四圣心源 · 黄元御 · Chapter 38 of 107

卷三·脉法解·二十四脉

PinyinModern Translation
Size

fú chén

这句话大意是:浮沉。

fú chén zhě yīn yáng zhī xìng yě

这句话大意是:浮沉者,阴阳之性也。

nàn jīng hū chū xīn yǔ fèi xī rù shèn yǔ gān hū xī zhī jiān pí shòu gǔ wèi yě qí mài zài zhōng

这句话大意是:《难经》:呼出心与肺,吸入肾与肝,呼吸之间,脾受谷味也,其脉在中。

yáng xìng fú ér yīn xìng chén hū chū wèi yáng xīn fèi zhī qì yě

这句话大意是:阳性浮而阴性沉,呼出为阳,心肺之气也;。

xī rù wèi yīn shèn gān zhī qì yě

这句话大意是:吸入为阴,肾肝之气也。

xīn fèi zhī mài jù fú fú ér sàn dà zhě xīn yě fú ér duǎn sè zhě fèi yě

这句话大意是:心肺之脉俱浮,浮而散大者,心也,浮而短涩者,肺也。

shèn gān zhī mài jù chén chén ér rú shí zhě shèn yě chén ér láo zhǎng zhě gān yě

这句话大意是:肾肝之脉俱沉,沉而濡实者,肾也,沉而牢长者,肝也。

pí jū yīn yáng zhī zhōng qí qì zài hū xī zhī jiāo qí mài zài fú chén zhī bàn qí wèi yuē guān

这句话大意是:脾居阴阳之中,其气在呼吸之交,其脉在浮沉之半,其位曰关。

guān zhě yīn yáng zhī guān mén yīn zì cǐ shēng ér wèi cùn yáng zì cǐ jiàng ér wèi chǐ hé pì zhī quán yú shì zài yān gù yuē guān yě

现代白话:关者,阴阳之关门,阴自此升而为寸,阳自此降而为尺,阖辟之权,于是在呢,故曰关也。

yáng shèng zé cùn fú yīn shèng zé chǐ chén yīn shèng yú lǐ yáng shèng yú biǎo

这句话大意是:阳盛则寸浮,阴盛则尺沉,阴盛于里,阳盛于表。

zhòng jǐng mài fǎ fú wèi zài biǎo chén wèi zài lǐ yí dìng zhī fǎ yě

这句话大意是:仲景脉法:浮为在表,沉为在里,一定之法也。

rán fú chén kě yǐ guān biǎo lǐ bù kě yǐ dìng yīn yáng

现代白话:然浮沉能够观表里,不能够定阴阳。

sān nán guān yǐ qián zhě yáng zhī dòng yě mài dāng jiàn jiǔ fēn ér fú guò zhě fǎ yuē tài guò jiǎn zhě fǎ yuē bù jí

这句话大意是:三难:关以前者,阳之动也,脉当见九分而浮,过者法曰太过,减者法曰不及。

suì shàng yú wèi yì cǐ yīn chéng zhī mài yě

这句话大意是:遂上鱼为溢,此阴乘之脉也。

guān yǐ hòu zhě yīn zhī dòng yě mài dāng jiàn yī cùn ér chén guò zhě fǎ yuē tài guò jiǎn zhě fǎ yuē bù jí

这句话大意是:关以后者,阴之动也,脉当见一寸而沉,过者法曰太过,减者法曰不及。

suì rù chǐ wèi fù cǐ yáng chéng zhī mài yě

这句话大意是:遂入尺为覆,此阳乘之脉也。

yáng chéng yīn wèi zé qīng qì bù shēng gù xià fù yú chǐ

这句话大意是:阳乘阴位,则清气不升,故下覆于尺;。

yīn chéng yáng wèi zé zhuó qì bù jiàng gù shàng yì yú yú

这句话大意是:阴乘阳位,则浊气不降,故上溢于鱼。

yì zhě fú zhī tài guò ér yuē yīn chéng

这句话大意是:溢者,浮之太过而曰阴乘;。

fù zhě chén zhī tài guò ér yuē yáng chéng

这句话大意是:覆者,沉之太过而曰阳乘。

shì zé fú bù kě yǐ wèi yáng ér chén bù kě yǐ wèi yīn fú chén zhī zhōng yǒu xū shí yān

现代白话:是则浮不能够为阳,而沉不能够为阴,浮沉之中,有虚实呢。

fú zhī sǔn xiǎo chén zhī shí dà shì yáng xū yú biǎo ér shí yú lǐ yě

这句话大意是:浮之损小,沉之实大,是阳虚于表而实于里也;。

chén zhī sǔn xiǎo fú zhī shí dà shì yáng xū yú lǐ ér shí yú biǎo yě

这句话大意是:沉之损小,浮之实大,是阳虚于里而实于表也。

fú dà zhòu jiā chén xì yè jiā fú dà zhòu sǐ chén xì yè sǐ

这句话大意是:浮大昼加,沉细夜加,浮大昼死,沉细夜死。

zhěn zhě dāng yú fú chén zhī zhōng cān yǐ xū shí yě

这句话大意是:诊者当于浮沉之中参以虚实也。

chí shù

这句话大意是:迟数。

chí shù zhě yīn yáng zhī qì yě

这句话大意是:迟数者,阴阳之气也。

jiǔ nàn shù zhě fǔ yě

这句话大意是:九难:数者,府也。

chí zhě cáng yě

这句话大意是:迟者,藏也。

shù zé wèi rè chí zé wèi hán

这句话大意是:数则为热,迟则为寒。

jīng mài zhī dòng yīng hu lòu kè yī hū zài dòng yī xī zài dòng hū xī dìng xī ér mài wǔ dòng qì zhī cháng yě

这句话大意是:经脉之动,应乎漏刻,一呼再动,一吸再动,呼吸定息,而脉五动,气之常也。

guò zé wéi shù jiǎn zé wèi chí

这句话大意是:过则为数,减则为迟。

cáng yīn ér fǔ yáng shù zé yáng shèng ér wèi fǔ chí zé yīn shèng ér wèi cáng yáng shèng zé rè yīn shèng zé hán

这句话大意是:藏阴而府阳,数则阳盛而为府,迟则阴盛而为藏,阳盛则热,阴盛则寒。

shù zhī jí zé wèi zhì chí zhī jí zé wèi sǔn

这句话大意是:数之极,则为至,迟之极,则为损。

yí dìng zhī fǎ yě

这句话大意是:一定之法也。

rán chí bù jìn hán ér shǔ bu jìn rè

这句话大意是:然迟不尽寒,而数不尽热。

mài fǎ fū yáng mài chí ér huǎn wèi qì rú jīng yě

这句话大意是:脉法:趺阳脉迟而缓,胃气如经也。

cùn kǒu mài huǎn ér chí huǎn zé yáng qì zhǎng chí zé yīn qì shèng yīn yáng xiāng bào yíng wèi jù xíng gāng róu xiāng de míng yuē qiáng yě

这句话大意是:寸口脉缓而迟,缓则阳气长,迟则阴气盛,阴阳相抱,营卫俱行,刚柔相得,名曰强也。

shì chí huǎn zhě fū yáng cùn kǒu zhī cháng mài wèi kě yǐ wéi hán yě

现代白话:是迟缓者,趺阳寸口之常脉,未能够为寒也。

yuē bìng rén mài shù shù wèi rè dāng xiāo gǔ yǐn shí ér fǎn tǔ zhě yǐ fā qí hàn lìng yáng qì wēi gé qì xū mài nǎi shù yě

这句话大意是:曰:病人脉数,数为热,当消谷引食,而反吐者,以发其汗,令阳气微,膈气虚,脉乃数也。

shù wèi kè rè bù néng xiāo gǔ wèi zhōng xū lěng gù yě

这句话大意是:数为客热,不能消谷,胃中虚冷故也。

shì shù zhě yáng míng zhī yáng xū wèi kě yǐ wéi rè yě

现代白话:是数者,阳明之阳虚,未能够为热也。

fán mài huò chí huò shù guāi lì shī dù zé sǐ

这句话大意是:凡脉或迟或数,乖戾失度则死。

shí sì nán yī hū zài zhì yuē píng sān zhì yuē lí jīng sì zhì yuē duó jīng wǔ zhì yuē sǐ liù zhì yuē mìng jué cǐ zhì zhī mài yě

这句话大意是:十四难:一呼再至曰平,三至曰离经,四至曰夺精,五至曰死,六至曰命绝,此至之脉也。

yī hū yī zhì yuē lí jīng èr hū yī zhì yuē duó jīng sān hū yī zhì yuē sǐ sì hū yī zhì yuē mìng jué cǐ sǔn zhī mài yě

这句话大意是:一呼一至曰离经,二呼一至曰夺精,三呼一至曰死,四呼一至曰命绝,此损之脉也。

rén zhī jiāng sǐ mài chí zhě shǎo mài shù zhě duō

这句话大意是:人之将死,脉迟者少,脉数者多。

yáng qì jué gēn fú kōng yù tuō gù mài jiàn jí shù

这句话大意是:阳气绝根,浮空欲脱,故脉见疾数。

dà gài yī xī qī bā zhì yǐ shàng biàn bù kě jiù

这句话大意是:大概一息七八至以上,便不可救。

xū láo zhī jiā zuì jì cǐ mài

这句话大意是:虚劳之家,最忌此脉。

ruò shù jiā cháng rén yí bèi yī xī shí zhì yǐ shàng zé sǐ qī pò yǐ

现代白话:若数加常人一倍,一息十至以上,则死期迫了。

huá sè

这句话大意是:滑涩。

huá sè zhě yīn yáng zhī tǐ yě

这句话大意是:滑涩者,阴阳之体也。

huá zé xuè shèng ér qì xū sè zé xuè xū ér qì shèng

这句话大意是:滑则血盛而气虚,涩则血虚而气盛。

gān cáng xuè ér fèi cáng qì gù gān mài huá ér fèi mài sè

这句话大意是:肝藏血而肺藏气,故肝脉滑而肺脉涩。

fèi xìng shōu liǎn gān xìng shēng fà shōu liǎn zé sè shēng fà zé huá

这句话大意是:肺性收敛,肝性生发,收敛则涩,生发则滑。

jīn zì shàng liǎn mù zì xià fā shì yǐ fèi mài fú sè ér gān mài chén huá

这句话大意是:金自上敛,木自下发,是以肺脉浮涩而肝脉沉滑。

liǎn zé qì jù fā zé qì sàn shì yǐ fèi mài sè duǎn ér gān mài huá zhǎng

这句话大意是:敛则气聚,发则气散,是以肺脉涩短而肝脉滑长。

qì yáng yě ér hán yīn

这句话大意是:气,阳也,而含阴;。

xuè yīn yě ér bào yáng gù huá wèi yáng ér sè wèi yīn

这句话大意是:血,阴也,而抱阳,故滑为阳而涩为阴。

mài fǎ dà fú shù dòng huá cǐ míng yáng yě

这句话大意是:脉法:大、浮、数、动、滑,此名阳也;。

chén sè ruò xián wēi cǐ míng yīn yě

这句话大意是:沉、涩、弱、弦、微,此名阴也。

yǐ jīn shuǐ zhī xìng shōu cáng mù huǒ zhī xìng shēng zhǎng shōu zé fú sè ér shēng zé chén huá zhǎng zé fú huá ér cáng zé chén sè

这句话大意是:以金水之性收藏,木火之性生长,收则浮涩而生则沉滑,长则浮滑而藏则沉涩。

huá zhě shēng zhǎng zhī yì sè zhě shōu cáng zhī xiàng ér jù fēi píng qì

这句话大意是:滑者,生长之意,涩者,收藏之象,而俱非平气。

mài fǎ mài yǒu xián jǐn fú huá chén sè míng yuē cán zéi

这句话大意是:脉法:脉有弦、紧、浮、滑、沉、涩,名曰残贼。

yǐ qí qì xuè zhī piān sè zé qì shèng ér xuè bìng huá zé xuè shèng ér qì shāng yě

这句话大意是:以其气血之偏,涩则气盛而血病,滑则血盛而气伤也。

cùn yīng huá ér chǐ yīng sè fèi mài zhī sè zhě chǐ zhī shǐ jī

这句话大意是:寸应滑而尺应涩,肺脉之涩者,尺之始基;。

gān mài zhī huá zhě cùn zhī chū qì

这句话大意是:肝脉之滑者,寸之初气。

chǐ yīng sè ér biàn huá zé jīng yí ér bù cáng

这句话大意是:尺应涩而变滑,则精遗而不藏;。

cùn yīng huá ér biàn sè zé qì pǐ ér bù tōng

这句话大意是:寸应滑而变涩,则气痞而不通。

cùn guò yú huá zé fèi jīn bù liǎn ér tán sou shēng

这句话大意是:寸过于滑,则肺金不敛而痰嗽生;。

chǐ guò yú sè zé gān mù bù shēng ér lín lì zuò

这句话大意是:尺过于涩,则肝木不升而淋痢作。

shì yǐ huá sè zhī mài jūn wèi bìng qì yě

这句话大意是:是以滑涩之脉,均为病气也。

dà xiǎo

这句话大意是:大小。

dà xiǎo zhě yīn yáng zhī xiàng yě

这句话大意是:大小者,阴阳之象也。

yáng shèng zé mài dà yīn shèng zé mài xiǎo dà wéi yáng ér xiǎo wèi yīn

这句话大意是:阳盛则脉大,阴盛则脉小,大为阳而小为阴。

cùn dà ér chǐ xiǎo zhě qì zhī cháng yě

这句话大意是:寸大而尺小者,气之常也。

cùn guò yú dà zé shàng rè chǐ guò yú xiǎo zé xià hán

这句话大意是:寸过于大则上热,尺过于小则下寒。

rán yǒu dà bù kě yǐ wèi yáng shèng ér xiǎo bù kě yǐ wèi yīn shèng zhě

现代白话:然有大不能够为阳盛,而小不能够为阴盛者。

mài fǎ mài xián ér dà xián zé wèi jiǎn dà zé wèi kōu jiǎn zé wèi hán kōu zé wèi xū hán xū xiāng tuán cǐ míng wéi gé fù rén zé bàn chǎn lòu xià nán zǐ zé wáng xuè shī jīng

这句话大意是:脉法:脉弦而大,弦则为减,大则为芤,减则为寒,芤则为虚,寒虚相抟,此名为革,妇人则半产漏下,男子则亡血失精。

gài yáng shuāi tǔ shī shuǐ huǒ bù jiāo huǒ yán ér jīn shuò zé guān cùn fú dà

这句话大意是:盖阳衰土湿,水火不交,火炎而金烁,则关寸浮大;。

shuǐ hán ér mù yù zé guān chǐ fú dà

这句话大意是:水寒而木郁,则关尺浮大。

fèi jīn shī qí shōu liǎn gān mù xíng qí shū xiè cǐ wáng xuè shī jīng bàn chǎn lòu xià zhī yuán

这句话大意是:肺金失其收敛,肝木行其疏泄,此亡血失精,半产漏下之原。

yōng gōng yǐ wéi yīn xū tóu yǐ zī rùn tǔ bài zé mìng yǔn

这句话大意是:庸工以为阴虚,投以滋润,土败则命殒。

shì dà bù kě yǐ wèi yáng shèng yě

现代白话:是大不能够为阳盛也。

shāng hán sān rì mài fú shù ér wēi bìng rén shēn liáng hé zhě cǐ wèi yù jiě yě

这句话大意是:伤寒三日,脉浮数而微,病人身凉和者,此为欲解也。

gài yá tuì ér zhèng fù zé mài wēi shì xiǎo bù kě yǐ wèi yīn shèng yě

现代白话:盖邪退而正复则脉微,是小不能够为阴盛也。

fán mù huǒ xiè lòu zé mài dà jīn shuǐ liǎn cáng zé mài xiǎo

这句话大意是:凡木火泄露则脉大,金水敛藏则脉小。

yáng xiè zé shàng rè ér xià hán yáng cáng zé shàng qīng ér xià wēn

这句话大意是:阳泄则上热而下寒,阳藏则上清而下温。

láo shāng xū sǔn zhī mài zuì jì fú dà

这句话大意是:劳伤虚损之脉,最忌浮大。

yáng gēn xià duàn fú dà wú guī zé rén sǐ yǐ

现代白话:阳根下断,浮大无归,则人死了。

gù dà zé bìng jìn xiǎo zé bìng tuì

这句话大意是:故大则病进,小则病退。

xiǎo mài wèi kě yǐ fú yáng dà mài wèi kě yǐ zhù yīn dāng yīn wěi ér jiàn yuán qióng qí dà xiǎo suǒ yóu lái yě

现代白话:小脉未能够扶阳,大脉未能够助阴,当因委而见源,穷其大小所由来也。

cháng duǎn

这句话大意是:长短。

cháng duǎn zhě yīn yáng zhī xíng yě

这句话大意是:长短者,阴阳之形也。

zhǎng wèi yáng ér duǎn wèi yīn

这句话大意是:长为阳而短为阴。

yáng shēng yú mù huǒ gù gān mài chén huá ér zhǎng xīn mài fú huá ér zhǎng

这句话大意是:阳升于木火,故肝脉沉滑而长,心脉浮滑而长;。

yīn jiàng yú jīn shuǐ gù fèi mài fú sè ér duǎn shèn mài chén sè ér duǎn yě

这句话大意是:阴降于金水,故肺脉浮涩而短,肾脉沉涩而短也。

rén mò bù bìng fā yú yīn jìn ér bìng yù yú yáng zhǎng yīn jìn zé mài duǎn yáng zhǎng zé mài zhǎng gù zhǎng zé qì zhì ér duǎn zé qì bìng

这句话大意是:人莫不病发于阴进,而病愈于阳长,阴进则脉短,阳长则脉长,故长则气治,而短则气病。

rán bù yi guò cháng guò cháng zé mù wàng ér jīn shuāi yǐ

现代白话:然不宜过长,过长则木旺而金衰了。

mù zhě zhōng qì zhī zéi bǎi bìng zhī zhǎng

这句话大意是:木者,中气之贼,百病之长。

yǐ mù xìng fā dá ér bǎi bìng zhī qǐ duō yīn yú mù qì zhī bù dá shēng yì pán yù ér kè pí wèi shì yǐ qì yù yù ér mài yù zhǎng

这句话大意是:以木性发达,而百病之起,多因于木气之不达,生意盘郁,而克脾胃,是以气愈郁而脉愈长。

mù yù zé xié shuǐ yǐ zéi tǔ hé huǒ ér xíng jīn gù dàn xiǎn gān mài zhī zhǎng ér bù xíng fèi mài zhī duǎn

这句话大意是:木郁则协水以贼土,合火而刑金,故但显肝脉之长,而不形肺脉之短。

jīn suī kè mù ér fán rén zhī bìng zé jīn néng kè mù zhě shǎo ér mù néng wǔ jīn zhě duō yě

这句话大意是:金虽克木,而凡人之病,则金能克木者少,而木能侮金者多也。

gài mù qì zhī suǒ yǐ néng dá zhě shuǐ tǔ wēn ér gēn běn nuǎn yě

这句话大意是:盖木气之所以能达者,水土温而根本暖也。

shuǐ hán tǔ shī shēng yì bù suí zé mù yù yù ér qì yù shèng suǒ yǐ gān bìng zé mài zhǎng yě

这句话大意是:水寒土湿,生意不遂,则木愈郁而气愈盛,所以肝病则脉长也。

huǎn jǐn

这句话大意是:缓紧。

huǎn jǐn zhě yīn yáng zhī qíng yě

这句话大意是:缓紧者,阴阳之情也。

huǎn wèi yáng ér jǐn wèi yīn

这句话大意是:缓为阳而紧为阴。

huǎn zhě wù tǔ zhī qì yě

这句话大意是:缓者,戊土之气也。

mài fǎ fū yáng mài chí ér huǎn wèi qì rú jīng yě

这句话大意是:脉法:趺阳脉迟而缓,胃气如经也。

yuē wèi qì hé míng yuē huǎn yíng qì hé míng yuē chí

这句话大意是:曰:卫气和,名曰缓,营气和,名曰迟。

yuē cùn kǒu mài huǎn ér chí huǎn zé yáng qì zhǎng chí zé yīn qì shèng

这句话大意是:曰:寸口脉缓而迟,缓则阳气长,迟则阴气盛。

yǐ tǔ jū sì xiàng zhī zhōng jù mù huǒ zhī qì ér bù zhì yú wēn rè hán jīn shuǐ zhī tǐ ér bù zhì yú hán liáng yōng róng hé chàng shì yǐ huǎn yě

这句话大意是:以土居四象之中,具木火之气而不至于温热,含金水之体而不至于寒凉,雍容和畅,是以缓也。

huǎn zé rè shēng

这句话大意是:缓则热生。

mài fǎ huǎn zé wèi qì shí shí zé gǔ xiāo ér shuǐ huà yě

这句话大意是:脉法:缓则胃气实,实则谷消而水化也。

líng shū wǔ lóng jīn yè zhōng rè zé wèi zhōng xiāo gǔ cháng wèi chōng kuò gù wèi huǎn yě

这句话大意是:《灵枢·五癃津液》:中热则胃中消谷,肠胃充廓,故胃缓也。

rán zé shāng hán yáng míng zhī mài bì shí dà ér jiān huǎn yě

这句话大意是:然则伤寒阳明之脉,必实大而兼缓也。

jǐn zhě hán shuǐ zhī qì yě

这句话大意是:紧者,寒水之气也。

mài fǎ jiǎ lìng wáng hàn ruò tǔ yǐ fèi lǐ hán gù lìng mài jǐn yě

这句话大意是:脉法:假令亡汗若吐,以肺里寒,故令脉紧也。

jiǎ lìng hāi zhě zuò yǐn lěng shuǐ gù lìng mài jǐn yě

这句话大意是:假令咳者,坐饮冷水,故令脉紧也。

jiǎ lìng xià lì yǐ wèi zhōng xū lěng gù lìng mài jǐn yě

这句话大意是:假令下利,以胃中虚冷,故令脉紧也。

cǐ nèi hán zhī jǐn yě

这句话大意是:此内寒之紧也。

yuē cùn kǒu mài fú ér jǐn fú zé wèi fēng jǐn zé wèi hán fēng zé shāng wèi hán zé shāng yíng

这句话大意是:曰:寸口脉浮而紧,浮则为风,紧则为寒,风则伤卫,寒则伤营。

cǐ wài hán zhī jǐn yě

这句话大意是:此外寒之紧也。

yǐ shuǐ wèi dōng qì dōng shí hán shèng bīng jiān dì chè shì yǐ jǐn yě

这句话大意是:以水为冬气,冬时寒盛,冰坚地坼,是以紧也。

jǐn zé tòng shēng

这句话大意是:紧则痛生。

yuē yíng wèi jù bìng gǔ jié fán téng dāng fā qí hàn

这句话大意是:曰:营卫俱病,骨节烦疼,当发其汗。

shì wài hán zhī tòng yě

这句话大意是:是外寒之痛也。

yuē fū yáng mài jǐn ér fú fú wèi fēng jǐn wèi hán fú wèi cháng mǎn jǐn wèi fù tòng fú jǐn xiāng tuán fù míng ér zhuǎn zhuǎn jí qì dòng gé qì nǎi xià

这句话大意是:曰:趺阳脉紧而浮,浮为风,紧为寒,浮为肠满,紧为腹痛,浮紧相抟,腹鸣而转,转即气动,膈气乃下。

shì nèi hán zhī tòng yě

这句话大意是:是内寒之痛也。

rán zé shāng hán shǎo yīn zhī mài bì wēi xì ér jiān jǐn yě

这句话大意是:然则伤寒少阴之脉,必微细而兼紧也。

gài yáng shèng zé huǎn yīn shèng zé jǐn huǎn zé shēng rè jǐn zé shēng hán

这句话大意是:盖阳盛则缓,阴盛则紧,缓则生热,紧则生寒。

hán yù shèng zé yù jǐn rè yù shèng zé yù huǎn

这句话大意是:寒愈盛,则愈紧,热愈盛,则愈缓。

yǐ yáng xìng fā xiè ér yīn xìng bì cáng fā ér bù cáng suǒ yǐ huǎn yě cáng ér bù fā suǒ yǐ jǐn yě

这句话大意是:以阳性发泄而阴性闭藏,发而不藏,所以缓也,藏而不发,所以紧也。

shí kōu

这句话大意是:石芤。

shí kōu zhě yīn yáng zhī xū yě

这句话大意是:石芤者,阴阳之虚也。

yáng qì bù jiàng zé shèn mài shí yīn qì bù shēng zé xīn mài kōu

这句话大意是:阳气不降,则肾脉石,阴气不升,则心脉芤。

shí zé wài xū ér nèi shí kōu zé wài shí ér nèi xū

这句话大意是:石则外虚而内实,芤则外实而内虚。

shí zhě qì xū ér bù zhé yě

这句话大意是:石者,气虚而不蛰也。

yáng tǐ xū ér yīn tǐ shí shuǐ zhōng wú qì níng hù ér chén jié suǒ yǐ shí yě

这句话大意是:阳体虚而阴体实,水中无气,凝冱而沉结,所以石也。

píng rén qì xiàng lùn píng rén zhī cháng qì bǐng yú wèi wèi zhě píng rén zhī cháng qì yě

这句话大意是:平人气象论:平人之常气禀于胃,胃者,平人之常气也。

rén wú wèi qì yuē nì nì zhě sǐ

这句话大意是:人无胃气曰逆,逆者死。

dōng wèi wēi shí yuē píng shí duō wèi shǎo yuē shèn bìng dàn shí wú wèi yuē sǐ

这句话大意是:冬胃微石曰平,石多胃少曰肾病,但石无胃曰死。

píng shèn mài lái chuǎn chuǎn lěi lěi rú gōu àn zhī ér jiān yuē shèn píng dōng yǐ wèi qì wèi běn

这句话大意是:平肾脉来,喘喘累累如钩,按之而坚,曰肾平,冬以胃气为本。

bìng shèn mài lái rú yǐn gé àn zhī yì jiān yuē shèn bìng

这句话大意是:病肾脉来,如引葛,按之益坚,曰肾病。

sǐ shèn mài lái fā rú duó suǒ pì pì rú dàn shí yuē shèn sǐ

这句话大意是:死肾脉来,发如夺索,辟辟如弹石,曰肾死。

gài kǎn zhōng zhī yáng shēng qì zhī yuán yě yáng gēn xià duàn yīn pò tú cún jiān shí jié yìng shēng qì quán wú shì yǐ sǐ yě

这句话大意是:盖坎中之阳,生气之原也,阳根下断,阴魄徒存,坚实结硬,生气全无,是以死也。

lǎo zi róu ruò zhě shēng zhī tú jiān qiáng zhě sǐ zhī tú cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:《老子》:柔弱者,生之徒,坚强者,死之徒,此之谓也。

kōu zhě xuè xū ér bù shǒu yě

这句话大意是:芤者,血虚而不守也。

yīn tǐ shí ér yáng tǐ xū huǒ zhōng wú xuè xiāo jiǎn ér fú kōng suǒ yǐ kōu yě

这句话大意是:阴体实而阳体虚,火中无血,消减而浮空,所以芤也。

mài fǎ fū yáng mài fú ér kōu fú zhě wèi qì xū kōu zhě yíng qì shāng

这句话大意是:脉法:趺阳脉浮而芤,浮者卫气虚,芤者营气伤。

yuē mài xián ér dà xián zé wèi jiǎn dà zé wèi kōu jiǎn zé wèi hán kōu zé wèi xū hán xū xiāng tuán cǐ míng wéi gé kōu jiǎn xiāng hé zé míng yuē gé

这句话大意是:曰:脉弦而大,弦则为减,大则为芤,减则为寒,芤则为虚,寒虚相抟,此名为革,芤减相合,则名曰革。

hòu shì kōu wài yòu yǒu gé mài fēi shì

这句话大意是:后世芤外又有革脉,非是。

fù rén zé bàn chǎn lòu xià nán zǐ zé wáng xuè shī jīng

这句话大意是:妇人则半产漏下,男子则亡血失精。

yuē mài fú ér jǐn àn zhī fǎn kōu cǐ wèi běn xū gù dāng zhàn ér hàn chū yě

这句话大意是:曰:脉浮而紧,按之反芤,此为本虚,故当战而汗出也。

gài lí zhōng zhī yīn shōu qì zhī yuán yě yīn gēn shàng duàn yáng hún tú cún xū piāo kōng dòng shōu qì quán wú shì yǐ bìng yě

这句话大意是:盖离中之阴,收气之原也,阴根上断,阳魂徒存,虚飘空洞,收气全无,是以病也。

xuè yīn yě ér shēng yú yáng yáng shēng zé huà huǒ gù wēn nuǎn hé chàng ér tǔ yáng hún

这句话大意是:血,阴也,而生于阳,阳升则化火,故温暖和畅而吐阳魂。

yáng xū xuè hán zé níng yū ér wáng tuō xuè tuō zé huǒ xiè ér hán zēng shì yǐ shī jīng wáng xuè ér mài kōu zhě bù kě zhù yīn ér xiè yáng

这句话大意是:阳虚血寒,则凝瘀而亡脱,血脱则火泄而寒增,是以失精亡血而脉芤者,不可助阴而泄阳。

gài kōu zé yíng yīn wài tuō ér xuè zhōng zhī wēn qì yì wáng yě

这句话大意是:盖芤则营阴外脱,而血中之温气亦亡也。

cù jié

这句话大意是:促结。

cù jié zhě yīn yáng zhī shèng yě

这句话大意是:促结者,阴阳之盛也。

mài fǎ mài lái huǎn shí yī zhǐ fù lái zhě míng yuē jié

这句话大意是:脉法:脉来缓,时一止复来者,名曰结。

mài lái shù shí yī zhǐ fù lái zhě míng yuē cù

这句话大意是:脉来数,时一止复来者,名曰促。

yáng shèng zé cù yīn shèng zé jié cǐ jiē bìng mài

这句话大意是:阳盛则促,阴盛则结,此皆病脉。

yuē mài ǎi ǎi rú chē gài zhě míng yuē yáng jié yě

这句话大意是:曰:脉蔼蔼如车盖者,名曰阳结也。

mài lěi lěi rú xún zhǎng gān zhě míng yuē yīn jié yě

这句话大意是:脉累累如循长竿者,名曰阴结也。

yīn yáng zhī xìng shí zé xū ér xū zé shí

这句话大意是:阴阳之性,实则虚而虚则实。

shí ér xū zhě qīng kōng ér wú zhàng ài suǒ yǐ bù jié

这句话大意是:实而虚者,清空而无障碍,所以不结;。

xū ér shí zhě yōng mǎn ér shēng zǔ gé suǒ yǐ mài jié

这句话大意是:虚而实者,壅满而生阻隔,所以脉结。

yáng jié zé ǎi ǎi yù dòng rú chē gài zhī shēng chén

这句话大意是:阳结则蔼蔼郁动,如车盖之升沉;。

yīn jié zé lěi lěi bù píng rú zhǎng gān zhī jìn jié

这句话大意是:阴结则累累不平,如长竿之劲节。

yǐ yáng xìng qīng qīng ér yīn xìng zhòng zhuó gù cù jié zhī xiàng yì yān

现代白话:以阳性轻清而阴性重浊,故促结之象异呢。

jīng jì zhī jiā mài duō cù jié yǐ qí yīn yáng zhī bù jì yě

这句话大意是:惊悸之家,脉多促结,以其阴阳之不济也。

yáng wàng yú mù huǒ yīn shèng yú jīn shuǐ

这句话大意是:阳旺于木火,阴盛于金水。

yáng xū ér shēng jīng zhě mù huǒ xià xū yīn qì níng sè ér bù huà shì yǐ jié yě

这句话大意是:阳虚而生惊者,木火下虚,阴气凝涩而不化,是以结也;。

yīn xū ér shēng jì zhě jīn shuǐ shàng xū yáng qì yù pò ér bù tōng shì yǐ cù yě

这句话大意是:阴虚而生悸者,金水上虚,阳气郁迫而不通,是以促也。

mài fǎ qí mài fú ér shù bù néng shí shēn tǐ zhòng dà biàn fǎn yìng míng yuē yīn jié cǐ zàng fǔ zhī jié yě

这句话大意是:脉法:其脉浮而数,不能食,身体重,大便反硬,名曰阴结,此脏腑之结也。

gài gū yáng dú yīn zào shī piān shèng hán rè bù tiáo qí qì bì jié

这句话大意是:盖孤阳独阴,燥湿偏盛,寒热不调,其气必结。

zàng fǔ jīng luò běn wèi yī qì cáng qì jié zé mài qì bì jié mài qì jié zé cáng qì bì jié

这句话大意是:脏腑经络,本为一气,藏气结则脉气必结,脉气结则藏气必结。

ruò fú dài zhǐ zhī mài bìng wú yù zǔ ér zhōng duàn shì yíng wèi zhī bài jié fēi cù jié zhī wèi yě

这句话大意是:若夫代止之脉,并无郁阻而中断,是营卫之败竭,非促结之谓也。

xián láo

这句话大意是:弦牢。

xián zhě rú xián zhī zhí xián ér yǒu lì yuē láo

这句话大意是:弦者,如弦之直,弦而有力曰牢。

xián láo zhě yīn qì zhī wàng yě

这句话大意是:弦牢者,阴气之旺也。

sù wèn yù jī zhēn cáng lùn chūn mài rú xián

这句话大意是:《素问·玉机真藏论》:春脉如弦。

sì nán láo ér zhǎng zhě gān yě

这句话大意是:四难:牢而长者,肝也。

xián láo zhě gān jiā zhī mài fēi bìng yě

这句话大意是:弦牢者,肝家之脉,非病也。

rán xián láo zhī zhōng ér yǒu rú ruò zhī xiàng zé gān píng dàn yǒu xián láo ér wú rú ruò zé gān bìng yǐ

现代白话:然弦劳之中,而有濡弱之象,则肝平,但有弦牢,而无濡弱,则肝病了。

píng rén qì xiàng lùn píng gān mài lái ruǎn ruò zhāo zhāo rú jiē zhǎng gān mò shāo yuē gān píng

这句话大意是:平人气象论:平肝脉来,软弱招招,如揭长竿末梢,曰肝平。

zhǎng gān mò shāo zhě ruǎn ruò zhī yì yě

这句话大意是:长竿末梢者,软弱之义也。

gài mù shēng yú shuǐ ér cháng yú tǔ shuǐ tǔ wēn hé zé mù qì fā dá ér róng chàng

这句话大意是:盖木生于水而长于土,水土温和,则木气发达而荣畅;。

shuǐ tǔ hán shī zé mù qì kū gǎo ér xián láo

这句话大意是:水土寒湿,则木气枯槁而弦牢。

mù zhī wèi yì yù yù zé yù shèng

这句话大意是:木之为义,愈郁则愈盛。

xián láo zhě mù shèng ér tǔ xū yě

这句话大意是:弦牢者,木盛而土虚也。

xián wèi lǐ shī zhī yǐn zhī zǔ wèi yáng zé mù qì yì è ér wèi xián

这句话大意是:弦为里湿,支饮之阻卫阳,则木气抑遏而为弦。

mài fǎ zhī yǐn jí xián shì yě

这句话大意是:脉法“支饮急弦”是也。

láo wèi wài hán hán yá zhī shù yíng yīn zé mù qì yù pò ér wèi láo

这句话大意是:牢为外寒,寒邪之束营阴,则木气郁迫而为牢。

mài fǎ hán zé láo jiān shì yě

这句话大意是:脉法“寒则牢坚”是也。

xián yì wèi hán

这句话大意是:弦亦为寒。

mài fǎ mài xián ér dà xián zé wèi jiǎn dà zé wèi kōu jiǎn zé wèi hán kōu zé wèi xū

这句话大意是:脉法:脉弦而大,弦则为减,大则为芤,减则为寒,芤则为虚。

jīn guì mài shuāng xián zhě hán yě

这句话大意是:《金匮》:脉双弦者,寒也。

piān xián zhě yǐn yě

这句话大意是:偏弦者,饮也。

yǐ shuǐ hán bù néng shēng mù shì yǐ xián yě

这句话大意是:以水寒不能生木,是以弦也。

xián yì wèi tòng

这句话大意是:弦亦为痛。

shāng hán yáng mài sè yīn mài xián fǎ dāng fù zhōng jí tòng zhě xiān yòng xiǎo jiàn zhōng tāng

这句话大意是:《伤寒》:阳脉涩,阴脉弦,法当腹中急痛者,先用小建中汤。

yǐ fēng mù ér zéi tǔ shì yǐ tòng yě

这句话大意是:以风木而贼土,是以痛也。

mài yǐ wèi qì wèi běn mù de wèi qì zé hé huǎn bù dé wèi qì zé xián láo

这句话大意是:脉以胃气为本,木得胃气则和缓,不得胃气则弦牢。

píng rén qì xiàng lùn píng rén zhī cháng qì bǐng yú wèi rén wú wèi qì yuē nì nì zhě sǐ

这句话大意是:平人气象论:平人之常气禀于胃,人无胃气曰逆,逆者死。

chūn wèi wēi xián yuē píng xián duō wèi shǎo yuē gān bìng dàn xián wú wèi yuē sǐ

这句话大意是:春胃微弦曰平,弦多胃少曰肝病,但弦无胃曰死。

suǒ wèi wú wèi qì zhě dàn de zhēn cáng mài bù dé wèi qì yě

这句话大意是:所谓无胃气者,但得真藏脉,不得胃气也。

bìng gān mài lái rú xún zhǎng gān yuē gān bìng

这句话大意是:病肝脉来,如循长竿,曰肝病。

sǐ gān mài lái jí yì jìn rú xīn zhāng gōng xián yuē gān sǐ

这句话大意是:死肝脉来,急益劲,如新张弓弦,曰肝死。

xīn zhāng gōng xián zhě xián láo zhī xiàng gān jiā zhī zhēn cáng mài yě

这句话大意是:新张弓弦者,弦牢之象,肝家之真藏脉也。

rú ruò

这句话大意是:濡弱。

rú zhě rú mián zhī ruǎn ruǎn ér wú lì yuē ruò

这句话大意是:濡者,如绵之软,软而无力曰弱。

rú ruò zhě yáng qì zhī shuāi yě

这句话大意是:濡弱者,阳气之衰也。

píng rén qì xiàng lùn píng gān mài lái ruǎn ruò zhāo zhāo rú jiē zhǎng gān mò shāo yuē gān píng

这句话大意是:平人气象论:平肝脉来,软弱招招,如揭长竿末梢,曰肝平。

mài fǎ gān zhě mù yě qí mài wēi xián rú ruò ér zhǎng

这句话大意是:脉法:肝者,木也,其脉微弦,濡弱而长。

gān bìng zì dé rú ruò zhě yù

这句话大意是:肝病自得濡弱者愈。

rú ruò zhě gān jiā zhī mài fēi bìng yě

这句话大意是:濡弱者,肝家之脉,非病也。

rán ruǎn ruò zhī zhōng ér yǒu xián láo zhī yì zé gān píng dàn yǒu rú ruò ér wú xián láo zé gān bìng yǐ

现代白话:然软弱之中而有弦牢之意,则肝平,但有濡弱而无弦牢,则肝病了。

yù jī zhēn cáng lùn chūn mài rú xián qí qì ruǎn ruò qīng xū ér huá duān zhí yǐ zhǎng gù yuē xián

这句话大意是:玉机真藏论:春脉如弦,其气软弱轻虚而滑,端直以长,故曰弦。

duān zhí yǐ zhǎng zhě xián láo zhī yì yě

这句话大意是:端直以长者,弦牢之意也。

gài mù shēng yú shuǐ ér cháng yú tǔ mù qì bù dá gù lài tǔ qì dá zhī tǔ qì bù shēng yì lài mù qì shēng zhī

这句话大意是:盖木生于水而长于土,木气不达,固赖土气达之,土气不升,亦赖木气升之。

dōng lìng zhé cáng shuǐ bīng dì chè yī de chūn fēng gǔ dàng zé bì zhé qǐ ér bǎi wù shēng

这句话大意是:冬令蛰藏,水冰地坼,一得春风鼓荡,则闭蛰起而百物生。

shì mù néng kè tǔ ér yì néng fú tǔ

这句话大意是:是木能克土而亦能扶土。

yǐ yǐ mù zhī shēng yì jí jǐ tǔ zhī yáng zuǒ xuán ér shàng fā zhě yě

这句话大意是:以乙木之生意,即己土之阳左旋而上发者也。

shēng yì rú ruò zé tǔ mù zhī qì bù néng shēng dá ér gān pí jù bìng

这句话大意是:生意濡弱,则土木之气不能升达,而肝脾俱病。

qì huà yú wù tǔ ér cáng yú fèi xuè huà yú jǐ tǔ ér cáng yú gān

这句话大意是:气化于戊土而藏于肺,血化于己土而藏于肝。

líng shū jué qì pí cáng yíng gān cáng xuè

这句话大意是:《灵枢·决气》:脾藏营,肝藏血。

gān pí zhě yíng xuè zhī yuán yě

这句话大意是:肝脾者,营血之原也。

rú ruò zé yíng xuè xū shuāi

这句话大意是:濡弱则营血虚衰。

mài fǎ zhū rú wáng xuè zhū ruò fā rè xuè wáng zé rè fā yě

这句话大意是:脉法:诸濡亡血,诸弱发热,血亡则热发也。

shāng hán mài rú ér ruò bù kě hàn xià yǐ qí xuè xū ér yáng bài yě

这句话大意是:伤寒脉濡而弱,不可汗下,以其血虚而阳败也。

xián láo zhě mù qì zhī tài guò rú ruò zhě mù qì zhī bù jí

这句话大意是:弦牢者,木气之太过,濡弱者,木气之不及。

tài guò zé wǔ rén bù jí zé rén wǔ jūn néng wéi bìng yě

这句话大意是:太过则侮人,不及则人侮,均能为病也。

sàn fú

这句话大意是:散伏。

sàn fú zhě yīn yáng zhī hé pì yě

这句话大意是:散伏者,阴阳之阖辟也。

qì pì ér bù hé zé mài sàn qì hé ér bù pì zé mài fú

这句话大意是:气辟而不阖,则脉散,气阖而不辟,则脉伏。

sàn zhě qì xiè ér bù cáng yě

这句话大意是:散者,气泄而不藏也。

yīn xìng jù ér yáng xìng sàn yáng jiàng yú chǐ ér huà zhuó yīn zé mài chén jù

这句话大意是:阴性聚而阳性散,阳降于尺而化浊阴,则脉沉聚;。

yīn shēng yú cùn ér huà qīng yáng zé mài fú sàn

这句话大意是:阴升于寸而化清阳,则脉浮散。

ér jù sàn zhī quán zé zài yú guān

这句话大意是:而聚散之权,则在于关。

guān zhě yīn yáng zhī guān suǒ

这句话大意是:关者,阴阳之关锁。

qí sàn ér bù zhì yú fēi yáng zhě yǒu guān yǐ hé zhī gù sàn ér néng jù

这句话大意是:其散而不至于飞扬者,有关以阖之,故散而能聚。

sàn ér bù jù zé xīn bìng yǐ

现代白话:散而不聚,则心病了。

mài fǎ shāng hán ké nì shàng qì qí mài sàn zhě sǐ wèi qí xíng sǔn gù yě

这句话大意是:脉法:伤寒咳逆上气,其脉散者死,谓其形损故也。

mài sàn zhě bìng jiā zhī dà jì

这句话大意是:脉散者,病家之大忌。

sàn mài yī xíng zé qì xuè zhī tuō wáng zài jìn jīng shén zhī fēi zǒu bù yuǎn

这句话大意是:散脉一形,则气血之脱亡在近,精神之飞走不远。

sǎn jiàn yú cùn yóu kě wǎn yě sǎn jiàn yú chǐ wú kě yī yǐ

现代白话:散见于寸,犹可挽也,散见于尺,无可医了。

fú zhě qì yù ér bù fā yě

这句话大意是:伏者,气郁而不发也。

yáng xìng qǐ ér yīn xìng fú yīn shēng yú cùn ér huà qīng yáng zé mài fú qǐ

这句话大意是:阳性起而阴性伏,阴升于寸而化清阳,则脉浮起;。

yáng jiàng yú chǐ ér huà zhuó yīn zé mài chén fú

这句话大意是:阳降于尺而化浊阴,则脉沉伏。

ér qǐ fú zhī quán zé zài yú guān

这句话大意是:而起伏之权,则在于关。

guān zhě yīn yáng zhī guān suǒ

这句话大意是:关者,阴阳之关锁。

qí fú ér bù zhì yú bì jié zhě yǒu guān yǐ pì zhī gù fú ér néng qǐ

这句话大意是:其伏而不至于闭结者,有关以辟之,故伏而能起。

fú ér bù qǐ zé shèn bìng yǐ

现代白话:伏而不起,则肾病了。

fán jī jù zhēng jiǎ tíng tán sù shuǐ zhī jí mài bì fú jié

这句话大意是:凡积聚症瘕,停痰宿水之疾,脉必伏结。

shí bā nán fú zhě mài xíng jīn xià yě

这句话大意是:十八难:伏者,脉行筋下也。

fú zhě mài zài ròu shàng xíng yě

这句话大意是:浮者,脉在肉上行也。

gù mài fú jié zhě wài yǒu gù jí

这句话大意是:故脉浮结者,外有痼疾;。

mài fú jié zhě nèi yǒu jī jù

这句话大意是:脉伏结者,内有积聚。

jīn guì mài lái xì ér fù gǔ zhě nǎi jī yě

这句话大意是:《金匮》:脉来细而附骨者,乃积也。

cùn kǒu jī zài xiōng zhōng

这句话大意是:寸口,积在胸中。

wēi chū cùn kǒu jī zài hóu zhōng

这句话大意是:微出寸口,积在喉中。

guān shàng jī zài qí páng

这句话大意是:关上,积在脐旁。

shàng guān shàng jī zài xīn xià

这句话大意是:上关上,积在心下。

wēi xià guān jī zài shǎo fù

这句话大意是:微下关,积在少腹。

chǐ zhōng jī zài qì chōng

这句话大意是:尺中,积在气冲。

mài chū zuǒ jī zài zuǒ

这句话大意是:脉出左,积在左。

mài chū yòu jī zài yòu

这句话大意是:脉出右,积在右。

mài liǎng chū jī zài zhōng yāng

这句话大意是:脉两出,积在中央。

fēi dàn jī jù rú shì fán yī jīng jiāng bìng zé yī qì xiān fú

这句话大意是:非但积聚如是,凡一经将病,则一气先伏。

gān bìng zhě mù yù xīn bìng zhě huǒ yù shèn bìng zhě shuǐ yù fèi bìng zhě jīn yù pí bìng zhě tǔ yù yù zé mài fú

这句话大意是:肝病者木郁,心病者火郁,肾病者水郁,肺病者金郁,脾病者土郁,郁则脉伏。

gēng sāng zi rén yù zé wèi bìng

这句话大意是:庚桑子:人郁则为病。

zhì lǐ miào yán

这句话大意是:至理妙言!

zhěn yī qì zhī yù fú zé zhī yī jīng zhī jiāng bìng

这句话大意是:诊一气之欲伏,则知一经之将病。

mài fǎ fú qì zhī bìng yǐ yì hou zhī cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:脉法:伏气之病,以意候之,此之谓也。

dòng dài

这句话大意是:动代。

dòng dài zhě yīn yáng zhī qǐ zhǐ yě

这句话大意是:动代者,阴阳之起止也。

qì yù fā ér bù néng zé wèi dòng qì zhōng xiē ér bù shǔ zé wèi dài

这句话大意是:气欲发而不能,则为动,气中歇而不属,则为代。

dòng zhě yù bó ér bù xī yě

这句话大意是:动者,郁勃而不息也。

mài fǎ yīn yáng xiāng tuán míng yuē dòng

这句话大意是:脉法:阴阳相抟,名曰动。

yáng dòng zé hàn chū yīn dòng zé fā rè

这句话大意是:阳动则汗出,阴动则发热。

ruò shù mài jiàn yú guān shàng shàng xià wú tóu wěi rú dòu dà jué jué dòng yáo zhě míng yuē dòng yě

这句话大意是:若数脉见于关上,上下无头尾,如豆大,厥厥动摇者,名曰动也。

guān zhě zhōng qì zhī biàn xiàn yīn yáng zhī shū jī yáng zì cǐ jiàng ér wèi yīn yīn zì cǐ shēng ér wèi yáng

这句话大意是:关者,中气之变现,阴阳之枢机,阳自此降而为阴,阴自此升而为阳。

yīn shēng yú cùn zé suì qí shàng fú zhī xìng bù zhì wèi dòng

这句话大意是:阴升于寸,则遂其上浮之性,不至为动;。

yáng jiàng yú chǐ zé suì qí xià chén zhī xìng bù zhì wèi dòng

这句话大意是:阳降于尺,则遂其下沉之性,不至为动。

wéi yīn yù shēng pí tǔ xū ér bù néng shēng yáng yù jiàng wèi tǔ ruò ér bù néng jiàng zé èr qì yù yú guān shàng ér jiàn dòng xíng

这句话大意是:惟阴欲升,脾土虚而不能升,阳欲降,胃土弱而不能降,则二气郁于关上,而见动形。

yīn yáng yù bó bù néng shēng jiàng shì yǐ dòng ér bù zhǐ yě

这句话大意是:阴阳郁勃,不能升降,是以动而不止也。

yù bó zhī jiǔ bù wú shèng fù

这句话大意是:郁勃之久,不无胜负。

yáng shèng ér dòng yú guān shàng zé nèi xiè yíng yīn ér hàn chū

这句话大意是:阳胜而动于关上,则内泄营阴而汗出;。

yīn shèng ér dòng yú guān xià zé wài bì wèi yáng ér fā rè

这句话大意是:阴胜而动于关下,则外闭卫阳而发热。

rè fā zé hàn bù chū hàn chū zé rè bù fā

这句话大意是:热发则汗不出,汗出则热不发。

hàn chū ér rè fā yīn yáng zhī shèng fù nǎi fēn

这句话大意是:汗出而热发,阴阳之胜负乃分。

fāng qí dòng shí yīn yáng yù dàng wèi zhī jiāng lái zhī shú shèng ér shú fù yě

这句话大意是:方其动时,阴阳郁荡,未知将来之孰胜而孰负也。

dòng jiàn yú tǔ wèi mù qì pán sāi ér mò dá jiǎ mù bù jiàng nǎi xuán xū ér wèi jīng

这句话大意是:动见于土位,木气盘塞而莫达,甲木不降,乃悬虚而为惊;。

yǐ mù bù shēng nǎi chōng jī ér wèi tòng

这句话大意是:乙木不升,乃冲击而为痛。

jiǎ yǐ hèng nì ér zéi wù jǐ zé tǔ qì bài yǐ

现代白话:甲乙横逆,而贼戊己,则土气败了。

dài zhě duàn xù ér bù lián yě

这句话大意是:代者,断续而不联也。

líng shū gēn jié yī rì yī yè wǔ shí yíng yǐ yíng wǔ zàng zhī jīng bù yīng shù zhě míng yuē kuáng shēng

这句话大意是:《灵枢·根结》:一日一夜五十营,以营五藏之精,不应数者,名曰狂生。

wǔ shí dòng ér bù yī dài zhě wǔ zàng jiē shòu qì

这句话大意是:五十动而不一代者,五藏皆受气。

sì shí dòng yī dài zhě yī cáng wú qì

这句话大意是:四十动一代者,一藏无气。

sān shí dòng yī dài zhě èr cáng wú qì

这句话大意是:三十动一代者,二藏无气。

èr shí dòng yī dài zhě sān zàng wú qì

这句话大意是:二十动一代者,三藏无气。

shí dòng yī dài zhě sì cáng wú qì

这句话大意是:十动一代者,四藏无气。

bù mǎn shí dòng yī dài zhě wǔ zàng wú qì yǔ zhī duǎn qī

这句话大意是:不满十动一代者,五藏无气,与之短期。

yǔ zhī duǎn qī zhě zhà shū zhà shù yě

这句话大意是:与之短期者,乍疏乍数也。

zhà shū zhà shù zhě duàn xù zhī xiàng yě

这句话大意是:乍疏乍数者,断续之象也。

gài hū xī zhě qì zhī suǒ yǐ shēng jiàng yě

这句话大意是:盖呼吸者,气之所以升降也。

xīn fèi zhǔ hū shèn gān zhǔ xī pí jū hū xī zhī jiān

这句话大意是:心肺主呼,肾肝主吸,脾居呼吸之间。

hū zé qì shēng yú xīn fèi xī zé qì jiàng yú shèn gān

这句话大意是:呼则气升于心肺,吸则气降于肾肝。

hū xī dìng xī jīng mài wǔ dòng gù shí xi zhī jiān wǔ shí dòng nèi jí kě yǐ hou wǔ zàng zhī qì

现代白话:呼吸定息,经脉五动,故十息之间,五十动内,即能够候五藏之气。

yī cáng wú qì zé mài bì dài yǐ

现代白话:一藏无气,则脉必代了。

shí yī nán mài bù mǎn wǔ shí dòng ér yī zhǐ yī cáng wú qì zhě hé cáng yě

这句话大意是:十一难:脉不满五十动而一止,一藏无气者,何藏也?

xī zhě suí yīn rù hū zhě yīn yáng chū jīn xī bù néng zhì shèn zhì gān ér hái gù zhī yī cáng wú qì zhě shèn qì xiān jǐn yě

这句话大意是:吸者随阴入,呼者因阳出,今吸不能至肾,至肝而还,故知一藏无气者,肾气先尽也。

yóu shèn ér gān yóu gān ér pí yóu pí ér xīn yóu xīn ér fèi kě lèi tuī yǐ

现代白话:由肾而肝,由肝而脾,由脾而心,由心而肺,可类推了。

dài mài yī jiàn sǐ qī zài jìn bù kě zhì yě

这句话大意是:代脉一见,死期在近,不可治也。

dài wéi sǐ mài yǔ pí mài dài zhī dài bù tóng

这句话大意是:代为死脉,与脾脉代之代不同。

pí mài dài zhě pí bù zhǔ shí suí sì shí ér gēng dài yě

这句话大意是:脾脉代者,脾不主时,随四时而更代也。

cǐ wèi bìng mài

这句话大意是:此为病脉。

✦ You read 卷三·脉法解·二十四脉

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.