太平御览 · 李昉 · Chapter 362 of 1000

人事部·卷三

PinyinModern Translation
Size

xìng

这句话大意是:○姓。

shuō wén yuē xìng rén suǒ shēng yě

这句话大意是:《说文》曰:姓,人所生也。

gǔ zhī shén shèng rén mǔ gǎn tiān ér shēng zǐ gù chēng tiān zǐ

这句话大意是:古之神圣人母感天而生子,故称天子。

yīn shēng yǐ cóng nǚ shēng shēng yì shēng yě

这句话大意是:因生以从女、生,生亦声也。

yì lèi móu yuē huáng dì chuī lǜ yǐ dìng xìng

这句话大意是:《易类谋》曰:黄帝吹律以定姓。

zuǒ zhuàn yǐn bā nián yuē wú hài zú yǔ fù qǐng shì yǔ zú

这句话大意是:《左传·隐八年》曰:无骇卒,羽父请谥与族。

gōng wèn zú wū zhòng zhòng

这句话大意是:公问族于众仲。

zhòng zhòng duì yuē tiān zǐ jiàn dé yīn shēng yǐ cì xìng yīn qí suǒ yóu shēng yǐ cì xìng

这句话大意是:众仲对曰:"天子建德,因生以赐姓,(因其所由生以赐姓。

wèi ruò shùn yóu wéi ruì gù wèi chén wèi guī xìng

这句话大意是:谓若舜由沩汭,故谓陈为妫姓。

zuò zhī tǔ ér mìng zhī shì

这句话大意是:)胙之土而命之氏。

zhū hóu yǐ zì zhū hóu wèi bēi bù dé cì xìng gù qí chén yīn shì qí wáng fù zì

这句话大意是:诸侯以字(诸侯位卑,不得赐姓,故其臣因氏其王父字。

wèi shì yīn yǐ wéi zú guān yǒu shì gōng zé yǒu guān zú yì yì rú zhī

这句话大意是:)为谥,因以为族,官有世功,则有官族,邑亦如之。

gōng mìng yǐ zì wèi zhǎn shì

这句话大意是:"公命以字为展氏。

wú hài gōng zǐ zhǎn zhī sūn gù wèi sàng shì yě

这句话大意是:(无骇,公子展之孙,故为丧氏也。

yòu xiāng èr shí sì nián yuē mù shū rú jìn

这句话大意是:又《襄二十四年》曰:穆叔如晋。

fàn xuān zi nì zhī wèn yān yuē gǔ rén yǒu yán yuē sǐ ér bù xiǔ hé wèi yě

现代白话:范宣子逆之,问呢,曰:"古人有言曰:死而不朽,何谓也?

mù shū wèi duì

这句话大意是:"穆叔未对。

xuān zǐ yuē xī gài zhī zǔ zì yú yǐ shàng wèi táo táng shì zài xià wèi yù lóng shì zài shāng wèi shǐ wéi shì zài zhōu wèi táng dù shì jìn zhǔ xià méng wèi fàn shì qí shì zhī wèi hu

现代白话:宣孔子说:昔丐之祖,自虞以上,为陶唐氏,在夏为御龙氏,在商为豕韦氏,在周为唐、杜氏,晋主夏盟为范氏,其是之谓吗?

mù shū yuē yǐ bào suǒ wén cǐ zhī wèi shì lù fēi bù xiǔ yě

这句话大意是:"穆叔曰:"以豹所闻,此之谓世禄,非不朽也。

shǐ jì yuē tài gōng wàng lǚ shàng zhě dōng hǎi shàng rén qí xiān zǔ cháng wèi sì yuè zuǒ yǔ píng shuǐ tǔ shén yǒu gōng yú xià zhī jì fēng wū lǚ běn xìng jiāng shì cóng qí fēng xìng gù yuē lǚ shàng

这句话大意是:《史记》曰:太公望吕尚者,东海上人,其先祖尝为四岳,佐禹平水土,甚有功,虞夏之际封于吕,本姓姜氏,从其封姓,故曰吕尚。

hàn shū yuē xià hóu yīng wèi téng lìng gù hào téng gōng

这句话大意是:《汉书》曰:夏侯婴为滕令,故号滕公。

jí zēng sūn pō shàng zhǔ zhǔ suí wài jiā xìng hào sūn gōng gù téng gōng zǐ sūn gèng wéi sūn shì

这句话大意是:及曾孙颇尚主,主随外家姓,号孙公,故滕公子孙更为孙氏。

yòu yuē shù zú lóu jìng qiú jiàn shuō shàng yuē bì xià qǔ tiān xià yǔ zhōu yì ér dōu luò yáng bù biàn bù rú rù guān jù qín zhī gù

这句话大意是:又曰:戍卒娄敬求见,说上曰:"陛下取天下与周异,而都雒阳,不便,不如入关据秦之固。

shàng yǐ wèn zhāng liáng liáng yīn quàn shàng

这句话大意是:"上以问张良,良因劝上。

shì rì chē jià xī dōu cháng ān bài lóu jìng wèi fèng chūn jūn cì xìng liú shì

这句话大意是:是日车驾西都长安,拜娄敬为奉春君,赐姓刘氏。

yòu yuē guàn fu yǐng yīn rén yě fù zhāng mèng cháng wèi yǐng yīn hóu

这句话大意是:又曰:灌夫,颍阴人也,父张孟,尝为颍阴侯。

guàn yīng shè rén yīn de xìng jìn zhī zhì èr qiān dàn gù méng guàn shì xìng wèi guàn mèng

这句话大意是:灌婴舍人因得幸进之,至二千石,故蒙灌氏姓为灌孟。

shī gǔ yuē méng mào yě

这句话大意是:(师古曰:蒙,冒也。

yòu yuē wèi qīng zì zhòng qīng qí fù zhèng jì hé dōng píng yáng rén yě yǐ xiàn lì jǐ shì hòu jiā

这句话大意是:又曰:卫青字仲卿,其父郑季,河东平阳人也,以县吏给事侯家。

píng yáng hóu cáo shòu shàng wǔ dì zǐ yáng xìn cháng gōng zhǔ

这句话大意是:平阳侯曹寿,尚武帝姊阳信长公主。

jì yǔ zhǔ jiā tóng wèi yù tōng shēng qīng

这句话大意是:季与主家僮卫妪通,生青。

qīng yǒu tóng chǎn xiōng wèi zhǎng jūn jí zi fu zi fu zì píng yáng gōng zhǔ jiā de xìng wǔ dì gù qīng mào xìng wèi shì

这句话大意是:青有同产兄卫长君及子夫,子夫自平阳公主家得幸武帝,故青冒姓卫氏。

hàn shū yuē jīng fáng zì jūn míng dōng jùn dùn qiū rén yě

这句话大意是:《汉书》曰:京房字君明,东郡顿丘人也。

fáng běn xìng li tuī lǜ zì dìng wèi jīng shì

这句话大意是:房本姓李,推律自定为京氏。

hòu hàn shū yuē dì wǔ lún zì bó yú jīng zhào rén yě

这句话大意是:《后汉书》曰:第五伦,字伯鱼,京兆人也。

qí xiān qí zhū tián zhū tián xǐ yuán líng zhě duō gù yǐ cì dì wèi shì

这句话大意是:其先齐诸田,诸田徙园陵者多,故以次第为氏。

cuī hóng shí liù guó chūn qiū xià lù yuē hè lián bó bó xià shū zhèn zhī huáng zǔ zì běi qiān yōu shuò xìng gǎi sì shì yīn shū zhōng guó gù cóng mǔ shì wèi liú zi ér cóng mǔ zhī xìng fēi lǐ yě zhèn jiāng yǐ yì yì zhī

这句话大意是:崔鸿《十六国春秋·夏录》曰:赫连勃勃下书:"朕之皇祖自北迁幽朔姓改姒氏,音殊中国,故从母氏为刘子,而从母之姓非礼也,朕将以义易之。

dì wáng zhě xì tiān wèi zi shì wèi huī shí yǔ tiān lián jīn gǎi xìng yuē hè lián shì zhù xié huáng tiān zhī yì

这句话大意是:帝王者,系天为子,是为徽,实与天连,今改姓曰赫连氏,庶协皇天之意。

qí fēi zhèng tǒng jiē yǐ tiě fá wèi shì zhù zhèn zōng zú zǐ sūn gāng ruì rú tiě jiē kān fá rén

这句话大意是:其非正统皆以铁伐为氏,庶朕宗族子孙刚锐如铁,皆堪伐人。

sān guó diǎn lüè yuē zhōu cài yòu zì chéng xiān chén liú yǔ rén qí ān jùn shǒu xí zhī zǐ yě

这句话大意是:《三国典略》曰:周蔡佑,字承先,陈留圉人,齐安郡守袭之子也。

yǒu lǚ lì biàn qí shè

这句话大意是:有膂力,便骑射。

tài zǔ yǐ qí zhàn gōng cì xìng dà lì jī shì

这句话大意是:太祖以其战功,赐姓大利稽氏。

táng shū yuē kāng guó jí hàn kāng jū zhī guó yě

这句话大意是:《唐书》曰:康国,即汉康居之国也。

qí wáng xìng wēn ròu zhī rén

这句话大意是:其王姓温,月氏人。

xiān jū zhāng yè qí lián shān běi zhāo wǔ chéng wèi tū jué suǒ pò nán yī cōng lǐng suì yǒu qí de

这句话大意是:先居张掖祁连山北昭武城,为突厥所破,南依葱岭,遂有其地。

zhī shù jiē yǐ zhāo wǔ wèi xìng shì bù wàng běn yě

这句话大意是:枝庶皆以昭武为姓,示不忘本也。

yòu yuē zé tiān cháo bó zhōu cì shǐ láng yá wáng chōng jù bó zhōu qǐ bīng

这句话大意是:又曰:则天朝博州刺史琅琊王冲,据博州起兵。

chōng fù yù zhōu cì shǐ yuè wáng zhēn yòu jǔ bīng wū yù zhōu yǔ xiāng yìng

这句话大意是:冲父豫州刺史越王贞又举兵于豫州,与相应。

tǎo píng zhī gǎi xìng wèi huǐ shì

这句话大意是:讨平之,改姓为虺氏。

yòu yuē shàng kě gū dōng bù xiān bēi yǔ wén zhī bié zhǒng yě dài jū sōng mò zhī jiān

这句话大意是:又曰:尚可孤,东部鲜卑宇文之别种也,代居松漠之间。

tiān bǎo mò guī guó lì ān lù shān hòu shì shǐ sī míng

这句话大意是:天宝末,归国隶安禄山,后事史思明。

shàng xuán zhōng guī shùn lèi shòu zuǒ yòu wēi wèi èr dà jiàng jūn

这句话大意是:上玄中归顺,累授左右威卫二大将军。

yú cháo ēn zhī tǒng jìn jūn ài qí yǒng lì shén wěi yù zhī bǐ wèi yǎng zǐ zòu gǎi xìng yú shì

这句话大意是:鱼朝恩之统禁军,爱其勇力,甚委遇之,俾为养子,奏改姓鱼氏。

yòu yuē li quán lüè zhě běn xìng wáng míng jiǎn wèi zhèn zhōu xiǎo jiàng jūn shì wáng wǔ jùn

这句话大意是:又曰:李全略者,本姓王,名简,为镇州小将军,事王武俊。

xuán hé zhōng jié dù shǐ wáng chéng zōng mò jūn qíng bù ān zì bá guī cháo shòu dài zhōu cì shǐ

这句话大意是:玄和中,节度使王承宗殁,军情不安,自拔归朝,授代州刺史。

jí cháng qìng chū zhèn zhōu jūn luàn hài tián hóng zhèng mù zōng wèi zhī gàn shí yǐ jiǎn cháng wèi jiāng zhào wèn qí jì

这句话大意是:及长庆初,镇州军乱,害田弘正,穆宗为之旰食,以简尝为将,召问其计。

jiǎn suì jí yán lì hài yuàn yǒu yǐ zì xiào

这句话大意是:简遂极言利害,愿有以自效。

míng nián zhuó bài héng hǎi jūn jié dù shǐ cì xìng lǐ shì míng quán lüè yǐ chóng chǒng zhī

这句话大意是:明年,擢拜横海军节度使,赐姓李氏,名全略,以崇宠之。

bái hǔ tōng yuē rén suǒ yǐ yǒu xìng zhě hé

这句话大意是:《白虎通》曰:人所以有姓者何?

suǒ yǐ chóng ēn ài hòu qīn qīn yuǎn qín shòu bié hūn yīn yě

这句话大意是:所以崇恩爱、厚亲亲、远禽兽,别婚姻也。

gù jì shì bié lèi shǐ shēng xiàng ài sǐ xiāng āi tóng xìng bù dé xiāng qǔ jiē wéi zhòng rén lún yě

这句话大意是:故纪世别类,使生相爱、死相哀,同姓不得相娶,皆为重人伦也。

xìng zhě shēng yě rén bǐng tiān qì suǒ yǐ shēng zhě yě

这句话大意是:姓者生也,人禀天气所以生者也。

shī yún tiān shēng zhēng mín shàng shū yuē píng zhāng bǎi xìng

这句话大意是:《诗》云"天生蒸民",《尚书》曰"平章百姓"。

xìng suǒ yǐ yǒu bǎi zhě hé

这句话大意是:姓所以有百者何?

yǐ wéi gǔ zhě shèng rén chuī lǜ dìng xìng yǐ jì qí zú

这句话大意是:以为古者圣人吹律定姓,以记其族。

rén hán wǔ cháng ér shēng zhèng shēng yǒu wǔ gōng shāng jiǎo zhēng yǔ zhuǎn ér xiāng zá wǔ wǔ èr shí wǔ zhuǎn shēng sì shí yì qì shū yīn xī bèi gù xìng yǒu bǎi yě

这句话大意是:人含五常而生,正声有五,宫、商、角、征、羽,转而相杂,五五二十五,转生四时,异气殊音悉备,故姓有百也。

suǒ yǐ yǒu shì zhě hé

这句话大意是:所以有氏者何?

suǒ yǐ guì gōng dé xià jì lì huò shì qí guān huò shì qí shì wén qí shì jí kě zhī yǐ

现代白话:所以贵功德、下伎力,或氏其官,或氏其事,闻其氏即可知了。

suǒ yǐ miǎn rén wéi shàn yě

这句话大意是:所以勉人为善也。

huò shì wáng fù zì zhě hé

这句话大意是:或氏王父字者何?

suǒ yǐ bié zhū hóu zhī hòu wèi xìng miè guó jì jué shì yě

这句话大意是:所以别诸侯之后,为兴灭国、继绝世也。

wáng zhě zhī zǐ chēng wáng zi wáng zhě zhī sūn chēng wáng sūn zhū hóu zhī zǐ chēng gōng zǐ gōng zǐ zhī zǐ chēng gōng sūn gōng sūn zhī zǐ gè yǐ qí wáng fù zì wèi shì

这句话大意是:王者之子称王子,王者之孙称王孙,诸侯之子称公子,公子之子称公孙,公孙之子各以其王父字为氏。

gù chūn qiū yǒu wáng zǐ xiá lún yǔ yǒu wáng sūn gǔ yòu yǒu wèi gōng zǐ jīng gōng sūn cháo

这句话大意是:故《春秋》有"王子瑕",《论语》有"王孙贾",又有"卫公子"、"荆公孙朝"。

lǔ yǒu zhòng shì mèng shì shū shì jì shì chu yǒu zhāo qū jǐng shì qí yǒu gāo guó cuī lú shì yǐ zhī qí zǐ sūn yě

这句话大意是:鲁有仲氏、孟氏、叔氏、季氏〈楚有昭、屈、景氏,齐有高、国、崔、卢氏,以知其子孙也。

wáng zhě zhī zǐ yì chēng wáng zǐ xiōng dì lì ér jiē fēng yě

这句话大意是:王者之子亦称王子,兄弟立而皆封也。

huò yuē wáng zhě zhī sūn yì chēng wáng sūn

这句话大意是:或曰王者之孙亦称王孙。

xíng dé fàng yuē yáo zhī mìng biǎo jì qì cì xìng yú jī

这句话大意是:《刑德放》曰:尧知命,表稷、契,赐姓于姬;。

gāo yáo diǎn xíng bù biǎo xìng yán tiān rèn dé yuǎn xíng

这句话大意是:皋陶典刑不表姓,言天任德远刑。

yǔ xìng sì zǔ chāng yì yǐ yì yǐ shēng

这句话大意是:禹姓姒,祖昌意,以薏苡生;。

yīn xìng zi shì zǔ yǐ xuán niǎo zi shēng yě

这句话大意是:殷姓子氏,祖以玄鸟子生也;。

zhōu xìng jī shì zǔ yǐ lǚ dà rén jī shēng yě

这句话大意是:周姓姬氏,祖以履大人迹生也。

fēng sú tōng yuē wàn lèi zhī zhōng wéi rén wéi guì

这句话大意是:《风俗通》曰:万类之中,惟人为贵。

chūn qiū zuǒ shì zhuàn guān yǒu shì gōng jí yǒu guān zú yì yì rú zhī

这句话大意是:《春秋左氏传》:"官有世功,即有官族,邑亦如之。

gōng yáng jī wèi miè xíng lún yǔ biǎn zhāo gōng qǔ wū wú huì tóng xìng yě

这句话大意是:"《公羊》讥卫灭邢,《论语》贬昭公娶于吴,讳同姓也。

gài xìng yǒu jiǔ huò shì wū hào huò shì wū shì huò shì wū jué huò shì wū guó huò shì wū guān huò shì wū zì huò shì wū jū huò shì wū shì huò shì wū zhí

这句话大意是:盖姓有九,或氏于号,或氏于谥,或氏于爵,或氏于国,或氏于官,或氏于字,或氏于居,或氏于事,或氏于职。

diǎn hào táng yú xià yīn yě

这句话大意是:典号,唐虞夏殷也;。

yǐ shì dài wǔ xuān mù yě

这句话大意是:以谥,戴武宣穆也;。

yǐ jué wáng gōng hòu bó yě

这句话大意是:以爵,王公侯伯也;。

yǐ guó cáo lǔ sòng wèi yě

这句话大意是:以国,曹鲁宋卫也;。

yǐ guān sī mǎ sī tú sī kòu sī kōng sī chéng yě

这句话大意是:以官,司马、司徒、司寇、司空、司城也;。

yǐ zì bó zhòng shì pā yě

这句话大意是:以字,伯仲柿啪也;。

yǐ jū chéng guō yuán chí yě

这句话大意是:以居,城郭园池也;。

yǐ shì wū bo táo qiū yě

这句话大意是:以事,巫卜陶丘也;。

yǐ zhí sān mǎ wǔ lù qīng niú bái mǎ yě

这句话大意是:以职,三马、五鹿、青牛、白马也。

sān fǔ jiù shì yuē yáo mǔ zì téng dōu pèi gāo xīn shì ér shēng yáo yīn zhǔ rén yī zhǎng rú wèi xìng wèi zhī yī

这句话大意是:《三辅旧事》曰:尧母字邆都,配高辛氏而生尧,因主人伊长孺为姓,谓之伊。

chén liú fēng sú chuán yuē hòu shì shì hóu jué

这句话大意是:《陈留风俗传》曰:侯氏氏侯爵。

zhōu wēi guān shī qí shǒu gù yǐ hóu jué wèi xìng

这句话大意是:周微,官失其守,故以侯爵为姓。

yòu yuē qín zhī xiān yuē bó yì zuǒ shùn rǎo xùn niǎo shòu xī xìng yuē yíng shì qí hòu fēn fēng yǐ guó wèi xìng yǒu xú shì tán shì huáng shì jiāng shì

这句话大意是:又曰:秦之先曰伯翳,佐舜扰驯鸟兽,锡姓曰嬴氏,其后分封,以国为姓,有徐氏、郯氏、黄氏、江氏。

wén shì chuán yuē shù xī zì guǎng wēi shū guǎng hòu yě

这句话大意是:《文士传》曰:束晳字广微,踈广后也。

wáng mǎng mò guǎng zēng sūn mèng zào zì dōng hǎi bì nàn guī wú chéng gǎi xìng qù shū zhī zú wèi shù shì

这句话大意是:王莽末,广曾孙孟造自东海避难归芜城,改姓去"踈"之"足",为束氏。

shì shuō yuē zhū gě lìng huī yǔ wáng chéng xiàng gòng zhēng xìng zú qián hòu

这句话大意是:《世说》曰:诸葛令恢与王丞相共争姓族前后。

wáng yuē hé bù yán gé wáng ér yán wáng gé

这句话大意是:王曰:"何不言葛、王,而言王、葛?

zhū gě yuē pì yán lǘ mǎ bù yán mǎ lǘ lǘ níng shèng mǎ yé

这句话大意是:"诸葛曰:"譬言驴马,不言马驴,驴宁胜马耶?

lùn héng yuē kǒng zǐ tuī lǜ zì zhī yīn zhī miáo yě

这句话大意是:《论衡》曰:孔子推律,自知殷之苗也。

míng

这句话大意是:○名。

lǐ jì qǔ lǐ shàng yuē míng zǐ zhě bù yǐ guó bù yǐ rì yuè bù yǐ yǐn jí bù yǐ shān chuān

这句话大意是:《礼记·曲礼上》曰:名子者不以国,不以日月,不以隐疾,不以山川。

cǐ zài cháng yǔ zhī zhōng wèi hòu nán huì yě

这句话大意是:(此在常语之中为后难讳也。

chūn qiū chuán yuē míng zhōng jiāng huì zhī

这句话大意是:《春秋传》曰:名,终将讳之。

yòu yuē èr míng bù piān huì

这句话大意是:又曰:二名不偏讳。

kǒng zǐ zhī mǔ míng zhēng zài yán zhēng bù chēng zài yán zài bù chēng zhēng yě

这句话大意是:孔子之母名征在,言征不称在,言在不称征也。

yòu qǔ lǐ xià yuē jūn zǐ yǐ gū bù gēng míng

现代白话:又《曲礼下》曰:有德行的人已孤不更名。

zhòng běn yě

这句话大意是:(重本也。

yòu dà chuán yuē míng zhě rén zhì zhī dà yě kě wú shèn hu

这句话大意是:又《大传》曰:名者,人治之大也,可无慎乎!

rén zhì xíng yǐ zhèng rén

这句话大意是:(人治行以正人。

zuǒ zhuàn huán gōng èr nián yuē chū jìn mù hóu zhī fū rén jiāng shì yǐ tiáo zhī yì shēng tài zǐ mìng zhī yuē chóu

这句话大意是:《左传·桓公二年》曰:初,晋穆侯之夫人姜氏以条之役生太子,命之曰仇。

qí dì yǐ qiān mǔ zhī zhàn shēng mìng zhī yuē chéng shī

这句话大意是:其弟以千亩之战生,命之曰成师。

shī fú yuē yì zāi jūn zhī míng zǐ yě

现代白话:师服曰:"异啊,君之名子也!

fu míng yǐ zhì yì yì yǐ chū lǐ lǐ yǐ tǐ zhèng zhèng yǐ zhèng mín

这句话大意是:夫名以制义,义以出礼,礼以体政,政以正民。

shì yǐ zhèng chéng ér mín tīng yì zé shēng luàn

这句话大意是:是以政成而民听,易则生乱。

jiā ǒu yuē fēi yuàn ǒu yuē chóu gǔ zhī mìng yě

这句话大意是:嘉耦曰妃,怨耦曰仇,古之命也。

zì gǔ yǒu cǐ yán yě

这句话大意是:(自古有此言也。

jīn jūn mìng tài zǐ yuē chóu dì yuē chéng shī shǐ zhào luàn yǐ xiōng qí tì hu

现代白话:)今君命太孔子说仇,弟曰成师,始兆乱了,兄其替吗?

yòu yuē zi tóng shēng yǐ tài zi shēng zhī lǐ jǔ zhī

这句话大意是:又曰:子同生,以太子生之礼举之。

gōng wèn míng wū shēn xū duì yuē fu míng yǒu wǔ yǒu xìn yǒu yì yǒu xiàng yǒu jiǎ yǒu lèi

这句话大意是:公问名于申𦈡,对曰:"夫名有五:有信,有义,有象,有假,有类。

yǐ míng shēng wèi xìn ruò táng shū yú lǔ gōng zǐ you

这句话大意是:以名生为信,(若唐叔虞、鲁公子友。

yǐ dé mìng wèi yì ruò wén wáng míng chāng wǔ wáng míng fā yě

这句话大意是:)以德命为义,(若文王名昌、武王名发也。

yǐ lèi mìng wèi xiàng ruò kǒng zǐ shǒu xiàng ní qiū shān

这句话大意是:)以类命为象,(若孔子首象尼丘山。

qǔ wū wù wěn jiǎ ruò bó yú shēng rén yǒu kuì zhī yú yīn míng zhī yuē lǐ

这句话大意是:)取于物吻假,(若伯鱼生,人有馈之鱼,因名之曰鲤。

qǔ wū fù wèi lèi

这句话大意是:)取于父为类。

ruò zi tóng shēng yǒu yǔ fù tóng zhě yě

这句话大意是:(若子同生有与父同者也。

bù yǐ guó guó jūn zhī zǐ bù zì yǐ běn guó wèi míng yě

这句话大意是:)不以国,(国君之子,不自以本国为名也。

bù yǐ guān bù yǐ shān chuān bù yǐ yǐn jí bù yǐ chù shēng bù yǐ qì bì

这句话大意是:)不以官,不以山川,不以隐疾,不以畜牲,不以器币。

zhōu rén yǐ huì shì shén míng zhōng jiāng huì zhī

这句话大意是:周人以讳事神,名,终将讳之。

jūn fù zhī míng gù fēi chén zǐ suǒ chì rán lǐ jì zú qì yǐ mù duó xùn yuē shě gù ér huì xīn wèi shè qīn jǐn zhī zǔ ér huì xīn sǐ zhě

这句话大意是:(君父之名,固非臣子所斥,然礼既卒,器以木铎徇,曰舍故而讳新,谓舍亲尽之祖,而讳新死者。

gù yǐ guó zé fèi míng yǐ guān zé fèi zhí yǐ shān chuān zé fèi zhǔ yǐ chù shēng zé fèi cí yǐ qì bì zé fèi lǐ

这句话大意是:)故以国则废名,以官则废职,以山川则废主,以畜牲则废祠,以器弊则废礼。

jìn yǐ xī hóu fèi sī tú xī hóu míng sī tú fèi wèi zhōng jūn yě

这句话大意是:晋以僖侯废司徒,(僖侯名司徒,废为中军也。

sòng yǐ wǔ gōng fèi sī kōng wǔ gōng míng sī kōng fèi wèi sī chéng yě

这句话大意是:)宋以武公废司空,(武公名司空,废为司城也。

xiān jūn xiàn wǔ fèi èr shān èr shān jù áo yě

这句话大意是:)先君献、武废二山,(二山,具、敖也。

lǔ xiàn gōng míng jù wǔ gōng míng áo

这句话大意是:鲁献公名具,武公名敖。

shì yǐ dà wù bù kě yǐ mìng

现代白话:)是以大物不能够命。

gōng yuē shì qí shēng yě yǔ wú tóng wù mìng zhī yuē tóng

现代白话:"公曰:"是其生也,与我同物,命之曰同。

wù lèi yě wèi tóng rì yě

这句话大意是:"(物,类也,谓同日也。

yòu mǐn gōng yuē chéng jì zhī jiāng shēng yě huán gōng shǐ bo chu qiū zhī fù bo zhī

这句话大意是:又《闵公》曰:成季之将生也,桓公使卜楚丘之父卜之。

yuē nán yě qí míng yuē you

这句话大意是:曰:"男也,其名曰友。

jí shēng yǒu wén zài qí shǒu yuē you suì yǐ mìng zhī

这句话大意是:"及生,有文在其手曰"友",遂以命之。

suì yǐ wéi míng

这句话大意是:(遂以为名。

yòu wén xià yuē sōu mán qīn qí

这句话大意是:又《文下》曰:鄋瞒侵齐。

sōu mán dí guó míng

这句话大意是:(鄋瞒,狄国名。

suì fá wǒ

这句话大意是:)遂伐我。

gōng bo shǐ shū sūn de chén zhuī zhī jí

这句话大意是:公卜使叔孙得臣追之,吉。

dōng shí yuè bài dí yú xián huò cháng dí qiáo rú

这句话大意是:冬十月,败狄于咸,获长狄侨如。

qiáo rú sōu mán guó zhī jūn

这句话大意是:(侨如,鄋瞒国之君。

yǐ mìng xuān bó

这句话大意是:)以命宣伯。

de chén dài shì ér míng qí sān

这句话大意是:(得臣待事,而名其三。

sān zi yīn míng xuān bó yuē qiáo rú yǐ jīng qí gōng yě

这句话大意是:三子因名宣伯曰侨如,以旌其功也。

yòu xuān shàng yuē chu dòu bó bǐ yín yú yún fù zi zhī nǚ shēng zǐ wén qì zhū mèng zhōng hǔ rǔ zhī

这句话大意是:又《宣上》曰:楚斗伯比淫于云阝子之女,生子文,弃诸梦中,虎乳之。

yún fù zi tián jiàn zhī shǐ shōu zhī

这句话大意是:云阝子畋见之,使收之。

chu rén wèi rǔ wèi gǔ wèi hǔ wèi wū tú gù mìng yuē dòu gǔ wū tú

这句话大意是:楚人谓乳为谷,谓虎为於菟,故命曰斗谷於菟。

yòu xuān shàng yuē zhèng wén gōng yǒu jiàn qiè yuē yàn jí mèng tiān shǐ yǔ jǐ lán yuē yǔ wèi bó shū

这句话大意是:又《宣上》曰:郑文公有贱妾曰燕姞,梦天使与己兰,曰:"予为伯儵。

yú ěr zǔ yě yǐ shì wèi ér zi

现代白话:余,你祖也,以是为而子。

yǐ lán yǒu guó xiāng rén fú mèi zhī rú shì

这句话大意是:以兰有国香,人服媚之如是。

jì ér wén gōng jiàn zhī yǔ zhī lán ér yù zhī

这句话大意是:"既而文公见之,与之兰而御之。

cí yuē qiè bù cái xìng ér yǒu zi jiāng bù xìn gǎn zhēng lán hu

这句话大意是:辞曰:"妾不才,幸而有子,将不信,敢征兰吗?

gōng yuē nuò

这句话大意是:"公曰:"诺。

shēng mù gōng míng zhī yuē lán

这句话大意是:"生穆公,名之曰兰。

yòu dìng xià yuē lǔ shàn yuè shēng zǐ jiāng dài shì ér míng zhī

这句话大意是:又《定下》曰:鲁苫越生子,将待事而名之。

yáng zhōu zhī yì huò yān míng zhī yuē yáng zhōu

现代白话:阳州之役获呢,名之曰阳州。

yù zì bǐ qiáo rú

这句话大意是:(欲自比侨如。

hàn shū yuē sī mǎ xiàng rú xiǎo míng quǎn zǐ

这句话大意是:《汉书》曰:司马相如,小名犬子。

jí zhǎng mù lìn xiàng rú wéi rén gēng míng xiàng rú

这句话大意是:及长,慕蔺相如为人,更名相如。

hòu hàn shū yuē zhào qí zì tái qīng shēng wū yù shǐ tái yīn zì tái qīng

这句话大意是:《后汉书》曰:赵岐字台卿,生于御史台,因字台卿。

dōng guān hàn jì yuē lián fàn wèi shǔ jùn shǒu lìng mín bù jīn huǒ bǎi xìng jiē xǐ jiā de qí yuàn shí shēng zǐ jiē yǐ lián wèi míng zhě qiān

这句话大意是:《东观汉记》曰:廉范为蜀郡守,令民不禁火,百姓皆喜,家得其愿,时生子皆以廉为名者千。

wèi zhì yuē chéng yù běn míng lì mèng dēng tài shān pěng rì rén huò yǐ mèng gào tài zǔ

这句话大意是:《魏志》曰:程昱本名立,梦登太山捧日,人或以梦告太祖。

tài zǔ yuē zhōng wèi wú fù xīn

现代白话:太祖曰:"终为我腹心。

suì shàng jiā rì

这句话大意是:"遂上加日。

yòu yuē shān ài zì shì zài jí yáng rén

这句话大意是:又曰:邓艾字士载,棘阳人。

nián shí èr suí mǔ zhì yǐng chuān dú gù tài qiū zhǎng chén shí bēi wén yán wèi shì fàn xíng wéi shì zé ài suì zì míng fàn zì shì zé

这句话大意是:年十二,随母至颍川,读故太丘长陈寔碑文"言为世范,行为士则",艾遂自名范,字士则。

hòu zōng zú yǒu yǔ tóng zhě gù gǎi yān

现代白话:后宗族有与同者,故改呢。

yòu yuē wáng chǎng zì wén shū tài yuán rén

这句话大意是:又曰:王昶字文舒,太原人。

qí wèi xiōng zi jí zi zuò míng zì jiē yī yī qiān shí yǐ jiàn qí yì

这句话大意是:其为兄子及子作名字,皆一依谦实,以见其意。

gù xiōng zi mò zì chù jìng

这句话大意是:故兄子默,字处静;。

chén zì chù dào

这句话大意是:沉,字处道;。

qí zi hún zì xuán chōng

这句话大意是:其子浑,字玄冲;。

shēn zì dào chōng

这句话大意是:深,字道冲。

suì shū jiè zhī yuē fū rén wèi zi zhī dào mò dà wū bǎo shēn quán xíng yǐ xiǎn fù mǔ

这句话大意是:遂书戒之曰:"夫人为子之道,莫大于宝身全行,以显父母。

wú zhì yuē lì zǐ wèi tài zǐ

这句话大意是:《吴志》曰:立子为太子。

zhù yuē xiū zhì yuē gū jīn wèi sì zǐ zuò míng zì tài zǐ míng yīn rú hú shuǐ wān yù zhī wān

这句话大意是:注曰,休制曰:"孤今为四子作名字,太子名,音如湖水湾澳之湾;。

zì méng yīn rú qì jīn zhī qì

这句话大意是:字莔,音如迄今之迄。

cì zǐ míng yáo pū yīn rú sì gōng zhī gōng

这句话大意是:次子名尧攵,音如兕觥之觥;。

zì yīn rú xuán kǒu xián shǒu zhī kǒu xián

这句话大意是:字о,音如玄〈口贤〉首之〈口贤〉。

yīn xuán cì zǐ míng hé jù yīn rú cǎo mǎng zhī mǎng

这句话大意是:(音玄)次子名〈盍巨〉,音如草莽之莽;。

zì guàn yīn rú jǔ wù zhī jǔ

这句话大意是:字盥,音如举物之举。

cì zǐ míng gāng pū yīn rú bāo yī xià kuān dà zhī bāo

这句话大意是:次子名亢攵,音如褒衣下宽大之褒;。

zì yín yīn rú yǒu suǒ tuī chí zhī tuī

这句话大意是:字寅,音如有所推持之推。

cǐ dōu bù yǔ shì suǒ yòng zhě tóng gù chāo jiù wén huì hé zuò zhī

这句话大意是:此都不与世所用者同,故钞旧文会合作之。

jiāng biǎo chuán yuē gù yōng cóng cài bó jiē xué zhuān yī qīng jìng mǐn ér yì jiào

这句话大意是:《江表传》曰:顾雍从蔡伯喈学,专一清静,敏而易教。

bó jiē guì yì zhī wèi yuē qīng bì chéng zhì jīn yǐ wú míng yǔ qīng

现代白话:伯喈贵异之,谓曰:"卿必成致,今以我名与卿。

gù yōng yǔ bó jiē tóng míng yóu cǐ yě

这句话大意是:"故雍与伯喈同名,由此也。

wú lù yuē yōng zì xuán tàn yán wèi cài yōng zhī suǒ tàn yě

这句话大意是:《吴录》曰:雍字玄叹,言为蔡邕之所叹也。

jìn shū yuē xiè xuán pò fú jiān wū huái féi xiān yǒu tóng yáo yún shuí wèi ěr jiān shí dǎ pò

现代白话:《晋书》曰:谢玄破苻坚于淮、淝,先有童谣云:"谁谓你坚,石打破!

gù huán huō yǐ shí míng zǐ yǐ yāo qí gōng

这句话大意是:"故桓豁以石名子以邀其功。

jìn zhōng xìng shū yuē xián hé xuán nián dāng zhēng sū jùn sī tú dǎo yù chū wáng shū wèi wài yuán

这句话大意是:《晋中兴书》曰:咸和玄年,当征苏峻,司徒导欲出王舒为外援。

jí gèng bài fǔ jūn jiāng jūn kuài jī nèi shǐ zhì zhōng èr qiān dàn

这句话大意是:及更拜抚军将军、会稽内史,秩中二千石。

shū shàng shū yǐ fù míng huì bù dé zuò huì jī

这句话大意是:舒上疏以父名会,不得作会稽。

cháo yì yǐ zì tóng yīn yì wū lǐ wú xián

这句话大意是:朝议以字同音异,于礼无嫌。

shū chén yīn suī yì ér zì tóng qiú huàn tā jùn

这句话大意是:舒陈音虽异而字同,求换他郡。

wū shì gǎi huì zì wèi kuài

这句话大意是:于是改"会"字为"郐"。

gǔ huì qiè

这句话大意是:(古会切。

shū bù dé yǐ qīn zhí

这句话大意是:)舒不得已亲职。

cuī hóng shí liù guó chūn qiū qián liáng lù yuē li yǎn zì zi lǒng xī dí dào rén yě

这句话大意是:崔鸿《十六国春秋·前凉录》曰:李弇,字子□,陇西狄道人也。

yǎn běn míng liáng yòu qī xìng liáng zhāng jùn xì zhī yuē qīng míng liáng qī xìng liáng fū qī xiàng tóng chēng zǐ sūn jiāng hé yǐ mù qí jiù shì

现代白话:弇本名良,又妻姓梁,张骏戏之曰:"卿名良,妻姓梁,夫妻相同称,子孙将凭什么目其舅氏?

xī gěng yǎn yǐ shào nián lì gōng lì shì wú jīn lài qīng yǒu tóng wū gěng shì

现代白话:昔耿弇以少年立功立事,我今赖卿有同于耿氏。

nǎi cì míng yuē yǎn

这句话大意是:"乃赐名曰弇。

yòu yuē chén ān chéng jì píng zhuāng rén yě

这句话大意是:又曰:陈安成纪平庄人也。

shǎo kāng kǎi dú shū jiàn xǔ zhě ér mù zhī nǎi zì zì hǔ hòu

这句话大意是:少慷慨,读书见许褚而慕之,乃自字虎侯。

hòu wèi shū yuē yóu zhào zì bó shǐ gāo zǔ cì míng

这句话大意是:《后魏书》曰:游肇,字伯始,高祖赐名。

shàng shū lìng gāo zhào shì zōng zhī jiù wèi bǎi liáo shè dàn yǐ zhào míng yǔ jǐ tóng yù lìng gǎi yì

这句话大意是:尚书令高肇,世宗之舅,为百僚慑惮,以肇名与己同,欲令改易。

zhào yǐ gāo zǔ suǒ cì bǐng zhì bù xǔ gāo zhào shén xián zhī

这句话大意是:肇以高祖所赐,秉志不许,高肇甚衔之。

shì zōng jiā qí gāng gěng

这句话大意是:世宗嘉其刚梗。

yòu yuē tài hé chū sòng biàn wèi diàn zhōng láng zhōng

这句话大意是:又曰:太和初,宋弁为殿中郎中。

gāo zǔ cháng yīn cháo huì zhī cì lì fǎng zhì dào biàn nián shào guān wēi zì xià ér duì shēng zī qīng liàng jìn zhǐ kě guān gāo zǔ chēng shàn zhě jiǔ zhī

这句话大意是:高祖尝因朝会之次,历访治道,弁年少官微,自下而对,声姿清亮,进止可观,高祖称善者久之。

yīn shì dà bèi zhī yù cì míng wèi biàn yì qǔ biàn hé xiàn yù chǔ wáng bù zhī bǎo yě

这句话大意是:因是大被知遇,赐名为弁,意取弁和献玉,楚王不知宝也。

sòng shū yuē fèi dì huì yù zì dé róng xiǎo zì huì zhèn míng dì zhǎng zǐ yě

这句话大意是:《宋书》曰:废帝讳昱,字德融,小字惠震,明帝长子也。

dà míng qī nián zhēng yuè xīn chǒu shēng wū wèi wèi fǔ

这句话大意是:大明七年正月辛丑生于卫尉府。

tài zōng zhū zǐ zài yùn jiē yǐ zhōu yì shì zhī jí yǐ suǒ de zhī guà wèi xiǎo zì gù dì zì huì zhèn

这句话大意是:太宗诸子在孕,皆以《周易》筮之,即以所得之卦为小字,故帝字惠震。

yòu yuē wáng jǐng wén měi fēng zī hǎo yán xuán lǐ shǎo yǔ chén jùn xiè zhuāng qí míng

这句话大意是:又曰:王景文,美风姿,好言玄理,少与陈郡谢庄齐名。

tài zǔ shén xiāng qīn zhòng gù wèi tài zōng qǔ jǐng wén mèi ér yǐ jǐng wén míng míng tài zōng

这句话大意是:太祖甚相钦重,故为太宗娶景文妹,而以景文名名太宗。

yòu yuē yán jùn wèi dān yáng yǐn jiā sàn qí cháng shì

这句话大意是:又曰:颜竣为丹阳尹,加散骑常侍。

xiān shì jùn wèi yǒu zi ér dà sī mǎ jiāng xià wáng yì gōng zhū zǐ wèi xuán xiōng suǒ shā zhì shì bìng gè chǎn nán shàng zì wèi zhì míng míng yì gōng zi wèi bó qín yǐ bǐ lǔ gōng bó qín zhōu gōng dàn zhī zǐ yě

这句话大意是:先是,竣未有子,而大司马江夏王义恭诸子为玄凶所杀,至是并各产男,上自为制名:名义恭子为伯禽,以比鲁公伯禽,周公旦之子也;。

míng jùn zi wèi pì qiáng yǐ bǐ hàn shì zhōng zhāng pì qiáng zhāng liáng zhī zǐ yě

这句话大意是:名竣子为辟强,以比汉侍中张辟强,张良之子也。

sòng shū yuē xiè zhuāng wǔ zǐ lì jì qiè fěi hào zōng yīn shou hū

这句话大意是:《宋书》曰:谢庄五子(力计切)、朏、颢、嵸、(音扌忽。

cǎo yuè yīn yào

这句话大意是:){艹瀹},(音药。

shì wèi zhuāng míng zǐ yǐ fēng yuè jǐng shān shuǐ

这句话大意是:)世谓庄名子以风,月、景、山、水。

liáng shū yuē zhāng shèng zì sì shān

这句话大意是:《梁书》曰:张嵊,字四山。

chū shèng fù jì wèi yǎn lìng zhì shèng tíng shēng zhī yīn míng shèng zì sì shān

这句话大意是:初,嵊父稷为剡令,至嵊亭生之,因名嵊,字四山。

shǎo dūn xiào xíng nián sān shí yú yóu bān yī shòu jì zhàng dòng zhì shù bǎi shōu lèi huān rán

这句话大意是:少敦孝,行年三十馀,犹班衣受稷杖,动至数百,收泪欢然。

sān guó diǎn lüè yuē zhōu lù chěng zì jì míng suí dé jùn gōng tōng zhī dì yě

这句话大意是:《三国典略》曰:周陆逞,字季明,绥德郡公通之弟也。

chū míng yàn zì shì xióng

这句话大意是:初名彦,字世雄。

wèi wén dì cháng cóng róng wèi zhī yuē ěr jì wēn yù hé nǎi zì shì xióng qiě wèi shì zhī xióng fēi suǒ yi yě wū ěr xiōng dì yòu fù bù lèi

现代白话:魏文帝尝从容谓之曰:"你既温裕,何乃字世雄,且为世之雄,非所宜也,于你兄弟又复不类。

suì gǎi yān

现代白话:"遂改呢。

nán shǐ yuē chén wén dì cháng wèi xuān dì yuē wǒ zhū zǐ jiē yǐ bó wèi míng rǔ zhū zǐ yi yòng shū wèi chēng

现代白话:《南史》曰:陈文帝尝谓宣帝曰:"我诸子皆以伯为名,你诸子宜用叔为称。

xuān dì yīn yǐ fǎng máo xǐ xǐ jí tiáo zì gǔ míng xián dù shū yīng yú shū qīng děng èr shí yú rén yǐ qǐ zhī wén dì chēng shàn

这句话大意是:"宣帝因以访毛喜,喜即条自古名贤杜叔英、虞叔卿等二十馀人以启之,文帝称善。

bái hǔ tōng yuē rén bì yǒu xìng míng hé

这句话大意是:《白虎通》曰:人必有姓名何?

yǐ tǔ qíng zì jì zūn shì rén zhě yě

这句话大意是:以吐情自纪,尊事人者也。

lún yǔ yuē míng bù zhèng zé yán bù shùn

这句话大意是:《论语》曰:"名不正则言不顺。

sān yuè míng zhī hé

这句话大意是:"三月名之何?

tiān dào yī shí wù yǒu qí biàn rén shēng sān yuè mù xù yì néng hái xiào yú rén xiāng dá gù yīn qí shǐ yǒu zhī ér míng zhī

这句话大意是:天道一时,物有其变,人生三月,目煦亦能咳笑与人相答,故因其始有知而名之。

gù lǐ chuán yuē zi shēng sān yuè zé fù míng zhī

这句话大意是:故《礼》传曰:"子生三月则父名之。

míng zhī wū zǔ miào zhě wèi zi zhī qīn miào yě míng dāng wèi zōng zǔ zi yě

这句话大意是:"名之于祖庙者,谓子之亲庙也,明当为宗祖子也。

yī shuō míng zhī wū yàn qǐn míng zhě yòu xiǎo bēi jiàn zhī chēng yě zhì lüè gù wū yàn qǐn

这句话大意是:一说名之于燕寝,名者幼小卑贱之称也,质略,故于燕寝。

yīn yǐ rì míng zǐ hé

这句话大意是:殷以日名子何?

yīn jiā zhì zhí gù yǐ shēng rì míng yě

这句话大意是:殷家质直,故以生日名也。

shàng shū yán tài jiǎ dì yǐ wǔ dīng yě

这句话大意是:《尚书》言太甲、帝乙、武丁也。

wū míng chén yì dé yǐ jiǎ yǐ shēng rì míng zǐ bù shǐ yì bù zhǐ yě

这句话大意是:于名臣亦得以甲、乙生日名子,不使亦不止也。

yǐ shàng shū dào yīn chén yǒu wū xián yǒu zǔ sì yě

这句话大意是:以《尚书》道殷臣,有巫咸、有祖巳也。

hé yǐ zhū hóu bù xiàng wáng zhě yǐ shēng rì míng zǐ yě

现代白话:凭什么诸侯不象王者以生日名子也?

yǐ dài wáng míng dǎn fǔ wáng jì míng lì cǐ yīn zhī zhū hóu yě

这句话大意是:以大王名亶甫,王季名历,此殷之诸侯也。

bù yǐ zǐ chǒu wèi míng hé

这句话大意是:不以子丑为名何?

yuē jiǎ yǐ zhě gàn yě zǐ chǒu zhě zhī yě gàn zhě běn běn guàn gù yǐ jiǎ yǐ wèi míng yě

这句话大意是:曰:甲乙者干也,子丑者枝也,干者本,本贯,故以甲乙为名也。

míng huò jiān huò dān hé

这句话大意是:名或兼或单何?

míng zǐ fēi yī huò tīng qí shēng lǜ dìng qí míng huò yī qí shì páng wū xíng gù huò jiān huò dān yě

这句话大意是:名子非一,或听其声律定其名,或依其事旁于形,故或兼或单也。

yī qí shì zhě ruò hòu jì shì yě qì zhī yīn míng wéi qì

这句话大意是:依其事者,若后稷是也:弃之,因名为"弃"。

páng qí xíng zhě kǒng zǐ shǒu lèi lǔ ní qiū shān gù yǐ wéi zhī míng yě

这句话大意是:旁其形者,孔子首类鲁尼丘山,故以为之名也。

fēng sú tōng yuē yuán hè zì xuán fú

这句话大意是:《风俗通》曰:袁贺字玄服。

zǔ fù jīng wèi shì zhōng ān dì shǐ jiā xuán fú jīng rù hè ér hè shǐ shēng yīn míng zhī yuē hè ér zì xuán fú

这句话大意是:祖父京为侍中,安帝始加玄服,京入贺,而贺始生,因名之曰贺,而字玄服。

zhèng xuán bié zhuàn yuē xuán yī zi míng yì zì yì ēn

这句话大意是:《郑玄别传》曰:玄一子名益,字益恩。

nián èr shí sān xiàng guó kǒng fǔ jūn jǔ wèi xiào lián

这句话大意是:年二十三,相国孔府君举为孝廉。

fǔ jūn yǐ duō kòu zhūn dū chāng wèi zéi guǎn hài suǒ wéi nǎi lìng cóng jiā jiāng bīng bēn jiù yù zéi jiàn hài shí nián èr shí qī yě

这句话大意是:府君以多寇屯都昌,为贼管亥所围,乃令从家将兵奔救,遇贼见害,时年二十七也。

qī yǒu yí tǐ shēng nán xuán yǐ tài suì zài dīng mǎo shēng cǐ nán yǐ dīng mǎo rì shēng shēng yòu shǒu lǐ yǔ xuán xiāng sì gù míng yuē xiǎo tóng

这句话大意是:妻有遗体生男,玄以太岁在丁卯,生此男以丁卯日生,生又手理与玄相似,故名曰小同。

mèng zōng bié zhuàn yuē mèng zōng wèi yù zhāng tài shǒu mín sī qí huì lù yǒu xíng gē gù shí zhī shēng zǐ zhě duō yǐ mèng wèi míng

这句话大意是:《孟宗别传》曰:孟宗为豫章太守,民思其惠,路有行歌,故时之生子者,多以孟为名。

jiāng zuò bié zhuàn yuē zuò wèi nán ān tài shǒu mín sī qí dé shēng zǐ duō yǐ wéi míng zì

这句话大意是:《江祚别传》曰:祚为南安太守,民思其德,生子多以为名字。

shǔ li shū yuē gǔ yí zì jǐng shū zǐ tóng rén yě

这句话大意是:《蜀李书》曰:贾夷,字景叔,梓潼人也。

tài shǐ chū nèi yí hé dōng shǎo shì jìn tái wèi cāng bù lìng shǐ

这句话大意是:太始初,内移河东,少仕晋台,为仓部令史。

huái dì shí wèi ān fù lìng

这句话大意是:怀帝时,为安富令。

zhōng yuán sāng luàn yù héng qī nián guī guó

这句话大意是:中原丧乱,玉衡七年归国。

wǔ dì sù wén yí míng zhòng zhī huáng zǐ yā shēng yīn míng gǔ yí

这句话大意是:武帝素闻夷名,重之,皇子雅生,因名贾夷。

qín jì yuē hòu dì hóng zì xuán zǐ shí dōng gōng shēng

这句话大意是:《秦记》曰:后帝泓,字玄子,时东宫生。

shào hóng yán yú fù yuē jūn zhī wū chén xiān shēng zhī yǔ qí mén rén míng zhī kě yě

这句话大意是:邵弘言于父曰:"君之于臣,先生之与其门人,名之可也。

zhì wū tóng guān zhī wū liáo dǎng tóng xìng zhī wū kūn dì tóng mén zhī wū péng yǒu kě yǐ chēng qí zì ér bù kě chì qí míng

现代白话:至于同官之于僚党,同姓之于昆弟,同门之于朋友,能够称其字,而不可斥其名。

gù gōng yáng zhuàn yuē míng bù ruò zì zhě fēi wèi qí rén zhī míng bù rú qí zì zūn nǎi wèi wéi rén suǒ zì zé jìn hū jiàn zūn wéi rén suǒ míng zé jìn hū jiàn bēi yě

这句话大意是:故《公羊传》曰:"名不若字"者,非谓其人之名不如其字尊,乃谓为人所字则近乎见尊、为人所名则近乎见卑也。

gǔ zhī jūn zǐ zhī míng zǐ yě bì yǐ xìn yì ér zé shū lìng suǒ yǐ xiáng qí míng yě

现代白话:古之有德行的人之名子也,必以信义而择淑令,所以祥其名也;。

bù yǐ guān zhí suǒ yǐ shū qí míng yě

这句话大意是:不以官职,所以殊其名也;。

bù yǐ chù bì suǒ yǐ zhòng qí míng yě

这句话大意是:不以畜币,所以重其名也;。

bù yǐ yǐn jí suǒ yǐ xiǎn qí míng yě

这句话大意是:不以隐疾,所以显其名也;。

biàn gào nèi wài suǒ yǐ zhāo qí míng yě

这句话大意是:遍告内外,所以昭其名也;。

shū ér cáng zhī suǒ yǐ bǎo qí míng yě

这句话大意是:书而藏之,所以宝其名也;。

jiàn zhě bì yān suǒ yǐ guì qí míng yě

现代白话:贱者避呢,所以贵其名也;。

guān ér yǒu zì suǒ yǐ zūn qí míng yě

这句话大意是:冠而有字,所以尊其名也。

míng chéng hu lǐ zì yī hu míng

这句话大意是:名成乎礼,字依乎名。

míng zì zhī běn

这句话大意是:名,字之本;。

zì míng zhī mò yě

这句话大意是:字,名之末也。

wèi běn gù zūn wèi mò gù bēi zūn gù qí lǐ xiáng bēi gù qí shì lüè yě

这句话大意是:为本故尊,为末故卑,尊故其礼祥,卑故其事略也。

qiě fù rén wú míng gù jiàn wū zhàng fū

这句话大意是:且妇人无名,故贱于丈夫;。

yě rén wú míng gù jiàn wū xué shì

这句话大意是:野人无名,故贱于学士。

míng zhě jǐ zhī suǒ yǐ shì zūn zūn zhě zhī suǒ yǐ mìng jǐ

这句话大意是:名者,己之所以事尊,尊者之所以命己;。

zì zé jǐ zhī suǒ yǐ jiē bēi bēi zhě zhī suǒ yǐ chēng jǐ

这句话大意是:字则己之所以接卑,卑者之所以称己;。

wèi yǒu yòng zhī yú zūn ér wèi bēi yòng zhī yú bēi ér wèi zūn zhě yě

这句话大意是:未有用之于尊而为卑,用之于卑而为尊者也。

sōu shén jì yuē qí huì gōng zhī qiè xiāo tóng zǐ jiàn yù yǒu shēn yǐ qí jiàn bù gǎn yán yě

这句话大意是:《搜神记》曰:齐惠公之妾萧桐子见御有身,以其贱,不敢言也。

qǔ xīn ér shēng qǐng gōng wū yě yòu bù gǎn jǔ yě

这句话大意是:取薪而生顷公于野,又不敢举也。

li rǔ zhān fù zhī rén jiàn ér shōu zhī yīn míng wú yě

这句话大意是:狸乳鹯覆之,人见而收之,因名无野。

hé diān xuán shòu cì míng xù yuē xīn fù xún shì suǒ shēng nǚ yǐ suì zài dīng chǒu sì yuè wǔ rì shǐ chū shí shēng

这句话大意是:何槙《玄寿赐名叙》曰:新妇荀氏所生女,以岁在丁丑四月五日始出时生。

cǐ yuè dòu jiàn sì qí rì yòu sì qí shí jiā mǎo jiǎ yǐ mǎo jiē dōng nán chūn xià tiān dì dòng fā wàn wù zī shēng jīn yuè jí yuè zhī shàn shí yě

这句话大意是:此月斗建巳,其日又巳,其时加卯,甲乙卯皆东南,春夏天地动发,万物滋生,今月吉,月之善时也。

yòu wū yì guà zhèn wèi zài mǎo xùn wèi zài sì zhèn wèi cháng nán xùn wèi cháng nǚ

这句话大意是:又于《易》卦,震位在卯,巽位在巳,震为长男,巽为长女。

ér cǐ nǚ sūn zhèng yòng cí rì sī shí shǐ zhān rì yuè qǐ yī xiān zǔ zhī líng shí lín yòu zhī

这句话大意是:而此女孙,正用兹日斯时,始瞻日月,岂伊先祖之灵,实临佑之!

xuán fā sù yán fù rén zhī shàng zī yě

这句话大意是:玄发素颜,妇人之上姿也;。

shòu kǎo wú jiāng shēng mín zhī zhì yuàn yě

这句话大意是:寿考无疆,生民之至愿也。

gù cì míng yuē xuán shòu yān

现代白话:故赐名曰"玄寿"呢。

✦ You read 人事部·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.