太平御览 · 李昉 · Chapter 625 of 1000

治道部·卷六

PinyinModern Translation
Size

gòng fù shàng

这句话大意是:○贡赋上。

jiā yǔ yuē āi gōng wèn zhèng wū kǒng zǐ

这句话大意是:《家语》曰:哀公问政于孔子。

kǒng zǐ duì yuē zhèng zhī jí zhě

这句话大意是:孔子对曰:"政之急者。

mò dà hu shǐ mín fù qiě shòu yě

这句话大意是:莫大乎使民富且寿也。

gōng yuē wèi zhī nài hé

这句话大意是:"公曰:"为之奈何?

kǒng zǐ yuē shěng lì yì báo fù liǎn zé mín fù yǐ

现代白话:"孔孔子说:"省力役,薄赋敛,则民富了;。

dūn lǐ jiào yuǎn zuì lì zé mín shòu yǐ

现代白话:敦礼教,远罪戾,则民寿了。

yòu yuē zǐ gòng wèn wū kǒng zǐ yuē xī zhě qí jūn wèn zhèng wū fū zǐ fū zǐ yuē zhèng zài jié cái

现代白话:又曰:子贡问于孔孔子说:"昔者齐君问政于孔子,夫孔子说:'政在节财';。

lǔ jūn wèn zhèng wū fū zǐ fū zǐ yuē zhèng zài yù chén

现代白话:鲁君问政于孔子,夫孔子说'政在谕臣';。

yè gōng wèn zhèng wū fū zǐ fū zǐ yuē zhèng zài yuè jìn ér lái yuǎn

现代白话:叶公问政于孔子,夫孔子说:'政在悦近而来远'。

sān zhě zhī wèn yī yě fū zǐ yīng zhī bù tóng

现代白话:三者之问一也,孔子应之不同。

rán zé zhèng yǒu yì duān hu

这句话大意是:然则政有异端吗?

kǒng zǐ yuē gè yīn qí shì yě

现代白话:"孔孔子说:"各因其事也。

qí jūn wèi guó

这句话大意是:齐君为国。

shē yú tái xiè yín yú yuàn yòu jì lè bù xiè yú shí yī dàn ér cì rén yǐ qiān shèng zhī jiā zhě sān

这句话大意是:奢于台榭,淫于苑囿,伎乐不懈于时,一旦而赐人以千乘之家者三。

gù yuē zhèng zài jié cái

这句话大意是:故曰'政在节财'。

lǔ jūn yǒu sān rén mèng shū shū sūn jì shū

这句话大意是:鲁君有三人,(孟叔、叔孙、季叔。

nèi bǐ zhōu yǐ yú qí jūn wài chóu zhū hóu zhī bīn yǐ bì qí míng gù yuē zhèng zài yù chén

这句话大意是:)内比周以愚其君,外仇诸侯之宾以蔽其明,故曰'政在谕臣'。

fu jīng zhī de guǎng ér jiào xiá mín yǒu lí xīn mò ān qí jū gù yuē zhèng zài yuè jìn ér lái yuǎn

这句话大意是:夫荆之地广而教狭,民有离心,莫安其居,故曰'政在悦近而来远'。

cǐ sān zhě jiē suǒ yǐ wéi zhèng

这句话大意是:此三者,皆所以为政。

yòu yuē mǐn zǐ qiān wèi fèi zǎi wèn zhèng wū kǒng zǐ

这句话大意是:又曰:闵子骞为费宰,问政于孔子。

kǒng zǐ yuē yǐ dé yǐ fǎ

现代白话:孔孔子说:"以德以法。

fu dé fǎ zhě yù mín zhī jù yóu yù mǎ zhī xián lè yě

这句话大意是:夫德法者,御民之具,犹御马之衔勒也。

zi qiān yuē gǎn wèn gǔ zhī zhèng

这句话大意是:"子骞曰:"敢问古之政。

kǒng zǐ yuē gǔ zhī zhèng zhě tiān zǐ yǐ nèi shǐ wèi zuǒ yòu shǒu nèi shǐ zhǎng wáng zhī bā bǐng jí xù shì zhī fǎ shòu nà fǎng yǐ zhào wáng tīng zhì

现代白话:"孔孔子说:"古之政者,天子以内史为左右手,(内史掌王之八柄及叙事之法受纳访,以诏王听治。

yǐ dé wèi xián lè yǐ bǎi guān wèi pèi yǐ xíng zuì wèi cè yǐ wàn mín wèi mǎ gù yù tiān xià shù bǎi nián ér bù shī

这句话大意是:)以德为衔勒,以百官为辔,以刑罪为策,以万民为马,故御天下数百年而不失。

shàn yù mǎ zhě zhèng xián lè qí pèi cè shàn yù mín zhě yī qí dé fǎ zhèng qí bǎi guān xíng bù yòng ér tiān xià zhì

这句话大意是:善御马者正衔勒、齐辔策,善御民者一其德法,正其百官,刑不用而天下治。

yòu yuē zi yóu wèn wū kǒng zǐ yuē zi jí yán zǐ chǎn zhī huì kě de wén hu

现代白话:又曰:子游问于孔孔子说:"子亟言子产之惠,可得闻吗?

kǒng zǐ yuē huì zài ài mín ér yǐ

现代白话:"孔孔子说:"惠在爱民而已。

zi yóu yuē ài mín zhī wèi dé jiào hé chì wū huì zāi

现代白话:"子游曰:"爱民之谓德教,何翅于惠啊?

kǒng zǐ yuē fū zǐ chǎn zhě yóu zhòng zǐ zhī mǔ yě shí zhī fú néng jiào yě

现代白话:"孔孔子说:"孔子产者,犹众子之母也,食之弗能教也。

zi yóu yuē qí shì kě yán hu

这句话大意是:"子游曰:"其事可言吗?

kǒng zǐ yuē zǐ chǎn yǐ qí chéng chē jì dōng shè zhě jìn ài ér wú jiào yě

现代白话:"孔孔子说:"子产以其乘车济冬涉者,尽爱而无教也。

yòu yuē kǒng zǐ wèi fú zǐ jiàn yuē zi zhì shàn fù zhòng yuè zi hé shī ér de zhī

这句话大意是:又曰:孔子谓宓子贱曰:"子治单父,众悦,子何施而得之?

duì yuē bù qí zhī zhì yě

这句话大意是:"对曰:"不齐之治也。

fù xù qí zi qí zi xù zhū gū ér āi sàng jì

这句话大意是:父恤其子,其子恤诸孤而哀丧纪。

kǒng zǐ yuē shàn

现代白话:"孔孔子说:"善。

xiǎo jié yě

这句话大意是:小节也。

xiǎo mín fù yǐ yóu wèi zú yě

现代白话:小民附了,犹未足也。

yuē bù qí suǒ fù shì zhě sān rén suǒ xiōng shì zhě wǔ rén suǒ you shì zhě shí yī rén

这句话大意是:"曰:"不齐,所父事者三人,所兄事者五人,所友事者十一人。

kǒng zǐ yuē fù shì sān rén kě yǐ jiào xiào yǐ

现代白话:"孔孔子说:"父事三人,能够教孝了;。

xiōng shì wǔ rén kě yǐ jiào tì yǐ

现代白话:兄事五人,能够教悌了;。

you shì shí yī rén kě yǐ jǔ shàn yǐ

现代白话:友事十一人,能够举善了。

zhōng jié yě

这句话大意是:中节也。

zhōng jié rén fù yǐ yóu wèi zú yě

现代白话:中节,人附了,犹未足也。

yuē cǐ dì mín yǒu xián wū bù qí zhě wǔ rén bù qí shì zhī ér bǐng dù yān jiē jiào bù qí suǒ yǐ zhī zhī zhì dào

现代白话:"曰:"此地民有贤于不齐者五人,不齐事之而禀度呢,皆教不齐所以之之治道。

kǒng zǐ tàn yuē qí dà zhě nǎi yú cǐ hu yǒu yǐ

现代白话:"孔子叹曰:"其大者乃于此乎有了。

yòu yuē kǒng zǐ chū shì wèi zhōng dōu zǎi zhōng dōu lǔ yì míng yě

这句话大意是:又曰:孔子初仕为中都宰,(中都,鲁邑名也。

wèi yǎng shēng sòng sǐ zhī jié cháng yòu yì shí rú wǔ shí yì liáng

这句话大意是:)为养生送死之节,长幼异食,(如五十异粮。

qiáng ruò yì rèn wèi lì xíng zhī shì gè cóng suǒ rèn ruò kùn yě

这句话大意是:)强弱异任,(谓力行之事,各从所任弱困也。

nán nǚ bié tú

这句话大意是:)男女别涂。

lù bù shí yí qì bù diāo wěi shì bù èr jià

这句话大意是:路不拾遗,器不雕伪,市不二价。

gè rú qí huò bù xiāng qī kuáng

这句话大意是:(各如其货,不相欺诳。

wèi sì cùn guān wǔ cùn guǒ yīn qiū líng wèi fén bù fēng bù shù

这句话大意是:)为四寸棺,五寸椁,因丘陵为坟,不封不树。

xíng zhī yī nián ér sì fāng zhū hóu jiē zé yān

现代白话:行之一年,而四方诸侯皆则呢。

yòu yuē fú zǐ jiàn zhě shì lǔ wèi shàn fù zǎi kǒng lǔ jūn tīng chán shǐ jǐ bù dé xíng qí zhèng wū shì cí xíng

这句话大意是:又曰:宓子贱者,仕鲁为单父宰,恐鲁君听谗,使己不得行其政,于是辞行。

gù qǐng jūn zhī jìn lì èr rén yǔ zhī jù zhì guān lìng èr lì shū

这句话大意是:故请君之近吏二人与之俱至官,令二吏书。

fāng shū zhé chè qí zhǒu shū bù shàn zé cóng ér nù zhī

这句话大意是:方书,辄掣其肘,书不善,则从而怒之。

èr lì huàn yān cí qǐng guī lǔ

现代白话:二吏患呢,辞请归鲁。

fú zǐ jiàn yuē zi zhī shū bù shàn zi guī miǎn zhī yǐ

现代白话:宓子贱曰:"子之书不善,子归勉之了。

èr lì guī bào yú jūn yuē fú zǐ jiàn shǐ chén shū ér chè chén zhǒu shū è ér yòu nù chén yì lì jiē xiào zhī cǐ chén suǒ yǐ qù zhī ér lái yě

这句话大意是:"二吏归报于君曰:"宓子贱使臣书而掣臣肘,书恶而又怒臣,邑吏皆笑之,此臣所以去之而来也。

lǔ jūn yǐ wèn kǒng zǐ

这句话大意是:"鲁君以问孔子。

kǒng zǐ yuē mì bù qí jūn zǐ yě

现代白话:孔孔子说:"宓不齐,有德行的人也。

qí cái rèn bà wáng zhī zuǒ qū jié ér zhì shàn fù jiāng yǐ zì shì

这句话大意是:其才任霸王之佐,屈节而治单父,将以自试。

yì zhě fú zǐ yǐ cǐ jiàn hu

这句话大意是:意者,宓子以此谏吗?

gōng wù tài xī yuē cǐ guǎ rén zhī bù xiào yě

这句话大意是:"公寤,太息曰:"此寡人之不肖也。

guǎ rén luàn fú zǐ zhī zhèng ér zé qí shàn zhě shù yǐ

现代白话:寡人乱宓子之政而责其善者数了。

wēi èr lì zé guǎ rén wú yǐ zhī guò

这句话大意是:微二吏,则寡人无以知过;。

wēi fū zǐ zé guǎ rén wú yóu zì wù

现代白话:微孔子,则寡人无由自寤。

jù fā suǒ ài zhī shǐ gào fú zǐ yuē zì jīn yǐ wǎng shàn fù fēi lǔ yǒu yě cóng zǐ zhī zhì

现代白话:"遽发所爱之使告宓孔子说:"自今以往,单父非鲁有也,从子之制。

gōng biàn wū rén zhě zi jué zhī wǔ nián yī yán qí yào

这句话大意是:躬便于人者,子决之,五年一言其要。

fú zǐ jìng fèng zhào suì de xíng qí zhèng

这句话大意是:"宓子敬奉诏,遂得行其政。

yú shì shàn fù zhì yān

现代白话:于是单父治呢。

jiào dūn hòu míng qīn qīn shàng dǔ jìng shī zhì rén jiā kěn chéng zhì zhōng xìn bǎi xìng huà zhī

这句话大意是:教敦厚明亲亲,尚笃敬施,至仁加恳,诚致忠信,百姓化之。

yòu yuē kǒng zǐ xiōng zhī zǐ miè zhě yǔ fú zǐ jiàn jiē shì

这句话大意是:又曰:孔子兄之子蔑者,与宓子贱皆仕。

kǒng zǐ wǎng guò miè ér wèn zhī yuē zì zi zhī shì hé de hé wáng

这句话大意是:孔子往过蔑而问之曰:"自子之仕,何得何亡?

duì yuē wèi yǒu suǒ de ér wáng zhě sān wáng shì ruò lóng lóng yi wèi xí yán qián hòu xiāng yīn xí

这句话大意是:"对曰:"未有所得,而亡者三:王事若聋,(聋宜为袭,言前后相因袭。

xué yān de xí yán bù dé xué xí yě

现代白话:)学呢得习,(言不得学习也。

shì xué bù dé míng yě

这句话大意是:)是学不得明也;。

fèng lù shǎo zhān zhōu bù jí qīn qī shì gǔ ròu yì shū yě

这句话大意是:奉禄少𫗴粥不及亲戚,是骨肉益疏也;。

gōng shì duō jí bù dé diào sǐ wèn jí shì péng yǒu dào quē yě

这句话大意是:公事多急,不得吊死问疾,是朋友道阙也。

qí wáng zhě sān jí wèi cǐ yě

这句话大意是:其亡者三,即谓此也。

kǒng zǐ bú yuè

这句话大意是:"孔子不悦。

wǎng guò zǐ jiàn wèn rú kǒng miè

这句话大意是:往过子贱,问如孔蔑。

duì yuē zì lái shì wú suǒ wáng ér suǒ de zhě sān shǐ sòng zhī jīn de ér xíng zhī shì xué xìn míng yě

这句话大意是:对曰:"自来仕,无所亡,而所得者三:始诵之,今得而行之,是学信明也;。

fèng lù suǒ gōng bèi jí qīn qi shì gǔ ròu yì qīn

这句话大意是:奉禄所供,被及亲戚,是骨肉益亲;。

yǒu gōng shì ér jiān yǐ diào sǐ wèn jí shì péng yǒu yì dǔ yě

这句话大意是:有公事而兼以吊死问疾,是朋友益笃也。

kǒng zǐ kuì rán wèi zi jiàn yuē jūn zǐ zāi ruò rén

现代白话:"孔子喟然谓子贱曰:"有德行的人啊若人!

ruò rén yóu shì rén yě

这句话大意是:(若人犹是人也。

lǔ wú jūn zǐ yú yān qǔ sī

现代白话:)鲁无有德行的人,于呢取斯。

guó yǔ yuē qí huán gōng qīn nì guǎn zhòng yú jiāo ér yǔ zhī zuò wèn yān yuē xī wú xiān jūn xiāng gōng zhù tái yǐ wéi gāo wèi

现代白话:《国语》曰:齐桓公亲逆管仲于郊而与之坐,问呢,曰:"昔我先君襄公,筑台以为高位;。

jū gāo tái yǐ zì zūn

这句话大意是:(居高台以自尊。

tián shòu bì yì bù tīng guó zhèng

这句话大意是:)田狩毕弋,不听国政;。

bēi shèng wǔ shì ér wéi nǚ shì chóng

这句话大意是:卑圣侮士,而惟女是崇;。

jiǔ fēi liù pín zhèng shì chēng fēi

这句话大意是:九妃六嫔,(正适称妃。

yán jiǔ zhě zūn zhī rú yī míng qí yín chǐ fēi lǐ zhì yě

这句话大意是:言九者,尊之如一,明其淫侈,非礼制也。

zhí dì zhī shǔ jiē chēng wàng pín fù guān yě

这句话大意是:姪娣之属皆称望嫔妇官也。

chén qiè shù bǎi

这句话大意是:)陈妾数百;。

chén liè shí bì liáng ròu yī bì wén xiù

这句话大意是:(陈,列)食必梁肉,衣必文绣;。

róng shì dòng něi róng chē dài yóu chē zhī liè róng shì dài chén qiè zhī yú

这句话大意是:戎士冻馁,戎车待游车之裂,戎士待陈妾之馀;。

róng chē bīng chē

这句话大意是:(戎车,兵车。

yóu chē yóu xì zhī chē

这句话大意是:游车,游戏之车。

liè cán yě

这句话大意是:裂,残也。

yōu xiào zài qián xián cái zài hòu

这句话大意是:)优笑在前,贤材在后。

yōu xiào chē chàng fēi

这句话大意是:(优笑车倡非。

shì yǐ guó jiā bù rì yǐn yǐn shēn

这句话大意是:)是以国家不日引,(引申。

bù yuè zhǎng zhǎng yì

这句话大意是:)不月长,(长,益。

kǒng zōng shè zhī bù sǎo chú shè jì zhī bù xuè shí gǎn wèn wèi cǐ ruò hé wèi zhì

这句话大意是:)恐宗社之不扫除,社稷之不血食,敢问为此若何为治?

guǎn zǐ duì yuē xī wú xiān wáng zhāo wáng mù wáng shì fǎ wén wǔ yuǎn jì yǐ chéng míng zhōu guān zhī xiān jì gōng yě

现代白话:"管子对曰:"昔我先王昭王、穆王,世法文、武远绩以成名,(周官之先绩功也。

yán zhāo wáng suī yǒu suǒ quē yóu néng shì fǎ wén wáng wǔ wáng zhī diǎn yǐ chéng qí gōng míng yě

这句话大意是:言昭王虽有所阙,犹能世法文王武王之典,以成其功名也。

hé qún sōu bǐ xiào mín zhī yǒu dào hé huì

这句话大意是:)合群叟,比校民之有道,(合,会。

sōu lǎo

这句话大意是:叟,老。

bǐ fāng

这句话大意是:比,方。

xiào kǎo yě

这句话大意是:校,考也。

wèi kǎo qí dé xíng dào yì ér xīng xián

这句话大意是:谓考其德行道艺而兴贤。

shè xiàng yǐ wéi mín jì shì quán yǐ xiāng yìng shì yòng yě

这句话大意是:)设象以为民纪,式权以相应,(式,用也。

quán píng yě

这句话大意是:权,平也。

zhì zhèng yòng mín shǐ píng jūn xiāng yìng

这句话大意是:治正用民使平均相应。

bǐ zhuì yǐ dù bǐ qí zhòng guǎ

这句话大意是:)比缀以度,(比其众寡。

zhui lián yǐ

这句话大意是:缀,连以。

dù fǎ yě

这句话大意是:度,法也。

duān běn zhào mò

这句话大意是:)端本肇末;。

duān děng zhào zhèng yě

这句话大意是:(端,等,肇,正也。

wèi xiān děng qí běn yǐ zhèng qí mò

这句话大意是:谓先等其本以正其末。

quàn zhī yǐ shǎng cì jiū zhī yǐ xíng fá bān xù diān máo yǐ wéi mín jì tǒng

这句话大意是:)劝之以赏赐,纠之以刑罚,班序颠毛,以为民纪统。

bān cì

这句话大意是:"(班,次。

xù liè

这句话大意是:序,列。

diān děng yě

这句话大意是:颠,等也。

máo fā yě

这句话大意是:毛,发也。

tǒng jīng yě

这句话大意是:统,经也。

yán cì liè shǐ cháng yòu yǒu xù yǐ wéi zhì mín zhī jīng jì yě

这句话大意是:言次列使长幼有序,以为治民之经纪也。

huán gōng yuē wèi zhī ruò hé

这句话大意是:)桓公曰:"为之若何?

guǎn zǐ duì yuē xī zhě shèng wáng zhī zhì tiān xià yě cān qí guó ér wu qí bǐ

这句话大意是:"管子对曰:"昔者圣王之治天下也,参其国而伍其鄙;。

cān sān guó yě

这句话大意是:(参,三国也。

jiāo yǐ nèi yě

这句话大意是:郊以内也。

wu wǔ yě

这句话大意是:伍,五也。

bǐ jiāo yǐ wài wèi sān fēn guó dōu yǐ wéi sān jūn wǔ fēn qí bǐ yǐ wéi wǔ shǔ

这句话大意是:鄙郊以外谓三分国都以为三军,五分其鄙以为五属。

shèng zhǔ wèi ruò tāng wǔ

这句话大意是:圣主谓若汤武。

dìng mín zhī jū chéng mín zhī shì

这句话大意是:)定民之居,成民之事。

shǐ sì mín gè jū qí zhí ruò gōng jiù guān fǔ nóng jiù tián yě suǒ yǐ chéng qí shì

这句话大意是:(使四民各居其职,若公就官府,农就田野,所以成其事。

líng wèi zhī zhōng yǐ wéi zàng de

这句话大意是:)陵为之终,(以为葬地。

ér shèn yòng qí liù bǐng yān

现代白话:)而慎用其六柄呢。

bǐng běn liù bǐng shēng shā pín fù guì jiàn

这句话大意是:"(柄本六柄,生、杀、贫、富、贵、贱。

yòu yuē qí huán gōng wèn guǎn zhòng yuē guó ān yǐ wú yù shì yú zhū hóu qí kě hu

现代白话:又曰:齐桓公问管仲曰:"国安了,我欲事于诸侯,其可吗?

guǎn zǐ duì yuē wèi kě

这句话大意是:"管子对曰:"未可。

jūn ruò zhèng zú wu xiū jiá bīng zhōu lǐ wǔ rén wéi wu bǎi rén wèi zú

这句话大意是:君若正卒伍,修甲兵,(《周礼》五人为伍,百人为卒。

jīn guǎn zǐ yì yǐ wǔ rén wéi wu ér yǐ sān bǎi rén wéi zú

这句话大意是:今《管子》亦以五人为伍,而以三百人为卒。

zé dà guó yì jiāng zhèng zú wu xiū jiá bīng zé nán yǐ sù dé zhì yǐ

现代白话:)则大国亦将正卒伍,修甲兵,则难以速得志了。

jūn yǒu gōng fá zhī qì xiǎo guó zhū hóu yǒu shǒu yù zhī bèi zé nán yǐ sù dé zhì yǐ

现代白话:君有攻伐之器,小国诸侯有守御之备,则难以速得志了。

jūn ruò yù sù dé zhì wū tiān xià zhū hóu zé shì kě yǐ yǐn lìng kě jì zhèng

现代白话:君若欲速得志于天下诸侯,则事能够隐,令可寄政。

shì róng shì

这句话大意是:"(事,戎事。

yǐn nì

这句话大意是:隐,匿。

jì tuō yě

这句话大意是:寄,托也。

nì jūn lìng tuō yú guó zhèng ruò yǒu zhēng fá lín guó bù zhī

这句话大意是:匿军令托于国政,若有征伐,邻国不知。

huán gōng yuē wèi zhī ruò hé

这句话大意是:)桓公曰:"为之若何?

guǎn zǐ duì yuē zuò nèi zhèng ér jì jūn lìng yān

现代白话:"管子对曰:"作内政而寄军令呢。

nèi zhèng guó zhèng

这句话大意是:"(内政,国政。

yǐ zhì zhèng yǐ jì jūn lìng

这句话大意是:以治正以寄军令。

huán gōng yuē shàn

这句话大意是:)桓公曰:"善。

guǎn zǐ wū shì zhì guó

这句话大意是:"管子于是制国。

wǔ jiā wèi guǐ guǐ wèi zhī zhǎng

这句话大意是:五家为轨,轨为之长;。

guǐ zhōng yī rén wèi zhī zhǎng

这句话大意是:(轨中一人为之长。

shí guǐ wèi lǐ lǐ yǒu sī

这句话大意是:)十轨为里,里有司;。

wèi lì yǒu sī

这句话大意是:(为立有司。

sì lǐ wèi lián lián wèi zhī zhǎng

这句话大意是:)四里为连,连为之长;。

shí lián wèi xiāng xiāng yǒu liáng rén yān

现代白话:十连为乡,乡有良人呢。

liáng rén xiāng rén yòu wèi dài fū yě

这句话大意是:(良人,乡人,又为大夫也。

yǐ wéi jūn lìng

这句话大意是:)以为军令;。

wèi jūn cháng lìng

这句话大意是:(为军常令。

wǔ jiā wèi guǐ gù wǔ rén wéi wu guǐ cháng shuài zhī

这句话大意是:)五家为轨,故五人为伍,轨长帅之;。

jū zé wèi guǐ chū zé wéi wǔ suǒ wèi jì zhèng

这句话大意是:(居则为轨,出则为伍,所谓寄政。

shí guǐ wèi lǐ gù wǔ shí rén wéi xiǎo róng lǐ yǒu sī shuài zhī

这句话大意是:)十轨为里,故五十人为小戎,里有司帅之;。

xiǎo róng bīng chē

这句话大意是:(小戎,兵车。

cǐ yǒu sī zhī suǒ chéng gù yuē xiǎo róng

这句话大意是:此有司之所乘,故曰小戎。

shī yún xiǎo róng fá shōu

这句话大意是:《诗》云:小戎伐收。

gǔ zhě róng chē yī chéng bù zú èr shí èr rén lìng qí wǔ shí rén

这句话大意是:古者戎车一乘步卒二十二人,令齐五十人。

sì lǐ wèi lián gù èr bǎi rén wèi zú lián cháng shuài zhī

这句话大意是:)四里为连,故二百人为卒,连长帅之;。

shí lǐ wèi xiāng gù èr qiān rén wéi lǚ xiāng liáng rén shuài zhī

这句话大意是:十里为乡,故二千人为旅,乡良人帅之。

wǔ xiāng yī shuài gù wàn mín wèi yī jūn wǔ xiāng zhī shī shuài zhī

这句话大意是:五乡一帅,故万民为一军,五乡之师帅之。

wǔ xiāng měi yī jūn yǒu wǔ xiāng yě

这句话大意是:(五乡,每一军有五乡也。

xiāng shī xiāng yě

这句话大意是:乡师乡也。

wàn rén wèi jūn qí zhì yě

这句话大意是:万人为军,齐制也。

zhōu zé wàn èr qiān wǔ bǎi rén wéi jūn

这句话大意是:周则万二千五百人为军。

shuài zhǎng

这句话大意是:帅,长。

sān jūn gù yǒu zhōng jūn zhī gǔ yǒu guó zǐ zhī gǔ yǒu gāo zi zhī gǔ

这句话大意是:)三军故有中军之鼓,有国子之鼓,有高子之鼓。

chūn yǐ sōu zhèn lǚ chūn tián yuē sōu

这句话大意是:春以搜振旅,(春田曰搜。

zhèn lǚ zhěng zhòng yě

这句话大意是:振旅,整众也。

zhōu lǐ zhòng chūn jiào zhèn lǚ suì yǐ sōu tián

这句话大意是:《周礼》仲春教振旅,遂以搜田。

qiū yǐ xiǎn zhì bīng

这句话大意是:)秋以狝治兵。

qiū tián yuē xiǎn

这句话大意是:(秋田曰狝。

zhōu lǐ zhòng qiū jiào zhì bīng suì yǐ xiǎn tián yě

这句话大意是:《周礼》仲秋教治兵,遂以狝田也。

shì gù zú wǔ zhěng wū lǐ jūn lǚ zhěng wū jiāo

这句话大意是:)是故卒伍整于里,军旅整于郊。

nèi jiào jì chéng lìng wù shǐ qiān xǐ

这句话大意是:内教既成,令勿使迁徙。

qiān tú yóu gǎi zhèng

这句话大意是:(迁徒犹改正。

wu zhī rén jì sì tóng fú sǐ sàng tóng xù xù yōu

这句话大意是:)伍之人祭祀同福,死丧同恤,(恤,忧。

huò zāi gòng zhī

这句话大意是:)祸灾共之。

rén yú rén xiāng chóu chóu pǐ

这句话大意是:人与人相畴,(畴,匹。

shì tóng jū shǎo tóng yóu gù yè zhàn shēng xiāng wén zú yǐ bù guāi

这句话大意是:)世同居,少同游,故夜战声相闻,足以不乖;。

zhòu zhàn mù xiāng jiàn zú yǐ xiāng shí qí huān xīn zú yǐ xiāng sǐ

这句话大意是:昼战目相见,足以相识,其欢欣足以相死。

zhì shǐ yǐ xiāng jiù

这句话大意是:(致使以相救。

jū tóng lè xíng tóng hé hé yǔ hé tóng

这句话大意是:)居同乐,行同和,(龢与和同。

sǐ tóng āi shì gù shǒu zé tóng gù zhàn zé tóng qiáng

这句话大意是:)死同哀,是故守则同固,战则同强。

jūn yǒu cǐ shì yě sān wàn rén fāng xíng wū tiān xià fāng héng

这句话大意是:君有此士也三万人,方行于天下,(方,横。

yǐ zhū wú dào yǐ píng zhōu shì píng fán

这句话大意是:)以诛无道,以屏周室,(屏,蕃。

tiān xià dà guó zhī jūn mò zhī néng yù

这句话大意是:)天下大国之君莫之能御。

yù dāng

这句话大意是:"(御,当。

yòu yuē jìn wén gōng yuán nián chūn shǔ bǎi guān fù zhí rèn gōng shǔ huì

这句话大意是:又曰:晋文公元年春,属百官赋职任功,(属,会;。

fù shòu yě

这句话大意是:赋,授也。

shòu zhí shì rèn yǒu gōng

这句话大意是:授职事,任有功。

qì zhài báo liǎn shī shě fēn guǎ

这句话大意是:)弃责薄敛,施舍分寡。

qì zhài chú sù zé yě

这句话大意是:(弃责,除宿责也。

shī shī dé yě

这句话大意是:施,施德也。

shě shě jìn yě

这句话大意是:舍,舍禁也。

fēn guǎ fēn shǎo cái yě

这句话大意是:分寡,分少财也。

jiù fá zhèn zhì kuāng kùn zī wú jiù jiù fá jué

这句话大意是:)救乏振滞,匡困资无,(救,救乏绝。

zhèn jí yān zhì zhī shì

这句话大意是:振极淹滞之士。

kuāng zhèng kùn qióng zhī rén

这句话大意是:匡正困穷之人。

zī wú yǔ wú cái

这句话大意是:资无,与无财。

qīng guān yì dào tōng shāng kuān nóng qīng guān qīng qí shuì

这句话大意是:)轻关易道,通商宽农,(轻关,轻其税。

yì dào chú dào zéi

这句话大意是:易道,除盗贼。

tōng shāng lì lǚ

这句话大意是:通商,利旅。

kuān nóng kuān qí zhèng bù duó qí shí

这句话大意是:宽农,宽其政不夺其时。

mào sè quàn fēn shěng yòng zú cái mào miǎn jià sè yě

这句话大意是:)懋穑劝分,省用足财,(茂勉稼穑也。

quàn yǒu fèn wú yě

这句话大意是:劝有分无也。

shěng jiǎn guó yòng

这句话大意是:省减国用。

zú cái bèi xiōng nián

这句话大意是:足财备凶年。

lì qì míng dé yǐ hòu mín xìng lì lì qì yòng

这句话大意是:)利器明德,以厚民性,(利,利器用。

míng qí dé jiào

这句话大意是:明,其德教。

hòu mín xìng hòu qí xìng qíng yě

这句话大意是:厚民性,厚其性情也。

jǔ shàn shòu néng guān fāng dìng wù fāng cháng

这句话大意是:)举善授能,官方定物,(方,常。

wù shì

这句话大意是:物,事。

wáng qí cháng guān yǐ dìng bǎi shì

这句话大意是:亡其常官,以定百事。

zhèng míng yù lèi

这句话大意是:)正名育类。

zhèng míng zhèng shàng xià fú wèi zhī míng

这句话大意是:(正名,正上下服位之名。

yù lèi cháng yù shàn lèi

这句话大意是:育类,长育善类。

zhāo jiù zú zhāo míng jiù chén yǒu gōng zhě zhī shàn

这句话大意是:)昭旧族,(昭明旧臣有功者之善。

ài qīn qi míng xián liáng míng xiǎn

这句话大意是:)爱亲戚,明贤良,(明,显。

zūn guì chǒng guó zhī guì chén zūn lǐ zhī

这句话大意是:)尊贵宠,(国之贵臣尊礼之。

shǎng gōng láo shì gǒu lǎo lǐ bīn lǚ lǚ kè

这句话大意是:)赏功劳,事耇老,礼宾旅,(旅,客。

you gù jiù

这句话大意是:)友故旧。

gù jiù gōng zǐ shí

这句话大意是:(故旧,公子时。

xū jí hú jī luán xì bǎi xiān yáng shé dǒng hán shí zhǎng jìn guān

这句话大意是:)胥、籍、狐、箕、栾、郤、柏、先、羊舌、董、韩,实掌近官。

jiù shí yī xìng jìn zhī jiù zú

这句话大意是:(旧十一姓,晋之旧族。

jìn guān cháo tíng

这句话大意是:近官,朝廷。

zhū jī zhī liáng zhǎng qí zhōng guān zhū jī tóng xìng

这句话大意是:)诸姬之良,掌其中官,(诸姬,同姓。

zhōng guān nèi guān

这句话大意是:中官,内官。

yì xìng zhī néng zhǎng qí yuǎn guān

这句话大意是:)异姓之能,掌其远官。

yuǎn guān xiàn bǐ

这句话大意是:(远官,县鄙。

gōng shí gòng dài fū shí yì shì shí tián shòu gōng tián

这句话大意是:)公食贡,大夫食邑,士食田,(受公田。

shù rén shí lì gè yóu qí lì

这句话大意是:)庶人食力,(各由其力。

gōng shāng sì guān gōng bǎi gōng

这句话大意是:)工商食官,(工,百工。

shāng shāng gǔ

这句话大意是:商,商贾。

zhōu lǐ cáng jiē yǒu gǔ rén yǐ zhī wù gǔ

这句话大意是:《周礼》藏皆有贾人以知物贾。

sì guān guān bǐng zhī

这句话大意是:食官官禀之。

zào lì shí zhí shì chén zào zào chén yú yú chén lì

这句话大意是:)皂隶食职,(士臣皂,皂臣舆,舆臣隶。

shí zhí gè yǐ qí zhí dà xiǎo shí lù yě

这句话大意是:食职,各以其职大小食禄也。

guān zǎi shí jiā

这句话大意是:)官宰食加。

guān zǎi jiā chén

这句话大意是:(官宰,家臣。

jiā dài fū zhī jiā tián yě

这句话大意是:加,大夫之加田也。

lún yǔ yuán xiàn wèi zhī zǎi

这句话大意是:《论语》原宪为之宰。

zhèng píng mín fù cái yòng bù kuì

这句话大意是:)政平民阜,财用不匮。

fù ān

这句话大意是:(阜,安。

lǚ shì chūn qiū yuē wú qǐ xíng wèi wǔ hòu zì sòng zhī jué hé wèi wú qǐ yuē xiān shēng jiāng hé yǐ zhì zhī xī hé

现代白话:《吕氏春秋》曰:吴起行,魏武侯自送之,绝河,谓吴起曰:"先生将凭什么治之西河?

duì yuē yǐ zhōng yǐ xìn yǐ yǒng yǐ gǎn

这句话大意是:"对曰:"以忠,以信,以勇,以敢。

wǔ hòu yuē sì zhě zú yǐ

现代白话:"武侯曰:"四者足了。

qǐng yǐ sì zhě shì xiān shēng

这句话大意是:请以四者恃先生。

yòu yuē fú zǐ jiàn zhì shàn fù dàn míng qín shēn bù xià táng ér shàn fù zhì

这句话大意是:又曰:宓子贱治单父,弹鸣琴,身不下堂而单父治。

wū mǎ qī yǐ xīng chū yǐ xīng rù rì yè bù jū yǐ shēn qīn zhī ér shàn fù yì zhì

这句话大意是:巫马期以星出,以星入,日夜不居,以身亲之,而单父亦治。

wū mǎ qī wèn qí gù yú fú zǐ

这句话大意是:巫马期问其故于宓子。

fú zǐ yuē wǒ zhī wèi rèn rén zi zhī wèi rèn lì

现代白话:宓孔子说:"我之谓任人,子之谓任力。

rèn lì zhě gù láo rèn rén zhě gù yì

这句话大意是:任力者固劳,任人者固逸。

fú zǐ zé jūn zǐ yǐ

现代白话:"宓子则有德行的人了。

yòu yuē shǐ mín wú yù shàng suī xián bù yòng shī

这句话大意是:又曰:使民无欲,上虽贤,不用失。

wú yù zhě qí shì wéi tiān zǐ yǔ lì tóng péng zǔ yǔ shāng zǐ tóng

这句话大意是:无欲者,其视为天子与隶同,彭祖与殇子同。

tiān zǐ zhì guì yě tiān xià zhì fù yě péng zǔ zhì shòu yě chéng wú yù zé sān zhě bù zú quàn

这句话大意是:天子至贵也,天下至富也,彭祖至寿也,诚无欲,则三者不足劝。

gù rén zhī yù duō zhě qí kě de yòng yì duō yě

这句话大意是:故人之欲多者,其可得用亦多也。

rén zhī yù shǎo zhě qí kě de yòng yì shǎo yě

这句话大意是:人之欲少者,其可得用亦少也。

wú yù zhě bù kě de ér yòng zhī

这句话大意是:无欲者,不可得而用之。

shàn wéi shàng zhě néng lìng rén de yù wú qióng gù rén yì kě de yòng ér wú qióng

这句话大意是:善为上者,能令人得欲无穷,故人亦可得用而无穷。

rán yù bù zhèng yǐ zhì shēn zé yāo yǐ zhì guó zé wáng

这句话大意是:然欲不正,以治身则夭,以治国则亡。

qún gǒu xiāng yǔ jū jiē jìng

这句话大意是:群狗相与居,皆静;。

tóu yǐ zhì jī zé xiāng yǔ zhēng huò zhé qí gǔ huò jué qí jīn zhēng shù zài yě

这句话大意是:投以炙鸡,则相与争,或折其骨,或绝其筋,争术在也。

fán zhì guó lìng qí mín zhēng xíng yì yě

这句话大意是:凡治国,令其民争行义也;。

luàn guó lìng qí mín zhēng bù yì yě

这句话大意是:乱国,令其民争不义也;。

qiáng guó lìng qí mín zhēng lè yòng yě

这句话大意是:强国,令其民争乐用也;。

ruò guó lìng qí mín jìng bù yòng yě

这句话大意是:弱国,令其民竞不用也。

yòu yuē jié zhòu yǐ qù zhī zhī dào zhì zhī fá suī zhòng xíng suī yán hé yì

这句话大意是:又曰:桀、纣以去之之道致之,罚虽重刑虽严,何益?

dà hán mín nuǎn shì lì

这句话大意是:大寒,民暖是利;。

rè zài shàng mín qīng shì lì zǒu

这句话大意是:热在上,民清是利走。

gù mín wú cháng chù jiàn lì zé qù

这句话大意是:故民无常处,见利则去。

yù wèi tiān zǐ zhě mín zhī suǒ zǒu bù kě bù chá

这句话大意是:欲为天子者,民之所走不可不察。

jīn zhī shì zhì hán yǐ zhì rè yǐ ér mín wú zǒu jù zé xíng jūn yě

现代白话:今之世至寒了,至热了,而民无走,聚则行钧也。

děng yú bào luàn

这句话大意是:(等于暴乱。

mín wú zǒu zé wáng zhě fèi yǐ bào jūn xìng yǐ mín jué wàng yǐ

现代白话:)民无走则王者废了,暴君幸了,民绝望了。

jiā yǔ yuē zǐ lù zhì pú sān nián kǒng zǐ guò zhī rù qí jìng sān chēng shàn

这句话大意是:《家语》曰:子路治蒲三年,孔子过之,入其境,三称善。

zǐ gòng zhí pèi ér wèn qí shàn kě de wén hu

这句话大意是:子贡执辔而问:"其善可得闻吗?

kǒng zǐ yuē wú rù qí jìng tián chóu jǐn yì cǎo lái shén pì gōu xù shēn jùn

现代白话:"孔孔子说:"我入其境,田畴尽易,草莱甚辟,沟洫深浚。

cǐ gōng jìng yǐ xìn gù qí mín jìn lì

这句话大意是:此恭敬以信,故其民尽力。

rù qí yì yōng wū zhái gù shù mù shén mào cǐ qí zhōng xìn ér kuān gù qí mín bù tōu yě

这句话大意是:入其邑,墉屋宅固,树木甚茂,此其忠信而宽,故其民不偷也。

zhì qí tíng shén qīng xián zhū bù yòng mìng cǐ qí yán míng chá yǐ duàn gù qí zhèng bù rǎo yě

这句话大意是:至其庭甚清闲,诸不用命,此其言明察以断,故其政不扰也。

yǐ cǐ guān zhī suī sān chēng shàn yōng jǐn qí měi hu

这句话大意是:以此观之,虽三称善,庸尽其美吗?

✦ You read 治道部·卷六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.