隋书 · 魏征 · Chapter 49 of 85

列传·卷十四

PinyinModern Translation
Size

niú hóng

这句话大意是:○牛弘。

niú hóng zì lǐ rén ān dìng chun gū rén yě běn xìng yì shì

这句话大意是:牛弘,字里仁,安定鹑觚人也,本姓裛氏。

zǔ chì jùn zhōng zhèng

这句话大意是:祖炽,郡中正。

fù yǔn wèi shì zhōng gōng bù shàng shū lín jīng gōng cì xìng wèi niú shì

这句话大意是:父允,魏侍中、工 部尚书、临泾公,赐姓为牛氏。

hóng chū zài qiǎng bǎo yǒu xiāng zhě jiàn zhī wèi qí fù yuē cǐ r dāng guì shàn ài yǎng zhī

这句话大意是:弘初在襁褓,有相者见之,谓其父曰:“此儿当贵, 善爱养之。

jí zhǎng xū mào shén wěi xìng kuān yù hào xué bó wén

这句话大意是:”及长,须貌甚伟,性宽裕,好学博闻。

zài zhōu qǐ jiā zhōng wài fǔ jì shì nèi shǐ shàng shì

这句话大意是:在周,起家中外府记室、内史 上士。

é zhuǎn nà yán shàng shì zhuān zhǎng wén hàn shén yǒu měi chēng

这句话大意是:俄转纳言上士,专掌文翰,甚有美称。

jiā wēi liè jiāng jūn yuán wài sàn qí shì láng xiū qǐ jū zhù

这句话大意是:加威烈将军、员外散骑侍郎,修起居 注。

qí hòu xí fēng lín jīng gōng

这句话大意是:其后袭封临泾公。

xuān zhèng yuán nián zhuǎn nèi shǐ xià dài fū jìn wèi shǐ chí jié dà jiàng jūn yí tóng sān sī

这句话大意是:宣政元年,转内史下大夫,进位使持节、大将军,仪同三司。

kāi huáng chū qiān shòu sàn qí cháng shì mì shū jiān

这句话大意是:开皇初,迁授散骑常侍、秘书监。

hóng yǐ diǎn jí yí yì shàng biǎo qǐng kāi xiàn shū zhī lù yuē

这句话大意是:弘以典籍遗逸,上表请开献书之路,曰:。

jīng jí suǒ xìng yóu lái shàng yǐ

现代白话:经籍所兴,由来尚了。

yáo huà zhào yú páo xī wén zì shēng yú cāng jié

这句话大意是:爻画肇于庖羲,文字生于苍颉。

shèng rén suǒ yǐ hóng xuān jiào dǎo bó tōng gǔ jīn yáng yú wáng tíng sì yú shí xià

这句话大意是:圣人所以弘宣教导,博 通古今,扬于王庭,肆于时夏。

gù yáo chēng zhì shèng yóu kǎo gǔ dào ér yán

这句话大意是:故尧称至圣,犹考古道而言;。

shùn qí dà zhì shàng guān gǔ rén zhī xiàng

这句话大意是:舜其大智,尚观古人 之象。

zhōu guān wài shǐ zhǎng sān huáng wǔ dì zhī shū jí sì fāng zhī zhì

这句话大意是:《周官》外史掌三皇五帝之书,及四方之志。

wǔ wáng wèn huáng dì zhuān xū zhī dào tài gōng yuē zài dān shū

这句话大意是:武王问黄帝、颛顼之道,太公 曰:“在《丹书》。

shì zhī wò fú yù lì yǒu guó yǒu jiā zhě hé cháng bù yǐ shī shū ér wèi jiào yīn lǐ yuè ér chéng gōng yě

这句话大意是:”是知握符御历,有国有家者,曷尝不以《诗》、《书》而为 教,因礼乐而成功也。

xī zhōu dé jì shuāi jiù jīng wěn qì

这句话大意是:昔周德既衰,旧经紊弃。

kǒng zǐ yǐ dà shèng zhī cái kāi sù wáng zhī yè xiàn zhāng zǔ shù zhì lǐ kān shī zhèng wǔ shǐ ér xiū chūn qiū chǎn shí yì ér hóng yì dào

这句话大意是:孔子以大圣之才,开素王之业,宪 章祖述,制《礼》刊《诗》,正五始而修《春秋》,阐《十翼》而弘《易》道。

zhì guó lì shēn zuò fàn chuí fǎ

这句话大意是:治 国立身,作范垂法。

jí qín huáng yù yǔ tūn miè zhū hóu rèn yòng wēi lì shì bù shī gǔ shǐ xià fén shū zhī lìng xíng ǒu yǔ zhī xíng

这句话大意是:及秦皇驭宇,吞灭诸侯,任用威力,事不师古,始下焚书之令, 行偶语之刑。

xiān wáng fén jí sǎo dì jiē jǐn

这句话大意是:先王坟籍,扫地皆尽。

běn jì xiān wáng cóng ér diān fù

这句话大意是:本既先亡,从而颠覆。

chén yǐ tú chèn yán zhī jīng diǎn shèng shuāi xìn yǒu zhēng shù

这句话大意是:臣以图谶言之,经典盛 衰,信有征数。

cǐ zé shū zhī yī ě yě

这句话大意是:此则书之一厄也。

hàn xìng gǎi qín zhī bì dūn shàng rú shù jiàn cáng shū zhī cè zhì xiào shū zhī guān wū bì shān yán wǎng wǎng jiān chū

这句话大意是:汉兴,改秦之弊,敦尚儒术,建藏书之策,置校 书之官,屋壁山岩,往往间出。

wài yǒu tài cháng tài shǐ zhī cáng nèi yǒu yán gé mì shū zhī fǔ

这句话大意是:外有太常、太史之藏,内有延阁、秘书之府。

zhì xiào chéng zhī shì wáng yì shàng duō qiǎn yè zhě chén nóng qiú yí shū yú tiān xià zhào liú xiàng fù zǐ chóu jiào piān jí

这句话大意是:至孝 成之世,亡逸尚多,遣谒者陈农求遗书于天下,诏刘向父子雠校篇籍。

hàn zhī diǎn wén yú sī wèi shèng

这句话大意是:汉之典文,于斯为盛。

jí wáng mǎng zhī mò cháng ān bīng qǐ gōng shì tú shū bìng cóng fén jìn

这句话大意是:及王莽之末,长安兵起,宫室图书,并从焚烬。

cǐ zé shū zhī èr ě yě

这句话大意是:此则书之二厄也。

guāng wǔ sì xìng yóu zhòng jīng gào wèi jí xià chē xiān qiú wén yǎ

这句话大意是:光武 嗣兴,尤重经诰,未及下车,先求文雅。

yú shì hóng shēng jù rú jì zhǒng ér jí huái jīng fù zhì bù yuǎn sī zhì

这句话大意是:于是鸿生巨儒,继踵而集,怀经负帙,不 远斯至。

sù zōng qīn lín jiǎng yì hé dì shù xìng shū lín qí lán tái shí shì hóng dōu dōng guān mì dié tián wěi gèng bèi yú qián

这句话大意是:肃宗亲临讲肄,和帝数幸书林,其兰台、石室,鸿都、东观,秘牒填委, 更倍于前。

jí xiào xiàn yí dōu lì mín rǎo luàn tú shū jiān bó jiē qǔ wèi wéi náng

这句话大意是:及孝献移都,吏民扰乱,图书缣帛,皆取为帷囊。

suǒ shōu ér xi cái qī shí yú chéng

这句话大意是:所收而西,裁七十余乘。

shǔ xī jīng dà luàn yī shí fán dàng

这句话大意是:属西京大乱,一时燔荡。

cǐ zé shū zhī sān ě yě

这句话大意是:此则书之三厄也。

wèi wén dài hàn gèng jí jīng diǎn jiē cáng zài mì shū nèi wài sān gé qiǎn mì shū láng zhèng mò shān dìng jiù wén

这句话大意是:魏文代汉,更集经典,皆藏在秘书、 内外三阁,遣秘书郎郑默删定旧文。

shí zhī lùn zhě měi qí zhū zǐ yǒu bié

这句话大意是:时之论者,美其朱紫有别。

jìn shì chéng zhī wén jí yóu guǎng

这句话大意是:晋氏承之,文籍尤 广。

jìn mì shū jiān xún xù dìng wèi nèi jīng gèng zhe xīn bù

这句话大意是:晋秘书监荀勖定魏《内经》,更著《新簿》。

suī gǔ wén jiù jiǎn yóu yún yǒu quē xīn zhāng hòu lù jiū jí yǐ duō zú de huī hóng zhèng dào xùn fàn dāng shì

这句话大意是:虽古文旧简,犹云有缺,新章后 录,鸠集已多,足得恢弘正道,训范当世。

shǔ liú shí píng líng jīng huá fù miè cháo zhāng guó diǎn cóng ér shī zhuì

这句话大意是:属刘、石凭陵,京华覆灭,朝章国典, 从而失坠 。

cǐ zé shū zhī sì ě yě

这句话大意是:此则书之四厄也。

yǒng jiā zhī hòu kòu qiè jìng xìng

这句话大意是:永嘉之后,寇窃竞兴。

yīn hé jù luò kuà qín dài zhào

这句话大意是:因河据洛,跨秦带赵。

lùn qí jiàn guó lì jiā suī chuán míng hào xiàn zhāng lǐ yuè jì miè wú wén

这句话大意是:论其 建国立家,虽传名号,宪章礼乐,寂灭无闻。

liú yù píng yáo shōu qí tú jí wǔ jīng zi shǐ cái sì qiān juǎn jiē chì zhóu qīng zhǐ wén zì gǔ zhuō

这句话大意是:刘裕平姚,收其图籍,五经子史,才 四千卷,皆赤轴青纸,文字古拙。

jiàn wěi zhī shèng mò guò èr qín yǐ cǐ ér lùn zú kě míng yǐ

现代白话:僭伪之盛,莫过二秦,以此而论,足可明了。

gù zhī yì guān guǐ wù tú huà jì zhù bō qiān zhī yú jiē guī jiāng zuǒ

这句话大意是:故 知衣冠轨物,图画记注,播迁之余,皆归江左。

jìn sòng zhī jì xué yì wèi duō qí liáng zhī jiān jīng shǐ mí shèng

这句话大意是:晋、宋之际,学艺为多,齐、梁之 间,经史弥盛。

sòng mì shū chéng wáng jiǎn yī liú shì qī lüè zhuàn wèi qī zhì

这句话大意是:宋秘书丞王俭,依刘氏《七略》,撰为《七志》。

liáng rén yuán xiào xù yì wèi qī lù

这句话大意是:梁人阮孝绪,亦 为《七录》。

zǒng qí shū shù sān wàn yú juǎn

这句话大意是:总其书数,三万余卷。

jí hóu jǐng dù jiāng pò miè liáng shì mì shěng jīng jí suī cóng bīng huǒ qí wén dé diàn nèi shū shǐ wǎn rán yóu cún

这句话大意是:及侯景渡江,破灭梁室,秘省经籍,虽从兵火, 其文德殿内书史,宛然犹存。

xiāo yì jù yǒu jiāng líng qiǎn jiàng pò píng hóu jǐng shōu wén dé zhī shū jí gōng sī diǎn jí zhòng běn qī wàn yú juǎn xī sòng jīng zhōu

这句话大意是:萧绎据有江陵,遣将破平侯景,收文德之书,及公私 典籍,重本七万余卷,悉送荆州。

gù jiāng biǎo tú shū yīn sī jǐn cuì yú yì yǐ

现代白话:故江表图书,因斯尽萃于绎了。

jí zhōu shī rù yǐng yì xī fén zhī yú wài chéng suǒ shōu shí cái yī èr

这句话大意是:及周师入郢,绎 悉焚之于外城,所收十才一二。

cǐ zé shū zhī wǔ è yě

这句话大意是:此则书之五厄也。

hòu wèi yuán zì yōu fāng qiān zhái yī luò rì bù xiá gěi jīng jí quē rú

这句话大意是:后魏爰自幽方,迁宅伊、洛,日 不暇给,经籍阙如。

zhōu shì chuàng jī guān yòu róng chē wèi xi

这句话大意是:周氏创基关右,戎车未息。

bǎo dìng zhī shǐ shū zhǐ bā qiān hòu jiā shōu jí fāng yíng wàn juàn

这句话大意是:保定之始,书止八千,后加收集, 方盈万卷。

gāo shì jù yǒu shān dōng chū yì cǎi fǎng yàn qí běn mù cán quē yóu duō

这句话大意是:高氏据有山东,初亦采访,验其本目,残缺犹多。

jí dōng xià chū píng huò qí jīng shǐ sì bù zhòng zá sān wàn yú juǎn

这句话大意是:及东夏初平,获其经 史,四部重杂,三万余卷。

suǒ yì jiù shū wǔ qiān ér yǐ

这句话大意是:所益旧书,五千而已。

jīn yù shū dān běn hé yī wàn wǔ qiān yú juǎn bù zhì zhī jiān réng yǒu cán quē

这句话大意是:今御书单本,合一万五千余卷, 部帙之间,仍有残缺。

bǐ liáng zhī jiù mù zhǐ yǒu qí bàn

这句话大意是:比梁之旧目,止有其半。

zhì yú yīn yáng hé luò zhī piān yī fāng tú pǔ zhī shuō mí fù wèi shǎo

这句话大意是:至于阴阳河洛之篇,医方图谱之说, 弥复为少。

chén yǐ jīng shū zì zhòng ní yǐ hòu qì yú dāng jīn nián yú qiān zài shù zāo wǔ è xìng jí zhī qī shǔ yīng shèng shì

这句话大意是:臣以经书自仲尼已后,迄于当今,年逾千载,数遭五厄,兴集之期,属 膺圣世。

fú wéi bì xià shòu tiān míng mìng jūn lín qū yǔ gōng wú yǔ èr dé guān wǎng chū

这句话大意是:伏惟陛下受天明命,君临区宇,功无与二,德冠往初。

zì huá xià fēn lí yí lún yōu yì qí jiān suī bà wáng dì qǐ ér shì nán wèi yí yù chóng rú yè shí huò wèi kě

这句话大意是:自华夏分离,彝伦 攸斁,其间虽霸王递起,而世难未夷,欲崇儒业,时或未可。

jīn tǔ yǔ mài yú sān wáng mín lí shèng yú liǎng hàn yǒu rén yǒu shí zhèng zài jīn rì

这句话大意是:今土宇迈于三王,民 黎盛于两汉,有人有时,正在今日。

fāng dāng dà hóng wén jiào nà sú shēng píng ér tiān xià tú shū shàng yǒu yí yì fēi suǒ yǐ yǎng xié shèng qíng liú xun wú qióng zhě yě

这句话大意是:方当大弘文教,纳俗升平,而天下图书,尚有 遗逸,非所以仰协圣情,流训无穷者也。

chén shǐ jí shì sī qǐn xīng huái jù

这句话大意是:臣史籍是司,寝兴怀惧。

xī lù gǔ zòu hàn zǔ yún tiān xià bù kě mǎ shàng zhì zhī gù zhī jīng bāng lì zhèng zài yú diǎn mó yǐ

现代白话:昔陆贾奏汉祖云 “天下不可马上治之”,故知经邦立政,在于典谟了。

wèi guó zhī běn mò cǐ yōu xiān

这句话大意是:为国之本,莫此攸先。

jīn mì cáng jiàn shū yì zú pī lǎn dàn yī shí zǎi jí xū lìng dà bèi

这句话大意是:今秘 藏见书,亦足披览,但一时载籍,须令大备。

bù kě wáng fǔ suǒ wú sī jiā nǎi yǒu

这句话大意是:不可王府所无,私家乃有。

rán shì mín yīn zá qiú fǎng nán zhī zòng yǒu zhī zhě duō huái lìn xī bì xū lēi zhī yǐ tiān wēi yǐn zhī yǐ wēi lì

这句话大意是:然士民殷 杂,求访难知,纵有知者,多怀吝惜,必须勒之以天威,引之以微利。

ruò wěi fā míng zhào jiān kāi gòu shǎng zé yì diǎn bì zhēn guān gé sī jī zhòng dào zhī fēng chāo yú qián shì bù yì shàn hu

现代白话:若猥发明诏, 兼开购赏,则异典必臻,观阁斯积,重道之风,超于前世,不是也很善吗!

fú yuàn tiān jiàn shǎo chuí zhào chá

这句话大意是:伏愿天鉴, 少垂照察。

shàng nà zhī yú shì xià zhào xiàn shū yī juàn lài jiān yì pǐ

这句话大意是:上纳之,于是下诏:献书一卷,赉缣一匹。

yī èr nián jiān piān jí shāo bèi

这句话大意是:一二年间,篇籍稍备。

jìn jué qí zhāng jùn gōng yì qiān wǔ bǎi hù

这句话大意是:进爵奇章郡 公,邑千五百户。

sān nián bài lǐ bù shàng shū fèng chì xiū zhuàn wǔ lǐ lēi chéng bǎi juǎn xíng yú dāng shì

这句话大意是:三年,拜礼部尚书,奉敕修撰《五礼》,勒成百卷,行于当世。

hóng qǐng yī gǔ zhì xiū lì míng táng shàng yì yuē

这句话大意是:弘请依古制修 立明堂,上议曰:。

qiè wèi míng táng zhě suǒ yǐ tōng shén líng gǎn tiān dì chū jiào huà chóng yǒu dé

这句话大意是:窃谓明堂者,所以通神灵,感天地,出教化,崇有德。

xiào jīng yuē zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì

这句话大意是:《孝经》曰:“宗祀文 王于明堂,以配上帝。

jì yì yún sì yú míng táng jiào zhū hóu xiào yě

这句话大意是:”《祭义》云:“祀于明堂,教诸侯孝也。

huáng dì yuē hé gōng yáo yuē wǔ fǔ shùn yuē zǒng zhāng bù zhèng xìng zhì yóu lái shàng yǐ

现代白话:”黄帝曰合宫, 尧曰五府,舜曰总章,布政兴治,由来尚了。

zhōu guān kǎo gōng jì yuē xià hòu shì shì shì táng xiū èr qī guǎng sì xiū yī

这句话大意是:《周官·考工记》曰:“夏后氏世室, 堂修二七,广四修一。

zhèng xuán zhù yún xiū shí sì bù qí guǎng yì yǐ sì fēn xiū zhī yī zé táng guǎng shí qī bù bàn yě

这句话大意是:”郑玄注云:“修十四步,其广益以四分修之一,则堂广十 七步半也。

yīn rén chóng wū táng xiū qī xún sì ā chóng wū

这句话大意是:”“殷人重屋,堂修七寻,四阿重屋。

zhèng yún qí xiū qī xún guǎng jiǔ xún yě

这句话大意是:”郑云:“其修七寻,广九寻也。

zhōu rén míng táng dù jiǔ chǐ zhī yán nán běi qī yán wǔ shì fán shì èr yán

这句话大意是:” “周人明堂,度九尺之筵,南北七筵,五室,凡室二筵。

zhèng yún cǐ sān zhě huò jǔ zōng miào huò jǔ wáng qǐn huò jǔ míng táng hù yán zhī míng qí tóng zhì yě

这句话大意是:”郑云:“此三者,或举 宗庙,或举王寝,或举明堂,互言之,明其同制也。

mǎ róng wáng sù gàn bǎo suǒ zhù yǔ zhèng yì yì jīn bù jù chū

这句话大意是:”马融、王肃、干宝所注,与 郑亦异,今不具出。

hàn sī tú mǎ gōng yì yún xià hòu shì shì shì shì xiǎn yú táng gù mìng yǐ shì

这句话大意是:汉司徒马宫议云:“夏后氏世室,室显于堂,故命以室。

yīn rén chóng wū wū xiǎn yú táng gù mìng yǐ wū

这句话大意是:殷人 重屋,屋显于堂,故命以屋。

zhōu rén míng táng táng dà yú xià shì gù mìng yǐ táng

这句话大意是:周人明堂,堂大于夏室,故命以堂。

xià hòu shì yì qí táng zhī guǎng bǎi sì shí sì chǐ zhōu rén míng táng yǐ wéi liǎng xù jiān dà xià hòu shì qī shí èr chǐ

这句话大意是:夏后氏益其堂之 广百四十四尺,周人明堂,以为两序间大夏后氏七十二尺。

ruò jù zhèng xuán zhī shuō zé xià shì dà yú zhōu táng rú yī mǎ gōng zhī yán zé zhōu táng dà yú xià shì

这句话大意是:”若据郑玄之说,则夏 室大于周堂,如依马宫之言,则周堂大于夏室。

hòu wáng zhuǎi wén zhōu dà wéi shì

这句话大意是:后王转文,周大为是。

dàn gōng zhī suǒ yán wèi xiáng qí yì

这句话大意是:但宫之所言, 未详其义。

cǐ jiē qù shèng jiǔ yuǎn lǐ wén cán quē xiān rú jiě shuō jiā yì rén shū

这句话大意是:此皆去圣久远,礼文残缺,先儒解说,家异人殊。

zhèng zhù yù zǎo yì yún zōng miào lù qǐn yǔ míng táng tóng zhì

这句话大意是:郑注《玉藻》亦云: “宗庙路寝,与明堂同制。

wáng zhì yuē qǐn bù yú miào

这句话大意是:”《王制》曰:“寝不逾庙。

míng dà xiǎo shì tóng

这句话大意是:”明大小是同。

jīn yī zhèng xuán zhù měi shì jí táng zhǐ yǒu yī zhàng bā chǐ sì bì zhī wài sì chǐ yǒu yú

这句话大意是:今依郑玄 注,每室及堂,止有一丈八尺,四壁之外,四尺有余。

ruò yǐ zōng miào lùn zhī xiá xiǎng zhī shí zhōu rén lǚ chóu liù shī bìng hòu jì wèi qī xiān gōng zhāo mù èr shī xiān wáng zhāo mù èr shī hé shí yī shī sān shí liù zhǔ jí jūn běi miàn xíng shì yú èr zhàng zhī táng yú bù jí cǐ

这句话大意是:若以宗庙论之,祫享之时, 周人旅酬六尸,并后稷为七,先公昭穆二尸,先王昭穆二尸,合十一尸,三十六主, 及君北面行事于二丈之堂,愚不及此。

ruò yǐ zhèng qǐn lùn zhī lì xū cháo yàn

这句话大意是:若以正寝论之,例须朝宴。

jù yàn lǐ zhū hóu yàn zé bīn jí qīng dài fū tuō jù shēng zuò

这句话大意是:据《燕礼》: “诸侯宴,则宾及卿大夫脱屦升坐。

shì zhī tiān zǐ yàn zé sān gōng jiǔ qīng bìng xū shēng táng

这句话大意是:”是知天子宴,则三公九卿并须升堂。

yàn yì yòu yún xí xiǎo qīng cì shàng qīng

这句话大意是:《燕义》 又云:“席,小卿次上卿。

yán jiē shì xí

这句话大意是:”言皆侍席。

zhǐ yú èr yán zhī jiān qǐ de xíng lǐ

这句话大意是:止于二筵之间,岂得行礼?

ruò yǐ míng táng lùn zhī zǒng xiǎng zhī shí wǔ dì gè yú qí shì

这句话大意是:若以明堂论之, 总享之时,五帝各于其室。

shè qīng dì zhī wèi xū yú mù shì zhī nèi shǎo běi xī miàn

这句话大意是:设青帝之位,须于木室之内,少北西面。

tài hào cóng shí zuò yú qí xi jìn nán běi miàn

这句话大意是:太昊从食,坐 于其西,近南北面。

zǔ zōng pèi xiǎng zhě yòu yú qīng dì zhī nán shāo tuì xī miàn

这句话大意是:祖宗配享者,又于青帝之南,稍退西面。

zhàng bā zhī shì shén wèi yǒu sān jiā yǐ fǔ guǐ biān dòu niú yáng zhī zǔ sì hǎi jiǔ zhōu měi wù xián shè fù xū xí shàng shēng gē chū zūn fǎn diàn yī ràng shēng jiàng yì yǐ ài yǐ

现代白话:丈八之室,神位有三, 加以簠簋笾豆,牛羊之俎,四海九州美物咸设,复须席上升歌,出樽反坫,揖让升 降,亦以隘了。

jù cí ér shuō jìn shì bù rán

这句话大意是:据兹而说,近是不然。

àn liú xiàng bié lù jí mǎ gōng cài yōng děng suǒ jiàn

这句话大意是:案刘向《别录》及马宫、蔡邕等所见,。

dāng shí yǒu gǔ wén míng táng lǐ wáng jū míng táng lǐ míng táng tú míng táng dà tú míng táng yīn yáng tài shān tōng yì wèi wén hóu xiào jīng chuán děng

这句话大意是:当时有《古文明堂礼》、《王居明堂礼》、 《明堂图》、《明堂大图》、《明堂阴阳》、《太山通义》、《魏文侯孝经传》等,。

bìng shuō gǔ míng táng zhī shì

这句话大意是:并说古明堂之事。

qí shū jiē wáng mò de ér zhèng

这句话大意是:其书皆亡,莫得而正。

jīn míng táng yuè lìng zhě zhèng xuán yún shì lǚ bù wéi zhe chūn qiū shí èr jì zhī shǒu zhāng lǐ jiā chāo hé wéi jì

这句话大意是:今《明堂月令》者,郑玄云:“是吕不韦 著,《春秋十二纪》之首章,礼家钞合为记。

cài yōng wáng sù yún zhōu gōng suǒ zuò zhōu shū nèi yǒu yuè lìng dì wǔ shí sān jí cǐ yě

这句话大意是:”蔡邕、王肃云:“周公所作《周书》 内有《月令》第五十三,即此也。

gè yǒu zhèng míng wén duō bù zài

这句话大意是:各有证明,文多不载。

shù xī yǐ wéi xià shí zhī shū

这句话大意是:束皙以为夏时之书。

liú xiàn yún bù wéi jiū jí rú zhě xún yú shèng wáng yuè lìng zhī shì ér jì zhī

这句话大意是:”刘 献云:“不韦鸠集儒者,寻于圣王月令之事而记之。

bù wéi ān néng dú wèi cǐ jì

这句话大意是:不韦安能独为此记?

jīn àn bù de quán chēng zhōu shū yì wèi kě jí wéi qín diǎn qí nèi zá yǒu yú xià yīn zhōu zhī fǎ jiē shèng wáng rén shù zhī zhèng yě

这句话大意是:”今案不 得全称《周书》,亦未可即为秦典,其内杂有虞、夏、殷、周之法,皆圣王仁恕之 政也。

cài yōng jù wèi zhāng jù yòu lùn zhī yuē míng táng zhě suǒ yǐ zōng sì qí zǔ yǐ pèi shàng dì yě

这句话大意是:蔡邕具为章句,又论之曰:“明堂者,所以宗祀其祖以配上帝也。

xià hòu shì yuē shì shì yīn rén yuē chóng wū zhōu rén yuē míng táng

这句话大意是:夏后氏曰 世室,殷人曰重屋,周人曰明堂。

dōng yuē qīng yáng nán yuē míng táng xi yuē zǒng zhāng běi yuē xuán táng nèi yuē tài shì

这句话大意是:东曰青阳,南曰明堂,西曰总章,北曰玄堂,内 曰太室。

shèng rén nán miàn ér tīng xiàng míng ér zhì rén jūn zhī wèi mò bù zhèng yān

现代白话:圣人南面而听,向明而治,人君之位莫不正呢。

gù suī yǒu wǔ míng ér zhǔ yǐ míng táng yě

这句话大意是:故虽有五名,而主以明堂 也。

zhì dù zhī shù gè yǒu suǒ yī

这句话大意是:制度之数,各有所依。

táng fāng yī bǎi sì shí sì chǐ kūn zhī cè yě wū yuán měi jìng èr bǎi yī shí liù chǐ qián zhī cè yě

这句话大意是:堂方一百四十四尺,坤之策也,屋圆楣径二百一十六尺, 干之策也。

tài miào míng táng fāng liù zhàng tōng tiān wū jìng jiǔ zhàng yīn yáng jiǔ liù zhī biàn qiě yuán gài fāng fù jiǔ liù zhī dào yě

这句话大意是:太庙明堂方六丈,通天屋径九丈,阴阳九六之变,且圆盖方覆,九六之 道也。

bā tà yǐ xiàng guà jiǔ shì yǐ xiàng zhōu shí èr gōng yǐ yīng rì chén

这句话大意是:八闼以象卦,九室以象州,十二宫以应日辰。

sān shí liù hù qī shí èr yǒu yǐ sì hù bā yǒu chéng jiǔ gōng zhī shù yě

这句话大意是:三十六户,七十二牖,以四户 八牖乘九宫之数也。

hù jiē wài shè ér bù bì shì tiān xià yǐ bù cáng yě

这句话大意是:户皆外设而不闭,示天下以不藏也。

tōng tiān wū gāo bā shí yī chǐ huáng zhōng jiǔ jiǔ zhī shí yě

这句话大意是:通天屋高八十一尺,黄钟 九九之实也。

èr shí bā zhù bù sì fāng sì fāng qī sù zhī xiàng yě

这句话大意是:二十八柱布四方,四方七宿之象也。

táng gāo sān chǐ yǐ yīng sān tǒng sì xiàng wǔ sè gè xiàng qí xíng

这句话大意是:堂高三尺,以应三统,四向五色, 各象其行。

shuǐ kuò èr shí sì zhàng xiàng èr shí sì qì yú wài yǐ xiàng sì hǎi

这句话大意是:水阔二十四丈,象二十四气,于外以象四海。

wáng zhě zhī dà lǐ yě

这句话大意是:王者之大礼也。

guān qí mó fàn tiān dì zé xiàng yīn yáng bì jù gǔ wén yì bù xū chū

这句话大意是:”观其模 范天地,则象阴阳,必据古文,义不虚出。

jīn ruò zhí qǔ kǎo gōng bù cān yuè lìng qīng yáng zǒng zhāng zhī hào bù dé ér chēng jiǔ yuè xiǎng dì zhī lǐ bù dé ér yòng

这句话大意是:今若直取《考工》,不参《月令》,青 阳总章之号不得而称,九月享帝之礼不得而用。

hàn dài èr jīng suǒ jiàn yǔ cǐ shuō xī tóng

这句话大意是:汉代二京所建,与此说悉同。

jiàn ān zhī hòu hǎi nèi dà luàn jīng yì fén shāo xiàn zhāng mǐn jué

这句话大意是:建安之后,海内大乱,京邑焚烧,宪章泯绝。

wèi shì sān fāng wèi píng wú wén xīng zào

这句话大意是:魏氏三方未平,无闻兴造。

jìn zé shì zhōng péi wěi yì yuē zūn zǔ pèi tiān qí yì míng zhe ér miào yǔ zhī zhì lǐ jù wèi fēn

这句话大意是:晋则 侍中裴𬱟议曰:“尊祖配天,其义明著,而庙宇之制,理据未分。

yi kě zhí wèi yī diàn yǐ chóng yán fù zhī sì qí yú zá suì yī jiē chú zhī

这句话大意是:宜可直为一殿, 以崇严父之祀,其余杂碎,一皆除之。

sòng qí yǐ hái xián lǜ cí lǐ

这句话大意是:”宋、齐已还,咸率兹礼。

cǐ nǎi shì zhī tōng rú shí wú sī shù qián wáng shèng shì yú shì bù xíng

这句话大意是:此乃世之通儒, 时无思术,前王盛事,于是不行。

hòu wèi dài dōu suǒ zào chū zì li chōng sān sān xiāng zhòng hé wéi jiǔ shì

这句话大意是:后魏代都所造,出自李冲,三三相重,合为九室。

yán bù fù jī fáng jiān tōng jiē chuān záo chù duō qì wú kě qǔ

这句话大意是:檐不覆基,房间通街,穿凿处多,迄无可取。

jí qiān zhái luò yáng gèng jiā yíng gòu wǔ jiǔ fēn jìng suì zhì bù chéng zōng pèi zhī shì yú yān mǐ tuō

现代白话:及迁宅洛阳,更加营构,五九纷竞, 遂至不成,宗配之事,于呢靡托。

jīn huáng yóu xiá chǎn huà qín hǎi wài fāng jiàn dà lǐ chuí zhī wú qióng

这句话大意是:今皇猷遐阐,化覃海外,方建大礼,垂之无穷。

hóng děng bù yǐ yōng xū miù dāng yì xiàn

这句话大意是:弘等不以庸虚,谬当议限。

jīn jiǎn míng táng bì xū wǔ shì zhě hé

这句话大意是:今 检明堂必须五室者何?

shàng shū dì mìng yàn yuē dì zhě chéng tiān lì wǔ fǔ chì yuē wén zǔ huáng yuē shén dòu bái yuē xiǎn jì hēi yuē xuán ju cāng yuē líng fǔ

这句话大意是:《尚书帝命验》曰:“帝者承天立五府,赤曰文祖,黄曰神 斗,白曰显纪,黑曰玄矩,苍曰灵府。

zhèng xuán zhù yuē wǔ fǔ yǔ zhōu zhī míng táng tóng yǐ

现代白话:”郑玄注曰:“五府与周之明堂同了。

qiě sān dài xiāng yán duō yǒu sǔn yì zhì yú wǔ shì què rán bù biàn

这句话大意是:”且 三代相沿,多有损益,至于五室,确然不变。

fū shì yǐ jì tiān tiān shí yǒu wǔ ruò lì jiǔ shì sì wú suǒ yòng

这句话大意是:夫室以祭天,天实有五,若立九室, 四无所用。

bù zhèng shì shuò zì yī qí chén

这句话大意是:布政视朔,自依其辰。

zhèng sī nóng yún shí èr yuè fēn zài qīng yáng děng zuǒ yòu zhī wèi

这句话大意是:郑司农云:“十二月分在青阳等左右之位。

bù yún jū shì

这句话大意是:”不 云居室。

zhèng xuán yì yán měi yuè yú qí shí zhī táng ér tīng zhèng yān

现代白话:郑玄亦言:“每月于其时之堂而听政呢。

lǐ tú huà gè jiē zài táng piān shì yǐ xū wèi wǔ shì

这句话大意是:”《礼图》画个,皆在堂偏,是 以须为五室。

míng táng bì xū shàng yuán xià fāng zhě hé

这句话大意是:明堂必须上圆下方者何?

xiào jīng yuán shén qì yuē míng táng zhě shàng yuán xià fāng bā chuāng sì dá bù zhèng zhī gōng

这句话大意是:《孝经援神契》曰:“明堂者,上圆下方, 八窗四达,布政之宫。

lǐ jì shèng dé piān yuē míng táng sì hù bā yǒu shàng yuán xià fāng

这句话大意是:”《礼记·盛德篇》曰:“明堂四户八牖,上圆下方。

wǔ jīng yì yì chēng jiǎng xué dài fū chún yú dēng yì yún shàng yuán xià fāng

这句话大意是:” 《五经异义》称讲学大夫淳于登亦云:“上圆下方。

zhèng xuán tóng zhī

这句话大意是:”郑玄同之。

shì yǐ xū wèi yuán fāng

这句话大意是:是以须为圆方。

míng táng bì xū chóng wū zhě hé

这句话大意是:明堂必须重屋者何?

àn kǎo gōng jì xià yán jiǔ jiē sì páng liǎng jiā chuāng mén táng sān zhī èr shì sān zhī yī

这句话大意是:案《考工记》,夏言“九阶,四旁两夹窗,门堂三之二,室三 之一。

yīn zhōu bù yán zhě míng yī tóng xià zhì

这句话大意是:”殷、周不言者,明一同夏制。

yīn yán sì ā chóng wū zhōu chéng qí hòu bù yán wū zhì yì jǐn tóng kě zhī yě

这句话大意是:殷言“四阿重屋”,周承其后不言屋,制亦 尽同可知也。

qí yīn rén chóng wū zhī xià běn wú wǔ shì zhī wén zhèng zhù yún wǔ shì zhě yì jù xià yǐ zhī zhī

这句话大意是:”其“殷人重屋”之下,本无五室之文,郑注云:“五室者,亦据夏 以知之。

míng zhōu bù yún chóng wū yīn yīn zé yǒu zhuó rán kě jiàn

这句话大意是:”明周不云重屋,因殷则有,灼然可见。

lǐ jì míng táng wèi yuē tài miào tiān zǐ míng táng

这句话大意是:《礼记·明堂位》曰:“太庙天 子明堂。

yán lǔ wèi zhōu gōng zhī gù de yòng tiān zǐ lǐ yuè lǔ zhī tài miào yǔ zhōu zhī míng táng tóng

这句话大意是:”言鲁为周公之故,得用天子礼乐,鲁之太庙与周之明堂同。

yòu yuē fù miào zhòng yán guā yíng dá xiàng tiān zǐ zhī miào shì

这句话大意是:又曰:“复 庙重檐,刮楹达向,天子之庙饰。

zhèng zhù fù miào chóng wū yě

这句话大意是:”郑注:“复庙,重屋也。

jù miào jì chóng wū míng táng yì bù yí yǐ

现代白话:”据庙既重屋,明堂 亦不疑了。

chūn qiū wén gōng shí sān nián tài shì wū huài

这句话大意是:《春秋》文公十三年:“太室屋坏。

wǔ xíng zhì yuē qián táng yuē tài miào zhōng yāng yuē tài shì wū qí shàng zhòng zhě yě

这句话大意是:”《五行志》曰:“前堂曰太庙, 中央曰太室,屋其上重者也。

fú qián yì yún tài shì tài miào tài shì zhī shàng wū yě

这句话大意是:”服虔亦云:“太室,太庙太室之上屋也。

zhōu shū zuò luò piān yuē nǎi lì tài miào zōng gōng lù qǐn míng táng xián yǒu sì ā fǎn diàn zhòng kàng zhòng láng

这句话大意是:”《周书 ·作洛篇》曰:“乃立太庙宗宫路寝明堂,咸有四阿反坫,重亢重廊。

kǒng zhāo zhù yuē zhòng kàng lèi dòng zhòng láng lèi wū yě

这句话大意是:”孔晁注曰: “重亢累栋,重廊累屋也。

yī huáng tú suǒ zài hàn zhī zōng miào jiē wéi zhòng wū

这句话大意是:”依《黄图》所载,汉之宗庙皆为重屋。

cǐ qù gǔ yóu jìn yí fǎ shàng zài shì yǐ xū wéi zhòng wū

这句话大意是:此去古犹近, 遗法尚在,是以须为重屋。

míng táng bì xū wèi pì yōng zhě hé

这句话大意是:明堂必须为辟雍者何?

lǐ jì shèng dé piān yún míng táng zhě míng zhū hóu zūn bēi yě

这句话大意是:《礼记·盛德篇》云:“明堂者, 明诸侯尊卑也。

wài shuǐ yuē pì yōng

这句话大意是:外水曰辟雍。

míng táng yīn yáng lù yuē míng táng zhī zhì zhōu huán xíng shuǐ zuǒ xuán yǐ xiàng tiān nèi yǒu tài shì yǐ xiàng zǐ gōng

这句话大意是:”《明堂阴阳录》曰:“明堂之制,周圜行水,左旋 以象天,内有太室以象紫宫。

cǐ míng táng yǒu shuǐ zhī míng wén yě

这句话大意是:”此明堂有水之明文也。

rán mǎ gōng wáng sù yǐ wéi míng táng pì yōng tài xué tóng chǔ cài yōng lú zhí yì yǐ wéi míng táng líng tái pì yōng tài xué tóng shí yì míng

这句话大意是:然马宫、王肃以为明堂、辟 雍、太学同处,蔡邕、卢植亦以为明堂、灵台、辟雍、太学同实异名。

yōng yún míng táng zhě qǔ qí zōng sì zhī qīng mào zé wèi zhī qīng miào qǔ qí zhèng shì zé yuē tài shì qǔ qí táng zé yuē míng táng qǔ qí sì mén zhī xué zé yuē tài xué qǔ qí zhōu shuǐ yuán rú bì zé yuē bì yōng

这句话大意是:邕云:“明 堂者,取其宗祀之清貌,则谓之清庙,取其正室,则曰太室,取其堂,则曰明堂, 取其四门之学,则曰太学,取其周水圜如璧,则曰璧雍。

qí shí yī yě

这句话大意是:其实一也。

qí yán bié zhě wǔ jīng tōng yì yuē líng tái yǐ wàng qì míng táng yǐ bù zhèng pì yōng yǐ yǎng lǎo jiào xué

这句话大意是:”其言别者, 《五经通义》曰:“灵台以望气,明堂以布政,辟雍以养老教学。

sān zhě bù tóng

这句话大意是:”三者不同。

yuán zhǔn zhèng xuán yì yǐ wéi bié

这句话大意是:袁 准、郑玄亦以为别。

lì dài suǒ yí qǐ néng zhé dìng

这句话大意是:历代所疑,岂能辄定?

jīn jù jiāo sì zhì yún yù zhì míng táng wèi xiǎo qí zhì

这句话大意是:今据《郊祀志》云:“欲治明堂,未晓 其制。

jǐ nán rén gōng yù dài shàng huáng dì shí míng táng tú yī diàn wú bì gài zhī yǐ máo shuǐ yuán gōng yuán tiān zǐ cóng zhī

这句话大意是:济南人公玉带上黄帝时《明堂图》,一殿无壁,盖之以茅,水圜宫垣,天子 从之。

yǐ cǐ ér yán qí lái zé jiǔ

这句话大意是:”以此而言,其来则久。

hàn zhōng yuán èr nián qǐ míng táng pì yōng líng tái yú luò yáng bìng bié chù

这句话大意是:汉中元二年,起明堂、辟雍、灵台于洛阳,并别处。

rán míng táng yì yǒu bì shuǐ li yóu míng táng míng yún liú shuǐ yáng yáng shì yě

这句话大意是:然明堂亦有壁水,李尤《明堂铭》云“流水洋洋”是也。

yǐ cǐ xū yǒu pì yōng

这句话大意是:以此须有辟雍。

fu dì wáng zuò shì bì shī gǔ xī jīn zào míng táng xū yǐ lǐ jīng wèi běn

这句话大意是:夫帝王作事,必师古昔,今造明堂,须以《礼经》为本。

xíng zhì yī yú zhōu fǎ dù shù qǔ yú yuè lìng yí quē zhī chù cān yǐ yú shū zhù shǐ gāi xiáng yán gé zhī lǐ

这句话大意是:形制依于周法,度数 取于《月令》,遗阙之处,参以馀书,庶使该详沿革之理。

qí wǔ shì jiǔ jiē shàng yuán xià fāng sì ā chóng wū sì páng liǎng mén yī kǎo gōng jì xiào jīng shuō

这句话大意是:其五室九阶,上圆下方, 四阿重屋,四旁两门,依《考工记》、《孝经》说。

táng fāng yī bǎi sì shí sì chǐ wū yuán měi jìng èr bǎi yī shí liù chǐ tài shì fāng liù zhàng tōng tiān wū jìng jiǔ zhàng bā dá èr shí bā zhù táng gāo sān chǐ sì xiàng wǔ sè yī zhōu shū yuè lìng lùn

这句话大意是:堂方一百四十四尺,屋圆楣径 二百一十六尺,太室方六丈,通天屋径九丈,八达二十八柱,堂高三尺,四向五色, 依《周书·月令》论。

diàn yuán fāng zài nèi shuǐ zhōu rú wài shuǐ nèi jìng sān bǎi bù yī tài shān shèng dé jì jìn lǐ jīng

这句话大意是:殿垣方在内,水周如外,水内径三百步,依《太山盛德记》、 《觐礼经》。

yǎng guān fǔ chá jiē yǒu zé xiàng zú yǐ jǐn chéng shàng dì zhī pèi zǔ zōng hóng fēng bù jiào zuò fàn yú hòu yǐ

现代白话:仰观俯察,皆有则象,足以尽诚上帝,祗配祖宗,弘风布教,作范于 后了。

hóng děng xué bù jī gǔ zhé shēn suǒ jiàn kě fǒu zhī yi fú tīng cái zé

这句话大意是:弘等学不稽古,辄申所见,可否之宜,伏听裁择。

shàng yǐ shí shì cǎo chuàng wèi huáng zhì zuò jìng qǐn bù xíng

这句话大意是:上以时事草创,未遑制作,竟寝不行。

liù nián chú tài cháng qīng

这句话大意是:六年,除太常卿。

jiǔ nián zhào gǎi dìng yǎ yuè yòu zuò yuè fǔ gē cí zhuàn dìng yuán qiū wǔ dì kǎi lè bìng yì lè shì

这句话大意是:九年,诏改定雅乐,又作乐府歌词,撰定圆丘五帝凯乐,并 议乐事。

hóng shàng yì yún

这句话大意是:弘上议云:。

jǐn àn lǐ wǔ shēng liù lǜ shí èr guǎn hái xiāng wèi gōng

这句话大意是:谨案《礼》,五声、六律、十二管还相为宫。

zhōu lǐ zòu huáng zhōng gē dà lǚ zòu tài cù gē yìng zhōng jiē shì xuán xiāng wéi gōng zhī yì

这句话大意是:《周礼》奏黄钟,歌大吕,奏太 簇,歌应钟,皆是旋相为宫之义。

cài yōng míng táng yuè lìng zhāng jù yuē mèng chūn yuè zé tài cù wèi gōng gū xǐ wèi shāng ruí bīn wèi jiǎo nán lǚ wèi zhēng yìng zhōng wèi yǔ dà lǚ wèi biàn gōng yí zé wèi biàn zhǐ

这句话大意是:蔡邕《明堂月令章句》曰:“孟春月则太簇为宫, 姑洗为商,蕤宾为角,南吕为征,应钟为羽,大吕为变宫,夷则为变征。

tā yuè fàng cǐ

这句话大意是:他月放此。

gù xiān wáng zhī zuò lǜ lǚ yě suǒ yǐ biàn tiān dì sì fāng yīn yáng zhī shēng

这句话大意是:” 故先王之作律吕也,所以辩天地四方阴阳之声。

yáng zi yún yuē shēng shēng yú lǜ lǜ shēng yú chén

这句话大意是:扬子云曰:“声生于律,律生于辰。

gù lǜ lǚ pèi wǔ xíng tōng bā fēng lì shí èr chén xíng shí èr yuè xún huán zhuǎn yùn yì wú tíng zhǐ

这句话大意是:” 故律吕配五行,通八风,历十二辰,行十二月,循环转运,义无停止。

pì rú lì chūn mù wáng huǒ xiāng lì xià huǒ wáng tǔ xiāng jì xià yú fēn tǔ wáng jīn xiàng lì qiū jīn wáng shuǐ xiāng lì dōng shuǐ wáng mù xiāng

这句话大意是:譬如立春木 王火相,立夏火王土相,季夏余分,土王金相,立秋金王水相,立冬水王木相。

hái xiāng wéi gōng zhě wèi dāng qí wáng yuè míng zhī wèi gōng

这句话大意是:还 相为宫者,谓当其王月,名之为宫。

jīn ruò shí yī yuè bù yǐ huáng zhōng wèi gōng shí sān yuè bù yǐ tài cù wèi gōng biàn shì chūn mù bù wáng xià wáng bù xiāng qǐ bù yīn yáng shī dù tiān dì bù tōng zāi

现代白话:今若十一月不以黄钟为宫,十三月不以太簇为 宫,便是春木不王,夏王不相,岂不阴阳失度,天地不通啊?

liú xīn zhōng lǜ shū yún chūn gōng qiū lǜ bǎi huì bì diāo

这句话大意是:刘歆《钟律书》云: “春宫秋律,百卉必凋;。

qiū gōng chūn lǜ wàn wù bì róng

这句话大意是:秋宫春律,万物必荣;。

xià gōng dōng lǜ yǔ báo bì jiàng

这句话大意是:夏宫冬律,雨雹必降;。

dōng gōng xià lǜ léi bì fā shēng

这句话大意是:冬宫夏律, 雷必发声。

yǐ sī ér lùn chéng wèi bù yì

这句话大意是:”以斯而论,诚为不易。

qiě lǜ shí èr jīn zhí wèi huáng zhōng yī jūn wéi yòng qī lǜ yǐ wài wǔ lǜ jìng fù hé shī

这句话大意是:且律十二,今直为黄钟一均,唯用七律,以外 五律,竟复何施?

kǒng shī shèng rén zhì zuò běn yì

这句话大意是:恐失圣人制作本意。

gù xū yī lǐ zuò hái xiāng wèi gōng zhī fǎ

这句话大意是:故须依礼作还相为宫之法。

shàng yuē bù xū zuò xuán xiāng wéi gōng qiě zuò huáng zhōng yī jūn yě

这句话大意是:上曰:“不须作旋相为宫,且作黄钟一均也。

hóng yòu lùn liù shí lǜ bù kě xíng

这句话大意是:”弘又论六十律不可行:。

jǐn àn xù hàn shū lǜ lì zhì yuán dì qiǎn wéi xuán chéng wèn jīng fáng yú yuè fǔ fáng duì shòu xué gù xiǎo huáng lìng jiāo yán shòu

这句话大意是:谨案《续汉书·律历志》,元帝遣韦玄成问京房于乐府,房对:“受学故小黄 令焦延寿。

liù shí lǜ xiāng shēng zhī fǎ yǐ shàng shēng xià jiē sān shēng èr yǐ xià shēng shàng jiē sān shēng sì

这句话大意是:六十律相生之法,以上生下,皆三生二,以下生上,皆三生四。

yáng xià shēng yīn yīn shàng shēng yáng zhōng yú zhōng lǚ ér shí èr lǜ bì yǐ

现代白话:阳下生 阴,阴上生阳,终于中吕,而十二律毕了。

zhōng lǚ shàng shēng zhí shǐ zhí shǐ xià shēng qù miè shàng xià xiāng shēng zhōng yú nán shì liù shí lǜ bì yǐ

现代白话:中吕上生执始,执始下生去灭,上下相 生,终于南事,六十律毕了。

shí èr lǜ zhī biàn zhì yú liù shí yóu bā guà zhī biàn zhì yú liù shí sì yě dōng zhì zhī shēng yǐ huáng zhōng wèi gōng tài cù wèi shāng gū xǐ wèi jiǎo lín zhōng wèi zhēng nán lǚ wèi yǔ yìng zhōng wèi biàn gōng ruí bīn wèi biàn zhǐ

这句话大意是:十二律之变至于六十,犹八卦之变至于六十四也,冬 至之声,以黄钟为宫,太簇为商,姑洗为角,林钟为征,南吕为羽,应钟为变宫, 蕤宾为变征。

cǐ shēng qì zhī yuán wǔ yīn zhī zhèng yě

这句话大意是:此声气之元,五音之正也。

gù gè tǒng yī rì

这句话大意是:故各统一日。

qí yú yǐ cì yùn xíng dāng rì zhě gè zì wèi gōng ér shāng zhēng yǐ lèi cóng yān

现代白话:其馀以次运行,当日者各自 为宫,而商征以类从呢。

fáng yòu yuē zhú shēng bù kě yǐ dù diào gù zuò zhǔn yǐ dìng shù

现代白话:”房又曰:“竹声不能够度调,故作准以定数。

zhǔn zhī zhuàng rú sè zhǎng yī zhàng ér shí sān xián yǐn jiān jiǔ chǐ yǐ yīng huáng zhōng zhī lǜ jiǔ cùn

这句话大意是:准之状如 瑟,长一丈而十三弦,隐间九尺,以应黄钟之律九寸。

zhōng yāng yī xián xià huà fēn cùn yǐ wéi liù shí lǜ qīng zhuó zhī jié

这句话大意是:中央一弦,下画分寸,以为 六十律清浊之节。

zhí shǐ zhī lèi jiē fáng zì zào

这句话大意是:”执始之类,皆房自造。

fáng yún shòu fǎ yú jiāo yán shòu wèi zhī yán shòu suǒ chéng yě

这句话大意是:房云受法于焦延寿,未知延寿所承也。

zhì yuán hé nián dài zhào hòu zhōng lǜ yīn róng shàng yán guān wú xiǎo liù shí lǜ yǐ zhǔn tiáo yīn zhě

这句话大意是:至元和年,待诏候钟律殷肜上言:“官无晓六十律以准调音者。

gù dài zhào yán chóng jù yǐ zhǔn fǎ jiào qí zi xuān yuàn zhào xuān bǔ xué guān zhǔ diào yuè qì

这句话大意是:故待诏严崇具以准 法教其子宣,愿召宣补学官,主调乐器。

dà shǐ chéng hóng shì xuān shí èr lǜ qí èr zhōng qí sì bù zhōng qí liù bù zhī hé lǜ xuān suì ba

这句话大意是:”大史丞弘试宣十二律,其二中,其四不 中,其六不知何律,宣遂罢。

zì cǐ lǜ jiā mò néng wéi zhǔn shī xián

这句话大意是:自此律家莫能为准施弦。

xī píng nián dōng guān zhào diǎn lǜ zhě tài zǐ shè rén zhāng guāng wèn zhǔn yì

这句话大意是:熹平年,东观召典律者太子 舍人张光问准意。

guāng děng bù zhī guī yuè jiù cáng nǎi de qí qì xíng zhì rú fáng shū yóu bù néng dìng qí xián huǎn jí gù shǐ guān néng biàn qīng zhuó zhě suì jué

这句话大意是:光等不知,归阅旧藏,乃得其器,形制如房书,犹不能定其弦缓 急,故史官能辨清浊者遂绝。

qí kě yǐ xiāng chuán zhě wéi dà què cháng shù jí hòu qì ér yǐ

现代白话:其能够相传者,唯大榷常数及候气而已。

jù cǐ ér lùn jīng fáng zhī fǎ hàn shì yǐ bù néng xíng

这句话大意是:据此而论, 京房之法,汉世已不能行。

shěn yuē sòng zhì yuē xiáng àn gǔ diǎn jí jīn yīn jiā liù shí lǜ wú shī yú lè

这句话大意是:沈约《宋志》曰:“详案古典及今音家,六十律无施于 乐。

lǐ yún shí èr guǎn hái xiāng wèi gōng bù yán liù shí

这句话大意是:”《礼》云“十二管还相为宫”,不言六十。

fēng shàn shū yún dà dì shǐ sù nǚ gǔ wǔ shí xián sè ér bēi pò wèi èr shí wǔ xián

这句话大意是:《封禅书》云:“大帝使素女鼓 五十弦瑟而悲,破为二十五弦。

jiǎ lìng liù shí lǜ wéi lè de chéng yì suǒ bù yòng

这句话大意是:”假令六十律为乐,得成亦所不用。

qǔ dà lè bì yì dà lǐ bì jiǎn zhī yì yě

这句话大意是:取“大乐必易, 大礼必简”之意也。

yòu yì yuē

这句话大意是:又议曰:。

àn zhōu guān yún dà sī lè zhǎng chéng jūn zhī fǎ

这句话大意是:案《周官》云:“大司乐掌成均之法。

zhèng zhòng zhù yún jūn diào yě

这句话大意是:”郑众注云:“均,调也。

yuè shī zhǔ diào qí yīn

这句话大意是:乐师主调其 音。

sān lǐ yì zōng chēng zhōu guān zòu huáng zhōng zhě yòng huáng zhōng wèi diào gē dà lǚ zhě yòng dà lǚ wèi diào

这句话大意是:”《三礼义宗》称:“《周官》奏黄钟者,用黄钟为调,歌大吕者,用大吕为 调。

zòu zhě wèi táng xià sì xuán gē zhě wèi táng shàng suǒ gē

这句话大意是:奏者谓堂下四悬,歌者谓堂上所歌。

dàn yī jì zhī jiān jiē yòng èr diào

这句话大意是:但一祭之间,皆用二调。

shì zhī jù gōng chēng diào qí yì yī yě

这句话大意是:”是知据宫称调, 其义一也。

míng liù lǜ liù lǚ dié xiāng wèi gōng gè zì wèi diào

这句话大意是:明六律六吕迭相为宫,各自为调。

jīn jiàn xíng zhī lè yòng huáng zhōng zhī gōng nǎi yǐ lín zhōng wèi diào yǔ gǔ diǎn yǒu wéi

这句话大意是:今见行之乐,用黄钟之宫,乃以林钟 为调,与古典有违。

jìn nèi shū jiān xún xù yī diǎn jì yǐ wǔ shēng shí èr lǜ hái xiāng wèi gōng zhī fǎ zhì shí èr dí

这句话大意是:晋内书监荀勖依典记,以五声十二律还相为宫之法,制十二笛。

huáng zhōng zhī dí zhèng shēng yīng huáng zhōng xià zhēng yīng lín zhōng yǐ gū xǐ wèi qīng jiǎo

这句话大意是:黄钟之笛,正声应黄钟,下征应林钟,以姑洗为清角。

dà lǚ zhī dí zhèng shēng yīng dà lǚ xià zhēng yīng yí zé

这句话大意是:大吕之笛,正声应大吕,下 征应夷则。

yǐ wài zhū jūn lì jiē rú shì

这句话大意是:以外诸均,例皆如是。

rán jīn suǒ yòng lín zhōng shì xù xià zhēng zhī diào

这句话大意是:然今所用林钟,是勖下征之调。

bù qǔ qí zhèng xiān yòng qí xià yú lǐ wèi tōng gù xū gǎi zhī

这句话大意是:不取其正,先用 其下,于理未通,故须改之。

shàng shén shàn qí yì zhào hóng yǔ yáo chá xǔ shàn xīn hé tuǒ yú shì jī děng zhèng dìng xīn lè shì zài yīn lǜ zhì

这句话大意是:上甚善其义,诏弘与姚察、许善心、何妥、虞世基等正定新乐,事在《音律志》。

shì hòu yì zhì míng táng zhào hóng tiáo shàng gù shì yì qí dé shī shì zài lǐ zhì

这句话大意是:是后议置明堂,诏弘条上故事,议其得失,事在《礼志》。

shàng shén jìng zhòng zhī

这句话大意是:上甚敬重之。

shí yáng sù shì cái jīn guì qīng wǔ cháo chén wéi jiàn hóng wèi dāng bù gǎi róng zì sù

这句话大意是:时杨素恃才矜贵,轻侮朝臣,唯见弘未当不改容自肃。

sù jiāng jī tū jué yì tài cháng yǔ hóng yán bié

这句话大意是:素将击突厥,诣太常与 弘言别。

hóng sòng sù zhì zhōng mén ér zhǐ sù wèi hóng yuē dà jiàng chū zhēng gù lái xù bié hé xiāng sòng zhī jìn yě

这句话大意是:弘送素至中门而止,素谓弘曰:“大将出征,故来叙别,何相送之近也?

hóng suì yī ér tuì

这句话大意是:” 弘遂揖而退。

sù xiào yuē qí zhāng gōng kě wèi qí zhì kě jí qí yú bù kě jí yě

这句话大意是:素笑曰:“奇章公可谓其智可及,其愚不可及也。

yì bù yǐ xiè huái

这句话大意是:”亦不以屑怀。

xún shòu dà jiàng jūn bài lì bù shàng shū

这句话大意是:寻授大将军,拜吏部尚书。

shí gāo zǔ yòu lìng hóng yǔ yáng sù sū wēi xuē dào héng xǔ shàn xīn yú shì jī cuī zi fā děng bìng zhào zhū rú lùn xīn lǐ jiàng shā qīng zhòng

这句话大意是:时高祖又令弘与杨素、苏威、薛道衡、许善心、虞 世基、崔子发等并召诸儒,论新礼降杀轻重。

hóng suǒ lì yì zhòng xián tuī fú zhī

这句话大意是:弘所立议,众咸推服之。

rén shòu èr nián xiàn huáng hòu bēng sān gōng yǐ xià bù néng dìng qí yí zhù

这句话大意是:仁寿二年, 献皇后崩,三公已下不能定其仪注。

yáng sù wèi hóng yuē gōng jiù xué shí xián suǒ yǎng jīn rì zhī shì jué zài yú gōng

这句话大意是:杨素谓弘曰:“公旧学,时贤所仰,今日之事, 决在于公。

hóng liǎo bù cí ràng sī xū zhī jiān yí zhù xī bèi jiē yǒu gù shí

这句话大意是:”弘了不辞让,斯须之间,仪注悉备,皆有故实。

sù tàn yuē yī guàn lǐ lè jǐn zài cǐ yǐ fēi wú suǒ jí yě

现代白话:素叹曰:“衣冠礼乐, 尽在此了,非我所及也!

hóng yǐ sān nián zhī sàng xiáng dàn jù yǒu jiàng shā qī fú shí yī yuè ér liàn zhě wú suǒ xiàng fǎ yǐ wén yú gāo zǔ gāo zǔ nà yān

现代白话:”弘以三年之丧,祥禫具有降杀,期服十一月而练者,无 所象法,以闻于高祖,高祖纳呢。

xià zhào chú qī liàn zhī lǐ zì hóng shǐ yě

这句话大意是:下诏除期练之礼,自弘始也。

hóng zài lì bù qí xuǎn jǔ xiān dé xíng ér hòu wén cái wu zài shěn shèn

这句话大意是:弘在吏部,其选举 先德行而后文才,务在审慎。

suī zhì tíng huǎn suǒ yǒu jìn yòng bìng duō chèn zhí

这句话大意是:虽致停缓,所有进用,并多称职。

lì bù shì láng gāo xiào jī jiàn shǎng jī wù qīng shèn jué lún rán shuǎng jùn yǒu yú jī shì qīng bó shí zǎi duō yǐ cǐ yí zhī

这句话大意是:吏部侍郎高孝基, 鉴赏机晤,清慎绝伦,然爽俊有余,迹似轻薄,时宰多以此疑之。

wéi hóng shēn shi qí zhēn tuī xīn wěi rèn

这句话大意是:唯弘深识其真, 推心委任。

duò zhī xuǎn jǔ yú sī wèi zuì

这句话大意是:隋之选举,于斯为最。

shí lùn mí fú hóng shí dù zhī yuǎn

这句话大意是:时论弥服弘识度之远。

yáng dì zhī zài dōng gōng yě shù yǒu shī shū yí hóng hóng yì yǒu dá

这句话大意是:炀帝之在东宫也,数有诗书遗弘,弘亦有答。

jí sì wèi zhī hòu cháng cì hóng shī yuē jìn jiā shān lì bù wèi shì lú shàng shū mò yán xiān zhé yì qí cái bìng zuǒ yú

这句话大意是:及嗣位之后,尝赐弘诗曰:“晋 家山吏部,魏世卢尚书,莫言先哲异,奇才并佐余。

xué xíng dūn shí sú dào sù nǎi chōng xū nà yán yún gé shàng lǐ yí huáng yùn chū

这句话大意是:学行敦时俗,道素乃冲虚,纳 言云阁上,礼仪皇运初。

yí lún xīn yǒu xù chuí gǒng shì duān jū

这句话大意是:彝伦欣有叙,垂拱事端居。

qí tóng bèi cì shī zhě zhì yú wén cí zàn yáng wú rú hóng měi

这句话大意是:”其同被赐诗者,至于文词赞 扬,无如弘美。

dà yè èr nián jìn wèi shàng dà jiàng jūn

这句话大意是:大业二年,进位上大将军。

sān nián gǎi wéi yòu guāng lù dài fu

这句话大意是:三年,改为右光禄大夫。

cóng bài héng yuè tán chǎng guī bì shàn zhì shēng láo bìng hóng suǒ dìng

这句话大意是:从拜恒岳,坛 场珪币,𫮃畤牲牢,并弘所定。

hái xià tài xíng yáng dì cháng yǐn rù nèi zhàng duì huáng hòu cì yǐ tóng xí yǐn shí

这句话大意是:还下太行,炀帝尝引入内帐,对皇后赐以同席饮食。

qí lǐ yù qīn zhòng rú cǐ

这句话大意是:其礼遇亲重如此。

hóng wèi qí zhū zǐ yuē wú shòu fēi cháng zhī yù hé ēn shēn zhòng

现代白话:弘谓其诸孔子说:“我受非常之遇,荷恩深重。

rǔ děng zǐ sūn yi yǐ chéng jìng zì lì yǐ dá ēn yù zhī lóng yě

现代白话:你等子孙,宜以诚 敬自立,以答恩遇之隆也。

liù nián cóng xìng jiāng dū

这句话大意是:”六年,从幸江都。

qí nián shí yī yuè zú yú jiāng dū jùn shí nián liù shí liù

这句话大意是:其年十一月,卒于江都郡,时年六 十六。

dì shāng xī zhī zèng shén hòu

这句话大意是:帝伤惜之,赠甚厚。

guī zàng ān dìng zèng kāi fǔ yí tóng sān sī guāng lù dài fu wén ān hóu shì yuē xiàn

这句话大意是:归葬安定,赠开府仪同三司、光禄大夫、文安侯,谥曰 宪。

hóng róng chǒng dāng shì ér chē fú bēi jiǎn shì shàng jìn lǐ dài xià yǐ rén nè yú yán ér mǐn yú xíng

这句话大意是:弘荣宠当世,而车服卑俭,事上尽礼,待下以仁,讷于言而敏于行。

shàng cháng lìng qí xuān chì hóng zhì jiē xià bù néng yán tuì huán bài xiè yún bìng wàng zhī

这句话大意是:上尝令其 宣敕,弘至阶下,不能言,退还拜谢,云:“并忘之。

shàng yuē chuán yǔ xiǎo biàn gù fēi zǎi chén rèn yě

这句话大意是:”上曰:“传语小辩,故非 宰臣任也。

yù chēng qí zhì zhí

这句话大意是:”愈称其质直。

dà yè zhī shì wěi yù mí lóng

这句话大意是:大业之世,委遇弥隆。

xìng kuān hòu dǔ zhì yú xué suī zhí wù fán zá shū bù shì shǒu

这句话大意是:性宽厚,笃志于学,虽职务繁杂, 书不释手。

duò shì jiù chén shǐ zhōng xìn rèn huǐ lìn bù jí wéi hóng yī rén ér yǐ

这句话大意是:隋室旧臣,始终信任,悔吝不及,唯弘一人而已。

yǒu dì yuē bì hǎo jiǔ ér xù cháng yīn zuì shè shā hóng jià chē niú

这句话大意是:有弟曰弼,好酒而酗, 尝因醉,射杀弘驾车牛。

hóng lái huán zhái qí qī yíng wèi zhī yuē shū shè shā niú yǐ

现代白话:弘来还宅,其妻迎谓之曰:“叔射杀牛了。

hóng wén zhī wú suǒ guài wèn zhí dá yún zuò pú

这句话大意是:”弘闻之,无 所怪问,直答云:“作脯。

zuò dìng qí qī yòu yuē shū hū shè shā niú dà shì yì shì

这句话大意是:”坐定,其妻又曰:“叔忽射杀牛,大是异事!

hóng yuē yǐ zhī zhī yǐ

现代白话:”弘曰: “已知之了。

yán sè zì ruò dú shū bù chuò

这句话大意是:”颜色自若,读书不辍。

qí kuān hé rú cǐ

这句话大意是:其宽和如此。

yǒu wén jí shí sān juǎn xíng yú shì

这句话大意是:有文集十三卷行于世。

zhǎng zǐ fāng dà yì yǒu xué yè guān zhì nèi shǐ shè rén

这句话大意是:长子方大,亦有学业,官至内史舍人。

cì zǐ fāng yù xìng xiōng xiǎn wú rén xīn cóng xìng jiāng dū yǔ péi qián tōng děng tóng móu shì nì shì jiàn sī mǎ dé kān chuán

这句话大意是:次子方裕,性凶险无人心,从幸江都, 与裴虔通等同谋弑逆,事见《司马德勘传》。

shǐ chén yuē niú hóng dǔ hǎo fén jí xué yōu ér shì yǒu dàn yǎ zhī fēng huái kuàng yuǎn zhī dù cǎi bǎi wáng zhī sǔn yì chéng yī dài zhī diǎn zhāng hàn zhī shū sūn bù néng shàng yě

这句话大意是:史臣曰:牛弘笃好坟籍,学优而仕,有淡雅之风,怀旷远之度,采百王之损益, 成一代之典章,汉之叔孙,不能尚也。

chóu móu shěng tà sān shí yú nián yí xiǎn bù yú shǐ zhōng wú jì

这句话大意是:绸缪省闼,三十余年,夷险不渝,始终无际。

suī kāi wù chéng wù fēi qí suǒ zhǎng rán chéng zhī bù qīng hùn zhī bù zhuó kě wèi dà yǎ jūn zǐ yǐ

现代白话:虽开物成务,非其所长,然澄之不清,混之不浊,可谓大雅有德行的人了。

zǐ shí bù cái chóng jī bù gòu gàn jì fàn yì yǐ zhuì jiā fēng xī zāi

现代白话:子实不才,崇 基不构,干纪犯义,以坠家风,惜啊!

✦ You read 列传·卷十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.