太平御览 · 李昉 · Chapter 78 of 1000

皇王部·卷三

PinyinModern Translation
Size

tiān huáng

这句话大意是:○天皇。

xiàng jùn shǐ xué piān yuē tiān dì lì yǒu tiān huáng shí èr tóu hào yuē tiān líng zhì wàn bā qiān suì yǐ mù dé wáng

这句话大意是:项峻《始学篇》曰:天地立,有天皇十二头,号曰天灵,治万八千岁,以木德王。

dòng míng jì yuē tiān huáng shí èr tóu yī xìng shí èr rén yě

这句话大意是:《洞冥记》曰:天皇十二头,一姓,十二人也。

xú zhěng sān wǔ lì jì yuē míng xìng shǐ yá méng hóng zī méng suì qǐ shè tí yuán qì zhào qǐ yǒu shén líng rén shí èr tóu hào yuē tiān huáng

这句话大意是:徐整《三五历记》曰:溟涬始芽,蒙鸿滋萌,岁起摄提,元气肇启,有神灵人十,二头号曰天皇。

dòng jì yuē gǔ rén zhì yǐ tóu wéi shù yóu jīn shù niǎo shòu yǐ tóu jì yě

这句话大意是:《洞纪》曰:古人质以头为数,犹今数鸟兽以头计也。

ruò yún shí tóu lù fēi shí tóu yě

这句话大意是:若云十头鹿,非十头也。

chūn qiū wěi yuē tiān huáng dì huáng rén huáng xiōng dì jiǔ rén fēn wéi jiǔ zhōu cháng tiān xià yě

这句话大意是:《春秋纬》曰:天皇,地皇,人皇,兄弟九人,分为九州,长天下也。

hé tú kuò dì xiàng yuē tiān huáng jiǔ yì tí míng xuán fù

这句话大意是:《河图括地象》曰:天皇九翼,题名旋复。

dì xì pǔ yuē tiān dì chū qǐ jí shēng tiān huáng zhì wàn bā qiān suì yǐ mù dé wáng

这句话大意是:《帝系谱》曰:天地初起,即生天皇,治万八千岁,以木德王。

dùn jiǎ kāi shān tú yuē tiān huáng bèi jī zài zhù zhōu kūn lún shān xià

这句话大意是:《遁甲开山图》曰:天皇被迹在柱州昆仑山下。

róng shì zhù yuē tiān huáng xiōng dì shí èr rén shēn mào xiāng lèi bù kě fēn bié zhì zài zhù zhōu kūn lún yě

这句话大意是:(荣氏注曰:天皇兄弟十二人,身貌相类,不可分别,治在柱州,昆仑也。

dì huáng

这句话大意是:○地皇。

xiàng jùn shǐ xué piān yuē dì huáng shí èr tóu zhì wàn bā qiān suì

这句话大意是:项峻《始学篇》曰:地皇十二头,治万八千岁。

dòng jì yuē dì huáng shí èr tóu

这句话大意是:《洞纪》曰:地皇十二头。

dì xì pǔ yuē dì huáng zhì yī wàn bā qiān suì yǐ huǒ dé wáng

这句话大意是:《帝系谱》曰:地皇治一万八千岁,以火德王。

èr wǔ lì jì yuē yǒu shén shèng rén shí èr tóu hào dì huáng

这句话大意是:《二五历纪》曰:有神圣人十二头,号地皇。

dùn jiǎ kāi shān tú yuē dì huáng xìng wū xióng ěr lóng mén shān

这句话大意是:《遁甲开山图》曰:地皇兴于熊耳、龙门山。

róng shì zhù yuē dì huáng xiōng dì shí rén miàn mào jiē rú nǚ zǐ mào jiē xiāng lèi shé shēn shòu zú shēng wū lóng mén shān zhōng

这句话大意是:(荣氏注曰:地皇兄弟十人,面貌皆如女子,貌皆相类,蛇身兽足,生于龙门山中。

rén huáng

这句话大意是:○人皇。

chūn qiū mìng lì xù yuē rén huáng shì jiǔ tóu jià liù yǔ chéng yún chē chū gǔ kǒu fēn jiǔ zhōu

这句话大意是:《春秋命历序》曰:人皇氏九头,驾六羽,乘云车,出谷口,分九州。

sòng jūn zhù yuē jiǔ tóu xiōng dì jiǔ rén

这句话大意是:(宋均注曰:九头,兄弟九人。

xiàng jùn shǐ xué piān yuē rén huáng jiǔ tóu xiōng dì gè sān fēn rén gè bǎi suì

这句话大意是:项峻《始学篇》曰:人皇九头,兄弟各三分,人各百岁。

yī shān chuān tǔ dì zhī shì cái dù wèi jiǔ zhōu gè jū qí yī nǎi yīn shì ér qū bié

这句话大意是:依山川土地之势财度,为九州,各居其一,乃因是而区别。

dùn jiǎ kāi shān tú yuē rén huáng qǐ wū xíng mǎ

这句话大意是:《遁甲开山图》曰:人皇起于刑马。

róng shì zhù yuē rén huáng xiōng dì jiǔ rén shēng wū xíng mǎ shān shēn yǒu jiǔ yě

这句话大意是:(荣氏注曰:人皇兄弟九人,生于刑马山,身有九也。

sān wǔ lì jì yuē yǒu shén shèng rén jiǔ tóu hào rén huáng

这句话大意是:《三五历纪》曰:有神圣人九头,号人皇。

mǎ zǒng yún yī bǎi liù shí wǔ dài hé sì wàn wǔ qiān liù bǎi nián

这句话大意是:(马摠云:一百六十五代,合四万五千六百年。

tiān huáng dì huáng rén huáng wèi tài gǔ

这句话大意是:)天皇、地皇、人皇为太古。

yǒu cháo shì

这句话大意是:○有巢氏。

lǐ yuē xī xiān wáng wèi yǒu gōng shì dōng zé jū yíng kū xià zé jū zēng cháo

这句话大意是:《礼》曰:昔先王未有宫室,冬则居营窟,夏则居橧巢。

zhèng xuán zhù yuē dōng zé jū tǔ shǔ zé jù xīn jū qí shàng yě

这句话大意是:(郑玄注曰:冬则居土,暑则聚薪居其上也。

xiàng jùn shǐ xué piān yuē shàng gǔ jiē xué chǔ yǒu shèng rén jiào zhī cháo jū hào dà cháo shì

这句话大意是:项峻《始学篇》曰:上古皆穴处,有圣人教之巢居,号大巢氏。

jīn nán fāng rén cháo jū běi fāng rén xué chǔ gǔ zhī yí sú yě

这句话大意是:今南方人巢居,北方人穴处,古之遗俗也。

huáng fǔ mì yǐ wéi yǒu cháo zài nǚ wā zhī hòu

这句话大意是:(皇甫谧以为有巢在女娲之后。

hán zǐ yuē shàng gǔ zhī shì rén mín shǎo ér qín shòu duō rén bù shèng qín shòu shé huī

这句话大意是:《韩子》曰:上古之世,人民少而禽兽多,人不胜禽兽蛇虺。

yǒu shèng rén zuò gòu mù wèi cháo yǐ bì qún hài ér rén yuè zhī shǐ wàng tiān xià hào zhī yuē yǒu cháo shì

这句话大意是:有圣人作,构木为巢,以避群害,而人悦之,使王天下,号之曰:"有巢氏"。

dùn jiǎ kāi shān tú yuē shí lóu shān zài láng yá xī yǒu cháo shì zhì cǐ shān nán

这句话大意是:《遁甲开山图》曰:石楼山在琅琊,昔有巢氏治此山南。

wàng tiān xià bǎi yǒu yú dài wèi xiáng nián dài yě

这句话大意是:(王天下百有馀代,未详年代也。

suì rén shì

这句话大意是:○燧人氏。

yì tōng guà yàn yuē suì huáng shǐ chū wò jī ju biǎo jì míng tú qí kè yuē cāng qú tōng líng

这句话大意是:《易通卦验》曰:燧皇始出,握机矩表计冥图,其刻曰:"苍渠通灵。

zhèng xuán zhù yuē ju fǎ yě

这句话大意是:"(郑玄注曰:矩,法也。

suì huáng yě wèi suì rén zài fú xī qián zuò qí tú wèi zhī jì míng shí wú shū kè shí ér wèi zhī ěr kè yuē cāng jīng qú zhī rén néng tōng shén líng zhī yì yě

这句话大意是:燧皇也,谓燧人,在伏牺前,作其图谓之计冥,时无书,刻石而谓之耳,刻曰苍精渠之人能通神灵之意也。

shàng shū dà chuán yuē suì rén wèi suì huáng suì rén yǐ huǒ jì

这句话大意是:《尚书大传》曰:燧人为燧皇,燧人以火纪。

huǒ yáng yě

这句话大意是:火,阳也。

yáng zūn gù tuō suì huáng wū tiān

这句话大意是:阳尊,故托燧皇于天。

lǐ hán wén jiā yuē suì rén shǐ zuàn mù qǔ huǒ pào shēng wèi shú lìng rén wú fù jí yǒu yì wū qín shòu suì tiān zhī yì gù wèi suì rén

这句话大意是:《礼含文嘉》曰:燧人始钻木取火,炮生为熟,令人无腹疾,有异于禽兽,遂天之意,故谓燧人。

gǔ shǐ kǎo yuē gǔ zhī chū rén shǔn lù jīng shí cǎo mù shí xué jū yě chǔ

这句话大意是:《古史考》曰:古之初,人吮露精,食草木实,穴居野处。

shān jū zé shí niǎo shòu yī qí yǔ pí yǐn xuè rú máo

这句话大意是:山居则食鸟兽,衣其羽皮,饮血茹毛;。

jìn shuǐ zé shí yú biē luó há

这句话大意是:近水则食鱼鳖、螺蛤。

wèi yǒu huǒ huà xīng sāo duō hài cháng wèi

这句话大意是:未有火化腥臊,多害肠胃。

wū shì yǒu shèng rén yǐ huǒ dé wáng zào zuò zuàn suì chū huǒ jiào rén shú shí zhù jīn zuò rèn mín rén dà yuè hào yuē suì rén

这句话大意是:于是有圣人以火德王,造作钻燧出火,教人熟食,铸金作刃,民人大悦,号曰燧人。

lǐ yuē xī zhě xiān wáng wèi yǒu huǒ huà shí xīng yě

这句话大意是:《礼》曰:昔者先王未有火化,(食腥也。

shí cǎo mù zhī shí niǎo shòu zhī ròu yǐn qí xuè rú qí máo

这句话大意是:)食草木之实,鸟兽之肉,饮其血,茹其毛。

cǐ shàng gǔ zhī shí yě

这句话大意是:(此上古之时也。

hòu shèng rén yǒu zuò zuò qǐ

这句话大意是:)后圣人有作,(作,起。

rán hòu xiū huǒ zhī lì fàn jīn zhù zuò qì yòng

这句话大意是:)然后修火之利,范金(铸作器用。

hé tǔ wǎ líng wèng jí dà shù wǎ

这句话大意是:)合土,(瓦瓴瓮及大〈俞瓦〉。

yǐ pào yǐ fán yǐ pēng yǐ zhì yǐ wéi lǐ lào

这句话大意是:)以炮以燔,以烹以炙,以为醴酪。

wáng zǐ nián shí yí lù yuē suì míng guó yǒu dà shù míng suì qū pán wàn qǐng

这句话大意是:王子年《拾遗录》曰:遂明国,有大树,名遂,屈盘万顷。

hòu shì yǒu shèng rén yóu rì yuè zhī wài zhì wū qí guó xi cǐ shù xià yǒu niǎo zhuó shù càn rán huǒ chū shèng rén gǎn yān yīn yòng xiǎo zhī zuàn huǒ hào suì rén shì

现代白话:后世有圣人游日月之外,至于其国,息此树下,有鸟啄树,粲然火出,圣人感呢,因用小枝钻火,号燧人氏。

tài hào páo xī shì

这句话大意是:○太昊庖牺氏。

huáng wáng shì jì yuē tài hào dì páo xī shì fēng xìng yě shé shēn rén shǒu yǒu shèng dé dōu chén

这句话大意是:《皇王世纪》曰:太昊帝庖牺氏,风姓也,蛇身人首,有圣德,都陈。

zuò sè sān shí liù xián

这句话大意是:作瑟三十六弦。

suì rén shì méi páo xī shì dài zhī jì tiān ér shēng shǒu dé wū mù wèi bǎi wáng xiān

这句话大意是:燧人氏没,庖牺氏代之,继天而生,首德于木,为百王先。

dì chū wū zhèn wèi yǒu suǒ yīn gù wèi zài dōng fāng zhǔ chūn

这句话大意是:帝出于震,未有所因,故位在东方,主春。

xiàng rì zhī míng shì chēng tài hào

这句话大意是:象日之明,是称太昊。

zhì jià qǔ zhī lǐ qǔ xī shēng yǐ chōng páo chú gù hào yuē páo xī huáng

这句话大意是:制嫁娶之礼,取牺牲以充庖厨,故号曰庖牺皇。

hòu shì yīn miù gù huò wèi zhī mì xī

这句话大意是:后世音谬,故或谓之,"宓牺"。

yī jiě yún mì gǔ fú zì

这句话大意是:(一解云:宓古伏字。

hòu wù yǐ mì wèi mì gù hào yuē mì xī

这句话大意是:后误以宓为密,故号曰密牺。

yī hào xióng huáng shì zài wèi yī bǎi yī shí nián

这句话大意是:)一号雄皇氏,在位一百一十年。

yì xià xì cí yuē gǔ zhě páo xī shì zhī wàng tiān xià yǎng zé guān xiàng wū tiān fǔ zé guān fǎ wū de zhōng guān niǎo shòu zhī zhàng yǔ tiān de zhī yi

这句话大意是:《易下·系辞》曰:古者庖牺氏之王天下,仰则观象于天,俯则观法于地,中观鸟兽之丈,与天地之宜。

jìn qǔ zhū shēn yuǎn qǔ zhū wù wū shì shǐ zuò bā guà yǐ tōng shén míng zhī dé yǐ lèi wàn wù zhī qíng jié shéng ér wèi wǎng gǔ yǐ tián yǐ yú gài qǔ zhū lí

这句话大意是:近取诸身,远取诸物,于是始作八卦,以通神明之德,以类万物之情,结绳而为网罟,以畋以渔,盖取诸《离》。

hé tú yuē fú xī chán wū bó niú zuàn mù zuò huǒ

这句话大意是:《河图》曰:伏牺禅于伯牛,钻木作火。

yì kūn líng tú yuē mì xī shí lì yuán bù mín yì lǐ

这句话大意是:《易坤灵图》曰:宓牺时,立元部,民易理。

yì tōng guà yàn yuē mì xī fāng yá cāng jīng zuò yì wú shū yǐ huà shì

这句话大意是:《易通卦验》曰:宓牺方牙苍精作《易》,无书以画事。

zhèng xuán yuē mì xī shí zhì piáo zuò yì yǐ wéi zhèng lìng ér bù shū dàn yǐ huà qí shì zhī xíng xiàng ér yǐ

这句话大意是:(郑玄曰:宓牺时质朴,作易以为政令而不书,但以画其事之形象而已。

shī hán shén wù yuē dà jī chū léi zé huá xū lǚ zhī shēng páo xī

这句话大意是:《诗含神雾》曰:大迹出雷泽,华胥履之,生庖牺。

sòng jūn zhù yuē léi zé dì míng

这句话大意是:(宋均注曰:雷泽地名。

huá xū fú mǔ

这句话大意是:华胥伏母。

lǐ hán wén jiā yuē fú zhě bié yě

这句话大意是:《礼含文嘉》曰:伏者,别也。

xī zhě xiàn yě fǎ yě

这句话大意是:牺者,献也,法也。

fú xī dé qià shàng xià tiān yìng zhī yǐ niǎo shòu wén zhāng de yīng zhī yǐ guī shū

这句话大意是:伏牺德洽上下,天应之以鸟兽文章,地应之以龟书。

fú xī nǎi zé xiàng zuò yì guà

这句话大意是:伏牺乃则象作《易》卦。

zuǒ zhuàn yuē tán zǐ yuē tài hào shì yǐ lóng jì gù wèi lóng shī ér lóng míng

现代白话:《左传》曰:郯孔子说:"太皞氏以龙纪,故为龙师,而龙名。

dù yù zhù yuē tài hào fú xī shì fēng shǐ zǔ yě

这句话大意是:"(杜预注曰:太皞伏牺氏,风始祖也。

yǒu lóng ruì gù yǐ lóng lìng guān

这句话大意是:有龙瑞,故以龙令官。

chūn qiū nèi shì yuē fú xī shì yǐ mù dé wàng tiān xià

这句话大意是:《春秋内事》曰:伏牺氏以木德王天下。

tiān xià zhī rén wèi yǒu shì zhái wèi yǒu shuǐ huǒ zhī hé wū shì nǎi yǎng guān tiān wén fǔ chá dì lǐ shǐ huà bā guà dìng tiān dì zhī wèi fēn yīn yáng zhī shù tuī liè sān guāng jiàn fēn bā jié yǐ wén yīng qì fán èr shí sì qì xiāo xī huò fú yǐ zhì jí xiōng

这句话大意是:天下之人未有室宅,未有水火之和,于是乃仰观天文,俯察地理,始画八卦,定天地之位,分阴阳之数,推列三光,建分八节,以文应气,凡二十四气,消息祸福,以制吉凶。

yòu yuē tiān dì kāi pì wǔ wěi gè zài qí fāng zhì fú xī nǎi hé gù yǐ wéi yuán

这句话大意是:又曰:天地开辟,五纬各在其方,至伏牺乃合,故以为元。

xiào jīng yuán shén qì yuē fú xī shì yuē jiǎo héng lián zhū

这句话大意是:《孝经援神契》曰:伏牺氏,曰角、衡、连珠。

sòng jūn yuē fú xī mù jīng rén yě

这句话大意是:(宋均曰:伏羲木精人也。

rì jiǎo zhě gǔ biǎo qǔ xiàng rì suǒ chū fáng suǒ lì yǒu xīng héng zhōng yǒu gǔ biǎo ér lián zhū xiàng yù héng yǒu xīng yě

这句话大意是:日角者,骨表,取象日所出房所立有星,衡中有骨表而连珠象玉衡有星也。

yòu yuē gōu mìng jué yuē huá xū lǚ jì guài shēng huáng xī

这句话大意是:又曰:《钩命诀》曰:"华胥履迹,怪,生皇牺。

jī líng wēi yǎng zhī jī yě

这句话大意是:"(迹,灵威仰之迹也。

lǚ jì ér shēng yǐ wéi qí guài yě

这句话大意是:履迹而生,以为奇怪也。

dùn jiǎ kāi shān tú yuē chóu yí shān xī jué gū lì tài hào zhī zhì fú xī shēng chù

这句话大意是:《遁甲开山图》曰:仇夷山西绝孤立,太昊之治,伏牺生处。

dì xì pǔ yuē fú xī rén tóu shé shēn yǐ shí yuè sì rì rén dìng shí shēng

这句话大意是:《帝系谱》曰:伏牺,人头蛇身,以十月四日人定时生。

cuī shí zhèng lùn yuē tài hào zhī shì shè jiǔ páo zhī guān

这句话大意是:崔实《政论》曰:太昊之世,设九庖之官。

wèi chén sī wáng cáo zhí páo xī zàn yuē mù dé fēng xìng bā guà chuàng yān

现代白话:魏陈思王曹植《庖牺赞》曰:木德风姓,八卦创呢。

lóng ruì míng guān fǎ de xiàng tiān

这句话大意是:龙瑞名官,法地象天。

páo xī chú jì sì gǔ wǎng yú tián

这句话大意是:庖牺厨祭祀,罟网鱼畋。

sè yǐ xiàng shí shén dé tōng xuán

这句话大意是:瑟以象时,神德通玄。

nǚ wā shì

这句话大意是:○女娲氏。

dì wáng shì jì yuē nǚ wā shì yì fēng xìng yě

这句话大意是:《帝王世纪》曰:女娲氏,亦风姓也。

chéng páo xī zhì dù yì shé shēn rén shǒu yī hào nǚ xī shì wèi nǚ huáng

这句话大意是:承庖牺制度,亦蛇身人首,一号女希,是为女皇。

wèi yǒu zhū hóu yǒu gòng gōng shì rèn zhì xíng yǐ qiáng bó ér bù wáng yǐ shuǐ chéng mù fēi xíng cì gù yì bù zài

这句话大意是:未有诸侯,有共工氏,任智刑以强,伯而不王,以水承木,非行次,故《易》不载。

guī cáng yuē xī nǚ wā shì zhāng yún mù méi zhàn zhī yuē jí

这句话大意是:《归藏》曰:昔女娲筮,张云幕,枚占之曰:"吉。

zhāo zhāo jiǔ zhōu rì yuè dài jí

这句话大意是:昭昭九州,日月代极;。

píng jūn tǔ dì hé hé sì guó

这句话大意是:平均土地,和合四国。

shān hǎi jīng yuē nǚ wā zhī cháng huà wèi shén chù sù guǎng zhī yě

这句话大意是:《山海经》曰:女娲之肠化为神,处粟广之野。

guō pú zhù yuē nǚ wā gǔ shén nǚ ér dì zhě rén miàn shé shēn yī rì zhōng qī shí biàn qí cháng huà wèi cǐ shén

这句话大意是:(郭璞注曰:女娲,古神女而帝者,人面蛇身,一日中七十变,其肠化为此神。

sù guǎng yě míng yě

这句话大意是:粟广,野名也。

lǐ yuē nǚ wā zhī shēng huáng

这句话大意是:《礼》曰:女娲之笙簧。

nǚ wā sān huáng chéng fú xī zhě

这句话大意是:(女娲,三皇承伏牺者。

shēng huáng shēng zhōng zhī huáng yě

这句话大意是:笙簧,笙中之簧也。

shì běn yuē nǚ wā zuò shēng huáng yě

这句话大意是:《世本》曰:女娲作笙簧也。

huái nán zǐ yuē wǎng gǔ zhī shí sì jí fèi jiǔ zhōu liè tiān bù jiān fù de bù zhōu zài huǒ làn yàn ér bù miè shuǐ hào yáng ér bù xī měng shòu shí jīng mín gāo yòu zhù yuē jīng shàn yě

这句话大意是:《淮南子》曰:往古之时,四极废,九州裂,天不兼覆,地不周载,火滥焱而不灭,水浩洋而不息,猛兽食精民,(高诱注曰:精,善也。

zhì niǎo jué lǎo ruò

这句话大意是:)鸷鸟攫老弱。

wū shì nǚ wā liàn wǔ sè shí yǐ bǔ cāng tiān nǚ wā yīn shì zuǒ fú xī zhì zhě yě

这句话大意是:于是女娲炼五色石以补苍天,(女娲阴氏,佐伏牺治者也。

duàn áo zú yǐ lì sì jí hēi lóng shuǐ jīng yě

这句话大意是:)断鼇足以立四极,(黑龙水精也。

gù lì mù tài shān jī shā zhī yǐ zhǐ yǔ yě

这句话大意是:故力牧太山稽杀之以止雨也。

jí yóu gàn yě

这句话大意是:极犹干也。

jì zhōu jiǔ zhōu zhōng wèi hé sì hǎi zhī nèi

这句话大意是:冀州,九州中,谓合四海之内。

jī lú huī yǐ zhǐ yín shuǐ lú wěi yě

这句话大意是:)积芦灰以止淫水,(芦,苇也。

wěi shēng wū shuǐ gù jī jù qí huī yǐ zhǐ qí yín shuǐ píng dì chū shuǐ wèi yín shuǐ

这句话大意是:苇生于水,故积聚其灰以止其淫水,平地出水为淫水。

mín shēng bèi fāng zhōu bào zhōu tiān fāng zhōu de yě

这句话大意是:)民生背方州,抱周天,(方州,地也。

hé chūn yáng jiǎ shā qiū yuē dōng zhěn fāng qǐn shéng

这句话大意是:)和春、阳夏、杀秋、约冬,枕方寝绳。

fāng ju sì cùn yě

这句话大意是:(方,矩四寸也。

qǐn shéng zhí shēn ér wò yě

这句话大意是:寝绳,直身而卧也。

fēng sú tōng yuē sú shuō tiān dì kāi pì wèi yǒu rén mín nǚ wā tuán huáng tǔ zuò rén jù wù lì bù xiá gōng nǎi yǐn shéng wū gēng ní zhōng yú jǔ yǐ wéi rén

这句话大意是:《风俗通》曰:俗说天地开辟,未有人民,女娲抟黄土作人,剧务,力不暇供,乃引绳于縆泥中于举以为人。

gù fù guì zhě huáng tǔ rén yě pín jiàn fán yōng zhě gēng rén yě

这句话大意是:故富贵者黄土人也,贫贱凡庸者縆人也。

dùn jiǎ kāi shān tú yuē nǚ wā shì méi dà tíng shì wáng yǒu tiān xià wǔ fèng yì sè

这句话大意是:《遁甲开山图》曰:女娲氏没,大庭氏王,有天下,五凤异色。

cì yǒu bǎi huáng shì zhōng yāng shì lì lù shì lí lián shì hè xū shì zūn lú shì zhù róng shì hùn dùn shì hào yīng shì yǒu cháo shì gě tiān shì yīn kāng shì zhū xiāng shì wú huái shì fán shí wǔ dài jiē xí páo xī zhī hào

这句话大意是:次有柏皇氏,中央氏,栗陆氏,骊连氏,赫胥氏,尊卢氏,祝融氏,混沌氏,昊英氏,有巢氏,葛天氏,阴康氏,朱襄氏,无怀氏,凡十五代皆袭庖牺之号。

zì wú huái shì yǐ shàng jīng shǐ bù zài mò zhī dōu zhī suǒ zài

这句话大意是:自无怀氏已上,经史不载,莫知都之所在。

gòng gōng shì shuǐ dé jūn mù huǒ zhī jiān bà ér bù wáng

这句话大意是:(共工氏水德,君木火之间,霸而不王。

nǚ wā shì sān huáng zhī chēng sān huáng zhě duō yǒu bù tóng yǐ tài hào yán dì wèi èr huáng qí yī huò chēng nǚ wā huò chēng zhù róng huò chēng gòng gōng wèi zhī shú shì zì nǚ wā zhì wú huái shí wǔ dài hé yī wàn qī qiān qī bǎi bā shí qī suì

这句话大意是:女娲是三皇之,称三皇者多有不同,以太昊炎帝为二皇,其一或称女娲,或称祝融,或称共工,未知孰是,自女娲至无怀十五代合一万七千七百八十七岁。

wèi chén wáng cáo zhí nǚ wā zàn yuē gǔ zhī guó jūn zhì zào shēng huáng

这句话大意是:魏陈王曹植《女娲赞》曰:古之国君,制造笙簧。

lǐ wù wèi jiù xuān yuán zuǎn chéng

这句话大意是:礼物未就,轩辕纂成。

huò yún èr jūn rén shǒu shé xíng

这句话大意是:或云二君,人首蛇形。

shén huà qī shí hé dé zhī líng

这句话大意是:神化七十,何德之灵。

yán dì shén nóng shì

这句话大意是:○炎帝神农氏。

dì wáng shì jì yuē shén nóng shì jiāng xìng yě

这句话大意是:《帝王世纪》曰:神农氏,姜姓也。

mǔ yuē rèn sì yǒu qiáo shì zhī nǚ míng nǚ dēng wèi shǎo diǎn fēi

这句话大意是:母曰任姒,有乔氏之女,名女登,为少典妃。

yóu wū huá yáng yǒu shén lóng shǒu gǎn nǚ dēng wū cháng shēng yán dì rén shēn niú shǒu zhǎng wū jiāng shuǐ yǒu shèng dé

这句话大意是:游于华阳,有神龙首感女登于常,生炎帝,人身牛首,长于姜水,有圣德。

yǐ huǒ chéng mù wèi zài nán fāng zhǔ xià gù wèi zhī yán dì dōu wū chén zuò wǔ xián zhī qín

这句话大意是:以火承木,位在南方,主夏,故谓之炎帝,都于陈,作五弦之琴。

fán bā shì dì chéng dì lín dì míng dì zhí dì lái dì āi dì yú gāng

这句话大意是:凡八世,帝承、帝临、帝明、帝直、帝来、帝哀、帝揄冈。

yòu yuē běn qǐ liè shān huò shí chēng zhī yī hào kuí wěi shì shì wèi nóng huáng huò yuē dì yán

这句话大意是:又曰本起烈山,或时称之,一号魁隗氏,是为农皇,或曰帝炎。

shí zhū hóu sù shā shì pàn bù yòng mìng yán dì tuì ér xiū dé sù shā zhī mín zì gōng qí jūn ér guī yán dì yíng dōu wū lǔ

这句话大意是:时诸侯夙沙氏叛不用命,炎帝退而修德,夙沙之民自攻其君而归炎帝,营都于鲁。

zhòng bā guà zhī shù jiū bā bā zhī tǐ wèi liù shí sì guà zài wèi bǎi èr shí nián ér bēng zàng cháng shā

这句话大意是:重八卦之数,究八八之体为六十四卦,在位百二十年而崩,葬长沙。

yì xià xì yuē shén nóng shì zuò zhuó mù wèi sì róu mù wèi lěi

这句话大意是:《易下·系》曰:神农氏作,斫木为耜,揉木为耒。

lěi sì zhī lì yǐ jiào tiān xià gài qǔ zhū yì

这句话大意是:耒耜之利以教天下,盖取诸益。

lǐ hán wén jiā yuē shén zhě xìn yě

这句话大意是:《礼含文嘉》曰:神者,信也。

nóng zhě nóng yě

这句话大意是:农者,浓也。

shǐ zuò lěi sì jiào mín gēng qí dé nóng hòu ruò shén gù wèi shén nóng yě

这句话大意是:始作耒耜,教民耕,其德浓厚若神,故为神农也。

gǔ shǐ kǎo yuē yán dì yǒu huǒ yīng gù zhì guān sī jiē yǐ huǒ wèi míng

这句话大意是:《古史考》曰:炎帝有火应,故置官司皆以火为名。

chuán yuē tán zǐ yuē yán dì yǐ huǒ jì gù wèi huǒ shī ér huǒ míng

现代白话:《传》曰:郯孔子说:"炎帝以火纪,故为火师,而火名。

dù yù zhù yuē shén nóng jiāng xìng zhī zǔ yě

这句话大意是:(杜预注曰:神农,姜姓之祖也。

yǒu huǒ ruì yǐ huǒ jì shì míng guān yě

这句话大意是:有火瑞,以火纪事名官也。

chūn qiū mìng lì xù yuē yǒu shén rén míng shí ěr cāng sè dà méi dài yù lǐ rì yuè qīng míng yǒu cì xù gù shén yìng hé qì yǐ shēng yě

这句话大意是:《春秋命历序》曰:有神人名石耳,苍色大眉,戴玉理,(日月清明有次序,故神应和气以生也。

yù lǐ yóu yù yīng yù shèng yě

这句话大意是:玉理犹玉英玉胜也。

jià liù lóng chū dì fǔ hào huáng

这句话大意是:)驾六龙,出地辅,号皇。

shén nóng shǐ lì dì xíng zhēn dù sì hǎi dōng xī jiǔ shí wàn lǐ nán běi bā shí yī wàn lǐ

这句话大意是:神农始立地形,甄度四海,东西九十万里,南北八十一万里。

suǒ wéi rú cǐ qí jiào rú shén nóng zhí shù mù shǐ mín lì shí gù tiān xià hào yuē huáng shén nóng yě

这句话大意是:(所为如此,其教如神,农殖树木,使民粒食,故天下号曰皇神农也。

zhēn jì dì xíng yuǎn jìn shān chuān lín zé suǒ zhì

这句话大意是:甄纪地形远近,山川林泽所至。

xiào jīng gōu mìng jué yuē rèn sì gǎn lóng shēng dì kuí

这句话大意是:《孝经钩命诀》曰:任巳感龙,生帝魁。

rèn sì dì kuí zhī mǔ yě

这句话大意是:(任巳,帝魁之母也。

kuí shén nóng míng sì huò zuò sì

这句话大意是:魁,神农名,巳,或作姒。

diǎn lüè yuē wǔ wáng fá zhòu fēng shén nóng zhī hòu wū qiáo

这句话大意是:《典略》曰:武王伐纣,封神农之后于谯。

wén zi yuē chì dì wèi huǒ zāi gù huáng dì qín zhī

这句话大意是:《文子》曰:赤帝为火灾,故黄帝禽之。

yuè jué shū yuē shén nóng bù tān tiān xià ér tiān xià gòng fù zhī

这句话大意是:《越绝书》曰:神农不贪天下,而天下共富之;。

bù yǐ qí zhì zì guì wū rén tiān xià gòng zūn zhī

这句话大意是:不以其智自贵于人,天下共尊之。

zhuāng zi yuē ē hé gān yǔ shén nóng tóng xué wū lǎo lóng jí shén nóng yìn jī hé hù zhòu míng

这句话大意是:《庄子》曰:妸荷甘与神农同学于老龙吉,神农隐几,阖户昼瞑。

ē hé gān rì zhōng shē hù ér rù yuē lǎo lóng sǐ yǐ

现代白话:妸荷甘日中奓户而入,曰:"老龙死了!

shén nóng yìn jī yōng zhàng ér qǐ bó rán fàng zhàng ér xiào yuē tiān zhī yǔ pì lòu màn dàn gù qì yǔ yě ér sǐ yǐ

这句话大意是:"神农隐几拥杖而起,嚗然放杖而笑,曰:"天知予僻陋慢诞,故弃予也而死已。

wù sǐ bù zú jīng gù hái fàng zhàng ér xiào

这句话大意是:"(悟死不足惊,故还,放杖而笑。

shī zi yuē shén nóng shì fū fù qī dài yǐ zhì tiān xià

这句话大意是:《尸子》曰:神农氏夫负妻戴以治天下。

yáo yuē zhèn zhī bǐ shén nóng yóu dàn zhī yǔ hūn yě

这句话大意是:尧曰:"朕之比神农,犹旦之与昏也。

yòu yuē shén nóng shì qī shí shì yǒu tiān xià qǐ měi shì xián zāi

现代白话:又曰:神农氏七十世有天下,岂每世贤啊?

mù mín yì yě

这句话大意是:牧民易也。

huái nán zǐ yuē gǔ zhě mín rú cǎo yǐn shuǐ cǎi shù mù zhī shí shí luǒ bàng zhī ròu shí duō zhěn bìng dú shāng zhī hài

这句话大意是:《淮南子》曰:古者民茹草饮水,采树木之实,食蠃蚌之肉,时多疹病毒伤之害。

wū shì shén nóng nǎi shǐ jiào mín bō zhǒng wǔ gǔ xiāng tǔ dì zhī yi zào shī féi qiāo gāo xià cháng bǎi cǎo zhī zī wèi quán shuǐ zhī gān kǔ lìng mín zhī suǒ bì jiù

这句话大意是:于是神农乃始教民播种五谷,相土地之宜,燥湿肥硗高下,尝百草之滋味、泉水之甘苦,令民知所避就。

dāng cǐ zhī shí yī rì ér yù qī shí dú

这句话大意是:当此之时,一日而遇七十毒。

yòu yuē shén nóng zhī zhì tiān xià yě shén nóng chí wū guó zhōng zhī bù chū wū sì yù huái qí rén shì zhī xīn

这句话大意是:又曰:神农之治天下也,神农驰于国中,知不出于四域,怀其仁试之心;。

gān yǔ yǐ shí wǔ gǔ fán zhí

这句话大意是:甘雨以时,五谷蕃殖;。

chūn shēng xià zhǎng qiū shōu dōng cáng

这句话大意是:春生夏长,秋收冬藏;。

yuè shěng shí kǎo zhōng suì xiàn gòng

这句话大意是:月省时考,终岁献贡;。

yǐ shí cháng gǔ sì yú míng táng

这句话大意是:以时尝谷,祀于明堂。

míng táng zhī zhì yǒu shàn ér wú è

这句话大意是:明堂之制,有善而无恶;。

fēng yǔ bù néng xí zào shī bù néng shāng

这句话大意是:风雨不能袭,燥湿不能伤;。

yǎng mín yǐ gōng qí mín piáo zhòng duān què bù fèn zhēng ér cái zú bù láo xíng ér chéng gōng yīn tiān dì zhī gòng zī ér yǔ zhī hé tóng

这句话大意是:养民以公,其民朴重端悫,不忿争而财足,不劳形而成功,因天地之贡资而与之和同。

shì gù wēi lì ér bù shì xíng cuò ér bù yòng fǎ shěng ér bù fán jiào huà rú shén

这句话大意是:是故威厉而不试,刑措而不用,法省而不烦,教化如神。

qí de nán zhì jiāo zhǐ běi zhì yōu dōu dōng zhì yáng gǔ xi zhì sān wēi mò bù tīng cóng

这句话大意是:其地南至交趾,北至幽都,东至阳谷,西至三危,莫不听从。

dāng cǐ zhī shí fǎ kuān xíng huǎn líng yǔ kōng xū ér tiān xià yī sú mò huái jiān xīn

这句话大意是:当此之时,法宽刑缓,囹圄空虚,而天下壹俗,莫怀奸心。

yòu yuē shén nóng huáng dì xí jiǔ kōng chóng jiǔ wàng

这句话大意是:又曰:神农皇帝袭九空,重九望。

jiǔ kōng jiǔ tiān yě

这句话大意是:(九空,九天也。

jiǔ wàng jiǔ dì yě

这句话大意是:九望,九地也。

shén nóng běn cǎo yuē shén nóng qǐ shǒu zài bài wèn wū tài yī xiǎo zi yuē céng wén gǔ zhī shí shòu guò bǎi suì ér cú luò zhī

现代白话:《神农本草》曰:神农稽首再拜,问于太一小孔子说:"曾闻古之时,寿过百岁而殂落之。

jiù dú hé qì shǐ rán yé

这句话大意是:咎独何气使然耶!

tài yī xiǎo zi yuē tiān yǒu jiǔ mén zhōng dào zuì liáng

现代白话:"太一小孔子说:"天有九门,中道最良。

shén nóng nǎi cóng qí cháng yào yǐ zhěng jiù rén mìng

这句话大意是:"神农乃从其尝药以拯救人命。

zhōu shū yuē shén nóng zhī shí tiān yù sù

这句话大意是:《周书》曰:神农之时,天雨粟。

shén nóng gēng ér zhǒng zhī zuò táo yě jīn fǔ wèi lěi sì chú nòu yǐ kěn cǎo mǎng rán hòu wǔ gǔ xìng

这句话大意是:神农耕而种之,作陶冶斤斧,为耒耜、鉏耨,以垦草莽,然后五谷兴。

lǚ shì chūn qiū yuē shén nóng jiào yuē shì yǒu dāng nián bù gēng zhě zé tiān xià huò shòu qí jī yǐ

现代白话:《吕氏春秋》曰:神农教曰:"士有当年不耕者,则天下或受其饥了;。

nǚ yǒu dāng nián bù jī zhě zé tiān xià huò shòu qí hán yǐ gù fū qīn gēng qī qīn jī

现代白话:女有当年不绩者,则天下或受其寒了,故夫亲耕,妻亲绩。

jiǎ yì shū yuē shén nóng yǐ wéi zǒu shòu nán yǐ jiǔ yǎng mín nǎi qiú kě shí zhī wù cháng bǎi cǎo shí chá xián kǔ zhī wèi jiào mín shí gǔ

这句话大意是:《贾谊书》曰:神农以为走兽难以久养民,乃求可食之物,尝百草实,察咸苦之味,教民食谷。

lù jǐng diǎn lüè yuē shén nóng cháng bǎi cǎo cháng wǔ gǔ zhēng mín nǎi lì shí

这句话大意是:陆景《典略》曰:神农尝百草,尝五谷,蒸民乃粒食。

jīng zhōu tú jì yuē yǒng yáng xiàn xī běi èr bǎi sān shí lǐ lì xiāng shān dōng yǒu shí xué

这句话大意是:《荆州图记》曰:永阳县西北二百三十里,厉乡山东有石穴。

xī shén nóng shēng wū lì xiāng lǐ suǒ wèi liè shān shì yě

这句话大意是:昔神农生于厉乡,《礼》所谓烈山氏也。

hòu chūn qiū shí wéi lì guó

这句话大意是:后春秋时为厉国。

xué gāo sān shí zhàng zhǎng èr bǎi zhàng wèi zhī shén nóng xué

这句话大意是:穴高三十丈,长二百丈,谓之"神农穴"。

✦ You read 皇王部·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.