隋书 · 魏征 · Chapter 47 of 85

列传·卷十二

PinyinModern Translation
Size

wéi shì kāng dì guāng yì chōng cóng fù dì shòu

这句话大意是:韦世康(弟洸 艺 冲 从父弟寿)。

wéi shì kāng jīng zhào dù líng rén yě shì wèi guān yòu zhe xìng

这句话大意是:韦世康,京兆杜陵人也,世为关右著姓。

zǔ xù wèi nán yōu zhōu cì shǐ

这句话大意是:祖旭,魏南幽州刺史。

fù xuàn yǐn jū bù shì wèi zhōu èr dài shí zhēng bù chū hào wèi xiāo yáo gōng

这句话大意是:父夐,隐居不 仕,魏、周二代,十征不出,号为逍遥公。

shì kāng yòu ér chén mǐn yǒu qì dù

这句话大意是:世康幼而沉敏,有器度。

nián shí suì zhōu pì zhǔ bù

这句话大意是:年十岁,州辟 主簿。

zài wèi ruò guàn wèi zhí qǐn fēng hàn ān xiàn gōng shàng zhōu wén dì nǚ xiāng lè gōng zhǔ shòu yí tóng sān sī

这句话大意是:在魏,弱冠为直寝,封汉安县公,尚周文帝女襄乐公主,授仪同三司。

hòu shì zhōu zì diǎn cí xià dài fū lì miǎn xiá èr zhōu cì shǐ

这句话大意是:后仕 周,自典祠下大夫历沔、硖二州刺史。

cóng wǔ dì píng qí shòu sī zhōu zǒng guǎn zhǎng shǐ

这句话大意是:从武帝平齐,授司州总管长史。

yú shí dōng xià chū dìng bǎi xìng wèi ān shì kāng suí fǔ zhī shì mín xū yuè

这句话大意是:于时东夏初 定,百姓未安,世康绥抚之,士民胥悦。

suì yú rù wèi mín bù zhōng dài fū jìn wèi shàng kāi fǔ zhuǎn sī huì zhōng dài fū

这句话大意是:岁馀,入为民部中大夫,进位上开府,转 司会中大夫。

wèi jiǒng zhī zuò luàn yě gāo zǔ yōu zhī wèi shì kāng yuē fén jiàng jiù shì zhōu qí fēn jiè yīn cǐ luàn jiē kǒng shēng yáo dòng

这句话大意是:尉迥之作乱也,高祖忧之,谓世康曰:“汾、绛旧是周、齐分界,因此乱阶, 恐生摇动。

jīn yǐ wěi gōng shàn wèi wú shǒu

现代白话:今以委公,善为我守。

yīn shòu jiàng zhōu cì shǐ yǐ yǎ wàng zhèn zhī hé jìng qīng sù

这句话大意是:”因授绛州刺史,以雅望镇之,阖境清肃。

shì kāng xìng tián sù hào gǔ bù yǐ de sàng gān huái

这句话大意是:世康 性恬素好古,不以得丧干怀。

zài zhōu cháng kǎi rán yǒu zhǐ zú zhī zhì yǔ zǐ dì shū yuē wú shēng yīn xù yú sù zhān yīng biàn qū chí bù yǐ sì jì yú zī

现代白话:在州尝慨然有止足之志,与子弟书曰:“我生因绪馀, 夙沾缨弁,驱驰不已,四纪于兹。

jí dēng gǔn mìng pín lì fāng yuè zhì chú sān huò xīn shèn sì zhī yǐ bù tān ér wèi bǎo chù gāo zhī ér mò rùn

这句话大意是:亟登衮命,频莅方岳,志除三惑,心慎四知,以 不贪而为宝,处膏脂而莫润。

rú sī zhī shì pō wéi shí xī

这句话大意是:如斯之事,颇为时悉。

jīn mào suī wèi jí zhuàng nián yǐ xiè shuāng zǎo wú qiū fēng xiān pú liǔ

这句话大意是:今耄虽未及,壮年已谢,霜早 梧楸,风先蒲柳。

yǎn àn gèng jù bú jiàn xì shū zú jí mí zēng fēi kě qū zǒu

这句话大意是:眼暗更剧,不见细书,足疾弥增,非可趋走。

lù qǐ xū duō fáng mǎn zé tuì nián bù dài mù yǒu jí biàn cí

这句话大意是:禄岂须多,防满则 退,年不待暮,有疾便辞。

kuàng niang chūn qiū yǐ gāo wēn qīng yi fèng chén hūn yǒu quē zuì zài wǒ gōng

这句话大意是:况娘春秋已高,温清宜奉,晨昏有阙,罪在我躬。

jīn shì mù shì wén bìng cóng róng yì wú yǔ shì chōng fù yīng yuǎn rèn zhì hù zhān wàng cǐ qíng mí qiè huán shān zhī bēi bèi shēn cháng liàn

现代白话:今世 穆、世文并从戎役,我与世冲复婴远任,陟岵瞻望,此情弥切,桓山之悲,倍深常 恋。

yì yù shàng wén qǐ zūn yǎng lǐ wèi fǎng rǔ děng gù qiǎn cǐ jí

现代白话:意欲上闻,乞遵养礼,未访你等,故遣此及。

xīng yán yuǎn mù gǎn yān nán shèng

这句话大意是:兴言远慕,感咽难胜。

zhū dì bào yǐ shì kǒng nán suì yú shì nǎi zhǐ

这句话大意是:”诸弟报 以事恐难遂,于是乃止。

zài rèn shù nián yǒu huì zhèng zòu kè lián zuì zhuó wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:在任数年,有惠政,奏课连最,擢为礼部尚书。

shì kāng guǎ shì yù bù mù guì shì wèi cháng yǐ wèi wàng qín wù

这句话大意是:世康寡嗜欲,不慕贵势,未尝 以位望矜物。

wén rén zhī shàn ruò jǐ yǒu zhī yì bù xiǎn rén guò jiù yǐ qiú míng yù

这句话大意是:闻人之善,若己有之,亦不显人过咎,以求名誉。

xún jìn jué shàng yōng jùn gōng jiā yì zhì èr qiān wǔ bǎi hù

这句话大意是:寻进爵上庸郡公, 加邑至二千五百户。

qí nián zhuǎn lì bù shàng shū yú guān rú gù

这句话大意是:其年转吏部尚书,馀官如故。

sì nián dīng mǔ yōu qù zhí

这句话大意是:四年,丁母忧去职。

wèi qī qǐ lìng shì shì

这句话大意是:未期,起令 视事。

shì kāng gù qǐng qǐ zhōng sī zhì shàng bù xǔ

这句话大意是:世康固请,乞终私制,上不许。

shì kāng zhī zài lì bù xuǎn yòng píng yǔn qǐng tuō bù xíng

这句话大意是:世康之在吏部,选用平允,请托不行。

kāi huáng qī nián jiāng shì jiāng nán yì zhòng fāng zhèn bài xiāng zhōu cì shǐ

这句话大意是:开皇 七年,将事江南,议重方镇,拜襄州刺史。

zuò shì miǎn

这句话大意是:坐事免。

wèi jǐ shòu ān zhōu zǒng guǎn xún qiān wèi xìn zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:未几,授安州总管,寻迁为信 州总管。

shí sān nián rù cháo fù bài lì bù shàng shū

这句话大意是:十三年,入朝,复拜吏部尚书。

qián hòu shí yú nián jiān duō suǒ jìn bá cháo tíng chēng wéi lián píng

这句话大意是:前后十余年间,多所进拔,朝廷称为廉平。

cháng yīn xiū xiá wèi zǐ dì yuē wú wén gōng suí shēn tuì gǔ rén cháng dào

现代白话:尝因休暇,谓子弟曰:“我闻功遂身退,古人常道。

jīn nián jiāng ěr shùn zhì zài xuán chē rǔ bèi yǐ wéi yún hé

现代白话:今年将耳顺,志在悬车,你辈 以为云何?

zi fú sì dá yuē dà rén zǎo shēn yù dé míng lì guān chéng yíng mǎn zhī chéng xiān zhé suǒ zhòng

这句话大意是:”子福嗣答曰:“大人澡身浴德,名立官成,盈满之诚,先哲所重。

yù zhuī zōng èr shū fú fèng zūn mìng

这句话大意是:欲 追踪二疏,伏奉尊命。

hòu yīn shì yàn shì kāng zài bài chén ràng yuē chén wú chǐ cù zhī gōng wèi yà tái xuàn

这句话大意是:”后因侍宴,世康再拜陈让曰:“臣无尺寸之功,位亚台铉。

jīn quǎn mǎ chǐ fén bù yì míng shí kǒng xiān cháo lù wú yǐ sè zé

这句话大意是:今犬马齿𣸣,不益明时,恐先朝露,无以塞责。

yuàn qǐ hái gǔ tuì bì xián néng

这句话大意是:愿乞骸骨,退避贤能。

shàng yuē zhèn sù yè shù jī qiú xián ruò kě jì yǔ gōng gòng zhì tiān xià yǐ zhì tài píng

这句话大意是:”上曰: “朕夙夜庶几,求贤若渴,冀与公共治天下,以致太平。

jīn zhī suǒ qǐng shēn guāi běn wàng zòng lìng jīn gǔ shuāi xiè yóu qū gōng wò zhì yī yú

这句话大意是:今之所请,深乖本望,纵 令筋骨衰谢,犹屈公卧治一隅。

yú shì chū bài jīng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:”于是出拜荆州总管。

shí tiān xià wéi zhì sì dà zǒng guǎn bìng yáng yì sān zhōu bìng qīn wáng lín tǒng wéi jīng zhōu wěi yú shì kāng shí lùn yǐ wéi měi

这句话大意是:时天下唯置四大总管,并、 扬、益三州,并亲王临统,唯荆州委于世康,时论以为美。

shì kāng wéi zhèng jiǎn jìng bǎi xìng ài yuè hé jìng wú sòng

这句话大意是:世康为政简静,百姓爱 悦,合境无讼。

shí qī nián zú yú zhōu shí nián liù shí qī

这句话大意是:十七年,卒于州,时年六十七。

shàng wén ér tòng xī zhī zèng fù shén hòu

这句话大意是:上闻而痛惜之,赠赙甚厚。

zèng dà jiàng jūn shì yuē wén

这句话大意是:赠大将 军,谥曰文。

shì kāng xìng xiào yǒu chū yǐ zhū dì wèi bìng lóng guì dú jì dì shì yuē huàn tú bù dá gòng tuī fù shí tián zhái jǐn yǐ yǔ zhī shì duō qí yì

这句话大意是:世康性孝友,初以诸弟位并隆贵,独季弟世约宦途不达,共推父时田宅尽以与 之,世多其义。

zhǎng zǐ fú zi guān zhì sī lì bié jià

这句话大意是:长子福子,官至司隶别驾。

cì zǐ fú sì shì zhì nèi shǐ shè rén hòu yǐ zuì chù

这句话大意是:次子福嗣,仕至内史舍人,后以罪黜。

yáng xuán gǎn zhī zuò luàn yě yǐ bīng bī dōng dōu fú sì cóng wèi xuán zhàn yú chéng běi jūn bài wèi xuán gǎn suǒ qín lìng zuò wén xí cí shén bù xùn

这句话大意是:杨玄感之作 乱也,以兵逼东都,福嗣从卫玄战于城北,军败,为玄感所擒,令作文檄,辞甚不 逊。

xún bèi xuán gǎn huán dōng dōu dì xián zhī bù yǐ chē liè yú gāo yáng

这句话大意是:寻背玄感还东都,帝衔之不已,车裂于高阳。

shǎo zǐ fú jiǎng tōng shì shè rén zài dōng dōu yǔ xuán gǎn zhàn méi

这句话大意是:少子福奖,通事舍人,在东都与 玄感战没。

guāng zì shì mù xìng gāng yì yǒu qì gàn shǎo biàn gōng mǎ

这句话大意是:洸字世穆,性刚毅,有器干,少便弓马。

shì zhōu shì hè zhí qǐn shàng shì

这句话大意是:仕周,释褐直寝上士。

shù cóng zhēng fá lèi qiān kāi fǔ cì jué wèi guó xiàn gōng yì qiān èr bǎi hù

这句话大意是:数从征伐,累 迁开府,赐爵卫国县公,邑千二百户。

gāo zǔ wèi chéng xiàng cóng jì fù xiào kuān jī wèi jiǒng yú xiāng zhōu yǐ gōng bài zhù guó jìn fēng xiāng yáng jùn gōng yì èr qiān hù

这句话大意是:高祖为丞相,从季父孝宽击尉迥于相州,以 功拜柱国,进封襄阳郡公,邑二千户。

shí tū jué kòu biān huáng tài zǐ zhūn xián yáng lìng guāng tǒng bīng chū yuán zhōu dào yǔ lǔ xiāng yù jī pò zhī

这句话大意是:时突厥寇边,皇太子屯咸阳,令洸统兵出原 州道,与虏相遇,击破之。

xún bài jiāng líng zǒng guǎn

这句话大意是:寻拜江陵总管。

wèi jǐ yǐ mǔ jí zhēng hái

这句话大意是:未几,以母疾征还。

é bài ān zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:俄拜安州总管。

fá chén zhī yì lǐng xíng jūn zǒng guǎn

这句话大意是:伐 陈之役,领行军总管。

jí chén píng bài jiāng zhōu zǒng guǎn lǜ bù qí èr wàn lüè dìng jiǔ jiāng

这句话大意是:及陈平,拜江州总管,率步骑二万,略定九江。

chén yù zhāng tài shǒu xú dēng jù jùn chí liǎng duān guāng qiǎn kāi fǔ lǚ áng zhǎng shǐ féng shì jī yǐ bīng xiāng jì ér jìn

这句话大意是:陈豫章太守 徐璒据郡持两端,洸遣开府吕昂、长史冯世基以兵相继而进。

jì zhì chéng xià dēng wěi jiàng qí yè lǜ suǒ bù èr qiān rén xí jī áng

这句话大意是:既至城下,璒伪降, 其夜率所部二千人袭击昂。

áng yǔ shì jī hé jī dà pò zhī qín dēng yú zhèn

这句话大意是:昂与世基合击,大破之,擒璒于阵。

gāo liáng nǚ zǐ xǐ shì lǜ zhòng yíng guāng suì jìn tú lǐng nán

这句话大意是:高梁女子洗氏率众 迎洸,遂进图岭南。

shàng qiǎn guāng shū yuē gōng hóng xūn dà yè míng gāo wàng zhòng lǜ jiāng róng lǚ fǔ wèi bǐ fāng fēng xíng diàn sǎo xián yīng jī fú

这句话大意是:上遣洸书曰:“公鸿勋大业,名高望重,率将戎旅,抚慰彼方, 风行电扫,咸应稽服。

ruò shǐ gān gē bù yòng zhào shù huò ān fāng fù zhèn huái shì gōng zhī lì

这句话大意是:若使干戈不用,兆庶获安,方副朕怀,是公之力。

zhì guǎng zhōu shuō chén yū zhōu dū dū wáng měng xià zhī lǐng biǎo jiē dìng

这句话大意是:”至广州, 说陈渝州都督王猛下之,岭表皆定。

shàng wén ér dà yuè xǔ yǐ biàn yi cóng shì

这句话大意是:上闻而大悦,许以便宜从事。

guāng suǒ suí jí èr shí sì zhōu bài guǎng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:洸所绥集二十四 州,拜广州总管。

suì yú pān yú yí wáng zhòng xuān jù zhòng wéi luàn yǐ bīng wéi guāng guāng lè bīng jù zhī zhōng liú shǐ ér zú

这句话大意是:岁馀,番禺夷王仲宣聚众为乱,以兵围洸,洸勒兵拒之,中流矢 而卒。

zèng shàng zhù guó cì mián juàn wàn duàn shì yuē jìng

这句话大意是:赠上柱国,赐绵绢万段,谥曰敬。

zi xié sì

这句话大意是:子协嗣。

xié zì qīn rén hào xué yǒu yǎ liàng

这句话大意是:协字钦仁,好学,有雅量。

qǐ jiā zhù zuò zuǒ láng hòu zhuǎn mì shū láng

这句话大意是:起家著作佐郎,后转秘书郎。

kāi huáng zhōng qí fù zài guǎng zhōu yǒu gōng shàng lìng xié jī zhào shū láo wèn wèi zhì ér fù zú

这句话大意是:开皇中,其父在广州 有功,上令协赍诏书劳问,未至而父卒。

shàng yǐ qí fù shēn sǐ wáng shì bài xié zhù guó

这句话大意是:上以其父身死王事,拜协柱国。

hòu lì dìng xi qín sān zhōu cì shǐ jiē yǒu néng míng zú guān

这句话大意是:后历定、 息、秦三州刺史,皆有能名,卒官。

yì zì shì wén shǎo shòu yè guó zǐ

这句话大意是:艺字世文,少受业国子。

zhōu wǔ dì shí shù yǐ jūn gōng zhì wèi shàng yí tóng cì jué xiū wǔ xiàn hóu yì bā bǎi hù

这句话大意是:周武帝时,数以军功致位上仪同,赐爵修武县侯,邑 八百户。

shòu zuǒ lǚ xià dài fū

这句话大意是:授左旅下大夫。

chū wèi wèi jùn tài shǒu

这句话大意是:出为魏郡太守。

jí gāo zǔ wèi chéng xiàng wèi jiǒng xiǎn tú bù guǐ cháo tíng wēi zhī zhī qiǎn yì jì fù xiào kuān chí wǎng dài jiǒng

这句话大意是:及高祖为丞相,尉迥险图不轨,朝廷微知 之,遣艺季父孝宽驰往代迥。

xiào kuān jiāng zhì yè yīn zhà bìng zhǐ chuán shè cóng jiǒng qiú yào yǐ chá qí biàn

这句话大意是:孝宽将至邺,因诈病,止传舍,从迥求药,以察其变。

jiǒng qiǎn yì yíng xiào kuān

这句话大意是:迥遣艺迎孝宽。

xiào kuān wèn jiǒng suǒ wéi yì dǎng yú jiǒng bù yǐ shí dá

这句话大意是:孝宽问迥所为,艺党于迥,不以实答。

xiào kuān nù jiāng zhǎn zhī yì jù nǎi yán jiǒng fǎn zhuàng

这句话大意是:孝宽怒,将斩之,艺惧,乃 言迥反状。

xiào kuān yú shì jiāng yì xi dùn měi zhì tíng yì zhé jǐn qū chuán mǎ ér qù

这句话大意是:孝宽于是将艺西遁,每至亭驿,辄尽驱传马而去。

fù wèi yì sī yuē shǔ gōng jiāng zhì yi sù jù jiǔ shí

这句话大意是:复谓驿司曰:“蜀公 将至,宜速具酒食。

jiǒng xún qiǎn qí zhuī xiào kuān zhuī rén zhì yì zhé féng shèng zhuàn yòu wú mǎ suì chí liú bù jìn xiào kuān yǔ yì yóu shì de miǎn

这句话大意是:”迥寻遣骑追孝宽,追人至驿,辄逢盛馔,又无马,遂迟留不 进,孝宽与艺由是得免。

gāo zǔ yǐ xiào kuān gù fú wèn yì zhī zuì jiā shòu shàng kāi fǔ jí cóng xiào kuān jī jiǒng

这句话大意是:高祖以孝宽故,弗问艺之罪,加授上开府,即从孝宽击迥。

jí pò wèi dūn píng xiāng zhōu jiē yǒu lì yān

现代白话:及破尉惇,平相州,皆有力呢。

yǐ gōng jìn wèi shàng dà jiàng jūn gǎi fēng wǔ wēi xiàn gōng yì qiān hù

这句话大意是:以功进位上大将军,改封武威县公,邑千户。

yǐ xiū wǔ xiàn hòu bié fēng yī zi

这句话大意是:以修 武县侯别封一子。

gāo zǔ shòu shàn jìn fēng wèi xìng jùn gōng

这句话大意是:高祖受禅,进封魏兴郡公。

suì yú bài qí zhōu cì shǐ

这句话大意是:岁馀,拜齐州刺史。

wéi zhèng qīng jiǎn shì shù huái huì

这句话大意是:为政清简,士庶 怀惠。

zài zhí shù nián qiān yíng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:在职数年,迁营州总管。

yì róng mào guī wěi měi yí dí cān yè bì zhěng yí wèi shèng fú yǐ jiàn zhī dú zuò mǎn yī tà

这句话大意是:艺容貌瑰伟,每夷狄参谒,必整仪卫,盛服以见之, 独坐满一榻。

fān rén wèi jù mò gǎn yǎng shì

这句话大意是:番人畏惧,莫敢仰视。

ér dà zhì chǎn yè yǔ běi yí mào yì jiā zī jù wàn pō wéi qīng lùn suǒ jī

这句话大意是:而大治产业,与北夷贸易,家资巨万,颇为清 论所讥。

kāi huáng shí wǔ nián zú guān shí nián wǔ shí bā

这句话大意是:开皇十五年卒官,时年五十八。

shì yuē huái

这句话大意是:谥曰怀。

chōng zì shì chōng shǎo yǐ míng jiā zǐ zài zhōu shì hè wèi gōng fǔ lǐ cáo cān jūn

这句话大意是:冲字世冲,少以名家子,在周释褐卫公府礼曹参军。

hòu cóng dà jiàng jūn yuán dìng dù jiāng fá chén wèi chén rén suǒ lǔ zhōu wǔ dì yǐ bì shú ér hái zhī

这句话大意是:后从大将军元定渡江伐陈, 为陈人所虏,周武帝以币赎而还之。

dì fù lìng chōng yǐ mǎ qiān pǐ shǐ yú chén yǐ shú kāi fǔ hè bá huá děng wǔ shí rén jí yuán dìng zhī jiù ér hái

这句话大意是:帝复令冲以马千匹使于陈,以赎开府贺拔华等 五十人及元定之柩而还。

chōng yǒu cí biàn fèng shǐ chēng zhǐ lèi qiān shǎo yù bó xià dài fū jiā shàng yí tóng

这句话大意是:冲有辞辩,奉使称旨,累迁少御伯下大夫,加上仪同。

yú shí jī hú lǚ wèi kòu luàn chōng zì qǐng ān jí zhī yīn bài fén zhōu cì shǐ

这句话大意是:于 时稽胡屡为寇乱,冲自请安集之,因拜汾州刺史。

gāo zǔ jiàn zuò zhēng wèi jiān sàn qí cháng shì jìn wèi kāi fǔ cì jué ān gù xiàn hòu

这句话大意是:高祖践阼,征为兼散骑常侍,进 位开府,赐爵安固县侯。

suì yú fā nán fén zhōu hú qiān yú rén běi zhù cháng chéng zài tú jiē wáng

这句话大意是:岁馀,发南汾州胡千馀人北筑长城,在途皆亡。

shàng hū chōng wèn jì chōng yuē yí dí zhī xìng yì wèi fǎn fù jiē yóu mù zǎi bù chēng zhī suǒ zhì yě

这句话大意是:上呼冲问 计,冲曰:“夷狄之性,易为反复,皆由牧宰不称之所致也。

chén qǐng yǐ lǐ suí jìng kě bù láo bīng ér dìng

这句话大意是:臣请以理绥静,可不 劳兵而定。

shàng rán zhī yīn mìng chōng suí huái pàn zhě

这句话大意是:”上然之,因命冲绥怀叛者。

yuè yú jiē zhì bìng fù cháng chéng shàng xià shū láo miǎn zhī

这句话大意是:月馀皆至,并赴长城,上下书劳勉之。

xún bài shí zhōu cì shǐ shén de zhū hú huān xīn

这句话大意是:寻 拜石州刺史,甚得诸胡欢心。

yǐ mǔ yōu qù zhí

这句话大意是:以母忧去职。

é ér qǐ wèi nán níng zhōu zǒng guǎn chí jié fǔ wèi

这句话大意是:俄而起为南宁州总管,持节抚慰。

fù qiǎn zhù guó wáng cháng shù yǐ bīng jì jìn

这句话大意是:复遣 柱国王长述以兵继进。

chōng shàng biǎo gù ràng

这句话大意是:冲上表固让。

zhào yuē xī nán yí yì lǚ yǒu shēng gěng měi xiāng cán zéi zhèn shén mǐn zhī yǐ mìng róng tú qīng fǔ biān fú

这句话大意是:诏曰:“西南夷裔,屡有生梗,每相残贼,朕 甚愍之,已命戎徒,清抚边服。

yǐ kāi fǔ qì gàn kān jì shí lüè yīng yuǎn jūn lǚ shì zhòng gù yǐ xiāng rèn

这句话大意是:以开府器干堪济,识略英远,军旅事重,故以相任。

zhī zài jiān jiù rì yuè wèi duō jīn gé duó qíng gài yǒu tōng shì

这句话大意是:知在艰疚,日月未多,金革夺情,盖有通式。

yi zì yì gē jí yīng wǎng zhǐ

这句话大意是:宜自抑割,即膺往旨。

chōng jì zhì nán níng qú shuài cuàn zhèn jí xi cuàn shǒu lǐng jiē yì fǔ cān yè

这句话大意是:”冲既至南宁, 渠帅爨震及西爨首领皆诣府参谒。

shàng dà yuè xià zhào bāo yáng zhī

这句话大意是:上大悦,下诏褒扬之。

qí xiōng zi bó rén suí chōng zài fǔ lüè rén zhī qī shì zú zòng bào biān rén shī wàng

这句话大意是:其兄子伯仁,随冲在府, 掠人之妻,士卒纵暴,边人失望。

shàng wén ér dà nù lìng shǔ wáng xiù zhì qí shì

这句话大意是:上闻而大怒,令蜀王秀治其事。

yì zhōu zhǎng shǐ yuán yán xìng fāng zhèng àn chōng wú suǒ kuān dài chōng jìng zuò miǎn

这句话大意是:益州长史元岩, 性方正,案冲无所宽贷,冲竟坐免。

qí dì tài zǐ xǐ mǎ shì yuē zèn yán yú huáng tài zǐ

这句话大意是:其弟太子洗马世约,谮岩于皇太子。

shàng wèi tài zǐ yuē gǔ rén yǒu gū jiǔ suān ér bù shòu zhě wèi shì quǎn ěr

这句话大意是:上谓太子 曰:“古人有沽酒酸而不售者,为噬犬耳。

jīn hé yòng shì yuē hu

这句话大意是:今何用世约吗?

shì lèi rǔ yě

现代白话:适累你也。

shì yuē suì chú míng

这句话大意是:”世约遂除 名。

hòu shù zài lìng chōng jiǎn jiào kuò zhōu shì

这句话大意是:后数载,令冲检校括州事。

shí dōng yáng zéi shuài táo zǐ dìng wú zhōu zéi shuài luō huì fāng bìng jù zhòng wéi luàn gōng wéi wù zhōu yǒng kāng wū chéng zhū xiàn chōng lǜ bīng jī pò zhī

这句话大意是:时东阳贼帅陶子定、吴州贼帅罗慧方并聚众为乱, 攻围婺州永康、乌程诸县,冲率兵击破之。

gǎi fēng yì fēng xiàn hou jiǎn jiào quán zhōu shì

这句话大意是:改封义丰县候,检校泉州事。

xún bài yíng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:寻拜营州 总管。

chōng róng mào dōu yǎ kuān hòu de zhòng xīn

这句话大意是:冲容貌都雅,宽厚得众心。

huái fǔ mò hé qì dān jiē néng zhì qí sǐ lì

这句话大意是:怀抚靺鞨、契丹,皆能致其死力。

xī wèi jù cháo gòng xiāng xù

这句话大意是:奚、畏惧, 朝贡相续。

gāo lí cháng rù kòu chōng lǜ bīng jī zǒu zhī

这句话大意是:高丽尝入寇,冲率兵击走之。

rén shòu zhōng gāo zǔ wèi yù zhāng wáng jiǎn nà chōng nǚ wèi fēi zhēng bài mín bù shàng shū

这句话大意是:仁寿中,高祖为豫章王暕纳冲女为妃,征 拜民部尚书。

wèi jǐ zú shí nián liù shí liù

这句话大意是:未几,卒,时年六十六。

shǎo zǐ tǐng zuì zhī míng

这句话大意是:少子挺,最知名。

shòu zì shì líng

这句话大意是:寿字世龄。

fù xiào kuān zhōu shàng zhù guó yún guó gōng

这句话大意是:父孝宽,周上柱国、郧国公。

shòu zài zhōu yǐ guì gōng zi zǎo yǒu lìng yù wèi yòu shì shàng shì qiān qiān niú bèi shēn

这句话大意是:寿在周,以贵公子,早有令誉,为右 侍上士,迁千牛备身。

zhào wáng wèi yōng zhōu mù yǐn wéi zhǔ bù

这句话大意是:赵王为雍州牧,引为主簿。

xún qiān shǎo yù bó

这句话大意是:寻迁少御伯。

wǔ dì qīn zhēng gāo shì bài jīng zhào yǐn wěi yǐ hòu shì

这句话大意是:武帝亲征高氏,拜 京兆尹,委以后事。

yǐ fù jūn gōng cì jué yǒng ān xiàn hòu yì bā bǎi hù

这句话大意是:以父军功,赐爵永安县侯,邑八百户。

gāo zǔ wèi chéng xiàng yǐ qí fù píng wèi jiǒng bài shòu yí tóng sān sī jìn fēng huá guó gōng yì wǔ qiān hù

这句话大意是:高祖为丞相,以其父平 尉迥,拜寿仪同三司,进封滑国公,邑五千户。

é yǐ fù sāng qù zhí

这句话大意是:俄以父丧去职。

gāo zǔ ài chán qǐ lìng shì shì xún qiān héng máo èr zhōu cì shǐ pō yǒu zhì míng

这句话大意是:高祖爱禅,起令视 事,寻迁恒、毛二州刺史,颇有治名。

kāi huáng shí nián yǐ jí zhēng hái zú yú jiā shí nián sì shí èr

这句话大意是:开皇十年,以疾征还,卒于家,时年四十二。

shì yuē dìng

这句话大意是:谥曰定。

rén shòu zhōng gāo zǔ wèi jìn wáng zhāo nà qí nǚ wèi fēi

这句话大意是:仁寿中,高祖为晋王昭纳其女为妃。

yǐ qí zi bǎo luán sì

这句话大意是:以其子保峦嗣。

shòu dì jì wèi zhì tài cháng shǎo qīng ān yì xiàn bó

这句话大意是:寿弟霁,位至太常少卿,安邑县伯。

jīn wèi zhì nèi shǐ shì láng pàn mín bù shàng shū shì

这句话大意是:津,位至内史侍郎,判民部尚书事。

shì kāng cóng fù dì cāo zì yuán jié gāng jiǎn yǒu fēng gài

这句话大意是:世康从父弟操,字元节,刚简有风概。

shì zhōu zhì wèi shàng kāi fǔ guāng zhōu cì shǐ

这句话大意是:仕周,致位上开府、光州刺史。

gāo zǔ wèi chéng xiàng yǐ píng wèi jiǒng gōng jìn wèi zhù guó fēng píng sāng jùn gōng lì qīng jīng èr zhōu zǒng guǎn zú guān

这句话大意是:高祖为 丞相,以平尉迥功,进位柱国,封平桑郡公,历青、荆二州总管,卒官。

shì yuē jìng

这句话大意是:谥曰静。

liǔ jī zǐ shù jī dì dàn sù cóng dì xióng liàng cóng zǐ jiǎn zhī zú dì áng áng zi diào

这句话大意是:柳机子述 机弟旦 肃 从弟雄亮 从子謇之 族弟昂 昂子调。

liǔ jī zì kuāng shí hé dōng jiě rén yě

这句话大意是:柳机,字匡时,河东解人也。

fù qìng wèi shàng shū zuǒ pú yè

这句话大意是:父庆,魏尚书左仆射。

jī wěi yí róng yǒu qì jú pō shè jīng shǐ

这句话大意是:机伟仪容,有器局,颇涉 经史。

nián shí jiǔ zhōu wǔ dì shí wéi lǔ gōng yǐn wèi jì shì

这句话大意是:年十九,周武帝时为鲁公,引为记室。

jí dì sì wèi zì xuān nà shàng shì lèi qiān shǎo nà yán tài zǐ gōng yǐn fēng píng qí xiàn gōng

这句话大意是:及帝嗣位,自宣纳上士累迁少纳言、 太子宫尹,封平齐县公。

cóng dì píng qí bài kāi fǔ zhuǎn sī zōng zhōng dài fū

这句话大意是:从帝平齐,拜开府,转司宗中大夫。

xuān dì shí qiān yù zhèng shàng dà fu

这句话大意是:宣帝时,迁御正上大 夫。

jī jiàn dì shī dé lǚ jiàn bù tīng kǒng huò jí jǐ tuō yú zhèng yì yīn qiú chū wài yú shì bài huá zhōu cì shǐ

这句话大意是:机见帝失德,屡谏不听,恐祸及己,托于郑译,阴求出外,于是拜华州刺史。

jí gāo zǔ zuò xiāng zhēng hái jīng shī

这句话大意是:及高祖作相,征还京师。

shí zhōu dài jiù chén jiē quàn shàn ràng jī dú yì xíng yú sè wú suǒ chén qǐng

这句话大意是:时周代旧臣皆劝禅让,机独义形于色,无所陈请。

é bài wèi zhōu cì shǐ

这句话大意是:俄拜卫 州刺史。

jí jiàn zuò jìn jué jiàn ān jùn gōng yì èr qiān sì bǎi hù zhēng wèi nà yán

这句话大意是:及践阼,进爵建安郡公,邑二千四百户,征为纳言。

jī xìng kuān jiǎn yǒu yǎ wàng rán dāng jìn shì wú suǒ sǔn yì yòu hǎo yǐn jiǔ bù qīn xì wù zài zhí shù nián fù chū wèi huá zhōu cì shǐ

这句话大意是:机性宽简,有雅望, 然当近侍,无所损益,又好饮酒,不亲细务,在职数年,复出为华州刺史。

fèng zhào měi yuè cháo jiàn

这句话大意是:奉诏每 月朝见。

xún zhuǎn jì zhōu cì shǐ

这句话大意是:寻转冀州刺史。

hòu zhēng rù cháo yǐ qí zi shù shàng lán líng gōng zhǔ lǐ yù yì lóng

这句话大意是:后征入朝,以其子述尚兰陵公主,礼遇益隆。

chū jī zài zhōu yǔ zú rén wén chéng gōng áng jù lì xiǎn yào

这句话大意是:初,机在周,与族人文城公昂俱历显要。

jí cǐ jī áng bìng wèi wài zhí yáng sù shí wéi nà yán fāng yòng shì yīn shàng cì yàn sù xì jī yuē èr liǔ jù cuī gū yáng dú sǒng

这句话大意是:及此,机、昂并为外职,杨素时为纳 言,方用事,因上赐宴,素戏机曰:“二柳俱摧,孤杨独耸。

zuò zhě huān xiào jī jìng wú yán

这句话大意是:”坐者欢笑,机竟无 言。

wèi jǐ hái zhōu

这句话大意是:未几,还州。

qián hòu zuò mù jù chēng kuān huì

这句话大意是:前后作牧,俱称宽惠。

hòu shù nián yǐ jí zhēng hái jīng shī zú yú jiā shí nián wǔ shí liù

这句话大意是:后数年,以疾征还京师,卒于家,时年五 十六。

zèng dà jiàng jūn qīng zhōu cì shǐ shì yuē jiǎn

这句话大意是:赠大将军、青州刺史,谥曰简。

zi shù sì

这句话大意是:子述嗣。

liǔ shù zì yè lóng xìng míng mǐn yǒu gàn lüè pō shè wén yì

这句话大意是:柳述,字业隆,性明敏,有干略,颇涉文艺。

shǎo yǐ fù yìn wèi tài zǐ qīn wèi

这句话大意是:少以父荫,为太子亲卫。

hòu yǐ shàng zhǔ zhī gù bài kāi fǔ yí tóng sān sī nèi shǐ shì láng

这句话大意是:后以尚 主之故,拜开府仪同三司、内史侍郎。

shàng yú zhū xù zhōng tè suǒ chǒng jìng

这句话大意是:上于诸婿中,特所宠敬。

suì yú pàn bīng bù shàng shū shì

这句话大意是:岁馀,判兵部尚书 事。

dīng fù jiān qù zhí

这句话大意是:丁父艰去职。

wèi jǐ qǐ shè jǐ shì huáng mén shì láng shì xí jué jiàn ān jùn gōng

这句话大意是:未几,起摄给事黄门侍郎事,袭爵建安郡公。

rén shòu zhōng pàn lì bù shàng shū shì

这句话大意是:仁寿中,判吏部尚 书事。

shù suī zhí wù xiū lǐ wéi dāng shí suǒ chēng rán bù dá dà tǐ bào yú yù xià yòu hù chǒng jiāo háo wú suǒ jiàng qū

这句话大意是:述虽职务修理,为当时所称,然不达大体,暴于驭下,又怙宠骄豪,无所降 屈。

yáng sù shí chēng guì xìng cháo chén mò bù zhé dàn shù měi líng wǔ zhī shù yú shàng qián miàn shé sù duǎn

这句话大意是:杨素时称贵幸,朝臣莫不詟惮,述每陵侮之,数于上前面折素短。

pàn shì yǒu bù hé sù yì sù huò lìng shù gǎi zhī zhé wèi jiāng mìng zhě yuē yǔ pú yè dào shàng shū bù kěn

这句话大意是:判事有不合 素意,素或令述改之,辄谓将命者曰:“语仆射,道尚书不肯。

sù yóu shì xián zhī

这句话大意是:”素由是衔之。

é ér yáng sù yì bèi shū jì bù zhī shěng wu

这句话大意是:俄 而杨素亦被疏忌,不知省务。

shù rèn jì yú zhòng bài bīng bù shàng shū cān zhǎng jī mì

这句话大意是:述任寄逾重,拜兵部尚书,参掌机密。

shù zì yǐ wú gōng kě jì guò tāo fěi fú kàng biǎo chén ràng

这句话大意是:述自以无功可 纪,过叨匪服,抗表陈让。

shàng xǔ zhī lìng shè bīng bù shàng shū shì

这句话大意是:上许之,令摄兵部尚书事。

shàng yú rén shòu gōng qǐn jí shù yǔ yáng sù huáng mén shì láng yuán yán děng shì jí gōng zhōng

这句话大意是:上于仁寿宫寝疾,述与杨素、 黄门侍郎元岩等侍疾宫中。

shí huáng tài zǐ wú lǐ yú chén guì rén shàng zhī ér dà nù yīn lìng shù zhào fáng líng wáng

这句话大意是:时皇太子无礼于陈贵人,上知而大怒,因令述召房陵王。

shù yǔ yuán yán chū wài zuò chì shū yáng sù wén zhī yǔ huáng tài zǐ xié móu biàn jiǎo zhào zhí shù yán èr rén chí yǐ shǔ lì

这句话大意是:述与元岩出外作敕书,杨素闻之,与皇太子协谋,便矫诏执述、岩二人,持以属吏。

jí yáng dì sì wèi shù jìng zuò chú míng yǔ gōng zhǔ lí jué

这句话大意是:及炀帝嗣位,述竟坐除名,与公主离绝。

xǐ shù yú lóng chuān jùn

这句话大意是:徙述于龙川郡。

gōng zhǔ qǐng yǔ shù tóng xǐ dì bù tīng shì jiàn liè nǚ zhuàn

这句话大意是:公主请与述同徙,帝不听, 事见《列女传》。

shù zài lóng chuān shù nián fù xǐ níng yuè yù zhàng lì ér sǐ shí nián sān shí jiǔ

这句话大意是:述在龙川数年,复徙宁越,遇瘴疠而死,时年三十九。

dàn zì kuāng dé gōng qí shè pō shè shū jí

这句话大意是:旦字匡德,工骑射,颇涉书籍。

qǐ jiā zhōu zuǒ shì shàng shì lèi qiān bīng bù xià dài fū

这句话大意是:起家周左侍上士,累迁兵部下大夫。

qǐng zhī yì zhōu zǒng guǎn wáng qiān qǐ nì bài wéi xíng jūn zhǎng shǐ cóng liáng ruì tǎo píng zhī yǐ gōng shòu yí tóng sān sī

这句话大意是:顷之,益 州总管王谦起逆,拜为行军长史,从梁睿讨平之,以功授仪同三司。

kāi huáng yuán nián jiā shòu kāi fǔ fēng xīn chéng xiàn nán qiān shòu zhǎng shè piào qí

这句话大意是:开皇元年,加 授开府,封新城县男,迁授掌设骠骑。

lì luō xī lǔ sān zhōu cì shǐ bìng yǒu néng míng

这句话大意是:历罗、淅、鲁三州刺史,并有能名。

dà yè chū bài lóng chuān tài shǒu

这句话大意是:大业初, 拜龙川太守。

mín jū shān dòng hǎo xiāng gōng jī dàn wèi kāi shè xué xiào dà biàn qí fēng

这句话大意是:民居山洞,好相攻击,旦为开设学校,大变其风。

dì wén ér shàn zhī xià zhào bāo měi

这句话大意是:帝闻而善之,下诏 褒美。

sì nián zhēng wèi tài cháng shǎo qīng shè pàn huáng mén shì láng shì

这句话大意是:四年,征为太常少卿,摄判黄门侍郎事。

zú guān nián liù shí yī

这句话大意是:卒官,年六十一。

zi xiè guān zhì hé nèi yuàn

这句话大意是:子燮,官至河内 掾。

sù zì kuāng rén shǎo cōng mǐn xián yú zhàn duì

这句话大意是:肃字匡仁,少聪敏,闲于占对。

qǐ jiā zhōu qí wáng wén xué

这句话大意是:起家周齐王文学。

wǔ dì jiàn ér yì zhī zhào bài xuān nà shàng shì

这句话大意是:武帝见而异之,召拜宣纳上 士。

gāo zǔ zuò xiāng yǐn wèi bīn cáo cān jūn

这句话大意是:高祖作相,引为宾曹参军。

kāi huáng chū shòu tài zǐ xǐ mǎ

这句话大意是:开皇初,授太子洗马。

chén shǐ xiè quán lái pìn yǐ cái xué jiàn chēng zhào sù yàn jiē shí lùn chēng qí huá biàn

这句话大意是:陈使谢泉来聘,以才学见称, 诏肃宴接,时论称其华辩。

zhuǎn tài zǐ nèi shè rén qiān tài zǐ pū

这句话大意是:转太子内舍人,迁太子仆。

tài zǐ fèi zuò chú míng wèi mín

这句话大意是:太子废,坐除名为民。

dà yè zhōng dì yǔ duàn dá yǔ jí shù rén zuì è zhī zhuàng dá yún liǔ sù zài gōng dà jiàn shū chì

这句话大意是:大业 中,帝与段达语及庶人罪恶之状,达云:“柳肃在宫,大见疏斥。

dì wèn qí gù dá yuē xué shì liú zhēn cháng jìn zhāng chóu tài yì yú gōng zhōng wèi wū gǔ shì

这句话大意是:”帝问其故,答 曰:“学士刘臻,尝进章仇太翼于宫中,为巫蛊事。

sù zhī ér jiàn yuē diàn xià dì zhī zhǒng zǐ wèi dāng chǔ èr jiè zài bù xiào wú huàn jiàn yí

这句话大意是:肃知而谏曰:‘殿下帝之冢子, 位当储贰,诫在不孝,无患见疑。

liú zhēn shū shēng gǔ yáo chún shé shì zú yǐ xiāng kuáng wù yuàn diàn xià wù nà zhī

这句话大意是:刘臻书生,鼓摇唇舌,适足以相诳误,愿殿下勿 纳之。

shù rén bù yì tā rì wèi zhēn yuē rǔ hé gù lòu xiè shǐ liǔ sù zhī zhī lìng miàn shé wǒ

现代白话:’庶人不怿,他日谓臻曰:‘你为什么漏泄,使柳肃知之,令面折我?

zì shì hòu yán jiē bù yòng

这句话大意是:’自是 后言皆不用。

dì yuē sù héng chú míng fēi qí zuì yě

这句话大意是:”帝曰:“肃横除名,非其罪也。

zhào shǒu lǐ bù shì láng zhuǎn gōng bù shì láng dà jiàn qīn rèn

这句话大意是:”召守礼部侍郎,转工部侍郎,大 见亲任。

měi xíng xìng liáo dōng cháng wěi zhī yú zhuō jùn liú shǒu

这句话大意是:每行幸辽东,常委之于涿郡留守。

shí yī nián zú shí nián liù shí èr

这句话大意是:十一年卒,时年六十二。

xióng liàng zì xìn chéng

这句话大意是:雄亮字信诚。

fù guì shì zhōu huá yáng tài shǒu

这句话大意是:父桧,仕周华阳太守。

yù huáng zhòng bǎo zuò luàn gōng xiàn huá yáng guì wèi zéi suǒ hài

这句话大意是:遇黄众宝作乱,攻陷华阳,桧为贼所害。

xióng liàng shí nián shí sì āi huǐ guò lǐ yīn yǒu fù chóu zhī zhì

这句话大意是:雄亮时年十四,哀毁过礼,阴有复仇之志。

wǔ dì shí zhòng bǎo lǜ qí suǒ bù guī yú cháng ān dì dài zhī shén hòu

这句话大意是:武帝时,众宝率其所部归于长安,帝待 之甚厚。

xióng liàng shǒu zhǎn zhòng bǎo yú chéng zhōng qǐng zuì què xià dì tè yuán zhī

这句话大意是:雄亮手斩众宝于城中,请罪阙下,帝特原之。

xún zhì liáng zhōu zǒng guǎn jì shì qiān hú chéng lìng lèi qiān nèi shǐ zhōng dài fū cì jué rǔ yáng xiàn zi

现代白话:寻治梁州总管记室,迁湖城 令,累迁内史中大夫,赐爵你阳县子。

sī mǎ xiāo nán zuò luàn jiāng běi gāo zǔ lìng xióng liàng pìn yú chén yǐ jié lín hǎo

这句话大意是:司马消难作乱江北,高祖令雄亮聘于陈,以 结邻好。

jí hái huì gāo zǔ shòu shàn bài shàng shū kǎo gōng shì láng xún qiān jǐ shì huáng mén shì láng

这句话大意是:及还,会高祖受禅,拜尚书考功侍郎,寻迁给事黄门侍郎。

shàng shū shěng fán yǒu zòu shì xióng liàng duō suǒ bó zhèng shēn wéi gōng qīng suǒ dàn

这句话大意是:尚书省凡有奏 事,雄亮多所驳正,深为公卿所惮。

é yǐ běn guān jiǎn jiào tài zǐ zuǒ shù zǐ jìn jué wèi bó

这句话大意是:俄以本官检校太子左庶子,进爵为伯。

qín wáng jùn zhī zhèn lǒng yòu yě chū wèi qín zhōu zǒng guǎn fǔ sī mǎ lǐng shān nán dào héng tái zuǒ chéng zú guān shí nián wǔ shí yī

这句话大意是:秦王俊 之镇陇右也,出为秦州总管府司马,领山南道行台左丞,卒官,时年五十一。

yǒu zi zàn

这句话大意是:有子 赞。

jiǎn zhī zì gōng zhèng

这句话大意是:謇之字公正。

fù cài nián zhōu shùn zhōu cì shǐ

这句话大意是:父蔡年,周顺州刺史。

jiǎn zhī shēn cháng qī chǐ wǔ cùn yí róng shén wěi fēng shén shuǎng liàng jìn zhǐ kě guān

这句话大意是:謇之身长七尺五寸,仪容甚伟,风神爽亮, 进止可观。

wèi tóng r shí zhōu qí wáng xiàn cháng yù jiǎn zhī yú tú yì ér yǔ yǔ dà qí zhī

这句话大意是:为童儿时,周齐王宪尝遇謇之于途,异而与语,大奇之。

yīn zòu rù guó zǐ yǐ míng jīng zhuó dì bài zōng shī zhōng shì xún zhuǎn shǒu miào xià shì

这句话大意是:因奏入国子, 以明经擢第,拜宗师中士,寻转守庙下士。

wǔ dì cháng yǒu shì tài miào jiǎn zhī dú zhù wén yīn yùn qīng yā guān zhě zhǔ mù

这句话大意是:武帝尝有事太庙,謇之读祝文,音韵清 雅,观者属目。

dì shàn zhī zhuó wèi xuān nà shàng shì

这句话大意是:帝善之,擢为宣纳上士。

jí gāo zǔ zuò xiāng yǐn wèi tián cáo cān jūn réng zī diǎn qiān shì

这句话大意是:及高祖作相,引为田曹参军,仍谘典签事。

kāi huáng chū bài tōng shì shè rén xún qiān nèi shǐ shè rén lì bīng bù sī xūn èr cáo shì láng

这句话大意是:开皇初,拜通事舍人,寻迁内史舍人,历兵部、司勋二曹侍郎。

cháo tíng yǐ jiǎn zhī yǒu yǎ wàng shàn tán xuè yòu yǐn jiǔ zhì shí bù luàn yóu shì měi liáng chén shǐ zhì zhé lìng jiǎn zhī jiē duì

这句话大意是:朝廷以謇之有雅望, 善谈谑,又饮酒至石不乱,由是每梁、陈使至,辄令謇之接对。

hòu qiān guāng lù shǎo qīng

这句话大意是:后迁光禄少卿。

chū rù shí yú nián měi cān zhǎng fū zòu

这句话大意是:出 入十馀年,每参掌敷奏。

huì tǔ yù hún lái jiàng cháo tíng yǐ zōng nǚ guāng huà gōng zhǔ qī zhī yǐ jiǎn zhī jiān sàn qí cháng shì sòng gōng zhǔ yú xī yù

这句话大意是:会吐谷浑来降,朝廷以宗女光化公主妻之,以謇之兼散骑 常侍,送公主于西域。

é ér tū jué qǐ mín kè hán qiú jié hé qīn fù lìng jiǎn zhī sòng yì chéng gōng zhǔ yú tū jué

这句话大意是:俄而突厥启民可汗求结和亲,复令謇之送义成公主于突厥。

jiǎn zhī qián hòu fèng shǐ dé èr guó suǒ zèng mǎ qiān yú pǐ zá wù chēng shì jiē sàn zhī zōng zú jiā wú yú cái

这句话大意是:謇之前后奉使,得二国所赠马千馀匹,杂物称是,皆散之宗族,家无馀财。

rén shòu zhōng chū wèi sù zhōu cì shǐ xún zhuǎn xi zhōu cì shǐ jù yǒu huì zhèng

这句话大意是:仁寿中, 出为肃州刺史,寻转息州刺史,俱有惠政。

hòu èr suì yǐ mǔ yōu qù zhí

这句话大意是:后二岁,以母忧去职。

yáng dì jiàn zuò fù bài guāng lù shǎo qīng

这句话大意是:炀帝践阼,复拜 光禄少卿。

dà yè chū qǐ mín kè hán zì yǐ nèi fù suì xù mù yú dìng xiāng mǎ yì jiān dì shǐ jiǎn zhī yù lìng chū sāi

这句话大意是:大业初,启民可汗自以内附,遂畜牧于定襄、马邑间,帝使謇之谕令出 塞。

jí hái zòu shì chēng zhǐ bài huáng mén shì láng

这句话大意是:及还,奏事称旨,拜黄门侍郎。

shí yuán dé tài zǐ chū hōng cháo yě zhù wàng jiē yǐ qí wáng dāng lì

这句话大意是:时元德太子初薨,朝野注望,皆以齐王当立。

dì fāng zhòng wáng fǔ zhī xuǎn dà yè sān nián chē jià hái jīng shī bài wèi qí wáng cháng shǐ

这句话大意是:帝方重王府之选,大业三年,车驾还京师,拜为齐王长史。

dì fǎ fú lín xuān bèi yí wèi mìng qí wáng lì yú xī cháo táng zhī qián běi miàn

这句话大意是:帝法服临轩,备仪卫, 命齐王立于西朝堂之前,北面。

qiǎn lì bù shàng shū niú hóng nèi shǐ lìng yáng yuē zuǒ wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù děng cóng diàn tíng yǐn jiǎn zhī yì qí wáng suǒ xī miàn lì

这句话大意是:遣吏部尚书牛弘、内史令杨约、左卫大将军宇文述 等,从殿廷引謇之诣齐王所,西面立。

niú hóng xuān chì wèi qí wáng yuē wǒ xī jiē yuán ēn chǒng qǐ fēng jìn yáng chū fān zhī chū shí nián shí èr

这句话大意是:牛弘宣敕谓齐王曰:“我昔阶缘恩宠,启封 晋阳,出籓之初,时年十二。

xiān dì lì wǒ yú xī cháo táng nǎi lìng gāo jiǒng yú qìng zé yuán mín děng cóng nèi sòng wáng zǐ xiāng yú wǒ

这句话大意是:先帝立我于西朝堂,乃令高颎、虞庆则、元旻等,从 内送王子相于我。

yú shí jiè wǒ yuē yǐ rǔ yòu chōng wèi gēng shì shì jīn lìng zǐ xiāng zuò fǔ yú rǔ shì wú dà xiǎo jiē kě wěi zhī

现代白话:于时诫我曰:‘以你幼冲,未更世事,今令子相作辅于你,事无 大小,皆可委之。

wú de nì jìn xiǎo rén shū yuǎn zi xiāng

现代白话:无得昵近品行较差的人,疏远子相。

ruò cóng wǒ yán zhě yǒu yì yú shè jì chéng lì rǔ míng xíng

现代白话:若从我言者,有益于社稷,成立你名 行。

rú bù yòng cǐ yán wéi guó jí shēn bài wú rì yǐ

现代白话:如不用此言,唯国及身,败无日了。

wú shòu chì zhī hòu fèng yǐ zhōu xuán bù gǎn shī zhuì

现代白话:’我受敕之后,奉以周旋,不敢失坠。

wēi zi xiāng zhī lì wú wú jīn rì yǐ

现代白话:微 子相之力,我无今日了。

ruò yǔ jiǎn zhī cóng shì yī rú zi xiāng yě

这句话大意是:若与謇之从事,一如子相也。

yòu chì jiǎn zhī yuē jīn yǐ qīng zuò fǔ yú qí shàn sī kuāng jiù zhī lǐ fù zhèn suǒ wàng

这句话大意是:”又敕謇之曰:“今以卿作 辅于齐,善思匡救之理,副朕所望。

ruò qí wáng dé yè xiū bèi fù guì zì dāng zhōng qīng yī mén

这句话大意是:若齐王德业修备,富贵自当钟卿一门。

ruò yǒu bù shàn zuì yì xiāng jí

这句话大意是:若有不 善,罪亦相及。

shí qí wáng zhèng shàn chǒng zuǒ yòu fàng zòng qiáo lìng zé zhī tú shēn jiàn nì xiá

这句话大意是:”时齐王正擅宠,左右放纵,乔令则之徒,深见昵狎。

jiǎn zhī suī zhī qí zuì shī bù néng kuāng zhèng

这句话大意是:謇之虽知其 罪失,不能匡正。

jí wáng dé zuì jiǎn zhī jìng zuò chú míng

这句话大意是:及王得罪,謇之竟坐除名。

dì xìng liáo dōng zhào jiǎn zhī jiǎn jiào yàn jùn shì

这句话大意是:帝幸辽东,召謇之检校燕郡事。

jí dì bān shī zhì yàn jùn zuò gòng dùn bù gěi pèi shù lǐng nán

这句话大意是:及帝 班师,至燕郡,坐供顿不给,配戍岭南。

zú yú kuāng kǒu shí nián liù shí

这句话大意是:卒于洭口,时年六十。

zi wēi míng

这句话大意是:子威明。

áng zì qiān lǐ

这句话大意是:昂字千里。

fù mǐn yǒu gāo míng hǎo lǐ dǔ xué zhì jiā rú guān

这句话大意是:父敏,有高名,好礼笃学,治家如官。

shì zhōu lì zhí qīng xiǎn

这句话大意是:仕周,历职清显。

kāi huáng chū wèi tài zǐ tài bǎo

这句话大意是:开皇初, 为太子太保。

áng yǒu qì shí gàn jú guò rén

这句话大意是:昂有器识,干局过人。

zhōu wǔ dì shí wèi dà nèi shǐ cì jué wén chéng jùn gōng zhì wèi kāi fǔ dāng tú yòng shì bǎi liáo jiē chū qí xià

这句话大意是:周武帝时,为大内史,赐爵文城郡公,致位开 府,当途用事,百僚皆出其下。

xuān dì sì wèi shāo bèi shū yuǎn rán bù lí běn zhí

这句话大意是:宣帝嗣位,稍被疏远,然不离本职。

jí gāo zǔ wèi chéng xiàng shēn zì jié nà

这句话大意是:及高祖为丞相, 深自结纳。

gāo zǔ dà yuè zhī yǐ wéi dà zōng bó

这句话大意是:高祖大悦之,以为大宗伯。

áng shòu bài zhī rì suì de piān fēng bù néng shì shì

这句话大意是:昂受拜之日,遂得偏风,不能视事。

gāo zǔ shòu chán áng jí yù jiā shàng kāi fǔ bài lù zhōu cì shǐ

这句话大意是:高祖受 禅,昂疾愈,加上开府,拜潞州刺史。

áng jiàn tiān xià wú shì kě yǐ quàn xué xíng lǐ yīn shàng biǎo yuē

现代白话:昂见天下无事,能够劝学行礼,因上表曰:。

chén wén dì wáng shòu mìng jiàn xué zhì lǐ gù néng yí jì wǎng zhī fēng chéng wéi xīn zhī sú

这句话大意是:臣闻帝王受命,建学制礼,故能移既往之风,成惟新之俗。

zì wèi dào jiāng xiè fēn gē jiǔ qū guān yòu shān dōng jiǔ wèi zhàn guó gè chěng quán zhà jù xùn gān gē fù yì fán zhòng xíng zhèng yán jí

这句话大意是:自魏道将谢,分割 九区,关右、山东,久为战国,各逞权诈,俱殉干戈,赋役繁重,刑政严急。

gài jiù fén zhěng nì wú xiá cóng róng fēi cháo yě zhī yuàn yǐ zhì yú cǐ

这句话大意是:盖救 焚拯溺,无暇从容,非朝野之愿,以至于此。

wǎn shì yīn xún suì chéng xī mù sú huà jiāo bì liú dàng wàng fǎn zì fēi tiān rán shàng zhé tǐng shēng yú shí zé rú yǎ zhī dào jīng lǐ zhī zhì yì guān mín shù mò kěn yòng xīn

这句话大意是:晚世因循,遂成希慕,俗化浇敝,流 宕忘反,自非天然上哲,挺生于时,则儒雅之道,经礼之制,衣冠民庶,莫肯用心。

shì shì suǒ yǐ wèi qīng guǐ wù yóu cí ér huài

这句话大意是:世事所以未清,轨物由兹而坏。

fú wéi bì xià bǐng líng shàng dì shòu mìng hào tiān hé sān yáng zhī qī yīng qiān sì zhī yùn

这句话大意是:伏惟陛下禀灵上帝,受命昊天,合三阳之期,膺千 祀之运。

wǎng zhě zhōu shì tuí huǐ qū yǔ fèi téng shèng cè fēng xíng shén móu diàn fà duān zuò láng miào dàng dí wàn fāng fǔ shùn yōu míng jūn lín sì hǎi

这句话大意是:往者周室颓毁,区宇沸腾,圣策风行,神谋电发,端坐廊庙,荡涤万方, 俯顺幽明,君临四海。

zé wàn gǔ zhī diǎn wú shàn bù wèi

这句话大意是:择万古之典,无善不为;。

gǎi bǎi wáng zhī bì wú è bù jìn

这句话大意是:改百王之弊,无恶不尽。

zhì ruò yīn qíng yuán yì wèi qí jié wén gù yǐ sān bǎi sān qiān shì gāo qián dài

这句话大意是:至若因情 缘义,为其节文,故以三百三千,事高前代。

rán xià tǔ lí xiàn shàng wèi jìn xíng

这句话大意是:然下土黎献,尚未尽行。

chén miù méng jiǎng cè cóng zhèng fān bù rén shù guǐ yí shí jiàn duō quē rú fēng yǐ zhuì lǐ jiào yóu wēi shì zhī bǎi xìng zhī xīn wèi néng dùn biàn

这句话大意是:臣谬蒙奖策, 从政籓部,人庶轨仪,实见多阙,儒风以坠,礼教犹微,是知百姓之心,未能顿变。

yǎng wéi shēn sī yuǎn lǜ qíng niàn xià mín jiàn bèi yǐ jiǎn shǐ zhì yú dào

这句话大意是:仰惟深思远虑,情念下民,渐被以俭,使至于道。

chén kǒng yè yān shì huǎn dòng yán nián shì

这句话大意是:臣恐业淹事缓,动延年世。

ruò xíng lǐ quàn xué dào jiào xiāng cuī bì dāng mí rán xiàng fēng bù yuǎn ér jiù

这句话大意是:若行 礼劝学,道教相催,必当靡然向风,不远而就。

jiā zhī lǐ jié rén shí yì fāng bǐ wū kě fēng zhé wèi fēi yuǎn

这句话大意是:家知礼节,人识义方,比屋可封, 辄谓非远。

shàng lǎn ér shàn zhī yīn xià zhào yuē

这句话大意是:上览而善之,因下诏曰:。

jiàn guó zhòng dào mò xiān yú xué zūn zhǔ bì mín mò xiān yú lǐ

这句话大意是:建国重道,莫先于学,尊主庇民,莫先于礼。

zì wèi shì bù jìng zhōu qí kàng héng fēn sì hǎi zhī mín dòu èr bāng zhī lì dì wèi qiáng ruò duō lì nián suǒ

这句话大意是:自魏氏不竞,周、齐抗衡,分四 海之民,斗二邦之力,递为强弱,多历年所。

wu quán zhà ér báo rú yǎ zhòng gān gē ér qīng zǔ dòu mín bú jiàn dé wéi zhēng shì wén

这句话大意是:务权诈而薄儒雅,重干戈而轻俎豆, 民不见德,唯争是闻。

cháo yě yǐ jī qiǎo wèi shī wén lì yòng shēn kè wéi fǎ fēng jiāo sú bì huà zhī rán yě

这句话大意是:朝野以机巧为师,文吏用深刻为法,风浇俗弊,化之然也。

suī fù jiàn lì xiáng xù jiān qǐ hóng shú yè fēi shí guì dào yì bù xíng

这句话大意是:虽复建立庠序,兼启黉塾,业非时贵,道亦不行。

qí jiān fú yīng rú shù gài yǒu zhī yǐ bǐ zhòng wǒ guǎ wèi néng yí sú

现代白话:其间服膺儒术,盖有之了,彼众 我寡,未能移俗。

rán qí wéi chí míng jiào jiǎng shì yí lún wēi xiāng hóng yì lài sī ér yǐ

这句话大意是:然其维持名教,奖饰彝伦,微相弘益,赖斯而已。

wáng zhě chéng tiān xiū jiù suí huà yǒu lǐ zé xiáng ruì bì jiàng wú lǐ zé yāo niè xīng qǐ

这句话大意是:王者承天,休 咎随化,有礼则祥瑞必降,无礼则妖孽兴起。

rén bǐng wǔ cháng xìng líng bù yī yǒu lǐ zé yīn yáng hé dé wú lǐ zé qín shòu qí xīn

这句话大意是:人禀五常,性灵不一,有礼则阴阳合 德,无礼则禽兽其心。

zhì guó lì shēn fēi lǐ bù kě

这句话大意是:治国立身,非礼不可。

zhèn shòu mìng yú tiān cái chéng wàn wù qù huá yí zhī luàn qiú fēng huà zhī yi

这句话大意是:朕受命于天,财成万物,去华夷之乱, 求风化之宜。

jiè shē chóng jiǎn shuài xiān bǎi bì qīng yáo báo fù jì yǐ kuān hóng

这句话大意是:戒奢崇俭,率先百辟,轻徭薄赋,冀以宽弘。

ér jī xí shēng cháng wèi néng chéng gé lǘ yán shì shù jí xiōng zhī lǐ dòng xī guāi fāng bù yī zhì dù

这句话大意是:而积习生常,未能惩革, 闾阎士庶,吉凶之礼,动悉乖方,不依制度。

zhí xiàn zhī zhí shì sè ěr ér wú wén lì mín zhī guān yóu bì mù ér bù chá

这句话大意是:执宪之职,似塞耳而无闻,莅民之官, 犹蔽目而不察。

xuān yáng cháo huà qí ruò shì hu

这句话大意是:宣扬朝化,其若是吗?

gǔ rén zhī xué qiě gēng qiě yǎng

这句话大意是:古人之学,且耕且养。

jīn zhě mín dīng fēi yì zhī rì nóng mǔ shí hòu zhī yú ruò dūn yǐ xué yè quàn yǐ jīng lǐ zì kě jiā mù dà dào rén xī zhì dé

这句话大意是:今者民丁非役之日, 农亩时候之馀,若敦以学业,劝以经礼,自可家慕大道,人希至德。

qǐ zhǐ zhī lǐ jié shi lián chǐ fù cí zǐ xiào xiōng gōng dì shùn zhě hu

这句话大意是:岂止知礼节, 识廉耻,父慈子孝,兄恭弟顺者吗?

shǐ zì jīng shī yuán jí zhōu jùn yi zhī zhèn yì quàn xué xíng lǐ

这句话大意是:始自京师,爰及州郡,宜祗朕意,劝学行礼。

zì shì tiān xià zhōu xiàn jiē zhì bó shì xí lǐ yān

现代白话:自是天下州县皆置博士习礼呢。

áng zài zhōu shén yǒu huì zhèng shù nián zú guān

这句话大意是:昂在州,甚有惠政,数年,卒官。

zi diào qǐ jiā mì shū láng xún zhuǎn shì yù shǐ

这句话大意是:子调,起家秘书郎,寻转侍御史。

zuǒ pú yè yáng sù cháng yú cháo táng jiàn diào yīn dú yán yuē liǔ tiáo tōng tǐ ruò dú yáo bù xū fēng

这句话大意是:左仆射杨素尝于朝堂见调,因独言曰:“柳 条通体弱,独摇不须风。

diào liǎn bǎn zhèng sè yuē diào xìn wú qǔ zhě gōng bù dàng yǐ wéi shì yù shǐ

这句话大意是:”调敛板正色曰:“调信无取者,公不当以为侍御史;。

diào xìn yǒu kě qǔ bù yīng fā cǐ yán

这句话大意是:调 信有可取,不应发此言。

gōng dāng jù zhān zhī qiū shū jī hé kě qīng fā

这句话大意是:公当具瞻之秋,枢机何可轻发!

sù shén qí zhī

这句话大意是:”素甚奇之。

yáng dì sì wèi lèi qiān shàng shū zuǒ sī láng

这句话大意是:炀帝嗣位, 累迁尚书左司郎。

shí wáng gāng bù zhèn cháo shì duō zāng huò wéi diào qīng sù shǒu cháng wéi shí suǒ měi

这句话大意是:时王纲不振,朝士多赃货,唯调清素守常,为时所美。

rán yú gàn yòng fēi qí suǒ zhǎng

这句话大意是:然于干用, 非其所长。

shǐ chén yuē wéi shì zì jū jīng zhào dài yǒu rén wù

这句话大意是:史臣曰:韦氏自居京兆,代有人物。

shì kāng kūn jì yú qìng suǒ zhōng huò rù chù lǐ wéi huò chū zǒng fāng yuè zhū shū jiē zhěn chéng yīn zài zhōu jì duò xūn yōng bìng mào shèng yǐ

现代白话:世康昆季,馀庆所钟,或入处礼闱,或出 总方岳,朱输接轸,P“P”成阴,在周暨隋,勋庸并茂,盛了!

jiàn ān fēng yùn xián yǎ wàng zhòng dāng shí

这句话大意是:建安风韵闲雅, 望重当时。

shù shì chǒng jiāo rén zhōng zhì qīng bài

这句话大意是:述恃宠骄人,终致倾败。

dàn lǚ yǒu huì zhèng sù měi cún chéng dǎng

这句话大意是:旦屡有惠政,肃每存诚谠。

xióng liàng míng jié zì lì zhōng zhèng jiàn chēng jiǎn zhī shén qíng kāi shuǎng pō wéi shū fàng

这句话大意是:雄亮名节自立,忠 正见称,謇之神情开爽,颇为疏放。

wén chéng lì shì èr cháo xián jiàn tuī zhòng xiàn shū gāo zǔ suì xīng xué xiào yán néng hóng dào qí lì bó zāi

现代白话:文城历仕二朝,咸见推重,献书高祖,遂兴学 校,言能弘道,其利博啊!

✦ You read 列传·卷十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.