元史 · 宋濂 · Chapter 124 of 210

列传·卷十一

PinyinModern Translation
Size

tǎ běn

这句话大意是:塔本。

tǎ běn yī wú lú rén

现代白话:塔本,伊我庐人。

rén yǐ qí hǎo yáng rén shàn chēng zhī yuē yáng gōng

这句话大意是:人以其好扬人善,称之曰扬公。

fù sòng wǔ shè tuō tuó tuō tuó zhě qí guó zhǔ suǒ cì hào yóu huá yán guó lǎo yě

这句话大意是:父宋五设托陀,托陀者,其国主所赐号,犹华言国老也。

tǎ běn chū cóng tài zǔ tǎo zhū bù lǚ ě jiān wēi

这句话大意是:塔本初从太祖讨诸部,屡厄艰危。

fù cóng wéi yàn zhēng liáo xī xià píng luán bái xí zhū chéng

这句话大意是:复从围燕,征辽西,下平滦、白霫诸城。

jūn shì yǒu wàng shā rén zhě tǎ běn jiè zhī yuē guó zhī běn mín yě

这句话大意是:军士有妄杀人者,塔本戒之曰:“国之本,民也。

shā rén de dì hé yì yú guó

这句话大意是:杀人得地,何益于国。

qiě shā wú zuì yǐ jiān dí xīn fēi shàng yì

这句话大意是:且杀无罪以坚敌心,非上意。

tài zǔ wén ér xǐ zhī cì jīn hǔ fú bǐ zhèn fǔ bái xí zhū jùn hào xíng shěng dōu yuán shuài guǎn nèi de chéng zhì chú xiàn lì sǐ qiú de zhuān jué

这句话大意是:”太祖闻而喜之,赐金虎符,俾镇抚白霫诸郡,号行省都元帅,管内得承制除县吏,死囚得专决。

jiǔ zhī xǐ zhì xīng píng

这句话大意是:久之,徙治兴平。

xīng píng bīng huǒ shāng cán mín cǎn wú shēng yì

这句话大意是:兴平兵火伤残,民惨无生意。

tǎ běn zhào fù lǎo wèn suǒ kǔ wèi chú zhī báo fù liǎn yì yǒu shí

这句话大意是:塔本召父老问所苦,为除之,薄赋敛,役有时。

mín dà yuè nǎi xiāng yǔ gào jiào wú wéi yuē shù guī zhě sì jí

这句话大意是:民大悦,乃相与告教,无违约束,归者四集。

tǎ běn shǐ zhì hù zhǐ qī bǎi bù yī èr nián nǎi zhì wàn hù

这句话大意是:塔本始至,户止七百,不一二年,乃至万户。

chū jǐ mǎ yǐ kuān yì rén

这句话大意是:出己马以宽驿人;。

dài lián lì yín qí zǐ qián bù néng cháng zhě fén qí quàn

这句话大意是:贷廉吏银,其子钱不能偿者,焚其券。

nóng bù kè gēng yì yǔ zhī niú bǐ suì gào rěn mín yòng yǐ ráo

这句话大意是:农不克耕,亦与之牛,比岁告稔,民用以饶。

gēng yín zhào yì zhōng shān píng dìng píng yuán lì xíng shěng

这句话大意是:庚寅,诏益中山、平定、平原隶行省。

jiǎ wǔ dào lǐ xiān yuè xiǎo gē děng zuò luàn tǎ běn zhǐ zhū shǒu è yòu qí guà wù

这句话大意是:甲午,盗李仙、越小哥等作乱,塔本止诛首恶,宥其诖误。

guǐ mǎo lì chūn rì yàn qún liáo guī ér jí zuò suì zú

这句话大意是:癸卯立春日,宴群僚,归而疾作,遂卒。

shì xī xīng yǔn yǐn yǐn yǒu shēng

这句话大意是:是夕星陨,隐隐有声。

yí mìng zàng yǐ zhǐ yī wǎ guān

这句话大意是:遗命葬以纸衣瓦棺。

zèng tuī chéng dìng yuǎn zuǒ yùn gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng yíng guó gōng shì zhōng wǔ

这句话大意是:赠推诚定远佐运功臣、太师、开府仪同三司、上柱国,追封营国公,谥忠武。

zi ā lǐ qǐ shī tiě mù r

这句话大意是:子阿里乞失铁木儿。

ā lǐ qǐ shī tiě mù r sì fù zhí wèi xīng píng děng chù xíng shěng dōu yuán shuài

这句话大意是:阿里乞失铁木儿,嗣父职,为兴平等处行省都元帅。

qí wèi zhì yī zūn xiān zhèng xīng xué yǎng shì qīng xíng báo yáo suī tóng liáo bù gǎn sī yì yī mín

这句话大意是:其为治一遵先政,兴学养士,轻刑薄徭,虽同僚不敢私役一民。

cóng dà jūn fá gāo lí yǒu gōng

这句话大意是:从大军伐高丽有功。

suì bǐng chén zú

这句话大意是:岁丙辰卒。

zèng xuān zhōng fǔ yì gōng chén róng lù dà fū píng zhāng zhèng shì zhù guó zhuī fēng yíng guó gōng shì wǔ xiāng

这句话大意是:赠宣忠辅义功臣、荣禄大夫、平章政事、柱国,追封营国公,谥武襄。

zi ā tái

这句话大意是:子阿台。

ā tái dāng xí fù zhí shì ba xíng shěng wèi píng luán lù zǒng guǎn fǔ dīng sì xiàn zōng mìng ā tái wèi píng luán lù dá lǔ huā chì

这句话大意是:阿台,当袭父职,适罢行省为平滦路总管府,丁巳,宪宗命阿台为平滦路达鲁花赤。

shǐ zhì qǐng juān yín yán jiǔ děng shuì kè bā zhī yī xì mín bù zhēng

这句话大意是:始至,请蠲银、盐、酒等税课八之一,细民不征。

shì zǔ jí wèi lái cháo cì jīn hǔ fú

这句话大意是:世祖即位,来朝,赐金虎符。

zhū hóu wáng dào chū píng luán gōng jǐ fèi yín qī qiān wǔ bǎi liǎng hù bù bù jí cháng ā tái zì chén shàng qián jǐn qǔ cháng yǐ guī

这句话大意是:诸侯王道出平滦,供给费银七千五百两,户部不即偿,阿台自陈上前,尽取偿以归。

zhì jiǎ yǐ jí jí mín dīng lì mín shén biàn zhī

这句话大意是:置甲乙籍,籍民丁力,民甚便之。

zhì yuán shí nián jìn jiē huái yuǎn dà jiàng jūn

这句话大意是:至元十年,进阶怀远大将军。

suì jī fā sù zhèn mín

这句话大意是:岁饥,发粟赈民。

huò chí bù kě ā tái yuē cháo tíng bù yǔn yuàn yǐ jiā sù cháng guān

这句话大意是:或持不可,阿台曰:“朝廷不允,愿以家粟偿官。

yú shì quán huó shén zhòng

这句话大意是:”于是全活甚众。

liáo shǔ shǐ zhì ā tái bì yí zhī yán mǐ yáng chù shí qì yuē fēi yǒu tā yě yù qí bù bō mín ěr

这句话大意是:僚属始至,阿台必遗之盐、米、羊畜、什器,曰:“非有他也,欲其不剥民耳。

yīn zú qióng zhě yuè yǒu cháng gěi

这句话大意是:”姻族穷者,月有常给;。

mín yǒu sàng bù néng zàng zhě yǔ zhī guān guǒ bù bó zī liáng

这句话大意是:民有丧不能葬者,与之棺椁、布帛、资粮。

luán wèi gū zhú gù guó nǎi miào sì bó yí shū qí yǐ lì fēng sú

这句话大意是:滦为孤竹故国,乃庙祀伯夷、叔齐,以励风俗。

èr shí yī nián jìn zhāo wǔ dà jiàng jūn

这句话大意是:二十一年,进昭武大将军。

èr shí sì nián nǎi yán pàn xiàn mǎ wǔ bǎi pǐ zuǒ jūn shì zǔ dà xǐ

这句话大意是:二十四年,乃颜叛,献马五百匹佐军,世祖大喜。

yǐ ér de nǎi yán yín wèng jí yǐ cì zhī

这句话大意是:已而得乃颜银瓮,亟以赐之。

èr shí wǔ nián rù cháo yǐ jí zú

这句话大意是:二十五年入朝,以疾卒。

cì xuān lì gōng chén zī dé dài fū zhōng shū yòu chéng shàng hù jūn zhuī fēng yǒng píng jùn gōng shì zhōng liàng

这句话大意是:赐宣力功臣、资德大夫、中书右丞、上护军,追封永平郡公,谥忠亮。

zi dié lǐ wēi shī

这句话大意是:子迭里威失。

dié lǐ wēi shī shǎo hǎo dú shū chéng zōng shí rù sù wèi shòu hé xī lián fǎng sī qiān shì bài jiān chá yù shǐ qiān huái xi lián fǎng fù shǐ zhào wèi zhōng shū zuǒ sī yuán wài láng gǎi shū mì yuàn cān yì shēng pàn guān

这句话大意是:迭里威失,少好读书,成宗时入宿卫,授河西廉访司佥事,拜监察御史,迁淮西廉访副使,召为中书左司员外郎,改枢密院参议,升判官。

yán yòu sì nián shòu hàn lín shì jiǎng xué shì chū wèi hé jiān lù zǒng guǎn

这句话大意是:延祐四年,授翰林侍讲学士,出为河间路总管。

shǔ suì jī chū fèng jīn jí guān kù suǒ jī zhèn zhī huó shù shí wàn rén

这句话大意是:属岁饥,出俸金及官库所积赈之,活数十万人。

hé jiān dāng shuǐ lù yào chōng sì fāng gòng yì jiē qǔ gěi yān dié lǐ wēi shī lì fǎ diào qiǎn mín biàn zhī

现代白话:河间当水陆要冲,四方供亿皆取给呢,迭里威失立法调遣,民便之。

fù jiàn yán zēng zhì biàn xí gōng mǎ wèi yī rén yì luó bīng zhī shù yú shì dào zéi bǐng xī

这句话大意是:复建言增置便习弓马尉一人,益逻兵之数,于是盗贼屏息。

líng zhōu qún xiōng wèi guān mín hài xī shōu xì sǐ yù zhōng

这句话大意是:陵州群凶为官民害,悉收系死狱中。

hòu shēng liáo yáng xíng shěng cān zhī zhèng shì

这句话大意是:后升辽阳行省参知政事。

zi suǒ yǎo r hā de mí shī

这句话大意是:子锁咬儿哈的迷失。

suǒ yǎo r hā de mí shī nián shí èr sù wèi yīng zōng qián dǐ zhǎng fú yù zhū wù

这句话大意是:锁咬儿哈的迷失,年十二,宿卫英宗潜邸,掌服御诸物。

yīng zōng jí wèi bài jiān chá yù shǐ

这句话大意是:英宗即位,拜监察御史。

zhì zhì yuán nián chūn zhào qǐ dà shā yú jīng xi shòu ān shān suǒ yǎo r hā de mí shī yǔ yù shǐ guān yīn bǎo chéng guī li qiān hēng shàng zhāng jí jiàn yǐ wéi dōng zuò fāng shǐ ér xìng dà yì yǐ hào cái bìng mín fēi suǒ yǐ qí fú yě

这句话大意是:至治元年春,诏起大刹于京西寿安山,锁咬儿哈的迷失与御史观音保、成珪、李谦亨上章极谏,以为东作方始,而兴大役,以耗财病民,非所以祈福也。

qiě suì zài xīn yǒu bù yí xīng zhù

这句话大意是:且岁在辛酉,不宜兴筑。

chū sī tú liú kuí wàng xiàn zhè yòu mín tián mào chū nèi tǎng chāo liù bǎi wàn guàn chéng xiàng tiè mù dié r fēn qǔ qí bàn jiān chá yù shǐ fā qí jiān yóu shì jí jì tái jiàn

这句话大意是:初,司徒刘夔妄献浙右民田,冒出内帑钞六百万贯,丞相帖木迭儿分取其半,监察御史发其奸,由是疾忌台谏。

zhì shì tiè mù dié r zhī zǐ suǒ nán wéi zhì shū shì yù shǐ mì zòu yuē bǐ sù wèi jiù chén wén shì yǒu bù biàn fú jí rù bái jīn shàn shàng yǐ yáng jǐ zhī zhí dà bù jìng

这句话大意是:至是,帖木迭儿之子琐南为治书侍御史,密奏曰:“彼宿卫旧臣,闻事有不便,弗即入白,今讪上以扬己之直,大不敬。

dì nǎi shā suǒ yǎo r hā de mí shī yǔ guān yīn bǎo zhàng guī qiān hēng qíng zhī cuàn zhū xiá yì

这句话大意是:”帝乃杀锁咬儿哈的迷失与观音保,杖珪、谦亨,黥之,窜诸遐裔。

tài dìng chū zèng suǒ yǎo r hā de mí shī zī dé dài fū yù shǐ zhōng chéng shàng hù jūn zhuī fēng yǒng píng jùn gōng shì zhēn mǐn

这句话大意是:泰定初,赠锁咬儿哈的迷失资德大夫、御史中丞、上护军,追封永平郡公,谥贞愍。

cì qí qī zǐ chāo wǔ bǎi guàn liáng tián qiān mǔ réng zhào shù bēi shén dào

这句话大意是:赐其妻子钞五百贯、良田千亩,仍诏树碑神道。

hā là yì hā chì běi lǔ

这句话大意是:哈剌亦哈赤北鲁。

hā là yì hā chì běi lǔ wèi wù rén yě

这句话大意是:哈剌亦哈赤北鲁,畏兀人也。

xìng cōng mǐn xí shì

这句话大意是:性聪敏,习事。

guó wáng yuè xian tiē mù ér yì dū hù wén qí míng zì suō lǐ mí guó zhēng wèi duàn shì guān

这句话大意是:国王月仙帖木儿亦都护闻其名,自唆里迷国征为断事官。

yuè xian tiē mù ér zú zi bā r chū ā r tè yì dū hù nián yòu xī liáo zhǔ jū r kè hán qiǎn shǐ jù qí guó qiě zhào hā là yì hā chì běi lǔ zhì zé yǐ wéi zhū zǐ shī

这句话大意是:月仙帖木儿卒,子八儿出阿儿忒亦都护年幼,西辽主鞠儿可汗遣使据其国,且召哈剌亦哈赤北鲁,至则以为诸子师。

bā r chū ā r tè wén tài zǔ míng shèng nǎi shā xī liáo shǐ gèng qiǎn ā lián tiē mù ér dū du děng sì rén shǐ xī liáo

这句话大意是:八儿出阿儿忒闻太祖明圣,乃杀西辽使,更遣阿怜帖木儿都督等四人使西辽。

ā lián tiē mù ér dū du zhě hā là yì hā chì běi lǔ xù yě

这句话大意是:阿怜帖木儿都督者,哈剌亦哈赤北鲁婿也。

jù yǔ yǐ qí gù yú shì yǔ qí zǐ yuè duo shī yě nè chí guī tài zǔ yī jiàn dà yuè jí lìng zhū huáng zǐ shòu xué yān

现代白话:具语以其故,于是与其子月朵失野讷驰归太祖,一见大悦,即令诸皇子受学呢。

réng lìng yuè duo shī yě nè yǐ zhì zǐ rù sù wèi

这句话大意是:仍令月朵失野讷以质子入宿卫。

cóng dì xī zhēng

这句话大意是:从帝西征。

zhì bié shī bā lǐ dōng dú shān shì chéng kōng wú rén dì wèn cǐ hé chéng yě

这句话大意是:至别失八里东独山,是城空无人,帝问:“此何城也?

duì yuē dú shān chéng

这句话大意是:”对曰:“独山城。

wǎng suì dà jī mín jiē liú yí zhī tā suǒ

这句话大意是:往岁大饥,民皆流移之它所。

rán cǐ dì dāng běi lái yào chōng yi gēng zhòng yǐ wéi bèi

这句话大意是:然此地当北来要冲,宜耕种以为备。

chén xī zài suō lǐ mí guó shí yǒu hù liù shí yuàn yí jū cǐ

这句话大意是:臣昔在唆里迷国时,有户六十,愿移居此。

dì yuē shàn

这句话大意是:”帝曰:“善。

qiǎn yuè duǒ shī yě nè pèi jīn fú wǎng qǔ zhī fù zǐ jiē liú jū yān

现代白话:”遣月朵失野讷佩金符往取之,父子皆留居呢。

hòu liù nián tài zǔ xī zhēng hái jiàn tián yě kěn pì mín wù fán shù dà yuè

这句话大意是:后六年,太祖西征还,见田野垦辟,民物繁庶,大悦。

wèn hā là yì hā chì běi lǔ zé yǐ sǐ yǐ

现代白话:问哈剌亦哈赤北鲁,则已死了。

nǎi cì yuè duǒ shī yě nè dū du yìn zhāng jiān dú shān chéng dá lǔ huā chì

这句话大意是:乃赐月朵失野讷都督印章,兼独山城达鲁花赤。

yuè duǒ shī yě nè zú zi qǐ chì sòng hū ér zài tài zōng shí xí jué cì hào dá là hǎn

这句话大意是:月朵失野讷卒,子乞赤宋忽儿,在太宗时袭爵,赐号答剌罕。

zi sì rén yuē tǎ tǎ er yuē hū zhàn yuē huǒ ér sī mán yuē yuè r sī mán

这句话大意是:子四人:曰塔塔儿,曰忽栈,曰火儿思蛮,曰月儿思蛮。

shì zǔ mìng huǒ ér sī mán cóng xuě xuě de jīn zhèn yún nán

这句话大意是:世祖命火儿思蛮从雪雪的斤镇云南。

yuè r sī mán shì xiàn zōng xí fù jué jiān lǐng sēng rén

这句话大意是:月儿思蛮事宪宗,袭父爵,兼领僧人。

hòu yīn jūn shuài zhá hū ér tái jù bié shī bā lǐ jìn shì xǐ jū píng liáng

这句话大意是:后因军帅札忽儿台据别失八里,尽室徙居平凉。

yǔ qí zi ā dì mí shī tiē mù ér rù jìn shì zǔ zhào rù sù wèi wèi bì dū chì mìng cóng ān xī wáng máng gē là chū zhèn liù pán

这句话大意是:与其子阿的迷失帖木儿入觐,世祖诏入宿卫为必阇赤,命从安西王忙哥剌出镇六盘。

ān xī wáng hōng qí zi ā nán dá sì

这句话大意是:安西王薨,其子阿难答嗣。

chéng zōng jí wèi qiǎn shǐ rù cháo yīn zòu ā dì mí shī tiē mù ér fù zǐ běn xiān dì jiù chén lái shì xiān wáng fú qín èr shí yú nián yǐ

现代白话:成宗即位,遣使入朝,因奏:“阿的迷失帖木儿父子,本先帝旧臣,来事先王,服勤二十余年了。

ruò zhōng lǎo wáng fǔ fēi suǒ yǐ jǐn qí cái yě yuàn yǐ guī bì xià yòng zhī

这句话大意是:若终老王府,非所以尽其才也,愿以归陛下用之。

chéng zōng kě qí zòu shòu ā dì mí shī tiē mù ér rǔ zhōu dá lǔ huā chì jī guān mì shū tài jiàn

现代白话:”成宗可其奏,授阿的迷失帖木儿你州达鲁花赤,积官秘书太监。

这句话大意是:卒。

zi ā lín tiē mù ér

这句话大意是:子阿邻帖木儿。

ā lín tiē mù ér shàn guó shū duō wén shi lì shì lèi cháo yóu hàn lín dài zhì lèi qiān róng lù dà fū hàn lín xué shì chéng zhǐ

这句话大意是:阿邻帖木儿,善国书,多闻识,历事累朝,由翰林待制累迁荣禄大夫、翰林学士承旨。

yīng zōng shí yǐ jiù xué rì shì zuǒ yòu chén shuō zǔ zōng yǐ lái jí gǔ xiān zhé wáng jiā yán shàn xíng

这句话大意是:英宗时,以旧学日侍左右,陈说祖宗以来及古先哲王嘉言善行。

fān yì zhū jīng jì lù gù shí zǒng zhì zhū wáng fù mǎ fān guó cháo huì zhī shì

这句话大意是:翻译诸经,纪录故实,总治诸王、驸马、番国朝会之事。

tiān lì chū běi yíng míng zōng rù zhèng dà tǒng yī jiàn huan shén gù zuǒ yòu yuē cǐ zhèn shī yě

这句话大意是:天历初,北迎明宗入正大统,一见欢甚,顾左右曰:“此朕师也。

tiān lì sān nián jìn guāng lù dài fu zhī jīng yán shì

这句话大意是:”天历三年,进光禄大夫、知经筵事。

zǐ yuē shā là bān yuē tū hū lǔ yuē liù shí yuē zán nà lù

现代白话:孔子说沙剌班,曰秃忽鲁,曰六十,曰咱纳禄。

shā là bān lèi bài zhōng shū píng zhāng zhèng shì dà sī tú xuān zhèng yuàn shǐ

这句话大意是:沙剌班,累拜中书平章政事、大司徒、宣政院使。

tǎ tǎ tǒng ā

这句话大意是:塔塔统阿。

tǎ tǎ tǒng ā wèi wù rén yě

这句话大意是:塔塔统阿,畏兀人也。

xìng cōng huì shàn yán lùn shēn tōng běn guó wén zì

这句话大意是:性聪慧,善言论,深通本国文字。

nǎi mán dà yáng kè hán zūn zhī wèi fu zhǎng qí jīn yìn jí qián gǔ

这句话大意是:乃蛮大敭可汗尊之为傅,掌其金印及钱谷。

tài zǔ xī zhēng nǎi mán guó wáng tǎ tǎ tǒng ā huái yìn táo qù é jiù qín

这句话大意是:太祖西征,乃蛮国亡,塔塔统阿怀印逃去,俄就擒。

dì jí zhī yuē dà yáng rén mín jiāng tǔ xī guī yú wǒ yǐ rǔ fù yìn hé zhī

现代白话:帝诘之曰:“大敭人民疆土,悉归于我了,你负印何之?

duì yuē chén zhí yě jiāng yǐ sǐ shǒu yù qiú gù zhǔ shòu zhī ěr

这句话大意是:”对曰:“臣职也,将以死守,欲求故主授之耳。

ān gǎn yǒu tā

这句话大意是:安敢有他!

dì yuē zhōng xiào rén yě

这句话大意是:”帝曰:“忠孝人也!

wèn shì yìn hé yòng duì yuē chū nà qián gǔ wěi rèn rén cái yī qiè shì jiē yòng zhī yǐ wéi xìn yàn ěr

这句话大意是:”问是印何用,对曰:“出纳钱谷,委任人材,一切事皆用之,以为信验耳。

dì shàn zhī mìng jū zuǒ yòu

这句话大意是:”帝善之,命居左右。

shì hòu fán yǒu zhì zhǐ shǐ yòng yìn zhāng réng mìng zhǎng zhī

这句话大意是:是后凡有制旨,始用印章,仍命掌之。

dì yuē rǔ shēn zhì běn guó wén zì hu

现代白话:帝曰:“你深知本国文字吗?

tǎ tǎ tǒng ā xī yǐ suǒ yùn duì chēng zhǐ suì mìng jiào tài zǐ zhū wáng yǐ wèi wù zì shū guó yán

这句话大意是:”塔塔统阿悉以所蕴对,称旨,遂命教太子诸王以畏兀字书国言。

tài zōng jí wèi mìng sī nèi fǔ yù xǐ jīn bó

这句话大意是:太宗即位,命司内府玉玺金帛。

mìng qí qī wú hé lì shì wèi huáng zǐ hā là chá r rǔ mǔ shí jiā cì yǔ

现代白话:命其妻我和利氏为皇子哈剌察儿乳母,时加赐予。

tǎ tǎ tǒng ā zhào zhū zǐ yù zhī yuē shàng yǐ rǔ mǔ jū yù tài zǐ cì yǔ shén hòu rǔ děng qǐ yi yǒu zhī dāng xiān gōng tài zǐ yòng yǒu yú zé kě fēn shòu

现代白话:塔塔统阿召诸子谕之曰:“上以你母鞠育太子,赐予甚厚,你等岂宜有之,当先供太子用,有余则可分受。

dì wén zhī gù shì chén yuē tǎ tǎ tǒng ā yǐ zhèn suǒ cì xiān gōng tài zǐ qí lián jiè kě zhī yǐ

现代白话:帝闻之,顾侍臣曰:“塔塔统阿以朕所赐先供太子,其廉介可知了。

yóu shì shù jiā lǐ yù

这句话大意是:”由是数加礼遇。

yǐ jí zú

这句话大意是:以疾卒。

zhì dà sān nián zèng zhōng fèng dài fū zhuī fēng yàn mén jùn gōng

这句话大意是:至大三年,赠中奉大夫,追封雁门郡公。

zi sì rén zhǎng yù hù mí shī cì lì hún mí shī cì sù luō hǎi cì dǔ mián

这句话大意是:子四人:长玉笏迷失,次力浑迷失,次速罗海,次笃绵。

yù hù mí shī shǎo yǒu yǒng lüè hún dōu hǎi pàn yú sān pán shí yù hù mí shī shǒu hù huáng sūn tuì tuì yíng lěi lǜ qí zhòng yǔ hún dōu hǎi zhàn bài zhī

这句话大意是:玉笏迷失,少有勇略,浑都海叛于三盘,时玉笏迷失守护皇孙脱脱营垒,率其众与浑都海战,败之。

zhuī zhì zhǐ bì lēi shì yù ā lán dá r yǔ zhī hé bīng fù zhàn yù hù mí shī sǐ zhī

这句话大意是:追至只必勒,适遇阿蓝答儿与之合兵,复战,玉笏迷失死之。

lì hún mí shī yǒu lǚ lì cháng liè yú yě yǔ zhòng xiāng shī yù dào sān rén yù duó qí yī lì hún mí shī bó zhī jǐn pū suì fù yǐ huán

这句话大意是:力浑迷失,有膂力,尝猎于野,与众相失,遇盗三人,欲夺其衣,力浑迷失搏之,尽仆,遂缚以还。

dì zhào jiàn xuǎn lì shì yǔ zhī jiǎo wú yǔ dí zhě

这句话大意是:帝召见,选力士与之角,无与敌者。

dì zhuàng zhī cì jīn lìng xíng sù wèi

这句话大意是:帝壮之,赐金,令行宿卫。

sù luō hǎi xí fù zhí réng mìng sī nèi fǔ yù xǐ jīn bó

这句话大意是:速罗海,袭父职,仍命司内府玉玺金帛。

dǔ mián jiù shì huáng zǐ hā là chá r shì zǔ jí wèi cóng qí mǔ rù jiàn yù guān zhī yǐ wú gōng cí mìng tǒng sù wèi

这句话大意是:笃绵,旧事皇子哈剌察儿,世祖即位,从其母入见,欲官之,以无功辞,命统宿卫。

fèng shǐ liáo dōng

这句话大意是:奉使辽东。

zú fēng yàn mén jùn gōng

这句话大意是:卒,封雁门郡公。

zi ā bì shí hā shǎn xī xíng shěng píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:子阿必实哈,陕西行省平章政事。

yuè lín tiè mù ěr

现代白话:岳璘帖穆你。

yuè lín tiè mù ěr huí hú rén wèi wù guó xiāng tūn yù gǔ zhī yì yě

现代白话:岳璘帖穆你,回鹘人,畏兀国相暾欲谷之裔也。

qí xiōng pǐ lǐ qié pǔ huá nián shí liù xí guó xiāng dá là hǎn

这句话大意是:其兄仳理伽普华,年十六,袭国相、答剌罕。

shí xi qì dān fāng qiáng wēi zhì wèi wù mìng tài shī sēng shǎo jiān lái lín qí guó jiāo zì yòng quán shē yín zì fèng

这句话大意是:时西契丹方强,威制畏兀,命太师僧少监来临其国,骄恣用权,奢淫自奉。

wèi wù wáng huàn zhī móu yú pǐ lǐ qié pǔ huá yuē jì jiāng ān chū

这句话大意是:畏兀王患之,谋于仳理伽普华曰:“计将安出?

duì yuē néng shā shǎo jiān qiè wú zhòng guī dà méng gǔ guó bǐ qiě zhèn hài yǐ

现代白话:”对曰:“能杀少监,挈我众归大蒙古国,彼且震骇了。

suì lǜ zhòng wéi shǎo jiān zhǎn zhī

这句话大意是:”遂率众围少监,斩之。

yǐ gōng jiā hào pǐ lǐ jié hū dǐ jìn shòu míng bié jí qī hào hè sī dié lín

这句话大意是:以功加号仳理杰忽底,进授明别吉,妻号赫思迭林。

zuǒ yòu yǒu jí qí gōng zhě zèn yú qí wáng yuē shǎo jiān ěr zhū xiān wáng bǎo yě pǐ lǐ qié pǔ huá nì zhī hé jí suǒ wù shī

这句话大意是:左右有疾其功者,谮于其王曰:“少监珥珠,先王宝也,仳理伽普华匿之,盍急索勿失。

qí wáng nù suǒ bǎo shén jí

这句话大意是:”其王怒,索宝甚急。

pǐ lǐ qié pǔ huá dù wú yǐ zì míng nǎi wáng fù tài zǔ cì yǐ jīn hǔ fú shī niǔ yín yìn jīn chī yǐ yī yī jīn zhí sūn xiào wèi sì rén réng shí èr shí sān jùn

这句话大意是:仳理伽普华度无以自明,乃亡附太祖,赐以金虎符、狮纽银印、金螭椅一、衣金直孙校尉四人,仍食二十三郡。

jì yòu cì yín wǔ wàn liǎng

这句话大意是:继又赐银五万两。

yǐ dì yuè lín tiè mù ěr wèi zhì

现代白话:以弟岳璘帖穆你为质。

pǐ lǐ qié pǔ huá yǐ jí zú

这句话大意是:仳理伽普华以疾卒。

yuè lín tiè mù ěr cóng tài zǔ zhēng tǎo duō zhàn gōng

现代白话:岳璘帖穆你从太祖征讨,多战功。

huáng dì wò zhēn qiú shī fu dì mìng yuè lín tiè mù ěr wǎng xùn dǎo zhū wáng zi yǐ xiào dì dūn mù rén hòu bù shā wèi xiān dì wén ér jiā zhī

现代白话:皇弟斡真求师傅,帝命岳璘帖穆你往,训导诸王子以孝弟敦睦、仁厚不杀为先,帝闻而嘉之。

cóng píng hé nán xǐ zàn xiàn mín wàn yú hù rù lè ān

这句话大意是:从平河南,徙赞县民万余户入乐安。

é shòu hé nán děng chù jūn mín dōu dá lǔ huā chì pèi jīn hǔ fú bìng cì gōng nǚ sì rén

这句话大意是:俄授河南等处军民都达鲁花赤,佩金虎符,并赐宫女四人。

suǒ de shàng fāng shǎng lài xī niǎn guī gù jùn yǐ sàn qīn jiù

这句话大意是:所得上方赏赉,悉辇归故郡,以散亲旧。

qiě shèng chén hàn guān yí wèi yǐ jī lì zhī guó rén xiàn mù

这句话大意是:且盛陈汉官仪卫以激厉之,国人羡慕。

dào chū hé xī suǒ guò zhēn mǎng huò shí fá shuǐ wèi zhī záo jǐng zhì hòu jū mín shǐ kè xiāng qìng chēng biàn

这句话大意是:道出河西,所过榛莽,或时乏水,为之凿井置堠,居民使客相庆称便。

tài zǔ jí wèi yǐ zhōng yuán duō dào xuǎn chōng dà duàn shì guān

这句话大意是:太祖即位,以中原多盗,选充大断事官。

cóng wò zhēn chū zhèn shùn tiān děng lù bù dé huà kuān zhēng yáo dào dùn jiān gé zhōu jùn qīng níng

这句话大意是:从斡真出镇顺天等路,布德化,宽征徭,盗遁奸革,州郡清宁。

xún fù jiān hé nán děng chù jūn mín

这句话大意是:寻复监河南等处军民。

nián liù shí qī zú yú bǎo dìng

这句话大意是:年六十七,卒于保定。

hòu zèng xuān lì bǎo dé gōng chén shān dōng xuān wèi shǐ shì zhuāng jiǎn

这句话大意是:后赠宣力保德功臣、山东宣慰使,谥庄简。

zi hé là pǔ huá jiàn zhōng yì chuán

这句话大意是:子合剌普华,见《忠义传》。

li zhēn

这句话大意是:李桢。

li zhēn zì gàn chén

这句话大意是:李桢,字干臣。

qí xiān xī xià guó zú zi yě

这句话大意是:其先,西夏国族子也。

jīn mò zhēn yǐ jīng tóng zhòng xuǎn

这句话大意是:金末,桢以经童中选。

jì zhǎng rù wèi zhì zǐ yǐ wén xué de jìn shì tài zōng jiā zhī cì míng yù chū gàn bì dū chì

这句话大意是:既长,入为质子,以文学得近侍,太宗嘉之,赐名玉出干必阇赤。

cóng huáng zǐ kuò chū fá jīn dì mìng zhī yuē fán jūn zhōng shì xū fǎng zhēn yǐ xíng

这句话大意是:从皇子阔出伐金,帝命之曰:“凡军中事,须访桢以行。

jí xià hé nán zhū jùn kuò chū qiǎn zhēn xié jí dēng gē wǎng táng shān èr zhōu shù mín shí bīng yú suì xiōng liú sàn shí bā jiǔ

这句话大意是:”及下河南诸郡,阔出遣桢偕吉登哥往唐、邓二州数民实,兵余岁凶,流散十八九。

zhēn zhì zhèn xù jī hán guī zhě rú shì

这句话大意是:桢至,赈恤饥寒,归者如市。

shí nián cóng dà jiàng chá hǎn xià huái diàn

这句话大意是:十年,从大将察罕下淮甸。

zhēn yǐ gōng pèi jīn fú shòu jūn qián xíng zhōng shū shěng zuǒ yòu sī láng zhōng

这句话大意是:桢以功佩金符,授军前行中书省左右司郎中。

zhēn zòu xún fǎng tiān xià rú shì lìng suǒ zài yōu shàn zhī

这句话大意是:桢奏寻访天下儒士,令所在优赡之。

shí sān nián shī wéi shòu chūn tiān yù bù zhǐ zhēn yán yú chá hǎn yuē dùn shī chéng xià shǔ yǔ yì zuò jiāng yǒu bù lì

这句话大意是:十三年,师围寿春,天雨不止,桢言于察罕曰:“顿师城下,暑雨疫作,将有不利。

qiě chéng jiǔ jù mìng pò bì tú zhī zé shēng líng hé gū

这句话大意是:且城久拒命,破必屠之,则生灵何辜。

qǐng tuì shě shù lǐ shēn wǎng zhāo zhī

这句话大意是:请退舍数里,身往招之。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

zhēn suì dān qí rù dí lěi xiǎo yǐ lì hài míng rì yǔ qí jiāng èr rén lǜ zhòng lái jiàng

这句话大意是:桢遂单骑入敌垒,晓以利害,明日,与其将二人率众来降。

yǐ gōng cì yín wǔ qiān liǎng

这句话大意是:以功赐银五千两。

zhēn biǎo yán xiāng yáng nǎi wú shǔ zhī yào chōng sòng zhī hóu jīn de zhī zé kě wèi tā rì qǔ sòng zhī jī běn

这句话大意是:桢表言:“襄阳乃吴、蜀之要冲,宋之喉襟,得之则可为他日取宋之基本。

dìng zōng jiā qí yán

这句话大意是:”定宗嘉其言。

gēng xū cì hǔ fú shòu xiāng yáng jūn mǎ wàn hù

这句话大意是:庚戌,赐虎符,授襄阳军马万户。

bǐng chén xiàn zōng mìng zhēn lǜ shī xún shào xiāng fán

这句话大意是:丙辰,宪宗命桢率师巡哨襄樊。

wù wǔ dì qīn zhēng zhào zhēn tóng yì shì

这句话大意是:戊午,帝亲征,召桢同议事。

qiū jiǔ yuè zú yú hé zhōu nián wǔ shí jiǔ

这句话大意是:秋九月,卒于合州,年五十九。

sù gē

这句话大意是:速哥。

sù gē měng gǔ qiè liè shì shì chuán lǐ táng wài zú

这句话大意是:速哥,蒙古怯烈氏,世传李唐外族。

fù huái dōu shì tài zǔ cháng cóng yǐn bān shù ní hé shuǐ

这句话大意是:父怀都,事太祖,尝从饮班术尼河水。

sù gē wéi rén wài ruò zhì zhí ér nèi shí chén yǒng yǒu móu yā wèi tài zōng suǒ zhī

这句话大意是:速哥为人外若质直,而内实沉勇有谋,雅为太宗所知。

mìng shǐ jīn yīn bǐ chān qí xū shí yǔ zhī yuē jí bù hái zǐ sūn wú yōu bù fù guì yě

这句话大意是:命使金,因俾觇其虚实,语之曰:“即不还,子孙无忧不富贵也。

sù gē dùn shǒu yuē chén sǐ zhí ěr

这句话大意是:”速哥顿首曰:“臣死,职耳。

fèng bì xià wēi mìng yǐ xíng kě wú lǜ yě

这句话大意是:奉陛下威命以行,可无虑也。

dì yuè cì suǒ cháng yù mǎ

这句话大意是:”帝悦,赐所常御马。

zhì hé jīn rén bì zhī zhōu zhōng qī rì shǐ dēng nán àn yòu sān xún nǎi dá biàn

这句话大意是:至河,金人闭之舟中,七日始登南岸,又三旬乃达汴。

jí jiàn jīn zhǔ yuē tiān zǐ niàn ěr tǔ dì rì xiá mín lì rì pí gù qiǎn wǒ zhì mìng ěr néng gòng xiū suì bì tōng hǎo bù jué zé zhuǎn huò wéi fú yǐ

现代白话:及见金主,曰:“天子念你土地日狭,民力日疲,故遣我致命,你能共修岁币,通好不绝,则转祸为福了。

yè zhě lìng xià bài sù gē yuē wǒ dà guó shǐ wéi ěr qū hu

现代白话:”谒者令下拜,速哥曰:“我大国使,为你屈乎!

jīn zhǔ zhuàng zhī qǔ jīn zhī yǐn zhī jiǔ yuē guī yǔ rǔ zhǔ bì yù jiā bīng gǎn lǜ jīng ruì yǐ xiāng zhōu xuán suì bì fēi suǒ wén yě

现代白话:”金主壮之,取金卮饮之酒曰:“归语你主,必欲加兵,敢率精锐以相周旋,岁币非所闻也。

sù gē yǐn bì jí huái jīn zhī yǐ chū

这句话大意是:”速哥饮毕,即怀金卮以出。

sù gē suī yáng wéi bù zhì ér mò shí qí dì lǐ è sāi chéng guō rén mín zhī qiáng ruò

这句话大意是:速哥虽佯为不智,而默识其地理厄塞、城郭人民之强弱。

jì fù mìng bèi yǐ xū shí gào qiě yǐ suǒ huái jīn zhī xiàn

这句话大意是:既复命,备以虚实告,且以所怀金卮献。

dì xǐ yuē wǒ de jīn yú rǔ shǒu zhōng yǐ

现代白话:帝喜曰:“我得金于你手中了。

fù yǐ cì zhī

这句话大意是:”复以赐之。

shǐ xià lìng zhēng bīng nán fá

这句话大意是:始下令征兵南伐。

bīng zhì hé běi àn fāng zhōu yù dù jīn jūn chén yú hé nán dì lìng yí wèi dǎo sù gē jū zhōng xíng qīn lǜ piān shī chéng zhèn xi cè mǎ shā hé

这句话大意是:兵至河北岸,方舟欲渡,金军陈于河南,帝令仪卫导速哥居中行,亲率偏师乘阵西策马沙河。

huì ruì zōng jūn yì yóu xiāng shān zhì liǎng jūn jiā gōng zhī

这句话大意是:会睿宗军亦由襄、邓至,两军夹攻之。

jí jīn wáng zhào cì jīn hù jià shì wǔ rén yuē cǐ yǐ jīng rǔ wèi shǐ zhī bù rǔ yě

现代白话:及金亡,诏赐金护驾士五人,曰:“此以旌你为使之不辱也。

xī shǐ guò guō zhōu guō rén dào shā qí liáng mǎ zhì shì jiān yǐ guō mín cì zhī

这句话大意是:”昔使过崞州,崞人盗杀其良马,至是,兼以崞民赐之。

suì yǐ wèi dì cóng róng wèi sù gē yuē wǒ jiàng guān rǔ xī yù zhōng yuán wéi rǔ zé zhī

现代白话:岁乙未,帝从容谓速哥曰:“我将官你,西域、中原,惟你择之。

sù gē zài bài yuē xìng shèn

这句话大意是:”速哥再拜曰:“幸甚!

chén yì zhōng yuán wèi biàn

这句话大意是:臣意中原为便。

dì yuē xī shān zhī jìng bā dá yǐ běi rǔ qí zhǔ zhī

现代白话:”帝曰:“西山之境,八达以北,你其主之。

rǔ yú chéng zhōng gòu dà lóu jū qí shàng shǐ rén jiē yǎng wàng rǔ rǔ fǔ ér yù zhī gù bù wěi hu

现代白话:你于城中构大楼,居其上,使人皆仰望你,你俯而谕之,顾不伟乎!

nǎi yǐ wéi shān xī dà dá lǔ huā chì

这句话大意是:”乃以为山西大达鲁花赤。

shòu mìng fāng chū yǒu huí huí liù rén sòng shì bù shí jiāng dǐ zuì yù zhū tú jí zhǐ jiān zhě yuē gū huǎn qí xíng dāng rù zòu

这句话大意是:受命方出,有回回六人讼事不实,将抵罪,遇诸途,急止监者曰:“姑缓其刑,当入奏。

fù jiàn dì yuē cǐ liù rén zhě míng zhù xī yù tú yǐ xiǎo zuì jǐn zhū zhī kǒng fēi suǒ yǐ huái yuǎn rén yě

这句话大意是:”复见帝曰:“此六人者,名著西域,徒以小罪尽诛之,恐非所以怀远人也。

yuàn yǐ cì chén chén de kùn rǔ zhī shǐ zì huǐ wù qiān shàn wèi tā rì yòng shā zhī wú yì yě

这句话大意是:愿以赐臣,臣得困辱之,使自悔悟迁善,为他日用,杀之无益也。

dì yì jiě zhào liù rén wèi zhī yuē shēng rǔ zhě sù gē yě qí jié lì shì zhī

现代白话:”帝意解,召六人谓之曰:“生你者速哥也,其竭力事之。

zhì yún zhōng jiē shì zhī

这句话大意是:”至云中,皆释之。

hòu yǒu zhì dà guān zhě

这句话大意是:后有至大官者。

qí kuān dà ài rén duō lèi cǐ

这句话大意是:其宽大爱人多类此。

zú nián liù shí èr

这句话大意是:卒年六十二。

zèng tuī zhōng yì yùn tóng dé gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng xuān níng wáng shì zhōng xiāng

这句话大意是:赠推忠翊运同德功臣、太师、开府仪同三司、上柱国,追封宣宁王,谥忠襄。

zi liù rén yuē zhǎng hǎn yuē yù lǚ hū dōu yuē sā hé lǐ dōu yuē hū lán yuē hū dōu r bù huā yuē bù huā

这句话大意是:子六人:曰长罕,曰玉吕忽都,曰撒合里都,曰忽兰,曰忽都儿不花,曰不花。

zhǎng hǎn yù lǚ hū dōu sā hé lǐ dōu jiē cóng wù lǔ chì tài zǐ chū zhēng yǐ zhàn gōng xiǎn

这句话大意是:长罕、玉吕忽都、撒合里都,皆从兀鲁赤太子出征,以战功显。

hū lán zhī mǔ yǐ hòu qi gù de xí zhí

这句话大意是:忽兰之母以后戚故,得袭职。

chú qiáng zhí ruò jūn yì píng xíng hé jùn lài yǐ ān jí

这句话大意是:鉏强植弱,均役平刑,阖郡赖以安辑。

yǐ wèi zhī chāo hù jí yě qián cì guō rén yǐ rù guān jí gèng cì shān xī hù sān bǎi

这句话大意是:乙未之抄户籍也,前赐崞人已入官籍,更赐山西户三百。

xī fāng duō dào jùn xiàn bǔ bù dé zé fǎ dāng jì suǒ shī wù zhí bèi cháng jùn xiàn kǔ zhī

这句话大意是:西方多盗,郡县捕不得,则法当计所失物直倍偿,郡县苦之。

yǒu zhēn jūn pàn zhě lǜ qún dào wǎng lái fù píng qǔ yáng jiān shā rén hún yuán jiè ér duó zhī cái

这句话大意是:有甄军判者,率群盗往来阜平、曲阳间,杀人浑源界而夺之财。

xiàn yǐ shī bǔ dāng cháng hū lán yuē cǐ dà dào yě xiàn qǐ néng zhì zāi

现代白话:县以失捕当偿,忽兰曰:“此大盗也,县岂能制啊!

jí qiǎn qiān rén bǔ zhēn shā zhī jiǎo bǔ qí yú dǎng qí hài nǎi chú

这句话大意是:”即遣千人捕甄杀之,剿捕其余党,其害乃除。

hū lán xìng chún dǔ rán kù hǎo fú cháng shī qiān jīn xiū lóng gōng sì jiàn jīn lún dà huì gòng sēng wàn rén

这句话大意是:忽兰性纯笃,然酷好佛,尝施千金修龙宫寺,建金轮大会,供僧万人。

zú nián sì shí èr

这句话大意是:卒年四十二。

zèng tài bǎo jīn zǐ guāng lù dài fu shàng zhù guó zhuī fēng yún guó gōng shì kāng zhōng

这句话大意是:赠太保、金紫光禄大夫、上柱国,追封云国公,谥康忠。

zi tiān dé yú sāi yǐng wù guò rén shì zǔ wén qí xián lìng xí fù jué yǎng mǔ wán yán shì yǐ xiào wén

这句话大意是:子天德于思,颖悟过人,世祖闻其贤,令袭父爵,养母完颜氏以孝闻。

zì zhōng shān běi lái shì yǒu biān xìn tiān dé yú sāi dū zào bīng jiǎ fǔ xún qí mín wú yǒu níng xī xíng róng jìn cuì

这句话大意是:自中山北来,适有边衅,天德于思督造兵甲,抚循其民,无有宁息,形容尽瘁。

dì wén ér jiā zhī cì xún bào míng yīng shǐ de zòng liè jìn de dāng shí juàn gù zuì hào yōu wò

这句话大意是:帝闻而嘉之,赐驯豹、名鹰,使得纵猎禁地,当时眷顾最号优渥。

zú nián sān shí jiǔ

这句话大意是:卒年三十九。

zèng tài fù yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng yún guó gōng shì xiǎn yì

这句话大意是:赠太傅、仪同三司、上柱国,追封云国公,谥显毅。

zǐ sūn shì duō xiǎn guì yún

这句话大意是:子孙世多显贵云。

máng gē sā r

这句话大意是:忙哥撒儿。

máng gē sā r chá hā zhá là r shì

这句话大意是:忙哥撒儿,察哈札剌儿氏。

zēng zǔ chì lǎo wēn kǎi chì zǔ shuò ā fù nà hǎi bìng shì liè zǔ

这句话大意是:曾祖赤老温恺赤,祖搠阿,父那海,并事烈祖。

jí tài zǔ sì wèi nián shàng yòu suǒ bù duō pàn wáng shuò ā dú bù qù

这句话大意是:及太祖嗣位,年尚幼,所部多叛亡,搠阿独不去。

huáng dì shuò zhǐ hā sā r yīn zhì zhī qù yì xiè bù cóng

这句话大意是:皇弟槊只哈撒儿阴擿之去,亦谢不从。

shuò ā jīng qí shè dì shén ài zhī hào wèi mò ěr jié huá yán shàn shè zhī yóu zhě yě

现代白话:搠阿精骑射,帝甚爱之,号为默你杰,华言善射之尤者也。

dì cháng yǔ zéi yù jiāng zhàn yǒu èr fēi wù zhì dì mìng shuò ā xiè zhī

这句话大意是:帝尝与贼遇,将战,有二飞鹜至,帝命搠阿谢之。

qǐng yuē shè qí xióng hu

这句话大意是:请曰:“射其雄吗?

yì cí zhě hu

这句话大意是:抑雌者吗?

dì yuē xióng zhě

这句话大意是:”帝曰:“雄者。

shuò ā yī fà zhuì qí xióng

这句话大意是:”搠阿一发坠其雄。

zéi wàng jiàn jīng yuē shì shàn shè ruò cǐ fēi niǎo qiě bù néng táo kuàng rén hu

这句话大意是:贼望见,惊曰:“是善射若此,飞鸟且不能逃,况人乎!

bù zhàn ér qù

这句话大意是:”不战而去。

cóng zhēng nǎi mán dí lǜ ruì bīng gǔ ér jìn shuò ā àn bīng yì bù dòng dí zhǐ

这句话大意是:从征乃蛮,敌率锐兵鼓而进,搠阿按兵屹不动,敌止。

é fù gǔ ér jìn shuò ā yì bù dòng dí zú yí wèi bù gǎn qián

这句话大意是:俄复鼓而进,搠阿亦不动,敌卒疑畏不敢前。

tài zǔ zhēng miè lǐ jí bīng kuì shuò ā yǔ qí dì zuǒ yòu lì zhàn yǐ wèi dì

这句话大意是:太祖征蔑里吉,兵溃,搠阿与其弟左右力战以卫帝。

huì wū liáng hǎn zhé lǐ mǎ lái yuán dí nǎi yǐn tuì

这句话大意是:会兀良罕哲里马来援,敌乃引退。

nà hǎi shì tài zǔ bèi lì jiān xiǎn wèi cháng xíng yú yán dì jiā qí zhōng qiě niàn qí shì xūn zhào fēng huái luò yáng bǎi qī shí wǔ hù

这句话大意是:那海事太祖,备历艰险,未尝形于言,帝嘉其忠,且念其世勋,诏封怀、洛阳百七十五户。

máng gē sā ér shì ruì zōng gōng jǐn guò qí fù

这句话大意是:忙哥撒儿事睿宗,恭谨过其父。

cháng cóng gōng fèng xiáng shǒu lì qí gōng

这句话大意是:尝从攻凤翔,首立奇功。

dìng zōng shēng wèi duàn shì guān gāng míng néng jǔ zhí

这句话大意是:定宗升为断事官,刚明能举职。

xiàn zōng zài fān dǐ shēn zhì qí rén

这句话大意是:宪宗在藩邸,深知其人。

cóng zhēng wò luō sī ā sù qīn chá zhū bù cháng shēn xiān zhū jiāng jí yǐ suǒ fú bǎo yù bān zhū jiāng zé tuì rán yī wú suǒ qǔ

这句话大意是:从征斡罗思、阿速、钦察诸部,常身先诸将,及以所俘宝玉颁诸将,则退然一无所取。

xiàn zōng yóu shì yì zhòng zhī shǐ zhì fān dǐ zhī fēn mín

这句话大意是:宪宗由是益重之,使治藩邸之分民。

jiān chū yóu liè zé zhǎng qí jūn shì dòng rú jì lǜ

这句话大意是:间出游猎,则长其军士,动如纪律。

suī tài hòu jí zhū pín yù xiǎo yǒu guò shī zhī wú bù yán yǐ gù dǐ zhōng rén xián jìng dàn zhī

这句话大意是:虽太后及诸嫔御小有过失,知无不言,以故邸中人咸敬惮之。

nǎi yǐ wéi duàn shì guān zhī zhǎng qí wèi zài sān gōng zhī shàng yóu hàn zhī dà jiàng jūn yě

这句话大意是:乃以为断事官之长,其位在三公之上,犹汉之大将军也。

jì bài mìng chū zhàng diàn wài yī tuó zuò xióng xí qí liáo liè zuò zuǒ yòu zhě sì shí rén

这句话大意是:既拜命,出帐殿外,欹橐坐熊席,其僚列坐左右者四十人。

máng gē sā r wèn yuē zhǔ shàng yǐ wǒ zhǎng cǐ guān zhū gōng qí wèi wǒ yán dāng yǐ hé dào shǒu guān

这句话大意是:忙哥撒儿问曰:“主上以我长此官,诸公其为我言,当以何道守官?

zhòng jiē mò rán

这句话大意是:”众皆默然。

yòu wèn zhī yǒu xià rén hé wò jū xià zuò jìn yuē fu zhá lǔ hū chì zhī dào yóu zǎi zhī kuī yáng yě jiě jiān zhě bù shǐ shāng qí jí zài chí píng ér yǐ

这句话大意是:又问之,有夏人和斡居下坐,进曰:“夫札鲁忽赤之道,犹宰之刲羊也,解肩者不使伤其脊,在持平而已。

máng gē sā r wén zhī jí qǐ rù zhàng nèi

这句话大意是:”忙哥撒儿闻之,即起入帐内。

zhòng bù zhī suǒ wéi jiē jiù hé wò shī yán

这句话大意是:众不知所为,皆咎和斡失言。

jì rù nǎi wèi dì yán hé wò zhī yán shàn

这句话大意是:既入,乃为帝言和斡之言善。

dì zhào hé wò mìng zhī bù yuē shì kě yòng zhī cái yě

这句话大意是:帝召和斡,命之步,曰:“是可用之才也。

hé wò yóu shì zhī míng

这句话大意是:”和斡由是知名。

dìng zōng bēng zōng wáng bā dōu hǎn dà huì zōng qīn yì lì xiàn zōng

这句话大意是:定宗崩,宗王八都罕大会宗亲,议立宪宗。

wèi wù bā là yuē shī liè mén huáng sūn yě yi lì

这句话大意是:畏兀八剌曰:“失烈门,皇孙也,宜立。

qiě xiān dì cháng yán qí kě yǐ jūn tiān xià

现代白话:且先帝尝言其能够君天下。

zhū dà chén jiē mò gǎn yán

这句话大意是:”诸大臣皆莫敢言。

máng gē sā r dú yuē rǔ yán chéng shì rán xiān huáng hòu lì dìng zōng shí rǔ hé bù yán yé

现代白话:忙哥撒儿独曰:“你言诚是,然先皇后立定宗时,你何不言耶?

bā dōu hǎn gù yì zūn xiān dì yí yán yě

这句话大意是:八都罕固亦遵先帝遗言也。

yǒu yì yì zhě wú qǐng zhǎn zhī

现代白话:有异议者,我请斩之。

zhòng nǎi bù gǎn yì bā dōu hǎn nǎi fèng xiàn zōng lì zhī

这句话大意是:”众乃不敢异,八都罕乃奉宪宗立之。

xiàn zōng zhī yòu yě tài zōng shén zhòng zhī

这句话大意是:宪宗之幼也,太宗甚重之。

yī rì xíng xìng tiān dà fēng rù zhàng diàn mìng xiàn zōng zuò xī xià fǔ qí shǒu yuē shì kě yǐ jūn tiān xià

现代白话:一日行幸,天大风,入帐殿,命宪宗坐膝下,抚其首曰:“是能够君天下。

tā rì yòng zì àn bào huáng sūn shī liè mén shàng yòu yuē yǐ zì àn bào zé dú jiāng ān suǒ yǎng

这句话大意是:”他日,用牸按豹,皇孙失烈门尚幼,曰:“以牸按豹,则犊将安所养?

tài zōng yǐ wéi yǒu rén xīn yòu yuē shì kě yǐ jūn tiān xià

现代白话:”太宗以为有仁心,又曰:“是能够君天下。

qí hòu tài zōng bēng liù huáng hòu shè zhèng jìng lì dìng zōng

这句话大意是:”其后太宗崩,六皇后摄政,竟立定宗。

gù zhì shì èr rén gè jǔ yǐ wéi yán yún

这句话大意是:故至是,二人各举以为言云。

xiàn zōng jì lì chá hā tái zhī zǐ jí àn chì tái děng móu zuò luàn kū chē yuán cáng bīng qí zhōng yǐ rù yuán zhé bīng jiàn kè xuē jié jiàn zhī shàng biàn

这句话大意是:宪宗既立,察哈台之子及按赤台等谋作乱,刳车辕,藏兵其中以入,辕折兵见,克薛杰见之,上变。

máng gē sā r jí fā bīng yíng zhī

这句话大意是:忙哥撒儿即发兵迎之。

àn chì tái bù yú shì jù jué cāng cù bù néng zhàn suì xī jiù qín

这句话大意是:按赤台不虞事遽觉,仓卒不能战,遂悉就擒。

xiàn zōng qīn jiǎn qí yǒu zuì zhě fù zhī jū zhì

这句话大意是:宪宗亲简其有罪者,付之鞫治。

máng gē sā r xī zhū zhī

这句话大意是:忙哥撒儿悉诛之。

dì yǐ qí fèng fǎ bù ē wěi rèn yì zhuān

这句话大意是:帝以其奉法不阿,委任益专。

yǒu dāng xíng zhě zhé yǐ fǎ xíng zhī nǎi rù zòu dì wú bù bào kě

这句话大意是:有当刑者,辄以法刑之,乃入奏,帝无不报可。

dì huò wò wèi qǐ máng gē sā r rù zòu shì zhì zhàng qián kòu jiàn fáng dì wèn hé yán jí kě qí zòu yǐ suǒ yù dà zhàng xíng shàn cì zhī

这句话大意是:帝或卧未起,忙哥撒儿入奏事,至帐前,扣箭房,帝问何言,即可其奏,以所御大帐行扇赐之。

qí jiàn qīn chǒng rú cǐ

这句话大意是:其见亲宠如此。

guǐ chǒu dōng bìng jiǔ ér zú

这句话大意是:癸丑冬,病酒而卒。

dì yǐ máng gē sā r dāng guó shí duō suǒ zhū lù jí shì xián téng bàng yán nǎi wèi zhào yù qí zi lüè yuē

这句话大意是:帝以忙哥撒儿当国时,多所诛戮,及是,咸腾谤言,乃为诏谕其子,略曰:。

rǔ gāo zǔ chì lǎo wēn kǎi chì jì rǔ zǔ shuò ā shì wǒ chéng jí sī huáng dì jiē zhe láo jì wéi zhèn huáng zǔ shí bāo jiā zhī

现代白话:你高祖赤老温恺赤暨你祖搠阿,事我成吉思皇帝,皆著劳绩,惟朕皇祖实褒嘉之。

rǔ fù máng gē sā r zì qí yòu shí shì wǒ tài zōng zhāo xī zhōng qín wǎng yǒu guò jiù

现代白话:你父忙哥撒儿,自其幼时,事我太宗,朝夕忠勤,罔有过咎。

cóng wǒ huáng kǎo jīng yíng sì fāng

这句话大意是:从我皇考,经营四方。

dài shì huáng bǐ jí zhèn xiōng dì yì wǎng yǒu guò jiù

这句话大意是:迨事皇妣及朕兄弟,亦罔有过咎。

jì zhèn tǎo dìng wò luō sī ā sù wěn r bié lǐ qīn chá zhī yù jì dà chuān zào fāng zhōu fá shān tōng dào gōng chéng yě zhàn gōng duō yú zhū jiāng

这句话大意是:暨朕讨定斡罗思、阿速、稳儿别里钦察之域,济大川,造方舟,伐山通道,攻城野战,功多于诸将。

fú jué bǎo yù dà lài zhū jiāng zé tuì rán wú yù de zhī xīn

这句话大意是:俘厥宝玉,大赉诸将,则退然无欲得之心。

wéi zhèn yán shì yòng xiū wǒ bāng xiàn zhì wǒ sōu tián ji wǒ guó jiā wǎng bù xián yì

这句话大意是:惟朕言是用,修我邦宪,治我搜田,辑我国家,罔不咸乂。

wéi jué zhōng suī qí sī qīn yǔ zhèn pín yù xiǎo yǒu guò jiù yī shì wú yǒu bǐ sī

这句话大意是:惟厥忠,虽其私亲,与朕嫔御,小有过咎,一是无有比私。

gù zhèn huáng bǐ dài zhèn kūn dì wú bù jiā lài

这句话大意是:故朕皇妣,迨朕昆弟,无不嘉赖。

cháo zhī lǎo chén sù wèi qí jiù wú bù yán wèi

这句话大意是:朝之老臣、宿卫耆旧,无不严畏。

lù qí qín láo mìng wèi zhá lǔ hū chì zhì zhèn huáng kǎo shòu mín bù zhāo dà gōng yǐ biàn yù shèn mín yuán zuò zhèn gǔ gōng ěr mù zhòng wú huá yán zhèn tīng yǐ ān

这句话大意是:录其勤劳,命为札鲁忽赤,治朕皇考受民,布昭大公,以辨狱慎民,爰作朕股肱耳目,众无哗言,朕听以安。

zì shí jué hòu chá hā tái ā hā zhī sūn tài zōng zhī yì dìng zōng kuò chū zhī zǐ jí qí mín rén yuè yǒu tā zhì

这句话大意是:自时厥后,察哈台阿哈之孙,太宗之裔定宗、阔出之子,及其民人,越有他志。

lài tiān zhī líng shí zé yǒu kè xuē jié zhě yǐ gào yú zhèn

这句话大意是:赖天之灵,时则有克薛杰者,以告于朕。

rǔ fù sù jiāng dà lǚ yǐ è luàn lüè àn chì tái děng móu shì yòng kuì xī jiù jū zhí

现代白话:你父肃将大旅,以遏乱略,按赤台等谋是用溃,悉就拘执。

zhèn qǔ yǒu zuì zhě shǐ biàn zhì zhī rǔ fù tǐ zhèn zhī gōng qí xíng qí yòu kè bǐ yú fǎ

现代白话:朕取有罪者,使辨治之,你父体朕之公,其刑其宥,克比于法。

yòu shǐ zhì yě sù bù lǐ yù yì kè bǐ yú fǎ

这句话大意是:又使治也速、不里狱,亦克比于法。

wéi ěr tuō huan tuō r chì zì zhèn yòng rǔ fù yòng fǎ bù ē xiōng dì qīn yīn xián lì yú xiàn

现代白话:惟你脱欢、脱儿赤:自朕用你父,用法不阿,兄弟亲姻,咸丽于宪。

jīn zhòng wǎng bù yuàn yuē ěr yì yǒu sǐ yé ruò yǒu xián zhì

现代白话:今众罔不怨,曰“你亦有死耶”,若有慊志。

rén zé suī sǐ zhèn jiāng chǒng zhī rú shēng

这句话大意是:人则虽死,朕将宠之如生。

sì zhèn xun rǔ ěr kè míng shí zhèn yán rú shì ér yǒu fú bù rú shì ér yǒu huò

现代白话:肆朕训你,你克明时朕言,如是而有福,不如是而有祸。

wéi tiān wéi jūn néng huò fú rén

这句话大意是:惟天惟君,能祸福人;。

wéi tiān wéi jūn shì jìng shì wèi

这句话大意是:惟天惟君,是敬是畏。

lì shēn zhèng zhí zhì xíng zhēn jié shì rǔ zhī fú

现代白话:立身正直,制行贞洁,是你之福;。

fǎn shì wù sī yě

这句话大意是:反是勿思也。

néng yòng zhèn yán zé bù zhuì rǔ fù zhī dào rén yì bù néng jiān rǔ yǐ

现代白话:能用朕言,则不坠你父之道,人亦不能间你了;。

bù yòng zhèn yán zé rén jiāng chóu rǔ cì rǔ jiān rǔ

现代白话:不用朕言,则人将仇你、伺你、间你。

yuàn rǔ fù zhě bì yuē rǔ yì yǔ wǒ yí yǐ rǔ zé dài zāi

现代白话:怨你父者,必曰“你亦与我夷了”,你则殆啊。

rǔ yú zhèn yán fú shèn yì zhī rǔ zé yǒu jiù

现代白话:你于朕言,弗慎绎之,你则有咎;。

kè shèn yì zhī rén jiāng jìng rǔ wèi rǔ wú jiàn cì rǔ wú màn rǔ yuàn rǔ zhě yǐ

现代白话:克慎绎之,人将敬你畏你,无间伺你,无慢你怨你者了。

yòu ér mǔ ér fù yǒu chán qī qiǎo nìng gòu luàn zhī yán shèn wù tīng zhī zé jìn shàn yǐ

现代白话:又,而母而妇,有谗欺巧佞构乱之言,慎勿听之,则尽善了。

zhì shùn sì nián zhuī fēng máng gē sā r wèi yǎn guó gōng

这句话大意是:至顺四年,追封忙哥撒儿为兖国公。

zi sì rén zhǎng tuō huan cì tuō r chì cì yě xiān tiè mù ěr cì tiē mù ér bù huā

现代白话:子四人:长脱欢,次脱儿赤,次也先帖木你,次帖木儿不花。

tuō huan wèi wàn hù wú zi

这句话大意是:脱欢为万户,无子。

tuō r chì zǐ míng lǐ tiě mù r lèi guān hàn lín xué shì chéng zhǐ cóng zhēng nǎi yán yǒu gōng

这句话大意是:脱儿赤子明礼帖木儿,累官翰林学士承旨,从征乃颜有功。

míng lǐ tiě mù ér zi yǎo zhù yǎo zhù zi yě xiān yán huī sì qīng

这句话大意是:明礼帖木儿子咬住,咬住子也先,延徽寺卿。

yě xiān tiē mù ér zǐ yuē hā là hé sūn

现代白话:也先帖木儿孔子说哈剌合孙。

tiē mù ér bù huā zǐ yuē tǎ shù nà yuē hā lǐ hā sūn yuē bó dá shā

现代白话:帖木儿不花孔子说塔术纳,曰哈里哈孙,曰伯答沙。

bó dá shā yòu rù sù wèi wèi bǎo ér chì

这句话大意是:伯答沙幼入宿卫,为宝儿赤。

lì shì chéng zōng wǔ zōng yóu guāng lù shǎo qīng zhuó tóng zhī xuān huī yuàn shì shēng yín qīng guāng lù dài fu xuān huī yuàn shǐ yáo shòu zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:历事成宗、武宗,由光禄少卿擢同知宣徽院事,升银青光禄大夫、宣徽院使,遥授左丞相。

wǔ zōng bēng hù zǐ gōng zàng yú běi shǒu shān líng sān nián nǎi hái

这句话大意是:武宗崩,护梓宫葬于北,守山陵三年,乃还。

rén zōng jí wèi juàn gù yì hòu

这句话大意是:仁宗即位,眷顾益厚。

yán yòu èr nián bài zhōng shū yòu chéng xiàng

这句话大意是:延祐二年,拜中书右丞相。

shí chéng píng rì jiǔ cháo tíng qīng míng jūn chén duān gǒng miào táng zhī shàng ér bǎi xìng yì ān yú xià yī shí hào chēng jí zhì

这句话大意是:时承平日久,朝廷清明,君臣端拱庙堂之上,而百姓乂安于下,一时号称极治。

rén zōng bēng tiè mù dié r zhí zhèng gǎi shòu jí xián dà xué shì réng kāi fǔ yí tóng sān sī lù jūn guó zhòng shì

这句话大意是:仁宗崩,帖木迭儿执政,改授集贤大学士,仍开府仪同三司、录军国重事。

wèi jǐ yǐ dà zōng zhèng zhá lǔ hū chì chū zhèn běi fāng yì yǐ qīng jìng wèi zhì biān mín àn dǔ

这句话大意是:未几,以大宗正札鲁忽赤出镇北方,亦以清静为治,边民按堵。

tài dìng jiān hái cháo jiā tài bǎo

这句话大意是:泰定间还朝,加太保。

jí dào là shā gòu bīng shàng dōu bīng kuì bó dá shā fèng xǐ fú lái shàng wén zōng jiā zhī

这句话大意是:及倒剌沙构兵上都,兵溃,伯答沙奉玺绂来上,文宗嘉之。

bài tài fù réng wèi zhá lǔ hū chì

这句话大意是:拜太傅,仍为札鲁忽赤。

zhì shùn sān nián hōng

这句话大意是:至顺三年薨。

bó dá shā wéi rén qīng shèn kuān hòu hào chēng zhǎng zhě

这句话大意是:伯答沙为人清慎宽厚,号称长者。

qí mò yě pín wú yǐ wéi liǎn rén jiē tàn qí lián

这句话大意是:其殁也,贫无以为敛,人皆叹其廉。

zhào zèng tuī zhōng zuǒ lǐ zhèng dé bǐng yì gōng chén kāi fǔ yí tóng sān sī tài shī shàng zhù guó zhuī fēng wēi píng wáng

这句话大意是:诏赠推忠佐理正德秉义功臣、开府仪同三司、太师、上柱国,追封威平王。

sān zi cháng mǎ mǎ de jīn cì pō pí cì bā láng

这句话大意是:三子:长马马的斤,次泼皮,次八郎。

bā láng qī ér gū qí mǔ qǐ yǎo qì shì èr shí ér guǎ shǒu jié bù tā shì

这句话大意是:八郎期而孤,其母乞咬契氏二十而寡,守节不他适。

bā láng hòu wèi dà zōng zhèng fǔ zhá lǔ hū chì néng jì qí xiān

这句话大意是:八郎后为大宗正府札鲁忽赤,能继其先。

yǒu chéng lì zhě mǔ shì zhī jiào yě

这句话大意是:有成立者,母氏之教也。

mèng sù sī

这句话大意是:孟速思。

mèng sù sī wèi wù rén shì jū bié shī bā lǐ gǔ běi tíng dū hù zhī de

这句话大意是:孟速思,畏兀人,世居别失八里,古北庭都护之地。

yòu yǒu jī zhì nián shí wǔ jǐn tōng běn guó shū

这句话大意是:幼有奇质,年十五,尽通本国书。

tài zǔ wén zhī zhào zhì què xià yī jiàn dà yuè yuē cǐ r mù zhōng yǒu huǒ tā rì kě dà yòng

这句话大意是:太祖闻之,召至阙下,一见大悦,曰:“此儿目中有火,它日可大用。

yǐ shòu ruì zōng shǐ shì xiǎn yì zhuāng shèng huáng hòu fēn yì suì fù

这句话大意是:”以授睿宗,使视显懿庄圣皇后分邑岁赋。

fù shì shì zǔ yú qián fān rì jiàn qīn yòng

这句话大意是:复事世祖于潜藩,日见亲用。

xiàn zōng bēng mèng sù sī yán yú shì zǔ yuē shén qì bù kě jiǔ kuàng tài zǔ dí sūn wéi wáng zuì zhǎng qiě xián yi jí huáng dì wèi

这句话大意是:宪宗崩,孟速思言于世祖曰:“神器不可久旷,太祖嫡孙,唯王最长且贤,宜即皇帝位。

zhū wáng tǎ chá r yě sūn gē hé dān děng xián shì qí yán

这句话大意是:”诸王塔察儿、也孙哥、合丹等,咸是其言。

shì zǔ jí wèi juàn gù yì zhòng

这句话大意是:世祖即位,眷顾益重。

nán zhēng shí yǔ jìn chén bù zhǐ r wèi duàn shì guān

这句话大意是:南征时,与近臣不只儿为断事官。

jí zhū wáng ā lǐ bù gē pàn xiāng jù mò běi bù zhǐ r yǒu èr xīn mèng sù sī zhī zhī zòu xǐ zhī yú zhōng dōu qīn jiān hù yǐ wǎng dì yǐ wéi zhōng

这句话大意是:及诸王阿里不哥叛,相拒漠北,不只儿有二心,孟速思知之,奏徙之于中都,亲监护以往,帝以为忠。

shù mìng shōu zhào háo jùn fán suǒ yǐn jiàn jiē jí qí xuǎn

这句话大意是:数命收召豪俊,凡所引荐,皆极其选。

zhào yǔ ān tóng bìng bài chéng xiàng gù cí

这句话大意是:诏与安童并拜丞相,固辞。

dì yǔ ān tóng jí chéng xiàng bó yán yù shǐ dài fū yuè lǔ nà yǎn děng yuē xián zāi mèng sù sī qiú zhī bǐ zú chéng wèi hǎn yě

现代白话:帝语安童及丞相伯颜、御史大夫月鲁那演等曰:“贤啊孟速思,求之彼族,诚为罕也。

mèng sù sī wéi rén gāng yán jǐn xìn

这句话大意是:”孟速思为人刚严谨信。

zǎo jū wéi wò móu yì shì mò de wén

这句话大意是:蚤居帷幄,谋议世莫得闻。

zhì yuán sì nián zú nián liù shí yǒu èr

这句话大意是:至元四年卒,年六十有二。

dì yóu āi dào tè shì mǐn huì

这句话大意是:帝尤哀悼,特谥敏惠。

wǔ zōng cháo zèng tuī zhōng tóng dé zuǒ lǐ gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng wǔ dū wáng gǎi shì zhì mǐn

这句话大意是:武宗朝,赠推忠同德佐理功臣、太师、开府仪同三司、上柱国,追封武都王,改谥智敏。

zi jiǔ rén duō zhì dà guān

这句话大意是:子九人,多至大官。

✦ You read 列传·卷十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.