太平御览 · 李昉 · Chapter 869 of 1000

火部·卷二

PinyinModern Translation
Size

huǒ xià

这句话大意是:○火下。

xī jīng zá jì yuē huì dì qī nián xià léi zhèn nán shān dà mù shù qiān zhū jiē huǒ rán zhì mò

这句话大意是:《西京杂记》曰:惠帝七年夏,雷震南山,大木数千株,皆火燃至末。

qí xià shù shí mǔ de cǎo jiē jiāo huáng

这句话大意是:其下数十亩地,草皆焦黄。

qí hòu bǎi xǔ rì jiā rén jiù qí jiān de lóng gǔ yī jù jiāo gǔ èr jù

这句话大意是:其后百许日,家人就其间得龙骨一具,鲛骨二具。

yòu yuē fán jiāng jūn kuài wèn lù gǔ yuē zì gǔ rén jūn jiē yún shòu mìng wū tiān yún yǒu ruì yìng qǐ yǒu shì hu

这句话大意是:又曰:樊将军哙问陆贾曰:"自古人君皆云受命于天,云有瑞应,岂有是吗?

gǔ yuē yǒu zhī

这句话大意是:"贾曰:"有之。

fu mù shùn zé de jiǔ shí huǒ huá zé de qián cái gù mù shùn zé zhù zhī huǒ huá zé bài zhī

这句话大意是:夫目𥆧则得酒食,火华则得钱财,故目𥆧则祝之,火华则拜之。

kuàng tiān xià dà bǎo rén jūn zhòng wèi fēi tiān mìng hé yǐ de zhī zāi

现代白话:况天下大宝、人君重位,非天命凭什么得之啊!

wáng zǐ nián shí yí jì yuē dài shān dōng yǒu yuán yuān qiān lǐ mèng xià zhī yuè shuǐ téng fèi yǐ jīn shí tóu zhī zé làn rú tǔ yǐ

现代白话:《王子年拾遗记》曰:岱山东有员渊千里,孟夏之月,水腾沸,以金石投之,则烂如土了。

mèng dōng zhī yuè shāo jiāo hé zhōng yǒu huáng sè yān cóng de chū qǐ shù zhàng yān sè wàn biàn

这句话大意是:孟冬之月,稍焦涸,中有黄色烟从地出,起数丈,烟色万变。

shān rén jué zhī rù dì shù chǐ de jiāo shí rú tàn huò yǒu suì huǒ rú sú wén zhī huǒ

这句话大意是:山人掘之,入地数尺,得焦石如炭,或有碎火,如俗闻之火。

yǒu cǎo míng mǎng huáng yè yuán rú hé qù zhī shí bù zhì rén yī fú zé jiāo niǎo shòu bù gǎn jìn yě

这句话大意是:有草名莽煌,叶圆如荷,去之十步,炙人衣服则焦,鸟兽不敢近也。

yì yǐ wéi xí dōng mí wēn yǐ zhī xiāng lì mó zé huǒ chū

这句话大意是:刈以为席,冬弥温,以枝相历磨,则火出。

yòu yuē xī bó yǔ suí shān jùn chuān qǐ zì jī shí záo lóng mén zhì zhì xué

这句话大意是:又曰:昔伯禹随山浚川,起自积石,凿龙门,至窒穴。

chū rù zhì xué zhī shí kǒng bā chǐ shāo rù yōu àn bù kě fù xíng

这句话大意是:初入窒穴之时,孔八尺,稍入,幽暗不可复行。

yǔ nǎi fù huǒ ér rù yǒu hēi shé zhǎng shí zhàng tóu yǒu jiǎo xián yè míng zhī zhū yǐ dǎo wū yǔ

这句话大意是:禹乃负火而入,有黑蛇长十丈,头有角,衔夜明之珠,以导于禹。

yòu yuē yuán qiáo zhī shān yī míng huán qiū

这句话大意是:又曰:员峤之山,一名环丘。

yǒu yún shí guǎng wǔ bǎi lǐ huò sì wǔ shí lǐ

这句话大意是:有云石,广五百里,或四五十里。

kòu zhī piàn piàn zé wěng rán yún chū é ér biàn rùn tiān xià

这句话大意是:扣之片片,则蓊然云出,俄而遍润天下。

yǒu mù míng yuē yǐ sāng jiān zhēn yǐ wéi mì

这句话大意是:有木名曰倚桑,煎椹以为蜜。

yì yǒu bīng cán zhǎng qī cùn hēi sè jiǎo yǒu lín

这句话大意是:亦有冰蚕,长七寸,黑色,角有鳞。

yǐ shuāng xuě fù zhī rán hòu zuò jiǎn zhǎng yī chǐ qí sè wǔ cǎi zhī wéi wén jǐn rù shuǐ ér bù rú qí zhì qīng ruǎn róu huá yǐ zhī tóu huǒ zé jīng sù bù liǎo

这句话大意是:以霜雪覆之,然后作茧,长一尺,其色五彩,织为文锦,入水而不濡,其质轻软柔滑,以之投火,则经宿不燎。

táng yáo zhī shì hǎi rén xiàn zhī

这句话大意是:唐尧之世海人献之。

yòu yuē shǐ huáng hǎo shén xiān zhī shì qiú tiān xià yì shù

这句话大意是:又曰:始皇好神仙之事,求天下异术。

yǒu wǎn qú zhī mín chéng lǐ zhōu fàn hēi shuǐ ér zhì wū yōng bù

这句话大意是:有宛渠之民,乘蠡舟,泛黑水,而至于雍部。

shǐ huáng yǔ zhī yǔ jí tiān chū kāi zhī shí liǎo rú qīn jiàn

这句话大意是:始皇与之语及天初开之时,了如亲见。

shǐ huáng wèn yuē wén zǐ míng wū jiàn yuǎn yuàn wén qí shù

这句话大意是:始皇问曰:"闻子明于见远,愿闻其术。

duì yuē chén zhī guó qù xián chí rì méi zhī suǒ jiǔ wàn lǐ yān rì yuè zhī suǒ bù zhào

现代白话:"对曰:"臣之国,去咸池日没之所九万里呢,日月之所不照。

yǐ wàn suì wèi yè qí zhòu zé tiān huò rán zhōng kāi kuò shù bǎi zhàng wàn suì hái hé zé wèi yī rì yě

这句话大意是:以万岁为夜,其昼则天豁然中开,阔数百丈,万岁还合,则为一日也。

jí qí wèi yè zuó rán shí yǐ dài rì guāng

这句话大意是:及其为夜,琢燃石以代日光。

cǐ shí chū wū rán shān qí tǔ shí jiē zì guāng míng zuān zhǎn jiē huǒ chū dà rú lì zé huī yào yī shì

这句话大意是:此石出于然山,其土石皆自光明,钻斩皆火出,大如栗,则辉曜一室。

xī yán dì shí huǒ shí guó rén xiàn cǐ shí yě

这句话大意是:昔炎帝时火食国人献此石也。

yòu yuē shēn mí guó qù dōu wàn lǐ yǒu suì míng guó bù shí sì shí zhòu yè

这句话大意是:又曰:申弥国去都万里,有燧明国不识四时昼夜。

qí rén bù sǐ yàn shì ér shēng tiān

这句话大意是:其人不死,厌世而升天。

guó yǒu huǒ shù míng suì mù qū pán wàn zhàng yún wù chū wū zhōng jiān zhé zhī xiāng zuān zé huǒ chū yǐ

现代白话:国有火树,名燧木,屈盘万丈,云雾出于中间,折枝相钻,则火出了。

hòu shì shèng rén biàn xīng sāo zhī wèi yóu rì yuè zhī wài yǐ shí jiù wàn wù nǎi zhì nán chuí mù cǐ shù biǎo yǒu niǎo ruò xiāo yǐ kǒu zhuó shù càn rán huǒ chū

这句话大意是:后世圣人,变腥臊之味,游日月之外,以食救万物,乃至南垂,目此树表,有鸟若鸮,以口啄树,粲然火出。

shèng rén gǎn yān yīn qǔ xiǎo zhī yǐ zuàn huǒ hào suì rén shì zài páo xī zhī qián zé huǒ shí qǐ hu cí yǐ

现代白话:圣人感呢,因取小枝以钻火,号燧人氏,在庖羲之前,则火食起乎兹了。

yòu yuē zhì jì zì jūn zhēn sàng qīn jìn lǐ

这句话大意是:又曰:郅寄字君珍,丧亲尽礼。

qù mù yī bǎi lǐ měi yè xíng cháng yǒu niǎo xián huǒ yǐ jiā zhī

这句话大意是:去墓一百里,每夜行,常有鸟衔火以夹之。

liù tāo yuē jūn bù jǔ huǒ jiāng yì bù shí

这句话大意是:《六韬》曰:军不举火,将亦不食。

zhuāng zi yuē mù yǔ mù xiāng mó zé rán jīn yǔ huǒ xiāng shǒu zé liú

这句话大意是:《庄子》曰:木与木相摩则燃,金与火相守则流。

yīn yáng cuò xíng zé tiān de dà hài wū shì hu yǒu léi yǒu tíng

这句话大意是:阴阳错行,则天地大骇,于是乎有雷有霆。

shuǐ zhōng yǒu huǒ nǎi fén dà huái

这句话大意是:水中有火,乃焚大槐。

yòu yuē lì hài xiāng mó shēng huǒ shén duō nèi rè yě

这句话大意是:又曰:利害相摩,生火甚多,(内热也。

zhòng rén fén hé

这句话大意是:)众人焚和。

zhòng rén yí lì zé hé ruò lì hài cún huái zé qí hé fén yǐ

现代白话:(众人遗利则和,若利害存怀,则其和焚了。

yòu yuē zēng zǐ jū wèi yùn páo wú biǎo sān rì bù jǔ huǒ shí nián bù zhì yī

这句话大意是:又曰:曾子居卫,缊袍无表,三日不举火,十年不制衣。

yòu yuē kǒng zǐ qióng wū chén cài zhī jiān qī rì bù huǒ shí

这句话大意是:又曰:孔子穷于陈、蔡之间,七日不火食。

yòu yuē zhǐ qióng yú wéi xīn huǒ chuán qióng jǐn yě

这句话大意是:又曰:指穷于为薪,火传,(穷,尽也。

wéi xīn yóu qián xīn yě

这句话大意是:为薪,犹前薪也。

qián xīn yǐ zhǐ zhǐ jìn qián xīn gù huǒ chuán ér bù miè

这句话大意是:前薪以指,指尽前薪,故火传而不灭。

bù zhī qí jǐn yě

这句话大意是:)不知其尽也。

qián huǒ fēi hòu huǒ gù wéi xīn ér huǒ chuán huǒ chuán ér mìng xù yóu fu yǎng de qí jí yě shì qǐ zhī qí jǐn ér gēng shēng zāi

现代白话:(前火非后火,故为薪而火传,火传而命续,由夫养得其极也,世岂知其尽而更生啊?

yòu yuē yǐ huǒ jiù huǒ yǐ shuǐ jiù shuǐ míng zhī yuē yì duō

这句话大意是:又曰:以火救火,以水救水,名之曰益多。

shì bù néng jiù nǎi gèng zú yǐ chéng bǐ zhī wēi

这句话大意是:(适不能救,乃更足以成彼之威。

yòu yuē shān mù zì kòu yě gāo huǒ zì jiān yě

这句话大意是:又曰:山木自寇也,膏火自煎也。

yòu yuē mǎ xuè wèi lín rén xuè wèi yě huǒ

这句话大意是:又曰:马血为磷,人血为野火。

yòu yuē yáo ràng tiān xià wū xǔ yóu

这句话大意是:又曰:尧让天下于许由。

xǔ yóu yuē rì yuè chū yǐ ér jué huǒ bù xī qí wū guāng yě bù yì nán hu

现代白话:许由曰:"日月出了,而爝火不息,其于光也,不是也很难吗!

liè zǐ yuē zhào xiāng zi lǜ tú shí wàn shòu wū zhōng shān jí rèng yīn réng

这句话大意是:《列子》曰:赵襄子率徒十万,狩于中山,籍芿(音仍。

fán lín shàn hè bǎi lǐ

这句话大意是:)燔林,扇赫百里。

yǒu yī rén cóng shí bì zhōng chū cóng jìn shàng xià zhòng wèi guǐ wù

这句话大意是:有一人从石壁中出,从烬上下,众谓鬼物。

huǒ guò xú xíng ér chū ruò wú suǒ jīng shè

这句话大意是:火过徐行而出,若无所经涉。

xiāng zi guài ér liú zhī xú ér chá zhī xíng sè qī qiào rén yě

这句话大意是:襄子怪而留之,徐而察之:形色七窍,人也;。

qì xī yīn shēng rén yě

这句话大意是:气息音声,人也。

wèn xī dào ér rù huǒ qí rén yuē xī wù ér wèi shí

这句话大意是:问奚道而入火,其人曰:"奚物而谓石?

xī wù ér wèi huǒ

这句话大意是:奚物而谓火?

xiāng zǐ yuē xiàng zhī lái suǒ chū zhě shí yě

现代白话:"襄孔子说:"向之来所出者,石也;。

ér xiàng zhī suǒ shè zhě huǒ yě

这句话大意是:而向之所涉者,火也。

qí rén yuē bù zhī yě

这句话大意是:"其人曰:"不知也。

guǎn zǐ yuē huáng dì zuò zuàn suì chū huǒ yǐ shú hūn sào

这句话大意是:《管子》曰:黄帝作钻燧出火,以熟荤臊。

hán zǐ yuē lǔ shāo jī zé tiān běi fēng huǒ nán yǐ

这句话大意是:《韩子》曰:鲁烧积泽,天北风,火南倚。

kǒng shāo guó āi gōng jù zì jiāng zhòng qù ér jiù huǒ

这句话大意是:恐烧国,哀公惧,自将众趣而救火。

zuǒ yòu wú rén jǐn zhú shòu ér bù jiù huǒ

这句话大意是:左右无人,尽逐兽而不救火。

nǎi zhào wèn zhòng ní zhòng ní yuē fu zhú shòu zhě lè ér wú fá

这句话大意是:乃召问仲尼,仲尼曰:"夫逐兽者乐而无罚;。

jiù huǒ zhě kǔ ér wú shǎng cǐ huǒ suǒ yǐ bù jiù yě

这句话大意是:救火者苦而无赏,此火所以不救也。

shì jí bù jí yǐ fá jiù huǒ zhě jǐn shǎng zhī zé jǔ guó bù zú yǐ shǎng wū mín qǐng tú xíng fá

这句话大意是:事急不及以罚,救火者尽赏之,则举国不足以赏,于民请徒行罚。

nǎi xià lìng yuē bù jiù huǒ zhě bǐ jiàng běi zhī zuì

这句话大意是:"乃下令曰:"不救火者,比降北之罪。

lìng xià wèi biàn huǒ yǐ miè yǐ

现代白话:"令下未遍,火已灭了。

huái nán zǐ yuē huǒ shàng xún shuǐ xià liú

这句话大意是:《淮南子》曰:火上寻,水下流。

yòu yuē nán fāng huǒ yě

这句话大意是:又曰:南方,火也。

qí dì zhù róng qí zuǒ zhū míng zhí héng ér zhì xià

这句话大意是:其帝祝融,其佐朱明,执衡而治夏。

qí shén wèi yíng huò qí shòu wèi zhū niǎo qí yīn zhēng qí rì bǐng dīng

这句话大意是:其神为荧惑,其兽为朱鸟,其音征,其日丙丁。

yòu yuē shí yī yuè shuǐ zhèng ér yīn shèng yáng

这句话大意是:又曰:十一月水正而阴胜阳。

yáng qì wèi huǒ yīn qì wèi shuǐ

这句话大意是:阳气为火,阴气为水。

shuǐ shèng gù xià zhì shī tōng hé fǎn

这句话大意是:水胜故夏至湿,(通合反。

huǒ shèng gù dōng zhì zào

这句话大意是:)火胜故冬至燥。

zào gù tàn qīng shī gù tàn zhòng

这句话大意是:燥故炭轻,湿故炭重。

yòu yuē liàn tǔ shēng mù liàn zhì yě

这句话大意是:又曰:练土生木,(练,治也。

liàn mù shēng huǒ liàn huǒ shēng yún yún jīn qì yě

这句话大意是:)练木生火,练火生云,(云,金气也。

liàn yún shēng shuǐ liàn shuǐ shēng tǔ

这句话大意是:)练云生水,练水生土。

yòu yuē fu huǒ hàn zé shuǐ miè zhī jīn jiān zé huǒ xiāo zhī

这句话大意是:又曰:夫火熯则水灭之,金坚则火消之。

yòu yuē shī huǒ ér yù yǔ shī huǒ zé bù xìng yù yǔ zé xìng yě gù huò zhōng yǒu fú yě

这句话大意是:又曰:失火而遇雨,失火则不幸,遇雨则幸也,故祸中有福也。

yòu yuē gǎo zhú yǒu huǒ fú zuān bù nán biāo

这句话大意是:又曰:槁竹有火,弗钻不{难灬};。

tǔ zhōng yǒu shuǐ fú jué wú quán

这句话大意是:土中有水,弗掘无泉。

jué yóu qióng yě

这句话大意是:(掘犹穷也。

nán biāo yīn rán

这句话大意是:{难灬}音然。

yòu yuē bèi suō ér jiù huǒ huǐ dú ér zhǐ shuǐ nǎi yù yì duō

这句话大意是:又曰:被蓑而救火,毁渎而止水,乃愈益多。

yòu yuē chù huǒ jǐng zhōng cāo diào shàng shān jiē fǔ rù yuān yù de suǒ qiú nán yě

这句话大意是:又曰:畜火井中,操钓上山,揭斧入渊,欲得所求,难也。

yòu yuē zèng de huǒ ér yè shuǐ zhōng yǒu huǒ huǒ zhōng yǒu shuǐ

这句话大意是:又曰:甑得火而液,水中有火,火中有水。

jí léi pò shí yīn yáng xiāng báo zì rán zhī shì

这句话大意是:疾雷破石,阴阳相薄,自然之势。

yòu yuē fu jiù huǒ zhě jí shuǐ ér qū zhī huò yǐ wèng líng huò yǐ pén yú qí fāng yuán ruì tuǒ chì guǒ fǎn

这句话大意是:又曰:夫救火者汲水而趋之,或以瓮瓴,或以盆盂,其方圆锐椭(敕果反。

bù tóng shèng shuǐ gè yì qí wū miè huǒ jūn yě

这句话大意是:)不同,盛水各异,其于灭火均也。

yòu yuē shùn fēng cóng huǒ zǐ zhī yǔ xiāo ài jù sǐ

这句话大意是:又曰:顺风从火,紫芝与萧艾俱死。

xiāo hāo yě

这句话大意是:(萧,蒿也。

yòu yuē jīn rén fàng shāo huò cāo huǒ wǎng yì zhī huò yǔ zhě

这句话大意是:又曰:今人放烧,或操火往益之,或雨者。

jiē wèi yǒu gōng ér xiāng qù yì yuǎn yǐ

现代白话:皆未有功,而相去亦远了。

yòu yuē shèng wáng zhī yǎng mín yě fēi qiú yòng zhī yě xìng bù néng yǐ

这句话大意是:又曰:圣王之养民也,非求用之也,性不能已。

ruò huǒ zhī zì rè shuǐ zhī zì hán fu yǒu hé xiū yān

现代白话:若火之自热,水之自寒,夫有何修呢?

jí shì qí lì lài qí gōng zhě ruò jiù huǒ zhōu zhōng

这句话大意是:及恃其力、赖其功者,若救火舟中。

yán zhōu zhōng zhī rén tóng xīn jiù huǒ qí yòng wèi yì

这句话大意是:(言舟中之人同心救火,其用为易。

yòu yuē fu kuáng zhě zhī bù néng bì shuǐ huǒ zhī nán ér yuè gōu dú zhī xiǎn zhě qǐ wú xíng shén qì zhì zāi

现代白话:又曰:夫狂者之不能避水火之难而越沟渎之险者,岂无形神气志啊?

rán ér yòng zhī yì yě

这句话大意是:然而用之异也。

yú rén yì yě

这句话大意是:(与人异也。

yòu yuē fu hán zhī yǔ nuǎn xiāng fǎn dà hán dì chè shuǐ níng huǒ fú wèi shuāi qí shǔ

这句话大意是:又曰:夫寒之与暖相反,大寒地坼水凝,火弗为衰其暑;。

dà rè lì shí liú jīn huǒ fú wèi yì qí liè hán shǔ zhī biàn wú sǔn yì wū jǐ zhì yǒu zhī yě

这句话大意是:大热砾石流金,火弗为益其烈,寒暑之变,无损益于己,质有之也。

yòu yuē wèi cháng zhuó yě ér bù gǎn wò huǒ zhě jiàn qí yǒu suǒ shāo yě

这句话大意是:又曰:未尝灼也,而不敢握火者,见其有所烧也;。

wèi cháng shāng yě ér bù gǎn zhuó rèn zhě jiàn qí yǒu suǒ hài yě

这句话大意是:未尝伤也,而不敢擢刃者,见其有所害也。

yòu yuē lǎo huái shēng huǒ jiǔ xuè wèi lín rén fú guài yě

这句话大意是:又曰:老槐生火,久血为磷,人弗怪也。

xuè jīng zài yě bào lù bǎi rì zé wèi lín yáo wàng ruò yě huǒ yě

这句话大意是:(血精在也,暴露百日则为磷,遥望若野火也。

yòu yuē yán dì jì huǒ sǐ ér wèi zào

这句话大意是:又曰:炎帝纪火,死而为灶。

yán dì shén nóng yǐ huǒ dì wàng tiān xià sǐ tuō sì wū zào shén

这句话大意是:(炎帝,神农,以火帝王天下,死托祀于灶神。

bào pǔ zǐ yuē àn hé luò zhī wén jiē yún shuǐ huǒ zhě yīn yáng zhī yú qì yě

这句话大意是:《抱朴子》曰:案河洛之文,皆云水火者,阴阳之馀气也。

fu yán qì zé qí bù néng shēng rì yuè kě zhī yě

这句话大意是:夫言气,则其不能生日月可知也。

ruò shuǐ huǒ shì rì yuè suǒ shēng yì hé bì jǐn rú rì yuè zhī fāng yuán hu

这句话大意是:若水火是日月所生,亦何必尽如日月之方圆吗?

jīn huǒ chū wū yáng suì ér huǒ bù yuán yě shuǐ chū wū fāng zhū ér shuǐ bù fāng yě

这句话大意是:今火出于阳燧而火不圆也,水出于方诸而水不方也。

yòu yáng suì kě yǐ qǔ huǒ wū rì ér wú qǔ rì wū huǒ zhī lǐ zé rì jīng zhī shēng huǒ míng yǐ

现代白话:又阳燧能够取火于日而无取日于火之理,则日精之生火明了;。

fāng zhū kě yǐ qǔ shuǐ wū yuè ér wú qǔ yuè wū shuǐ zhī dào zé yuè jīng zhī shēng shuǐ kě zhī yǐ

现代白话:方诸能够取水于月而无取月于水之道,则月精之生水可知了。

yòu yuē nán hǎi zhī zhōng xiāo qiū zhī shàng yǒu zì shēng zhī huǒ huǒ cháng yǐ chūn qǐ ér qiū miè

这句话大意是:又曰:南海之中,萧丘之上,有自生之火,火常以春起而秋灭。

qiū fāng qiān lǐ dāng huǒ qǐ zhī shí mǎn cǐ qiū shàng chún shēng yī zhǒng mù huǒ qǐ zhèng zhe cǐ mù

这句话大意是:丘方千里,当火起之时,满此丘上,纯生一种木,火起正著此木。

mù suī wèi huǒ suǒ zhe dàn xiǎo jiāo hēi

这句话大意是:木虽为火,所著但小焦黑。

rén huò dé yǐ wéi xīn zhě huǒ zhe rú cháng xīn dàn bù chéng tàn

这句话大意是:人或得以为薪者,火著如常薪,但不成炭。

chuī shú zé guàn miè zhī hòu fù gèng yòng rú cǐ wú qióng

这句话大意是:炊熟则灌灭之,后复更用,如此无穷。

yòu yí rén qǔ mù huá jī yǐ wéi huǒ huàn bù mù pí yì bō yǐ huī zhǔ wèi bù dàn bù jí huá xì hǎo ěr

这句话大意是:又夷人取木华,绩以为火浣布,木皮亦剥以灰煮为布,但不及华细好耳。

bái shǔ dà zhě chóng shù jīn máo cháng sān cùn jū kōng mù zhōng qí máo yì kě jī wèi bù

这句话大意是:白鼠大者重数斤,毛长三寸,居空木中,其毛亦可绩为布。

gù huǒ huàn bù yǒu sān zhǒng yān

现代白话:故火浣布有三种呢。

yòu yuē àn fēi huǒ jī shuǐ fēi yú shǔ rán àn jié zé huǒ miè shuǐ hé zé yú sǐ

这句话大意是:又曰:暗非火积,水非鱼属,然暗竭则火灭,水涸则鱼死。

fá mù ér jì shēng sǐ shān cǎo ér tù sī wèi

这句话大意是:伐木而寄生死,芟草而菟丝萎。

yòu yuē lì xià rì fú liù rén liù guǐ zhī fú huò fú fēi shuāng zhī sàn zé bù rè

这句话大意是:又曰:立夏日,服六壬六癸之符,或服飞霜之散,则不热。

yòu bǎi zǐ wáng zhòng dōu cǐ èr rén yī zhī yǐ chóng qiú pù zhī wū xià rì zhī zhōng zhōu yǐ shí lú zhī huǒ kǒu bù chēng rè shēn bù liú hàn gài yòng cǐ fāng yě

这句话大意是:幼伯子、王仲都,此二人衣之以重裘,曝之于夏日之中,周以十炉之火,口不称热,身不流汗,盖用此方也。

fu zi yuē guǎn níng zhī liáo dōng ér guī hǎi zhōng yù bào fēng yú chuán jiē pò wéi níng chuán zì ruò

这句话大意是:《傅子》曰:管宁之辽东而归,海中遇暴风,馀船皆破,惟宁船自若。

yè huì chuán rén jǐn huò mò zhī pō suǒ

这句话大意是:夜晦,船人尽惑,莫知泊所。

hū wàng jiàn huǒ guāng qù zhī de dǎo yī wú jū rén yòu wú huǒ jìn xíng rén xián yì yān yǐ wéi shén guāng zhī yòu

现代白话:忽望见火光,趣之,得岛,一无居人,又无火烬,行人咸异呢,以为神光之祐。

huáng fǔ mì yuē jī shàn zhī yīng yě

这句话大意是:皇甫谧曰:"积善之应也。

shī zi yuē suì rén shàng guān xīng chén xià chá wǔ mù yǐ wéi huǒ yě

这句话大意是:《尸子》曰:燧人上观星辰,下察五木,以为火也。

yīn fú jīng yuē huǒ shēng wū mù huò fā bì kè

这句话大意是:《阴符经》曰:火生于木,祸发必克。

sūn zǐ bīng fǎ yuē fán huǒ gōng yǒu wǔ yī yuē huǒ rén èr yuē huǒ jī sān yuē huǒ zī sì yuē huǒ kù wǔ yuē huǒ suì

这句话大意是:《孙子兵法》曰:凡火攻有五:一曰火人,二曰火积,三曰火辎,四曰火库,五曰火燧。

lǚ shì chūn qiū yuē qí huán gōng shǐ rén gào lǔ yuē guǎn yí wú guǎ rén zhī chóu yě yuàn shēng de zhī

现代白话:《吕氏春秋》曰:齐桓公使人告鲁曰:"管夷我,寡人之仇也,愿生得之。

lǔ jūn xǔ nuò nǎi shǐ zhuǎn qí quán jiāo qí mù zhì zhī xiá zhōng

这句话大意是:"鲁君许诺,乃使转其拳,胶其目,置之匣中。

zhì qí jìng huán gōng shǐ yǐ cháo chē yíng zhī fú yǐ guàn huǒ

这句话大意是:至齐境,桓公使以朝车迎之,祓以爟火。

guàn huǒ suǒ yǐ fú chú bù xiáng yě

这句话大意是:(爟火,所以祓除不祥也。

guàn dú yuē guàn

这句话大意是:爟,读曰灌。

yòu yuē yàn què chù yī wū zhī xià zì yǐ wéi ān

这句话大意是:又曰:燕雀处一屋之下,自以为安。

zào tū jué huǒ dòng yǔ jiāng fén yàn què bù zhī huò jiāng zhì yǐ

现代白话:灶突决火,栋宇将焚,燕雀不知祸将至了。

yòu yuē yī yǐn shuō tāng wǔ wèi jiǔ fèi jiǔ biàn huǒ wèi zhī jì

这句话大意是:又曰:伊尹说汤五味,九沸九变,火为之纪。

bó wù zhì yuē suì rén zuàn mù ér zào huǒ

这句话大意是:《博物志》曰:燧人钻木而造火。

yòu yuē lín qióng yǒu huǒ bìng yī suǒ zòng guǎng wǔ chǐ shēn èr sān zhàng zài xiàn nán bǎi lǐ

这句话大意是:又曰:临邛有火并一所,纵广五尺,深二三丈,在县南百里。

xī rén yǐ zhú mù tóu zhī yǐ qǔ huǒ

这句话大意是:昔人以竹木投之以取火。

zhū gě chéng xiàng wǎng guān shì hòu huǒ zhuǎn shèng

这句话大意是:诸葛丞相往观视后,火转盛。

yǐ pén zhe jǐng shàng zhǔ yán de yán

这句话大意是:以盆著井上,煮盐得盐。

hòu rén yǐ jiā zhú huǒ tóu jǐng zhōng huǒ jí miè qì jīn bù fù rán yě

这句话大意是:后人以家烛火投井中,火即灭,迄今不复然也。

yòu yuē lín qióng yǒu huǒ jǐng shēn liù shí yú zhàng huǒ guāng shàng chū

这句话大意是:又曰:临邛有火井,深六十馀丈,火光上出。

rén yǐ tǒng shèng huǒ xíng bǎi yú lǐ yóu kě rán yě

这句话大意是:人以筒盛火,行百馀里,犹可燃也。

shǔ wáng běn jì yì tóng

这句话大意是:(《蜀王本纪》亦同。

yòu yuē wèi míng dì shì hé dōng yǒu jiāo guāng zhě luǒ ér bù yī chù huǒ bù jiāo chù hán bù dòng

这句话大意是:又曰:魏明帝世,河东有焦光者,裸而不衣,处火不焦,处寒不冻。

yòu yuē jī yóu wàn dàn zé zì rán shēng huǒ

这句话大意是:又曰:积油万石,则自然生火。

jìn tài shǐ zhōng wǔ kù huǒ jī yóu suǒ zhì

这句话大意是:晋泰始中,武库火,积油所致。

nán yuè zhì yuē guǎng zhōu yǒu dà shù kě yǐ yù huǒ shān běi wèi zhī shèn huǒ duō zhǒng wū shàng yǐ fáng huǒ

现代白话:《南越志》曰:广州有大树,能够御火,山北谓之慎火,多种屋上以防火。

nā mó shuāng xuě gù chéng shù yě

这句话大意是:南无霜雪,故成树也。

fēng sú tōng yuē chéng mén shī huǒ yāng jí chí yú

这句话大意是:《风俗通》曰:城门失火,殃及池鱼。

àn bǎi jiā shū sòng chéng mén shī huǒ jí qǔ chí zhōng shuǐ yǐ wò zhī yú xī lù jiàn dàn jiù qǔ zhī

这句话大意是:案百家书:宋城门失火,汲取池中水以沃之,鱼悉露见,但就取之。

shuō yún sī mén wèi xìng chí míng yú chéng mén huǒ dūn zhī shāo sǐ gù yún rán ěr

这句话大意是:(说云:司门尉姓池,名鱼,城门火,敦之,烧死,故云然耳。

yòu yuē zāng zhòng yīng jiā yù chuī ér shī fǔ huǒ cóng qiè zhōng qǐ yī fú jǐn shāo ér qiè bù sǔn

这句话大意是:又曰:臧仲英家欲炊而失釜,火从箧中起,衣服尽烧而箧不损。

shān hǎi jīng yuē fú yú zhī shān qí niǎo míng hūn niǎo yīn mín

这句话大意是:《山海经》曰:符愚之山,其鸟名〈昏鸟〉,(音旻。

qí zhuàng rú cuì ér chì huì cuì shì yàn ér gàn sè

这句话大意是:)其状如翠而赤喙,(翠似燕而绀色。

kě yǐ wèi huǒ

现代白话:)能够卫火。

chù zhī bì zāi

这句话大意是:(畜之避灾。

yòu yuē cuì shān zhī shàng qí niǎo duō lěi yīn lěi

这句话大意是:又曰:翠山之上,其鸟多鸓,(音垒。

qí zhuàng rú que chì hēi ér liǎng shǒu kě yǐ wèi huǒ

现代白话:)其状如鹊,赤黑而两首,能够卫火。

yòu yuē yān zī zhī shān shàng duō dān mù qí yè rú gǔ qí shí rú guā chì fú ér hēi lǐ shí zhī kě yǐ wèi huǒ

现代白话:又曰:崦嵫之山,上多丹木,其叶如谷,其实如瓜,赤符而黑理,食之能够卫火。

yòu yuē dài shān zhī shàng yǒu shòu yān qí zhuàng rú mǎ ér yī jiǎo qí míng yuē yuè guàn yīn huan

现代白话:又曰:带山之上有兽呢,其状如马而一角,其名曰〈月雚〉(音欢。

shū kě yǐ wèi huǒ

现代白话:)疏,能够卫火。

yòu yuē lìng qiū zhī shān wú cǎo mù qí shàng duō huǒ

这句话大意是:又曰:令丘之山,无草木,其上多火。

yòu yuē jū yīn jū

这句话大意是:又曰:崌(音居。

shān zhī shàng yǒu niǎo yān qí zhuàng rú xiāo ér chì shēn bái shǒu míng yuē qiè zhī kě yǐ wèi huǒ

现代白话:)山之上有鸟呢,其状如鸮而赤身白首,名曰窃脂,能够卫火。

yòu yuē xī hǎi zhī nán liú shā zhī bīn chì shuǐ hòu hēi shuǐ qián yǒu shān míng yuē kūn lún zhī qiū qí wài yǒu yán huǒ zhī shān tóu wù jí rán

这句话大意是:又曰:西海之南,流沙之滨,赤水后,黑水前,有山名曰昆仑之丘,其外有炎火之山,投物即然。

jīn fú nán dōng wàn lǐ yǒu qí pú guó dōng fù wǔ qiān lǐ yǒu huǒ shān guó qí suī lín yǔ huǒ cháng rán

这句话大意是:(今扶南东万里有耆蒲国,东复五千里有火山国,其虽霖雨,火常燃。

huǒ zhōng yǒu bái shǔ cháng chū shān biān qiú shí rén

这句话大意是:火中有白鼠,常出山边求食人。

bǔ zhī yǐ máo zuò bù

这句话大意是:捕之,以毛作布。

ér jīn zhī huǒ huàn bù cǐ lèi yě

这句话大意是:而今之火浣布,此类也。

yòu yuē yàn huǒ guó rén shòu shēn hēi sè huǒ chū qí kǒu zhōng

这句话大意是:又曰:厌火国人兽身黑色,火出其口中。

yán néng tǔ huǒ

这句话大意是:(言能吐火。

shén yì jīng yuē nán huāng wài yǒu huǒ shān yān zhǎng sì shí lǐ guǎng sì wǔ lǐ qí zhōng shēng mù zhòu yè huǒ rán de bào fēng yǔ huǒ bù miè huǒ zhōng yǒu shǔ zhòng bǎi jīn máo zhǎng qī chǐ yú xì rú sī kě yǐ zuò bù

现代白话:《神异经》曰:南荒外有火山呢,长四十里,广四五里,其中生木,昼夜火燃,得暴风雨,火不灭,火中有鼠,重百斤,毛长七尺馀,细如丝,能够作布。

xīn lùn yuē hàn yuán dì guǎng qiú fāng shù zhī shì

这句话大意是:《新论》曰:汉元帝广求方术之士。

hàn zhōng dào rén wáng zhòng dōu yún dàn néng rěn hán shǔ ěr

这句话大意是:汉中道人王仲都云:"但能忍寒暑耳。

yǐ lóng dōng dān yī wū shàng lín kūn míng chí shàng wú biàn sè

这句话大意是:"以隆冬单衣于上林昆明池上,无变色;。

zhì xià dà shǔ shǐ bào zuò huán yǐ shí lú huǒ bù hàn chū

这句话大意是:至夏大暑,使暴坐,环以十炉火,不汗出。

sān fǔ huáng tú yuē qín shǐ huáng zàng lí shān liù nián zhī jiān wèi xiàng jí suǒ fā

这句话大意是:《三辅黄图》曰:秦始皇葬骊山,六年之间,为项籍所发。

fàng yáng r zhuì yáng zhǒng zhōng rán huǒ qiú yáng shāo qí guǒ cáng

这句话大意是:放羊儿坠羊冢中,然火求羊,烧其椁藏。

wèi wǔ dì míng fá lìng yuē wén tài yuán shàng dǎng xī hé yàn mén dōng zhì zhī hòu bǎi wǔ rì jiē jué huǒ hán shí yún wéi jiè zǐ tuī

这句话大意是:魏武帝《明罚令》曰:闻太原、上党、西河、雁门,冬至之后百五日皆绝火寒食,云为介子推。

zǐ xū chén jiāng wú rén wèi yǒu jué shuǐ zhī shì zhì wū zǐ tuī dú wèi hán shí qǐ bù piān hu

这句话大意是:子胥沉江,吴人未有绝水之事,至于子推,独为寒食,岂不偏吗?

hé tú tǐng zuǒ fǔ yuē fú xī chán wū bó niú cuò mù zuò huǒ

这句话大意是:《河图挺佐辅》曰:伏羲禅于伯牛,错木作火。

chūn qiū qián tán ba yuē huǒ cóng jǐng chū yǒu xián shì cóng mín jiān qǐ

这句话大意是:《春秋潜潭巴》曰:火从井出,有贤士从民间起。

sòng jūn zhù yuē huǒ míng xián zhě xiàng xián zhě qū yuān cóng jǐng chū

这句话大意是:(宋均注曰:火明,贤者,象贤者屈渊从井出。

lǐ hán wén jiā yuē suì rén shǐ zuàn mù qǔ huǒ pào shēng wèi shú lìng rén wú fù jí suì tiān zhī yì gù wèi suì rén yě

这句话大意是:《礼含文嘉》曰:燧人始钻木取火,炮生为熟,令人无腹疾,遂天之意,故为燧人也。

lù jǐng diǎn yǔ yuē chōng fēng zhī cuī kū zhī liè huǒ zhī yán hán cǎo wǔ wáng fá zhòu shì rán yě

这句话大意是:陆景《典语》曰:冲风之摧枯枝,烈火之炎寒草,武王伐纣,势然也。

gǔ jīn zhù yuē xuān dì dì jié yuán nián shàng jùn shā zhōng yè zhōng yǒu huǒ rú sù chū bù rè

这句话大意是:《古今注》曰:宣帝地节元年,上郡沙中夜中有火如粟出,不热。

yòu yuē yáng suì yǐ tóng wèi zhī xíng rú jìng xiàng rì zé huǒ shēng yǐ ài zhù chéng zhī de huǒ yě

这句话大意是:又曰:阳燧,以铜为之,形如镜,向日则火生,以艾炷承之得火也。

suǒ yǔ yuē zhì bó jì bài jiāng chū zǒu mèng huǒ jiàn wū xī fāng

这句话大意是:《琐语》曰:智伯既败,将出走,梦火见于西方。

jí fū chū bēn qín yòu mèng jiàn wū nán fāng suì bēn chu yě

这句话大意是:及夫出奔秦,又梦见于南方,遂奔楚也。

zhāng héng líng xiàn yuē rì pǐ huǒ yuè pǐ shuǐ huǒ zé wài guāng shuǐ zé hán yǐng

这句话大意是:张衡《灵宪》曰:日匹火,月匹水,火则外光,水则含影。

hé tú biàn guāng piān yuē yáng jīng sàn ér fēn bù wèi huǒ

这句话大意是:《河图·汴光篇》曰:阳精散而分布为火。

kuò dì tú yuē shén qiū yǒu huǒ xué guāng zhào qiān lǐ

这句话大意是:《括地图》曰:神丘有火穴,光照千里。

xiào lín yuē mǒu jiá yè bào jí mén rén zuàn huǒ qí yè yīn àn wèi de huǒ cuī zhī jí

这句话大意是:《笑林》曰:某甲夜暴疾,门人钻火,其夜阴暗,未得火,催之急。

mén rén fèn rán yuē jūn zé rén yì dà wú dào lǐ jīn àn rú qī hé yǐ bù bǎ huǒ zhào wǒ dāng de mì zuàn huǒ jù

现代白话:门人忿然曰:"君责人亦大无道理,今暗如漆,凭什么不把火照我,当得觅钻火具。

pān ní zhēn yuē fu shuǐ huǒ zhě suǒ yǐ zuǒ lǐ tiān dì qīng chéng dà huà yě

这句话大意是:潘尼《箴》曰:夫水火者,所以佐理天地,清成大化也。

zài tiān zé rì yuè lì yān zài dì zé shuǐ huǒ cún yān

现代白话:在天则日月丽呢,在地则水火存呢。

✦ You read 火部·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.