng fá jī zhī yì shēn yòng yì shāo jīng mì zhě yě

这句话大意是:推兵入境伐击之益深,用意稍精密者也。

lún yǔ yuē kǒng zǐ yuē tiān xià yǒu dào zé lǐ yuè zhēng fá zì tiān zǐ chū

现代白话:《论语》曰:孔孔子说:"天下有道,则礼乐征伐自天子出。

yòu yuē jì shì jiāng fá zhuān yú

这句话大意是:又曰:季氏将伐颛臾。

rǎn yǒu yuē jīn fú zhuān yú gù ér jìn wū fèi

这句话大意是:冉有曰:"今夫颛臾,固而近于费。

jīn bù qǔ hòu shì bì wèi zǐ sūn yōu

这句话大意是:今不取,后世必为子孙忧。

kǒng zǐ yuē qiú

现代白话:"孔孔子说:"求!

jūn zǐ jí fū yuǎn rén bù fú ér bù néng lái yě bāng fēn bēng lí xī ér bù néng shǒu yě ér móu dòng gān gē wū bāng nèi

现代白话:有德行的人疾夫远人不服而不能来也,邦分崩离析而不能守也,而谋动干戈于邦内。

wú kǒng jì sūn zhī yōu bù zài zhuān yú ér zài xiāo qiáng zhī nèi yě

现代白话:我恐季孙之忧,不在颛臾,而在萧墙之内也。

hán shī wài zhuàn yuē chǔ wáng yù fá jìn gào shì dà fū yǒu jiàn zhě sǐ

这句话大意是:《韩诗外传》曰:楚王欲伐晋,告士大夫有谏者死。

shū áo yuē chén yuán zhōng yǒu yú yú shàng yǒu chán chán fāng fèn yì bēi míng bù zhī táng láng zài qí hòu yù huò ér shí zhī táng láng qǔ chán bù zhī huáng què zài qí hòu

这句话大意是:叔敖曰:"臣园中有榆,榆上有蝉,蝉方奋翼悲鸣,不知螳螂在其后,欲获而食之,螳螂取蝉,不知黄雀在其后。

yòu yuē xiū wǔ shǔ hé nèi běn yīn zhī níng yì

这句话大意是:又曰:修武属河内,本殷之宁邑。

wǔ wáng fá zhòu lè bīng wū níng gǎi yuē xiū wǔ jīn huái zhōu yě

这句话大意是:武王伐纣,勒兵于宁,改曰"修武",今怀州也。

jiā yǔ yuē kǒng zǐ yán wū dìng gōng yuē dài fū jiā wú cáng jiǎ yì wú bǎi zhì zhī chéng gāo zhàng zhǎng zhàng yuē dǔ sān dǔ yuē zhì

这句话大意是:《家语》曰:孔子言于定公曰:"大夫家无藏甲,邑无百雉之城,(高丈长丈曰堵,三堵曰雉。

gǔ zhī zhì yě

这句话大意是:)古之制也。

jīn sān jiā guò zhì qǐng jiē sǔn zhī

这句话大意是:今三家过制,请皆损之。

nǎi shǐ jì shì zǎi zhòng yóu huī sān dōu

这句话大意是:"乃使季氏宰仲由隳三都。

shū sūn zhé bù dé yì wū jì shì yīn fèi zǎi gōng bù niǔ lǜ fèi rén yǐ xí lǔ gōng zhī rù jí tái cè kǒng zǐ mìng shēn jù xū lè qí lēi shì zhòng xià fá zhī

这句话大意是:叔孙辄不得意于季氏,因费宰公不狃率费人以袭鲁,攻之入,及台侧,孔子命申句须、乐颀勒士众下伐之。

fèi rén běi suì huī zhī

这句话大意是:费人北,遂隳之。

qiáng gōng shì ruò sī jiā zūn jūn bēi chén zhèng huà dà xíng

这句话大意是:强公室,弱私家,尊君卑臣,政化大行。

yòu yuē kǒng zǐ yuē míng wáng zhī zhēng yóu shí yǔ zhī jiàng

现代白话:又曰:孔孔子说:"明王之征,犹时雨之降。

xíng dì mí bó de qīn mí zhòng shì hái shī wū rèn xí zhī shàng yě

这句话大意是:行地弥博,得亲弥众,是还师于衽席之上也。

guó yǔ yuē wú fá yuè yuè wáng gōu jiàn qǐng dí nǚ zhí jī zhǒu dí nán fèng guàn yí yí wò guàn qì yě

这句话大意是:《国语》曰:吴伐越,越王勾践请嫡女执箕帚,嫡男奉盥匜,(匜,沃盥器也。

yǐ suí zhū yù

这句话大意是:)以随诸御;。

chūn qiū gòng xiàn bù xiè yú wáng fǔ

这句话大意是:春秋贡献,不懈于王府。

wú wáng yuē wú jiāng xǔ yuè chéng

现代白话:吴王曰:"我将许越成。

shēn xū jiàn yuē shēn xū chu chén wǔ xū

这句话大意是:"申胥谏曰:(申胥,楚臣伍胥。

bù kě xǔ yě

这句话大意是:)"不可许也。

dài fū zhǒng yǒng ér shàn móu jiāng hái wán wú guó wū gǔ zhǎng zhī shàng yǐ de qí zhì

这句话大意是:大夫种勇而善谋,将还玩吴国于股掌之上,以得其志。

wú wáng bù tīng nǎi xǔ méng

这句话大意是:"吴王不听,乃许盟。

jiāng fá qí shēn xū jiàn yuē yuè zhī zài wú yóu rén yǒu fù xīn zhī jí

这句话大意是:将伐齐,申胥谏曰:"越之在吴,犹人有腹心之疾。

jīn fēi yuè shì tú ér qí lǔ wèi yōu

这句话大意是:今非越是图,而齐、鲁为忧。

fu qí lǔ pì zhū jí jiè xuǎn yě qǐ néng shè jiāng huái yǔ wǒ zhēng cǐ dì zāi

现代白话:夫齐、鲁譬诸疾,疥癣也,岂能涉江、淮与我争此地啊?

wáng fú tīng

这句话大意是:"王弗听。

yòu yuē móu fu jiàn yuē bù kě

这句话大意是:又曰:谋甫谏曰:"不可。

xiān wáng zhī wū mín mào zhèng qí dé ér hòu qí xìng fù qí cái qiú lì qí qì yòng míng lì hài zhī xiāng yǐ wén xiū zhī shǐ wu lì ér bì hài huái dé ér wèi wēi gù néng bǎo shì yǐ zī dà

这句话大意是:先王之于民,懋正其德而厚其性,阜其财求,利其器用,明利害之乡,以文修之,使务利而避害,怀德而畏威,故能保世以滋大。

xī wǒ xiān wáng hòu jì yǐ fú shì yú xià

这句话大意是:昔我先王后稷,以服事虞夏。

jí xià zhī shuāi yě

这句话大意是:及夏之衰也。

qì jì bù wu wǒ xiān wáng bù zhú yòng shī qí guān ér zì cuàn wū róng dí zhī jiān bù gǎn dài yè shí xù qí dé zuǎn xiū qí xù xiū qí xùn diǎn zhāo xī kè qín shǒu yǐ dūn dǔ fèng yǐ zhōng xìn yì shì zǎi dé bù tiǎn qián rén

这句话大意是:弃稷不务,我先王不窋用失其官,而自窜于戎狄之间,不敢怠业,时序其德,纂修其绪,修其训典,朝夕恪勤,守以惇笃,奉以忠信,弈世载德,不忝前人。

zhì wū wǔ wáng zhāo qián rén zhī guāng míng ér jiā zhī yǐ cí hé shì shén bǎo mín mò bù xīn xǐ

这句话大意是:至于武王,昭前人之光明而加之以慈和,事神保民,莫不欣喜。

shāng wáng dì xīn dà è wū mín

这句话大意是:商王帝辛,大恶于民。

shù mín bù rěn xīn dài wǔ wáng yǐ zhì róng yú shāng mù

这句话大意是:庶民不忍,欣戴武王,以致戎于商牧。

shì xiān wáng fēi wu wǔ yě qín xù mín yǐn ér chú qí hài yě

这句话大意是:是先王非务武也,勤恤民隐而除其害也。

fu xiān wáng zhī zhì

这句话大意是:夫先王之制;。

bāng nèi diàn fú guó wài hóu fú hóu wèi bīn fú yí mán yào fú róng zhái huāng fú

这句话大意是:邦内甸服,国外侯服,侯、卫宾服,夷蛮要服,戎翟荒服。

diàn fú zhě jì hóu fú zhě sì bīn fú zhě xiǎng yào fú zhě gòng huāng fú zhě wáng

这句话大意是:甸服者祭,侯服者祀,宾服者享,要服者贡,荒服者王。

rì jì yuè sì shí xiǎng suì gòng zhōng wáng

这句话大意是:日祭、月祀、时享、岁贡、终王。

xiān wáng zhī xun yě yǒu bù jì zé xiū yì yǒu bù sì zé xiū yán yǒu bù xiǎng zé xiū wén yǒu bù gòng zé xiū míng yǒu bù wáng zé xiū dé xù chéng ér yòu bù zhì zé xiū xíng

这句话大意是:先王之训也,有不祭则修意,有不祀则修言,有不享则修文,有不贡则修名,有不王则修德,序成而又不至则修刑。

wū shì hu yǒu xíng bù jì fá bù sì zhēng bù xiǎng ràng bù gòng gào bù wáng

这句话大意是:于是乎有刑不祭,伐不祀,征不享,让不贡,告不王。

wū shì hu yǒu xíng fá zhī pì yǒu gōng fá zhī bīng yǒu zhēng tǎo zhī bèi yǒu wēi ràng zhī lìng yǒu wén gào zhī cí

这句话大意是:于是乎有刑罚之辟,有攻伐之兵,有征讨之备,有威让之令,有文告之辞。

bù lìng chén cí ér yòu bù zhì zé yòu zēng xiū qí dé wú qín mín wū yuǎn yǐ

现代白话:布令陈辞而又不至,则又增修其德,无勤民于远了。

shì yǐ jìn wú bù zhì yuǎn wú bù fú

这句话大意是:是以近无不至,远无不服。

jīn zì dà bì bó shì zhī zhōng yě dà róng shì yǐ qí zhí lái wáng tiān zǐ yuē yǔ bì yǐ bù xiǎng zhēng zhī qiě guān zhī bīng

现代白话:今自大毕、伯仕之终也,大戎氏以其职来王,天孔子说:'予必以不享征之,且观之兵。

qí wú nǎi fèi xiān wáng zhī xun ér wáng jǐ dùn yě

这句话大意是:'其无乃废先王之训,而王几顿也。

wú wén fu quǎn róng shù dūn lǜ jiù dé ér shǒu zhōng chún gù qí yǒu yǐ yù wǒ yǐ

现代白话:我闻夫犬戎树惇,率旧德而守终纯,固其有以御我了。

wáng bù tīng suì zhēng zhī de sì bái láng sì bái lù yǐ guī

这句话大意是:"王不听,遂征之,得四白狼、四白鹿以归。

zì shì huāng fú zhě bù zhì

这句话大意是:自是荒服者不至。

yòu yuē wén gōng jí wèi èr nián yù yòng qí mín yòng qí zhēng fá

这句话大意是:又曰:文公即位二年,欲用其民,(用,其征伐。

zi fàn yuē mín wèi zhī yì wèi zhī zūn shàng zhī yì

这句话大意是:)子犯曰:"民未知义,(未知尊上之义。

hé nà tiān zǐ yǐ shì zhī yì

这句话大意是:)盍纳天子以示之义?

shí tiān zǐ yǐ zi dài zhī nán zài zhèng de sì

这句话大意是:"(时天子以子带之难在郑地汜。

nǎi nà xiāng wáng wū zhōu

这句话大意是:)乃纳襄王于周。

gōng yuē kě yǐ hū

现代白话:公曰:"可了吗?

duì yuē mín wèi zhī xìn

这句话大意是:"对曰:"民未知信。

nǎi fá yuán

这句话大意是:"乃伐原。

wèi xìn shàng lìng yǐ wǔ rì zhī liáng liáng jǐn bù jiàng mìng qù zhī

这句话大意是:(谓信上令以五日之粮,粮尽不降命去之。

yuē kě yǐ hū

现代白话:)曰:"可了吗?

duì yuē mín wèi zhī lǐ hé dà sōu bèi shī shàng lǐ yǐ shì zhī

这句话大意是:"对曰:"民未知礼,盍大搜,备师尚礼以示之?

sōu suǒ yǐ míng zūn bēi shùn shào zhǎng xí wēi yí yě

这句话大意是:"(搜所以明尊卑、顺少长、习威仪也。

nǎi dà sōu wū bèi lú

这句话大意是:)乃大搜于被庐。

bèi lú jìn de

这句话大意是:(被庐,晋地。

zuò sān jūn

这句话大意是:)作三军。

shǐ xì hú jiāng zhōng jūn yǐ wéi dà zhèng dà zhǎng guó zhèng

这句话大意是:使郤縠将中军,以为大政,(大掌国政。

xì zhēn zuǒ zhī

这句话大意是:)郄溱佐之。

zi fàn yuē kě yǐ

现代白话:子犯曰:"可了。

kě yòng yě

这句话大意是:"(可用也。

suì fá cáo wèi chū gǔ shù shì sòng wéi bài chu shī yú chéng pú

这句话大意是:)遂伐曹、卫,出谷戍,释宋围,败楚师于城濮。

yú shì hū suì bó

这句话大意是:于是乎遂伯。

gǔ qí de yě

这句话大意是:(谷,齐地也。

zhàn guó cè yuē zhào qiě fá yàn

这句话大意是:《战国策》曰:赵且伐燕。

sū dài wèi yàn huì wáng yuē jīn zhě chén lái guò yì shuǐ jiàn bàng fāng chū pù ér yù zhuó qí ròu bàng hé ér qián qí huì

这句话大意是:苏代谓燕惠王曰:"今者臣来,过易水,见蚌方出曝,而鹬啄其肉,蚌合而钳其喙。

yù yuē jīn rì bù yǔ míng rì bù yǔ jí yǒu bàng pú

这句话大意是:鹬曰:'今日不雨,明日不雨,即有蚌脯。

bàng yì yuē jīn rì bù chū míng rì bù chū bì yǒu sǐ yù

这句话大意是:'蚌亦曰:'今日不出,明日不出,必有死鹬。

liǎng zhě bù néng xiāng shě ér yú zhě bìng qín zhī

这句话大意是:'两者不能相舍,而渔者并擒之。

jīn zhào qiě fá yàn bù xiāng zhī yǐ bì dà zhòng chén kǒng qiáng qín zhī wèi yú fǔ yě

这句话大意是:今赵且伐燕,不相支,以弊大众,臣恐强秦之为渔父也!

dài wáng shú jì zhī

这句话大意是:大王熟计之。

huì wáng yuē shàn

这句话大意是:"惠王曰:"善。

nǎi zhǐ

这句话大意是:"乃止。

yòu yuē sū qín wèi qín huì wáng yuē zhàn chē wàn shèng fèn jī bǎi wàn kě bìng bìng zhū hóu tūn tiān xià chēng dì ér zhì

这句话大意是:又曰:苏秦谓秦惠王曰:"战车万乘,奋击百万,可并并诸侯,吞天下,称帝而治。

yuàn dài wáng shǎo liú yì chén qǐng zòu qí jiāo

这句话大意是:愿大王少留意,臣请奏其郊。

wáng yuē guǎ rén wén máo yǔ bù fēng mǎn bù kě yǐ gāo fēi

现代白话:"王曰:"寡人闻:毛羽不丰满,不能够高飞;。

wén zhāng bù chéng zhě bù kě yǐ zhū fá

现代白话:文章不成者,不能够诛罚;。

dào dé bù hòu zhě bù kě yǐ shǐ mín

现代白话:道德不厚者,不能够使民;。

zhèng jiào bù shùn zhě bù kě yǐ fán dà chén

现代白话:政教不顺者,不能够烦大臣。

qín yuē chén gù yí dài wáng bù néng yòng yě

这句话大意是:"秦曰:"臣固疑大王不能用也。

xī zhě shén nóng fá pú zhú huáng dì fá zhuō lù yáo fá huan dōu shùn fá sān miáo yǔ fá gòng gōng tāng fá yǒu xià wén wáng fá chóng wǔ wáng fá zhòu qí wáng zhàn ér bó tiān xià

这句话大意是:昔者神农伐蒲逐,黄帝伐涿鹿,尧伐欢兜,舜伐三苗,禹伐共工,汤伐有夏,文王伐崇,武王伐纣,齐王战而伯天下。

yóu cǐ guān zhī wǎng yǒu bù zhàn zhě yě

这句话大意是:由此观之,罔有不战者也。

fu wǔ dì sān wáng wǔ bó míng zhǔ xián jūn cháng yù zuò ér zhì zhī

这句话大意是:夫五帝三王五伯、明主贤君,常欲坐而致之。

qí shì bù néng gù yǐ zhàn xù zhī

这句话大意是:其势不能,故以战续之。

kuān zé liǎng jūn zì gōng pò zé zhàng jǐ xiāng zhǒng bīng shèng wū wài yì qiáng wū nèi wēi zài wū shàng mín fú yú xià

这句话大意是:宽则两军自攻,迫则杖戟相踵,兵胜于外,义强于内,威在于上,民伏于下。

jīn yù bìng tiān xià líng wàn shèng chù dí guó zhì hǎi nèi chén zhū hóu fēi bīng bù kě

这句话大意是:今欲并天下,陵万乘,黜敌国,制海内,臣诸侯,非兵不可。

✦ You read 兵部·卷三十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.