太平御览 · 李昉 · Chapter 305 of 1000

兵部·卷三十六

PinyinModern Translation
Size

zhēng fá xià

这句话大意是:○征伐下。

shuō yuàn yuē zhào jiǎn zǐ jǔ bīng fá qí yǒu bèi jiǎ zhě xiào zhī

这句话大意是:《说苑》曰:赵简子举兵伐齐,有被甲者笑之。

yuē zi hé xiào

这句话大意是:曰:"子何笑?

duì yuē chén yǒu sù xiào

这句话大意是:"对曰:"臣有宿笑。

jiǎn zǐ yuē yǒu yǐ shuō zhī zé kě wú zé sǐ

现代白话:"简孔子说:"有以说之,则可,无则死。

duì yuē dāng sāng zhī shí chén lín jiā fu yǔ qī jù zhī tián jiàn sāng zhōng nǚ yīn zhuī zhī

这句话大意是:"对曰:"当桑之时,臣邻家夫与妻俱之田,见桑中女,因追之;。

bù néng hái fǎn qí qī nù ér qù zhī chén xiào qí kuàng yě

这句话大意是:不能,还反,其妻怒而去之,臣笑其旷也。

jiǎn zǐ yuē jīn wú fá guó shī guó shì wú kuàng yě

现代白话:"简孔子说:"今我伐国失国,是我旷也。

hái shī ér guī

这句话大意是:"还师而归。

yòu yuē zhōng xíng xiàn zǐ jiāng fá zhèng fàn wén zǐ yuē bù kě dé zhì wū zhèng zhū hóu chóu wǒ yōu bì zī zhǎng

现代白话:又曰:中行献子将伐郑,范文孔子说:"不可得志于郑,诸侯仇我,忧必滋长。

xì zhì yòu yuē de zhèng shì jiān guó yě zé wáng zhě gù duō yōu hu

这句话大意是:"郄至又曰:"得郑,是兼国也,则王者固多忧吗?

wén zǐ yuē wáng zhě shèng qí dé ér yuǎn rén guī gù wú yōu

现代白话:"文孔子说:"王者盛其德而远人归,故无忧;。

jīn wǒ guǎ dé ér yǒu shǐ wáng zhě zhī gōng gù duō yōu

这句话大意是:今我寡德而有使王者之功,故多忧。

jīn zi jiàn wú shì ér yù fù lè zhě hu

这句话大意是:今子见无事而欲富乐者吗?

xīn xù yuē qín yù fá chu shǐ zhě wǎng guān chu zhòng bǎo

这句话大意是:《新序》曰:秦欲伐楚,使者往观楚重宝。

chǔ wáng wén zhī zhào lìng yǐn zi xi wèn yān yuē qín yù guān chu bǎo qì hé shì zhī bì suí hóu zhī zhū kě yǐ shì zhū hóu hu

现代白话:楚王闻之,召令尹子西问呢,曰:"秦欲观楚宝器和氏之璧、隋侯之珠,能够示诸侯吗?

duì yuē chén bù zhī yě

这句话大意是:"对曰:"臣不知也。

zhào zhāo xī xù wèn yān duì yuē cǐ yù guān wú guó zhī dé shī ér tú zhī fēi guó zhī zhòng bǎo yě

现代白话:"召昭奚恤问呢,对曰:"此欲观我国之得失而图之,非国之重宝也。

suì shǐ xù yīng zhī

这句话大意是:"遂使恤应之。

xù fā jīng bīng sān bǎi rén chén wū xī mén zhī nèi wèi dōng xī zhī tán

这句话大意是:恤发精兵三百人陈于西门之内,为东西之坛。

qín shǐ zhě zhì xù yuē jūn kè yě qǐng jiù shàng wèi

这句话大意是:秦使者至,恤曰:"君,客也,请就上位。

dōng zi xi nán miàn tài zōng zi fāng cì zhī yè gōng zǐ gāo cì zhī sī mǎ zi fǎn cì zhī

这句话大意是:"东子西,南面太宗子方次之,叶公子高次之,司马子反次之。

xù zì jū xī miàn zhī tán chēng yuē kè guān chu zhī bǎo qì

这句话大意是:恤自居西面之坛,称曰:"客观楚之宝器。

chu suǒ bǎo zhě xián chén yě

这句话大意是:楚所宝者,贤臣也。

lǐ bǎi xìng shí cāng lǐn shǐ mín rén gè dé qí suǒ

这句话大意是:理百姓,实仓廪,使民人各得其所。

zi xi zài cǐ fèng guī bì shǐ zhū hóu jiě fèn fèn zhī nán jiāo liǎng guó zhī xīn shǐ wú bīng gé zhī yōu

这句话大意是:子西在此,奉珪璧、使诸侯、解忿愤之难,交两国之欣,使无兵革之忧。

tài zōng zi fāng zài cǐ shǒu fēng jiāng jǐn jìng jiè bù qīn lín guó lín guó yì bú jiàn qīn

这句话大意是:太宗子方在此,守封疆,谨境界,不侵邻国,邻国亦不见侵。

yè gōng zǐ gāo zài cǐ lǐ shī lǚ zhèng bīng róng yǐ dāng qiáng dí tí fú gǔ yǐ dòng bǎi wéi zhī zhòng shǐ jiē fù tāng huǒ dǎo bái rèn chū wàn sǐ bù gù yī shēng

这句话大意是:叶公子高在此,理师旅,正兵戎,以当强敌,提桴鼓以动百为之众,使皆赴汤火、蹈白刃,出万死不顾一生。

sī mǎ zi fǎn zài cǐ ruò huái bà wáng zhī yú yì cuō zhì luàn zhī yí fēng

这句话大意是:司马子反在此,若怀霸王之余义,撮治乱之遗风。

zhāo xī xù zài cǐ wéi dà guó suǒ guān

这句话大意是:昭奚恤在此,惟大国所观。

qín shǐ zhě jù rán wú yǐ duì suì yī ér qù

这句话大意是:"秦使者惧然,无以对,遂揖而去。

shǐ zhě fǎn yán wū qín jūn yuē chu duō xián chén wèi kě móu yě

这句话大意是:使者反,言于秦君曰:"楚多贤臣,未可谋也。

yòu yuē tāng jū bó qī shí lǐ de yǔ gé wèi lín

这句话大意是:又曰:汤居亳七十里,地与葛为邻。

gé bó fàng yín bù sì tāng shǐ rén wèn zhī yuē hé wéi bù sì

这句话大意是:葛伯放淫不祀,汤使人问之曰:"何为不祀?

yuē wú yǐ gōng xī shēng yě

这句话大意是:"曰:"无以供牺牲也。

tāng shǐ rén yí zhī niú yáng gé bó shí zhī yòu bù yǐ sì

这句话大意是:"汤使人遗之牛羊,葛伯食之,又不以祀。

tāng yòu shǐ rén wèn yuē hé wéi bù sì

这句话大意是:汤又使人问曰:"何为不祀?

yuē wú yǐ gōng zī chéng yě

这句话大意是:"曰:"无以供粢盛也。

tāng yòu shǐ zhòng wǎng wèi gēng lǎo ruò kuì shí

这句话大意是:"汤又使众往为耕,老弱馈食。

gé bó lǜ qí mín yào qí yǒu jiǔ ròu shǔ dào zhě duó zhī bù shòu zhě shā zhī

这句话大意是:葛伯率其民,要其有酒肉黍稻者夺之,不受者杀之。

yǒu yī tóng zǐ yǐ shǔ ròu xiǎng shā ér duó zhī

这句话大意是:有一童子以黍肉饷,杀而夺之。

shū yuē gé bó chóu xiǎng cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:书曰:"葛伯仇饷",此之谓也。

wèi qí shā shì tóng zǐ ér zhēng zhī sì hǎi zhī nèi jiē yuē fēi fù tiān xià yě wèi pǐ fū pǐ fù fù chóu yě

这句话大意是:为其杀是童子而征之,四海之内皆曰:"非富天下也,为匹夫匹妇复仇也。

shǔ wáng běn jì yuē qín huì wáng yù fá shǔ nǎi kè wǔ dàn niú zhì jīn qí hòu

这句话大意是:《蜀王本纪》曰:秦惠王欲伐蜀,乃刻五石牛,置金其后。

shǔ rén jiàn zhī yǐ wéi niú néng dà biàn jīn niú xià yǒu yǎng zú yǐ wéi cǐ tiān niú yě néng biàn jīn

这句话大意是:蜀人见之,以为牛能大便金,牛下有养卒,以为此天牛也,能便金。

shǔ wáng yǐ wéi rán jí fā zú qiān rén shǐ wǔ dīng lì shì tuō niú chéng dào zhì sān méi wū chéng guō

这句话大意是:蜀王以为然,即发卒千人,使五丁力士拖牛成道,致三枚于城郭。

qín dào de tōng shí niú lì yě

这句话大意是:秦道得通,石牛力也。

hòu qiǎn chéng xiàng zhāng yí děng jiàng bīng suí shí niú dào fá shǔ yān

现代白话:后遣丞相张仪等将兵,随石牛道伐蜀呢。

yīng xióng jì yuē jiàn ān zhōng cáo cāo wū nán pí gōng yuán tán zhǎn zhī

这句话大意是:《英雄记》曰:建安中,曹操于南皮攻袁谭,斩之。

cāo zuò gǔ chuī zì chēng wàn suì wū mǎ shàng wǔ yě

这句话大意是:操作鼓吹,自称万岁,于马上舞也。

jì nián yuē zhōu mù wáng sì shí qī nián fá yū dà qǐ jiǔ shī dōng zhì wū jiǔ jiāng bǐ yuán yǐ wéi liáng

这句话大意是:《纪年》曰:周穆王四十七年伐纡,大起九师,东至于九江,比鼋,以为梁。

chūn qiū hòu qín yǔ yuē chén zhěn wèi chu shǐ lái jiàn qín huì wáng yuē biàn zhuāng zi fāng cì shòu ér guǎn shù zǐ zhǐ zhī yuē liǎng shòu fāng shí niú niú bì gān gān bì zhēng zhēng bì dòu dòu zé dà zhě shāng xiǎo zhě sǐ

这句话大意是:《春秋后秦语》曰:陈轸为楚使,来见秦惠王,曰:"卞庄子方刺兽,而管竖子止之,曰:两兽方食牛,牛必甘,甘必争,争必斗,斗则大者伤,小者死。

cóng shāng ér cì zhī yī jǔ bì yǒu shuāng shòu zhī gōng

这句话大意是:从伤而刺之,一举必有双兽之功。

biàn zhuāng zi yǐ wéi rán lì dài zhī

这句话大意是:卞庄子以为然,立待之。

qǐng yǒu liǎng shòu zhī gōng

这句话大意是:顷有两兽之功。

jīn hán wèi xiāng gōng jī nián bù jiě shì bì dà guó shāng xiǎo guó wáng

这句话大意是:今韩、魏相攻,期年不解,是必大国伤,小国亡。

cóng shāng ér fá zhī yī jǔ bì yǒu liǎng shí

这句话大意是:从伤而伐之,一举必有两实。

cǐ yóu biàn zhuāng zi cì hǔ zhī lèi yě

这句话大意是:此犹卞庄子刺虎之类也。

huì wáng yuē shàn

这句话大意是:"惠王曰:"善"。

yòu chu yǔ yuē bái qǐ jiàng bīng fá chu

这句话大意是:又《楚语》曰:白起将兵伐楚。

chu rén huáng xiē zhě yóu xué bó wén xiāng wáng yǐ wéi biàn gù shǐ wū qín shuō zhāo wáng yuē tiān xià mò qiáng wū qín chu jīn wén dài wáng yù fá chu cǐ yóu liǎng hǔ xiāng yǔ dòu ér nù dà shòu qí bì

这句话大意是:楚人黄歇者游学博闻,襄王以为辩,故使于秦,说昭王曰:"天下莫强于秦、楚,今闻大王欲伐楚,此犹两虎相与斗,而怒大受其弊。

bù rú shàn chu

这句话大意是:不如善楚。

qín wáng nǎi zhǐ bù fá chu yuē wèi yǔ guó huáng xiē shòu yuē ér guī

这句话大意是:"秦王乃止不伐楚,约为与国,黄歇受约而归。

yòu zhào yǔ yuē zhāng mèng tán yīn jiàn hán wèi zhī jūn yuē chén wén chún wáng zhě chǐ hán jīn zhì bó lǜ èr jūn ér fá zhào zhào wáng yǐ

现代白话:又《赵语曰:张孟谈阴见韩魏之君曰:"臣闻唇亡者齿寒,今智伯率二君而伐赵,赵亡了。

zhào wáng zé èr jūn wèi zhī cì

这句话大意是:赵亡则二君为之次。

èr jūn yuē wǒ zhī qí rán

这句话大意是:"二君曰:"我知其然。

wú yuè chūn qiū yuē fū chāi lìng wū bāng zhōng yuē guǎ rén yù fá qí gǎn yǒu jiàn zhě sǐ

这句话大意是:《吴越春秋》曰:夫差令于邦中曰:"寡人欲伐齐,敢有谏者死。

tài zǐ you qǐng míng

这句话大意是:"太子友请明。

shí huái wán xié dàn cóng hòu yuán ér lái yī zhān lǚ rú

这句话大意是:时怀丸挟弹从后园而来,衣沾履濡。

wú wáng fū chāi guài ér wèn zhī tài zǐ you duì yuē chén yóu hòu yuán wén qiū chán zhī míng wǎng ér guān zhī qiū chán dēng gāo shù yǐn qīng lù bēi yín yǐ wéi ān bù zhī táng láng chāo zhī yuán tiáo yè yāo jǔ rèn yù yuán qí xíng yě

这句话大意是:吴王夫差怪而问之,太子友对曰:"臣游后园,闻秋蝉之鸣,往而观之,秋蝉登高树,饮清露,悲吟以为安,不知螳螂超枝缘条,曳腰举刃,欲援其形也。

táng láng tān xīn shí jìn zhì zài yǒu lì bù zhī huáng què yuán mào lín pái huái zhī yè yù zhuó táng láng yě

这句话大意是:螳螂贪心时进,志在有利,不知黄雀缘茂林,徘徊枝叶,欲啄螳螂也。

fu huáng què zhī cì táng láng zhī yǒu wèi bù zhī chén chóu chú yǐn dàn fěi wán zhī jí qí bèi yě

这句话大意是:夫黄雀知伺螳螂之有味,不知臣踌躇引弹蜚丸之集其背也。

yòu yuē yuè wáng gōu jiàn wèi dài fū zhǒng yuē gū wén wú wáng yín ér hào sè yīn cǐ ér huài qí móu zhī kě

这句话大意是:又曰:越王勾践谓大夫种曰:"孤闻吴王淫而好色,因此而坏其谋之可。

dài fū zhǒng yuē kě

这句话大意是:"大夫种曰:"可。

wéi jūn wáng xuǎn zé měi nǚ èr rén ér jìn zhī

这句话大意是:惟君王选择美女二人而进之。

wū shì yuè wáng yuē shàn zāi

现代白话:"于是越王曰:"善啊。

nǎi shǐ xiāng gōng suǒ guó zhōng de zhù luó shān mài xīn zhī nǚ míng xī shī zhèng dàn ér xiàn wū wú

这句话大意是:"乃使相工索国中,得苎萝山卖薪之女,名西施、郑旦而献于吴。

yòu yuē yuè wáng niàn wú yù fù chéng zhī nǎi zhōng yè bào zhù ér kū qì fù chéng zhī yǐ xiào

这句话大意是:又曰:越王念吴欲复承之,乃中夜抱柱而哭,讫,复承之以啸。

wū shì qún chén xián yuē jūn wáng hé chóu xīn zhī shén

这句话大意是:于是群臣咸曰:"君王何愁心之甚?

fu fù chóu móu dí fēi jūn wáng zhī yōu zì chén xià jí wù yě

这句话大意是:夫复仇谋敌,非君王之忧,自臣下急务也。

yòu yuē wú wáng hé lǘ jiāng fá chu dēng tái xiàng fēng ér xiào yǒu qǐng ér tàn qún chén mò yǒu xiǎo wáng yì zhě

这句话大意是:又曰:吴王阖闾将伐楚,登台向风而啸,有顷而叹,群臣莫有晓王意者。

zǐ xū nǎi jiàn sūn zi

这句话大意是:子胥乃荐孙子。

sūn zi zhě wú rén yě míng wǔ shàn wèi bīng fǎ pì yǐn yōu jū shì rén mò zhī qí néng

这句话大意是:孙子者,吴人也,名武,善为兵法,僻隐幽居,世人莫知其能。

mèng zǐ yuē chūn qiū wú yì zhàn bǐ shàn wū cǐ zé yǒu zhī yǐ

现代白话:《孟子》曰:春秋无义战,彼善于此,则有之了。

zhēng zhě shàng fá xià yě dí guó bù xiāng zhēng yě

这句话大意是:征者,上伐下也,敌国不相征也。

lǚ shì chūn qiū yuē zhì bó jiāng fá chóu yáo zhī guó shān xiǎn wú dào nǎi yí yǐ dà zhōng fāng jiǔ guǐ chóu yáo kāi dào yíng zhī yīn qí dào qǔ qí guó

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:智伯将伐仇繇之国,山险无道,乃遗以大钟,方九轨,仇繇开道迎之,因其道,取其国。

hán zǐ yuē zhì bó zhù dà zhōng yí chóu yáo yóu jūn dà yuè chú dào yíng zhī qī yuè ér chóu wáng yě

现代白话:(韩孔子说:智伯铸大钟遗仇繇,由君大悦,除道迎之,七月而仇亡也。

yòu yuē hé lǘ xuǎn duō lì zhě wǔ bǎi rén lì zhǐ zhě sān qiān rén yǐ wéi qián chén jìn yǔ jīng zhàn wǔ zhàn wǔ shèng suì yǒu yǐng

这句话大意是:又曰:阖闾选多力者五百人,利止者三千人,以为前陈,进与荆战,五战五胜,遂有郢。

dōng zhēng zhì wū bì lú xi fá zhì yú bā shǔ běi pò qí jìn lìng xíng zhōng guó

这句话大意是:东征至于庳卢,西伐至于巴蜀,北迫齐晋,令行中国。

yòu yuē fán rén zhī gōng fá yě fēi yīn lì zé yīn míng yě

这句话大意是:又曰:凡人之攻伐也,非因利则因名也。

míng shí bù dé guó suī qiáng dà zé hé wéi gōng yǐ

现代白话:名实不得,国虽强大则曷为攻了?

jiě zài hu shǐ mò lái ér chuò bù xí wèi zhào jiǎn zǐ kě wèi zhī dòng jìng yǐ

现代白话:解在乎史墨来而辍不袭卫,赵简子可谓知动静了。

jìn zhào jiǎn zǐ yāng jiāng xí wèi shǐ mò wǎng dǔ zhī

这句话大意是:(晋赵简子鞅将袭卫,史墨往睹之。

fǎn yuē qú bó yù wéi zhèng wèi kě yǔ jiā

这句话大意是:反曰:蘧伯玉为政未可与加。

jiǎn zǐ chuò bù fá wèi

这句话大意是:简子辍不伐卫。

gù yuē shǐ mò lái ér chuò bù xí wèi yě

这句话大意是:故曰:史墨来而辍不袭卫也。

yòu yuē chu zhī biān yì yuē bēi liáng qí chǔ nǚ yǔ wú zhī biān yì chǔ nǚ sāng wū jìng shàng xì ér shì bēi liáng zhī chǔ nǚ

这句话大意是:又曰:楚之边邑曰卑梁,其处女与吴之边邑处女桑于境上,戏而侍卑梁之处女。

bēi liáng rén xié qí shì zǐ yǐ ràng wú rén wú rén yīng zhī bù gōng

这句话大意是:卑梁人挟其侍子以让吴人,吴人应之不恭。

bēi liáng rén nù shā ér qù zhī

这句话大意是:卑梁人怒,杀而去之。

wú rén wǎng bào zhī jǐn tú qí jiā

这句话大意是:吴人往报之,尽屠其家。

bēi liáng gōng nù yuē wú rén yān gǎn gōng wú yì

现代白话:卑梁公怒,曰:"吴人呢敢攻我邑?

jǔ bīng fǎn gōng zhī lǎo ruò jǐn shā zhī

这句话大意是:"举兵反攻之,老弱尽杀之。

wú wáng yí mèi wén zhī nù shǐ rén jǔ bīng qīn chu biān yì kè yí ér fù qù zhī

这句话大意是:吴王夷昧闻之怒,使人举兵侵楚边邑,克夷而复去之。

wú gōng zi guāng yòu lǜ shī yǔ chu rén zhàn wū jī fù dà bài zhī huò qí shī

这句话大意是:吴公子光又率师与楚人战于鸡父,大败之,获其师。

yòu yuē jīng zhuāng wáng yù fá chén shǐ rén shì zhī

这句话大意是:又曰:荆庄王欲伐陈,使人视之。

shǐ zhě yuē chén bù kě fá yě

这句话大意是:使者曰:"陈不可伐也。

zhuāng gōng yuē hé gù

现代白话:"庄公曰:"为什么?

duì yuē qí chéng kuò gāo gōu xù shēn xù jī duō yě

这句话大意是:"对曰:"其城廓高,沟洫深,畜积多也。

níng guó yuē chén kě fá yě

这句话大意是:"宁国曰:"陈可伐也。

níng guó chu chén

这句话大意是:(宁国,楚臣。

fu chén xiǎo guó yě ér xù jī duō fù liǎn zhòng yě zé mín yuàn shàng yǐ

现代白话:)夫陈,小国也,而蓄积多,赋敛重也,则民怨上了;。

chéng kuò gāo gōu xù shēn zé mín lì ba yǐ

现代白话:城廓高,沟洫深,则民力罢了。

xīng bīng fá zhī chén kě qǔ yě

这句话大意是:兴兵伐之,陈可取也。

zhuāng wáng tīng zhī suì qǔ chén

这句话大意是:"庄王听之,遂取陈。

yòu yuē zhēn yǐn wèi jīng shǐ wū sòng sī chéng zi hǎn shāng zhī

这句话大意是:又曰:箴尹为荆使于宋,司城子罕觞之。

xi jiā zhī lǎo jīng qí tíng ér bù jīn

这句话大意是:西家之潦,经其庭而不禁。

zhēn yǐn wèn qí gù sī chéng zi hǎn yuē xi jiā gāo wú gōng bēi lǎo bù jīng wú tíng bù dé xiě wéi shì wú bù jīn yě

现代白话:箴尹问其故,司城子罕曰:"西家高,我宫卑,潦不经我庭不得写,为是我不禁也。

zhēn yǐn guī shì yù jīng yù gōng sòng zhēn yǐn jiàn wū wáng yuē sòng bù kě gōng yě

这句话大意是:"箴尹归,适遇荆欲攻宋,箴尹谏于王曰:"宋不可攻也。

qí jūn xián xiàng rén xián zhě de mín rén zhě néng yòng zhī gōng zhī bì wú gōng yě

这句话大意是:其君贤相仁,贤者得民,仁者能用之,攻之必无功也。

huái nán zǐ yuē yáo shí shí rì bìng chū jiāo hé jià shā cǎo mù mín rén wú shí

这句话大意是:《淮南子》曰:尧时,十日并出,焦禾稼,杀草木,民人无食;。

yì yǔ jiǔ yīng dà fēng fēng shǐ záo chǐ xiū shé jiē wéi hài

这句话大意是:羿窳、九婴、大风、封豕、凿齿、修蛇皆为害。

yáo nǎi shǐ yì zhū záo chǐ wū chóu huá zhī zé nán dì yě

这句话大意是:尧乃使羿诛凿齿于畴华之泽,(南地也。

shā jiǔ yīng wū xiōng shuǐ shuǐ huǒ zhī guài zài běi dí zhī de

这句话大意是:)杀九婴于凶水,(水火之怪,在北狄之地。

jiǎo dà fēng wū qīng lì zhī yě dà fēng zhì niǎo yě

这句话大意是:)缴大风于青立之野,(大风,鸷鸟也。

shè shí rì ér xià qí jiǔ rì shā yì yǔ zhuàng rú lóng shǒu shí rén zài xī fāng yě

这句话大意是:)射十日而下其九日,杀羿窳、(状如龙首,食人,在西方也。

duàn xiū shé wū dòng tíng zài nán fāng

这句话大意是:)断修蛇于洞庭,(在南方。

qín fēng shǐ wū sāng lín

这句话大意是:)擒封豕于桑林。

fēng shǐ dà zhì yě

这句话大意是:(封豕,大彘也。

sāng lín tāng dǎo hàn dì

这句话大意是:桑林,汤祷旱地。

yòu yuē jìn fá chu sān shè bù zhǐ dài fū jī zhī

这句话大意是:又曰:晋伐楚,三舍不止,大夫击之。

zhuāng wáng yuē xiān jūn zhī shí jìn bù fá chu

这句话大意是:庄王曰:"先君之时,晋不伐楚。

jí gū zhī shēn ér jìn fá chu shì gū zhī guò yě

这句话大意是:及孤之身而晋伐楚,是孤之过也。

ruò hé qí rǔ

这句话大意是:若何其辱?

qún dài fū yuē xiān chén zhī shí jìn bù fá chu jīn chén zhī shēn ér jìn fá chu cǐ chén zhī zuì yě qǐng jī zhī

这句话大意是:"群大夫曰:"先臣之时,晋不伐楚,今臣之身而晋伐楚,此臣之罪也,请击之。

wáng fǔ ér qì tì zhān jīn qǐ ér bài qún dài fū

这句话大意是:"王俯而泣涕沾襟,起而拜群大夫。

jìn rén wén zhī yuē jūn chén zhēng yǐ guò wéi zài jǐ bù kě fá yě

这句话大意是:晋人闻之,曰:"君臣争以过为在己,不可伐也。

yè hái shī ér guī

这句话大意是:"夜,还师而归。

yòu yuē zhū hóu fá qín jí jīng mò jì lǔ xiāng shí yī nián jìn bèi gōng wǒ zhèng qín rén fá jìn jiù zhèng shí sì nián jìn shǐ liù qīng shuài zhū hóu zhī dài fū fá qín zhì jīng shuǐ wú yǒu xiān dù zhě yě

这句话大意是:又曰:诸侯伐秦,及泾莫济,(鲁襄十一年,晋悖公我郑,秦人伐晋救郑,十四年,晋使六卿帅诸侯之大夫伐秦,至泾水,无有先渡者也。

jìn shū xiàng jiàn shū sūn mù zǐ yuē zhū hóu fá bù gōng ér tǎo zhī jí jīng ér zhǐ wū qín hé yì

现代白话:)晋叔向见叔孙穆孔子说:"诸侯伐不恭而讨之,及泾而止,于秦何益?

hé yì wū fá qín zhī shì

这句话大意是:"(何益于伐秦之事。

mù zǐ yuē bào zhī yè jí páo yǒu kǔ yè yǐ bù zhī qí tā

现代白话:)穆孔子说:"豹之业及《匏有苦叶》了,不知其他。

yè shì páo yǒu kǔ yè shī fēng piān míng

这句话大意是:"(业事《匏有苦叶》,《诗·风》篇名。

páo yǒu kǔ yè jì yǒu shēn shè shēn zé lì qiǎn zé jiē yán qí bì jì bù zhī qí tā

这句话大意是:匏有苦叶,济有深涉,深则厉,浅则揭,言其必济,不知其他。

shū xiàng tuì zhào zhōu yú yǔ sī mǎ zhōu yú zhǎng zhōu sī mǎ zhǎng bīng

这句话大意是:)叔向退,召舟虞与司马(舟虞掌舟,司马掌兵。

yuē fu kǔ páo bù cái wū rén gòng jì ér yǐ

这句话大意是:)曰:"夫苦匏不材于人,共济而已。

cái ruò cái yě

这句话大意是:(材,若裁也。

bù cái wū rén yán bù kě shí gòng jì ér yǐ

这句话大意是:不裁于人,言不可食共济而已。

pèi páo kě yǐ dù shuǐ

现代白话:佩匏能够渡水。

lǔ shū sūn fù páo yǒu kǔ yè bì jiāng shè yǐ shī yǐ yán zhì

现代白话:)鲁叔孙赋《匏有苦叶》,必将涉了,(诗以言志。

jù zhōu chú suì bù gòng yǒu fǎ suì dào gòng jù yě

这句话大意是:)具舟除隧不共有法,(隧道共具也。

zhōu yú jù zhōu sī mǎ chú dào fǎ xíng yě

这句话大意是:舟虞具舟,司马除道,法刑也。

shì xíng yě

这句话大意是:)是行也。

lǔ rén yǐ jǔ rén xiān jì zhū hóu cóng zhī

这句话大意是:"鲁人以莒人先济,诸侯从之。

yòu yuē wén gōng lì sì nián chu chéng wáng fá sòng sì nián lǔ xī gōng èr shí qī nián dōng yě

这句话大意是:又曰:文公立,四年,楚成王伐宋,(四年,鲁僖公二十七年冬也。

sòng bèi chu shì jìn gù chu fá zhī

这句话大意是:宋背楚事晋,故楚伐之。

gōng lǜ qí qín fá cáo wèi yǐ jiù sòng

这句话大意是:)公率齐、秦伐曹卫,以救宋。

lǔ xī èr shí bā nián chūn jìn hóu qīn cáo fá wèi

这句话大意是:(鲁僖二十八年春,晋侯侵曹伐卫。

chuán yuē chu shǐ de cáo ér xīn hūn wū wèi yě

这句话大意是:《传》曰:楚始得曹而新婚于卫也。

sòng rén shǐ mén yǐn bān gào jí wū jìn

这句话大意是:)宋人使门尹班告急于晋。

mén yǐn bān sòng dài fū

这句话大意是:(门尹班,宋大夫。

gōng gào dài fū yuē sòng rén gào jí shě zhī zé sòng jué

这句话大意是:)公告大夫曰:"宋人告急,舍之则宋绝。

shě bù jiù zé sòng jiàng chu yǔ wǒ jué

这句话大意是:(舍,不救,则宋降楚,与我绝。

gào chu zé bù xǔ wǒ gào qǐng

这句话大意是:)告楚则不许我,(告,请。

qǐng sòng yú chu chu bù xǔ wǒ

这句话大意是:请宋于楚,楚不许我。

wǒ yù jī chu qí qín bù yù qí ruò zhī hé

这句话大意是:)我欲击楚,齐、秦不欲,其若之何?

yòu yuē zì dà bì bó shì zhī zhōng yě dà bì bó shì quǎn róng shì zhī èr jūn

这句话大意是:又曰:自大毕,伯士之终也,(大毕、伯士,犬戎氏之二君。

zhōng zú yě

这句话大意是:终,卒也。

quǎn róng shì yǐ qí zhí lái wáng

这句话大意是:)犬戎氏以其职来王。

yǐ qí zhí wèi qí sì zi qí guì zhī bǎo lái jiàn wáng

这句话大意是:(以其职,谓其嗣子其贵之宝来见王。

tiān zǐ yuē yǔ bì yǐ bù xiǎng zhēng zhī qiě guān zhī bīng

现代白话:)天孔子说:"予必以不享征之,且观之兵。

xiǎng bīn fú

这句话大意是:(享,宾服。

fú lǐ yǐ zé quǎn róng ér shì zhī bīng fēi yě

这句话大意是:服礼以责犬戎而示之兵,非也。

qí wú nǎi fèi xiān wáng zhī xun ér wáng jǐ dùn hu

这句话大意是:)其无乃废先王之训而王几顿吗?

jǐ wēi

这句话大意是:(几,危。

dùn bài

这句话大意是:顿,败。

wú wén fu quǎn róng shù dūn shù lì

现代白话:)我闻夫犬戎树敦,(树,立。

yán quǎn róng lì xìng dūn piáo

这句话大意是:言犬戎立性惇朴。

shī jiù dé ér shǒu chún zhōng gù shī xún yě

这句话大意是:)师旧德而守纯终固,(师,循也。

chún zhuān gù yī

这句话大意是:纯,专固一。

yán quǎn róng shì xiū xiān wáng zhī jiù dé fèng qí cháng zhí tiān xìng zhuān yī zhōng shēn bù yí bù tīng mù wáng zé qí hòu xiǎng yě

这句话大意是:言犬戎氏修先王之旧德,奉其常职,天性专一,终身不移,不听穆王责其厚享也。

qí yǒu yǐ yù wǒ yǐ

现代白话:)其有以御我了。

yù yīng jù yě

这句话大意是:"(御,应距也。

wáng bù tīng suì zhēng zhī

这句话大意是:)王不听,遂征之。

de sì bái láng sì bái lù yǐ guī

这句话大意是:得四白狼、四白鹿以归。

mù shì huāng fú zhě bù zhì

这句话大意是:目是,荒服者不至。

mù wáng zé quǎn róng fēi lǐ bào bīng lù shī shāng wēi huǐ xìn huāng fú zhě bù zhì

这句话大意是:(穆王责犬戎非礼,暴兵露师,伤威毁信,荒服者不至。

yòu yuē shāng wáng dì xīn dà è yú rén shāng yīn rén běn hào xīn zhòu míng

这句话大意是:又曰:商王帝辛大恶于人,(商,殷人,本号辛,纣名。

dà è dà wéi rén suǒ è yě

这句话大意是:大恶,大为人所恶也。

shù rén bù rěn xīn zǎi wǔ wáng yǐ zhì róng yú shāng mù

这句话大意是:)庶人不忍,欣载武王以至戎于商牧。

zài fèng wǔ bīng mù shāng jiāo mù yě yě

这句话大意是:(载奉武兵牧商郊,牧野也。

shì xiān wáng fēi wu wǔ yě qín xù rén yǐn ér chú qí hài

这句话大意是:)是先王非务武也,勤恤人隐而除其害。

xù yōu

这句话大意是:(恤,忧。

yǐn tòng

这句话大意是:隐,痛。

yòu yuē zhōng chén zhě wu chóng jūn zhī dé

这句话大意是:又曰:忠臣者,务崇君之德;。

chǎn chén zhě wu guǎng jūn zhī de

这句话大意是:谄臣者,务广君之地。

hé yǐ míng zhī

现代白话:凭什么明之?

chén xià zhēng shū shā qí jūn chǔ zhuāng wáng fá zhī chén zhī rén tīng mìng

这句话大意是:陈夏征舒杀其君,楚庄王伐之,陈之人听命。

zhuāng wáng yǐ tǎo yǒu zuì qiǎn zú shù chén shù shǒu yě

这句话大意是:庄王已讨有罪,遣卒戍陈,(戍,守也。

yù shǒu chén

这句话大意是:欲守陈。

dài fū bì hè

这句话大意是:)大夫毕贺。

shēn shū shí shǐ yú qí jí hái ér bù hè

这句话大意是:申叔时使于齐,及还而不贺。

zhuāng wáng yuē chén wèi wú dào guǎ rén qǐ liù jūn yǐ tǎo zhī zhēng bào luàn zhū zuì rén qún chén jiē hè ér zi bù hè hé

这句话大意是:庄王曰:"陈为无道,寡人起六军以讨之,征暴乱,诛罪人,群臣皆贺而子不贺,何?

shēn shū shí yuē rén yǒu qiān niú ér wǎng xī yú rén zhī tián zhōng tián zhǔ shā qí rén ér duó zhī niú zuì zé yǒu yǐ fá yì zhòng yǐ

现代白话:"申叔时曰:"人有牵牛而往,蹊于人之田中,田主杀其人而夺之牛,罪则有了,罚亦重了。

jīn jūn wáng yǐ chén wèi wú dào jǔ bīng ér zhēng zhī yīn zhū zuì rén qiǎn zú shù chén

这句话大意是:今君王以陈为无道,举兵而征之,因诛罪人,遣卒戍陈。

zhū hóu wén zhī fēi yǐ wáng wèi zhū zuì rén yě tān chén guó yě

这句话大意是:诸侯闻之,非以王为诛罪人也,贪陈国也。

gài wén jūn zǐ bù qì yì yǐ wéi lì

现代白话:盖闻有德行的人不弃义以为利。

wáng yuē shàn

这句话大意是:"王曰:"善。

nǎi ba chén zhī shù

这句话大意是:"乃罢陈之戍。

hòu zhū hóu wén zhī cháo yú chu cǐ wu chóng jūn zhī dé yě

这句话大意是:后诸侯闻之,朝于楚,此务崇君之德也。

shǐ zhāng shì wèi zhì bó móu zhāng shì jìn rén

这句话大意是:始张式为智伯谋(张式,晋人。

jìn liù jiàng jūn zhōng xíng zi zuì ruò ér shàng xià lí xīn kě fá yǐ guǎng de

这句话大意是:)晋六将军,中行子最弱,而上下离心,可伐以广地。

wū shì fá fàn zhōng xíng miè zhī yǐ

现代白话:于是伐范中行,灭之了。

yòu jiào zhì bó qiú de wū hán wèi

这句话大意是:又教智伯求地于韩、魏。

hán wèi liè dì ér shòu zhī zhào shì bù yú nǎi lǜ hán wèi ér fá zhào wéi jìn yáng sān nián

这句话大意是:韩、魏裂地而授之,赵氏不予,乃率韩、魏而伐赵,围晋阳三年。

sān guó yīn móu suì miè zhī

这句话大意是:三国阴谋遂灭之。

cǐ wu wèi qí jūn guǎng de yě

这句话大意是:此务为其君广地也。

fu wèi jūn chóng dé zhě bà wèi jūn guǎng de zhě miè

这句话大意是:夫为君崇德者霸,为君广地者灭。

gù qiān shèng zhī guó wén dé xíng zhě wáng tāng wǔ shì yě

这句话大意是:故千乘之国,文德行者王,汤武是也。

wàn shèng zhī guó hǎo guǎng de zhě wáng zhì bó shì yě

这句话大意是:万乘之国,好广地者亡,智伯是也。

zhuāng zi yuē xī shǒu qǐng wèi fá qí jì zǐ jiàn wù fá huá zi wén ér chǒu zhī yuē shàn yán fá qí luàn rén yě shàn yán wù fá yì luàn rén wèi fá zhī yǔ bù fá luàn rén

这句话大意是:《庄子》曰:犀首请魏伐齐,季子谏勿伐,华子闻而丑之曰:"善言伐齐乱人也,善言勿伐亦乱人,谓伐之与不伐乱人。

zhě yòu luàn rén yě

这句话大意是:者,又乱人也。

liè zǐ yuē jìn wén gōng chū huì yù fá wèi gōng zǐ chú yù ér xiào zhī

这句话大意是:《列子》曰:晋文公出会,欲伐卫,公子锄御而笑之。

gōng wèn zhī duì yuē xiào chén lín zhī rén yě

这句话大意是:公问之,对曰:"笑臣邻之人也。

lín zhī rén yǒu sòng qí qī shì sī jiā zhě dào jiàn sāng fù yuè ér yǔ zhī yán

这句话大意是:邻之人有送其妻适私家者,道见桑妇,悦而与之言。

rán gù shì qí qī yì yǒu zhāo zhī zhě

这句话大意是:然顾视其妻,亦有招之者。

chén qiè xiào cǐ yě

这句话大意是:臣窃笑此也。

gōng wù nǎi yǐn shī ér hái wèi zhì ér yǒu fá qí běi bǐ yǐ

现代白话:"公悟,乃引师而还,未至,而有伐其北鄙了。

mò zǐ yuē tiān cì wǔ wáng huáng niǎo zhī qí yǐ fá zhòu

这句话大意是:《墨子》曰:天赐武王黄鸟之旗,以伐纣。

yòu yuē tāng zài lù gōng mèng shén wèi zhī yuē xià jié wú dào rǔ kè kān zhī

现代白话:又曰:汤在鏕宫,梦神谓之曰:"夏桀无道,你克戡之。

sūn qīng zǐ yuē yáo fá huan dōu shùn fá sān yóu yǔ fá gòng gōng tāng fá yǒu xià wén wáng fá chóng wǔ wáng fá zhòu cǐ liǎng dì sì wáng zhě rén yì zhī bīng wū tiān xià yě

这句话大意是:《孙卿子》曰:尧伐欢兜,舜伐三由,禹伐共工,汤伐有夏,文王伐崇,武王伐纣,此两帝四王者,仁义之兵于天下也。

wèi liáo zi yuē wǔ wáng zhī fá zhòu yě hé shuǐ nì liú zuǒ cān tíng sǐ dì fāng bǎi lǐ zhàn zú sān wàn

这句话大意是:《尉缭子》曰:武王之伐纣也,河水逆流,左骖霆死,地方百里,战卒三万。

zhòu zhī zhèn qǐ zì huáng niǎo zhì yú chì fǔ qí jiān bǎi lǐ

这句话大意是:纣之阵,起自黄鸟,至于赤斧,其间百里。

wǔ wáng bù ba shì mín bīng bù xuè rèn kè yīn zhū zhòu qí rén shì rán

这句话大意是:武王不罢士民,兵不血刃,克殷诛纣,其人事然。

hán zǐ jìn xiàn gōng yù fá yú guó nǎi yí zhī qū chǎn zhī chéng chuí jí zhī bì nǚ lè èr bā yǐ yíng qí xīn yǐ luàn qí zhèng

这句话大意是:《韩子》:晋献公欲伐虞虢,乃遗之屈产之乘,垂棘之璧,女乐二八,以萦其心,以乱其政。

yuán sì zōng wèi zhèng chōng quàn jìn wáng jiān yuē qián zhě hú gōng dōng zhū pàn nì quán jūn dú kè qín hé lǘ zhī jiāng zhǎn qīng ruì zhī zú yǐ wàn wàn jì

这句话大意是:《阮嗣宗为郑冲劝晋王笺》曰:前者胡公东诛叛逆,全军独克,擒阖闾之将,斩轻锐之卒,以万万计。

✦ You read 兵部·卷三十六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.