qǐ qiáng yǔ zuò è qī yuè jǐn zhe yōng yǎn mào shí èr yuè fán yī nián yǒu jī
这句话大意是：起强圉作噩七月，尽著雍掩茂十二月，凡一年有奇。
zhì zhèng shí qī nián
这句话大意是：◎至正十七年。
qiū qī yuè bǐng zǐ wú xú dá lǜ bīng gōng cháng shú zhāng shì dé chū tiāo zhàn
这句话大意是：秋，七月，丙子，吴徐达率兵攻常熟，张士德出挑战；。
xiān fēng zhào dé shèng huī bīng ér jìn qín shì dé sòng jiàn kāng suì xún wàng tíng gān lù wú xī zhū zhài jiē xià zhī
这句话大意是：先锋赵德胜麾兵而进，擒士德送建康，遂循望亭、甘露、无锡诸寨，皆下之。
shì dé xiāo zhì yǒu móu shì chéng xiàn zhū jùn shì dé lì jū duō jí shì bèi qín shì chéng wèi zhī sàng qì
这句话大意是：士德骁鸷有谋，士诚陷诸郡，士德力居多，及是被擒，士诚为之丧气。
jǐ mǎo yù shǐ dài fū tè li tè mù ěr zòu xù ji fēng xiàn hóng gāng
现代白话：己卯，御史大夫特哩特穆你奏续辑《风宪弘纲》。
gēng chén wú guó gōng qiǎn bīng qǔ huī zhōu lù
这句话大意是：庚辰，吴国公遣兵取徽州路。
yuán shuài hú dà hǎi děng jì kè jì xī suì jìn bīng gōng huī zhōu
这句话大意是：元帅胡大海等既克绩溪，遂进兵攻徽州。
shǒu jiāng yuán shuài bā sī ěr bù hā jí jiàn dé lù wàn hù wú nè děng jù zhàn dà hǎi jī bài zhī bá qí chéng
现代白话：守将元帅巴斯你布哈及建德路万户吴讷等拒战，大海击败之，拔其城。
nè yǔ shǒu chén ā lū huī li kè yīng děng tuì shǒu suì ān
这句话大意是：讷与守臣阿噜辉、李克膺等退守遂安。
dà hǎi yǐn bīng zhuī jí yú bái jì lǐng fù jī bài zhī
这句话大意是：大海引兵追及于白际岭，复击败之。
nè zì shā shǔ xiàn cì dì jiē xià
这句话大意是：讷自杀，属县次第皆下。
wù zǐ yǐ li jì wèi yù shǐ zhōng chéng
这句话大意是：戊子，以李稷为御史中丞。
yǐ chǒu yì bīng huáng jūn wàn hù tián fēng pàn rù hóng jūn xiàn jǐ níng lù fēn shěng yòu chéng shí lēi men dùn
这句话大意是：乙丑，义兵黄军万户田丰叛入红军，陷济宁路，分省右丞实勒们遁。
yì bīng wàn hù mèng běn zhōu gōng zhī fēng bài zǒu běn zhōu hái shǒu jǐ níng
这句话大意是：义兵万户孟本周攻之，丰败走，本周还守济宁。
jiǎ wǔ jiān chá yù shǐ dá ěr mò sè liú jié yán jiāng yù rì cù bīng lǜ bù yán shǎn xī biàn liáng huái yǐng shān dōng zhī kòu yǒu kuī sì yàn zhào zhī zhì yi fǔ xún dà chén gòng tú kè fù yù dìng shǒu bèi zhī cè
现代白话：甲午，监察御史达你默色、刘杰言：“疆域日蹙，兵律不严，陕西、汴梁、淮、颍、山东之寇，有窥伺燕、赵之志，宜俯询大臣，共图克复，豫定守备之策。
bù bào
这句话大意是：”不报。
bǐng shēn wú yuán shuài hú dà hǎi jìn gōng wù yuán
这句话大意是：丙申，吴元帅胡大海进攻婺源。
jiāng zhè cān zhèng yáng è lēi zhé lǜ bīng shí wàn yù fù huī zhōu dà hǎi hái shī yǔ zhàn yú chéng xià dà bài zhī shā qí zhèn fǔ lǚ cái è lēi zhé dùn qù
这句话大意是：江浙参政杨鄂勒哲，率兵十万欲复徽州，大海还师，与战于城下，大败之，杀其镇抚吕才，鄂勒哲遁去。
shì yuè lì sì fāng xiàn yán xiáng dìng shǐ sī
这句话大意是：是月，立四方献言详定使司。
guī dé fǔ zhī fǔ lín mào wàn hù shí gōng quán pàn yǐ chéng jiàng yú zéi guī dé jí cáo zhōu jù xiàn
这句话大意是：归德府知府林茂，万户时公权叛，以城降于贼，归德及曹州俱陷。
bā yuè guǐ chǒu liú fú tōng bīng xiàn dà míng lù suì zì cáo pú xiàn wèi huī lù bó luō tè mù ěr yǔ wàn hù fāng tuō kè tuō chū bīng jī zhī
现代白话：八月，癸丑，刘福通兵陷大名路，遂自曹、濮陷卫辉路，博啰特穆你与万户方托克托出兵击之。
shì yuè dì zhì zì shàng dōu
这句话大意是：是月，帝至自上都。
zhāng shì dé zhì jiàn kāng wú guó gōng yǐ lǐ dài zhī gōng zhēn shàn sì qí jiàng
这句话大意是：张士德至建康，吴国公以礼待之，供珍膳，俟其降。
shì dé bù shí bù yǔ qí mǔ tòng zhī lìng shì chéng suì kuì jiàn kāng liáng shí wàn shí bù yī wàn pǐ yǒng wèi méng xìn wú guó gōng bù xǔ
这句话大意是：士德不食不语，其母痛之，令士诚岁馈建康粮十万石，布一万匹，永为盟信，吴国公不许。
shì dé yǐ shēn zhí shì wú suǒ chéng jiān yí shì chéng shū bǐ jiàng yuán yǐ tú jiàn kāng suì bù shí ér sǐ
这句话大意是：士德以身絷，事无所成，间遗士诚书，俾降元以图建康，遂不食而死。
zhāng shì chéng shǐ qián jiāng nán xíng tái zhōng chéng màn jì hā yā wéi shū qǐng xiáng yú zhè jiāng chéng xiàng dá shí tè mù ěr cí duō bù xùn
现代白话：张士诚使前江南行台中丞曼济哈雅为书，请降于浙江丞相达实特穆你，辞多不逊。
yáng è lēi zhé yù nà zhī dá shí tè mù ěr bù kě yuē wǒ xī zài huái nán cháng zhāo ān shì chéng zhī qí fǎn fù qí jiàng bù kě xìn
现代白话：杨鄂勒哲欲纳之，达实特穆你不可，曰：“我昔在淮南，尝招安士诚，知其反复，其降不可信。
shì chéng shǐ zhě wǎng fǎn qì wú jiù nǎi qiǎn qí wěi lóng píng tài shǒu zhōu rén qīn yì jiāng zhè shěng táng jù chén zì yuàn xiū bīng xī mín zhī yì
这句话大意是：”士诚使者往返讫无就，乃遣其伪隆平太守周仁亲诣江浙省堂，具陈自愿休兵息民之意。
è lēi zhé gù quàn nà xiáng nǎi xǔ zhī
这句话大意是：鄂勒哲固劝纳降，乃许之。
shì chéng shǐ yào wáng jué dá shí tè mù ěr bù xǔ yòu qǐng jué wèi sān gōng dá shí tè mù ěr yuē sān gōng fēi yǒu sī suǒ dìng jīn wǒ suī biàn yì xíng shì rán bù gǎn zhuān yě
现代白话：士诚始要王爵，达实特穆你不许，又请爵为三公，达实特穆你曰：“三公，非有司所定，今我虽便宜行事，然不敢专也。
è lēi zhé yòu lì yǐ wéi qǐng dá shí tè mù ěr suī wài wèi zhèng cí rán shí xìng qí jiàng yòu kǒng fú è lēi zhé yì suì shòu shì chéng tài wèi shì dé huái nán xíng shěng píng zhāng zhèng shì shì xìn tóng zhī xíng shū mì yuàn shì
现代白话：”鄂勒哲又力以为请，达实特穆你虽外为正辞，然实幸其降，又恐拂鄂勒哲意，遂授士诚太尉，士德淮南行省平章政事，士信同知行枢密院事。
gǎi lóng píng fǔ fù wèi píng jiāng lù shì chéng qiān jū fǔ zhì suī fèng zhēng shuò ér jiá bīng qián gǔ jiē zì jù rú gù
这句话大意是：改隆平府复为平江路，士诚迁居府治，虽奉正朔，而甲兵、钱谷皆自据如故。
cháo tíng gù yǐ zhāo ān shì chéng wèi dá shí tè mù ěr gōng zhào jiā tài wèi
现代白话：朝廷顾以招安士诚为达实特穆你功，诏加太尉。
hòu wén shì dé zhī sǐ zhuī fēng chǔ guó gōng ér yǐ shì xìn wèi jiāng huái píng zhāng zhèng shì
这句话大意是：后闻士德之死，追封楚国公，而以士信为江淮平章政事。
chū dá shí tè mù ěr jiǎ zhōu bó qí xíng shěng cān zhèng zhāo yù zhāng shì chéng jí shì yǐ xiáng chú bó qí tóng zhī tài cháng lǐ yí yuàn shì shì chéng liú zhī
现代白话：初，达实特穆你假周伯琦行省参政，招谕张士诚，及是已降，除伯琦同知太常礼仪院事，士诚留之；。
wèi xíng bài zuǒ chéng shì chéng wèi zào dì zhái yú chéng yú qiáo hòu qí lǐn gěi
这句话大意是：未行，拜左丞，士诚为造第宅于乘鱼桥，厚其廪给。
jiǔ yuè guǐ yǒu shuò wù yuán zhōu yuán shuài wāng tóng yǔ shǒu jiāng tè mù ěr bù hā bù xié yǐ zǒng guǎn wáng qǐ zōng yī xiàn wàn hù yè mào qí mén yuán shuài mǎ guó bǎo jiàng yú wú
现代白话：九月，癸酉朔，婺源州元帅汪同，与守将特穆你布哈不协，以总管王起宗、黟县万户叶茂、祁门元帅马国宝降于吴；。
jiǎ xū jiāng zhè píng zhāng xià zhāng děng yì jiàng yú wú
这句话大意是：甲戌，江浙平章夏章等亦降于吴。
bǐng zǐ yǐ yù shǐ dài fū lóu dōu ěr sū wèi zhōng shū píng zhāng zhèng shì
现代白话：丙子，以御史大夫娄都你苏为中书平章政事。
bǐng xū wú guǎng xìng yì yuán shuài fèi zi xián lǜ bīng gōng wǔ kāng yǔ shǒu jiāng pān wàn hù zhàn zhǎn shǒu bǎi yú jí suì xià zhī
这句话大意是：丙戌，吴广兴翼元帅费子贤率兵攻武康，与守将潘万户战，斩首百馀级，遂下之。
jiǎ wǔ zé zhōu líng chuān xiàn xiàn xiàn yǐn zhāng fǔ sǐ zhī
这句话大意是：甲午，泽州陵川县陷，县尹张辅死之。
wù xū tái hā bù hā fù dà míng lù bìng suǒ shǔ zhōu xiàn
这句话大意是：戊戌，台哈布哈复大名路并所属州县。
xīn chǒu zhào zhōng shū yòu chéng é sēn bù hā yù shǐ zhōng chéng chéng zūn fèng shǐ xuān fǔ zhāng dé dà míng guǎng píng dōng chāng dōng píng cáo pú děng chù jiǎng lì jiàng shuài
这句话大意是：辛丑，诏中书右丞额森布哈、御史中丞成遵奉使宣抚彰德、大名、广平、东昌、东平、曹、濮等处，奖励将帅。
shì yuè mìng zhī shū mì yuàn shì nǔ dōu ěr gé jiā tài wèi zǒng zhū jūn shǒu yù dōng chāng
现代白话：是月，命知枢密院事努都你噶加太尉，总诸军守御东昌。
shí tián fēng jù jì pú lǜ zhòng lái kòu jī zǒu zhī
这句话大意是：时田丰据济、濮，率众来寇，击走之。
ní wén jùn móu shā qí zhǔ xú shòu huī bù guǒ
这句话大意是：倪文俊谋杀其主徐寿辉，不果；。
zì hàn yáng bēn huáng zhōu shòu huī jiāng chén you liàng xí shā zhī
这句话大意是：自汉阳奔黄州，寿辉将陈友谅袭杀之。
you liàng zuǒ wén jùn gōng xiàn zhū zhōu jùn yǒu gōng suì yòng lǐng bīng wèi yuán shuài jí wén jùn yíng chūn huī jū hàn yáng ér zhuān qí zhèng bǐng you liàng xīn bù píng zhì shì xí shā wén jùn bìng qí zhòng zì chēng xuān wèi shǐ xún wèi píng zhāng zhèng shì
这句话大意是：友谅佐文俊攻陷诸州郡有功，遂用领兵为元帅，及文俊迎春辉居汉阳而专其政柄，友谅心不平，至是袭杀文俊，并其众，自称宣慰使，寻为平章政事。
rùn yuè guǐ mǎo yǒu fēi xīng rú yú qīng sè guāng zhú de wěi yuē zhǎng chǐ yú
这句话大意是：闰月，癸卯，有飞星如盂，青色，光烛地，尾约长尺馀。
jiān chá yù shǐ duō ěr jì děng hé zòu zhī shū mì yuàn shì hā lǎ ba tú ěr shī xiàn suǒ shǒu jùn xiàn zhào zhèng qí zuì
现代白话：监察御史多你济等劾奏知枢密院事哈喇巴图你失陷所守郡县，诏正其罪。
yǐ chǒu lù zhōu xiàn
这句话大意是：乙丑，潞州陷。
bǐng yín zéi gōng jì níng chá hǎn tè mù ěr qiǎn bīng jī zǒu zhī
现代白话：丙寅，贼攻冀宁，察罕特穆你遣兵击走之。
zhào pǔ shèng tóng qīng jūn liǎng dào gōng ān qìng huái nán xíng shěng zuǒ chéng yú quē jù zhàn yuè yú zéi jìng bài zǒu
这句话大意是：赵普胜同青军两道攻安庆，淮南行省左丞余阙，拒战月馀，贼竟败走。
ān qìng yǐ xiǎo gū shān wèi fān bì mìng yì bīng yuán shuài hú ba yán tǒng shuǐ jūn shù yān
现代白话：安庆倚小孤山为籓蔽，命义兵元帅胡巴延统水军戍呢。
dōng shí yuè rén xū chén you liàng zì shàng yóu zhí dǎo xiǎo gū shān ba yán yǔ zhàn sì rì yè bù shèng qū ān qìng zéi zhuī zhì shān kǒu zhèn
这句话大意是：冬，十月，壬戌，陈友谅自上游直捣小孤山，巴延与战四日夜，不胜，趋安庆，贼追至山口镇。
míng rì guǐ hài suì báo chéng xià quē qiǎn bīng è yú guān yīn qiáo
这句话大意是：明日，癸亥，遂薄城下，阙遣兵扼于观音桥。
é ráo zhōu zhù kòu gōng xī mén yú quē jī zhǎn zhī qí bīng nǎi tuì
这句话大意是：俄饶州祝寇攻西门，余阙击斩之，其兵乃退。
rén shēn wú zhōng yì dà yuán shuài cháng yù chūn lǜ liáo yǒng ān děng zì tóng líng jìn gōng chí zhōu
这句话大意是：壬申，吴中翼大元帅常遇春，率廖永安等自铜陵进攻池州。
yǒng ān qù chéng shí lǐ ér cháng yù chūn jí wú guó bǎo lǜ zhōu shī dǐ chéng xià hé gōng zì chén zhì sì pò qí běi mén suì rù qí chéng zhí yuán shuài hóng mǒu zhǎn zhī qín bié jiāng wèi shòu xú tiān lín děng
这句话大意是：永安去城十里，而常遇春及吴国宝率舟师抵城下合攻，自辰至巳，破其北门，遂入其城，执元帅洪某，斩之，擒别将魏寿、徐天麟等。
guān jūn bài zǒu bó mù fù yǐ zhàn chuán shù bǎi sōu lái nì zhàn fù dà bài zhī suì kè chí zhōu
这句话大意是：官军败走，薄暮，复以战船数百艘来逆战，复大败之，遂克池州。
jiǎ shēn wú guó gōng yuè jūn yú dà tōng jiāng suì mìng yuán shuài miào dà xiǎng lǜ bīng gōng yáng zhōu lù kè zhī
这句话大意是：甲申，吴国公阅军于大通江，遂命元帅缪大享率兵攻扬州路，克之；。
qīng jūn yuán shuài zhāng míng jiàn yǐ qí zhòng jiàng
这句话大意是：青军元帅张明鉴以其众降。
xiān shì zhì zhèng shí wǔ nián míng jiàn jù zhòng huái xi yǐ qīng bù wèi hào míng qīng jūn rén hū wèi yī piàn wǎ
这句话大意是：先是至正十五年，明鉴聚众淮西，以青布为号，名青军，人呼为“一片瓦”。
qí dǎng zhāng jiān xiāo yǒng shàn yòng qiāng yòu hào wèi cháng qiāng jūn bào hàn zhuān shì piāo lüè yóu hán shān quán jiāo zhuǎn lüè liù hé tiān cháng zhì yáng zhōu rén jiē kǔ zhī
这句话大意是：其党张监骁勇，善用枪，又号为“长枪军”，暴悍，专事剽掠，由含山、全椒转掠六合、天长至扬州，人皆苦之。
shí zhèn nán wáng bó luō bù hā zhèn yáng zhōu zhāo xiáng míng jiàn děng yǐ wéi háo sì yì bīng yuán shuài bǐ zhù yáng zhōu fēn tún shǒu yù
这句话大意是：时镇南王博啰布哈镇扬州，招降明鉴等，以为濠、泗义兵元帅，俾驻扬州，分屯守御。
jiǔ zhī míng jiàn děng yǐ shí jǐn fù móu zuò luàn shuō zhèn nán wáng yuē cháo tíng yuǎn gé shì shì wèi kě zhī
这句话大意是：久之，明鉴等以食尽，复谋作乱，说镇南王曰：“朝廷远隔，事势未可知。
jīn chéng zhōng liáng fá zhòng wú suǒ tuō mìng diàn xià shì zǔ sūn dāng zhèng dà wèi wèi wǒ bèi zhǔ chū bīng nán gōng yǐ tōng liáng dào jiù jī jiǒng
这句话大意是：今城中粮乏，众无所托命，殿下世祖孙，当正大位，为我辈主，出兵南攻，以通粮道，救饥窘。
bù rán rén xīn bì biàn huò jiāng bù cè
这句话大意是：不然，人心必变，祸将不测。
zhèn nán wáng yǎng tiān kū yuē rǔ bù zhī dà yì
现代白话：”镇南王仰天哭曰：“你不知大义。
rú rǔ yán wǒ hé miàn mù xiàn shì zǔ yú zōng miào yé
现代白话：如你言，我何面目见世祖于宗庙耶？
huī qí zhòng shǐ tuì míng jiàn děng bù cóng hū zào ér qǐ yīn zhú zhèn nán wáng ér jù qí chéng
这句话大意是：”麾其众使退，明鉴等不从，呼噪而起，因逐镇南王而据其城。
zhèn nán wáng zǒu huái ān wèi zhào jūn yòng suǒ shā
这句话大意是：镇南王走淮安，为赵君用所杀。
míng jiàn děng xiōng bào yì shén tú chéng zhōng jū mín yǐ wéi shí zhì shì bīng dà bài bù zhī nǎi chū jiàng de qí zhòng shù wàn
这句话大意是：明鉴等凶暴益甚，屠城中居民以为食，至是兵大败不支，乃出降，得其众数万。
zhì huái hǎi yì yuán shuài fǔ mìng yuán shuài zhāng dé lín gěng zài chéng shǒu zhī
这句话大意是：置淮海翼元帅府，命元帅张德麟、耿再成守之。
gǎi yáng zhōu lù wèi huái hǎi fǔ yǐ lǐ dé lín zhī fǔ shì
这句话大意是：改扬州路为淮海府，以李德林知府事。
chéng zhōng jū mín jǐn cún shí bā jiā dé lín yǐ jiù chéng xū kuàng nán shǒu nǎi jié chéng xī nán yú zhù ér shǒu zhī
这句话大意是：城中居民仅存十八家，德林以旧城虚旷难守，乃截城西南隅，筑而守之。
wù xū cáo zhōu zéi rù tài háng shān dá shí ba tú ěr yǔ zhī shū mì yuàn shì dá li mǎ shí lǐ yǐ bīng tǎo cáo zhōu zéi guān jūn bài kuì dá li mǎ shí lǐ sǐ zhī
现代白话：戊戌，曹州贼入太行山，达实巴图你与知枢密院事达哩玛实里以兵讨曹州贼，官军败溃，达哩玛实里死之。
shì yuè jìng jiāng lù shān bēng dì xiàn dà shuǐ
这句话大意是：是月，静江路山崩，地陷，大水。
guān zhōng zéi sàn zǒu nán shān zhě chū zì xìng yuán xiàn qín lǒng jù gǒng chāng yǒu kuī fèng xiáng zhī zhì
这句话大意是：关中贼散走南山者，出自兴元，陷秦、陇，据巩昌，有窥凤翔之志。
chá hǎn tè mù ěr jí fēn bīng rù shǒu fèng xiáng ér qiǎn dié zhě yòu zéi wéi qí chéng zéi guǒ lái gōng zhī hòu shù shí zhòng
现代白话：察罕特穆你即分兵入守凤翔，而遣谍者诱贼围其城，贼果来攻之，厚数十重。
chá hǎn tè mù ěr zì jiāng tiě qí zhòu yè chí èr bǎi lǐ wǎng fù
现代白话：察罕特穆你自将铁骑，昼夜驰二百里往赴。
bǐ qù chéng lǐ suǒ fēn jūn zhāng zuǒ yòu yì yǎn jī zhī chéng zhōng jūn yì kāi mén gǔ zào ér chū nèi wài hé jī hū shēng dòng tiān dì
这句话大意是：比去城里所，分军张左右翼掩击之，城中军亦开门鼓噪而出，内外合击，呼声动天地。
zéi dà kuì zì xiāng jiàn róu zhǎn shǒu shù wàn jí fú shī bǎi yú lǐ yú dǎng jiē dùn hái guān zhōng xī dìng
这句话大意是：贼大溃，自相践蹂，斩首数万级，伏尸百馀里，馀党皆遁还，关中悉定。
shí yī yuè xīn chǒu shān dōng dào xuān wèi shǐ dǒng tuán xiāo fù qǐng lìng jiāng huái děng chù gè zhī guān jūn fēn bù lián zhū yíng zhài yú ài kǒu tún zhù shǒu yù qiě guǎng tún tián yǐ zú jūn shí cóng zhī
这句话大意是：十一月，辛丑，山东道宣慰使董抟霄，复请令江淮等处各枝官军，分布连珠营寨，于隘口屯驻守御，且广屯田以足军食，从之。
fén zhōu táo xìng huā
这句话大意是：汾州桃、杏花。
rén yín zéi qīn hú guān chá hǎn tè mù ěr yǐ bīng dà pò zhī
现代白话：壬寅，贼侵壶关，察罕特穆你以兵大破之。
shí èr yuè bǐng xū xú shòu huī jiāng míng yù zhēn xiàn chóng qìng lù jù zhī
这句话大意是：十二月，丙戌，徐寿辉将明玉珍陷重庆路，据之。
yù zhēn suí zhōu rén shì nóng jiā shēn cháng bā chǐ mù zhòng tóng yǐ xìn yì wèi xiāng dǎng suǒ fú
这句话大意是：玉珍，随州人，世农家，身长八尺，目重瞳，以信义为乡党所服。
chū wén shòu huī bīng qǐ jí xiāng bīng zhūn yú qīng shān jié zhà zì gù
这句话大意是：初闻寿辉兵起，集乡兵，屯于青山，结栅自固。
wèi jǐ jiàng yú shòu huī shòu yuán shuài lì ní wén jùn huī xià zhèn miǎn yáng
这句话大意是：未几，降于寿辉，授元帅，隶倪文俊麾下，镇沔阳。
yǔ guān jūn zhàn hú zhōng fēi shǐ zhōng yòu mù wēi miǎo jì ér yǐ bīng qiān rén jiǎng dòu chuán wǔ shí sù kuí ér shàng
这句话大意是：与官军战湖中，飞矢中右目，微眇，既而以兵千人，桨斗船五十，溯夔而上。
shí qīng jīn dào li xǐ xǐ jù bīng kǔ shǔ yì bīng yuán shuài yáng hàn yǐ bīng wǔ qiān yù zhī tún píng xi
这句话大意是：时青巾盗李喜喜，聚兵苦蜀，义兵元帅杨汉以兵五千御之，屯平西。
zuǒ chéng xiàng è lēi zhé tú zhèn zhòng qìng zhì jiǔ yǐn hàn yù shā zhī hàn jué tuō shēn zǒu shùn liú xià wū xiá
这句话大意是：左丞相鄂勒哲图镇重庆，置酒饮汉，欲杀之，汉觉，脱身走，顺流下巫峡。
yù yù zhēn sòng zhī qiě yán zhòng qìng kě qǔ zhuàng yù zhēn wèi jué wàn hù dài shòu yuē gōng chóng qìng shì jì jù shǔ bù jì guī wú sǔn yě
这句话大意是：遇玉珍，讼之，且言重庆可取状，玉珍未决，万户戴寿曰：“攻重庆，事济据蜀，不济，归无损也。
cóng zhī suì jìn kè qí chéng è lēi zhé tú dùn
这句话大意是：”从之，遂进克其诚，鄂勒哲图遁。
fù lǎo yíng rù chéng yù zhēn jìn qīn lüè shì sì yàn rán jiàng zhě xiāng jì
这句话大意是：父老迎入城，玉珍禁侵掠，市肆晏然，降者相继。
jǐ chǒu wú guó gōng xià lìng shì qīng zhòng zuì qiú yǐ gān gē wèi níng rén xīn chū fù gù yě
这句话大意是：己丑，吴国公下令释轻、重罪囚，以干戈未宁，人心初附故也。
dīng yǒu qìng yuán lù xiàng shān xiàn é bí shān bēng
这句话大意是：丁酉，庆元路象山县鹅鼻山崩。
wù xū hàn lín xué shì chéng zhǐ ōu yáng xuán zú
这句话大意是：戊戌，翰林学士承旨欧阳玄卒。
chū rǔ yǐng dào qǐ màn yán nán běi zhōu xiàn jǐ tiān wán chéng
现代白话：初，你、颍盗起，蔓延南北，州县几天完城。
xuán xiàn zhāo bǔ zhī cè qiān yú yán shí bù néng yòng suì qǐ zhì shì dì bù yǔn
这句话大意是：玄献招捕之策千馀言，时不能用，遂乞致仕，帝不允。
huì dà shè xuān fù nèi fǔ
这句话大意是：会大赦，宣赴内府。
xuán jiǔ bìng bù néng bù lǚ chéng xiàng chuán zhǐ jiān yú zhì yán chūn gé xià
这句话大意是：玄久病不能步履，丞相传旨，肩舆至延春阁下。
jí zú cì fù shén hòu zèng dà sī tú zhuī fēng chǔ guó gōng shì yuē wén
这句话大意是：及卒，赐赙甚厚，赠大司徒，追封楚国公，谥曰文。
xuán xìng dù yōng róng chù jǐ jiǎn yuē wéi zhèng lián píng lì guān sì shí yú nián cè mìng zhì gào duō chū qí shǒu
这句话大意是：玄性度雍容，处己俭约，为政廉平，历官四十馀年，册命、制诰多出其手。
jǐ hài liú xīng rú jīn xīng dà wěi yuē cháng sān chǐ yú qǐ zì tài yīn jìn dōng ér méi huà wèi qīng bái qì
这句话大意是：己亥，流星如金星大，尾约长三尺馀，起自太阴，近东而没，化为青白气。
gēng zǐ tài wèi sì chuān xíng shěng zuǒ chéng xiàng dá shí ba tú ěr zú yú jūn zhōng
现代白话：庚子，太尉、四川行省左丞相达实巴图你卒于军中。
shí zhào qiǎn zhī yuàn dá lǐ mǎ shí li lái yuán fēn bīng léi zé pú zhōu ér dá lǐ mǎ shí li wèi liú fú tōng suǒ shā dá lēi dá zhū jūn jiē kuì
这句话大意是：时诏遣知院达理玛实哩来援，分兵雷泽、濮州，而达理玛实哩为刘福通所杀，达勒达诸军皆溃。
dá shí ba tú ěr lì bù néng zhī tuì zhù shí cūn cháo tíng pō yí qí wán kòu shī jī shǐ zhě cù zhàn xiāng zhǒng
现代白话：达实巴图你力不能支，退驻石村，朝廷颇疑其玩寇失机，使者促战相踵；。
zéi chān zhī zhī zhà wèi dá shí ba tú ěr tōng hé shū yí zhū dào lù shǐ zhě guǒ de zhī yǐ jìn
现代白话：贼觇知之，诈为达实巴图你通和书，遗诸道路，使者果得之以进。
dá shí ba tú ěr zhī zhī yī xī yōu fèn sǐ
现代白话：达实巴图你知之，一夕忧愤死。
chū máo guì xiàn yì dōu bān yáng děng lù dì mìng dǒng tuán xiāo cóng zhī shū mì yuàn shì bù lán xī tǎo zhī
这句话大意是：初，毛贵陷益都、般阳等路，帝命董抟霄从知枢密院事布兰奚讨之。
ér jǐ nán yòu gào jí tuán xiāo tí bīng yuán jǐ nán
这句话大意是：而济南又告急，抟霄提兵援济南。
zéi zhòng zì nán shān lái gōng jǐ nán wàng zhī liǎng shān jiē chì
这句话大意是：贼众自南山来攻济南，望之两山皆赤。
tuán xiāo àn bīng chéng zhōng xiān yǐ shù shí qí tiāo zhī zéi zhòng xī lái dòu qí bīng shǎo què zhì jiàn shàng fú bīng qǐ suì hé zhàn chéng zhōng bīng yòu dà chū dà pò zhī
这句话大意是：抟霄按兵城中，先以数十骑挑之，贼众悉来斗，骑兵少却，至磵上，伏兵起，遂合战，城中兵又大出，大破之。
ér bān yáng zéi fù yuē tài ān zhī dǎng yú nán shān lái xí jǐ nán tuán xiāo liè bīng chéng shàng fú wèi dòng
这句话大意是：而般阳贼复约泰安之党逾南山来袭济南，抟霄列兵城上，弗为动。
zéi yè gōng nán mén dú yǐ shǐ shí yù zhī lí míng nǎi qián kāi dōng mén fàng bīng chū zéi hòu
这句话大意是：贼夜功南门，独以矢石御之，黎明，乃潜开东门，放兵出贼后。
jì dàn chéng shàng bīng jiē xià dà kāi nán mén hé jī zhī zéi bài zǒu fù zhuī shā zhī zéi zhòng wú yí zhě
这句话大意是：既旦，城上兵皆下，大开南门，合击之，贼败走，复追杀之，贼众无遗者。
yú shì jǐ nán shǐ níng
这句话大意是：于是济南始宁。
zhào jiù shēng huái nán xíng shū mì yuàn fù shǐ jiān shān dōng xuān wèi shǐ dōu yuán shuài réng cì shàng zūn jīn dài chǔ bì míng mǎ yǐ láo zhī
这句话大意是：诏就升淮南行枢密院副使、兼山东宣慰使、都元帅，仍赐上尊、金带、楮币、名马以劳之。
yǒu jí qí gōng zhě zèn yú zǒng bīng tài wèi nǔ dōu ěr gé lìng tuán xiāo yī qián zhào cóng bù lán xī tóng zhēng yì dōu
现代白话：有疾其功者，谮于总兵太尉努都你噶，令抟霄依前诏从布兰奚同征益都。
tuán xiāo jí chū jǐ nán chéng shǔ lǎo qiě bìng qǐng yǐ qí dì áng xiāo dài lǐng qí zhòng cháo tíng cóng zhī shòu áng xiāo huái nán xíng shū mì yuàn pàn guān
这句话大意是：抟霄即出济南城，属老且病，请以其弟昂霄代领其众，朝廷从之，授昂霄淮南行枢密院判官。
wèi jǐ mìng tuán xiāo shǒu hé jiān zhī zhǎng lú
这句话大意是：未几，命抟霄守河间之长芦。
shì dōng zhāng shì chéng zhù chéng hǔ qiū shān yīn gāo jù xiǎn yì yuè yú ér bì
这句话大意是：是冬，张士诚筑城虎丘山，因高据险，役月馀而毕。
shì suì zhào yù jǐ níng li bǐng yí tián fēng děng lìng qí chū jiàng xù fù yuán rèn
这句话大意是：是岁，诏谕济宁李秉彝、田丰等，令其出降，叙复元任。
xiào luàn shì zú réng gěi zī liáng yù huán xiāng zhě tīng
这句话大意是：啸乱士卒，仍给资粮，欲还乡者听。
yì bīng qiān hù yú bǎo shā qí zhī shū mì yuàn shì bǎo tú yǐ pàn jiàng yú máo guì
这句话大意是：义兵千户余宝，杀其知枢密院事宝图以叛，降于毛贵。
yú bǎo suì jù dì zhōu
这句话大意是：余宝遂据棣州。
jí xián dà xué shì jiān tài zǐ zuǒ yù dé xǔ yǒu rén yǐ lǎo bìng qǐ zhì rén xǔ zhī
这句话大意是：集贤大学士兼太子左谕德许有壬，以老病乞致仁，许之。
yǒu rén qián cháo jiù dé huáng tài zǐ pō jiā jìng lǐ yī rì rù jiàn fāng bì yīng wéi lè jù hū zuǒ yòu píng qù shǐ jiàn zhī
这句话大意是：有壬前朝旧德，皇太子颇加敬礼，一日入见，方臂鹰为乐，遽呼左右屏去，始见之。
dào jù qí lǔ zhōng shū cān zhī zhèng shì cuī jìng yǔ píng zhāng dá lǎn cān zhèng ān pǔ fēn shěng líng zhōu
这句话大意是：盗据齐鲁，中书参知政事崔敬，与平章达览、参政谙普分省陵州。
líng zhōu nǎi nán běi yào chōng wú chéng guō ér jū mín sàn chǔ jìng gōng jǐ zhū jūn shì wú bù jí
这句话大意是：陵州乃南北要冲，无城郭，而居民散处，敬供给诸军，事无不集。
chéng xiàng yǐ qí néng shàng wén cì zhī shàng zūn réng mìng qí biàn yì xíng shì
这句话大意是：丞相以其能上闻，赐之上尊，仍命其便宜行事。
jìng yǐ jūn mǎ gōng jǐ hào fán ér mín lì yǐ pí nǎi qǐng xíng nà sù bǔ guān zhī lìng zhào cóng zhī
这句话大意是：敬以军马供给浩繁，而民力已疲，乃请行纳粟补官之令，诏从之。
hé běi yàn nán shì mín jiē zhǒng ér zhì jī sù bǎi wàn shí qǐ duàn wàn pǐ yǐ gōng jūn fèi mín huò shǎo sū
这句话大意是：河北、燕南士民接踵而至，积粟百万石，绮段万匹，以供军费，民获少苏。
zhōng shū yòu chéng wū gǔ xùn liáng zhēn lùn ba xiàn zéi yán zuò zhī lìng
这句话大意是：中书右丞乌古逊良桢论罢陷贼延坐之令；。
yǒu è shào nián wū zhī yí xīng zhōu zhāng fù tōng zéi zhī zuì zhōng shū jiāng jí qí nú lì bào àn qǐng shǔ liáng zhēn yuē shǒu kě duàn àn bù kě shǔ
这句话大意是：有恶少年诬知宜兴州张复通贼之罪，中书将籍其孥，吏抱案请署，良桢曰：“手可断，案不可署！
tóng liè biàn sè zú bù shǔ
这句话大意是：”同列变色，卒不署。
liáng zhēn zì zuǒ cáo dēng zhèng fǔ duō suǒ jiàn bái ba fú jiàn shān dōng shí yán zhè dōng xi cháng shēng niú zū bīn hǎi bèi zāi wéi tián shuì mín jiē dé zhī
这句话大意是：良桢自左曹登政府，多所建白，罢福建、山东食盐，浙东、西长生牛租，濒海被灾围田税，民皆德之。
shùn dì zhì zhèng shí bā nián wù xū yī sān wǔ bā nián
这句话大意是：○顺帝至正十八年（戊戌，一三五八年）。
chūn zhēng yuè bǐng wǔ zhào pǔ shèng chén you liàng děng xiàn ān qìng huái nán xíng shěng yòu chéng yú quē sǐ zhī
这句话大意是：春，正月，丙午，赵普胜、陈友谅等陷安庆，淮南行省右丞余阙死之。
zéi zhī lái gōng yě chū zì dōng mén dēng chéng quē jiǎn sǐ shì jī què zhī
这句话大意是：贼之来攻也，初自东门登城，阙简死士，击却之；。
yǐ ér bìng jūn gōng dōng xi èr mén yòu jī què zhī
这句话大意是：已而并军攻东、西二门，又击却之。
zéi huì shén nǎi shù shān qǐ fēi lóu lín chéng quē fēn mìng zhū jiāng gè yǐ bīng qiān zéi zhòu yè bù dé xi zéi yì shēng bīng lái gōng
这句话大意是：贼恚甚，乃树栅起飞楼临城，阙分命诸将各以兵扦贼，昼夜不得息，贼益生兵来攻。
shì rì pǔ shèng jūn dōng mén you liàng jūn xī mén ráo zhōu zhù kòu jūn nán mén qún dào sì miàn yǐ jí wài wú yī jiǎ zhī yuán
这句话大意是：是日，普胜军东门，友谅军西门，饶州祝寇军南门，群盗四面蚁集，外无一甲之援。
xī mén shì yóu jí quē shēn dāng zhī tú bù tí gē wèi shì zú xiān
这句话大意是：西门势尤急，阙身当之，徒步提戈，为士卒先；。
shì zú hào kū zhǐ zhī huī gē yù lì réng fēn huī xià jiāng dū sān mén zhī bīng zì yǐ gū jūn xuè zhàn zhǎn shǒu wú suàn ér quē yì bèi shí yú chuàng
这句话大意是：士卒号哭止之，挥戈愈力，仍分麾下将督三门之兵，自以孤军血战，斩首无算，而阙亦被十馀创。
rì zhōng chéng xiàn huǒ qǐ quē zhī bù kě wèi yǐn dāo zì jǐng duò qīng shuǐ táng zhōng
这句话大意是：日中，城陷，火起，阙知不可为，引刀自刭，堕清水塘中。
qī yé bo shì zi dé shēng nǚ fú tóng jiē fù jǐng sǐ
这句话大意是：妻耶卜氏，子德生，女福童，皆赴井死。
tóng shí sǐ zhě shǒu chén hán jiàn yī jiā bèi hài
这句话大意是：同时死者，守臣韩建，一家被害。
jiàn fāng wò jí mà zéi bù qū zéi zhí zhī yǐ qù bù zhī suǒ zhōng
这句话大意是：建方卧疾，骂贼不屈，贼执之以去，不知所终。
chéng zhōng mín xiāng shuài dēng chéng lóu zì juān qí tī yuē níng jù sǐ cǐ shì bù cóng zéi
这句话大意是：城中民相率登城楼，自捐其梯，曰：“宁俱死此，誓不从贼！
fén sǐ zhě yǐ qiān jì
这句话大意是：”焚死者以千计。
qí zhī míng zhě
这句话大意是：其知名者，。
wàn hù li zōng kě jì shǒu rén chén bīn jīn chéng zōng
这句话大意是：万户李宗可、纪守仁、陈彬、金承宗，。
yuán shuài fǔ dōu shì tè mù bù hā
这句话大意是：元帅府都事特穆布哈，。
wàn hù fǔ jīng lì duàn guì fāng
这句话大意是：万户府经历段桂芳，。
qiān hù hé shuò bù hā xīn li lú tíng yù gé yán líng qiū jǐn xǔ yuán yǎn
这句话大意是：千户和硕布哈、新李、卢廷玉、葛延龄、丘卺、许元琰，。
zòu chà wū tú màn
这句话大意是：奏差乌图缦，。
bǎi hù huáng yín sūn
这句话大意是：百户黄寅孙，。
ān qìng tuī guān huáng tú lún dài
这句话大意是：安庆推官黄图伦岱，。
jīng lì yáng héng
这句话大意是：经历杨恒，。
zhī shì yú zhōng
这句话大意是：知事余中，。
huái níng yǐn chén jù jì
这句话大意是：怀宁尹陈巨济，。
fán shí bā rén
这句话大意是：凡十八人。
quē hào lìng yán xìn yǔ xià tóng gān kǔ rán shāo yǒu wéi lìng jí zhǎn yǐ xùn
这句话大意是：阙号令严信，与下同甘苦，然稍有违令，即斩以徇。
cháng bìng bù shì shì jiàng shì jiē yù tiān qiú yǐ shēn dài quē qiáng yì guān ér chū
这句话大意是：尝病不视事，将士皆吁天，求以身代，阙强衣冠而出。
dāng chū zhàn shǐ shí luàn xià rú yǔ shì yǐ dùn bì quē quē què zhī yuē rǔ bèi yì yǒu mìng hé bì wǒ wèi
现代白话：当出战，矢石乱下如雨，士以盾蔽阙，阙却之，曰：“你辈亦有命，何蔽我为！
gù rén zhēng yòng mìng
这句话大意是：”故人争用命。
shāo xiá jí zhù zhōu yì shuài zhū shēng yè jùn xué huì jiǎng lì jūn shì mén wài yǐ tīng shǐ zhī zūn jūn qīn shàng zhī yì yǒu gǔ liáng jiàng fēng liè
这句话大意是：稍暇，即注《周易》，帅诸生谒郡学会讲，立军士门外以听，使知尊君亲上之义，有古良将风烈。
huò yù wǎn zhī rù hàn lín quē yǐ guó bù wēi cù cí bù wǎng suì sǐ yú ān qìng
这句话大意是：或欲挽之入翰林，阙以国步危蹙，辞不往，遂死于安庆。
zèng huái nán jiāng běi xíng shěng píng zhāng zhuī fēng bīn guó gōng shì zhōng xuān
这句话大意是：赠淮南、江北行省平章，追封豳国公，谥忠宣。
yì zhě wèi bīng xìng yǐ lái sǐ jié zhī chén yú quē yǔ zhě bù hā wèi dì yī
这句话大意是：议者谓兵兴以来，死节之臣，余阙与褚布哈为第一。
gēng xū zhāng shì chéng bīng gōng cháng zhōu wú shǒu jiāng tāng hé jī bài zhī huò zú shù bǎi rén
这句话大意是：庚戌，张士诚兵攻常州，吴守将汤和击败之，获卒数百人。
wú xíng shū mì yuàn pàn shān yù qiǎn bù jiàng wáng bì děng gōng wù yuán zhōu bīng zhì chéng xi yǔ shǒu jiāng tè mù ěr bù hā zhàn zì dàn zhì rì zè shā shāng wǔ bǎi yú rén bù xià
现代白话：吴行枢密院判邓愈遣部将王弼等攻婺源州，兵至城西，与守将特穆你布哈战，自旦至日昃，杀伤五百馀人不下。
yǐ mǎo fēn bīng wèi sān dào bìng jìn suì bá qí chéng tè mù ěr bù hā sǐ zhī shì zú jiē jiàng fán sān qiān yú rén
现代白话：乙卯，分兵为三道并进，遂拔其城，特穆你布哈死之，士卒皆降，凡三千馀人。
fù qiǎn wàn hù zhū guó bǎo gōng gāo hé lěi kè zhī
这句话大意是：复遣万户朱国宝攻高河垒，克之。
yǐ chǒu dà fēng qǐ zì xī běi yì dōu tǔ mén wàn suì bēi pū ér suì
这句话大意是：乙丑，大风起自西北，益都土门万岁碑仆而碎。
bǐng yín tián fēng xiàn dōng píng lù
这句话大意是：丙寅，田丰陷东平路。
dīng mǎo zhī shū mì yuàn shì bù lán xī yǔ máo guì zhàn yú hǎo shí qiáo guān jūn bài jì zǒu jǐ nán
这句话大意是：丁卯，知枢密院事布兰奚与毛贵战于好石桥，官军败绩，走济南。
shì yuè zhào dá shí ba tú ěr zi bó luō tè mù ěr wèi hé nán xíng shěng píng zhāng zhèng shì zǒng lǐng qí fù yuán guǎn jūn mǎ
现代白话：是月，诏达实巴图你子博啰特穆你为河南行省平章政事，总领其父原管军马。
zhào chá hǎn tè mù ěr zhūn shǎn xī li sī qí zhūn fèng xiáng
现代白话：诏察罕特穆你屯陕西，李思齐屯凤翔。
èr yuè yǐ sì shuò yì tuán jié xī shān zhài dà xiǎo shí yī chǔ yǐ wèi bǎo zhàng mìng zhòng shū yòu chéng dá shí tè mù ěr zuǒ chéng wū gǔ xùn liáng zhēn děng zǒng xíng tí diào shè wàn fū zhǎng qiān fū zhǎng bǎi fū zhǎng biān lì pái jiǎ fēn shǒu yào hài hù xiāng cè yìng
现代白话：二月，乙巳朔，议团结西山寨大小十一处以为保障，命中书右丞达实特穆你、左丞乌古逊良桢等总行提调，设万夫长、千夫长、百夫长，编立牌甲，分守要害，互相策应。
máo guì xiàn qīng cāng èr zhōu suì jù zhǎng lú zhèn
这句话大意是：毛贵陷青、沧二州，遂据长芦镇。
zhōng shū shěng zòu yǐ shǎn xī jūn lǚ shì jù qù jīng shī dào yuǎn gōng fèi jiān nán qǐng jiù shǎn xī yìn zào bǎo chāo wèi biàn cóng zhī
这句话大意是：中书省奏以陕西军旅事剧，去京师道远，供费艰难，请就陕西印造宝钞为便，从之；。
suì fēn hù bù bǎo chāo fǔ děng guān zhì jú yìn zào réng mìng zhū lù bō jiàng chāo běn bì píng huái xíng yòng kù dào yì hūn bì bù yú mín jiān
这句话大意是：遂分户部宝钞府等官，置局印造，仍命诸路拨降钞本，畀平淮行用库倒易昏币，布于民间。
guǐ yǒu máo guì xiàn jǐ nán lù shǒu jiāng ài dí zhàn sǐ
这句话大意是：癸酉，毛贵陷济南路，守将爱迪战死。
máo guì lì bīn xīng yuàn xuǎn yòng gù gōng yǐ jī jīng zhōu děng fēn shǒu zhū lù
这句话大意是：毛贵立宾兴院，选用故宫，以姬京周等分守诸路。
yòu yú lái zhōu lì sān bǎi liù shí tún tián měi zhūn xiāng qù sān shí lǐ zào dà chē bǎi liǎng yǐ wǎn yùn liáng chǔ guān mín tián shí zhǐ shōu èr fēn dōng zé lù yùn xià zé shuǐ yùn
这句话大意是：又于莱州立三百六十屯田，每屯相去三十里，造大车百两，以挽运粮储，官民田十止收二分，冬则陆运，夏则水运。
dǒng tuán xiāo jiāng fù zhǎng lú wèi rén yuē wǒ qù jǐ nán bì bù kě bǎo
这句话大意是：董抟霄将赴长芦，谓人曰：“我去，济南必不可保。
zhì shì jǐ nán guǒ xiàn
这句话大意是：”至是济南果陷。
tuán xiāo fāng zhù bīng nán pí xiàn zhī wèi jiā zhuāng shì yǒu zhào bài tuán xiāo hé nán xíng shěng yòu chéng
这句话大意是：抟霄方驻兵南皮县之魏家庄，适有诏拜抟霄河南行省右丞。
fu bài mìng máo guì bīng yǐ zhì ér yíng lěi yóu wèi wán zhū jiāng wèi tuán xiāo yuē zéi zhì dāng rú hé
这句话大意是：甫拜命，毛贵兵已至，而营垒犹未完，诸将谓抟霄曰：“贼至，当如何？
tuán xiāo yuē wǒ shòu mìng zhì cǐ dāng yǐ sǐ bào guó ěr
这句话大意是：”抟霄曰：“我受命至此，当以死报国耳！
yīn bá jiàn dū bīng yǐ zhàn ér zéi zhòng tū zhì tuán xiāo qián cù wèn wèi shuí tuán xiāo yuē wǒ dǒng lǎo yé yě
这句话大意是：”因拔剑督兵以战，而贼众突至抟霄前，猝问为谁，抟霄曰：“我董老爷也。
zhòng cì shā zhī wú xuè wéi jiàn yǒu bái qì chōng tiān
这句话大意是：”众刺杀之，无血，惟见有白气冲天。
shì rì áng xiāo yì sǐ zhī
这句话大意是：是日，昂霄亦死之。
shì wén zèng tuán xiāo hé nán xíng shěng píng zhāng zhèng shì zhuī fēng wèi guó gōng shì zhōng dìng
这句话大意是：事闻，赠抟霄河南行省平章政事，追封魏国公，谥忠定；。
áng xiāo lǐ bù shàng shū zhuī fēng lǒng xī jùn hòu shì zhōng yì
这句话大意是：昂霄礼部尚书，追封陇西郡侯，谥忠毅。
tuán xiāo zǎo yǐ rú shēng qǐ jiā zhé wèi néng lì
这句话大意是：抟霄早以儒生起家，辄为能吏。
huì tiān xià dà luàn fù yǐ wǔ gōng zì fèn qí cái lüè yǒu dà guò rén zhě
这句话大意是：会天下大乱，复以武功自奋，其才略有大过人者；。
ér dāng shí yòng zhī bù néng jǐn qí cái jūn zǐ xī zhī
现代白话：而当时用之不能尽其才，有德行的人惜之。
yǐ hài wú guó gōng yǐ wú zhēn wèi tiān xìng yì fù yuán shuài shǐ yǔ qí xiōng liáng shǒu jiāng yīn
这句话大意是：乙亥，吴国公以吴桢为天兴翼副元帅，使与其兄良守江阴。
shí jiāng yīn bīng bù mǎn wǔ qiān ér yǔ zhāng shì chéng jiē jìng
这句话大意是：时江阴兵不满五千，而与张士诚接境。
liáng xiōng dì xùn liàn shì zú yán wèi jǐng bèi tún tián yǐ gěi jūn xiǎng dí bù gǎn fàn mín shén lài zhī
这句话大意是：良兄弟训练士卒，严为警备，屯田以给军饷，敌不敢犯，民甚赖之。
wú guó gōng mìng yuán shuài kāng mào cái wèi yíng tián shǐ yù zhī yuē bǐ yīn bīng luàn dī fáng tuí pǐ mín fèi gēng nòu gù shè yíng tián sī yǐ xiū zhù dī fáng zhuān zhǎng shuǐ lì
这句话大意是：吴国公命元帅康茂才为营田使，谕之曰：“比因兵乱，堤防颓圮，民废耕耨，故设营田司以修筑堤防，专掌水利。
jīn jūn wù yīn fán yòng dù wèi jí lǐ cái zhī dào mò xiān yú nóng
这句话大意是：今军务殷繁，用度为急，理财之道，莫先于农。
chūn zuò fāng xìng lǜ hàn lǎo bù shí yǒu fáng nóng shì gù mìng ěr cǐ zhí fēn xún gè chù bǐ gāo wú huàn gàn bēi bù bìng lǎo wu zài xù xiè dé yí
现代白话：春作方兴，虑旱潦不时，有妨农事，故命你此职，分巡各处，俾高无患干，卑不病潦，务在蓄泄得宜。
dà dǐ shè guān wèi mín fēi yǐ bìng mín ruò dàn shǐ yǒu sī zēng shì guǎn shè yíng sòng bēn zǒu suǒ zhì fēn rǎo wú yì yú mín ér fǎn hài zhī jí fēi wěi rèn zhī yì
这句话大意是：大抵设官为民，非以病民，若但使有司增饰馆舍，迎送奔走，所至纷扰，无益于民而反害之，即非委任之意。
shān dōng zéi jiàn bī jīng jī
这句话大意是：山东贼渐逼京畿。
xīn sì zhào yǐ tái hā bù hā wèi zhōng shū yòu chéng xiàng zǒng bīng tǎo zhī
这句话大意是：辛巳，诏以台哈布哈为中书右丞相，总兵讨之。
rén wǔ tián fēng fù xiàn jǐ níng lù
这句话大意是：壬午，田丰复陷济宁路；。
jiǎ xū xiàn huī zhōu
这句话大意是：甲戌，陷辉州。
bǐng xū nǔ dōu ěr gé wén tián fēng jìn bī dōng chāng qì chéng zǒu chéng suì xiàn
现代白话：丙戌，努都你噶闻田丰近逼东昌，弃城走，城遂陷。
dīng hài chá hǎn tè mù ěr diào bīng fù jīng zhōu píng liáng bǎo gǒng chāng
现代白话：丁亥，察罕特穆你调兵复泾州、平凉，保巩昌。
gēng yín wáng shì chéng zì yì dōu fàn huái qìng lù shǒu jiāng zhōu quán jī bài zhī
这句话大意是：庚寅，王士诚自益都犯怀庆路，守将周全击败之。
dīng yǒu xìng yuán lù xiàn
这句话大意是：丁酉，兴元路陷。
sān yuè jǐ hài shuò rì sè rú xuè
这句话大意是：三月，己亥朔，日色如血。
jiā yòu chéng xiàng chāo sī jiǎn tài bǎo
这句话大意是：加右丞相绰斯戬太保。
gēng zǐ máo guì xiàn bān yáng lù
这句话大意是：庚子，毛贵陷般阳路。
xīn chǒu dà tóng lù yè hēi qì bì xī fāng yǒu shēng rú léi
这句话大意是：辛丑，大同路夜黑气蔽西方，有声如雷；。
shǎo qǐng dōng běi fāng yǒu yún rú huǒ jiāo shè zhòng tiān biàn dì jù jiàn huǒ kōng zhōng yǒu bīng gē zhī shēng
这句话大意是：少顷，东北方有云如火，交射中天，遍地俱见火，空中有兵戈之声。
guǐ mǎo wáng shì chéng xiàn jìn níng lù zǒng guǎn dù sài yīn bù hā sǐ zhī
这句话大意是：癸卯，王士诚陷晋宁路，总管杜赛因布哈死之。
jǐ yǒu liú fú tōng qiǎn bīng fàn wèi huī hé nán xíng shěng píng zhāng bó luō tè mù ěr jī zǒu zhī jìn kè pú zhōu
现代白话：己酉，刘福通遣兵犯卫辉，河南行省平章博啰特穆你击走之进克濮州。
gēng xū máo guì xiàn jì zhōu
这句话大意是：庚戌，毛贵陷蓟州。
zhēng sì fāng bīng rù wèi zhào chá hǎn tè mù ěr yǐ bīng tún zhuō zhōu
现代白话：征四方兵入卫，诏察罕特穆你以兵屯涿州。
chá hǎn tè mù ěr jí liú bīng shù qīng jiǎo yì gǔ zhūn tóng guān sāi nán shān kǒu yǐ bèi tā dào ér zì jiāng jīng ruì fù zhào
现代白话：察罕特穆你即留兵戍清湫、义谷，屯潼关，塞南山口以备他盗，而自将精锐赴召。
máo guì lǜ zhòng yóu hé jiān qū zhí gū yǐ mǎo suì fàn kuò zhōu zhì zǎo lín yǐ ér lüè liǔ lín rǒu jī diàn shū mì fù shǐ dá guó zhēn zhàn sǐ rén xīn dà hài
这句话大意是：毛贵率众由河间趋直沽，乙卯，遂犯漷州，至枣林，已而略柳林，蹂畿甸，枢密副使达国珍战死，人心大骇。
tíng chén huò quàn shèng yú běi xún yǐ bì zhī huò quàn qiān dū guān shǎn zhòng lùn fēn rán
这句话大意是：廷臣或劝乘舆北巡以避之，或劝迁都关陕，众论纷然。
dú zuǒ chéng xiàng tài fèi yīn zhí bù kě dì nǎi mìng tóng zhī shū mì yuàn shì liú hā lǎ bù hā yǐ bīng jù zhī
这句话大意是：独左丞相泰费音执不可，帝乃命同知枢密院事刘哈喇布哈以兵拒之。
zhàn yú liǔ lín guān jūn jié zéi tuì zǒu jīng shī nǎi ān
这句话大意是：战于柳林，官军捷，贼退走，京师乃安。
wú guó gōng mìng tí xíng àn chá sī qiān shì fēn xún jùn xiàn lù qiú fán chī zuì zhě shì zhī zhàng zhě jiǎn bàn zhòng qiú zhàng qī shí
这句话大意是：吴国公命提刑按察司佥事分巡郡县录囚，凡笞罪者释之，杖者减半，重囚杖七十。
qí yǒu zāng zhě miǎn zhēng wǔ jiàng zhēng tǎo yǒu guò zhě jiē yòu zhī
这句话大意是：其有赃者免征，武将征讨有过者皆宥之。
zuǒ yòu huò yán qù nián shì zuì qiú jīn nián yòu cóng mò jiǎn yòng fǎ tài kuān zé rén bù wèi fǎ wú yǐ wéi zhì
这句话大意是：左右或言：“去年释罪囚，今年又从末减，用法太宽，则人不畏法，无以为治。
wú guó gōng yuē zì sāng luàn yǐ lái mín chū lí chuàng cán yǐ guī yú wǒ zhèng dāng fǔ suí zhī
这句话大意是：”吴国公曰：“自丧乱以来，民初离创残，以归于我，正当抚绥之；。
kuàng qí jiān yǒu yī shí wù fàn zhě nìng kě jìn fǎ hu
这句话大意是：况其间有一时误犯者，宁可尽法乎！
dà dǐ zhì yù yǐ kuān hòu wèi běn ér xíng xīn guó zé yi yòng qīng diǎn ruò zhí ér bù biàn fēi shí cuò zhī dào yě
这句话大意是：大抵治狱以宽厚为本，而刑新国则宜用轻典，若执而不变，非时措之道也。
bǐng chén wú guó gōng qiǎn bīng qǔ jiàn dé lù
这句话大意是：丙辰，吴国公遣兵取建德路。
xiān shì shān yù zhū wén zhōng hú dà hǎi lǜ bīng yóu yù lǐng guān jìn gōng jiàn dé dào chū suì ān cháng qiāng yuán shuài yú zǐ zhēn yǐ bīng lái jù yù děng jī bài zhī zhuī zhì chún ān jiàng qí zhòng sān qiān yú rén
这句话大意是：先是邓愈、朱文忠、胡大海，率兵由昱岭关进攻建德，道出遂安，长枪元帅余子贞以兵来拒，愈等击败之，追至淳安，降其众三千馀人。
suì ān shǒu jiāng hóng mǒu lǜ bīng wǔ qiān yuán chún ān dà hǎi yǔ zhī zhàn qín jiàng shì sì bǎi yú rén
这句话大意是：遂安守将洪某，率兵五千援淳安，大海与之战，擒将士四百馀人。
yóu shì zhí dǐ jiàn dé cān zhèng bù hā yuàn pàn qìng shòu děng jiē dùn fù lǎo hé liáng fǔ děng yǐ chéng jiàng
这句话大意是：由是直抵建德，参政布哈、院判庆寿等皆遁，父老何良辅等以城降。
gǎi jiàn dé lù wèi yán zhōu fǔ
这句话大意是：改建德路为严州府。
yǐ zhōu quán wèi hú guǎng xíng shěng cān zhī zhèng shì tǒng è luō děng jūn yí zhèn sōng zhōu bái lóng zhài
这句话大意是：以周全为湖广行省参知政事，统鄂啰等军，移镇嵩州白龙寨。
dīng sì tián fēng xiàn yì dōu lù
这句话大意是：丁巳，田丰陷益都路。
chá hǎn tè mù ěr yù fù zhào zhuō zhōu ér cáo pú zéi fāng fēn dào yú tài xíng fén shàng dǎng lüè jìn jì xiàn yún zhōng yàn mén shàng jùn fēng huǒ shù qiān lǐ fù dà lüè ér nán
现代白话：察罕特穆你欲赴召涿州，而曹、濮贼方分道逾太行，焚上党，掠晋冀，陷云中、雁门、上郡，烽火数千里，复大掠而南。
chá hǎn tè mù ěr liú yù zhī xiān qiǎn bīng fú nán shān zǔ ài ér zì lēi zhòng bīng zhūn wén xǐ jiàng zhōu zéi guǒ chū nán shān zòng fú bīng héng jī zhī zéi jiē qì zī zhòng zǒu shān gǔ
现代白话：察罕特穆你留御之，先遣兵伏南山阻隘，而自勒重兵屯闻喜，绛州贼果出南山，纵伏兵横击之，贼皆弃辎重走山谷。
suì fēn bīng zhūn zé zhōu sāi wǎn zǐ chéng zhūn shàng dǎng sāi wú r gǔ zhūn bīng zhōu sāi jǐng xíng kǒu yǐ dù tài xíng
现代白话：遂分兵屯泽州，塞碗子城，屯上党，塞我儿谷，屯并州，塞井陉口，以杜太行。
zhū dào zéi lǚ zhì shǒu jiāng shù xuè zhàn jī què zhī hé dōng xī dìng
这句话大意是：诸道贼屡至，守将数血战，击却之，河东悉定。
jìn shǎn xī xíng shěng yòu chéng jiān xíng tái shì yù shǐ tóng zhī hé nán xíng shū mì yuàn shì
这句话大意是：进陕西行省右丞，兼行台侍御史、同知河南行枢密院事。
yú shì cháo tíng nǎi zhào chá hǎn tè mù ěr shǒu yù guān shǎn jìn jì zhèn fǔ hàn miǎn jīng xiāng biàn yì xíng shì
现代白话：于是朝廷乃诏察罕特穆你守御关陕、晋冀，镇抚汉沔、荆襄，便宜行事。
chá hǎn tè mù ěr yì wu liàn bīng xùn nóng yǐ píng dìng sì fāng wèi jǐ zé
现代白话：察罕特穆你益务练兵训农，以平定四方为己责。
xià sì yuè jǐ yǐ shuò zhào pǔ shèng zì zōng yáng kòu chí zhōu xiàn zhī zhí wú shǒu jiāng zhào zhōng
这句话大意是：夏，四月，己已朔，赵普胜自枞阳寇池州，陷之，执吴守将赵忠。
gēng wǔ jiāng zhè xíng shěng zuǒ chéng yáng è lēi zhé yǐ zhōu shī gōng huī zhōu wú jiāng hú dà hǎi děng jī bài zhī
这句话大意是：庚午，江浙行省左丞杨鄂勒哲以舟师攻徽州，吴将胡大海等击败之。
dīng chǒu è lēi zhé yòu gōng jiàn dé wú jiāng zhū wén zhōng jī bài zhī è lēi zhé dùn qù
这句话大意是：丁丑，鄂勒哲又攻建德，吴将朱文忠击败之，鄂勒哲遁去。
jiǎ xū chén you liàng xiàn lóng xīng lù shěng chén dào tōng hé ní qí qì chéng dùn
这句话大意是：甲戌，陈友谅陷龙兴路，省臣道通、和尼齐弃城遁。
rén wǔ tián fēng xiàn guǎng píng lù dà lüè tuì bǎo dōng chāng zhào yuán shuài fāng tuō kè tuō yǐ bīng fù guǎng píng
这句话大意是：壬午，田丰陷广平路，大掠，退保东昌，诏元帅方托克托以兵复广平。
guǐ wèi yǐ zhū chǔ jié yīn lǚ zhì zhào bān jūn mín shì yí shí yī tiáo
这句话大意是：癸未，以诸处捷音屡至，诏颁《军民事宜十一条》。
jiǎ wǔ chén you liàng qiǎn bù jiàng wáng fèng guó xiàn ruì zhōu lù
这句话大意是：甲午，陈友谅遣部将王奉国陷瑞州路。
shì yuè dì rú shàng dōu
这句话大意是：是月，帝如上都。
chá hǎn tè mù ěr li sī qí huì xuān wèi shǐ zhāng liáng bì liáng zhōng guō zé shàn xuān wèi tóng zhī bài tè mù ěr píng zhāng zhèng shì dìng zhū zǒng shuài wāng cháng shēng nǔ gè yǐ suǒ bù bīng tǎo li xǐ xǐ yú gǒng chāng li xǐ xǐ bài rù shǔ
现代白话：察罕特穆你、李思齐，会宣慰使张良弼，良中郭择善，宣慰同知拜特穆你，平章政事定珠，总帅汪长生努，各以所部兵讨李喜喜于巩昌，李喜喜败入蜀。
chá hǎn tè mù ěr zhù qīng jiǎo sī qí zhù xié pō liáng bì zhù qín zhōu zé shàn zhù chóng xìn bài tè mù ěr zhù tōng wèi dìng zhū zhù lín táo gè zì chú lù fǔ zhōu xiàn guān zhēng nà jūn xū
现代白话：察罕特穆你驻清湫，思齐驻斜坡，良弼驻秦州，择善驻崇信，拜特穆你驻通渭，定珠驻临洮，各自除路府州县官，征纳军需。
sī qí liáng bì tóng móu xí shā bài tè mù ěr fēn zǒng qí bīng
现代白话：思齐、良弼同谋袭杀拜特穆你，分总其兵；。
sī qí xún yòu shā zé shàn
这句话大意是：思齐寻又杀择善。
wǔ yuè wù xū shuò yǐ fāng guó zhēn wèi jiāng zhè xíng shěng zuǒ chéng jiān hǎi dào yùn liáng wàn hù
这句话大意是：五月，戊戌朔，以方国珍为江浙行省左丞兼海道运粮万户。
chá hǎn tè mù ěr qiǎn qí jiāng yǐ bīng fù jì níng
现代白话：察罕特穆你遣其将以兵复冀宁。
liú fú tōng gōng biàn liáng rén yín shǒu jiāng zhū zhǎn qì chéng dùn
这句话大意是：刘福通攻汴梁，壬寅，守将珠展弃城遁。
fú tōng suì rù chéng lì gōng què zì ān fēng yíng qí zhǔ xiǎo míng wáng jū zhī yǐ wéi dōu
这句话大意是：福通遂入城，立宫阙，自安丰迎其主小明王居之以为都。
chén you liàng qiǎn bù jiàng kāng tài shào zōng shān kè míng děng yǐ bīng kòu shào wǔ lù
这句话大意是：陈友谅遣部将康泰、邵宗、邓克明等以兵寇邵武路。
gēng xū chén you liàng xiàn jí ān lù
这句话大意是：庚戌，陈友谅陷吉安路。
guǐ chǒu jiān chá yù shǐ mì jì ěr hǎi qī shí děng hé tài bǎo zhōng shū yòu chéng xiàng tái hā bù hā
现代白话：癸丑，监察御史密济你海、七十等，劾太保、中书右丞相台哈布哈；。
yǐ mǎo xuē tái hā bù hā guān ān zhì gài zhōu
这句话大意是：乙卯，削台哈布哈官，安置盖州。
chū tái hā bù hā fèng mìng tǎo zéi jì dù hé jí shàng shū wèi zéi shì zhāng shén jūn xíng yi yǐ liáng xiǎng wèi xiān
这句话大意是：初，台哈布哈奉命讨贼，既渡河，即上疏谓：“贼势张甚，军行宜以粮饷为先。
xī hàn hán xìn xíng jūn xiāo hé kuì liáng fāng jīn cuò zhì wú rú chéng xiàng tài fèi yīn zhě
这句话大意是：昔汉韩信行军，萧何馈粮，方今措置，无如丞相泰费音者。
rú lìng tài fèi yīn zhì jūn zhōng gōng jǐ shì nǎi kě jì
这句话大意是：如令泰费音至军中供给，事乃可济；。
bù rán bīng bù néng jìn yǐ
现代白话：不然，兵不能进了。
qí yì shí xián tài fèi yīn yù qí zhì jūn zhōng jí hài zhī de
这句话大意是：”其意实衔泰费音，欲其至军中即害之地。
shí cān zhī zhèng shì bù yán tè mù ěr zhāng jìn děng fēn shěng shān dōng èr rén zhě cháng hé shòu tú bù jìn bīng tái hā bù hā zhì zé yǐ qí kuì yùn bù qián duàn qiǎn zhī
现代白话：时参知政事布延特穆你、张晋等分省山东，二人者尝劾寿图不进兵，台哈布哈至，则以其馈运不前断遣之。
yòu yǐ zhī shū mì yuàn shì è lēi zhé tè mù ěr wèi yòu chéng zhī rì cháng hé qí zuì yì jiā yǐ shī wù zhuān zhì zhī zuì shàn gǎi qí guān zhēng zhì jūn yù hài zhī
现代白话：又以知枢密院事鄂勒哲特穆你为右丞之日，尝劾其罪，亦加以失误专制之罪，擅改其官，征至军，欲害之。
shì wén tíng yì xuān rán
这句话大意是：事闻，廷议喧然。
zuǒ chéng xiàng tài fèi yīn yǐ qí yù hài jǐ yě suì fěng yù shǐ hé qí huǎn shī jù mìng ér yú dì qián lì pái zhī
这句话大意是：左丞相泰费音，以其欲害己也，遂讽御史劾其缓师拒命，而于帝前力排之。
yú shì xià xuē duó zhī zhào yǐ zhī shū mì yuàn shì wū lán hǎ dá dài zǒng qí bīng réng mìng wū lán hǎ dá jié zhì hé běi zhū jūn hé nán xíng shěng píng zhāng zhèng shì zhōu quán jié zhì hé nán zhū jūn
这句话大意是：于是下削夺之诏，以知枢密院事乌兰哈达代总其兵，仍命乌兰哈达节制河北诸军，河南行省平章政事周全节制河南诸军。
xīn yǒu chén you liàng bīng xiàn fǔ zhōu lù
这句话大意是：辛酉，陈友谅兵陷抚州路。
shì yuè shān dōng dì zhèn tiān yù bái máo
这句话大意是：是月，山东地震，天雨白毛。
liù yuè wù chén shuò tái hā bù hā fú zhū
这句话大意是：六月，戊辰朔，台哈布哈伏诛。
tái hā bù hā wén yǒu zhào yè chí yì liú hā lǎ bù hā qiú jiù jiě
这句话大意是：台哈布哈闻有诏，夜，驰诣刘哈喇布哈求救解。
liú hā lǎ bù hā
这句话大意是：刘哈喇布哈，。
gù tái hā bù hā bù jiàng yě
这句话大意是：故台哈布哈部将也，。
yǐ pò zéi lèi yǒu gōng
这句话大意是：以破贼累有功，。
bài huái nán xíng shěng píng zhāng zhèng shì
这句话大意是：拜淮南行省平章政事，。
shí zhù bīng bǎo dìng
这句话大意是：时驻兵保定，。
jiàn tái hā bù hā zhì
这句话大意是：见台哈布哈至，。
yīn zhāng lè dà yàn
这句话大意是：因张乐大宴，。
jǔ jiǔ kāng kǎi yán yuē chéng xiàng guó jiā zhù shí
这句话大意是：举酒慷慨言曰：“丞相国家柱石，。
yǒu dà xūn láo rú cǐ
这句话大意是：有大勋劳如此，。
tiān zǐ zhōng bù hài chéng xiàng
这句话大意是：天子终不害丞相，。
shì bì wèi chán yán suǒ jiān
这句话大意是：是必为谗言所间。
wǒ dāng wǎng jiàn shàng bái zhī chéng xiàng wú yōu yě
这句话大意是：我当往见上白之，丞相毋忧也。
jí zǒu zhì jīng jiàn tài fèi yīn
这句话大意是：”即走至京，见泰费音。
tài fèi yīn wèn qí lái gù hā lǎ bù hā jù yǐ gào
这句话大意是：泰费音问其来故，哈喇布哈具以告。
tài fèi yīn yuē tái hā bù hā dà nì bù dào jīn zhào yǐ xià ěr nǎi gǎn wàng yán yé
现代白话：泰费音曰：“台哈布哈大逆不道，今诏已下，你乃敢妄言耶？
bù shěn chù huò jiāng jí ěr yǐ
现代白话：不审处，祸将及你了！
hā lǎ bù hā wén tài fèi yīn yán jìn bù néng fā
这句话大意是：”哈喇布哈闻泰费音言，噤不能发。
tài fèi yīn dù tái hā bù hā bì zài hā lǎ bù hā suǒ jí yǔ zhī yuē ěr néng zhì tái hā bù hā yǐ lái wú yǐ ěr jiàn shàng ěr gōng bù xì yǐ
现代白话：泰费音度台哈布哈必在哈喇布哈所，即语之曰：“你能致台哈布哈以来，我以你见上，你功不细了。
hā lǎ bù hā yīn xǔ zhī tài fèi yīn nǎi yǐn rù jiàn dì cì lài liáng wò
这句话大意是：”哈喇布哈因许之，泰费音乃引入见帝，赐赉良渥。
chū hā lǎ bù hā zhī shì tái hā bù hā yě yǔ ní huì zhě tóng zài mù xià tái hā bù hā měi wěi rèn huì ér hā lǎ bù hā jì duō zǔ bù xíng hā lǎ bù hā xīn cháng yǐ wéi yuàn
这句话大意是：初，哈喇布哈之事台哈布哈也，与倪晦者同在幕下，台哈布哈每委任晦，而哈喇布哈计多阻不行，哈喇布哈心常以为怨。
jí shì zhī shì yǐ bù kě jiě hái fù tái hā bù hā fù zǐ sòng jīng shī wèi zhì jiē shā zhī yú lù
这句话大意是：及是知事已不可解，还缚台哈布哈父子送京师，未至，皆杀之于路。
chá hǎn tè mù ěr diào hào ěr qí guān bǎo tóng shǒu lù zhōu
现代白话：察罕特穆你调浩你齐、关保同守潞州。
bài chá hǎn tè mù ěr shǎn xī xíng shěng píng zhāng zhèng shì biàn yì xíng shì
现代白话：拜察罕特穆你陕西行省平章政事，便宜行事。
guǐ yǒu wú zuǒ fù dōu zhǐ huī shǐ zhū wén zhōng lǜ bīng gōng pǔ jiāng xià zhī
这句话大意是：癸酉，吴左副都指挥使朱文忠率兵攻浦江，下之。
yì mén zhèng shì jǔ jiā bì bīng shān gǔ jiān wén zhōng zhòng qí lěi shì yōng mù fǎng de zhī xī sòng hái jiā jìn bīng shì wú qīn fàn
这句话大意是：义门郑氏，举家避兵山谷间，文忠重其累世雍睦，访得之，悉送还家，禁兵士无侵犯。
wú zhōng yì zuǒ fù yuán shuài xiè zài xīng děng lǜ bīng lüè shí dài xiàn yǔ chén you liàng bīng yù jī bài zhī qín qí jiāng qián qīng děng sān rén
这句话大意是：吴中翼左副元帅谢再兴等率兵略石埭县，与陈友谅兵遇，击败之，擒其将钱清等三人。
gēng chén guān xiān shēng pò tóu pān děng xiàn liáo zhōu hào ěr qí yǐ bīng jī zǒu zhī
现代白话：庚辰，关先生、破头潘等陷辽州，浩你齐以兵击走之。
guān xiān shēng děng suì xiàn jìn níng lù chéng zhōng sǐ zhě shí èr sān
这句话大意是：关先生等遂陷晋宁路，城中死者十二三。
jùn rén qiáo yí xìng gāo jiè yǒu shǒu míng chēng zhòng yī shí zhì shì zhěng yī guān jù qī zǐ jiā yǒu dà jǐng yí zuò qí shàng lìng qī zi bì qiè bèi xún cì tóu jǐng zhōng ér jǐ suí fù zhī
这句话大意是：郡人乔彝，性高介有守，名称重一时，至是整衣冠，聚妻子，家有大井，彝坐其上，令妻子、婢妾辈循次投井中，而己随赴之。
zéi shǒu wáng shì chéng shǐ rén zhì yí jiā yāo zhì zhī zhì zé yí sǐ yǐ
现代白话：贼首王士诚，使人至彝家邀致之，至则彝死了。
zéi píng zèng yí lín fén xiàn yǐn cì shì chún jié
这句话大意是：贼平，赠彝临汾县尹，赐谥纯洁。
yǒu zhāng yán qǐ zhě fén zhōu rén yě cháng yòng jiàn zhēng wèi guó zi zhù jiào jū yī suì miǎn guī
这句话大意是：有张嵓起者，汾州人也，尝用荐，征为国子助教，居一岁免归。
zéi qù jìn níng fù xiàn fén zhōu yán qǐ yǔ qī yì fù jǐng sǐ
这句话大意是：贼去晋宁，复陷汾州，嵓起与妻亦赴井死。
jìn níng rén wáng zuǒ wèi zéi suǒ huò yù jiàng zhī zuǒ gòu lì bù chuò yì yù hài
这句话大意是：晋宁人王佐为贼所获，欲降之，佐诟詈不辍，亦遇害。
yǐ yǒu mìng zuǒ chéng xiàng tài fèi yīn dū zhū jūn shǒu yù jīng chéng biàn yì xíng shì
这句话大意是：乙酉，命左丞相泰费音督诸军守御京城，便宜行事。
jiǎ wǔ zhāng shì chéng bīng kòu cháng shú xiàn wú shǒu jiāng liáo yǒng ān yǔ zhàn yú fú shān gǎng dà pò zhī
这句话大意是：甲午，张士诚兵寇常熟县，吴守将廖永安与战于福山港，大破之。
zì jiāng nán xíng tái yí zhì shào xīng jí xí dá lū gá qí mài ěr shí sī wéi xíng tái zhèn fǔ
现代白话：自江南行台移治绍兴，即檄达噜噶齐迈你石斯为行台镇抚。
mài ěr gǔ sī dà mù mín bīng wèi shǒu yù jì yǔ shū mù lū yi xùn jiā gōng chù zhōu shān zéi suì píng zhī zhuó jiāng dōng lián fǎng sī jīng lì réng liú shào xīng yǐ bīng wèi tái zhì
现代白话：迈你古斯大募民兵为守御计，与舒穆噜宜逊夹攻处州山贼，遂平之，擢江东廉访司经历，仍留绍兴，以兵卫台治。
shí zhè dōng xi jùn xiàn duō cán pò dú mài ěr gǔ sī bǎo zhàng shào xīng jìng nèi yàn rán mín ài zhī rú fù mǔ
现代白话：时浙东、西郡县多残破，独迈你古斯保障绍兴，境内晏然，民爱之如父母。
dá shí tè mù ěr chéng zhì shòu xíng shū mì yuàn pàn guān fēn yuàn zhì shào xīng
现代白话：达实特穆你承制授行枢密院判官，分院治绍兴。
jí fāng guó zhēn qiǎn bīng qīn jù shào xīng shǔ xiàn mài ěr gǔ sī yuē guó zhēn běn hǎi zéi jīn jì jiàng wèi dà guān ér fù lái hài wú mín kě hu
现代白话：及方国珍遣兵侵据绍兴属县，迈你古斯曰：“国珍本海贼，今既降，为大官，而复来害我民，可乎！
yù lǜ bīng wèn zuì xiān qiǎn bù jiàng huáng zhōng qǔ shàng yú
这句话大意是：”欲率兵问罪，先遣部将黄中取上虞。
cháo yì fāng yǐ zhòng guó zhēn
这句话大意是：朝议方倚重国珍，。
zī qí zhōu yǐ yùn liáng
这句话大意是：资其舟以运粮，。
ér yù shǐ dài fū bài zhū gé
这句话大意是：而御史大夫拜珠格，。
yǔ guó zhēn sù tōng huì lù
这句话大意是：与国珍素通贿赂，。
qíng hǎo shén hòu
这句话大意是：情好甚厚，。
fèn mài ěr gǔ sī shàn jǔ bīng
现代白话：愤迈你古斯擅举兵，。
qiě kǒng shēng shì
这句话大意是：且恐生事，。
jí shǐ rén zhào zhì sī dì jì shì
这句话大意是：即使人召至私第计事，。
zhì zé mìng zuǒ yòu yǐ tiě chuí wō shā zhī
这句话大意是：至则命左右以铁锤挝杀之，。
duàn qí tóu
这句话大意是：断其头，。
zhì cè hùn zhōng
这句话大意是：掷厕溷中。
mín wén zhī wú bù tòng kū
这句话大意是：民闻之，无不恸哭。
mài ěr gǔ sī níng xià rén yě
现代白话：迈你古斯，宁夏人也。
huáng zhōng lǜ qí zhòng fù chóu jǐn shā bài zhū gé jiā rén jí tái fǔ guān yuán yuàn lì dú liú bài zhū gé bù shā yǐ gào yú zhāng shì chéng shì chéng nǎi qiǎn qí jiāng lǚ zhēn yǐ bīng shǒu shào xīng
这句话大意是：黄中率其众复仇，尽杀拜珠格家人及台府官员、掾吏，独留拜珠格不杀，以告于张士诚，士诚乃遣其将吕珍以兵守绍兴。
bài zhū gé xún qiān xíng xuān zhèng yuàn shǐ jiān chá yù shǐ zhēn tú hé bài zhū gé yīn hài shuài chén jǐ zhì jī biàn yi zhì zhū yán xíng zhào xuē qí guān ān zhì hú zhōu ér yǐ
这句话大意是：拜珠格寻迁行宣政院使，监察御史真图劾拜珠格阴害帅臣，几致激变，宜置诸严刑，诏削其官，安置湖州而已。
qiū qī yuè dīng yǒu shuò hé nán xíng shěng píng zhāng zhèng shì zhōu quán jù huái qìng lù yǐ pàn fù yú liú fú tōng
这句话大意是：秋，七月，丁酉朔，河南行省平章政事周全，据怀庆路以叛，附于刘福通。
shí chá hǎn tè mù ěr zhù jūn luò yáng qiǎn bài tè mù ěr yǐ bīng guò wǎn zǐ chéng
现代白话：时察罕特穆你驻军洛阳，遣拜特穆你以兵过碗子城。
zhōu quán lái zhàn bài tè mù ěr wèi qí suǒ shā
现代白话：周全来战，拜特穆你为其所杀。
quán suì jǐn qū huái qìng mín dù hé rù biàn liáng
这句话大意是：全遂尽驱怀庆民渡河，入汴梁。
gēng zǐ wú liáo yǒng ān bài zhāng shì chéng yú láng chū huò qí zhàn jiàn ér hái
这句话大意是：庚子，吴廖永安败张士诚于狼出，获其战舰而还。
dīng wèi bù lán xī yǐ bīng fù bān yáng lù yǐ ér fù xiàn
这句话大意是：丁未，布兰奚以兵复般阳路，已而复陷。
guǐ chǒu zéi bīng fàn jīng chéng xíng bù láng zhōng bù hā shǒu xī mén yè kāi mén jī tuì zhī
这句话大意是：癸丑，贼兵犯京城，刑部郎中布哈守西门，夜，开门击退之。
bǐng chén wú zǒng guǎn hú tōng hǎi děng xí pò jiǔ huà shān zhài
这句话大意是：丙辰，吴总管胡通海等袭破九华山寨。
shí zhài shǒu bào wàn hù yǒu zhòng èr qiān jù xiǎn zì gù sì miàn shè léi shí jī nǔ bīng bù néng jìn
这句话大意是：时寨首鲍万户，有众二千，据险自固，四面设礌石机弩，兵不能进。
tōng hǎi nǎi yǐn bīng qián yóu dèng dào pān yuán yú guàn ér shàng yīn fēng zòng huǒ fán qí zhài suì kè zhī
这句话大意是：通海乃引兵潜由磴道攀援鱼贯而上，因风纵火，燔其寨，遂克之。
jǐ wèi liú fú tōng qiǎn zhōu quán yǐn bīng gōng luò yáng shǒu jiāng dēng chéng yǐ dà yì zé quán quán kuì xiè tuì bīng fú tōng shā zhī
这句话大意是：己未，刘福通遣周全引兵攻洛阳，守将登城，以大义责全，全愧谢，退兵，福通杀之。
quán zhī gōng luò yáng yě chá hǎn tè mù ěr yǐ qí bīng chū yí yáng ér zì jiāng jīng qí fā xīn ān lái yuán
现代白话：全之攻洛阳也，察罕特穆你以奇兵出宜阳，而自将精骑发新安来援。
huì zéi yǐ tuì yīn zhuī zhì hǔ láo sāi zhū xiǎn ér hái
这句话大意是：会贼已退，因追至虎牢，塞诸险而还。
shì yuè jīng shī dà shuǐ huáng mín dà jī
这句话大意是：是月，京师大水，蝗，民大饥。
shì yuè jiāng nán xíng shěng yòu chéng guō tiān jué móu hài wú guó gōng shì jué wú guó gōng shā zhī
这句话大意是：是月，江南行省右丞郭天爵谋害吴国公，事觉，吴国公杀之。
tiān jué tiān zhì zhī dì yě
这句话大意是：天爵，天秩之弟也。
bā yuè dīng mǎo shuò jiāng zhè xíng shěng píng zhāng xī dá bù tǎo ráo zhōu tān cái wán kòu jiǔ wú gōng suì wàng chēng qiān zhí fú jiàn xíng shěng
这句话大意是：八月，丁卯朔，江浙行省平章锡达布讨饶州，贪财玩寇，久无功，遂妄称迁职福建行省。
zhì fú jiàn wèi lián fǎng qiān shì bō rě tè mù ěr suǒ hé jū zhī xīng huà lù
现代白话：至福建，为廉访佥事般若特穆你所劾，拘之兴化路。
gēng chén chén you liàng bīng xiàn jiàn chāng lù
这句话大意是：庚辰，陈友谅兵陷建昌路。
xīn sì yì bīng wàn hù wáng xìn yǐ téng zhōu pàn jiàng yú máo guì
这句话大意是：辛巳，义兵万户王信，以滕州叛，降于毛贵。
jǐ chǒu zhāng shì chéng bīng kòu jiāng yīn wú shǒu jiāng wú liáng jī zǒu zhī
这句话大意是：己丑，张士诚兵寇江阴，吴守将吴良击走之。
jiāng zhè xíng shěng chéng xiàng dá shí tè mù ěr yīn yuē zhāng shì chéng yǐ bīng gōng yáng è lēi zhé è lēi zhé cāng cù bù jí bèi suì zì shā qí zhòng jiē kuì
现代白话：江浙行省丞相达实特穆你，阴约张士诚以兵攻杨鄂勒哲，鄂勒哲仓卒不及备，遂自杀，其众皆溃。
è lēi zhé zhù yíng dé shèng yàn zhōu wéi sān sì lǐ zǐ nǚ yù bó jiē zài yān
现代白话：鄂勒哲筑营德胜堰，周围三四里，子女玉帛皆在呢。
yòng fǎ shēn kè rèn yì lì wēi ér shān zi wén jīn xī yī wáng yàn liáng zhī tú yòu xī xié nìng qīng tiāo zuǒ yòu jiāo shān
这句话大意是：用法深刻，任意立威，而邓子文、金希伊、王彦良之徒，又悉邪佞轻佻，左右交煽。
dá shí tè mù ěr è zhī
现代白话：达实特穆你恶之。
shì chéng sù yù tú è lēi zhé qiǎn qí bù jiàng shǐ wén bǐng wǎng háng zhōu yè è lēi zhé xiāng jiàn shén huan
这句话大意是：士诚素欲图鄂勒哲，遣其部将史文炳，往杭州谒鄂勒哲，相见甚欢。
wén bǐng dà shè yàn shèng chén wū yín qì mǐn qiàn jīn tiě ān zhī lèi jǐn yǐ yí è lēi zhé zì shì yuē wèi xiōng dì
这句话大意是：文炳大设宴，盛陈乌银器皿、嵌金铁鞍之类，尽以遗鄂勒哲，自是约为兄弟。
jí shì chéng yǔ dá shí tè mù ěr hé móu wén bǐng lǜ zhòng wéi è lēi zhé yíng è lēi zhé qiǎn lì zhì shēng jiǔ wèi kě lián zhī yì yuē yuàn shǎo xū yú wú sǐ dé yǐ dǐ lǐ shàng lù
现代白话：及士诚与达实特穆你合谋，文炳率众围鄂勒哲营，鄂勒哲遣吏致牲酒为可怜之意，曰：“愿少须臾无死，得以底里上露。
wén bǐng bào bù kě
这句话大意是：”文炳报不可。
è lēi zhé chéng chéng jù zhàn shí rì lì jìn zì jīng sǐ qí dì ba yán yì zì shā wén bǐng jiě yī guǒ è lēi zhé shī yì jì zhī
这句话大意是：鄂勒哲乘城拒战，十日，力尽，自经死，其弟巴延亦自杀，文炳解衣裹鄂勒哲尸，瘗祭之。
qí hòu zhuī fēng è lēi zhé tán guó gōng shì zhōng mǐn ba yán héng guó gōng shì zhōng liè
这句话大意是：其后追封鄂勒哲潭国公，谥忠愍，巴延衡国公，谥忠烈。
è lēi zhé bù jiàng yuán chéng děng yù wèi bào chóu qiǎn miáo jūn yuán shuài tái hā bù hā fèng shū nà kuǎn yú jiàn kāng qiě yán qí bù jiàng li fú děng sān wàn yú rén zài tóng lú jiē yuàn xiào shùn wú guó gōng mìng zhū wén zhōng wǎng fǔ zhī
这句话大意是：鄂勒哲部将员成等欲为报仇，遣苗军元帅台哈布哈奉书纳款于建康，且言其部将李福等三万馀人在桐庐，皆愿效顺，吴国公命朱文忠往抚之。
gēng yín yǐ lóu dōu ěr sū wèi yù shǐ dài fū zhào zuò xīn fēng jì
现代白话：庚寅，以娄都你苏为御史大夫，诏作新风纪。
jiǔ yuè dīng yǒu shuò zhào shòu xī bān tè mù ěr tóng zhī hé dōng xuān wèi sī shì qí qī yún zhōng jùn fū rén zi guān yīn nǔ zèng tóng zhī dà tóng lù shì réng jīng biǎo qí mén
现代白话：九月，丁酉朔，诏授锡班特穆你同知河东宣慰司事，其妻云中郡夫人，子观音弩赠同知大同路事，仍旌表其门。
xiān shì xī bān tè mù ěr wèi zhào wáng wèi xià zǒng guǎn fǔ shì qí qī cháng bǎo yù zhào wáng jí shì bù luò míng lǐ pàn yù shā wáng xī bān tè mù ěr yǔ qī móu yǐ qí zi guān yīn nǔ fú wáng píng rì yì guān jū wáng gōng yè bàn fū qī wèi zhào wáng wēi fú dùn qù
现代白话：先是锡班特穆你为赵王位下总管府事，其妻尝保育赵王，及是部落明里叛，欲杀王，锡班特穆你与妻谋，以其子观音弩服王平日衣冠居王宫，夜半，夫妻卫赵王微服遁去。
zéi zhì suì shā guān yīn nǔ zhào wáng de miǎn
这句话大意是：贼至，遂杀观音弩，赵王得免。
shì wén gù jīng qí zhōng yān
现代白话：事闻，故旌其忠呢。
bāo fēng táng zèng jiàn yì dài fū liú fén wèi chāng píng wén jié hóu
这句话大意是：褒封唐赠谏议大夫刘蕡为昌平文节侯。
guān xiān shēng gōng bǎo dìng lù bù kè suì xiàn wán zhōu lüè dà tóng xīng hé sài wài zhū jùn
这句话大意是：关先生攻保定路，不克，遂陷完州，掠大同、兴和塞外诸郡。
zhōng shū zuǒ chéng zhāng chōng qǐng lì tuán liàn ān fǔ quàn nóng shǐ sī èr dào yī fèng yuán yán ān děng chù yī gǒng chāng děng chù cóng zhī
这句话大意是：中书左丞张冲，请立团练安抚劝农使司二道，一奉元、延安等处，一巩昌等处，从之。
rén yín zhào zhōng shū cān zhī zhèng shì bù yán bù hā zhì shū shì yù shǐ lǐ guó fèng jīng lüè jiāng nán
这句话大意是：壬寅，诏中书参知政事布延布哈、治书侍御史李国凤经略江南。
guǐ mǎo zhào yǐ fú jiàn xíng shěng píng zhāng zhèng shì qìng tú wèi jiāng nán xíng tái yù shǐ zài fu
这句话大意是：癸卯，诏以福建行省平章政事庆图为江南行台御史在夫。
shí xíng tái zhì shào xīng suǒ xiá zhū dào duō wèi wú suǒ yǒu ér míng tái zé zhì yú fāng guó zhēn kàng sū zé zhì yú zhāng shì chéng xiàn tái gāng jì bù fù kě zhèn tú cún kōng míng ér yǐ
这句话大意是：时行台治绍兴，所辖诸道，多为吴所有，而明、台则制于方国珍，杭、苏则制于张士诚，宪台纲纪，不复可振，徒存空名而已。
bǐng wǔ zéi bīng gōng dà tóng lù
这句话大意是：丙午，贼兵攻大同路。
rén xū píng dìng zhōu xiàn
这句话大意是：壬戌，平定州陷。
yǐ chǒu chén you liàng xiàn gàn zhōu lù jiāng xī xíng shěng cān zhèng quán pǔ ān sà lǐ jí zǒng guǎn hā nà qí sǐ zhī
这句话大意是：乙丑，陈友谅陷赣州路，江西行省参政全普谙萨里及总管哈纳齐死之。
shí jiāng xī xià liú zhū jùn jiē wèi you liàng suǒ jù pǔ ān sà lǐ nǎi yǔ hā nà qí lù lì tóng shǒu
这句话大意是：时江西下流诸郡，皆为友谅所据，普谙萨里乃与哈纳齐戮力同守。
you liàng qiǎn qí jiāng wéi chéng yīn shǐ rén xié zhī jiàng pǔ ān sà lǐ zhǎn qí shǐ rì huàn jiǎ dēng chéng jù zhī
这句话大意是：友谅遣其将围城，因使人胁之降，普谙萨里斩其使，日擐甲登城拒之。
lì zhàn fán sì yuè bīng shǎo shí jǐn suì zì jǐng
这句话大意是：力战凡四月，兵少食尽，遂自刭。
hā nà qí shǒu gàn yóu yǒu gōng chéng xiàn zhī rì zéi jiāng xié zhī shǐ jiàng hā nà qí wèi zhī yuē yǔ rǔ zhàn zhě wǒ yě
现代白话：哈纳齐守赣尤有功，城陷之日，贼将胁之使降，哈纳齐谓之曰：“与你战者我也。
ěr wú shā wú mín dāng sù shā wǒ
现代白话：你毋杀我民，当速杀我。
suì yù hài
这句话大意是：”遂遇害。
dōng shí yuè xīn wèi wú jiāng hú dà hǎi qǔ lán xī zhōu
这句话大意是：冬，十月，辛未，吴将胡大海取兰溪州。
xiān shì dà hǎi zhì wù zhī xiāng tóu qín wàn hù zhào bù yán bù hā děng píng qí wǔ lěi
这句话大意是：先是大海至婺之乡头，擒万户赵布延布哈等，平其五垒。
shì rì jìn gōng lán xī guān jūn qiān rén chū zhàn bài zhī kè qí chéng lián fǎng shǐ zhào bǐng rén děng bèi zhí
这句话大意是：是日，进攻兰溪，官军千人出战，败之，克其城，廉访使赵秉仁等被执。
lì níng yuè yì yuán shuài fǔ fēn bīng shǒu qí yào hài suì jìn gōng wù zhōu lù
这句话大意是：立宁越翼元帅府，分兵守其要害，遂进攻婺州路。
jiǎ xū wú jiāng xú dá shào róng kè yí xīng
这句话大意是：甲戌，吴将徐达、邵荣克宜兴。
xiān shì dá děng gōng yí xīng jiǔ bù xià wú guó gōng qiǎn shǐ wèi dá děng yuē yí xīng chéng xiǎo ér jiān cù wèi yì bá
这句话大意是：先是达等攻宜兴，久不下，吴国公遣使谓达等曰：“宜兴城小而坚，猝未易拔。
wén qí chéng xi tōng tài hú kǒu zhāng shì chéng xiǎng dào suǒ yóu chū ruò yǐ bīng duàn qí xiǎng dào bǐ jūn shí nèi fá chéng bì pò yǐ
现代白话：闻其城西通太湖口，张士诚饷道所由出，若以兵断其饷道，彼军食内乏，城必破了。
dá děng nǎi fēn bīng jué tài hú kǒu ér bìng lì jí gōng suì bá qí chéng
这句话大意是：”达等乃分兵绝太湖口，而并力急攻，遂拔其城。
tóng zhī shū mì yuàn shì liáo yǒng ān fù lǜ zhōu shī jī shì chéng yú tài hú chéng shèng shēn rù yù lǚ zhēn zhàn bài suì wèi suǒ huò shì chéng yù jiàng zhī bù qū
这句话大意是：同知枢密院事廖永安，复率舟师击士诚于太湖，乘胜深入，遇吕珍，战败，遂为所获，士诚欲降之，不屈。
rén wǔ jiān chá yù shǐ yáng zhū zhì hā hé zhōng shū yòu chéng xiàng chāo sī jiǎn rèn yòng sī rén dōu liè jí qiè dì cuī è lēi zhé tè mù ěr yìn zào wěi chāo shì jiāng bài lìng dōu liè zì shā yǐ miè kǒu
现代白话：壬午，监察御史杨珠制哈，劾中书右丞相绰斯戬任用私人都埒及妾弟崔鄂勒哲特穆你，印造伪钞，事将败，令都埒自杀以灭口。
chāo sī jiǎn nǎi qǐng jiě jī wù zhào zhǐ shōu qí yìn shòu
这句话大意是：绰斯戬乃请解机务，诏止收其印绶。
yǐ yǒu jiān chá yù shǐ dá ěr mǎ shí li wáng yí děng fù hé zhī qǐng zhèng qí zuì dì zhōng bù tīng
现代白话：乙酉，监察御史达你玛实哩、王彝等复劾之，请正其罪，帝终不听。
rén chén dà tóng lù xiàn dá lū gá qí è lēi zhé tè mù ěr qì chéng dùn
现代白话：壬辰，大同路陷，达噜噶齐鄂勒哲特穆你弃城遁。
shì yuè bó luō tè mù ěr tǒng lǐng zhū jūn fù cáo zhōu
现代白话：是月，博啰特穆你统领诸军复曹州。
shí yī yuè xīn chǒu wú lì guǎn lǐng mín bīng wàn hù fǔ
这句话大意是：十一月，辛丑，吴立管领民兵万户府。
wú guó gōng yuē gǔ zhě yù bīng yú nóng yǒu shì zé zhàn wú shì zé gēng xiá zé jiǎng wǔ
这句话大意是：吴国公曰：“古者寓兵于农，有事则战，无事则耕，暇则讲武。
jīn bīng zhēng zhī jì dāng yīn shí zhì yí suǒ dìng jùn xiàn mín jiān wǔ yǒng zhī cái yi jīng jiā jiǎn bá biān jí wéi wǔ lì mín bīng wàn hù fǔ lǐng zhī bǐ nóng shí zé gēng xián zé liàn xí yǒu shì zé yòng zhī
这句话大意是：今兵争之际，当因时制宜，所定郡县，民间武勇之材，宜精加简拔，编辑为伍，立民兵万户府领之，俾农时则耕，闲则练习，有事则用之。
shì píng yǒu gōng zhě yī tǐ shēng zhuó wú gōng zhě hái wèi mín
这句话大意是：事平，有功者一体升擢，无功者还为民。
rú cǐ zé mín wú zuò shí zhī bì guó wú bù liàn zhī bīng yǐ zhàn zé shèng yǐ shǒu zé gù shù jī yù bīng yú nóng zhī yì yě
这句话大意是：如此，则民无坐食之弊，国无不练之兵，以战则胜，以守则固，庶几寓兵于农之意也。
guǐ mǎo chén you liàng xiàn tīng zhōu lù
这句话大意是：癸卯，陈友谅陷汀州路。
dīng mǎo tián fēng xiàn shùn dé lù
这句话大意是：丁卯，田丰陷顺德路。
xiān shì shū mì yuàn pàn guān liú qǐ zǔ shǒu shùn dé liáng jué jié mín cái lüè niú mǎ mín qiáng zhuàng zhě lìng chōng jūn ruò zhě shā ér shí zhī
这句话大意是：先是枢密院判官刘起祖守顺德，粮绝，劫民财，掠牛马，民强壮者令充军，弱者杀而食之。
zhì shì chéng xiàn qǐ zǔ suì jǐn qū qí mín zǒu rù guǎng píng
这句话大意是：至是城陷，起祖遂尽驱其民走入广平。
jiǎ zǐ wú guó gōng yǐ hú dà hǎi bīng gōng wù zhōu bù kè nǎi zì jiāng qīn jūn fù dōu zhǐ huī shǐ yáng jǐng děng shī shí wàn wǎng gōng zhī
这句话大意是：甲子，吴国公以胡大海兵攻婺州，不克，乃自将亲军副都指挥使杨璟等师十万往攻之。
shí èr yuè yǐ chǒu shuò rì yǒu shí zhī
这句话大意是：十二月，乙丑朔，日有食之。
guǐ yǒu guān xiān shēng pò tóu pān shā liú èr děng yóu dà tóng zhí fàn shàng dōu fén huǐ gōng què
这句话大意是：癸酉，关先生、破头潘、沙刘二等由大同直犯上都，焚毁宫阙；。
liú qī yuè nǎi zhuǎn lüè liáo yáng
这句话大意是：留七月，乃转略辽阳。
jiǎ shēn wú qǔ wù zhōu lù dá lū gá qí sēng zhū zhè dōng lián fǎng shǐ yáng huì sǐ zhī
这句话大意是：甲申，吴取婺州路，达噜噶齐僧珠、浙东廉访使杨惠死之。
xiān shì wú guó gōng chū shī zhì huī zhōu zhào rú shì táng zhòng shí wèn hàn gāo dì guāng wǔ táng tài zōng sòng tài zǔ yuán shì zǔ píng yī tiān xià qí dào hé yóu
这句话大意是：先是吴国公出师至徽州，召儒士唐仲实，问：“汉高帝、光武、唐太宗、宋太祖、元世祖平一天下，其道何由？
duì yuē cǐ shù jūn zhě jiē yǐ bù shì shā rén gù néng dìng tiān xià yú yī
这句话大意是：”对曰：“此数君者，皆以不嗜杀人，故能定天下于一。
gōng yīng míng shén wǔ qū chú huò luàn wèi cháng wàng shā
这句话大意是：公英明神武，驱除祸乱，未尝妄杀；。
rán yǐ jīn rì guān zhī mín suī de suǒ guī ér wèi suì shēng xī
这句话大意是：然以今日观之，民虽得所归，而未遂生息。
wú guó gōng yuē cǐ yán shì yě
这句话大意是：”吴国公曰：“此言是也。
wǒ jī shǎo ér fèi duō qǔ gěi yú mín shén fēi děi yǐ
这句话大意是：我积少而费多，取给于民，甚非得已。
rán jiē wèi jūn xū suǒ yòng wèi cháng yǐ yī háo fèng jǐ
这句话大意是：然皆为军需所用，未尝以一毫奉己。
mín zhī láo kǔ héng sī suǒ yǐ xiū xī zhī hé cháng wàng yě
这句话大意是：民之劳苦，恒思所以休息之，曷尝忘也！
yòu wén qián xué shì zhū shēng míng zhào wèn zhī duì yuē gāo zhù qiáng guǎng jī liáng huǎn chēng wáng
这句话大意是：又闻前学士朱升名，召问之，对曰：“高筑墙，广积粮，缓称王。
wú guó gōng yuè mìng cān wéi wò
这句话大意是：”吴国公悦，命参帷幄。
shī jìn zhì dé xìng wén zhāng shì chéng bīng jù shào xīng zhū jì nǎi qǔ dào lán xī yǐ zhì wù zhōu qiǎn shǐ rù chéng zhāo yù bù xià suì wéi zhī
这句话大意是：师进至德兴，闻张士诚兵据绍兴、诸暨，乃取道兰溪以至婺州，遣使入城招谕，不下，遂围之。
chū
这句话大意是：初，。
jiāng zhè xíng shěng chéng xiàng dá shí tè mù ěr
现代白话：江浙行省丞相达实特穆你，。
chéng zhì shòu zhè dōng xuān wèi fù shǐ shū mù lū yi xùn yǐ xíng shū mì yuàn pàn guān
这句话大意是：承制授浙东宣慰副使舒穆噜宜逊以行枢密院判官，。
fēn zhì chù zhōu
这句话大意是：分治处州，。
yòu yǐ qián jiāng zhè rú xué fù tí jǔ liú jī wèi qí yuàn jīng lì
这句话大意是：又以前江浙儒学副提举刘基为其院经历，。
xiāo shān xiàn yǐn sū you lóng wèi zhào mó
这句话大意是：萧山县尹苏友龙为照磨，。
ér yi xùn yòu zì pì jùn rén hú shēn yè chēn zhāng yì cān móu qí jūn shì
这句话大意是：而宜逊又自辟郡人胡深、叶琛、章溢参谋其军事。
chù wèi jùn shān gǔ lián luò dào zéi píng xiǎn qiè fā bù yì píng zhì yi xùn yòng jī děng móu huò dǎo yǐ bīng huò yòu yǐ jì jiē jiān tiǎn wú yí lèi
这句话大意是：处为郡，山谷联络，盗贼凭险窃发，不易平治，宜逊用基等谋，或捣以兵，或诱以计，皆歼殄无遗类。
xún shēng tóng qiān xíng shū mì yuàn shì
这句话大意是：寻升同佥行枢密院事。
zhì shì wén wú bīng dǐ lán xī qiě bī wù ér yi xùn dì hòu xùn fāng shǒu wù qí mǔ yì zài chéng zhōng
这句话大意是：至是闻吴兵抵兰溪，且逼婺，而宜逊弟厚逊方守婺，其母亦在城中。
yi xùn qì yuē yì mò zhòng yú jūn qīn shí lù ér bù shì qí shì shì wú jūn yě
这句话大意是：宜逊泣曰：“义莫重于君亲，食禄而不事其事，是无君也；。
mǔ zài nán ér bù fù shì wú qīn yě
这句话大意是：母在难而不赴，是无亲也；。
wú jūn wú qīn shàng kě lì tiān dì zāi
现代白话：无君无亲，尚可立天地啊！
jí qiǎn hú shēn děng jiāng mín bīng shù wàn fù yuán ér qīn lǜ jīng ruì wèi zhī diàn
这句话大意是：”即遣胡深等将民兵数万赴援，而亲率精锐为之殿。
shēn děng zhì sōng xī guān wàng bù néng jìn
这句话大意是：深等至松溪，观望不能进。
wú guó gōng wèi zhū jiāng yuē wù yǐ shū mù lū yi xùn gù wèi kěn jí xià
这句话大意是：吴国公谓诸将曰：“婺倚舒穆噜宜逊，故未肯即下。
wén bǐ yǐ shī zi zhàn chē zài bīng lái yuán cǐ qǐ zhī biàn zhě sōng xī shān duō lù xiǎn chē bù kě xíng jīn yǐ jīng bīng è zhī qí shì bì pò yuán bīng jì pò zé chéng zhōng jué wàng kě bù láo ér xià yǐ
现代白话：闻彼以狮子战车载兵来援，此岂知变者，松溪山多路险，车不可行，今以精兵遏之，其势必破，援兵既破，则城中绝望，可不劳而下了。
yì rì qiān yuàn hú dà hǎi yǎng zǐ dé jì yòu qí bīng yú méi huā mén wài zòng jī dà bài zhī shēn děng dùn qù
这句话大意是：”翌日，佥院胡大海养子德济，诱其兵于梅花门外，纵击，大败之，深等遁去。
chéng zhōng shì yì gū tái xiàn jiāng chén huà jiè fēn shǒu yì fù bù xiāng néng yú shì tóng qiān shū mì yuàn níng ān qìng yǔ dōu shì li xiāng kāi mén nà dí yáng huì sēng zhū jiē zhàn sǐ nán tái yù shǐ tè mù ěr lài sī yuàn pàn shū mù lū hòu xùn děng jiē bèi zhí
现代白话：城中势益孤，台宪、将臣画界分守，意复不相能，于是同佥枢密院宁安庆与都事李相开门纳敌，杨惠、僧珠皆战死，南台御史特穆你赉斯、院判舒穆噜厚逊等皆被执。
wú guó gōng rù chéng xià lìng jìn jí jūn shì piāo lüè mín jiē ān dǔ
这句话大意是：吴国公入城，下令禁戢军士剽掠，民皆安堵。
gǎi wù zhōu lù wèi níng yuè fǔ zhì zhōng shū fēn shěng zhào rú shì xǔ yuán yè zàn hú hàn wāng zhòng shān děng shí yú rén jiē huì shí shěng zhōng
这句话大意是：改婺州路为宁越府，置中书分省，召儒士许元、叶瓒、胡翰、汪仲山等十馀人皆会食省中。
rì lìng èr rén jìn jiǎng fū chén zhì dào
这句话大意是：日令二人进讲，敷陈治道。
yǐ wáng zōng xiǎn zhī níng yuè fǔ
这句话大意是：以王宗显知宁越府。
zōng xiǎn hé zhōu rén shǎo gōng rú yè bó shè jīng shǐ
这句话大意是：宗显，和州人，少攻儒业，博涉经史。
yú shì mìng zōng xiǎn kāi jùn xué yán sù rú yè yí sòng lián wèi wǔ jīng shī dài liáng wéi xué zhèng wú chén xú hòu wèi xùn dǎo
这句话大意是：于是命宗显开郡学，延宿儒叶仪、宋濂为《五经》师，戴良为学正，吴沈、徐厚为训导。
shí sāng luàn zhī yú xué xiào jiǔ fèi zhì shì shǐ wén sī xuán sòng shēng wú bù xīn yuè
这句话大意是：时丧乱之馀，学校久废，至是始闻纟玄诵声，无不欣悦。
shì yuè tài bái jīng tiān zhě zài
这句话大意是：是月，太白经天者再。
wú guó gōng fā cāng zhèn níng yuè pín mín
这句话大意是：吴国公发仓赈宁越贫民。
yǒu nǚ zǐ céng shì zì yán néng tōng tiān wén kuáng shuō zāi yì huò zhòng wú guó gōng yǐ wéi luàn mín mìng lù yú shì
这句话大意是：有女子曾氏，自言能通天文，诳说灾异惑众，吴国公以为乱民，命戮于市。
shì suì hé nán zéi màn yán hé běi qián jiāng xī lián fǎng qiān shì ba yán jiā jū pú yáng yán yú shěng chén jiāng jié qí xiāng mín wèi shí wu yǐ zì bǎo ér zéi yǐ dà zhì
这句话大意是：是岁，河南贼蔓延河北，前江西廉访佥事巴延，家居濮阳，言于省臣，将结其乡民为什伍以自保，而贼已大至。
ba yán nǎi dù zhāng běi xíng xiāng rén cóng zhī zhě shù shí wàn jiā
这句话大意是：巴延乃渡漳北行，乡人从之者数十万家。
zhì cí zhōu yǔ zéi yù zéi zhī ba yán míng shì shēng jié zhī yǐ jiàn qí shuài shuài yòu yǐ fù guì ba yán mà bù qū yǐn jǐng shòu rèn yǔ qī zǐ jù sǐ zhī
这句话大意是：至磁州，与贼遇，贼知巴延名士，生劫之以见其帅，帅诱以富贵，巴延骂不屈，引颈受刃，与妻子俱死之。
yǒu sī shàng qí shì zèng qiān tài cháng lǐ yí yuàn shì
这句话大意是：有司上其事，赠佥太常礼仪院事。
tài cháng shàng shì yì yuē yǐ chéng shǒu lùn zhī ba yán wú chéng shǒu zhī zé ér sǐ yǔ jiāng zhōu shǒu li fǔ tóng
这句话大意是：太常上谥议曰：“以城守论之，巴延无城守之责而死，与江州守李黼同；。
yǐ fēng jì lùn zhī ba yán wú zài guān zhī zé ér sǐ yǔ xī tái yù shǐ zhāng héng tóng
这句话大意是：以风纪论之，巴延无在官之责而死，与西台御史张恒同。
yǐ píng shēng yǒu yòng zhī xué chéng lín yì bù duó zhī jié nǎi gǔ zhī suǒ wèi jūn zǐ rén zhě qǐng shì yuē wén jié
现代白话：以平生有用之学，成临义不夺之节，乃古之所谓有德行的人人者，请谥曰文节。
cóng zhī
这句话大意是：”从之。
jiāng xī zhū jùn jiē xiàn fǔ zhōu lù zǒng guǎn wú dāng nǎi dài huáng guān zhe dào shì fú dù mén bù chū rì yǐ zhù shū wéi shì
这句话大意是：江西诸郡皆陷，抚州路总管吴当，乃戴黄冠，著道士服，杜门不出，日以著书为事。
chén you liàng qiǎn rén pì zhī dāng wò chuáng bù shí yǐ sǐ zì shì nǎi yú chuáng zài zhī zhōu sòng jiāng zhōu
这句话大意是：陈友谅遣人辟之，当卧床不食，以死自誓，乃舁床载之舟送江州。
jū liú yī nián zhōng bù wéi qū suì yǐn jū jí shuǐ xiàn zhī gǔ píng yú nián yǐ jí zú
这句话大意是：拘留一年，终不为屈，遂隐居吉水县之谷坪，逾年，以疾卒。
jīng shī dà jī yì ér hé nán běi shān dōng jùn xiàn jiē bèi bīng gè qiè lǎo yòu nán nǚ bì jū jīng shī yǐ gù sǐ zhě xiāng zhěn jí
这句话大意是：京师大饥疫，而河南、北、山东郡县皆被兵，各挈老幼男女避居京师，以故死者相枕籍。
zī zhèng yuàn shǐ bǎo bù hā qǐng yú dì shì de shōu yì zhī dì jí huáng hòu huáng tài zǐ shěng yuàn zhū chén shī shě wú suàn ér bǎo bù hā yì zì chū cái huì zhēn bǎo yǐ zuǒ qí fèi
这句话大意是：资政院使保布哈请于帝，市地收瘗之，帝及皇后、皇太子、省、院诸臣施舍无算，而保布哈亦自出财贿珍宝以佐其费。
zé dì zì nán běi liǎng chéng dǐ lú gōu qiáo jué shēn jí quán nán nǚ yì kuàng rén yǐ yī shī zhì zhě suí gěi yǐ chāo yú fù xiāng zhǒng
这句话大意是：择地自南北两城抵卢沟桥，掘深及泉，男女异圹，人以一尸至者，随给以钞，舁负相踵。
zhì èr shí nián sì yuè qián hòu yì zhě èr wàn yòng chāo èr wàn qī qiān jiǔ shí yú dìng
这句话大意是：至二十年四月，前后瘗者二万，用钞二万七千九十馀锭。
fán jū mín bìng zhě yǔ zhī yào bù néng sàng zhě gěi zhī guān
这句话大意是：凡居民病者予之药，不能丧者给之棺。
hàn lín xué shì chéng zhǐ zhāng zhù wéi wén sòng qí shì yuē shàn huì zhī bēi
这句话大意是：翰林学士承旨张翥，为文颂其事曰《善惠之碑》。
bǎo bù hā gāo lí rén yì yuē wáng bù hā huáng hòu qí shì wēi shí yǔ bù hā tóng xiāng lǐ xiāng wéi yī yǐ jí bù hā yǐ yān rén rù shì hòu lèi qiān wèi zī zhèng yuàn shǐ hòu yì ài xìng zhī zhì shì yù yào yù gàn quán gù yǒu sī jǔ
这句话大意是：保布哈，高丽人，亦曰王布哈，皇后奇氏微时，与布哈同乡里，相为依倚，及布哈以阉人入事后，累迁为资政院使，后益爱幸之，至是欲要誉干权，故有斯举。
dì cháng wèi jìn xìng chén jiàn zhái qīn huà wū yàng yòu zì xuē mù gòu gōng gāo chǐ yú dòng liáng yíng kǎn wǎn zhuǎn jiē jù fù jiàng zhě àn cǐ shì wèi zhī jīng shī suì chēng lǔ bān tiān zǐ
这句话大意是：帝尝为近幸臣建宅，亲画屋样，又自削木构宫，高尺馀，栋梁楹槛，宛转皆具，付匠者按此式为之，京师遂称“鲁般天子”。
nèi shì lì qí jīn zhū zhī shì gào dì yuē cǐ wū bǐ mǒu jiā shū lòu liè
这句话大意是：内侍利其金珠之饰，告帝曰：“此屋比某家殊陋劣。
dì zhé mìng yì zhī nèi shì yīn guā jīn zhū ér qù
这句话大意是：”帝辄命易之，内侍因刮金珠而去。
qí hòu jiàn dì zào zuò bù yǐ cháng wǎn shàng yī jiàn yuē bì xià nián yǐ dà zi nián yǐ zhǎng yi shào xī zào zuò
这句话大意是：奇后见帝造作不已，尝挽上衣谏曰：“陛下年已大，子年已长，宜稍息造作。
qiě zhū fū rén shì shàng zú yǐ wú huò yú tiān mó wǔ nǚ bèi zì ài xī shèng gōng yě
现代白话：且诸夫人事上足了，无惑于天魔舞女辈，自爱惜圣躬也。
dì fú rán nù yuē gǔ jīn zhǐ wǒ yī rén yé
这句话大意是：”帝艴然怒曰：“古今只我一人耶？
yóu cǐ liǎng yuè bù zhì hòu gōng
这句话大意是：”由此两月不至后宫。
hòu yì duō chù gāo lí měi rén dà chén yǒu quán zhě zhé yǐ cǐ yí zhī jīng shī dá guān guì rén bì děi gāo lí nǚ rán hòu wèi míng jiā
这句话大意是：后亦多畜高丽美人，大臣有权者，辄以此遗之，京师达官贵人，必得高丽女然后为名家。
zì zhì zhèng yǐ lái gōng zhōng jǐ shì shǐ lìng dà bàn gāo lí nǚ yǐ gù sì fāng yī fú xuē mào qì wù jiē fǎng gāo lí jǔ shì ruò kuáng
这句话大意是：自至正以来，宫中给事使令，大半高丽女，以故四方衣服、靴帽、器物，皆仿高丽，举世若狂。