续资治通鉴 · 毕沅 · Chapter 70 of 220

宋纪·宋纪七十

PinyinModern Translation
Size

qǐ yān féng shè tí gé zhèng yuè jǐn shí èr yuè fán yī nián

这句话大意是:起阏逢摄提格正月,尽十二月,凡一年。

shén zōng tǐ yuán xiǎn dào fǎ gǔ lì xiàn dì dé wáng gōng yīng wén liè wǔ qīn rén shèng xiào huáng dì xī níng qī nián liáo xián yōng shí nián

这句话大意是:○神宗体元显道法古立宪帝德王功英文烈武钦仁圣孝皇帝熙宁七年(辽咸雍十年)。

chūn zhēng yuè xīn hài shǎng fù mín táo děng zhōu gōng xī jīng zuǒ cáng kù shǐ sāng shí děng qiān guān yǒu chà

这句话大意是:春,正月,辛亥,赏复岷、洮等州功,西京左藏库使桑湜等迁官有差。

rén zǐ xìng zhōng tài yī gōng yàn cóng chén

这句话大意是:壬子,幸中太一宫,宴从臣。

yǐ mǎo fēng huáng zǐ jùn wèi yǒng guó gōng

这句话大意是:乙卯,封皇子俊为永国公。

liáo zhǔ rú yuān yāng luò

这句话大意是:辽主如鸳鸯泺。

jiǎ zǐ xióng běn zòu píng lú yí de dì èr bǎi sì shí lǐ

这句话大意是:甲子,熊本奏平泸夷,得地二百四十里。

běn cháng tōng pàn róng zhōu xí qí sú wèi bǐ néng rǎo biān zhě jiè shí èr cūn háo wèi xiàng dǎo ěr nǎi yǐ jì zhì bǎi yú rén xiāo zhī lú zhōu

这句话大意是:本尝通判戎州,习其俗,谓彼能扰边者,介十二村豪为向导耳,乃以计致百馀人,枭之泸州。

qí tú gǔ lì yuàn shǐ sǐ zì shú dú kē yīn yī qiú bù zhì

这句话大意是:其徒股栗,愿矢死自赎,独柯阴一酋不至。

běn hé yàn zhōu shí jiǔ xìng zhī zhòng fā qián nán yì jūn qiáng nǔ qiǎn dà jiàng wáng xuān děng lǜ yǐ jìn tǎo zéi xī lì lǚ jù bài zhī huáng gě xià zhuī bēn shēn rù

这句话大意是:本合晏州十九姓之众,发黔南义军强弩,遣大将王宣等率以进讨,贼悉力旅拒,败之黄葛下,追奔深入。

kē yīn jiǒng qǐ xiáng běn shòu zhī jǐn jí dīng kǒu tǔ tián jí qí zhòng bǎo shàn mǎ guī zhī guān

这句话大意是:柯阴窘,乞降,本受之,尽籍丁口、土田及其重宝、善马归之官。

yú shì wū mán luó shì guǐ zhǔ zhū yí jiē qiú nèi fù

这句话大意是:于是乌蛮罗氏鬼主诸夷皆求内附。

běn hái dì láo zhī yuē qīng bù shāng cái bù hài mín yī dàn qù bǎi nián zhī huàn

这句话大意是:本还,帝劳之曰:“卿不伤财,不害民,一旦去百年之患。

zhì yú xí zòu xiáng míng jìn shí xiān lì

这句话大意是:至于檄奏详明,近时鲜俪。

zhuó jí xián diàn xiū zhuàn tóng pàn sī nóng sì

这句话大意是:”擢集贤殿修撰、同判司农寺。

xī nán yòng bīng zì cǐ shǐ

这句话大意是:西南用兵自此始。

èr yuè xīn wèi fā cháng píng mǐ zhèn hé yáng jī mín

这句话大意是:二月,辛未,发常平米赈河阳饥民。

guǐ wèi zhào sān sī suì huì tiān xià cái yòng chū rù zhī shù yǐ wén

这句话大意是:癸未,诏三司岁会天下财用出入之数以闻。

liáo yǐ píng zhōu mín chū fù yè juān qí zū fù

这句话大意是:辽以平州民初复业,蠲其租赋。

wù zǐ zhǔn bù gòng yú liáo

这句话大意是:戊子,准布贡于辽。

gēng yín zhào guó zǐ jiàn xǔ mài jiǔ jīng zi shǐ zhū shū yǔ gāo lí guó shǐ rén

这句话大意是:庚寅,诏国子监许卖《九经》、子、史诸书与高丽国使人。

zhào yǐ yùn zhōu zuǒ sī lǐ cān jūn yè tāo děng èr shí sān rén wéi zhū lù jiào shòu guó zǐ jiàn yán tāo děng suǒ yè kān chōng jiào shòu gù yě

这句话大意是:诏以郓州左司理参军叶涛等二十三人为诸路教授,国子监言涛等所业堪充教授故也。

yǐ wèi zhī hé zhōu jǐng sī lì yǔ qīng yi jié guǒ zhuāng zhàn yú tà bái chéng bài sǐ zéi suì wéi hé zhōu

这句话大意是:乙未,知河州景思立与青宜结果庄战于踏白城,败死,贼遂围河州。

fèi liáo zhōu

这句话大意是:废辽州。

sān yuè rén yín mǎ ěr jiǎn kòu mín zhōu

现代白话:三月,壬寅,玛你戬寇岷州。

shí wáng sháo rù cháo jǐng sī lì jì bài sǐ mǎ ěr jiǎn shì fù chì suì wéi mín zhōu

现代白话:时王韶入朝,景思立既败死,玛你戬势复炽,遂围岷州。

zǒng guǎn gāo zūn yù qiǎn bāo shùn děng jī zǒu zhī

这句话大意是:总管高遵裕遣包顺等击走之。

guǐ mǎo yǐ hàn bì zhèng diàn jiǎn shàn

这句话大意是:癸卯,以旱,避正殿,减膳。

yǐ sì zhào yì qián měi qiān nà chā bié zi wǔ wén fán xiū guān shě zuò shí qì fū lì niǎn zài zhī lèi bìng yòng cǐ qián

这句话大意是:乙巳,诏:“役钱每千纳差别子五文,凡修官舍、作什器、夫力、辇载之类,并用此钱;。

bù zú jí yòng qíng qīng shú tóng qián

这句话大意是:不足,即用情轻赎铜钱;。

zhé yuán róng zhě yǐ wéi zhì lùn bù yǐ qù guān shè yuán

这句话大意是:辄圆融者,以违制论,不以去官赦原。

xiān shì gōng jiā zhī fèi yǒu fū yú mín jiān zhě wèi zhī yuán róng wū lì chéng zhī yǐ wéi jiān zhì shì shǐ xī jìn yān

现代白话:”先是公家之费有敷于民间者,谓之“圆融”,污吏乘之以为奸,至是始悉禁呢。

bǐng wǔ qiǎn shǐ fèng xíng zhū lù mù wǔ shì fù xī hé

这句话大意是:丙午,遣使奉行诸路,募武士赴熙河。

gēng xū zhào xī hé sǐ shì zhě jiā jǐ qián yǒu chà

这句话大意是:庚戌,诏熙河死事者家给钱有差。

lìng zhū lù jiān sī chá liú yù

这句话大意是:令诸路监司察留狱。

liǎng zhè chá fǎng shěn kuò yán liǎng zhè shàng gòng bó nián é jiǔ shí bā wàn mín jiān péi lèi shén duō

这句话大意是:两浙察访沈括言:“两浙上供帛年额九十八万,民间陪累甚多。

hòu lái fā yùn sī yǐ yí yòng cái huò wèi míng zēng liǎng zhè yù mǎi juàn shí èr wàn

这句话大意是:后来发运司以移用财货为名,增两浙预买绢十二万。

qǐ ba zhī yǐ kuān mín lì

这句话大意是:乞罢之以宽民力。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

zhào wén dìng zhōu mín yǒu zhé mài wū mù yǐ nà miǎn yì qián zhě lìng ān fǔ zhuǎn yùn tí jǔ sī tǐ liàng jù shí yǐ wén

这句话大意是:诏:“闻定州民有折卖屋木以纳免役钱者,令安抚、转运、提举司体量,具实以闻。

guǐ chǒu dì wèn wáng ān shí nà miǎn xíng qián rú hé

这句话大意是:癸丑,帝问王安石:“纳免行钱如何?

huò yún tí tāng píng rén yì lìng chū qián yǒu zhī hu

这句话大意是:或云提汤瓶人亦令出钱,有之吗?

ān shí yuē ruò yǒu zhī bì jīng zhōng shū zhǐ huī zhōng shū shí wú cǐ wén zì

这句话大意是:”安石曰:“若有之,必经中书指挥,中书实无此文字。

bì xià zhì shēn wú kuì yú yáo shùn zhì yú nán rén rén jí chán shuō jí yǔ yáo shùn shí yì

这句话大意是:陛下治身无愧于尧、舜,至于难壬人,疾谗说,即与尧、舜实异。

dì yuē shì dà fū yán bù biàn zhě shén zhòng

这句话大意是:”帝曰:“士大夫言不便者甚众。

ān shí yuē shì dà fū huò bù kuài cháo tíng zhèng shì huò yǔ jìn xí xiāng wéi biǎo lǐ

这句话大意是:”安石曰:“士大夫或不快朝廷政事,或与近习相为表里;。

zì gǔ wèi yǒu lìng jìn xí rú cǐ ér néng xìng zhì gōng zhě

这句话大意是:自古未有令近习如此而能兴治功者。

dì yòu huàn zhì guān duō fèi ān shí yuē chuàng zhì guān sī suǒ yǐ shěng fèi yě

这句话大意是:”帝又患置官多费,安石曰:“创置官司,所以省费也。

dì yuē jí rú cǐ hé gù cái yòng bù zú

现代白话:”帝曰:“即如此,为什么财用不足?

ruò yán bīng duō zé jīn rì bīng bǐ qìng lì zhōng wèi jí shǎo

这句话大意是:若言兵多,则今日兵比庆历中为极少。

ān shí yuē bì xià yù zú yòng bì xiān lǐ cái lǐ cái jí xū duàn ér bù huò bù wéi zuǒ yòu xiǎo rén yì lùn suǒ yí nǎi kě yǐ yǒu wéi

现代白话:”安石曰:“陛下欲足用,必先理财,理财即须断而不惑,不为左右品行较差的人异论所移,乃能够有为。

dì yuē gǔ zhě shí yī ér shuì zú yǐ jīn qǔ cái bǎi duān bù kě wèi shǎo

现代白话:”帝曰:“古者什一而税足了,今取财百端,不可谓少。

ān shí yuē gǔ fēi tè shí yī zhī shuì ér yǐ shì yǒu quán fǔ zhī guān shān lín chuān zé yǒu yú héng zhī guān yǒu cì bù zǒng bù zhì bù chán bù zhī lèi shén zhòng

这句话大意是:”安石曰:“古非特什一之税而已,市有泉府之官,山林、川泽有虞衡之官,有次布、总布、质布、廛布之类甚众。

guān shì yǒu zhēng ér huò yǒu bù yóu guān zhě jǔ qí huò fá qí rén

这句话大意是:关市有征,而货有不由关者,举其货,罚其人。

gǔ zhī qǔ cái yì qǐ dàn shí yī ér yǐ

这句话大意是:古之取财,亦岂但什一而已!

bǐng chén liáo zhǔ yǐ hé dōng lù yán biān zēng xiū shù lěi qǐ pù shè qīn rù wèi yīng shuò sān zhōu jiè nèi shǐ lín yá xiāo xǐ lái yán qǐ xíng huǐ chè bié lì jiè zhì

这句话大意是:丙辰,辽主以河东路沿边增修戍垒,起铺舍,侵入蔚、应、朔三州界内,使林牙萧禧来言,乞行毁撤,别立界至。

xǐ guī dì miàn yù yǐ sān zhōu dì jiè sì qiǎn guān yǔ běi cháo guān jí jìng shàng yì zhī

这句话大意是:禧归,帝面谕以“三州地界,俟遣官与北朝官即境上议之。

qí xióng zhōu wài luó chéng xiū yǐ shí sān nián bìng fēi chuàng zhù qiě fēi jìn shì

这句话大意是:其雄州外罗城,修已十三年,并非创筑,且非近事。

běi cháo jì bù yù gèng bù lìng xù xiū

这句话大意是:北朝既不欲,更不令续修。

bái gōu guǎn yì yì xū qiǎn guān jiǎn shì rú yǒu chuàng zhì lóu lǔ jiàn chuāng děng bìng lìng huǐ chāi tún shù bīng yì lìng chè huí

这句话大意是:白沟馆驿亦须遣官检视,如有创置楼橹箭窗等,并令毁拆,屯戍兵亦令撤回。

guó shū yún tǎng shì yóu sù xī gù nán xùn qíng

这句话大意是:”国书云:“倘事由夙昔,固难徇情;。

chéng jiè yǒu qīn yú hé lìn gǎi zhèng

这句话大意是:诚界有侵逾,何吝改正!

suì qiǎn tài cháng shǎo qīng liú chén mì shū chéng lǚ dà zhōng rú liáo

这句话大意是:”遂遣太常少卿刘忱、秘书丞吕大忠如辽。

guǐ hài zhào sī nóng sì yǐ cháng píng mǐ sān shí èr wàn hú sān sī mǐ bǎi jiǔ shí wàn hú zhì guān chǎng jiǎn zhí chū tiào

这句话大意是:癸亥,诏司农寺以常平米三十二万斛、三司米百九十万斛置官场,减直出粜。

liáo zhǔ rú tè gǔ lǐ

这句话大意是:辽主如特古里。

yǐ yē lǜ cháo wèi běi yuàn dài wáng

这句话大意是:以耶律巢为北院大王。

hàn lín xué shì hán wéi duì yán hé diàn

这句话大意是:翰林学士韩维对延和殿。

dì yuē tiān jiǔ bù yǔ zhèn sù yè jiāo láo nài hé

这句话大意是:帝曰:“天久不雨,朕夙夜焦劳,奈何?

wéi yuē bì xià yōu mǐn hàn zāi sǔn shàn bì diàn cǐ nǎi jǔ xíng gù shì kǒng bù zú yǐ yìng tiān biàn

这句话大意是:”维曰:“陛下忧闵旱灾,损膳避殿,此乃举行故事,恐不足以应天变。

yuàn bì xià tòng zì zé jǐ xià zhào guǎng qiú zhí yán yǐ kāi yōng bì

这句话大意是:愿陛下痛自责己,下诏广求直言,以开壅闭。

dì gǎn wù jí mìng wéi cǎo zhào xíng zhī

这句话大意是:”帝感悟,即命维草诏行之。

yǐ chǒu zhào yuē zhèn shè dào rì qiǎn àn yú zhì zhì zhèng shī jué zhōng yǐ gàn yīn yáng zhī hé nǎi zì dōng qì jīn hàn wèi nüè sì hǎi zhī nèi bèi zāi zhě guǎng

这句话大意是:乙丑,诏曰:“朕涉道日浅,暗于致治,政失厥中,以干阴阳之和,乃自冬迄今,旱为虐,四海之内,被灾者广。

jiān zhào yǒu sī sǔn cháng shàn bì zhèng diàn jì yǐ sè zé xiāo biàn

这句话大意是:间诏有司,损常膳,避正殿,冀以塞责消变;。

lì rì zī jiǔ wèi méng tǐ yīng

这句话大意是:历日滋久,未蒙体应。

áo áo xià mín dà mìng jìn zhǐ zhōng yè yǐ xìng zhèn jì mǐ níng yǒng wéi qí jiù wèi zhī yōu chū

这句话大意是:嗷嗷下民,大命近止,中夜以兴,震悸靡宁,永惟其咎,未知攸出。

yì zhě zhèn zhī tīng nà bù dé yú lǐ yǔ

这句话大意是:意者朕之听纳不得于理与?

sòng yù fēi qí qíng yǔ

这句话大意是:讼狱非其情与?

fù liǎn shī qí jié yǔ

这句话大意是:赋敛失其节与?

zhōng móu dǎng yán yù yú shàng wén ér ē yú yōng bì yǐ chéng qí sī zhě zhòng yǔ

这句话大意是:忠谋谠言郁于上闻,而阿谀壅蔽以成其私者众与?

hé jiā qì zhī bù jiǔ xiào yě

这句话大意是:何嘉气之不久效也?

yīng zhōng wài wén wǔ chén liáo bìng xǔ shí fēng zhí yán cháo zhèng quē shī zhèn jiāng qīn lǎn kǎo qiú qí dāng yǐ fǔ zhèng lǐ

这句话大意是:应中外文武臣僚,并许实封直言朝政阙失,朕将亲览,考求其当,以辅政理。

èr shì dài fū qí wu xī xīn jiāo jǐng chéng zhèn zhì yān

现代白话:二事大夫,其务悉心交儆,成朕志呢!

zhào chū rén qíng dà yuè

这句话大意是:”诏出,人情大悦。

xià sì yuè xīn mò liáo yǐ xī rén dá lū sān shì tóng jū cì guān jīng zhī

这句话大意是:夏,四月,辛末,辽以奚人达噜三世同居,赐官旌之。

zì qù suì qiū qī yuè bù yǔ zhì yú shì yuè dì yōu xíng yú sè jiē tàn kěn cè yù jǐn ba fǎ dù zhī bù shàn zhě

这句话大意是:自去岁秋七月不雨至于是月,帝忧形于色,嗟叹恳恻,欲尽罢法度之不善者。

wáng ān shí yuē shuǐ hàn cháng shù yáo tāng bù miǎn

这句话大意是:王安石曰:“水旱常数,尧、汤不免。

jīn hàn suī jiǔ dàn dāng xiū rén shì yǐ yīng zhī

这句话大意是:今旱虽久,但当修人事以应之。

dì yuē zhèn suǒ yǐ kǒng jù zhě zhèng wéi rén shì zhī wèi xiū ěr

这句话大意是:”帝曰:“朕所以恐惧者,正为人事之未修耳。

jīn qǔ miǎn xíng qián tài zhòng rén qíng zī yuàn zì jìn chén yǐ zhì hòu zú wú bù yán qí hài zhě

这句话大意是:今取免行钱太重,人情咨怨,自近臣以至后族,无不言其害者。

féng jīng yuē chén yì wén zhī

这句话大意是:”冯京曰:“臣亦闻之。

ān shí yuē shì dà fū bù chěng zhě yǐ jīng wèi guī gù jīng dú wén cǐ yán chén wèi zhī wén yě

这句话大意是:”安石曰:“士大夫不逞者以京为归,故京独闻此言,臣未之闻也。

chū guāng zhōu sī fǎ cān jūn fú qīng zhèng xiá wèi ān shí suǒ jiǎng bá gǎn qí zhī jǐ sī yù jìn zhōng

这句话大意是:初,光州司法参军福清郑侠为安石所奖拔,感其知己,思欲尽忠。

zhì mǎn rù dōu shí chū xíng shì fǎ zhī lìng xuǎn rén zhōng shì zhě chāo jīng guān

这句话大意是:秩满入都,时初行试法之令,选人中式者超京官。

ān shí yù shǐ yǐ shì jìn xiá yǐ wèi cháng xí fǎ cí

这句话大意是:安石欲使以是进,侠以未尝习法辞。

wèn yǐ suǒ wén xiá yuē qīng miáo miǎn yì bǎo jiá shì yì shù shì yǔ biān bǐ yòng bīng zài xiá xīn bù néng wú qū qū yě

这句话大意是:问以所闻,侠曰:“青苗、免役、保甲、市易数事,与边鄙用兵,在侠心不能无区区也。

ān shí bù dá

这句话大意是:”安石不答。

xiá tuì bù fù jiàn dàn shù yǐ shū yán fǎ zhī wèi mín hài zhě

这句话大意是:侠退,不复见,但数以书言法之为民害者。

jiǔ zhī jiān ān shàng mén

这句话大意是:久之,监安上门。

ān shí suī bú yuè yóu shǐ qí zi pāng lái yǔ yǐ shì fǎ

这句话大意是:安石虽不悦,犹使其子雱来,语以试法。

fāng zhì xiū jīng jú yòu yù pì wèi jiǎn tǎo mìng qí kè lí dōng měi yù yì

这句话大意是:方置修经局,又欲辟为检讨,命其客黎东美谕意。

xiá yuē dú shū wú jǐ bù zú yǐ rǔ jiǎn tǎo

这句话大意是:侠曰:“读书无几,不足以辱检讨。

suǒ yǐ lái qiú zhí jīng xiāng jūn mén xià ěr

这句话大意是:所以来,求执经相君门下耳。

ér xiāng jūn fā yán chí lùn wú fēi yǐ guān jué wèi xiān suǒ yǐ dài shì zhě yì qiǎn yǐ

现代白话:而相君发言持论,无非以官爵为先,所以待士者亦浅了。

guǒ yù yuán xiá ér chéng jiù zhī qǔ qí suǒ xiàn lì mín biàn wù zhī shì xíng qí yī èr shǐ jìn ér wú kuì bù yì shàn hu

现代白话:果欲援侠而成就之,取其所献利民、便物之事,行其一二,使进而无愧,不是也很善吗!

shì shí miǎn xíng fǎ chū rén yǐ wéi kǔ suī fù shuǐ shí fā dān zhōu tí chá zhī shǔ fēi nà qián zhě bù dé fàn yù

这句话大意是:”是时,免行法出,人以为苦,虽负水、拾发、担粥、提茶之属,非纳钱者不得贩鬻。

shuì wù suǒ shì lì qián qí mò huò zhòng yú běn shāng rén zhì yǐ sǐ zhēng rú shì zhě bù yī

这句话大意是:税务索市利钱,其末或重于本,商人至以死争,如是者不一。

xiá yīn dōng měi liè qí shì

这句话大意是:侠因东美列其事。

wèi jǐ zhào xiǎo fū fù fàn zhě miǎn zhēng shāng zhī zhòng zhě rì sǔn qí qī tā jiē wú suǒ xíng

这句话大意是:未几,诏小夫负贩者免征,商之重者,日损其七,它皆无所行。

zhì shì dà hàn dōng běi liú mín fú xié sè dào léi jí chóu kǔ shēn wú wán yī bìng chéng mín mǎi má sǎn mài miàn hé mǐ wèi mí huò rú mù shí cǎo gēn zhì shēn bèi suǒ xiè ér fù wǎ jiē mù mài yǐ cháng guān lěi lěi bù jué

这句话大意是:至是大旱,东北流民,扶携塞道,羸瘠愁苦,身无完衣,并城民买麻糁麦面合米为糜,或茹木实草根,至身被锁械,而负瓦揭木,卖以偿官,累累不绝。

xiá zhī ān shí bù kě jiàn nǎi huì suǒ jiàn wèi tú jù shū yì gē mén bù nà suì chēng mì jí fā mǎ dì shàng zhī yín tái sī

这句话大意是:侠知安石不可谏,乃绘所见为图,具疏诣合门,不纳,遂称密急,发马递,上之银台司。

qí lüè yuē qù nián dà huáng qiū dōng kàng hàn mài miáo jiāo kū wǔ zhǒng bù rù qún qíng jù sǐ

这句话大意是:其略曰:“去年大蝗,秋冬亢旱,麦苗焦枯,五种不入,群情惧死。

fāng chūn zhǎn fá jié zé ér yú cǎo mù yú biē yì mò shēng suì

这句话大意是:方春斩伐,竭泽而渔,草木鱼鳖,亦莫生遂。

zāi huàn zhī lái mò zhī huò yù

这句话大意是:灾患之来,莫知或御。

yuàn bì xià kāi cāng lǐn zhèn pín fá qǔ yǒu sī póu kè bù dào zhī zhèng yī qiè bà qù jì xià zhào hé qì shàng yìng tiān xīn yán wàn xìng chuí sǐ zhī mìng

这句话大意是:愿陛下开仓廪,赈贫乏,取有司掊克不道之政,一切罢去,冀下召和气,上应天心,延万姓垂死之命。

jīn tái jiàn chōng wèi zuǒ yòu fǔ bì yòu jiē tān wěi jìn lì shǐ fu bào dào huái shi zhī shì jiē bù yù yǔ zhī yán

这句话大意是:今台谏充位,左右辅弼,又皆贪猥近利,使夫抱道怀识之士,皆不欲与之言。

bì xià yǐ jué lù míng qì jià yù tiān xià zhōng xián ér shǐ rén rú cǐ shén fēi zōng miào shè jì zhī fú yě

这句话大意是:陛下以爵禄名器驾驭天下忠贤,而使人如此,甚非宗庙社稷之福也。

qiè wén nán zhēng běi fá zhě jiē yǐ qí shèng jié zhī shì shān chuān zhī xíng wèi tú lái xiàn liào wú yī rén yǐ tiān xià zhī mín zhì qī yù zǐ zhǎn sāng huài shě liú lí táo sàn huáng huáng bù gěi zhī zhuàng tú yǐ shàng wén zhě

这句话大意是:窃闻南征北伐者,皆以其胜捷之势,山川之形,为图来献,料无一人以天下之民质妻鬻子、斩桑坏舍、流离逃散、皇皇不给之状,图以上闻者。

chén jǐn àn ān shàng mén zhú rì suǒ jiàn huì chéng yī tú bǎi bù jí yī dàn jīng shèng lǎn yì kě liú tì kuàng yú qiān wàn lǐ zhī wài yǒu shèn yú cǐ zhě zāi

现代白话:臣谨按安上门逐日所见,绘成一图,百不及一,但经圣览,亦可流涕,况于千万里之外,有甚于此者啊!

bì xià guān chén zhī tú xíng chén zhī yán shí rì bù cùn jí qǐ zhǎn chén xuān dé mén wài yǐ zhèng qī jūn zhī zuì

这句话大意是:陛下观臣之图,行臣之言,十日不寸,即乞斩臣宣德门外,以正欺君之罪。

shū zòu dì fǎn fù guān tú cháng xū shù sì xiù yǐ rù nèi

这句话大意是:疏奏,帝反复观图,长吁数四,袖以入内。

shì jiǔ qǐn bù néng mèi

这句话大意是:是久,寝不能寐。

jì rì

这句话大意是:冀日,。

guǐ yǒu

这句话大意是:癸酉,。

suì mìng kāi fēng tǐ fàng miǎn xíng qián

这句话大意是:遂命开封体放免行钱,。

sān sī chá shì yì

这句话大意是:三司察市易,。

sī nóng fā cháng píng cāng

这句话大意是:司农发常平仓,。

sān yá jù xī hé suǒ yòng bīng

这句话大意是:三衙具熙、河所用兵,。

zhū lù shàng mín wù liú sàn zhī gù

这句话大意是:诸路上民物流散之故,。

qīng miáo miǎn yì

这句话大意是:青苗、免役,。

quán xi zhuī hū

这句话大意是:权息追呼,。

fāng tián bǎo jiá bìng ba

这句话大意是:方田、保甲并罢,。

fán shí yǒu bā shì

这句话大意是:凡十有八事,。

mín jiān huān jiào xiāng hè

这句话大意是:民间欢叫相贺。

shì rì guǒ yǔ

这句话大意是:是日,果雨。

jiǎ xū fǔ chén rù hè

这句话大意是:甲戌,辅臣入贺。

dì chū xiá tú jí shū shì fǔ chén qiě zé zhī jiē zài bài xiè wài jiān shǐ zhī suǒ xíng zhī yóu

这句话大意是:帝出侠图及疏示辅臣,且责之,皆再拜谢,外间始知所行之由。

qún jiān qiè chǐ suì yǐ xiá fù yù shǐ yù zhì qí shàn fā mǎ dì zuì

这句话大意是:群奸切齿,遂以侠付御史狱,治其擅发马递罪。

lǚ huì qīng shān wǎn yán yú dì yuē bì xià shù nián yǐ lái wàng qǐn yǔ shí chéng cǐ měi zhèng tiān xià fāng bèi qí cì yī dàn yòng kuáng fū zhī yán bà fèi dài jìn qǐ bù xī zāi

现代白话:吕惠卿、邓绾言于帝曰:“陛下数年以来,忘寝与食,成此美政,天下方被其赐,一旦用狂夫之言,罢废殆尽,岂不惜啊!

xiāng yǔ huán qì yú dì qián

这句话大意是:”相与环泣于帝前。

yú shì xīn fǎ yī qiè rú gù wéi fāng tián zàn ba

这句话大意是:于是新法一切如故,惟方田暂罢。

hé zhōu zhī bèi wéi yě

这句话大意是:河州之被围也。

wáng sháo zì jīng shī hái zhì xīng píng wén zhī nǎi yǔ li xiàn rì yè chí zhì xī zhōu

这句话大意是:王韶自京师还,至兴平,闻之,乃与李宪日夜驰至熙州。

xī fāng chéng shǒu sháo mìng chè zhī xuǎn bīng dé èr wàn

这句话大意是:熙方城守,韶命撤之,选兵得二万。

zhū jiāng yù qū hé zhōu sháo yuē zéi suǒ yǐ wéi chéng zhě shì yǒu wài yuán yě

这句话大意是:诸将欲趋河州,韶曰:“贼所以围城者,恃有外援也。

jīn zhī jiù zhì bì shè fú dài wǒ

这句话大意是:今知救至,必设伏待我。

qiě xīn shèng qì ruì wèi kě yǔ zhēng dāng chū qí bù yì yǐ gōng qí suǒ shì suǒ wèi pī kàng dǎo xū xíng gé shì jìn zé zì wèi jiě yě

这句话大意是:且新胜气锐,未可与争,当出其不意以攻其所恃,所谓批亢捣虚、形格势禁,则自为解也。

nǎi zhí qū dìng qiāng chéng

这句话大意是:”乃直趋定羌城。

yǐ hài pò sì fān jié hé chuān zú duàn xià guó tōng lù jìn lín níng hé fēn mìng piān jiàng rù nán shān

这句话大意是:乙亥,破四蕃结河川族,断夏国通路,进临宁河,分命偏将入南山。

mǎ ěr jiǎn zhī yǒu yuán bá zhà qù

现代白话:玛你戬知有援,拔栅去。

chū jǐng sī lì fù jūn zéi shì fù zhèn ér jīng shī fēng mái hàn zāi xiāng réng yì zhě yù qì hé huáng dì shù qiǎn zhōng shǐ jiè sháo chí zhòng wù chū

这句话大意是:初,景思立覆军,贼势复振,而京师风霾旱灾相仍,议者欲弃河湟,帝数遣中使戒韶持重勿出。

jí shì jié wén nǎi dà xǐ cì zhào jiā zhī

这句话大意是:及是捷闻,乃大喜,赐诏嘉之。

bǐng zǐ yù diàn fù shàn

这句话大意是:丙子,御殿,复膳。

qiú yán zhào xià pàn xī jīng yù shǐ tái sī mǎ guāng dú zhī gǎn qì yù mò bù rěn nǎi fù shàng shū yuē

这句话大意是:求言诏下,判西京御史台司马光读之感泣,欲默不忍,乃复上疏曰;。

fāng jīn cháo zhī quē zhèng qí dà zhě yǒu liù ér yǐ yī yuē guǎng sàn qīng miáo qián shǐ mín fù zhài rì zhòng ér xiàn guān wú suǒ de

这句话大意是:“方今朝之阙政,其大者有六而已:一曰广散青苗钱,使民负债日重,而县官无所得;。

èr yuē miǎn shàng hù zhī yì liǎn xià hù zhī qián yǐ yǎng fú làng zhī rén

这句话大意是:二曰免上户之役,敛下户之钱,以养浮浪之人;。

sān yuē zhì shì yì sī yǔ xì mín zhēng lì ér shí hào sàn guān wù

这句话大意是:三曰置市易司,与细民争利,而实耗散官物;。

sì yuē zhōng guó wèi zhì ér qīn rǎo sì yí de shǎo shī duō

这句话大意是:四曰中国未治而侵扰四夷,得少失多;。

wǔ yuē tuán liàn bǎo jiá jiào xí xiōng qì yǐ pí rǎo nóng mín

这句话大意是:五曰团练保甲,教习凶器以疲扰农民;。

liù yuē xìn kuáng jiǎo zhī rén wàng xìng shuǐ lì láo mín fèi cái

这句话大意是:六曰信狂狡之人,妄兴水利,劳民费财。

ruò qí tā suǒ suǒ mǐ yán zhī shì jiē bù zú wèi bì xià dào yě

这句话大意是:若其它琐琐米盐之事,皆不足为陛下道也。

zhī qīng zhōu téng fu yán xīn fǎ zhī hài mín zhě bì xià jì zhī zhī yǐ

现代白话:”知青州滕甫言:“新法之害民者,陛下既知之了。

dàn yī xià shǒu zhào zì xī níng èr nián yǐ lái suǒ xíng xīn fǎ yǒu bù biàn zhě xī ba zhī zé mín qì hé ér tiān yì jiě yǐ

现代白话:但一下手诏,自熙宁二年以来所行新法,有不便者悉罢之,则民气和而天意解了。

jiē bù tīng

这句话大意是:”皆不听。

jǐ mǎo yǐ gāo zūn yù wèi mín zhōu tuán liàn shǐ

这句话大意是:己卯,以高遵裕为岷州团练使。

jiǎ shēn zhào biān bīng sǐ shì wú zǐ sūn zhě lǐn qí qīn shǔ zhōng shēn

这句话大意是:甲申,诏:“边兵死事无子孙者,廪其亲属终身。

wáng sháo hái xī zhōu yǐ bīng xún xī shān rào shān tà bái chéng hòu fén zéi bā qiān zhàng zhǎn shǒu qī shí yú jí

这句话大意是:王韶还熙州,以兵循西山,绕山踏白城后,焚贼八千帐,斩首七十馀级。

mǎ ěr jiǎn qióng cù yǐ yǒu lǜ qiú zhǎng bā shí yú rén yì jūn mén jiàng

现代白话:玛你戬穷蹙,乙酉,率酋长八十馀人诣军门降。

shì rì yǔ báo

这句话大意是:是日,雨雹。

bǐng xū wáng ān shí ba

这句话大意是:丙戌,王安石罢;。

yǐ guān wén diàn dà xué shì zhī dà míng fǔ hán jiàng fù tóng píng zhāng shì hàn lín xué shì lǚ huì qīng wèi yòu jiàn yì dài fū cān zhī zhèng shì

这句话大意是:以观文殿大学士、知大名府韩绛复同平章事,翰林学士吕惠卿为右谏议大夫、参知政事。

ān shí bǐng zhèng wǔ nián gēng fǎ dù kāi biān jiāng lǎo chéng zhèng shì fèi chù dài jìn xuān huì qiǎo nìng chāo jìn yòng shì tiān xià yuàn zhī ér dì yǐ rèn yì zhuān

这句话大意是:安石秉政五年,更法度,开边疆,老成正士,废黜殆尽,儇慧巧佞,超进用事,天下怨之,而帝倚任益专。

yī rì shì tài hòu zhì tài huáng tài hòu gōng tài huáng tài hòu yǔ dì yuē zǔ zōng fǎ dù bù yí qīng gǎi wú wén mín shén kǔ qīng miáo zhù yì yi ba zhī

现代白话:一日,侍太后至太皇太后宫,太皇太后语帝曰:“祖宗法度,不宜轻改,我闻民甚苦青苗、助役,宜罢之。

dì yuē cǐ suǒ yǐ lì mín fēi kǔ zhī yě

这句话大意是:”帝曰:“此所以利民,非苦之也。

tài huáng tài hòu yuē wáng ān shí chéng yǒu cái xué rán yuàn zhī zhě shén zhòng yù bǎo quán zhī bù ruò zàn chū zhī yú wài

这句话大意是:”太皇太后曰:“王安石诚有才学,然怨之者甚众,欲保全之,不若暂出之于外。

dì yuē qún chén wéi ān shí wèi guó jiā dàng shì

这句话大意是:”帝曰:“群臣惟安石为国家当事。

shí dì dì qí wáng hào zài cè yīn jìn yuē tài huáng tài hòu zhī yán zhì yán yě bù kě bù sī

这句话大意是:”时帝弟岐王颢在侧,因进曰:“太皇太后之言,至言也,不可不思。

dì nù yuē shì wǒ bài huài tiān xià yá

这句话大意是:”帝怒曰:“是我败坏天下邪?

rǔ zì wèi zhī

现代白话:你自为之!

hào qì yuē hé zhì shì

这句话大意是:”颢泣曰:“何至是!

jiē bù lè ér ba

这句话大意是:”皆不乐而罢。

jiǔ zhī tài hòu liú tì wèi dì yuē ān shí luàn tiān xià nài hé

这句话大意是:久之,太后流涕谓帝曰:“安石乱天下,奈何?

dì shǐ yí zhī

这句话大意是:”帝始疑之。

jí zhèng xiá shū jìn ān shí bù zì ān qiú qù wèi dì zài sì wèi liú yù chǔ yǐ shī fū zhī guān

这句话大意是:及郑侠疏进,安石不自安,求去位,帝再四慰留,欲处以师傅之官。

ān shí bù kě yuàn dé biàn jùn nǎi yǐ lì bù shàng shū guān wén diàn dà xué shì zhī jiāng níng fǔ

这句话大意是:安石不可,愿得便郡,乃以吏部尚书、观文殿大学士,知江宁府。

lǚ huì qīng shǐ qí dǎng biàn xìng míng tóu guǐ liú zhī ān shí gǎn qí yì yīn qǐ hán jiàng dài jǐ ér huì qīng zuǒ zhī dì cóng qí qǐng

这句话大意是:吕惠卿使其党变姓名投匦留之,安石感其意,因乞韩绛代己而惠卿佐之,帝从其请。

èr rén shǒu qí chéng guī bù shǎo shī shí hào jiàng wèi chuán fǎ shā mén huì qīng wèi hù fǎ shàn shén

这句话大意是:二人守其成规不少失,时号绛为“传法沙门”,惠卿为“护法善神。

yǐ nán jiāng mán yì zhōu de zhì yuán zhōu

这句话大意是:以南江蛮懿州地置沅州。

jǐ chǒu zhào yuē zhèn dù shí zhī yi zào wéi fǎ lìng yǐ xíng zhī xiào gù yì kě jiàn

这句话大意是:己丑,诏曰:“朕度时之宜,造为法令,已行之效,固亦可见。

lì yǒu bù néng fèng cheng rán zhèn zhōng bù yǐ lì huò wéi fǎ zhī gù zhé wèi zhī fèi fǎ yào dāng bó móu guǎng tīng àn wéi fǎ ér shēn zhì zhī

这句话大意是:吏有不能奉承,然朕终不以吏或违法之故辄为之废法,要当博谋广听,按违法而深治之。

shí lǚ huì qīng lǜ zhōng wài yīn wáng ān shí bà xiāng yán xīn fǎ bù biàn yǐ shū biàn yí zhū lù jiān sī jùn shǒu shǐ chén lì hài yòu bái dì jiàng cǐ zhào shēn míng zhī

这句话大意是:”时吕惠卿虑中外因王安石罢相言新法不便,以书遍遗诸路监司、郡守,使陈利害,又白帝降此诏申明之。

rén chén dì yǔ zhí zhèng lùn miǎn xíng qián lì hài qiě yuē jīn rì zhī fǎ shǐ bǎi xìng chū qián qīng yú wǎng rì jí shì liáng fǎ

这句话大意是:壬辰,帝与执政论免行钱利害,且曰:“今日之法,使百姓出钱轻于往日,即是良法。

zhì rú jiǎn dìng gōng shǐ qián rén yóu yǐ wéi yán zhě cǐ shí chú qù yá qián péi fèi shēn bì

这句话大意是:至如减定公使钱,人犹以为言者,此实除去牙前陪费深弊。

qiě tiān xià gòng wù suǒ yǐ fèng yī rén zhě zhèn yǐ xī ba qún chén yì dāng tǐ zhèn cǐ yì yǐ ài xī bǎi xìng wèi xīn

这句话大意是:且天下贡物所以奉一人者,朕已悉罢,群臣亦当体朕此意,以爱惜百姓为心。

féng jīng yuē cháo tíng lì fǎ běn yì chū yú ài mín rán cuò zhì zhī jiān huò yǒu wèi jǐn dàn dāng guǎng kāi cōng míng jǐn tiān xià zhī yì biàn zhě xíng zhī yǒu bù biàn zhě bù lìn gǎi zuò zé tiān xià shòu cì yǐ

现代白话:”冯京曰:“朝廷立法,本意出于爱民,然措置之间,或有未尽,但当广开聪明,尽天下之议,便者行之,有不便者不吝改作,则天下受赐了。

zhào zhōng shū zì xī níng yǐ lái chuàng lì gǎi gēng fǎ dù lìng jù běn mò biān lèi yǐ jìn

这句话大意是:诏中书,自熙宁以来创立改更法度,令具本末编类以进。

dīng yǒu zhào wáng sháo fā mǎ ěr jiǎn jí qí jiā fù quē

现代白话:丁酉,诏王韶发玛你戬及其家赴阙。

jìn sháo guān wén diàn xué shì lǐ bù shì láng guān qí xiōng dì jí liǎng zi qián hòu cì juàn bā qiān pǐ

这句话大意是:进韶观文殿学士、礼部侍郎,官其兄弟及两子,前后赐绢八千匹。

chū sháo rù cháo jiā zī zhèng diàn xué shì zhì shì yòu jiā guān wén diàn xué shì

这句话大意是:初,韶入朝,加资政殿学士,至是又加观文殿学士。

fēi cháng zhí zhèng ér chú zhě jiē zì sháo shǐ

这句话大意是:非尝执政而除者,皆自韶始。

liáo qiǎn shū mì fù shǐ xiāo sù děng yì jiāng jiè yú dài zhōu jìng shàng

这句话大意是:辽遣枢密副使萧素等议疆界于代州境上。

chū liú chén lǚ dà zhōng jì fèng shǐ ér dà zhōng zāo fù sāng yǒu zhào qǐ fù zhī dài zhōu

这句话大意是:初,刘忱、吕大忠既奉使,而大忠遭父丧,有诏起复,知代州。

chén duì biàn diàn zòu yuē chén shòu mìng yǐ lái zài shū fǔ kǎo hé wén jù wèi jiàn běn cháo yǒu chǐ cùn qīn liáo de

这句话大意是:忱对便殿,奏曰:“臣受命以来,在枢府考核文据,未见本朝有尺寸侵辽地。

chén jì rǔ shǐ yì dāng yǐ sǐ jù zhī

这句话大意是:臣既辱使诣,当以死拒之。

chén chū jiāng dì shǒu chì yuē liáo lǐ qū zé fèn qīng gū rú suǒ yù yǔ zhī

这句话大意是:”忱出疆,帝手敕曰:“辽理屈则忿,卿姑如所欲与之。

chén bù fèng zhào

这句话大意是:”忱不奉诏。

zhì shì yǔ sù děng huì yú dài sù děng shè cì jù zhǔ xí dà zhōng què zhī nǎi yí cì yú cháng chéng běi

这句话大意是:至是与素等会于代,素等设次,据主席,大忠却之,乃移次于长城北。

dà zhōng shù yǔ sù děng huì jiē yǐ lǐ shé zhī shāo qū

这句话大意是:大忠数与素等会,皆以理折之,稍屈。

liáo zhǐ wèi yīng shuò sān zhōu fēn shuǐ lǐng tǔ lǒng wèi jiè jí chén yǔ zhī xíng shì wú tǔ lǒng nǎi dàn yún yǐ fēn shuǐ lǐng wèi jiè

这句话大意是:辽指蔚、应、朔三州分水岭土垅为界,及忱与之行视,无土垅,乃但云以分水岭为界。

fán shān jiē yǒu fèn shuǐ lǐng xiāng chí jiǔ zhī bù jué

这句话大意是:凡山皆有分水岭,相持久之,不决。

wǔ yuè wù xū shuò zuǒ sī láng zhōng tiān zhāng gé dài zhì li shī zhōng yán hàn jì tài shèn mín jiāng shī suǒ

这句话大意是:五月,戊戌朔,左司郎中、天章阁待制李师中言:“旱既太甚,民将失所。

jīn rì zhī shì fēi yǒu dòng mín zhī xíng yìng tiān zhī shí kǒng bù zú yǐ sāi tiān biàn

这句话大意是:今日之事,非有动民之行,应天之实,恐不足以塞天变。

fú wàng zhào qiú fāng zhèng yǒu dào zhī shì zhào yì gōng chē duì cè

这句话大意是:伏望诏求方正有道之士,召诣公车对策;。

rú sī mǎ guāng sū zhé bèi fù zhì zuǒ yòu yǐ fǔ shèng dé

这句话大意是:如司马光、苏辙辈,复置左右,以辅圣德。

rú cǐ ér hòu shù jī yǒu gǎn yán zhě

这句话大意是:如此而后,庶几有敢言者。

chén yú bù xiào yì wèi wàng jiù xué bì xià yù wèi fù guó qiáng bīng zhī shì zé yǒu jìn bào fēng cái zhī shì

这句话大意是:臣愚不肖,亦未忘旧学,陛下欲为富国强兵之事,则有禁暴丰财之式;。

yù wèi dài gōng xī zǎi zhī shì zé yǒu lì yòng hòu shēng zhī dào

这句话大意是:欲为代工熙载之事,则有利用厚生之道。

yǒu chén rú shì bì xià qí shě zhū

这句话大意是:有臣如是,陛下其舍诸!

dì yǐ shī zhōng gǎn sì dàn màn zhé qiú dà yòng zé shòu hé zhōu tuán liàn fù shǐ běn zhōu ān zhì

这句话大意是:”帝以师中敢肆诞谩,辄求大用,责授和州团练副使,本州安置。

shī zhōng sù wèi wáng ān shí suǒ è zhì shì lǚ huì qīng fù ān shí yì qǐng chū shī zhōng shū fù wài yīn zhāi qí yǔ jī dì nù suì fèi chì zhī

这句话大意是:师中素为王安石所恶,至是吕惠卿附安石意,请出师中疏付外,因摘其语激帝怒,遂废斥之。

rén yín yǔ báo

这句话大意是:壬寅,雨雹;。

guǐ mǎo yòu yǔ báo

这句话大意是:癸卯,又雨雹。

xīn hài ba zhì kē

这句话大意是:辛亥,罢制科。

zì kǒng wén zhòng duì cè wǔ wáng ān shí yì yīn yán yú dì yuē jìn shì yǐ ba shī fù suǒ shì shì yè jí yǔ zhì kē wú yì hé bì de zhì shì yá

这句话大意是:自孔文仲对策忤王安石意,因言于帝曰:“进士已罢诗赋,所试事业,即与制科无异,何必得置是邪?

dì rán zhī

这句话大意是:”帝然之。

yǐ ér mì gé kǎo shì suǒ yán yìng zhì kē chén yàn gǔ suǒ shì liù lùn bù shí tí jí zì shù jiē bù zú zhì shì lǚ huì qīng zhí zhèng fù yán zhì kē zhǐ yú jì sòng fēi yì lǐ zhī xué suì zhào ba zhī

这句话大意是:已而秘阁考试所言应制科陈彦古所试六论不识题及字数皆不足,至是吕惠卿执政,复言制科止于记诵,非义理之学,遂诏罢之。

bǐng chén yǐ guǎn gé jiào kān lǚ shēng qīng guó zǐ jiàn zhí jiǎng chén jì zhǎng bìng wèi chóng zhèng diàn shuō shū

这句话大意是:丙辰,以馆阁校勘吕升卿、国子监直讲沈季长并为崇政殿说书。

shēng qīng huì qīng dì yě sù wú xué shù měi jìn jiǎng duō shě jīng ér tán cái gǔ lì hài

这句话大意是:升卿,惠卿弟也,素无学术,每进讲,多舍经而谈财谷利害。

dì shí wèn yǐ jīng yì shēng qīng bù néng duì zhé mù jì cháng cóng páng dài duì

这句话大意是:帝时问以经义,升卿不能对,辄目季长从旁代对。

dì wèn nàn shén kǔ jì cháng cí lǚ qū

这句话大意是:帝问难甚苦,季长辞屡诎。

dì wèn cóng shuí shòu cǐ yì yuē shòu zhī wáng ān shí

这句话大意是:帝问从谁受此义,曰:“受之王安石。

dì xiào yuē rán zé qiě ěr

现代白话:”帝笑曰:“然则且你。

jì zhǎng suī dǎng fù ān shí ér cháng fēi wáng pāng wáng ān lǐ jí lǚ huì qīng suǒ wéi yǐ wéi bì lèi ān shí

这句话大意是:”季长虽党附安石,而常非王雱、王安礼及吕惠卿所为,以为必累安石。

pāng děng shén è zhī gù bù shèn jìn yòng

这句话大意是:雱等甚恶之,故不甚进用。

rén xū guó zǐ jiàn yán tài xué shēng yuán duō ér zhāi shè shǎo xiān yǐ cháo jí yuàn wèi lǜ xué wài wū shàng bǎi yú jiān qǐ jǐn chōng xué shè

这句话大意是:壬戌,国子监言:“太学生员多而斋舍少,先以朝集院为律学外,屋尚百馀间,乞尽充学舍。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

wèi wū bǎi yíng xué zhě yǐ qiān jì

这句话大意是:为屋百楹,学者以千计。

yǐ chǒu dà yǔ shuǐ huài shǎn píng lù èr xiàn

这句话大意是:乙丑,大雨水,坏陕、平陆二县。

bǐng yín liáo zhǔ yǐ jiǔ hàn mìng lù qiú

这句话大意是:丙寅,辽主以久旱,命录囚。

shì yuè sān sī shǐ céng bù tí jǔ shì yì sī lǚ jiā wèn bìng ba

这句话大意是:是月,三司使曾布、提举市易司吕嘉问并罢。

chū jiā wèn tí jǔ shì yì lián yǐ xiàn kè shòu shǎng dì wén qí rǎo mín yǐ yǔ wáng ān shí ān shí lì biàn zhì dǐ dì wèi cóng cuǒ bù zhī dì wáng dà lüè

这句话大意是:初,嘉问提举市易,连以羡课受赏,帝闻其扰民,以语王安石,安石力辨,至诋帝为丛脞,不知帝王大略。

qiě yuē fēi jiā wèn shú gǎn bù bì zuǒ yòu jìn xí

这句话大意是:且曰:“非嘉问,孰敢不避左右近习?

fēi chén shú wèi jiā wèn biàn

这句话大意是:非臣,孰为嘉问辨?

dì yuē jí rú shì shì dà fū hé gù yǐ wéi bù biàn

现代白话:”帝曰:“即如是,士大夫为什么以为不便?

ān shí qǐng yán zhě xìng míng lìng jiā wèn tiáo xī yǐ zòu

这句话大意是:”安石请言者姓名,令嘉问条析以奏。

shí shì yì lì sān sī jiā wèn shì shì líng shǐ xuē xiàng chū qí shàng

这句话大意是:时市易隶三司,嘉问恃势陵使薛向,出其上。

jí bù dài xiàng huái bù néng píng

这句话大意是:及布代向,怀不能平。

huì dì chū shǒu dá dāo xún bù bù fǎng yú wèi jì zōng jù shàng jiā wèn duō shōu xī gàn shǎng xié guān fǔ ér wèi jiān bìng zhī shì

这句话大意是:会帝出手答刂询布,布访于魏继宗,具上嘉问多收息干赏,挟官府而为兼并之事。

dì jiāng wěi bù kǎo zhī ān shí yán èr rén yǒu sī fèn yú shì zhào bù yǔ huì qīng tóng zhì

这句话大意是:帝将委布考之,安石言二人有私忿,于是诏布与惠卿同治。

huì qīng gù hàn bù xié jì zōng shǐ wū bù jì zōng bù cóng

这句话大意是:惠卿故憾布,胁继宗使诬布,继宗不从。

bù yán huì qīng bù kě gòng shì dì yù tīng zhī ān shí chí bù kě

这句话大意是:布言惠卿不可共事,帝欲听之,安石持不可。

dì suì zhào zhōng shū yuē cháo tíng shè shì yì běn wèi píng zhǔn yǐ biàn mín ruò zhōu guān quán fǔ zhě

这句话大意是:帝遂诏中书曰:“朝廷设市易,本为平准以便民,若《周官》泉府者;。

jīn gù shǐ zhōng rén zhī jiā shī yè ruò cǐ wú mín ān dé tài rán yě

现代白话:今顾使中人之家失业若此,我民安得泰然也!

yi lí dìng qí zhì

这句话大意是:宜厘定其制。

bù jiàn dì yán yuē chén měi wén dé yīn yù yǐ wáng dào zhì tiān xià

这句话大意是:布见帝,言曰:“臣每闻德音,欲以王道治天下。

jīn shì yì zhī wèi nüè qīn qīn hu jiān jià chú mò zhī shì yǐ

现代白话:今市易之为虐,骎骎乎间架、除陌之事了。

rú cǐ zhī zhèng shū yú jiǎn dú bù dú táng yú sān dài suǒ wú lì guān qín hàn yǐ lái shuāi luàn zhī shì kǒng wèi zhī yǒu yě

现代白话:如此之政,书于简牍,不独唐、虞、三代所无,历观秦、汉以来衰乱之世,恐从来没有这种情况。

jiā wèn yòu qǐng fàn yán zhōu bó qǐ bù yí xiào sì fāng

这句话大意是:嘉问又请贩盐鬻帛,岂不贻笑四方?

dì hàn zhī

这句话大意是:”帝颔之。

shì wèi jué ān shí qù wèi

这句话大意是:事未决,安石去位。

huì qīng zhí zhèng suì zhì qián yù qǐng lìng zhōng shū xī qǔ àn dú yì tóng yǐ zòu

这句话大意是:惠卿执政,遂治前狱,请令中书悉取案牍异同以奏。

hòu èr rì bù duì yán hé diàn tiáo xī xiān hòu suǒ chén bìng jiào zhì píng xī níng chū rù qián wù shù yǐ wén

这句话大意是:后二日,布对延和殿,条析先后所陈并较治平、熙宁出入钱物数以闻。

dì fāng lǜ suì fèi jìn guǎng lìng bù sòng zhōng shū

这句话大意是:帝方虑岁费浸广,令布送中书。

zhì shì zhào zhāng dūn céng xiào kuān jū bù suǒ jiū shì yì shì yòu lìng hù fáng huì cái fù shù yǔ bù suǒ chén yì ér jiā wèn yì yǐ zá mǎi wù duō rù yuè xi bù jué jiē cóng gōng zuò yǒu chà

这句话大意是:至是诏章惇、曾孝宽鞫布所究市易事,又令户房会财赋数,与布所陈异,而嘉问亦以杂买务多入月息不觉,皆从公坐有差。

wèi jǐ bìng luò zhí bù chū zhī ráo zhōu jiā wèn chū zhī cháng zhōu

这句话大意是:未几,并落职,布出知饶州,嘉问出知常州。

liù yuè wù chén liáo zhǔ qīn chū tí shì jìn shì xuán fàng jìn shì liú xiāo děng rú é

这句话大意是:六月,戊辰,辽主亲出题试进士,旋放进士刘霄等如额。

rén shēn liáo zhǔ mìng chén shù jiē de zhí yán dé shī

这句话大意是:壬申,辽主命臣庶皆得直言得失。

bǐng zǐ liáo zhǔ yù yǒng ān diàn cè xián liáng

这句话大意是:丙子,辽主御永安殿策贤良。

dīng hài guǎng zhōu fèng huáng jiàn

这句话大意是:丁亥,广州凤凰见。

yǐ mǎ ěr jiǎn wèi róng zhōu tuán liàn shǐ cì xìng míng zhào sī zhōng

现代白话:以玛你戬为荣州团练使,赐姓名赵思忠。

xīn mǎo zhào yǐ sī tiān jiàn xīn zhì hún yí fú lòu yú hàn lín tiān wén yuàn ān zhì

这句话大意是:辛卯,诏以司天监新制浑仪、浮漏于翰林天文院安置。

chū rì guān jiē shì jǐng yōng fàn fǎ xiàng tú qì yī wú suǒ zhī

这句话大意是:初,日官皆市井庸贩,法象、图器,一无所知。

nǎi yǐ tài zi zhōng yǔn shěn kuò tí jǔ sī tiān jiàn shǐ zhì hún yí jǐng biǎo wǔ hú fú lòu

这句话大意是:乃以太子中允沈括提举司天监,始制浑仪、景表、五壶浮漏;。

zhāo wèi pǔ zào xīn lì

这句话大意是:招卫朴造新历;。

mù tiān xià shàng tài shǐ zhàn shū zá yòng shì rén fēn fāng jì kē wèi wǔ

这句话大意是:募天下上太史占书,杂用士人,分方技科为五。

zhì shì hún yí fú lòu chéng kuò yǔ qiū guān zhèng huáng fǔ yù děng gè cì yín juàn yǒu chà

这句话大意是:至是浑仪、浮漏成,括与秋官正皇甫愈等各赐银绢有差。

yǐ hài zhào jiān ān shàng mén zhèng xiá lè tíng biān guǎn tīng zhōu

这句话大意是:乙亥,诏监安上门郑侠勒停,编管汀州。

shǐ cháo tíng yǐ xiá wèi kuáng zhì ér bù wèn

这句话大意是:始,朝廷以侠为狂,置而不问。

jí lǚ huì qīng zhí zhèng mìng xià zhī rì jīng shī dà fēng yǔ tǔ yì xí yú cùn

这句话大意是:及吕惠卿执政,命下之日,京师大风,雨土,翳席逾寸。

xiá yòu shàng shū lùn zhī réng qǔ táng wèi zhēng yáo chóng sòng jǐng lǐ lín fǔ lú qǐ chuán wèi liǎng zhóu tí yuē zhèng zhí jūn zǐ xié qǔ xiǎo rén shì yè tú jī zài wèi zhī chén àn hé lín fu bèi ér fǎn yú chóng jǐng zhě gè yǐ qí lèi fù wéi shū xiàn zhī

现代白话:侠又上疏论之,仍取唐魏征、姚崇、宋璟、李林甫、卢杞传为两轴,题曰《正直有德行的人邪曲品行较差的人事业图》,迹在位之臣,暗合林甫辈而反于崇,璟者,各以其类,复为书献之。

shū jí chén shí zhèng dé shī mín jiān jí kǔ fán wǔ qiān yán qiě yuē ān shí wèi huì qīng suǒ wù zhì cǐ jīn fù xiāng bān yuán yǐ suì qián fēi bù fù wèi zōng shè jì

这句话大意是:疏极陈时政得失、民间疾苦,凡五千言,且曰:“安石为惠卿所误至此,今复相扳援以遂前非,不复为宗社计。

xī táng tiān bǎo zhī luàn guó zhōng yǐ zhū guì fēi wèi lù rén yǐ wéi zéi běn shàng zài

这句话大意是:昔唐天宝之乱,国忠已诛,贵妃未戮,人以为贼本尚在。

jīn rì zhī shì hé yǐ yì cǐ

现代白话:今日之事,凭什么异此!

huì qīng dà nù bái páng zhòng zé zhī

这句话大意是:”惠卿大怒,白旁,重责之。

yǐ yǒu dì wèi fǔ chén yuē tiān xià cái yòng cháo tíng ruò shǎo liú yì zé suǒ shǐ kě shèng jì

这句话大意是:乙酉,帝谓辅臣曰:“天下财用,朝廷若少留意,则所驶可胜计。

zuó zhě bō bìng jūn yíng lìng kuài jì jiǎn jūn yuán shí jiāng yǐ xià sān qiān yú rén chú èr jié tè zhī jí qiàn cóng wài yī suì shěng qián sì shí wǔ wàn mín mǐ sì shí wàn dàn juàn èr shí wàn pǐ bù sān wàn duān cǎo èr bǎi wàn shù

这句话大意是:昨者拨并军营,令会计减军员十将以下三千馀人,除二节特支及傔从外,一岁省钱四十五万缗,米四十万石,绢二十万匹,布三万端,草二百万束。

ruò měi shì rú cǐ jí zhū lù zhuǎn yùn shǐ de rén gèng lìng jiǔ rèn shǐ zhī jīng huà cái qí kě shèng yòng zāi

现代白话:若每事如此,及诸路转运使得人,更令久任,使之经画,财其可胜用啊!

qiū qī yuè guǐ mǎo qún chén wǔ shàng zūn hào yuē shào tiān xiàn gǔ wén wǔ rén xiào huáng dì bù xǔ

这句话大意是:秋,七月,癸卯,群臣五上尊号曰绍天宪古文武仁孝皇帝,不许。

bǐng chén liáo zhǔ rú qiū shān

这句话大意是:丙辰,辽主如秋山。

liáo sú jūn chén shàng liè ér liáo zhǔ yóu shàn qí shè wǎng wǎng yǐ guó fú xiān qū suǒ chéng mǎ hào fēi diàn shùn xī bǎi lǐ cháng chí rù shēn lín suì gǔ hù cóng qiú zhī bù dé

这句话大意是:辽俗君臣尚猎,而辽主尤善骑射,往往以国服先驱,所乘马号飞电,瞬息百里,常驰入深林邃谷,扈从求之不得。

xiāo hòu sù mù táng xú xián fēi zhī wéi rén shàng shū jiàn yuē qiè wén mù wáng yuǎn jià zhōu dé yòng shuāi

这句话大意是:萧后素慕唐徐贤妃之为人,上疏谏曰:“妾闻穆王远驾,周德用衰;。

tài kāng yì yù xià shè jǐ wū

这句话大意是:太康佚豫,夏社几屋。

cǐ yóu diàn zhī wǎng jiè dì wáng zhī guī jiàn yě

这句话大意是:此游佃之往戒,帝王之龟鉴也。

qǐng jiàn jià xìng qiū shān bù xián liù yù tè yǐ dān qí cóng qín shēn rù bù cè cǐ suī wēi shén suǒ jiè wàn líng zì wèi yōng hù tǎng yǒu jué qún zhī shòu guǒ rú dōng fāng suǒ yán zé gōu zhōng zhī shǐ bì bài jiǎn zǐ zhī jià yǐ

现代白话:顷见驾幸秋山,不闲六御,特以单骑从禽,深入不测,此虽威神所届,万灵自为拥护,倘有绝群之兽,果如东方所言,则沟中之豕,必败简子之驾了。

qiè suī yú àn qiè wèi shè jì yōu zhī

这句话大意是:妾虽愚暗,窃为社稷忧之。

wéi bì xià zūn lǎo shì chí chěng zhī jiè yòng hàn wén jí xíng zhī zhǐ bù yǐ qí yán wèi pìn jī zhī chen ér nà zhī

这句话大意是:惟陛下尊老氏驰骋之戒,用汉文吉行之旨,不以其言为牝鸡之晨而纳之。

liáo zhǔ suī jiā nà ér xīn pō yàn yuǎn

这句话大意是:”辽主虽嘉纳而心颇厌远。

yǐ hòu suì xī de jiàn

这句话大意是:以后遂稀得见。

liáo yǒu nǚ zǐ yē lǜ cháng gé tài shī dí lū zhī mèi yě cāo xíng xiū jié zì shì bù jià néng shī wén bù gǒu zuò

这句话大意是:辽有女子耶律常格,太师迪噜之妹也,操行修洁,自誓不嫁,能诗文,不苟作。

cháng zuò wén yǐ shù shí zhèng qí lüè yuē jūn yǐ mín wèi tǐ mín yǐ jūn wèi xīn

这句话大意是:尝作文以述时政,其略曰:“君以民为体,民以君为心。

rén zhǔ dāng rèn zhōng xián rén chén dāng qù bǐ zhōu zé zhèng huà píng yīn yáng shùn

这句话大意是:人主当任忠贤,人臣当去比周,则政化平,阴阳顺。

yù huái yuǎn zé chóng ēn shàng dé yù qiáng guó zé qīng yáo báo fù

这句话大意是:欲怀远则崇恩尚德,欲强国则轻徭薄赋。

sì duān wǔ diǎn wèi zhì jiào zhī běn

这句话大意是:四端、五典,为治教之本;。

liù fǔ sān shì shí shēng mín zhī mìng

这句话大意是:六府、三事,实生民之命。

yín chǐ kě yǐ wèi jiè qín jiǎn kě yǐ wèi shī

现代白话:淫侈能够为戒,勤俭能够为师。

cuò wǎng zé rén bù gǎn zhà xiǎn zhōng zé rén bù gǎn qī

这句话大意是:错枉则人不敢诈,显忠则人不敢欺。

wù ní kōng mén wù shì tǔ mù wù shì biān bǐ wàng fèi qí jīn bó

这句话大意是:勿泥空门,勿饰土木,勿事边鄙,妄费其金帛。

mǎn dāng sī yì ān bì lǜ wēi

这句话大意是:满当思溢,安必虑危。

xíng fá dāng zuì zé mín quàn shàn

这句话大意是:刑罚当罪,则民劝善;。

bù bǎo yuǎn wù zé xián zhě zhì

这句话大意是:不宝远物,则贤者至。

jiàn wàn shì pán shí zhī yè zhì zhū bāng qiáng hèng zhī xīn

这句话大意是:建万世磐石之业,制诸邦强横之心。

yù lǜ xià zé xiān zhèng shēn yù zhì yuǎn zé shǐ cháo tíng

这句话大意是:欲率下则先正身,欲治远则始朝廷。

suǒ yán duō qiè shí bì liáo zhǔ suī shàn zhī ér bù néng yòng

这句话大意是:”所言多切时弊,辽主虽善之而不能用。

shí shū mì shǐ yē lǜ yī xùn fāng lǎn quán wén qí cái lǚ qiú shī cháng gé yí yǐ huí wén yī xùn zhī qí fěng jǐ xián zhī

这句话大意是:时枢密使耶律伊逊方揽权,闻其才,屡求诗,常格遗以回文,伊逊知其讽己,衔之。

guǐ hài yǐ mǐ shí wǔ wàn dàn zhèn hé běi xi lù zāi shāng

这句话大意是:癸亥,以米十五万石赈河北西路灾伤。

shì rì liáo zhǔ yè qìng líng

这句话大意是:是日,辽主谒庆陵。

shí miǎn yì chū qián huò wèi jūn sī nóng sì yán wǔ děng dīng chǎn bù duō yǐn lòu bù shí

这句话大意是:时免役出钱或未均,司农寺言五等丁产簿多隐漏不实。

lǚ huì qīng yòng qí dì qǔ yáng xiàn wèi hé qīng jì chuàng shǒu shí fǎ qǐng xíng zhī

这句话大意是:吕惠卿用其弟曲阳县尉和卿计,创手实法,请行之。

qí fǎ guān wèi dìng lì wù jià shǐ mín gè yǐ tián mǔ wū zhái zī huò xù chǎn suí jià zì zhàn

这句话大意是:其法,官为定立物价,使民各以田亩、屋宅、资货、畜产随价自占。

fán jū qián wǔ dāng fán xi zhī qián yī

这句话大意是:凡居钱五,当蕃息之钱一。

fēi yòng qì shí sù ér zhé yǐn luò zhě xǔ gào huò shí yǐ sān fēn zhī yī chōng shǎng

这句话大意是:非用器、食粟而辄隐落者许告,获实,以三分之一充赏。

yù jù shì shì mín lìng yī shì wèi zhuàng xiàn shòu ér jí zhī yǐ qí jià liè dìng gāo xià fēn wéi wǔ děng jì gāi jiàn yī xiàn zhī mín wù chǎn qián shù nǎi cān huì tōng xiàn yì qián běn é ér dìng suǒ dāng shū qián

这句话大意是:预具式示民,令依式为状,县受而籍之,以其价列定高下,分为五等,既该见一县之民物产钱数,乃参会通县役钱本额而定所当输钱。

zhào cóng qí yán yú shì mín jiā chǐ chuán cùn tǔ jiǎn kuò wú yí zhì jī tún yì biàn chāo zhī

这句话大意是:诏从其言,于是民家尺椽寸土,检括无遗,至鸡豚亦遍抄之。

chū huì qīng chuàng shì fǎ yóu lìng zāi shāng wǔ fēn yǐ shàng bù yù

这句话大意是:初,惠卿创是法,犹令灾伤五分以上不预。

jīng hú chá fǎng shǐ pú zōng mèng shàng yán cǐ tiān xià zhī liáng fǎ shǐ mín zì gòng chū wú suǒ rǎo hé dài fēng suì

这句话大意是:荆湖察访使蒲宗孟上言:“此天下之良法,使民自供,初无所扰,何待丰岁!

yuàn zhào yǒu sī wù yǐ fēng xiōng chí zhāng qí fǎ

这句话大意是:愿诏有司勿以丰凶弛张其法。

cóng zhī mín yóu shì yì kùn

这句话大意是:”从之,民由是益困。

bā yuè bǐng xū mìng zhī zhì gào shěn kuò wèi hé běi xi lù chá fǎng shǐ

这句话大意是:八月,丙戌,命知制诰沈括为河北西路察访使。

xiān shì qiǎn nèi shì jí mín chē rén wèi yù cháo tíng yì xiāng rǎo wèi yōu

这句话大意是:先是遣内侍籍民车,人未喻朝廷意,相扰为忧。

yòu shì yì sī huàn shǔ yán bù kě jìn yù jìn shí sī jǐng ér yùn xiè yán yǐ gěi zhī

这句话大意是:又,市易司患蜀盐不可禁,欲尽实私井而运解盐以给之。

yán zhě lùn èr shì rú zhī jiē bù xǐng

这句话大意是:言者论二事如织,皆不省。

kuò shì dì cè dì gù yuē qīng zhī jí chē hu

这句话大意是:括侍帝侧,帝顾曰:“卿知籍车吗?

duì yuē zhī zhī

这句话大意是:”对曰:“知之。

dì yuē hé rú

现代白话:”帝曰:“怎么样?

kuò yuē gǎn wèn yù hé yòng

这句话大意是:”括曰:“敢问欲何用?

dì yuē běi biān yǐ mǎ qǔ shèng fēi chē bù zú yǐ dāng zhī

这句话大意是:”帝曰:“北边以马取胜,非车不足以当之。

kuò yuē chē zhàn zhī lì jiàn yú lì shì

这句话大意是:”括曰:“车战之利,见于历世。

wū chén jiào wú zǐ yǐ chē zhàn suì bà zhōng guó

这句话大意是:巫臣教吴子以车战,遂霸中国;。

lǐ jìng piān xiāng lù jiǎo yǐ qín xié lì

这句话大意是:李靖偏箱鹿角,以禽颉利。

chén dàn wèi zhī yī shì gǔ rén suǒ wèi bīng chē zhě qīng chē yě wǔ yù shé xuán lì yú biàn jié

这句话大意是:臣但未知一事,古人所谓兵车者,轻车也,五御折旋,利于便捷。

jīn mín jiān zī chē zhòng dà zhuī piáo yǐ niú wǎn zhī rì bù néng sān shí lǐ shǎo méng yǔ xuě zé kuǐ bù bù jìn gù shì wèi zhī tài píng chē kǒng bīng jiān bù kě yòng ěr

这句话大意是:今民间辎车,重大椎朴,以牛挽之,日不能三十里,少蒙雨雪,则跬步不进,故世谓之太平车,恐兵间不可用耳。

dì xǐ yuē rén yán wú jí cǐ zhě zhèn dāng sī zhī

这句话大意是:”帝喜曰:“人言无及此者,朕当思之。

suì wèn shǔ yán shì kuò duì yuē sī jǐng jì róng qí pū mài zé bù dé wú sī yì

这句话大意是:”遂问蜀盐事,括对曰:“私井既容其扑卖,则不得无私易。

yī qiè shí zhī ér yùn xiè yán shǐ yī chū guān shòu cǐ yì shěng xíng fá lóng yí lì zhī yī duān

这句话大意是:一切实之,而运解盐,使一出官售,此亦省刑罚、笼遗利之一端。

rán zhōng wàn róng lú jiān yí jiè xiǎo jǐng yóu duō bù zhī liáo yán yòu hé rú zhǐ jué

现代白话:然忠、万、戎、泸间,夷界小井尤多,不知辽盐又怎么样止绝?

ruò gèng xū liè hou jiā jǐng zé kǒng dé bù cháng fèi

这句话大意是:若更须列候加警,则恐得不偿费。

dì hàn zhī

这句话大意是:”帝颔之。

míng rì èr shì jù qǐn

这句话大意是:明日,二事俱寝。

zhí zhèng xǐ wèi kuò yuē jūn yǒu hé shù lì tán ér ba cǐ èr shì

这句话大意是:执政喜,谓括曰:“君有何术,立谈而罢此二事?

kuò yuē shèng zhǔ kě yǐ lǐ duó bù kě yǐ yán zhēng

现代白话:”括曰:“圣主能够理夺,不能够言争。

ruò chē kě yòng lǔ yán kě jìn kuò bù gǎn yǐ wéi fēi yě

这句话大意是:若车可用,虏盐可禁,括不敢以为非也。

kuò zì tài zǐ zhōng yǔn zhuó zhī zhì gào cái sān yuè zhì shì chá fǎng hé xī lù suǒ chén fán sān shí yī shì zhào jiē kě zhī

这句话大意是:”括自太子中允擢知制诰才三月,至是察访河西路所陈凡三十一事,诏皆可之。

guǐ sì jí xián yuàn xué shì sòng mǐn qiú shàng biān xiū gē mén yí zhù

这句话大意是:癸巳,集贤院学士宋敏求上编修《合门仪注》。

jiǔ yuè dīng wèi yǒu sī yán gòng yì qián gǔ duō zài zhè xi jì zhì jí shuǐ lì shì jǐn zài sū xiù děng jīn fēn wèi xi lù bì zhì quē shì

这句话大意是:九月,丁未,有司言:“供亿钱谷多在浙西,计置及水利事尽在苏、秀等,今分为西路,必至阙事。

yú shì zhào liǎng zhè réng hé wéi yí lù

这句话大意是:”于是诏两浙仍合为一路。

gēng xū liáo zhǔ rú dōng jīng yè èr yí wǔ luán diàn

这句话大意是:庚戌,辽主如东京,谒二仪、五鸾殿。

rén zǐ sān sī huǒ zì sì zhì xū zhǐ fén wū qiān bā shí yíng àn dú dài jìn

这句话大意是:壬子,三司火,自巳至戌止,焚屋千八十楹,案牍殆尽。

shí yuán jiàng wèi sān sī shǐ sòng dí wèi pàn guān dí qiǎn shǐ zhǔ yào shī huǒ

这句话大意是:时元绛为三司使,宋迪为判官,迪遣使煮药失火。

huǒ chì dì yù xi jiǎo lóu yǐ guān

这句话大意是:火炽,帝御西角楼以观。

zhī zhì gào zhāng dūn pàn jūn qì jiān jù bù běn jiān yì bīng wǎng jiù jīng yóu xi jiǎo lóu dì gù wèn zuǒ yòu yǐ dūn wèi duì

这句话大意是:知制诰章惇判军器监,遽部本监役兵往救,经由西角楼,帝顾问,左右以惇为对。

míng rì dí duó guān jiàng ba yǐ zhāng dūn dài zhī

这句话大意是:明日,迪夺官,绛罢,以章惇代之。

zhào zhū lù xī níng wǔ nián wén zhàng xī fēng shàng fáng qí yīn huǒ wèi jiān yě

这句话大意是:诏诸路,熙宁五年文帐悉封上,防其因火为奸也。

guǐ chǒu zhì sān shí qī jiāng jīng jī qī hé běi shí qī jīng dōng shí jīng xi sān cóng cài tǐng qǐng yě

这句话大意是:癸丑,置三十七将,京畿七、河北十七、京东十、京西三,从蔡挺请也。

zhī dà míng fǔ wén yàn bó yán hé yì huài mín tián duō zhě liù shí cūn hù zhì wàn qī qiān shǎo zhě jiǔ cūn hù zhì sì qiān liù bǎi yuàn juān zū shuì

这句话大意是:知大名府文彦博言:“河溢坏民田,多者六十村,户至万七千,少者九村,户至四千六百,愿蠲租税。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

yòu mìng dōu shuǐ jí guān lì bù yǐ shuǐ zāi wén zhě

这句话大意是:又命都水诘官吏不以水灾闻者。

wài dōu shuǐ jiān chéng chéng fǎng yǐ yōu sǐ

这句话大意是:外都水监丞程昉以忧死。

dōu shuǐ jiān chéng liú huì yán zì kāi zhí hé bì yú lèi shuǐ shì zēng zhǎng xíng liú tuān jí jiàn tā hé àn

这句话大意是:都水监丞刘㻅言:“自开直河,闭鱼肋,水势增涨,行流湍急,渐塌河岸;。

ér xǔ jiā gǎng qīng shuǐ zhèn hé jí qiǎn màn jǐ yú bù liú

这句话大意是:而许家港、清水镇河极浅漫,几于不流。

suī èr gǔ shēn kuài ér báo pō yǐ dōng xià zhì sì jiè shǒu tuì chū zhī tián lüè wú gù hù

这句话大意是:虽二股深快,而薄泊以东,下至四界首,退出之田,略无固护。

shè yù màn shuǐ chū àn qiān huí hé tóu jiāng fù chéng shuǐ huàn

这句话大意是:设遇漫水出岸,牵回河头,将复成水患。

yi hou shuāng jiàng shuǐ luò bì qīng shuǐ zhèn hé zhù lǚ hé dī yī dào yǐ è zhǎng shuǐ shǐ dà hé fù xún gù dào

这句话大意是:宜候霜降水落,闭清水镇河,筑缕河堤一道,以遏涨水,使大河复循故道。

yòu tuì chū liáng tián shù wàn qǐng bǐ mín zhǒng gēng

这句话大意是:又退出良田数万顷,俾民种耕。

ér bó zhōu jiè táng yì děng tuì bèi qī sǎo suì jiǎn xiū hù zhī fèi gōng sī liǎng jì

这句话大意是:而博州界堂邑等退背七埽,岁减修护之费,公私两济。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

dài běi jiāng yì yú shí bù jué liáo fù qiǎn xiāo xǐ lái yán

这句话大意是:代北疆议逾时不决,辽复遣萧禧来言。

jiǎ yín zhào shū mì yuàn yì biān fáng

这句话大意是:甲寅,诏枢密院议边防。

guǐ hài liáo zhǔ cí mù yè shān

这句话大意是:癸亥,辽主祠木叶山。

dōng shí yuè dīng mǎo liáo zhǔ zhù ǒu sī diàn

这句话大意是:冬,十月,丁卯,辽主驻藕丝淀。

rén shēn qiǎn zhōng shǐ cì hán qí fù bì wén yàn bó céng gōng liàng zhào yuē tōng hǎo běi dí fán bā shí nián jìn suì yǐ lái shēng shì mí shén

这句话大意是:壬申,遣中使赐韩琦、富弼、文彦博、曾公亮诏曰:“通好北敌,凡八十年,近岁以来,生事弥甚。

dài běi zhī de sù wú dìng fēng gù zào xìn duān wàng lái lǐ biàn

这句话大意是:代北之地,素无定封,故造衅端,妄来理辨。

bǐ chì guān lì tóng jiā àn xíng suī tú jí shén míng ér guǐ cí bù fú

这句话大意是:比敕官吏同加按行,虽图籍甚明,而诡辞不服。

jīn héng shǐ fù zhì yì zài bì děi

这句话大意是:今横使复至,意在必得。

dí qíng wú yàn shì kǒng wèi yǐ wàn yī bù cè hé yǐ dài zhī

现代白话:敌情无厌,势恐未已,万一不测,凭什么待之?

gǔ zhī dà zhèng bì zī gù lǎo qīng qí jù zòu

这句话大意是:古之大政,必咨故老,卿其具奏。

qí zòu yán chén guān jìn nián cháo tíng jǔ shì shì bù yǐ dà dí wèi xù

这句话大意是:琦奏言:“臣观近年朝廷举事,似不以大敌为恤。

shǐ wèi bì xià móu zhě bì yuē zì zǔ zōng yǐ lái yīn xún gǒu qiě zhì guó zhī běn bì xiān jù cái jī gǔ mù bīng yú nóng zé kě biān chī sì yí fù táng gù jiāng

这句话大意是:始为陛下谋者,必曰自祖宗以来,因循苟且,治国之本,必先聚财积谷,募兵于农,则可鞭笞四夷,复唐故疆。

gù sàn qīng miáo qián wèi miǎn yì fǎ zhì shì yì wù cì dì qǔ qián

这句话大意是:故散青苗钱,为免役法,置市易务,次第取钱。

xīn zhì rì xià gēng gǎi wú cháng ér jiān sī dū zé yǐ kè wèi míng

这句话大意是:新制日下,更改无常,而监司督责,以刻为明。

jīn nóng nù yú quǎn mǔ shāng tàn yú dào lù zhǎng lì bù ān qí zhí bì xià bù jìn zhī yě

这句话大意是:今农怒于畎亩,商叹于道路,长吏不安其职,陛下不尽知也。

fu yù ràng chì sì yí yǐ xìng tài píng ér xiān shǐ bāng běn kùn yáo zhòng xīn lí yuàn cǐ zé wèi bì xià shǐ móu zhě dà wù yě

这句话大意是:夫欲攘斥四夷以兴太平,而先使邦本困摇,众心离怨,此则为陛下始谋者大误也。

chén jīn wèi bì xià jì yi qiǎn bào shǐ qiě yán xiàng lái xīng zuò nǎi xiū bèi zhī cháng qǐ yǒu tā yì

这句话大意是:臣今为陛下计,宜遣报使,且言:‘向来兴作,乃修备之常,岂有它意。

jiāng tǔ sù dìng xī rú jiù jìng bù kě chí cǐ zào duān yǐ duò lěi shì zhī hǎo

这句话大意是:疆土素定,悉如旧境,不可持此造端,以堕累世之好。

kě yí zhī xíng rú jiàng guān zhī lèi yīn ér bà qù

这句话大意是:’可疑之形,如将官之类,因而罢去。

yì yǎng mín ài lì xuǎn xián rèn néng shū yuǎn jiān yú jìn yòng zhōng gěng shǐ tiān xià yuè fú biān bèi rì chōng

这句话大意是:益养民爱力,选贤任能,疏远奸谀,进用忠鲠,使天下悦服,边备日充。

ruò qí guǒ zì bài méng zé kě yī zhèn wēi wǔ huī fù gù jiāng shū lèi cháo zhī sù fèn yǐ

现代白话:若其果自败盟,则可一振威武,恢复故疆,摅累朝之宿愤了。

bì yán cháo tíng zhū biān yòng bīng liáo suǒ yǐ xiān qī qiú xìn

这句话大意是:弼言:“朝廷诸边用兵,辽所以先期求衅。

bù ruò wěi biān chén jí ér yán bèi zhī lái zé yù qù zé bèi

这句话大意是:不若委边臣诘而严备之,来则御,去则备;。

qīn zhēng zhī móu wèi kě qīng jǔ

这句话大意是:亲征之谋,未可轻举。

qiě xuǎn rén bào pìn

这句话大意是:且选人报聘。

bǐ jí wú suì cì fāng néng lì guó qǐ wú yù ān jìng zhī lǐ

现代白话:彼籍我岁赐,方能立国,岂无欲安静之理!

yàn bó yán xiāo xǐ zhī lái yù yǐ běi tíng wèi jiè yuán qìng lì xi shì wèi píng zhī shí lái qiú huáng wéi zhī de róng yì yǔ zhī

这句话大意是:彦博言:“萧禧之来,欲以北亭为界,缘庆历西事未平之时,来求黄嵬之地,容易与之。

zhōng guó yù róng shǒu xìn wéi shàng bì yǐ shì shū wèi zhèng

这句话大意是:中国御戎,守信为上,必以誓书为证。

ruò méng fàn shùn zhī xīn dāng yù bèi biān shǐ zhàn shèng shǒu gù ér yǐ

这句话大意是:若萌犯顺之心,当预备边,使战胜守固而已。

gōng liàng yán jiā yòu jiān xià guó wàng rèn tóng jiā bǎo wèi jiè yán zhōu dié wèn suì wéi dà shùn kòu biān bù yǐ jué qí suì cì shǐ qiú tiē fú

这句话大意是:公亮言:“嘉祐间,夏国妄认同家堡为界,延州牒问,遂围大顺,寇边不已,绝其岁赐,始求帖服。

jīn dài liáo jí bāo róng yǐ bù shǐ zhī jù kǒng wèi yì xùn rǎo

现代白话:今待辽极包容了,不使知惧,恐未易驯扰。

kòng zhì zhī shù wú lìng dào chí

这句话大意是:控制之术,毋令倒持。

dì zhào liú chén lǚ dà zhōng yǔ zhí zhèng yì zhī jiāng cóng qí qǐng

这句话大意是:帝召刘忱、吕大忠与执政议之,将从其请。

dà zhōng yuē bǐ qiǎn yī shǐ lái jí yǔ dì wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:大忠曰:“彼遣一使来,即与地五百里;。

ruò shǐ wèi wáng yīng bì lái jǐn suǒ guān nán de yì yǔ zhī hu

这句话大意是:若使魏王英弼来,尽索关南地,亦与之吗?

dì mò rán

这句话大意是:”帝默然。

chén yǔ dà zhōng jiān zhí bù yǔ sǎo zhèng zhī bù kě duó nǎi ba chén hái sān sī xǔ dà zhōng zhōng zhì

这句话大意是:忱与大忠坚执不与,扫政知不可夺,乃罢忱还三司,许大忠终制。

dīng chǒu liáo mìng yǒu sī bān xíng shǐ jì hàn shū

这句话大意是:丁丑,辽命有司颁行《史记》、《汉书》。

liáo yǐ zhī jì zhōu shì yē lǜ zhù zhēn shàn zhǔ wén qiān dū lín yá

这句话大意是:辽以知蓟州事耶律庶箴善属文,迁都林牙。

zhù zhēn shàng biǎo qǐ guǎng běn guó xìng shì yuē wǒ cháo chuàng yè yǐ lái fǎ zhì xiū míng wéi xìng shì zhǐ fēn wéi èr yē lǜ yǔ xiāo ér yǐ

这句话大意是:庶箴上表,乞广本国姓氏曰:“我朝创业以来,法制修明,惟姓氏止分为二,耶律与萧而已。

shǐ tài zǔ zhì qì dān wén zì qǔ zhū bù xiāng lǐ zhī míng xù zuò yī piān zhe yú juǎn mò

这句话大意是:始,太祖制契丹文字,取诸部乡里之名,续作一篇,著于卷末。

chén qǐng tuī guǎng zhī shǐ zhū bù gè lì xìng shì shù nán nǚ hūn gòu yǒu hé diǎn lǐ

这句话大意是:臣请推广之,使诸部各立姓氏,庶男女婚媾,有合典礼。

liáo zhǔ yǐ jiù zhì bù kě jù lí bù tīng

这句话大意是:”辽主以旧制不可遽厘,不听。

wù yín zhào zhè xi lù tí jǔ sī chū mǐ zhèn cháng rùn zhōu jī

这句话大意是:戊寅,诏浙西路提举司出米赈常、润州饥。

hán jiàng qǐng xuǎn guān zhì sī

这句话大意是:韩绛请选官置司,。

yǐ tiān xià hù kǒu rén dīng shuì fù chǎng wù kēng yě hé dù fáng yuán zhī lèi

这句话大意是:以天下户口、人丁、税赋、场务、坑冶、河渡、房园之类,。

zū é nián kè jí yí lù qián gǔ chū rù zhī shù

这句话大意是:租额、年课及一路钱谷出入之数,。

qù qí chóng fù

这句话大意是:去其重复,。

suì bǐ jiào zēng kuī fèi zhì jí xiàn yú héng fèi

这句话大意是:岁比较增亏、废置及羡馀、横费,。

jì yíng quē zhī chù

这句话大意是:计赢阙之处,。

shǐ yǒu wú xiāng tōng

这句话大意是:使有无相通,。

ér yǐ rèn zhí néng fǒu wèi chù zhì

这句话大意是:而以任职能否为黜陟,。

zé guó jì dà gāng kě yǐ xǐng chá

现代白话:则国计大纲能够省察。

sān sī shǐ zhāng dūn yì yǐ wéi yán

这句话大意是:三司使章惇亦以为言。

gēng chén zhào zhì sān sī kuài jì sī yǐ jiàng tí jǔ

这句话大意是:庚辰,诏置三司会计司,以绛提举。

fàn chún rén zì hé zhōu xǐ zhī xíng zhōu wèi zhì guǐ sì zhào jiā lóng tú gé zhí xué shì zhī qìng zhōu

这句话大意是:范纯仁自和州徙知邢州,未至,癸巳,诏加龙图阁直学士,知庆州。

chún rén guò quē rù duì dì yuē qīng fù zài qìng zhe wēi míng qīng jīn jì zhī kě wèi shì zhí

这句话大意是:纯仁过阙,入对,帝曰:“卿父在庆著威名,卿今继之,可谓世职。

qīng suí shì jì jiǔ bīng fǎ bì jīng biān shì bì shú

这句话大意是:卿随侍既久,兵法必精,边事必熟。

chún rén dù bì yǒu yǐ kāi biān zhī shuō wù dì zhě duì yuē chén rú jiā mò cháng xué bīng fǎ

这句话大意是:”纯仁度必有以开边之说误帝者,对曰:“臣儒家,末尝学兵法。

xiān chén shǒu biān shí chén shàng yòu bù fù jì yì

这句话大意是:先臣守边时,臣尚幼,不复记忆。

qiě jīn rì shì shì yi yǒu bù tóng

这句话大意是:且今日事势,宜有不同。

bì xià shǐ chén shàn zhì chéng lěi ài yǎng bǎi xìng chén cè pí nú bù gǎn cí

这句话大意是:陛下使臣缮治城垒,爱养百姓,臣策疲驽不敢辞。

ruò shǐ kāi tuò fēng jiāng qīn rǎng biān jìng fēi chén suǒ cháng yuàn bié zé cái shuài

这句话大意是:若使开拓封疆,侵攘边境,非臣所长,愿别择才帅。

dì yuē qīng cái hé suǒ bù néng gù bù kěn wèi zhèn xī xīn ěr

这句话大意是:”帝曰:“卿才何所不能,顾不肯为朕悉心耳。

suì xíng

这句话大意是:”遂行。

shí yī yuè wù wǔ gāo lí gòng yú liáo

这句话大意是:十一月,戊午,高丽贡于辽。

jǐ wèi dōng zhì hé jì tiān dì yú yuán qiū yǐ tài zǔ pèi

这句话大意是:己未,冬至,合祭天地于圜丘,以太祖配。

lǚ huì qīng de jūn hù quán lǜ wáng ān shí fù jìn nǎi yuán jiāo sì shè lì jiàn ān shí wèi jié dù shǐ

这句话大意是:吕惠卿得君怙权,虑王安石复进,乃援郊祀赦例,荐安石为节度使。

fāng jìn dá dāo dì chá zhī qí qíng jù wèn yuē ān shí qù bù yǐ zuì hé gù yòng shè fù guān

现代白话:方进答刂,帝察知其情,遽问曰:“安石去不以罪,为什么用赦复官?

huì qīng wú yǐ duì

这句话大意是:”惠卿无以对。

shí èr yuè bǐng yín shěng xī hé mín sān zhōu guān bǎi sì shí yī yuán

这句话大意是:十二月,丙寅,省熙、河、岷三州官百四十一员。

dīng mǎo wén wǔ guān jiā ēn

这句话大意是:丁卯,文武官加恩。

yǐ zhī xī zhōu wáng sháo wèi shū mì fù shǐ

这句话大意是:以知熙州王韶为枢密副使。

xīn sì liáo zhào gǎi míng nián yuán yuē dà kāng

这句话大意是:辛巳,辽诏改明年元曰大康。

dà shè

这句话大意是:大赦。

wǎng shí gāo lí rù gòng jiē zì dēng zhōu

这句话大意是:往时高丽入贡,皆自登州。

shì suì qiǎn qí chén jīn liáng jiàn lái yán qǐ gǎi tú yóu míng zhōu yì què

这句话大意是:是岁,遣其臣金良鉴来言,乞改涂由明州诣阙;。

cóng zhī

这句话大意是:从之。

yù jǐng cháng níng yí shí jùn bā xìng jí wǔ dū yí jiē nèi fù

这句话大意是:淯井、长宁夷十郡、八姓及武都夷皆内附。

liáo shēng nǚ zhí bù jié dù shǐ ā kù nà zú

这句话大意是:辽生女直部节度使阿库纳卒。

nǚ zhí běn nǚ zhēn bì liáo xìng zōng huì gǎi yuē nǚ zhí

这句话大意是:女直本女真,避辽兴宗讳,改曰女直。

qí shǐ zǔ yuē hán pǔ hán pǔ shēng wū lǔ wū lǔ shēng bá hǎi bá hǎi shēng suí kě suí kě shēng shí lǔ shí lǔ shēng ā kù nà ā kù nà néng yì shǔ zhū bù

这句话大意是:其始祖曰函普,函普生乌鲁,乌鲁生跋海,跋海生绥可,绥可生石鲁,石鲁生阿库纳,阿库纳能役属诸部。

huì liáo wǔ guó fú níng bù jié dù shǐ ba li měi pàn liáo jiāng zhì tǎo ā kù nà kǒng liáo bīng shēn rù de qí shān chuān xiǎn yì huò jiāng tú zhī nǎi gào liáo yuē bǐ kě jì qǔ yě

这句话大意是:会辽五国佛宁部节度使巴哩美叛,辽将致讨,阿库纳恐辽兵深入,得其山川险易,或将图之,乃告辽曰:“彼可计取也。

ruò yòng bīng bì xiān zǒu xiǎn fēi suì yuè kě píng

这句话大意是:若用兵,必先走险,非岁月可平。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

ā kù nà yīn xí ér qín zhī yǐ xiàn

这句话大意是:阿库纳因袭而禽之以献。

liáo zhǔ zhào jiàn yàn cì jiā děng shòu shēng nǚ zhēn bù jié dù shǐ shǐ yǒu guān shǔ jì gāng jiàn lì yǐ rán bù kěn shòu yìn xì liáo jí

现代白话:辽主召见,燕赐加等,授生女真部节度使,始有官属,纪纲渐立了,然不肯受印,系辽籍。

qí bù nèi jiù wú tiě lín guó yǒu yǐ jiǎ zhòu wǎng zhōu zhě bì hòu jià shòu zhī

这句话大意是:其部内旧无铁,邻国有以甲胄往鬻者,必厚价售之。

de tiě jì duō yīn yǐ xiū gōng shǐ bèi qì xiè bīng shì shāo zhèn qián hòu yuàn fù zhě zhòng

这句话大意是:得铁既多,因以修弓矢,备器械,兵势稍振,前后愿附者众。

zhì shì wǔ guó mù yán bù shě yīn bèi lè fù pàn liáo ā kù nà fá zhī shě yīn bài zǒu

这句话大意是:至是五国穆延部舍音贝勒复叛辽,阿库纳伐之,舍音败走。

ā kù nà jiāng jiàn biān jiāng zì chén bài shě yīn zhī gōng xíng cì lā lín shuǐ jí zuò ér sǐ

这句话大意是:阿库纳将见边将,自陈败舍音之功,行次拉林水,疾作而死。

yú shì hé lǐ bù sì

这句话大意是:于是和里布嗣。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →