续资治通鉴 · 毕沅 · Chapter 166 of 220

宋纪·宋纪一百六十六

PinyinModern Translation
Size

qǐ xuán yì zhí xú zhēng yuè jǐn zhāo yáng dà huāng luò sān yuè fán yī nián yǒu jī

这句话大意是:起玄黓执徐正月,尽昭阳大荒落三月,凡一年有奇。

lǐ zōng jiàn dào bèi dé dà gōng fù xīng liè wén rén wǔ shèng míng ān xiào huáng dì shào dìng wǔ nián jīn tiān xìng yuán nián měng gǔ tài zōng sì nián

这句话大意是:○理宗建道备德大功复兴烈文仁武圣明安孝皇帝绍定五年(金天兴元年,蒙古太宗四年)。

chūn zhēng yuè jǐ chǒu yǐ mèng gǒng wèi jīng xi lù bīng mǎ líng xiá

这句话大意是:春,正月,己丑,以孟珙为京西路兵马铃辖。

chū gǒng fù zōng zhèng zhī zǎo yáng zhāo táng shān cài zhōu zhuàng shì èr wàn yú rén hào zhōng shùn jūn mìng jiāng hǎi tǒng zhī zhòng bù fú

这句话大意是:初,珙父宗政知枣阳,招唐、邓、蔡州壮士二万馀人,号忠顺军,命江海统之,众不服;。

zhì zhì sī yǐ gǒng dài hǎi gǒng fēn qí jūn wèi sān zhòng jiē tiè rán

这句话大意是:制置司以珙代海,珙分其军为三,众皆帖然。

gǒng yòu chuàng píng yàn yú zǎo yáng zì chéng zhì jūn xi shí bā lǐ yóu bā dié hé jīng zhè shuǐ cè shuǐ kuà jiǔ fù jiàn tōng tiān cáo bā shí yǒu sān zhàng gài tián wàn qǐng lì shí zhuāng sān xiá shǐ jūn mín fēn tún biān chǔ fēng niú rèn

这句话大意是:珙又创平堰于枣阳,自城至军西十八里,由八叠河经浙水侧,水跨九阜,建通天槽八十有三丈,溉田万顷,立十庄、三辖,使军民分屯,边储丰牜刃。

yòu mìng zhōng shùn jūn jiā zì chù mǎ guān gěi chú sù mǎ yì fán xi

这句话大意是:又命忠顺军家自畜马,官给刍粟,马益蕃息。

jīn xià zhào qiú yán fán zhāng zòu xiān lìng yù shǐ dài fū fèi mó ā gǔ dài shàng shū wán yán nà shēn kàn xiáng rán hòu jìn yù zhí yán wú yī dá zhě

这句话大意是:金下诏求言,凡章奏,先令御史大夫费摩阿古岱、尚书完颜纳绅看详,然后进御,直言无一达者。

gēng yín zhào li quán zhī pàn hǎi líng bù wú mì mà zéi ér sǐ tè zèng cháo fèng láng guān qí yī zi

这句话大意是:庚寅,诏:“李全之叛,海陵簿吴秘骂贼而死,特赠朝奉郎,官其一子。

rén chén yǐ shǐ sōng zhī wèi jīng hú ān fǔ zhì zhì shǐ zhī xiāng yáng fǔ

这句话大意是:壬辰,以史嵩之为京湖安抚制置使、知襄阳府。

měng gǔ bīng zì táng zhōu qù biàn jīn yuán shuài wán yán liǎng luò suǒ zhàn yú xiāng chéng bài jì zǒu hái biàn

这句话大意是:蒙古兵自唐州趣汴,金元帅完颜两洛索战于襄城,败绩,走还汴。

jīn zhǔ zhào qún chén yì shàng shū lìng shǐ yáng jū rén qǐng chéng qí yuǎn zhì jī zhī

这句话大意是:金主诏群臣议,尚书令史杨居仁请乘其远至击之。

píng zhāng bài shēn qiǎn mǎng yī sū děng bù mín dīng zhuàng wàn rén kāi duǎn dī jué hé shuǐ yǐ wèi jīng chéng

这句话大意是:平章拜甡遣莽依苏等部民丁壮万人,开短堤,决河水,以卫京城。

mìng guā lēi jiā sà hā lēi jiāng bù qí sān wàn xún hé dù chāo jìn jīng zhū sè jūn jiā shǔ wǔ shí wàn kǒu rù jīng chéng

这句话大意是:命瓜勒佳萨哈勒将步骑三万巡河渡,超近京诸色军家属五十万口入京城。

měng gǔ zhǔ yòng xī xià rén xù kè jì zì hé zhōng yóu hé qīng xiàn bái pō dù hé qiǎn rén chí bào tú lěi lǜ shī lái huì

这句话大意是:蒙古主用西夏人恤克计,自河中由河清县白坡渡河,遣人驰报图垒率师来会。

sà hā lēi xíng zhì fēng qiū ér hái měng gǔ bīng yǎn zhì mǎng yī sū děng jiē sǐ dīng zhuàng de miǎn zhě jǐn sān bǎi rén

这句话大意是:萨哈勒行至封邱而还,蒙古兵掩至,莽依苏等皆死,丁壮得免者仅三百人。

jiǎ wǔ měng gǔ zhǔ rù zhèng zhōu

这句话大意是:甲午,蒙古主入郑州。

jīn zhǔ zhào qún chén yì suǒ shǒu yǒu yán zhū hè liè guǒ lēi qí suǒ zhù lǐ chéng jué bù kě shǒu wài chéng jué bù kě qì yú shì jué jì shǒu wài chéng mìng xiū lóu lǔ qì jù

这句话大意是:金主诏群臣议所守,有言珠赫埒果勒齐所筑里城决不可守,外城决不可弃,于是决计守外城,命修楼橹器具。

shí jīng chéng zhū jūn bù mǎn sì wàn ér chéng zhōu bǎi èr shí lǐ bù néng biàn shǒu gù yì yǐ qiān bì zhī mín chōng jūn

这句话大意是:时京城诸军不满四万,而城周百二十里,不能遍守,故议以迁避之民充军。

yòu zhào zài jīng jūn guān yú shàng qīng gōng píng rì fáng chéng de gōng zhě jié cháng bǔ duǎn jiǎ jiè ér yòng de bǎi yú rén

这句话大意是:又召在京军官于上清宫,平日防城得功者,截长补短,假借而用,得百馀人。

yòu jí jīng dōng xi yán hé jiù tún liǎng dū wèi jí wèi zhōu yì jūn fán sì wàn bìng dīng zhuàng èr wàn fēn zhì sì miàn měi miàn xuǎn qiān míng fēi hǔ jūn yǐ zhuān jiù yìng rán yì bù néng jūn yǐ

现代白话:又集京东、西沿河旧屯两都尉及卫州义军凡四万并丁壮二万,分置四面,每面选千名飞虎军以专救应,然亦不能军了。

jīn yuán shuài wán yán yán shòu yǐ zhòng bǎo shǎo shì shān tài píng zhài yuán xī jī qiú wèi xī

这句话大意是:金元帅完颜延寿,以众保少室山太平寨,元夕,击球为嬉。

měng gǔ dōu zǒng guǎn li shǒu xián qián qiǎn qīng jié zhě shù shí rén yuán yá yǐ fù yǐ dēng shā qí shǒu zú suì zòng bīng rù pò zhī

这句话大意是:蒙古都总管李守贤,潜遣轻捷者数十人缘崖蚁附以登,杀其守卒,遂纵兵入,破之。

xià lìng jìn chāo lüě xī shōu yú zhòng yǐ guī

这句话大意是:下令禁抄掠,悉收馀众以归。

lián tiān jiāo yá lán rě xiāng lú zhū zhài jù xià

这句话大意是:连天、交牙,兰若、香炉诸寨俱下。

yǐ wèi měng gǔ yóu qí zhì biàn jīng jīn wán yán hǎ dá yī lǎ bù hā zì dèng zhōu lǜ bù qí shí wǔ wàn fù yuán

这句话大意是:乙未,蒙古游骑至汴京,金完颜哈达、伊喇布哈自邓州率步骑十五万赴援。

měng gǔ tú lěi wèn sū bù tè yǐ fāng lüè sū bù tè yuē chéng jū zhī rén bù nài xīn kǔ shù tiāo yǐ láo zhī zhàn nǎi kě yě

这句话大意是:蒙古图垒问苏布特以方略,苏布特曰:“城居之人,不耐辛苦,数挑以劳之战,乃可也。

suì yǐ qí sān qiān wěi zhī

这句话大意是:”遂以骑三千尾之。

hǎ dá děng móu yuē dí bīng sān qiān ér wǒ bù zhàn shì ruò yě

这句话大意是:哈达等谋曰:“敌兵三千而我不战,是弱也。

jìn zhì jūn zhōu shā hé měng gǔ bīng bù zhàn ér tuì

这句话大意是:”进至钧州沙河,蒙古兵不战而退。

jīn jūn fāng pán yíng měng gǔ bīng fù lái xí

这句话大意是:金军方盘营,蒙古兵复来袭。

jīn jūn bù dé xiū xī shí yǐn qiě xíng qiě zhàn zhì huáng yú diàn jù jūn zhōu sān shí wǔ lǐ

这句话大意是:金军不得休息、食饮,且行且战,至黄榆店,距钧州三十五里。

dīng yǒu dà xuě sān lì jīn chǐ jiāng lì dāo shuò dòng bù néng jǔ

这句话大意是:丁酉,大雪三立,金尺僵立,刀槊冻不能举。

tú lěi yǐ qí zhòng chōng chū měng gǔ bīng zì běi dù zhě bì jí qián hòu yǐ dà shù sè dào

这句话大意是:图垒以其众冲出,蒙古兵自北渡者毕集,前后以大树塞道。

yáng wò yǎn duó lù ér qián jīn jūn suì cì sān fēng shān jūn shì yǒu bù shí zhì sān rì zhě

这句话大意是:杨沃衍夺路而前,金军遂次三峰山,军士有不食至三日者。

měng gǔ bīng yǔ hé běi bīng hé sì miàn wéi zhī chì xīn fán ròu gēng dié xiū xī chéng jīn kùn bèi kāi jūn zhōu lù zòng zhī zǒu ér yǐ shēng bīng jiā jī zhī

这句话大意是:蒙古兵与河北兵合,四面围之,炽薪燔肉,更迭休息,乘金困惫,开钧州路纵之走,而以生兵夹击之。

jīn jūn kuì shēng rú bēng shān wǔ xian lǜ sān shí qí rù zhú lín zhōng zǒu mì xiàn

这句话大意是:金军溃,声如崩山,武仙率三十骑入竹林中,走密县;。

yáng wò yǎn fán zé zhāng huì bù chí dà qiāng fèn zhàn ér sǐ

这句话大意是:杨沃衍、樊泽、张惠步持大枪,奋战而死。

hǎ dá zhī dà shì yǐ qù yù xià mǎ zhàn ér bù hā yǐ shī suǒ zài nǎi yǔ wán yán yí děng yǐ shù bǎi qí zǒu rù jūn zhōu

这句话大意是:哈达知大事已去,欲下马战,而布哈已失所在,乃与完颜彝等以数百骑走入钧州。

měng gǔ zhǔ zài zhèng zhōu wén tú lěi yǔ jīn xiàng chí qiǎn kūn bù hā qí lā gǔn děng fù zhī zhì zé jīn jūn yǐ kuì

这句话大意是:蒙古主在郑州,闻图垒与金相持,遣昆布哈、齐拉衮等赴之,至则金军已溃。

yú shì nǎi hé gōng jūn zhōu qiàn qí chéng wài

这句话大意是:于是乃合攻钧州,堑其城外。

hǎ dá nì kū shì zhōng chéng pò měng gǔ bīng fā ér shā zhī

这句话大意是:哈达匿窟室中,城破,蒙古兵发而杀之。

yīn yáng yán yuē rǔ jiā suǒ shì wéi huáng hé yǔ hǎ dá ěr jīn hǎ dá wèi wǒ shā huáng hé wèi wǒ yǒu bù jiàng hé dài

现代白话:因扬言曰:“你家所恃,唯黄河与哈达耳,今哈达为我杀,黄河为我有,不降何待!

wán yán yí qù bì yǐn chù shā lüě shāo dìng nǎi chū zì yán yuē jīn guó dà jiāng yù jiàn bái shì

这句话大意是:完颜彝趣避隐处,杀掠稍定,乃出,自言曰:“金国大将,欲见白事。

měng gǔ bīng yǐ shù qí jiā zhī yì tú lěi wèn qí míng xìng yuē wǒ zhōng xiào jūn zǒng lǐng wán yán chén hé shàng dà chāng yuán wèi zhōu dǎo huí gǔ zhī shèng jiē wǒ yě

这句话大意是:”蒙古兵以数骑夹之诣图垒,问其名姓,曰:“我忠孝军总领完颜陈和尚,大昌原、卫州倒回谷之胜,皆我也。

wǒ sǐ luàn jūn zhōng rén jiāng wèi wǒ fù guó jiā

这句话大意是:我死乱军中,人将谓我负国家。

jīn rì míng bái sǐ tiān xià bì yǒu zhī wǒ zhě

这句话大意是:今日明白死,天下必有知我者。

tú lěi yù qí jiàng bù kěn

这句话大意是:”图垒欲其降,不肯。

nǎi zhuó zú jìng zhé zhī huà kǒu wěn zhì ěr xùn xuè ér hū zhì sǐ bù qū

这句话大意是:乃斫足胫,折之,划口吻至耳,噀血而呼,至死不屈。

měng gǔ jiāng yǒu yì zhī zhě yǐ mǎ dòng lèi ér zhù yuē hǎo nán zǐ tā rì zài shēng dāng lìng wǒ de zhī

这句话大意是:蒙古将有义之者,以马湩酹而祝曰:“好男子,他日再生,当令我得之。

bù hā zǒu biàn měng gǔ bīng zhuī niè qín zhī tú lěi mìng zhī jiàng wǎng fù shù bǎi yán zhōng bù kěn dàn yuē wǒ jīn guó dà jiāng wéi dāng jīn guó jìng nèi sǐ ěr

这句话大意是:布哈走汴,蒙古兵追蹑,擒之,图垒命之降,往复数百言,终不肯,但曰:“我金国大将,惟当金国境内死耳。

suì shā zhī

这句话大意是:”遂杀之。

jīn zhī jiàn jiàng ruì zú jù jǐn zì shì bù kě fù zhèn yǐ

现代白话:金之健将锐卒俱尽,自是不可复振了。

měng gǔ suì lüè shāng guó sōng rǔ shǎn luò xǔ zhèng chén bó yǐng shòu huī yǒng děng zhōu

现代白话:蒙古遂略商、虢、嵩、你、陕、洛、许、郑、陈、亳、颍、寿、睢、永等州。

shí mín běi xǐ zhě duō è sǐ dōng píng wàn hù yán shí mìng zuò mí zhōu zhì dào bàng quán huó zhě zhòng

这句话大意是:时民北徙者多饿死,东平万户严实,命作糜粥置道傍,全活者众。

gēng zǐ jīn zhǔ yù duān mén sì shè gǎi yuán kāi xīng

这句话大意是:庚子,金主御端门,肆赦,改元开兴。

hàn lín xué shì zhào bǐng wén wèi shè wén xuān bù huǐ wù āi tòng zhī yì zhǐ shì chén yì qíng cí jù jǐn wén zhě mò bù gǎn lì

这句话大意是:翰林学士赵秉文为赦文,宣布悔悟哀恸之意,指事陈义,情辞俱尽,闻者莫不感励。

rén yín xīn zuò tài miào chéng

这句话大意是:壬寅,新作太庙成。

èr yuè guǐ chǒu dì yè tài miào

这句话大意是:二月,癸丑,帝谒太庙。

chū jīn zhǔ wén měng gǔ rù ráo fēng guān qiǎn tú kè tǎn wū dēng xíng shěng wén xiāng yǐ bèi tóng guān tú kè tǎn bó jiā wèi guān shǎn zǒng shuài biàn yì xíng shì

这句话大意是:初,金主闻蒙古入饶风关,遣图克坦乌登行省阌乡以备潼关,图克坦伯嘉为关陕总帅,便宜行事。

bó jiā chí rù shǎn bàng xiàn zhèn qiān rù dà chéng liáng hú zī zhòng jù zhī lián zhōu jìn shān zhě rù shān zhài bì bīng

这句话大意是:伯嘉驰入陕,傍县镇迁入大城,粮斛、辎重聚之联州,近山者入山寨避兵。

huì ā lǐ hā chuán zhǐ zhào wū dēng yuán biàn

这句话大意是:会阿里哈传旨召乌登援汴,。

wū dēng suì yǔ tóng guān zǒng shuài nà hā pǔ shě yīn zòu lán zǒng shuài wán yán zhòng xǐ děng

这句话大意是:乌登遂与潼关总帅纳哈普舍音、奏蓝总帅完颜重喜等,。

shuài jūn shí yī wàn

这句话大意是:帅军十一万,。

qí wǔ qiān

这句话大意是:骑五千,。

jǐn chè qín lán zhū guān zhī bèi

这句话大意是:尽撤秦、蓝诸关之备,。

cóng guó rù shǎn

这句话大意是:从虢入陕,。

tóng huá wén xiāng yí dài jūn liáng shù shí wàn hú

这句话大意是:同、华、阌乡一带军粮数十万斛,。

bèi guān chuán èr bǎi yú sōu

这句话大意是:备关船二百馀艘,。

jiē shùn liú dōng xià

这句话大意是:皆顺流东下。

é wén měng gǔ bīng jìn liáng bù jí zài chuán xī kōng xià fù jǐn qǐ zhōu mín yùn líng bǎo xiá shí cāng sù

这句话大意是:俄闻蒙古兵近,粮不及载,船悉空下,复尽起州民运灵宝、硖石仓粟。

huì měng gǔ yóu qí zhì shā lüě bù kě shèng jì

这句话大意是:会蒙古游骑至,杀掠不可胜计。

jīn shǒu jiāng li píng yǐ tóng guān jiàng yú měng gǔ měng gǔ bīng cháng qū zhì shǎn

这句话大意是:金守将李平以潼关降于蒙古,蒙古兵长驱至陕。

wū dēng suǒ fā wén xiāng jūn shì gè yǐ lǎo yòu zì suí yóu xī nán jìng rù tài shān bīng xuě zhōng bù jiàng duō pàn qù

这句话大意是:乌登所发阌乡军士,各以老幼自随,由西南径入大山冰雪中,部将多叛去。

měng gǔ wén zhī zì lú shì yǐ shù bǎi qí zhuī jí shān lù jī xuě zhòu rì dòng shì ní nào jí jìng suí jūn fù mín qì zhì lǎo yòu āi háo yíng lù

这句话大意是:蒙古闻之,自卢氏以数百骑追及,山路积雪,昼日冻释,泥淖及胫,随军妇民,弃掷老幼,哀号盈路。

xíng zhì tiě lǐng yù zhàn ér jī bèi bù néng zhèn yú shì zhòng xǐ xiān fēng měng gǔ zhǎn zhī yú mǎ qián

这句话大意是:行至铁岭,欲战而饥惫不能振,于是重喜先锋,蒙古斩之于马前。

jīn bīng suì dà kuì qín lán zǒng shuài fǔ jīng lì shāng héng sǐ yān

现代白话:金兵遂大溃,秦、蓝总帅府经历商衡死呢。

wū dēng nà hā pǔ shě yīn cóng shù shí qí zǒu shān gǔ jiān zhuī qí qín zhī jiē bèi shā

这句话大意是:乌登、纳哈普舍音从数十骑走山谷间,追骑擒之,皆被杀。

jīn qìng shàn nǔ xíng shěng xú zhōu yǐn bīng rù yuán zhì yáng yì diàn mǎ zhì wèi měng gǔ suǒ qín

这句话大意是:金庆善努行省徐州,引兵入援,至杨驿店,马踬,为蒙古所擒。

jiàn shǐ tiān zé wèn wèi shuí tiān zé yán wǒ zhēn dìng wǔ lù míng wàn hù yě

这句话大意是:见史天泽,问为谁,天泽言:“我真定五路名万户也。

qìng shàn nǔ yuē shì tiān zé hu

这句话大意是:”庆善努曰:“是天泽吗?

wú guó yǐ cán pò gōng qí yǐ shēng líng wèi niàn

现代白话:我国已残破,公其以生灵为念!

jí jiàn tè mù ěr dài qǔ yòu zhī shǐ zhāo jīng chéng bù cóng

现代白话:”及见特穆你岱取,诱之使招京城,不从。

zuǒ yòu yǐ dāo zhuó qí zú zú zhé zhōng bù qū suì shā zhī

这句话大意是:左右以刀斫其足,足折,终不屈,遂杀之。

měng gǔ jiāng tè mù ěr dài qǔ jīn huī zhōu suì wéi guī dé fǔ

现代白话:蒙古将特穆你岱取金睢州,遂围归德府。

jīn xíng yuàn shí jiā niǔ lēi huan xié jīng lì jì yǔ xī děng jié lì shǒu yù

这句话大意是:金行院实嘉纽勒欢偕经历冀禹锡等竭力守御。

chū huàn pào shǎo fù lǎo yǒu yán běi mén zhī xī cài pǔ zhōng shí de gǔ pào yún shì táng zhāng xún suǒ mái fā zhī de wǔ qiān yǒu qí chéng zhōng lài zhī

这句话大意是:初患砲少,父老有言北门之西菜圃中,时得古砲,云是唐张巡所埋,发之,得五千有奇,城中赖之。

huì qìng shàn nǔ kuì bīng yì zhì shì shāo zhèn nǎi qiǎn tí kòng zhāng dìng yè chū zhuó yíng fā shù pào ér hái

这句话大意是:会庆善努溃兵亦至,势稍振,乃遣提控张定夜出斫营,发数砲而还。

nán chéng wài yǒu gāo dì xiāng chuán wèi yǐn zǐ qí gōng pò suī yáng gù zhǐ měng gǔ yí yíng qí shàng zhòu yè gōng chéng bù néng xià

这句话大意是:南城外有高地,相传为尹子奇攻破睢阳故址,蒙古移营其上,昼夜攻城,不能下。

huò jiàn tè mù ěr dài xiàn jué hé zhī cè tè mù ěr dài cóng zhī

现代白话:或见特穆你岱,献决河之策,特穆你岱从之。

hé jì jué shuǐ cóng xī běi ér xià zhì chéng xī nán rù gù suī shuǐ chéng fǎn yǐ shuǐ wèi gù

这句话大意是:河既决,水从西北而下,至城西南,入故濉水,城反以水为固。

tè mù ěr dài shōu xiàn cè zhě yù shā zhī ér bù zhī suǒ zài nǎi huǎn gōng

现代白话:特穆你岱收献策者欲杀之,而不知所在,乃缓攻。

jīn píng zhāng hóu zhì pǔ zhí wú yùn jiè cháo shì qīng zhī jiǔ zhì rén

这句话大意是:金平章侯挚,朴直无蕴藉,朝士轻之,久致仁。

bīng shì jí xú zhōu xíng shàng shū shěng quē wú gǎn xíng zhě fù bài zhì píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:兵事急,徐州行尚书省阙,无敢行者,复拜挚平章政事。

dōu táng huì yì zhì yǐ guó shì bù zhī yīn lùn shù shì yuē zhǐ shì gèng wú bò huà

这句话大意是:都堂会议,挚以国势不支,因论数事,曰:“只是更无擘画。

bài shēn nù yuē píng zhāng shì chū cǐ yán guó jiā yǒu wàng yé

这句话大意是:”拜甡怒曰:“平章世出此言,国家有望耶!

yì zài zhì zhī bù cè

这句话大意是:”意在置之不测。

gù xiāng sà bù yuē hóu xiāng yán shén dāng

这句话大意是:故相萨布曰:“侯相言甚当。

bài shēn hán fèn ér ba

这句话大意是:”拜甡含愤而罢。

zhì shì měng gǔ bīng rì pò cái kuì shòu jué jīn zhǔ dà jù cháng zì yì yòu yù duò lóu jù wèi zuǒ yòu jiù miǎn

这句话大意是:至是蒙古兵日迫,财匮授绝,金主大惧,尝自缢,又欲堕楼,俱为左右救免。

bài shēn yǐ wéi shì bì jiǎng hé hé yì dìng zé shǒu xiàng dāng wǎng wèi zhì nǎi lì qǐng jīn zhǔ qǐ sà bù wèi xiāng qiě kuò biàn jīng mín jūn èr shí wàn fēn lì zhū shuài rén yuè gěi sù yī shí wǔ dǒu

这句话大意是:拜甡以为势必讲和,和议定,则首相当往为质,乃力请金主起萨布为相,且括汴京民军二十万分隶诸帅,人月给粟一石五斗。

sān yuè měng gǔ lì pào gōng luò yáng

这句话大意是:三月,蒙古立砲攻洛阳。

luò yáng chéng zhōng wéi sān fēng kuì zú sān sì qiān jí zhōng xiào jūn bǎi yú

这句话大意是:洛阳城中唯三峰溃卒三四千及忠孝军百馀,。

liú shǒu sà hā lián jū fā yú bèi

这句话大意是:留守萨哈连疽发于背,。

bù néng jūn

这句话大意是:不能军,。

qī tōng jí shì dù chéng bì pò

这句话大意是:妻通吉氏度城必破,。

wèi sà hā lián yuē gōng shòu guó jiā ēn zuì hòu

这句话大意是:谓萨哈连曰:“公受国家恩最厚,。

jīn dà bīng lín chéng

这句话大意是:今大兵临城,。

gōng bù xìng bìng

这句话大意是:公不幸病,。

bù néng yù dí

这句话大意是:不能御敌,。

sǐ yóu kě yǐ bào guó

现代白话:死犹能够报国,。

xìng wú yǐ wǒ wèi lǜ

这句话大意是:幸无以我为虑!

sà hā lián chū chéng tōng jí shì shèng fú zì jīng sǐ

这句话大意是:”萨哈连出城,通吉氏盛服自经死。

sà hā lián cóng wài zhì wén zhuàng yuē fū rén bù rǔ wǒ wǒ kě rǔ cháo tíng hu

这句话大意是:萨哈连从外至,闻状,曰:“夫人不辱我,我可辱朝廷乎!

tóu háo ér sǐ

这句话大意是:”投壕而死。

yuán shuài rèn shǒu zhēn yīn xíng fǔ shì

这句话大意是:元帅任守真因行府事。

jīn hàn lín zhí xué shì xī mò ài shí fèn shí xiāng fēi qí rén yán yú jīn zhǔ yuē píng zhāng bài shēn gù quán shì ēn jī wán wài bǎi wú yī néng

这句话大意是:金翰林直学士锡默爱实,愤时相非其人,言于金主曰:“平章拜甡,固权市恩,击丸外百无一能。

chéng xiàng sà bù shū mài bù fēn zòng shǐ fá cái yì bù zhì cǐ rén wèi xiāng

这句话大意是:丞相萨布,菽麦不分,纵使乏材,亦不至此人为相。

cān zhèng jiān shū mì fù shǐ tè jiā kā qí kā cū bào yī mǎ jūn zhī cái zhǐ yǐ nǎi lìng jiān jiàng xiàng zhī quán

现代白话:参政兼枢密副使特嘉喀齐喀粗暴,一马军之材止了,乃令兼将相之权。

yòu chéng shí jiā shì lǔ jū xiàng wèi yǐ qī bā nián lù lù wú bǔ bèi yuán ér yǐ

这句话大意是:右丞实嘉世鲁,居相位已七八年,碌碌无补,备员而已。

huàn nàn zhī jì yǐ zhù cǐ lèi yù jì zhōng xīng nán yǐ

现代白话:患难之际,倚注此类,欲冀中兴,难了!

yú shì shì lǔ bà xiāng sà bù qǐ zhì shì ér bài shēn kā bù kā bù xù yě

这句话大意是:”于是世鲁罢相,萨布乞致仕,而拜甡、喀不喀不恤也。

měng gǔ zhǔ jiàng běi hái shǐ sū bù tè gōng biàn fù qiǎn rén yù jīn zhǔ jiàng qiě suǒ hàn lín xué shì zhào bǐng wén yǎn shèng gōng kǒng yuán cuò děng èr shí qī jiā jí guī shùn rén jiā shǔ yī lǎ bù hā qī zǐ bìng xiù nǚ gōng jiàng yīng rén děng

这句话大意是:蒙古主将北还,使苏布特攻汴,复遣人谕金主降,且索翰林学士赵秉文、衍圣公孔元措等二十七家及归顺人家属、伊喇布哈妻子并绣女、弓匠、鹰人等。

jīn zhǔ nǎi fēng jīng wáng shǒu chún zi é ěr kè wèi cáo wáng yì yǐ wéi zhì

现代白话:金主乃封荆王守纯子额你克为曹王,议以为质。

mì guó gōng shú qiú jiàn jīn zhǔ wèn shú shū fù yù hé yán

这句话大意是:密国公璹求见,金主问:“璹叔父欲何言?

shú yuē wén é ěr kè yù chū yì hé é ěr kè nián yòu wèi zēng ān liàn kǒng bù néng bàn dà shì chén qǐng fù zhī huò dài qí xíng

现代白话:”璹曰:“闻额你克欲出议和,额你克年幼,未曾谙练,恐不能办大事,臣请副之,或代其行。

jīn zhǔ wèi zhī yuē nán dù hòu guó jiā bǐ chéng píng shí yǒu hé fèng yǎng

这句话大意是:”金主慰之曰:“南渡后,国家比承平时,有何奉养!

rán shū fù yì wèi cháng zhān gài

这句话大意是:然叔父亦未尝沾溉;。

wú shì zé zhì zhī lěng dì wú suǒ gù jiè huǎn jí zé zhì yú bù cè

这句话大意是:无事则置之冷地,无所顾藉,缓急则置于不测。

shū fù jìn zhōng gù kě tiān xià qí wèi lián hé

这句话大意是:叔父尽忠固可,天下其谓联何!

shū fù xiū yǐ

现代白话:叔父休了!

yú shì jūn chén xiāng gù qì xià

这句话大意是:”于是君臣相顾泣下。

wèi jǐ shú yǐ jí hōng

这句话大意是:未几,璹以疾薨。

rén yín mìng shàng shū zuǒ chéng li xī sòng é ěr kè chū zhì jiàn yì dài fū fèi mó ā gù dài wèi jiǎng hé shǐ

现代白话:壬寅,命尚书左丞李蹊送额你克出质,谏议大夫费摩阿固岱为讲和使。

wèi hé měng gǔ sū bù tè wén zhī yuē wǒ shòu mìng gōng chéng bù zhī qí tā

这句话大意是:未和,蒙古苏布特闻之,曰:“我受命攻城,不知其他。

nǎi lì gōng jù yán háo liè mù shān qū hàn fú jí fù nǚ lǎo yòu fù xīn cǎo tián háo qǐng kè píng shí yú bù

这句话大意是:”乃立攻具,沿壕列木栅,驱汉俘及妇女老幼负薪草填壕,顷刻,平十馀步。

píng zhāng bài shēn yǐ yì hé bù gǎn yǔ zhàn chéng zhōng xuān hǒng

这句话大意是:平章拜甡,以议和不敢与战,城中喧哄。

jīn zhǔ wén zhī cóng liù qī qí chū duān mén zhì zhōu qiáo

这句话大意是:金主闻之,从六七骑出端门,至舟桥。

shí xīn yǔ nào chē jià hū chū dōu rén jīng è shī cuò dàn guì yú dào páng yǒu wàng ér bài zhě

这句话大意是:时新雨淖,车驾忽出,都人惊愕失措,但跪于道旁,有望而拜者。

jīn zhǔ huī zhī yuē wù bài kǒng ní wū rǔ yī

现代白话:金主麾之曰:“勿拜,恐泥污你衣。

lǎo yòu zhē yōng zhì yǒu wù chù jīn zhǔ yī zhě

这句话大意是:”老幼遮拥,至有误触金主衣者。

shǎo qǐng zǎi xiàng cóng guān jiē zhì jìn lì bù shòu yuē jūn zhōng bào lù wǒ hé yòng cǐ

这句话大意是:少顷,宰相、从官皆至,进笠,不受,曰:“军中暴露,我何用此!

xī nán jūn shì wǔ liù shí bèi jìn yuē běi bīng tián háo guò bàn píng zhāng chuán lìng wù fàng yī zú kǒng huái hé shì

这句话大意是:”西南军士五六十辈进曰:“北兵填壕过半,平章传令勿放一镞,恐怀和事。

qǐ yǒu cǐ jì yé

这句话大意是:岂有此计耶?

jīn zhǔ yuē

这句话大意是:”金主曰;。

zhèn yǐ shēng líng zhī gù chēng chén jìn fèng wú bù shùn cóng

这句话大意是:“朕以生灵之故,称臣进奉,无不顺从。

zhǐ yǒu yī zi yǎng lái cháng chéng jīn wǎng zuò zhì

这句话大意是:止有一子,养来长成,今往作质。

rǔ děng lüè rěn děng cáo wáng chū měng gǔ bù tuì rǔ děng sǐ zhàn wèi wǎn

现代白话:你等略忍,等曹王出,蒙古不退,你等死战未晚。

shì rì cáo wáng é ěr kè xíng

现代白话:”是日,曹王额你克行。

měng gǔ liú cáo wáng yú yíng qiǎn li xī děng hái guǐ mǎo bìng lì jìn gōng

这句话大意是:蒙古留曹王于营,遣李蹊等还,癸卯,并力进攻。

jīn pào shí qǔ gèn yuè tài hú líng bì jiǎ shān wèi zhī dà xiǎo gè yǒu jīn zhòng yuán rú dēng qiú

这句话大意是:金砲石取艮岳太湖、灵壁假山为之,大小各有斤重,圆如灯球。

měng gǔ pào pò dà wéi huò lù dài wèi èr sān jiē yòng zhī zǎn zhú pào yǒu zhì shí sān shāo zhě

这句话大意是:蒙古砲破大硙或碌瑇为二三,皆用之攒竹砲,有至十三梢者。

měi chéng yī jiǎo zhì pào bǎi yú méi gēng dié shàng xià zhòu yè bù xī

这句话大意是:每城一角,置砲百馀枚,更迭上下,昼夜不息。

shù rì shí jǐ yǔ lǐ chéng píng

这句话大意是:数日,石几与里城平。

ér chéng shàng lóu lǔ jiē chāi gù gōng jí fāng huá yù xī zhī cái wèi zhī hé bào zhī mù suí jī ér suì

这句话大意是:而城上楼橹,皆拆故宫及芳华、玉溪之材为之,合抱之木,随击而碎。

yǐ mǎ fèn mài jiē bù qí shàng wǎng suǒ zhān dǎo gù hù zhī qí xuán fēng bǎn zhī wài jiē yǐ niú pí wèi zhàng měng gǔ bīng yǐ huǒ pào jī zhī suí jí yán ruò bù kě pū jiù

这句话大意是:以马粪、麦秸布其上,网索旃祷固护之,其悬风板之外,皆以牛皮为障,蒙古兵以火砲击之,随即延𦶟,不可扑救。

chéng nǎi zhōu shì zōng suǒ zhù qǔ hǔ láo tǔ wèi zhī jiān mì rú tiě shòu pào suǒ jī wéi āo ér yǐ

这句话大意是:城乃周世宗所筑,取虎牢土为之,坚密如铁,受砲所击,唯凹而已。

jīn zhǔ fù chū fǔ jiàng shì zhí bèi chuàng zhě qīn bo yǐ yào

这句话大意是:金主复出抚将士,值被创者,亲膊以药。

shǒu zhuó zhī jiǔ yǐ cì qiě chū nèi fǔ jīn bó yǐ dài yǒu gōng zhě

这句话大意是:手酌卮酒以赐,且出内府金帛以待有功者。

měng gǔ bīng háo wài zhù chéng wéi bǎi wǔ shí lǐ chéng yǒu rǔ kǒu lóu lǔ háo shēn zhàng xǔ kuò yì rú zhī sān sì shí bù zhì yī pù pù zhì bǎi xǔ rén shǒu zhī

这句话大意是:蒙古兵壕外筑城,围百五十里,城有乳口楼橹,壕深丈许,阔亦如之,三四十步置一铺,铺置百许人守之。

chū bài shēn mìng zhù mén wài duǎn qiáng wěi qū xiá ài jǐn róng èr sān rén dé guò yǐ fáng měng gǔ duó mén

这句话大意是:初,拜甡命筑门外短墙,委曲狭隘,仅容二三人得过,以防蒙古夺门。

jí bèi gōng qǐng chéng yè zhuó yíng jūn nǎi bù néng cù chū bǐ chū yǐ wèi měng gǔ suǒ jué hòu mù sǐ shì qiān rén xué chéng yóu háo jìng dù shāo qí pào zuò chéng shàng xuán hóng zhǐ dēng wèi yīng yuē dēng qǐ dù háo

这句话大意是:及被攻,请乘夜斫营军乃不能猝出,比出,已为蒙古所觉后募死士千人,穴城由壕径渡,烧其砲座,城上悬红纸灯为应,约灯起渡壕。

yòu fàng zhǐ yuān zhì wén shū qí shàng zhì měng gǔ yíng duàn zhī yǐ yòu bèi fú zhě jiē wèi měng gǔ suǒ jué

这句话大意是:又放纸鸢,置文书其上,至蒙古营断之,以诱被俘者,皆为蒙古所觉。

shí yǒu dà pào míng zhèn tiān léi yǐ tiě guàn shèng yào yǐ huǒ diǎn zhī pào qǐ huǒ fā qí shēng rú léi wén bǎi lǐ wài suǒ ruò wéi bàn mǔ yǐ shàng huǒ diǎn zhe tiě jiǎ jiē tòu

这句话大意是:时有大砲,名震天雷,以铁罐盛药,以火点之,砲起火发,其声如雷,闻百里外,所𦶟围半亩已上,火点著铁甲皆透。

měng gǔ shí wéi niú pí dòng zhí zhì chéng xià jué chéng wèi kān jiān kě róng rén chéng shàng mò rú zhī hé

这句话大意是:蒙古时为牛皮洞,直至城下,掘城为龛,间可容人,城上莫如之何。

nǎi yǐ tiě shéng xuán zhèn tiān léi shùn chéng ér xià zhì jué chù huǒ fā rén yǔ niú pí jiē suì bèng wú jì

这句话大意是:乃以铁绳悬震天雷,顺城而下,至掘处火发,人与牛皮皆碎迸无迹。

yòu yǒu fēi huǒ qiāng zhù yào yǐ huǒ fā zhī zhé qián shāo shí yú bù

这句话大意是:又有飞火枪,注药,以火发之,辄前烧十馀步。

měng gǔ wéi wèi cǐ èr wù

这句话大意是:蒙古唯畏此二物。

gōng chéng shí liù zhòu yè nèi wài sǐ zhě yǐ bǎi wàn jì

这句话大意是:攻城十六昼夜,内外死者以百万计。

míng huì huáng hòu líng bèi fā jīn zhǔ qiǎn zhōng guān qiú dé qí jiù fù zàng zhī

这句话大意是:明惠皇后陵被发,金主遣中官求得其柩,复葬之。

sū bù tè zhī wèi yì qǔ nǎi wèi hǎo yǔ yuē liǎng guó yǐ jiǎng hé gēng xiāng gōng yé

这句话大意是:苏布特知未易取,乃为好语曰:“两国已讲和,更相攻耶?

jīn zhǔ yīn jiù yīng zhī

这句话大意是:”金主因就应之。

nǎi qiǎn hù bù shì láng yáng jū rén chū yi qiū mén yǐ jiǔ zhì kào měng gǔ bīng qiě yǐ jīn bó zhēn yì lù zhī

这句话大意是:乃遣户部侍郎杨居仁出宜秋门,以酒炙犒蒙古兵,且以金帛珍异赂之。

sū bù tè nǎi xǔ tuì bīng sàn zhūn hé luò zhī jiān

这句话大意是:苏布特乃许退兵,散屯河、洛之间。

fāng měng gǔ zhī gōng chéng yě shǐ shí rú yǔ zhōng yǒu nǚ zǐ hū yú chéng xià yuē wǒ chàng nǚ zhāng fèng nú yě xǔ zhōu pò bèi fú zhì cǐ

这句话大意是:方蒙古之攻城也,矢石如雨,中有女子呼于城下曰:“我倡女张凤奴也,许州破,被俘至此。

bǐ jūn bù rì qù yǐ zhū jūn nǔ lì wèi guó jiān shǒu wú wéi suǒ qī suǒ

现代白话:彼军不日去了,诸君努力为国坚守,无为所欺所!

yán jìng tóu háo sǐ

这句话大意是:”言竟,投壕死。

jīn zhǔ shǐ chí jì yú xī mén

这句话大意是:金主使驰祭于西门。

shí nǚ zhēn rén wú sǐ shì zhě cháng gōng zhǔ yán yú jīn zhǔ yuē jìn lái lì gōng xiào mìng duō zhū sè rén

这句话大意是:时女真人无死事者,长公主言于金主曰:“近来立功效命,多诸色人。

wú shì shí zé zì jiā rén zhēng qiáng yǒu shì zé tā rén jìn lì yān dé bù yuàn

现代白话:无事时则自家人争强,有事则他人尽力,呢得不怨?

jīn zhǔ mò rán

这句话大意是:”金主默然。

měng gǔ hòu tuì cān zhī zhèng shì tè jiā kā qí kā yǐ shǒu chéng wèi jǐ gōng yù lǜ bǎi guān rù hè

这句话大意是:蒙古后退,参知政事特嘉喀齐喀以守城为己功,欲率百官入贺。

nèi zú sè liè chéng xiàng xiāng zhī zǐ yě tàn yuē chéng xià zhī méng chūn qiū yǐ wéi chǐ kuàng yǐ ba gōng wèi kě hè yé

这句话大意是:内族色埒,丞相襄之子也,叹曰:“城下之盟,春秋以为耻,况以罢攻为可贺耶?

kā qí kā nù yuē shè jì bù wáng jūn hòu miǎn nán rǔ děng bù yǐ wèi xǐ yé

现代白话:”喀齐喀怒曰:“社稷不亡,君后免难,你等不以为喜耶!

nǎi mìng zhào bǐng wén wèi biǎo

这句话大意是:”乃命赵秉文为表。

bǐng wén yuē chūn qiū xīn gōng huī sān rì kū

这句话大意是:秉文曰:“《春秋》新宫灰,三日哭。

jīn yuán líng rú cǐ zhuó zhī yǐ lǐ dāng wèi bù dàng hè

这句话大意是:今园陵如此,酌之以礼,当慰不当贺。

shì nǎi yǐ

这句话大意是:”事乃已。

chū chéng zhī bèi wéi yòu sī jiàn chén kě shàng shū qǐng zhàn qí lüè yuē jīn rì zhī shì jiē yóu bì xià bù duàn jiàng xiàng qiè nuò

这句话大意是:初,城之被围,右司谏陈岢上书请战,其略曰:“今日之事,皆由陛下不断,将相怯懦。

ruò yīn xún bù jué yī dàn wú rú zhī hé kǒng jūn chén xiāng duì tì qì ér yǐ

这句话大意是:若因循不决,一旦无如之何,恐君臣相对涕泣而已。

qí yán kǎi qiē shēn zhōng shí bìng

这句话大意是:”其言剀切,深中时病。

kā qí kā jiàn zhī dà nù zhào kě rù shěng hū qí míng zé zhī yuē zi wèi chén shān kě yé

这句话大意是:喀齐喀见之,大怒,召岢入省,呼其名责之曰:“子为陈山可耶?

guǒ rú zi yán néng tuì dà dí wǒ dāng shì shì yǔ ruò wéi pū

这句话大意是:果如子言,能退大敌,我当世世与若为仆。

wén zhě mò bù qiè xiào gài bù shí kě zì fēn wéi liǎng yě

这句话大意是:”闻者莫不窃笑,盖不识岢字,分为两也。

jiǎ zǐ jīn zhǔ yù duān mén sì shè gǎi yuán tiān xìng

这句话大意是:甲子,金主御端门,肆赦,改元天兴。

zhào nèi wài guān mín néng wán fù zhōu jùn zhě gōng shǎng yǒu chà

这句话大意是:诏:“内外官民能完复州郡者,功赏有差。

chū jīn bó jiǔ zhì kào yù jūn shì jiǎn yù shàn ba rǒng yuán fàng gōng nǚ shàng shū bù dé chēng shèng gǎi shèng zhǐ wèi zhì zhì

这句话大意是:”出金帛酒炙犒饫军士,减御膳,罢冗员,放宫女,上书不得称圣,改圣旨为制置。

shì rì jiě yán

这句话大意是:是日,解严。

bù bīng shǐ chū fēng qiū mén wài cǎi shū xīn

这句话大意是:步兵始出封邱门外采蔬、薪。

jīn bài shēn zhī shǒu chéng yě

这句话大意是:金拜甡之守城也。

lóu lǔ chuí jiù zhé cuī chuán lìng qǔ zhú wèi hù lián suǒ sī chí rù chéng dà suǒ wú suǒ de bài shēn yù zhǎn zhī

这句话大意是:楼橹垂就辄摧,传令取竹为护帘,所司驰入城大索,无所得,拜甡欲斩之。

huò gào suǒ sī yuē jīn duō zé jì yǐ hú bù jí píng zhāng fǔ qiú zhī

现代白话:或告所司曰:“金多则济了,胡不即平章府求之?

suǒ sī huái jīn sān bǎi lù qí jiā tóng guǒ de zhī

这句话大意是:”所司怀金三百赂其家僮,果得之。

jí bīng tuì jūn shì fèn nù bài shēn bù zì ān wèi shàng shū lìng shǐ yuán hào wèn yuē wǒ fáng xián lù jiǔ yǐ de tuì wèi xìng wèi wǒ zhuàn qǐ zhì shì biǎo

现代白话:及兵退,军士愤怒,拜甡不自安,谓尚书令史元好问曰:“我妨贤路久了,得退为幸,为我撰乞致仕表。

qǐng zhī jīn zhǔ yǐ qiǎn shǐ chí zhào zhì qí dì lìng zhì shì

这句话大意是:”顷之,金主已遣使持诏至其第,令致仕。

jūn shì yù shā zhī bài shēn jù yī xī shù qiān jīn zhǔ yǐ qīn jūn èr bǎi yīn wèi zhī wèi

这句话大意是:军士欲杀之,拜甡惧,一夕数迁,金主以亲军二百阴为之卫。

jūn shì wú yǐ xiè qí fèn suì xiāng shuài huǐ qí bié shù

这句话大意是:军士无以泄其愤,遂相率毁其别墅。

jīn wèi shào wáng gǎo lì wáng jiā shǔ jìn gù suì jiǔ xī mò ài shí shàng yán yuē èr zú shuāi wēi wú yì pǐ shù jiǎ yù wèi bù shàn shú yǔ tóng wù

这句话大意是:金卫绍王、镐厉王家属,禁锢岁久,锡默爱实上言曰:“二族衰微,无异匹庶,假欲为不善,孰与同恶!

nán nǚ hūn jià rén zhī dà yù qǐ yǒu yōu qiú zhōng shì yǒng wú kàng lì zhī wàng

这句话大意是:男女婚嫁,人之大欲,岂有幽囚终世、永无伉俪之望?

zài tā rén shàng qiě bù rěn kuàng gǔ ròu hu

这句话大意是:在他人尚且不忍,况骨肉吗?

jīn zhǔ gǎn qí yán shǐ tīng zì biàn

这句话大意是:”金主感其言,始听自便。

xià sì yuè dīng mǎo qǐ wèi le wēng wèi jí yīng diàn xiū zhuàn zhī suì níng fǔ cí bù bài

这句话大意是:夏,四月,丁卯,起魏了翁为集英殿修撰、知遂宁府,辞不拜。

wù chén yǐ jiǔ yǔ jué xì qiú

这句话大意是:戊辰,以久雨,决系囚。

shì yuè měng gǔ zhǔ chū jū yōng bì shǔ guān shān

这句话大意是:是月,蒙古主出居庸,避暑官山。

gāo lí shā měng gǔ suǒ zhì guān lì xǐ jū jiāng huá dǎo

这句话大意是:高丽杀蒙古所置官吏,徙居江华岛。

wǔ yuè xīn mǎo chén liáo yán jī yīn lín yín bì yǒu zhì jiù zhī zhēng

这句话大意是:五月,辛卯,臣僚言:“积阴霖霪,必有致咎之征。

bǐ wén qí zhōu jìn shì féng jié běn rú jiā dōu dà kēng zhì sī yì wèi lú hù zhū qiú rì zēng

这句话大意是:比闻蕲州进士冯杰,本儒家,都大坑治司抑为炉户,诛求日增。

jié qī yǐ yōu sǐ qí nǚ jì zhī dì dà shēng yīn fù sù sǐ yú dào lù

这句话大意是:杰妻以忧死,其女继之,弟大声因赴诉死于道路;。

jié zhī bù miǎn jǔ huǒ zì jīng sǐ

这句话大意是:杰知不免,举火自经死。

mín yuān zhì cǐ qǐ bù shàng gàn yīn yáng zhī hé

这句话大意是:民冤至此,岂不上干阴阳之和?

zhào ba dōu dà kēng zhì zhí

这句话大意是:”诏罢都大坑治职。

jīn biàn jīng dà hán rú dōng yīn dà yì fán wǔ shí rì zhū mén chū jiù jiǔ shí yú wàn pín bù néng zàng zhě bù zài cǐ shù

这句话大意是:金汴京大寒如冬,因大疫,凡五十日,诸门出柩九十馀万,贫不能葬者不在此数。

xún yǐ yì hòu yuán hù sēng dào yī shī zhōu guān zhě shàn hòu lì mìng yǒu sī bèi zhēng zhī yǐ zhù guó yòng

这句话大意是:寻以疫后园户、僧道、医师、鬻棺者擅厚利,命有司倍征之以助国用。

guǐ sì tài bái jīng tiān zhòu jiàn

这句话大意是:癸巳,太白经天,昼见。

liù yuè jǐ sì jīn zèng wán yán yí zhèn nán jūn jié dù shǐ lì bāo zhōng miào bēi

这句话大意是:六月,己巳,金赠完颜彝镇南军节度使,立褒忠庙碑。

jīn xú zhōu sǎo bīng zǒng lǐng wáng yòu zhāng xìng dū tǒng fēng xian děng yè shāo cǎo chǎng zuò luàn zhú háng shěng tú kè tǎn yī dōu

这句话大意是:金徐州埽兵总领王佑、张兴、都统封仙等,夜烧草场作乱,逐行省图克坦伊都。

měng gǔ guó ān yòng lǜ bīng rù xú zhōu zhí wáng yòu děng zhǎn zhī yǐ fēng xian wèi yuán shuài zhǔ xú zhōu shì

这句话大意是:蒙古国安用率兵入徐州,执王佑等,斩之,以封仙为元帅,主徐州事。

tú kè tǎn yī dōu bēn sù zhōu jié dù shǐ hè shě li ā tú bù nà nǎi yǔ zhū jiāng zhù chéng nán

这句话大意是:图克坦伊都奔宿州,节度使赫舍哩阿图不纳,乃与诸将驻城南。

shí sù zhī zhèn fáng yǒu táo hái zhě ā tú yǐ wéi pàn guī yì bù nà

这句话大意是:时宿之镇防有逃还者,阿图以为叛归,亦不纳。

chéng zhōng zhèn fáng qiān hù gāo xī gé móu jiù xú zhōu jiàng shì nèi wài xiāng yìng yǐ qǔ sù yīn guī yáng miào zhēn zhàn yè kāi mén nà xú zhōu zǒng lǐng wáng dé quán děng fù ā tú fù zǐ shā zhī qǐng yī dōu zhǔ zhōu shì

这句话大意是:城中镇防千户高腊格,谋就徐州将士,内外相应以取宿,因归杨妙真,占夜开门,纳徐州总领王德全等,缚阿图父子,杀之,请伊都主州事。

yī dōu bù cóng lǜ qí jiāng lì xi zǒu zhì gǔ shú yù měng gǔ jūn bù qū ér sǐ

这句话大意是:伊都不从,率其将吏西走,至谷孰,遇蒙古军,不屈而死。

qiū qī yuè dīng yǒu yǐ lǐ bù shàng shū chén guì yì tóng qiān shū shū mì yuàn shì

这句话大意是:秋,七月,丁酉,以礼部尚书陈贵谊同签书枢密院事。

měng gǔ qiǎn táng qìng shǐ jīn chuán yù yuē yù hé hǎo chéng jīn zhǔ dāng lái zì yì

这句话大意是:蒙古遣唐庆使金,传谕曰:“欲和好成,金主当来自议。

jīn zhǔ tuō jí wò tà shàng jiàn zhī

这句话大意是:”金主托疾,卧榻上见之。

qìng diào bì shàng diàn yǒu bù xùn yǔ wén zhě jiē nù

这句话大意是:庆掉臂上殿,有不逊语,闻者皆怒。

jì guī guǎn shì xī jīn fēi hǔ zú shēn fú děng fèn qí wú lǐ shā qìng děng sān shí yú rén yú guǎn

这句话大意是:既归馆,是夕,金飞虎卒申福等愤其无礼,杀庆等三十馀人于馆。

jīn zhǔ bù wèn hé yì suì jué

这句话大意是:金主不问,和议遂绝。

měng gǔ guó ān yòng jì dé xú zhōu jīn sù zhōu dōng miàn zǒng shuài liú ān guó pī zhōu dù zhèng jiē yǐ zhōu guī zhī ān yòng suì jù sān zhōu

这句话大意是:蒙古国安用既得徐州,金宿州东面总帅刘安国、邳州杜政皆以州归之,安用遂据三州。

měng gǔ shuài é sū lún wén zhī nù yuē cǐ sān zhōu wú dāng qǔ ān yòng hé rén zhé shòu qí jiàng

现代白话:蒙古帅额苏伦闻之,怒曰:“此三州我当取,安用何人,辄受其降!

qiǎn jiàng zhāng jìn lǜ bīng rù xú yù tú ān yòng duó qí zhōu

这句话大意是:”遣将张进率兵入徐,欲图安用,夺其州。

ān yòng jù nǎi yǔ wáng dé quán jié shā zhāng jìn jí hǎi zhōu yuán shuài tián fú děng shù bǎi rén yǔ yáng miào zhēn jué hái pī zhōu huì shān dōng zhū zhōu jí xú pī sù sān zhōu zhǔ shuài xíng bái mǎ jié méng shì guī jīn

这句话大意是:安用惧,乃与王德全劫杀张进及海州元帅田福等数百人,与杨妙真绝,还邳州,会山东诸州及徐、邳、宿三州主帅,刑白马结盟,誓归金。

jì méng zhū jiāng jiē sàn qù

这句话大意是:既盟,诸将皆散去。

ān yòng wú suǒ guī suì tóng dé quán ān guó yīn sù zhōu cóng yí zhòng sēng nǔ zì tōng yú jīn

这句话大意是:安用无所归,遂同德全、安国因宿州从宜重僧努自通于金。

zhòng sēng nǔ yǐ wén wèi bào

这句话大意是:重僧努以闻,未报。

ér ān yòng lǜ bīng wàn rén gōng hǎi zhōu wèi zhì zhòng shāo sàn qù

这句话大意是:而安用率兵万人攻海州,未至,众稍散去。

ān yòng zì zhī shī jì yú shì fù jīn yī guān

这句话大意是:安用自知失计,于是复金衣冠。

yáng miào zhēn nù ān yòng pàn jǐ yòu jù wèi suǒ tú nǎi xī tú ān yòng jiā shǔ zǒu hái yì dōu

这句话大意是:杨妙真怒安用叛己,又惧为所图,乃悉屠安用家属,走还益都。

ān yòng suì xuǎn bīng fēn jiāng qī bì děi miào zhēn

这句话大意是:安用遂选兵分将,期必得妙真。

jīn zhǔ qiǎn jìn shì zhí zhǎng yīn shì yīng děng chí shǒu zhào zhì pī fēng ān yòng wèi gǔn wáng cì xìng wán yán gǎi míng yòng ān qiě shòu yǐ kōng tóu hé shuò shān dōng shè wén shǐ de biàn yí cóng shì

这句话大意是:金主遣近侍直长因世英等持手诏至邳,封安用为衮王,赐姓完颜,改名用安,且授以空头河朔、山东赦文,使得便宜从事。

ān yòng shǐ wén shǐ zhì yóu yù wèi jué qiǎn yíng shǐ zhě jiān yú zhōu xiè wèn suǒ yǐ lái shǐ zhě duì yǐ fēng jiàn shì

这句话大意是:安用始闻使至,犹豫未决,遣迎使者,监于州廨,问所以来,使者对以封建事。

ān yòng yì pō shùn míng rì chū jiàn shǐ zhě guì yī rú děng yí

这句话大意是:安用意颇顺,明日,出见使者,跪揖如等夷。

huì dìng yǔ shì yīng yuē yǔ xiàng suí měng gǔ bīng gōng biàn cháng yú kāi yáng mén xià yǔ hóu zhì yì nèi wài jiā jī cǐ shí měng gǔ bìng zhě zhòng shí qī tóu xiàng jiē zài jīng chéng ruò cóng wú yán chū jūn zhōng xīng jiǔ yǐ cháo tíng wú yī gǎn jué zhě jīn rì huǐ jiāng hé jí

现代白话:会定,语世英曰:“予向随蒙古兵攻汴,尝于开阳门下与侯挚议内外夹击,此时蒙古病者众,十七头项皆在京城,若从我言出军,中兴久了,朝廷无一敢决者,今日悔将何及!

yán jìng ér qǐ

这句话大意是:”言竟而起。

yīn shǐ rén qǔ jīn suǒ cì wù biàn guān zhī xǐ jiàn yán sè nǎi shè yàn bài shòu rú yí lìng zhǔ shì cháng jǐn suí shì yīng fèng biǎo rù xiè

这句话大意是:因使人取金所赐物遍观之,喜见颜色,乃设宴,拜受如仪,令主事常谨随世英奉表入谢。

jīn zhǔ fù qiǎn shì yīng cì yǐ tiě quàn hǔ fú lóng wén yī yù yú dài jí jùn wáng xuān shì xí qiān hù xuān gè shí tīng cì tóng méng

这句话大意是:金主复遣世英赐以铁券、虎符、龙文衣、玉鱼带及郡王宣、世袭千户宣各十,听赐同盟。

shì yīng guò xú dé quán ān guó shuō zhī yuē cháo tíng ēn mìng qǐ yi chū zì ān yòng

这句话大意是:世英过徐,德全、安国说之曰:“朝廷恩命,岂宜出自安用?

jùn wáng xuān wú èr rén zuì dāng de zhě qǐng jiù liú zhī

现代白话:郡王宣,我二人最当得者,请就留之。

shì yīng nǎi liú jùn wáng xuān shì xí qiān hù xuān gè èr yóu shì yǔ ān yòng yǒu xì

这句话大意是:”世英乃留郡王宣、世袭千户宣各二,由是与安用有隙。

měng gǔ yǐ li quán zi dǎn wèi yì dōu xíng shěng

这句话大意是:蒙古以李全子亶为益都行省。

jīn héng shān gōng wǔ xian děng huì bīng jiù biàn

这句话大意是:金恒山公武仙等会兵救汴。

chū sān fēng zhī bài xian zǒu nán yáng shōu kuì jūn de shí wàn rén tún liú shān

这句话大意是:初,三峰之败,仙走南阳,收溃军,得十万人,屯留山。

biàn jīng bèi wéi jīn zhǔ zhào xian yǔ dèng zhōu xíng shěng wán yán sè liè gǒng chāng zǒng shuài wán yán zhòng dé hé bīng rù yuán

这句话大意是:汴京被围,金主诏仙与邓州行省完颜色埒、巩昌总帅完颜仲德合兵入援。

xian zhì mì xiàn dōng yù měng gǔ jiāng guō dé hǎi jí àn jūn méi shān diàn bào sè liè yuē zǔ jiàn jié yíng dài xian zhì jù jìn

这句话大意是:仙至密县东,遇蒙古将郭德海,即按军眉山店,报色埒曰:“阻涧结营,待仙至俱进。

sè liè jí yù zhì biàn bù tīng

这句话大意是:”色埒急欲至汴,不听。

jīn zhǔ yòu mìng shū mì shǐ tè jiā kā qí kā shuài bīng yīng xian sè liè děng zhì jīng shuǐ dé hǎi chéng zhī bù zhàn ér kuì

这句话大意是:金主又命枢密使特嘉喀齐喀帅兵应仙、色埒等,至京水,德海乘之,不战而溃;。

xian yì bài zǒu hái liú shān

这句话大意是:仙亦败走,还留山。

dé hǎi bǎo yù zhī zǐ yě

这句话大意是:德海,宝玉之子也。

kā qí kā zhūn zhōng mù wén sè liè jūn kuì jí yè qì zī zhòng chí hái

这句话大意是:喀齐喀屯中牟,闻色埒军溃,即夜弃辎重驰还。

xiān shì yǒu tóu nì míng shū yú yù lù zhě yún fù shū kā qí kā zǒng shuài sà hā lēi cān zhèng ēn chu jiē guó zéi cháo tíng bù shā zhòng jūn yì xū shā zhī wèi guó chú hài

这句话大意是:先是有投匿名书于御路者云:“副枢喀齐喀,总帅萨哈勒,参政恩楚,皆国贼,朝廷不杀,众军亦须杀之,为国除害。

wèi shì yǐ wén shuò hā lēi yǐn yào sǐ ēn chu chēng jí bù chū wéi kā qí kā tǎn rán ruò wú shì zhě jīn zhǔ yì wú suǒ wèn

这句话大意是:”卫士以闻,蒴哈勒饮药死,恩楚称疾不出,唯喀齐喀坦然若无事者,金主亦无所问。

jí shì yán zhě wèi kā qí kā shǐ zé kàng mìng bù chū zhōng zé dòu liú bù jìn zhōng zé qì jūn xiān dùn bù zhǎn zhī wú yǐ xiè tiān xià

这句话大意是:及是言者谓:“喀齐喀始则抗命不出,中则逗遛不进,终则弃军先遁,不斩之,无以谢天下。

jīn zhǔ dài qí sǐ miǎn wèi shù rén jí jiā zī yǐ cì jūn shì

这句话大意是:”金主贷其死,免为庶人,籍家资以赐军士。

bā yuè yǐ mǎo qǐ zhēn dé xiù wèi huī yóu gé dài zhì zhī quán zhōu

这句话大意是:八月,乙卯,起真德秀为徽猷阁待制,知泉州。

jǐ wèi wèi le wēng yǐ bǎo zhāng gé dài zhì zhī lú zhōu

这句话大意是:己未,魏了翁以宝章阁待制知泸州。

lú dà fān kòng zhì biān miàn èr qiān lǐ ér wǔ bèi bù xiū chéng guō bù zhì

这句话大意是:泸大籓,控制边面二千里,而武备不修,城郭不治。

le wēng nǎi qì qí chéng lóu lǔ zhì dié zēng zhì qì xiè jiào xí pái shǒu shēn yán jūn lǜ xīng xué xiào juān sù fù fù shè cāng chuàng yì zhǒng jiàn yǎng jì yuàn

这句话大意是:了翁乃葺其城楼橹雉堞,增置器械,教习牌手,申严军律,兴学校,蠲宿负,复社仓,创义冢,建养济院;。

jū shù yuè bǎi fèi jù jǔ

这句话大意是:居数月,百废俱举。

yǐ chǒu cì jìn shì xú yuán jié yǐ xià sì bǎi jiǔ shí sān rén jí dì chū shēn

这句话大意是:乙丑,赐进士徐元杰以下四百九十三人及第、出身。

jiǎ xū yù dié diàn chéng fèng ān lèi cháo yù dié

这句话大意是:甲戌,玉牒殿成,奉安累朝《玉牒》。

měng gǔ sà lǐ tǎ fá gāo lí zhōng shǐ zú

这句话大意是:蒙古萨里塔伐高丽,中矢,卒。

jīn zhōng jīng yuán shuài rèn shǒu zhēn yǐ rù yuán biàn jīng bài sǐ zhōng jīng rén tuī jǐng xún shǐ qí kè shēn wèi fǔ qiān shì

这句话大意是:金中京元帅任守真,以入援汴京败死,中京人推警巡使齐克绅为府签事。

qí kè shēn běn hé zhōng shè liáng jūn zǐ dì yě mào qǐn ér lǚ lì guò rén

这句话大意是:齐克绅,本河中射粮军子弟也,貌寝而膂力过人。

shí suǒ lǐng jūn shì jǐn èr qiān wǔ bǎi rén fu sān rì měng gǔ bīng wéi zhī

这句话大意是:时所领军士仅二千五百人,甫三日,蒙古兵围之。

qí kè shēn kuò yī bó wèi zhì lì zhī chéng shàng lǜ shì zú chì shēn ér zhàn yǐ zhuàng shì shù bǎi wǎng lái jiù yìng dà hū yǐ hān zǐ jūn wèi hào qí shēng shì yǔ wàn zhòng yuán yì

这句话大意是:齐克绅括衣帛为帜,立之城上,率士卒赤身而战,以壮士数百往来救应,大呼,以憨子军为号,其声势与万众元异。

bīng qì yǐ jǐn yǐ qián wèi zú de měng gǔ yī jiàn jié ér wèi sì yǐ tǒng biān fā zhī

这句话大意是:兵器已尽,以钱为镞,得蒙古一箭,截而为四,以筒鞭发之。

yòu chuàng è dí pào yòng bù guò shù rén néng fā dà shí yú bǎi bù wài suǒ jī wú bù zhōng

这句话大意是:又创遏敌砲,用不过数人,能发大石于百步外,所击无不中。

qí kè shēn bēn zǒu sì yīng suǒ zhì bì jié

这句话大意是:齐克绅奔走四应,所至必捷。

dé èr tuo shā yǐ kào shì rén bù guò yī dàn rú huò bǎi jīn zhī cì

这句话大意是:得二驼,杀以犒士,人不过一啖,如获百金之赐。

měng gǔ gōng sān yuè bù néng xià nǎi tuì

这句话大意是:蒙古攻三月,不能下,乃退。

jiǔ yuè xīn chǒu yè biàn jīng dà léi jīn gōng bù shàng shū fàn nà sù zhèn sǐ

这句话大意是:九月,辛丑夜,汴京大雷,金工部尚书范纳速震死。

yǐ sì yǔ báo léi

这句话大意是:乙巳,雨雹,雷。

rùn yuè gēng xū huì chū yú jiǎo

这句话大意是:闰月,庚戌,彗出于角。

dì bì diàn jiǎn shàn chè lè

这句话大意是:帝避殿,减膳,彻乐。

zhào zhōng wài chén liáo zhǐ chén quē shī wú yǒu yǐn huì

这句话大意是:诏:“中外臣僚,指陈阙失,无有隐讳。

zhū lù jiān sī chá shǒu lìng zhī lǐng lián rén bào jí mín jiān lì biàn jí kǔ yǐ wén

这句话大意是:诸路监司,察守令之领廉仁暴及民间利便疾苦以闻。

wù chén shǐ mí yuǎn qǐ guī tián lǐ

这句话大意是:戊辰,史弥远乞归田里;。

bù xǔ

这句话大意是:不许。

jīn zhǔ yǐ hé yì jì jué jù bīng zài zhì nǎi fù qiān mín bīng wèi shǒu yù bèi suì kuò biàn jīng sù yǐ wán yán zhū hè děng zhǔ zhī

这句话大意是:金主以和议既绝,惧兵再至,乃复签民兵为守御备,遂括汴京粟,以完颜珠赫等主之。

zhū hè yù mín yuē rǔ děng dāng cóng shí tuī jǔ guǒ rú yī dàn liáng jǐn lìng rǔ qī zǐ zuò jūn shí fù néng lìn fǒu

现代白话:珠赫谕民曰:“你等当从实推举,果如一旦粮尽,令你妻子作军食,复能吝否?

jí ér ba kuò sù fù yǐ jìn fèng qǔ zhī qiě mài guān jí lìng mín mǎi jìn shì dì

这句话大意是:”即而罢括粟,复以进奉取之,且卖官及令民买进士第。

qián yù shǐ dài fū nèi zú hā zhāo fù jì jìn yòng jiàn yán jīng chéng kuò sù shàng kě de bǎi wàn shí jīn zhǔ nǎi mìng hā zhāo wèi cān zhī zhèng shì yǔ zuǒ chéng li xī fù kuò zhī

这句话大意是:前御史大夫内族哈昭复觊进用,建言京城括粟尚可得百万石,金主乃命哈昭为参知政事,与左丞李蹊复括之。

hā zhāo xiān lìng gè jiā zì shí zhuàng zhě cún shí yǒu sān dòu yòu zhě bàn zhī réng shū qí shù mén shǒu gǎn yǒu nì zhě yǐ shēng dǒu lùn zuì

这句话大意是:哈昭先令各家自实,壮者存石有三斗,幼者半之,仍书其数门首,敢有匿者,以升斗论罪。

jīng chéng sān shí liù fang gè xuǎn shēn kè zhě zhǔ zhī

这句话大意是:京城三十六坊,各选深刻者主之。

wán yán jiǔ zhū yóu kù bào yǒu guǎ fù èr rén shí dòu liù dòu yú yǒu péng zi yuē sān shēng jiǔ zhū xiào yuē wú de zhī yǐ

现代白话:完颜玖珠尤酷暴,有寡妇二人,实豆六斗,馀有蓬子约三升,玖珠笑曰:“我得之了!

zhí fù yǐ lìng yú zhòng

这句话大意是:”执妇以令于众。

fù qì sù yuē qiè fu sǐ yú bīng gū lǎo bù néng wèi yǎng gù zá péng bǐ yǐ zì shí fēi gǎn yǐ wéi jūn chǔ

这句话大意是:妇泣诉曰:“妾夫死于兵,姑老不能为养,故杂蓬秕以自食,非敢以为军储。

qiě sān shēng liù dòu yú yě

这句话大意是:且三升,六斗馀也。

jiǔ zhū bù tīng jìng zhàng sǐ

这句话大意是:”玖珠不听,竟杖死。

wén zhě gǔ sù jǐn qì qí yú fèn hùn zhōng

这句话大意是:闻者股粟,尽弃其馀粪溷中。

huò bái yú li xī xī pín cù yuē bái zhī cān zhèng

这句话大意是:或白于李蹊,蹊颦蹙曰:“白之参政。

jí bái hā zhāo hā zhāo yuē rén yún huā yòu bù sǔn mì yòu de chéng

这句话大意是:”及白哈昭,哈昭曰:“人云:花又不损,蜜又得成。

huā bù sǔn hé yóu chéng mì

这句话大意是:花不损何由成蜜?

qiě jīng chéng wēi jí jīn yù cún shè jì yé

这句话大意是:且京城危急,今欲存社稷耶?

cún bǎi xìng yé

这句话大意是:存百姓耶?

zhòng mò gǎn yán

这句话大意是:”众莫敢言。

suǒ kuò bù néng sān wàn hú mǎn chéng xiāo rán sǐ zhě xiāng zhěn pín fù shù shǒu dài bì suì zhì rén xiāng shí

这句话大意是:所括不能三万斛,满城萧然,死者相枕,贫富束手待毙,遂至人相食。

jīn zhǔ wén zhī mìng chū tài cāng mǐ zuò zhōu yǐ shí è zhě

这句话大意是:金主闻之,命出太仓米作粥以食饿者。

xī mò ài shí tàn yuē yǔ qí shí zhī hé rú wù duó

现代白话:锡默爱实叹曰:“与其食之,怎么样勿夺?

wèi fèng yù bó nuò suǒ gào

这句话大意是:”为奉御博诺所告。

jīn zhǔ nù sòng ài shí yǒu sī lài jìn shì li dà jié jiù miǎn

这句话大意是:金主怒,送爱实有司,赖近侍李大节救免。

měng gǔ huáng tài dì tú lěi zú yú shī

这句话大意是:蒙古皇太弟图垒卒于师。

měng gǔ zhǔ hái lóng tíng

这句话大意是:蒙古主还龙庭。

dōng shí yuè wù zǐ yǐ xīng biàn dà shè

这句话大意是:冬,十月,戊子,以星变,大赦。

sì zhōu lù fēn liú hǔ děng fén duàn fú qiáo yǐ è jīn bīng yīn qiǎn jiàng gōng xū yí jūn wèi xià jīn sì zhōu zǒng tǒng wán yán shí gé pàn

这句话大意是:泗州路分刘虎等,焚断浮桥以遏金兵,因遣将攻盱眙军,未下,金泗州总统完颜实格叛。

fáng yù shǐ tú kè tǎn tǎ lǎ wén biàn cháo fú wàng quē bài kū tóu shuǐ ér sǐ shí gé suì yǐ zhōu fù yáng miào zhēn

这句话大意是:防御使图克坦塔喇闻变,朝服,望阙拜哭,投水而死,实格遂以州附杨妙真。

zǒng shuài nà hā tǎ mài zhū yì yǐ xū yí lái guī zhào gǎi wéi zhāo xìn jūn

这句话大意是:总帅纳哈塔迈珠亦以盱眙来归,诏改为招信军。

jīn yǐ wāng shì xiǎn wèi gǒng chāng pián yí zǒng shuài

这句话大意是:金以汪世显为巩昌便宜总帅。

chū shì xiǎn yǐ zhàn gōng wèi zhēng xíng cóng yí fēn zhì shǎn xī xi lù

这句话大意是:初,世显以战功为征行从宜,分治陕西西路。

shí diào dù jiǒng pò shì xiǎn fā jiā zī lǜ háo yòu zhù biān lín jùn xiào zhī jūn xiǎng suì zú

这句话大意是:时调度窘迫,世显发家资,率豪右助边,邻郡效之,军饷遂足。

jīn zhǔ yǐ wán yán zhòng dé wèi gǒng chāng zǒng shuài shì xiǎn tóng zhī fǔ shì èr rén jìn zhōng gù shǒu yǐ kàng měng gǔ

这句话大意是:金主以完颜仲德为巩昌总帅,世显同知府事,二人尽忠固守以抗蒙古。

jí zhòng dé qín wáng dōng xià nǎi yǐ shì xiǎn dài zhī

这句话大意是:及仲德勤王东下,乃以世显代之。

shì xiǎn lì zhì zì fèn liáng xiè jīng shàn

这句话大意是:世显励志自奋,粮械精赡。

shí yī yuè qiáo xíng jiǎn lèi shū qǐ guī tián bù yǔn

这句话大意是:十一月,乔行简累疏乞归田,不允。

jīn wán yán yòng ān yù tú shān dōng lèi zhēng bīng yú xú sù wáng dé quán liú ān guó bù yīng

这句话大意是:金完颜用安欲图山东,累征兵于徐、宿,王德全、刘安国不应。

huì jīn zhǔ yǐ mì zhào zhēng bīng dōng fāng yòng ān yīn shēng yán rù yuán zhù shī xú zhōu chéng xià yǐ zhāo dé quán dé quán bù chū shā fēng xian qiǎn dù zhèng chū chéng

这句话大意是:会金主以密诏征兵东方,用安因声言入援,驻师徐州城下以招德全,德全不出,杀封仙,遣杜政出城。

huì ān guó yǔ sù shuài zhòng sēng nǔ yǐn bīng rù yuán zhì lín huàn yòng ān qiǎn rén shā ān guó yīn gōng xú zhōu

这句话大意是:会安国与宿帅重僧努引兵入援,至临涣,用安遣人杀安国,因攻徐州。

sān yuè bù néng xià tuì guī lián shuǐ yǐ jūn shí bù gěi lái qǐ liáng cháo tíng xǔ zhī yòng ān jí rì gǎi cóng sòng yì guān ér yīn tōng yú jīn

这句话大意是:三月不能下,退归涟水,以军食不给,来乞粮,朝廷许之,用安即日改从宋衣冠,而阴通于金。

liáng fá zú duō liú wáng nǎi yǐ yán xíng jìn wáng zhě xuè liú mǎn dào

这句话大意是:粮乏,卒多流亡,乃以严刑禁亡者,血流满道。

shí èr yuè bǐng zǐ shuò jìn fēng cái rén gǔ shì wèi guì fēi

这句话大意是:十二月,丙子朔,进封才人贾氏为贵妃。

xīn sì yǐ huáng tài hòu jí dà shè

这句话大意是:辛巳,以皇太后疾,大赦。

rén wǔ huáng tài hòu yáng shì bēng

这句话大意是:壬午,皇太后杨氏崩。

xīn mǎo dì yì cí míng diàn xíng diàn lèi lǐ

这句话大意是:辛卯,帝诣慈明殿行奠酹礼。

zūn yí zhào wài cháo yǐ rì yì yuè gōng zhōng xíng sān nián sàng

这句话大意是:遵遗诏,外朝以日易月,宫中行三年丧。

qiáo xíng jiǎn shàng shū yuē xiàng zhě bì xià nèi tíng jǔ dòng jiē yǒu bǐng chéng xiǎo rén zòng yǒu gǔ huò gàn qiú zhī xīn yóu yǒu jì dàn ér bù gǎn fā

现代白话:乔行简上疏曰:“向者陛下内庭举动,皆有禀承,品行较差的人纵有蛊惑干求之心,犹有忌惮而不敢发。

jīn zhě ān néng bǎo xiǎo rén zhī bù méng shì xīn bì xià yòu ān néng bǎo shèng xīn zhī bù wú shǎo sì

现代白话:今者安能保品行较差的人之不萌是心,陛下又安能保圣心之不无少肆?

bì xià wèi tiān xià jūn dāng mào jiàn huáng jí yī xún dà gōng

这句话大意是:陛下为天下君,当懋建皇极,一循大公;。

bù yīng sī xùn xiǎo rén wèi qí suǒ wù

现代白话:不应私徇品行较差的人,为其所误。

fán wèi cǐ zhě jiē qī wǎn fèi fǔ zhī qīn jìn xí guì xìng zhī chén bēn zǒu shǐ lìng zhī bèi wài qǔ huò cái nèi huài gāng jì

这句话大意是:凡为此者,皆戚畹肺腑之亲,近习贵幸之臣,奔走使令之辈,外取货财,内坏纲纪;。

shàng yǐ wǎng rén jūn zhī cōng míng lái tiān xià zhī yuàn bàng xià yǐ náo guān fǔ zhī gōng dào luàn mín jiān zhī qū zhí

这句话大意是:上以罔人君之聪明,来天下之怨谤,下以挠官府之公道,乱民间之曲直。

zòng ér bù yǐ qí shì bì zhì yú jiǎ cǎi tīng zhī yán ér dòng shāng shàn lèi shè zhòng rén zhī yù ér jìn bá xiān rén jiè nà zhōng xiào qín zhī yì ér shòu qí yīn xiǎn qiǎo nìng zhī jiān rì jī yuè lěi qì shì yì zhāng rén zhǔ zhī wēi quán jiāng wèi suǒ qiào nòng ér bù zì zhī yǐ

现代白话:纵而不已,其势必至于假采听之言而动伤善类,设众人之誉而进拔𪫺人,借纳忠效勤之意而售其阴险巧佞之奸,日积月累,气势益张,人主之威权,将为所窍弄而不自知了。

bì xià shuāi zǒng zài shēn yù dāng jǐng jiè gōng tíng zhī jiān jì wú suǒ yán dàn pín yù zhī rén yòu shì xī jiā duō

这句话大意是:陛下衰捴在身,愈当警戒,宫庭之间,既无所严惮,嫔御之人,又视昔加多。

yǐ chūn qiū fāng fù zhī nián jū shēng sè yì zòng zhī de wàn yī bù néng zì zhì bì yú shèng dé dà yǒu kuī sǔn

这句话大意是:以春秋方富之年,居声色易纵之地,万一不能自制,必于盛德大有亏损。

yuàn bì xià cháng jiā jǐng xǐng

这句话大意是:愿陛下常加警省。

měng gǔ qiǎn wáng jí lái yì jiā gōng jīn rén jīng hú ān fǔ zhì zhì shǐ shǐ sōng zhī yǐ wén dì mìng sōng zhī bào shǐ

这句话大意是:蒙古遣王檝来议夹攻金人,京湖安抚制置使史嵩之以闻,帝命嵩之报使。

sōng zhī nǎi qiǎn zōu shēn zhī wǎng bào měng gǔ xǔ sì chéng gōng yǐ hé nán de lái guī

这句话大意是:嵩之乃遣邹伸之往报蒙古,许俟成功,以河南地来归。

jīn zhǔ yǐ liáng jìn yuán jué shì yì wēi jí qiǎn jìn shì jiù bái huá wèn jì

这句话大意是:金主以粮尽援绝,势益危急,遣近侍就白华问计。

huá fù zòu yán chē jià dāng chū jiù wài bīng liú jīng wáng jiān guó rèn qí cái chǔ

这句话大意是:华附奏言:“车驾当出就外兵,留荆王监国,任其裁处。

bì xià jì chū qiǎn shǐ gào yǔ běi cháo wǒ chū fēi tā chǔ shōu zhěng bīng mǎ zhǐ yǐ jūn zú shàn shā táng qìng hé yì cóng cǐ duàn jué

这句话大意是:陛下既出,遣使告语北朝:‘我出,非他处收整兵马,止以军卒擅杀唐庆,和议从此断绝;。

jīng shī jīn fù zhī jīng wáng qǐ wǒ yī èr zhōu yǐ lǎo ěr

这句话大意是:京师今付之荆王,乞我一二州以老耳。

rú cǐ zé tài hòu huáng zú kě cún

这句话大意是:’如此,则太后、皇族可存。

zhèng rú chūn qiū jì jì rù qí wèi fù yōng zhī shì bì xià yì de shǎo ān yǐ

现代白话:正如《春秋》纪季入齐为附庸之事,陛下亦得少安了。

suì qǐ huá wéi yòu sī láng zhōng

这句话大意是:”遂起华为右司郎中。

zhào zhū chén yì qīn chū huò yán guī dé sì miàn jiē shuǐ kě yǐ zì bǎo huò yán yi yán xī shān rù shān huò yán shè yù rù shān měng gǔ sū bù tè zài rǔ zhōu bù rú qǔ chén cài lù zhuǎn wǎng shān xià

现代白话:召诸臣议亲出,或言归德四面皆水,能够自保,或言宜沿西山入邓,或言设欲入邓,蒙古苏布特在你州,不如取陈、蔡路转往邓下。

jīn zhǔ wèi jué fù yǐ wèn huá huá yuē guī dé chéng suī jiān jiǔ ér shí jǐn zuò yǐ dài bì jué bù kě wǎng

这句话大意是:金主未决,复以问华,华曰:“归德城虽坚,久而食尽,坐以待毙,决不可往。

jì rǔ zhōu yǒu sū bù tè zé shān xià yì bù kě wǎng

现代白话:既你州有苏布特,则邓下亦不可往。

yǐ jīn rì shì shì zhǐ yǒu bèi chéng zhī zhàn rú bó tú suǒ wèi gū zhù zhě biàn dāng zhí fù rǔ zhōu yǔ zhī yī jué

现代白话:以今日事势,止有背城之战,如博徒所谓孤注者,便当直赴你州,与之一决。

rán rǔ zhōu zhàn bù rú bàn tú zhàn bàn tú zhàn bù rú chū chéng zhàn gài wǒ jūn mǎ zhī shí lì yóu zài yě

现代白话:然你州战不如半涂战,半涂战不如出城战,盖我军马之食力犹在也。

ruò chū jīng yì yuǎn jūn shí rì jiǎn mǎ shí yě cǎo shì yù nán yǐ

现代白话:若出京益远,军食日减,马食野草,事愈难了。

ruò wǒ jūn biàn de zhàn cún wáng jué cǐ yī jǔ wài zé kě yǐ jī sān jūn zhī qì nèi zé kě yǐ wèi dōu rén zhī xīn

现代白话:若我军便得战,存亡决此一举,外则能够激三军之气,内则能够慰都人之心。

huò zhǐ wèi bì qiān jì rén xīn gù liàn jiā yè wèi bì yì rán cóng xíng

这句话大意是:或止为避迁计,人心顾恋家业,未必毅然从行。

kě xiáng shěn zhī

这句话大意是:可详审之。

lǐ bù shàng shū shū mù lū shì jī lǜ cháo guān liú sù tián zhī děng èr shí rén yì rén ān diàn yán yú jīn zhǔ yuē chén děng wén bì xià yù qīn chū qiè wèi cǐ xíng bù biàn

这句话大意是:礼部尚书舒穆噜世𪟝,率朝官刘肃、田芝等二十人,诣仁安殿言于金主曰:“臣等闻陛下欲亲出,窃谓此行不便。

jīn zhǔ yuē wǒ bù chū jūn fēn wèi èr yī jūn shǒu yī jūn chū zhàn

这句话大意是:”金主曰:“我不出,军分为二:一军守,一军出战;。

wǒ chū zé hé wéi yī

这句话大意是:我出则合为一。

shì jī yuē bì xià chū zé jūn fēn wèi sān yī shǒu yī zhàn yī zhōng jūn hù cóng bù ruò bù chū zhī wèi yù yě

这句话大意是:”世𪟝曰:“陛下出则军分为三:一守,一战,一中军护从,不若不出之为愈也。

jīn zhǔ yuē qīng děng bù zhī wǒ ruò de wán yán zhòng dé wǔ xian fù zhī bīng shì hé láo wǒ chū

这句话大意是:”金主曰:“卿等不知,我若得完颜仲德、武仙,付之兵事,何劳我出!

jīn rì jiàng bīng zhě guān nǔ tǒng mǎ bīng sān bǎi zhǐ yǐ liú yì jiāng bù bīng wǔ qiān zhǐ yǐ yù bù zì jiāng de hu

现代白话:今日将兵者,官努统马兵三百止了,刘益将步兵五千止了,欲不自将,得吗?

yòu zhǐ yù tà yuē wǒ cǐ xíng qǐ fù yǒu hái qī

这句话大意是:”又指御榻曰:“我此行岂复有还期?

dàn hèn wǒ wú zuì wáng guó ěr

这句话大意是:但恨我无罪亡国耳!

wǒ wèi cháng shē chǐ wèi cháng xìn rèn xiǎo rén

现代白话:我未尝奢侈,未尝信任品行较差的人。

shì jī yīng shēng yuē bì xià yòng xiǎo rén zé yì yǒu zhī

现代白话:”世𪟝应声曰:“陛下用品行较差的人则亦有之。

jīn zhǔ yuē xiǎo rén wèi shuí

现代白话:”金主曰:“品行较差的人谓谁?

shì jī lì shǔ yuē dōu chá xùn wán yán cháng lè děng jiē xiǎo rén yě

现代白话:”世𪟝历数曰:“都察逊、完颜长乐等,皆品行较差的人也。

bì xià bù zhī wèi xiǎo rén suǒ yǐ yòng zhī

现代白话:陛下不知为品行较差的人,所以用之。

sù yǔ shì jī fù duō suǒ yán liáng jiǔ jūn chén tì qì ér ba

这句话大意是:”肃与世𪟝复多所言,良久,君臣涕泣而罢。

yǐ yǒu jīn zhǔ jí jūn shì yú dà qìng diàn yù yǐ jīng chéng shí jǐn jīn nǐ qīn chū

这句话大意是:乙酉,金主集军士于大庆殿,谕以京城食尽,今拟亲出。

zhū jiàng zuǒ hé cí yán yuē bì xià bù kě qīn chū zhǐ kě mìng jiāng

这句话大意是:诸将佐合辞言曰:“陛下不可亲出,止可命将。

jīn zhǔ yù yǐ fù chá guān nǔ wèi mǎ jūn shuài gāo xiǎn wèi bù jūn shuài liú yì fù zhī

这句话大意是:”金主欲以富察官努为马军帅,高显为步军帅,刘益副之。

sān rén yù fèng mìng quán cān zhī zhèng shì nèi zú ēn chu dà mà yuē rǔ bèi bǎ chú bù zhī gāo xià guó jiā dà shì gǎn yì chéng yé

现代白话:三人欲奉命,权参知政事内族恩楚大骂曰:“你辈把锄不知高下,国家大事,敢易承耶!

zhòng mò rán wéi guān nǔ yuē ruò jiàng xiàng kě le hé zhì shǐ wǒ bèi

这句话大意是:”众默然,唯官努曰:“若将相可了,何至使我辈!

shì yì zhōng zhǐ

这句话大意是:”事亦中止。

suì yǐ yòu chéng xiàng sà bù píng zhāng bài shēn yòu fù yuán shuài ēn chu zuǒ chéng li xī yuán shuài zuǒ jiān jūn tú kè tǎn bó jiā děng shuài zhū jūn hù cóng cān zhèng wán yán nà shēn shū fù jiān zhī kāi fēng fǔ sà ní yǎ bù děng liú shǒu

这句话大意是:遂以右丞相萨布、平章拜甡、右副元帅恩楚、左丞李蹊、元帅左监军图克坦伯嘉等帅诸军扈从,参政完颜纳绅、枢副兼知开封府萨尼雅布等留守。

nǎi fā fǔ kù jí nèi fǔ qì mǐn gōng rén yī wù cì jiàng shì

这句话大意是:乃发府库及内府器皿、宫人衣物赐将士。

mín jiān hōng chuán chē jià wǎng guī dé jūn shì jiā shǔ liú biàn shí jǐn chéng zhōng jù è sǐ yǐ

现代白话:民间哄传“车驾往归德,军士家属留汴,食尽,城中俱饿死了。

zòng néng zhì guī dé jūn mǎ suǒ fèi zhī wú fù de jǐ xǔ rì

现代白话:纵能至归德,军马所费,支我复得几许日!

jīn zhǔ shǐ sà bù xuān yán yuē qián rì xún shòu zhī yì zhǐ wèi bái huá

这句话大意是:”金主使萨布宣言曰:“前日巡狩之议,止为白华。

jīn gǎi wǎng rǔ zhōu suǒ zhàn yǐ

现代白话:今改往你州索战了。

jīn zhǔ fā biàn jīng yǔ tài hòu huáng hòu fēi zhǔ bié dà tòng

这句话大意是:金主发汴京,与太后、皇后、妃、主别,大恸。

zhì kāi yáng mén zhào yù liú shǒu bīng shì yuē shè jì zōng miào zài cǐ rǔ děng zhuàng shì wú yǐ bù yù jìn fā zhī shù biàn wèi wú gōng

现代白话:至开阳门,诏谕留守兵士曰:“社稷、宗庙在此,你等壮士,毋以不预进发之数,便谓无功。

ruò shǒu bǎo wú yú jiāng lái gōng shǎng qǐ zài zhàn shì xià

这句话大意是:若守保无虞,将来功赏,岂在战士下!

wén zhě jiē sǎ qì

这句话大意是:”闻者皆洒泣。

shì rì gǒng chāng yuán shuài wán yán zhòng dé yuán bīng zhì

这句话大意是:是日,巩昌元帅完颜仲德援兵至。

chū

这句话大意是:初,。

jīn zhǔ zhēng zhū dào bīng rù yuán

这句话大意是:金主征诸道兵入援,。

wǎng wǎng guān wàng bù jìn

这句话大意是:往往观望不进,。

huò zhōng dào yù bīng ér kuì

这句话大意是:或中道遇兵而溃,。

wéi zhòng dé tí gū jūn qiān rén

这句话大意是:唯仲德提孤军千人,。

lì qín lán shāng shān

这句话大意是:历秦、蓝、商、邓,。

xié guǒ cài wèi shí

这句话大意是:撷果菜为食,。

jiān guān bǎi sǐ zhì biàn

这句话大意是:间关百死至汴,。

wèi jīn zhǔ móu yuē yì xi sān bǎi lǐ zhī jiān wú jǐng zào

这句话大意是:为金主谋曰:“亦西三百里之间无井灶,。

bù kě wǎng

这句话大意是:不可往,。

bù rú xìng qín gǒng

这句话大意是:不如幸秦、巩。

jīn zhǔ nǎi jué yì dōng xíng

这句话大意是:金主乃决意东行。

jiǎ chén jìn cì huáng líng gǎng

这句话大意是:甲辰,进次黄陵岗。

shí bài shēn jī méng gǔ jiàng qí liǎng zhài de hé shuò xiáng jiàng jīn zhǔ shè zhī shòu yǐ yìn fú

这句话大意是:时拜甡击蒙古,降其两砦,得河朔降将,金主赦之,授以印符。

jùn chén suì gù qīng yǐ hé shuò zhū jiāng wèi dǎo gǔ xíng rù kāi zhōu qǔ dà míng dōng píng háo jié dāng yǒu xiǎng yìng zhě

这句话大意是:郡臣遂固清以河朔诸将为导,鼓行入开州,取大名、东平,豪杰当有响应者。

dōu chá xùn yuē tài hòu zhōng gōng jiē zài nán jīng běi xíng wàn yī bù rú yì shèng zhǔ gū shēn yù hé suǒ wèi

这句话大意是:都察逊曰:“太后、中宫皆在南京,北行万一不如意,圣主孤身欲何所为?

bù rú xiān qǔ wèi zhōu hái jīng wèi biàn

这句话大意是:不如先取卫州,还京为便。

bài shēn yuē shèng tǐ bù biàn ān mǎ jīn kě zhù guī dé chén děng lǜ xiáng jiàng wǎng dōng píng yīn suì jīng lüè hé shuò

这句话大意是:”拜甡曰:“圣体不便鞍马,今可驻归德,臣等率降将往东平,因遂经略河朔。

guān nǔ yuē wèi zhōu yǒu liáng kě qǔ

这句话大意是:”官努曰:“卫州有粮可取。

bài shēn yuē jīng shī qiě bù néng shǒu jiù de wèi zhōu yù hé wéi yé

这句话大意是:”拜甡曰:“京师且不能守,就得卫州,欲何为耶?

jīn zhǔ huò zhī suì yī yì xiàng hé shuò

这句话大意是:”金主惑之,遂一意向河朔。

měng gǔ sū bù tè wén jīn zhǔ qì biàn fù jìn bīng wéi zhī

这句话大意是:蒙古苏布特闻金主弃汴,复进兵围之。

yǐ sì dì yì cí míng diàn xíng dà xiáng jì diàn lǐ

这句话大意是:乙巳,帝诣慈明殿,行大祥祭奠礼。

lǐ zōng jiàn dào bèi dé dà gōng fù xīng liè wén rén wǔ shèng míng ān xiào huáng dì shào dìng liù nián jīn tiān xìng èr nián měng gǔ tài zōng wǔ nián

这句话大意是:○理宗建道备德大功复兴烈文仁武圣明安孝皇帝绍定六年(金天兴二年,蒙古太宗五年)。

chūn zhēng yuè bǐng wǔ shuò dì bù shì cháo

这句话大意是:春,正月,丙午朔,帝不视朝。

jīn zhǔ chéng zhōu jì hé dà fēng hòu jūn bù kè jì

这句话大意是:金主乘舟济河,大风,后军不克济。

dīng wèi měng gǔ jiāng hé ěr gǔ nè zhuī jī yú nán àn jīn yuán shuài hè dé xī lì zhàn sǐ bīng ruò zhě qiān rén yuán shuài zhū ěr dū wèi hè shě li è léng děng sǐ zhī

现代白话:丁未,蒙古将和你古讷追击于南岸,金元帅贺德希力战死,兵溺者千人,元帅珠你、都尉赫舍哩谔楞等死之。

jīn zhǔ zài běi àn wàng zhī zhèn jù

这句话大意是:金主在北岸,望之震惧。

gēng xū cì òu má gāng qiǎn bài shēn shuài shī gōng wèi zhōu zhì chéng xià yǐ yù qí zhāo zhī chéng zhōng bù yīng

这句话大意是:庚戌,次沤麻冈,遣拜甡帅师攻卫州,至城下,以御旗招之,城中不应。

měng gǔ wén zhī zì hé nán dù hé

这句话大意是:蒙古闻之,自河南渡河。

bài shēn suì tuì shī měng gǔ shǐ tiān zé yǐ qí bīng zhǒng qí hòu dīng sì zhàn yú bái gōng miào jīn shī bài jì bài shēn qì jūn dōng dùn yuán shuài liú yì shàng dǎng gōng zhāng kāi jiē wèi mín jiā suǒ shā

这句话大意是:拜甡遂退师,蒙古史天泽以骑兵踵其后,丁巳,战于白公庙,金师败绩,拜甡弃军东遁,元帅刘益、上党公张开皆为民家所杀。

jīn zhǔ jìn cì pú chéng fù huán wèi lóu cūn yóu yù sì měng gǔ bīng zhì jué zhàn

这句话大意是:金主进次蒲城,复还魏楼村,犹欲俟蒙古兵至决战。

shǎo qǐng bài shēn zhì cāng huáng yán jūn yǐ kuì běi bīng jìn zài dī wài qǐng xìng guī dé

这句话大意是:少顷,拜甡至,仓皇言:“军已溃,北兵近在堤外,请幸归德。

jīn zhǔ suì yǔ fù yuán shuài hé ěr hé děng liù qī rén yè dēng zhōu qián dù hé zǒu guī dé

现代白话:”金主遂与副元帅和你和等六七人,夜登舟,潜渡河走归德。

yì rì zhū jūn shǐ wén jīn zhǔ qì shī suì dà kuì

这句话大意是:翌日,诸军始闻金主弃师,遂大溃。

jīn zhǔ rù guī dé qiǎn fèng yù zhū jiā tǎ kè shí bù wǎng biàn jīng fèng yíng tài hòu jí hòu fēi zhū jūn yuàn fèn

这句话大意是:金主入归德,遣奉御珠嘉塔克实布往汴京,奉迎太后及后妃,诸军怨愤。

bài shēn zì pú chéng hái bù gǎn rù jīn zhǔ zhào bài shēn zhì shù qí zuì xià yù sǐ réng jí qí jiā cái yǐ cì jiàng shì yuē rǔ bèi yi jié zhōng lì wú rú sī rén wù guó

现代白话:拜甡自蒲城还,不敢入,金主召拜甡至,数其罪,下狱死,仍籍其家财以赐将士,曰:“你辈宜竭忠力,毋如斯人误国!

chū bīn hé jū mín wén jīn zhǔ běi dù zhù yuán sāi hù qián fú dòng xué

这句话大意是:初,濒河居民闻金主北渡,筑垣塞户,潜伏洞穴。

jí jiàn fù chá guān nǔ yī jūn hào lìng míng sù suǒ guò wú sī háo fàn lǎo yòu fù nǚ wú fù wèi bì

这句话大意是:及见富察官努一军号令明肃,所过无丝毫犯,老幼妇女无复畏避。

jí bài shēn wǎng wèi zhōu zòng jūn sì lüè kū shēng mǎn yě suǒ guò qiū xū yī fàn zhī fèi zhì shù shí jīn gōng sī huáng huáng mín shǐ sī pàn

这句话大意是:及拜甡往卫州,纵军四掠,哭声满野,所过丘墟,一饭之费至数十金,公私皇皇,民始思叛。

gù wèi zhōu jiān shǒu ér měng gǔ zhī zhuī wú lái yuán zhě yǐ zhì yú bài

这句话大意是:故卫州坚守,而蒙古之追,无来援者,以至于败。

měng gǔ yǐ tián xióng zhèn fǔ shǎn xī zǒng guǎn jīng zhào děng lù shì

这句话大意是:蒙古以田雄镇抚陕西,总管京兆等路事。

shí guān zhōng jùn xiàn xiāo rán xióng pī jīng zhēn lì guān fǔ kāi chén huò fú zhāo lái sì shān bǎo zhài zhī wèi jiàng zhě huò qí rén jiē wèi qiǎn zhī yóu shì guī fù rì zhòng

这句话大意是:时关中郡县萧然,雄披荆榛,立官府,开陈祸福,招徕四山堡寨之未降者,获其人,皆慰遣之,由是归附日众。

xióng nǎi jiào mín lì tián jīng zhào dà zhì

这句话大意是:雄乃教民力田,京兆大治。

chū biàn rén yǐ jīn zhǔ qīn chū shī rì tīng jié bào

这句话大意是:初,汴人以金主亲出师,日听捷报。

jí wén jūn bài wèi zhōu cāng huáng zǒu guī dé shǐ dà jù

这句话大意是:及闻军败卫州,仓皇走归德,始大惧。

shí sū bù tè gōng chéng rì jí nèi wài bù tōng mǐ shēng zhì yín èr liǎng bì sǐ xiāng wàng jìn shēn shì nǚ duō xíng qǐ yú shì zhì yǒu zì shí qī zǐ zhě zhū pí qì wù jiē zhǔ shí zhī guì jiā dì zhái shì lóu sì pù jiē chè yǐ cuàn

这句话大意是:时苏布特攻城日急,内外不通,米升至银二两,殍死相望,缙绅士女,多行乞于市,至有自食妻子者,诸皮器物皆煮食之,贵家第宅、市楼、肆铺皆撤以爨。

jí jīn zhǔ qiǎn shǐ zhì biàn fèng yíng liǎng gōng rén qíng yì bù ān

这句话大意是:及金主遣使至汴奉迎两宫,人情益不安。

xī miàn yuán shuài cuī lì xìng yín jiǎo yīn mín xiōng xiōng yǔ qí dǎng hán duó yào ān guó děng qián móu zuò luàn

这句话大意是:西面元帅崔立,性淫狡,因民汹汹,与其党韩铎、药安国等潜谋作乱。

zuǒ sī dōu shì yuán hào wèn wèi sà ní yǎ bù yuē zì chē jià chū jīng jīn èr shí rì xǔ yòu qiǎn shǐ yíng liǎng gōng mín jiān jiē wèi guó jiā yù qì jīng chéng xiàng gōng hé yǐ chù zhī

现代白话:左司都事元好问谓萨尼雅布曰:“自车驾出京,今二十日许,又遣使迎两宫,民间皆谓国家欲弃京城,相公凭什么处之?

sà ní yǎ bù yuē wú èr rén wéi yǒu yī sǐ ěr

现代白话:”萨尼雅布曰:“我二人惟有一死你。

hǎo wèn yuē sǐ bù nán

这句话大意是:”好问曰:“死不难。

chéng néng ān shè jì jiù shēng líng sǐ kě yě

这句话大意是:诚能安社稷,救生灵,死可也。

rú qí bù rán tú yù yǐ yī shēn bǎo wǔ shí hóng nà jūn yì wèi zhī sǐ yé

这句话大意是:如其不然,徒欲以一身饱五十红衲军,亦谓之死耶?

sà ní yǎ bù bù dá

这句话大意是:”萨尼雅布不答。

dīng mǎo jīn tài hòu huáng hòu fā xíng zhì chén liú jiàn chéng wài èr sān chù huǒ qǐ yí yǒu bīng fù chí hái biàn jīng

这句话大意是:丁卯,金太后、皇后发,行至陈留,见城外二三处火起,疑有兵,复驰还汴京。

wù chén cuī lì lǜ jiá shì èr bǎi héng rèn rù shěng zhōng bá jiàn zhǐ wán yán nà shēn jí sà ní yǎ bù yuē jīng chéng wēi kùn yǐ jí èr gōng zuò shì hé yě

这句话大意是:戊辰,崔立率甲士二百,横刃入省中,拔剑指完颜纳绅及萨尼雅布曰:“京城危困已极,二公坐视,何也?

èr xiāng yuē yǒu shì dāng hǎo yì zhī hé jù rú shì

这句话大意是:”二相曰:“有事当好议之,何遽如是!

lì huī qí dǎng xiān shā sà ní yǎ bù cì shā nà shēn jí zuǒ sī láng zhōng nà hā tǎ dé huī děng shí yú rén

这句话大意是:”立麾其党先杀萨尼雅布,次杀纳绅及左司郎中纳哈塔德辉等十馀人。

jí yù bǎi xìng yuē wú wèi èr xiāng bì mén wú móu jīn shā zhī wèi rǔ yī chéng shēng líng qǐng mìng

现代白话:即谕百姓曰:“我为二相闭门无谋,今杀之,为你一城生灵请命。

zhòng jiē chēng kuài

这句话大意是:”众皆称快。

jīn zì nán qiān hòu wèi zǎi zhí zhě wǎng wǎng wú huī fù zhī móu wú shì xiāng xí dī yán huǎn yǔ hù xiāng tuī ràng yǐ wéi yǎng xiāng tǐ

这句话大意是:金自南迁后,为宰执者往往无恢复之谋,无事相习低言缓语,互相推让,以为养相体。

měi yǒu sì fāng zāi yì mín jiān jí kǔ jiāng yǐ zòu bì xiāng wèi yuē kǒng shèng zhǔ xīn kùn

这句话大意是:每有四方灾异,民间疾苦,将以奏,必相谓曰:“恐圣主心困。

shì zhì wēi chù zhé bà sàn yuē sì zài yì

这句话大意是:”事至危处辄罢散,曰:“俟再议。

yǐ ér fù rán

这句话大意是:”已而复然。

huò yǒu yán dāng gǎi gé zhě zhé yǐ shēng shì yì zhī gù suǒ yòng bì zé xin ruǎn shú wú fēng máng zhě yòng zhī

这句话大意是:或有言当改革者,辄以生事抑之,故所用必择忄耎熟无锋铓者用之。

měi měng gǔ bīng yā jìng zé jūn chén xiāng duì qì xià huò diàn shàng fā cháng xū ér yǐ

这句话大意是:每蒙古兵压境,则君臣相对泣下,或殿上发长吁而已。

bīng tuì zé zhāng dà qí shì huì yǐn huáng gé zhōng yǐ

现代白话:兵退,则张大其事,会饮黄阁中了。

cuī lì lè bīng rù gōng jí bǎi guān yì suǒ lì

这句话大意是:崔立勒兵入宫,集百官议所立。

lì yuē wèi shào wáng tài zǐ cóng kè qí mèi gōng zhǔ zài běi bīng zhōng kě lì zhī

这句话大意是:立曰:“卫绍王太子从恪,其妹公主在北兵中,可立之。

nǎi qiǎn hán duó yǐ tài hòu mìng wǎng zhào cóng kè zhì yǐ tài hòu gào mìng wèi liáng wáng jiān guó bǎi guān bài wǔ suì sòng kuǎn yì sū bù tè jūn

这句话大意是:”乃遣韩铎以太后命往召从恪至,以太后诰命为梁王,监国,百官拜舞,遂送款诣苏布特军。

lì zì wèi tài shī dōu yuán shuài shàng shū lìng zhèng wáng dì yǐ wèi píng zhāng zhèng shì kǎn wèi diàn qián dōu diǎn jiǎn qí dǎng jiē bài guān

这句话大意是:立自为太师、都元帅、尚书令、郑王,弟倚为平章政事,侃为殿前都点检,其党皆拜官。

kāi fēng pàn guān li yǔ yì qì guān qù hù bù zhǔ shì zhèng zhe zhào bù qǐ

这句话大意是:开封判官李羽翼弃官去,户部主事郑著召不起。

yòu fù diǎn jiǎn dōu chá é lǜ zuǒ yòu sī yuán wài láng niè tiān jì yù shǐ dài fū fèi mó ā gù dài jiàn yì dài fū zuǒ yòu sī láng zhōng wū gǔ xùn nà shēn zuǒ fù diǎn jiǎn wán yán ā sà hù bù shàng shū wán yán zhū hè jiǎng yì fù chá qí fèng yù wán yán mǎ gé jiē sǐ yān

现代白话:右副点检都察额寽、左右司员外郎聂天骥、御史大夫费摩阿固贷、谏议大夫、左右司郎中乌古逊纳绅、左副点检完颜阿萨、户部尚书完颜珠赫、讲议富察琦、奉御完颜玛格皆死呢。

mǎ gé jiāng sǐ yǔ qí qī wēn tè hè shì jué wēn tè hè shì yuē jūn néng wéi guó jiā sǐ wǒ bù néng wèi jūn sǐ hu

这句话大意是:玛格将死,与其妻温特赫氏诀,温特赫氏曰:“君能为国家死,我不能为君死乎!

fū fù yǐ yī shéng tóng yì qí bì cóng zhī

这句话大意是:”夫妇以一绳同缢,其婢从之。

rén shēn sū bù tè zhì qīng chéng cuī lì fú yù yī yí wèi wǎng jiàn zhī

这句话大意是:壬申,苏布特至青城,崔立服御衣仪卫往见之。

sū bù tè xǐ yǐn zhī jiǔ lì yǐ fù shì zhī

这句话大意是:苏布特喜,饮之酒,立以父事之。

hái chéng xī shāo lóu lǔ sū bù tè yì xǐ

这句话大意是:还城,悉烧楼橹,苏布特益喜。

lì tuō yǐ jūn qián suǒ suí jià guān lì jiā shǔ jūn mín zǐ nǚ jù zhī shěng zhōng qīn yuè zhī rì luàn shù rén

这句话大意是:立托以军前索随驾官吏家属、军民子女,聚之省中亲阅之,日乱数人;。

yóu yǐ wéi bù zú nǎi jìn mín jiān jià qǔ yǒu yǐ yī nǚ zhī gù zhì shù rén sǐ zhě

这句话大意是:犹以为不足,乃禁民间嫁娶,有以一女之故致数人死者。

zǒng lǐng wán yán cháng lè qī fù chá shì lín táo zǒng guǎn tú mén hū tú kè men qī wū kù li shì jìn shì zhāng bó háo qī niè shùn yīng jí cān zhèng wán yán sù lán qī yì bù wéi suǒ wū jiē zì jìn

这句话大意是:总领完颜长乐妻富察氏、临洮总管图们呼图克们妻乌库哩氏、进士张伯豪妻聂舜英及参政完颜素兰妻,义不为所污,皆自尽。

wèi jǐ lì qiān liáng wáng jí zōng zú jìn shǔ yú gōng zhōng yǐ fù xīn shǒu zhī xiàn qí chū rù

这句话大意是:未几,立迁梁王及宗族近属于宫中,以腹心守之,限其出入。

yǐ shàng jīng wáng fǔ wèi sī dì qǔ nèi fǔ zhēn wán chōng shí zhī

这句话大意是:以尚荆王府为私第,取内府珍玩充实之。

qún xiǎo fù hè qǐng jiàn gōng dé bēi dí yì yǐ shū shěng mìng hàn lín zhí xué shì gǎo chéng wáng ruò xū wéi wén

这句话大意是:群小附和,请建功德碑,翟奕以书省命翰林直学士藁城王若虚为文。

ruò xū sī wèi zuǒ yòu sī yuán wài láng yuán hào wèn yuē jīn zhào wǒ zuò bēi bù cóng zé sǐ

这句话大意是:若虚私谓左右司员外郎元好问曰:“今召我作碑,不从则死;。

zuò zhī zé míng jié sǎo dì bù ruò sǐ zhī wèi yù

这句话大意是:作之则名节扫地,不若死之为愈。

rán wǒ gū yǐ lǐ yù zhī

这句话大意是:然我姑以理喻之。

nǎi wèi yì yuē chéng xiàng gōng dé bēi dāng zhǐ hé shì wéi yán

这句话大意是:”乃谓奕曰:“丞相功德碑,当指何事为言?

yì nù yuē chéng xiàng yǐ jīng chéng jiàng huó shēng líng bǎi wàn fēi gōng dé hu

这句话大意是:”奕怒曰:“丞相以京城降,活生灵百万,非功德吗?

ruò xū yuē xué shì dài wáng yán gōng dé bēi wèi zhī dài wáng yán kě hu

这句话大意是:”若虚曰:“学士代王言,功德碑谓之代王言,可吗?

qiě chéng xiàng jì yǐ chéng jiàng zé cháo guān jiē chū qí mén zì gǔ qǐ yǒu mén xià rén wéi zhǔ shuài sòng gōng dé ér kě xìn yú hòu shì zāi

现代白话:且丞相既以城降,则朝官皆出其门,自古岂有门下人为主帅诵功德,而可信于后世啊?

yì bù néng qiáng

这句话大意是:”奕不能强。

nǎi zhào tài xué shēng liú qí má gé fù shěng hǎo wèn děng yù yǐ lì bēi shì yuē zhòng yì tuī èr jūn qiě yǐ bái zhèng wáng yǐ

现代白话:乃召太学生刘祁、麻革赴省,好问等喻以立碑事,曰:“众议推二君,且已白郑王了。

èr jūn qí wú ràng

这句话大意是:二君其无让。

qí děng gù cí ér bié

这句话大意是:”祁等固辞而别。

shù rì cù pò bù yǐ qí jí wéi cǎo dìng yǐ fù hǎo wèn

这句话大意是:数日,促迫不已,祁即为草定,以付好问。

rú wèn yì wèi qiè nǎi zì wèi zhī

这句话大意是:如问意未惬,乃自为之。

jì chéng yǐ shì ruò xū nǎi gòng shān dìng shù zì rán zhǐ zhí xù qí shì ér yǐ

这句话大意是:既成,以示若虚,乃共删定数字,然止直叙其事而已。

jì yǐ bīng shì bēi bù guǒ lì

这句话大意是:既以兵事,碑不果立。

èr yuè dīng chǒu yǐ yú tiān xī wèi lǐ bù shì láng jiān shì dú

这句话大意是:二月,丁丑,以余天锡为礼部侍郎兼侍读。

tún tián láng guān wáng dìng yán yán zhōu suì qiàn yòu yán yì cāng wèi guān lì dù hào

这句话大意是:屯田郎官王定言严州岁歉,又言义仓为官吏蠹耗。

dì yuē cǐ shì mín hù jì liú yú guān zhuān wèi shuǐ hàn zhī bèi zhě nài hé hào zhī

这句话大意是:帝曰:“此是民户寄留于官,专为水旱之备者,奈何耗之?

dìng yuē dāng zé yì guān jí xiāng lǐ zhī xián zhě fēn rèn qí shì

这句话大意是:”定曰:“当择邑官及乡里之贤者分任其事。

wù xū shàng huáng tài hòu shì yuē gōng shèng rén liè huáng hòu

这句话大意是:戊戌,上皇太后谥曰恭圣仁烈皇后。

měng gǔ qiǎn huáng zǐ kù yù kè jiāng zuǒ yì jūn tǎo fù xiān wàn nǔ yú liáo dōng

这句话大意是:蒙古遣皇子库裕克将左翼军讨富鲜万努于辽东。

sān yuè bǐng chén dà yǔ báo

这句话大意是:三月,丙辰,大雨雹。

jīn zhǔ zài guī dé suí jià qīn jūn jí kuì jūn jiàn jí shí jiā niǔ lēi huan jù bù néng gěi bái yú jīn zhǔ qǐng qiǎn chū chéng jiù liáng yú xú sù chén sān zhōu

这句话大意是:金主在归德,随驾亲军及溃军渐集,实嘉纽勒欢惧不能给,白于金主,请遣出城,就粮于徐、宿、陈三州。

jīn zhǔ bù dé yǐ cóng zhī zhǐ liú fù chá guān nǔ zhōng xiào jūn mǎ sì bǎi wǔ shí rén mǎ yòng jūn qī bǎi rén

这句话大意是:金主不得已从之,止留富察官努忠孝军马四百五十人,马用军七百人。

zhū jūn jì chū chéng jīn zhǔ zhào guān nǔ yuē niǔ lēi huan jǐn sàn wèi bīng qīng dāng xiǎo xīn

这句话大意是:诸军既出城,金主召官努曰:“纽勒欢尽散卫兵,卿当小心。

guān nǔ yǐ mǎ yòng běn guī dé xiǎo xiào yī dàn bá qǐ xīn cháng qīng zhī yòu yǐ jīn zhǔ shí dú zhào yòng jì shì yīn móu tú yòng

这句话大意是:官努以马用本归德小校,一旦拔起,心常轻之,又以金主时独召用计事,因谋图用。

shí měng gǔ tè mù ěr dài wéi bó zhōu rì qiǎn bīng báo guī dé mín xīn yáo yáo

现代白话:时蒙古特穆你岱围亳州,日遣兵薄归德,民心摇摇。

guān nǔ qǐng běi dù hé zài tú huī fù niǔ lēi huan jū zhī

这句话大意是:官努请北渡河,再图恢复,纽勒欢沮之。

guān nǔ bú yuè nǎi sī yǔ wán yán yòng ān móu yāo jīn zhǔ xìng hǎi zhōu jīn zhǔ bù cóng

这句话大意是:官努不悦,乃私与完颜用安谋邀金主幸海州,金主不从。

guān nǔ jī fèn yì zhì yì dìng

这句话大意是:官努积忿,异志益定。

li xī yǐ wén jīn zhǔ shēn yōu zhī nǎi yù mǎ jūn zǒng lǐng hè shě li ā lǐ hā nèi zú xí xiǎn yīn chá qí dòng jìng ā lǐ hā fǎn yǐ jīn zhǔ yì gào guān nǔ

这句话大意是:李蹊以闻,金主深忧之,乃谕马军总领赫舍哩阿里哈、内族习显阴察其动静,阿里哈反以金主意告官努。

jīn zhǔ fù jù guān nǔ jí yòng xiàng tú yīn yǐ wéi luàn mìng zǎi zhí zhì jiǔ hé jiě zhī yòng jí chè bèi

这句话大意是:金主复惧官努及用相图,因以为乱,命宰执置酒合解之,用即撤备。

wù chén guān nǔ chéng xì lǜ zhòng gōng yòng shā zhī suì yǐ zú wǔ shí rén shǒu xíng gōng jié cháo guān jù yú dū shuǐ mó hé nà zhái yǐ bīng jiān zhī

这句话大意是:戊辰,官努乘隙率众攻用,杀之,遂以卒五十人守行宫,劫朝官,聚于都水摩和纳宅,以兵监之。

qū niǔ lēi huan zhì qí jiā xī chū suǒ yǒu jīn bèi rán hòu shā zhī

这句话大意是:驱纽勒欢至其家,悉出所有金贝,然后杀之。

nǎi qiǎn dū wèi mǎ shí bèi jiǎ chí rèn jié zhí zhǎng ba nà shēn yú jīn zhǔ qián

这句话大意是:乃遣都尉马实被甲持刃,劫直长巴纳绅于金主前。

jīn zhǔ zhì suǒ wò jiàn yú de wèi shí yuē wèi wǒ yán yú yuán shuài wǒ zuǒ yòu zhǐ yǒu cǐ rén qiě liú dài wǒ

这句话大意是:金主掷所握剑于地,谓实曰:“为我言于元帅,我左右止有此人,且留待我。

shí nǎi tuì

这句话大意是:”实乃退。

guān nǔ yīn dà shā cháo guān li xī yǐ xià fán sān bǎi rén jūn shì sǐ zhě sān shí rén

这句话大意是:官努因大杀朝官李蹊以下凡三百人,军士死者三十人。

bó mù guān nǔ tí bīng rù jiàn yán niǔ lēi huan fǎn chén shā zhī yǐ

现代白话:薄暮,官努提兵入见,言:“纽勒欢反,臣杀之了!

jīn zhǔ bù dé yǐ bào niǔ lēi huan zuì ér yǐ guān nǔ quán cān zhī zhèng shì jiān zuǒ fù yuán shuài

这句话大意是:”金主不得已暴纽勒欢罪,而以官努权参知政事兼左副元帅。

guān nǔ jiǎo zhào zhào xú zhōu xíng shěng wán yán zhòng dé fù xíng zài xú zhōu guān shǔ jù wèi guān nǔ suǒ dài quàn zhòng dé wù wǎng

这句话大意是:官努矫诏召徐州行省完颜仲德赴行在,徐州官属惧为官努所绐,劝仲德勿往。

zhòng dé yuē jūn fù zhī mìng qǐ biàn zhēn wěi yé

这句话大意是:仲德曰:“君父之命,岂辨真伪耶?

sǐ yì dāng wǎng

这句话大意是:死亦当往!

xún shǐ zhě zhì guǒ guān nǔ zhī zhà nǎi zhǐ

这句话大意是:”寻使者至,果官努之诈,乃止。

jiāng huái zhì zhì shǐ yuè shàn xiāng rù jiàn dì yuē zhōng yuán jī huì qīng yì yǐ wéi hé rú

现代白话:江淮制置使越善湘入见,帝曰:“中原机会,卿意以为怎么样?

shàn xiāng duì yuē zhōng yuán nǎi yǐ huài zhī shì kǒng wèi yì wéi lì

这句话大意是:”善湘对曰:“中原乃已坏之势,恐未易为力。

biān dì lián nián gān gē bīng mín láo yì dāng xiū yǎng qì zhì shǐ zì shǒu yǒu yú rán hòu jīng lǐ jìng wài

这句话大意是:边地连年干戈,兵民劳役,当休养葺治,使自守有馀,然后经理境外。

jīn suī yǒu jī huì wèi jiàn kě tú

这句话大意是:今虽有机会,未见可图。

dì yuē zì shǒu chéng shì yě

这句话大意是:”帝曰:“自守诚是也。

zhào zhì dào yán bì xià gōng nán miàn zūn shì zhī jìng dá dōng cháo yōng yòu zhī ēn yǎng zhì qí lè jí zhì qí yōu sàng zhì qí āi qí wèi xiào wú yǐ jiā yǐ

现代白话:赵至道言:“陛下躬南面尊事之敬,答东朝拥佑之恩,养致其乐,疾致其忧,丧致其哀,其为孝无以加了。

jì cí yǐ wǎng tiān mìng bì wèi zǔ zōng bì fǎ jūn zǐ bì qīn xiǎo rén bì yuǎn nǚ yè bì jìn xiǎo mín bì sī huái bǎo zhèng shì bì wù xiū chì sī zú jìn shǐ zhōng zhī xiào

现代白话:继兹以往,天命必畏,祖宗必法,有德行的人必亲,品行较差的人必远,女谒必禁,小民必思怀保,政事必务修饬,斯足尽始终之孝。

dì rán zhī

这句话大意是:”帝然之。

jīn yòu chéng tè jiā wèi biàn zhì shì jū biàn wén měng gǔ bīng jiāng rù chéng zhào jiā rén fù yǐ hòu shì wàng suī yáng tòng kū zì yì sǐ

这句话大意是:金右丞特嘉尉忭,致仕居汴,闻蒙古兵将入城,召家人付以后事,望睢阳恸哭,自缢死。

tè jiā kā qí kā jì fèi cháng yàng yàng sū bù tè qiǎn rén zhāo zhī jí zhì zhuāng yù xíng yì shěng bié cuī lì fāng duì yǔ shì yī rén zì guī dé chí wén shū zhì fā shì zhī nǎi jīn zhǔ yù kā qí kā fǎn zhèng zhě yě lì nù huà zuǒ yòu zhǎn zhī

这句话大意是:特嘉喀齐喀既废,常怏怏,苏布特遣人招之,即治装欲行,诣省别崔立,方对语,适一人自归德持文书至,发视之,乃金主谕喀齐喀反正者也,立怒,叱左右斩之。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →