元史 · 宋濂 · Chapter 130 of 210

列传·卷十七

PinyinModern Translation
Size

chè lǐ

这句话大意是:彻里。

chè lǐ yàn zhǐ jí tái shì

这句话大意是:彻里,燕只吉台氏。

zēng zǔ tài chì wèi mǎ bù jūn dōu yuán shuài cóng tài zǔ dìng zhōng yuán yǐ gōng fēng xú pī èr zhōu yīn jiā yú xú

这句话大意是:曾祖太赤,为马步军都元帅,从太祖定中原,以功封徐、邳二州,因家于徐。

chè lǐ yòu gū mǔ pú chá shì jiào yǐ dú shū

这句话大意是:彻里幼孤,母蒲察氏教以读书。

zhì yuán shí bā nián shì zǔ zhào jiàn yìng duì xiáng yǎ yuè zhī bǐ cháng shì zuǒ yòu mín jiān shì shí yǒu suǒ zī fǎng

这句话大意是:至元十八年,世祖召见,应对详雅,悦之,俾常侍左右,民间事时有所咨访。

cóng zhēng dōng běi biān hái yīn yán dà jūn suǒ guò mín bù shèng fán rǎo hán è qiě sǐ yi jiā zhèn gěi dì cóng zhī nǎi cì biān mín gǔ bó niú mǎ yǒu chà lài yǐ cún huó zhě zhòng

这句话大意是:从征东北边还,因言大军所过,民不胜烦扰,寒饿且死,宜加赈给,帝从之,乃赐边民谷帛牛马有差,赖以存活者众。

zhuó lì yòng jiān

这句话大意是:擢利用监。

èr shí sān nián fèng shǐ jiāng nán shěng fēng sú fǎng yí yì

这句话大意是:二十三年,奉使江南,省风俗,访遗逸。

shí xíng shěng lǐ cái fāng jí mài suǒ zài xué tián yǐ jià shū guān

这句话大意是:时行省理财方急,卖所在学田以价输官。

chè lǐ yuē xué tián suǒ yǐ gòng jì lǐ yù rén cái yě ān kě zhōu

这句话大意是:彻里曰:“学田所以供祭礼、育人才也,安可鬻?

jù zhǐ zhī

这句话大意是:”遽止之。

hái cháo yǐ wén dì jiā nà yān

现代白话:还朝以闻,帝嘉纳呢。

èr shí sì nián fēn zhōng shū wèi shàng shū shěng

这句话大意是:二十四年,分中书为尚书省。

sāng gē wèi xiāng yǐn yòng dǎng yǔ gōu kǎo tiān xià qián liáng fán xī quán chén ā hé mǎ jī nián fù bū jǔ yǐ zhōng shū shī zhēng zòu zhū èr cān zhèng

这句话大意是:桑哥为相,引用党与,钩考天下钱粮,凡昔权臣阿合马积年负逋,举以中书失征奏,诛二参政。

xíng shěng chéng fēng dū zé yóu jùn

这句话大意是:行省乘风,督责尤峻。

zhǔ wú suǒ cháng zé zé jí qīn qi huò dǎi xì lín dǎng xiè jìn bǎng lüè

这句话大意是:主无所偿,则责及亲戚,或逮系邻党,械禁榜掠。

mín bù shèng qí kǔ zì cái jí sǐ yù zhě yǐ bǎi shù zhōng wài sāo dòng

这句话大意是:民不胜其苦,自裁及死狱者以百数,中外骚动。

tíng chén gù jì jiē mò gǎn yán

这句话大意是:廷臣顾忌,皆莫敢言。

chè lǐ nǎi yú dì qián jù chén sāng gē jiān tān wù guó hài mín zhuàng cí yǔ jī liè

这句话大意是:彻里乃于帝前具陈桑哥奸贪误国害民状,辞语激烈。

dì nù wèi qí huǐ dǐ dà chén shī lǐ tǐ mìng zuǒ yòu pī qí jiá

这句话大意是:帝怒,谓其毁诋大臣,失礼体,命左右批其颊。

chè lǐ biàn yù lì qiě yuē chén yǔ sāng gē wú chóu suǒ yǐ lì shù qí zuì ér bù gù shēn zhě zhèng wèi guó jiā jì ěr

这句话大意是:彻里辩愈力,且曰:“臣与桑哥无仇,所以力数其罪而不顾身者,正为国家计耳。

gǒu wèi shèng nù ér bù fù yán zé jiān chén hé yóu ér chú mín hài hé yóu ér xi

这句话大意是:苟畏圣怒而不复言,则奸臣何由而除,民害何由而息!

qiě shǐ bì xià yǒu jù jiàn zhī míng chén qiè jù yān

现代白话:且使陛下有拒谏之名,臣窃惧呢。

yú shì dì dà wù jí mìng shuài yǔ lín sān bǎi rén wǎng jí qí jiā de zhēn bǎo rú nèi cáng zhī bàn

这句话大意是:”于是帝大悟,即命帅羽林三百人往籍其家,得珍宝如内藏之半。

sāng gē jì zhū zhū wǎng xì zhě shǐ de shì

这句话大意是:桑哥既诛,诸枉系者始得释。

fù fèng zhǐ wǎng jiāng nán jí sāng gē yīn dǎng jiāng zhè shěng chén wū mǎ r miè liè xīn dōu wáng jì hú guǎng shěng chén yào shù mù děng jiē qì shì tiān xià dà kuài zhī

这句话大意是:复奉旨往江南,籍桑哥姻党江浙省臣乌马儿、蔑列、忻都、王济,湖广省臣要束木等,皆弃市,天下大快之。

chè lǐ wǎng lái fán sì dào xú jiē guò mén bù rù

这句话大意是:彻里往来,凡四道徐,皆过门不入。

jìn bài yù shǐ zhōng chéng é shēng fú jiàn xíng shěng píng zhāng zhèng shì cì huáng jīn wǔ shí liǎng bái jīn wǔ qiān liǎng

这句话大意是:进拜御史中丞,俄升福建行省平章政事,赐黄金五十两、白金五千两。

tīng zhāng jù dào ōu gǒu jiǔ bù píng suì yǐn bīng zhēng zhī hào lìng yán sù suǒ guò qiū háo wú fàn

这句话大意是:汀、漳剧盗欧狗久不平,遂引兵征之,号令严肃,所过秋毫无犯。

yǒu jiàng zhě zé láo yǐ jiǔ shí ér wèi qiǎn zhī yuē wú yì rǔ qǐ fǎn zhě yé liáng yóu guān lì wū bào suǒ zhì

现代白话:有降者,则劳以酒食而慰遣之,曰:“我意你岂反者耶,良由官吏污暴所致。

jīn jì lái guī jí wéi píng mín wú ān rěn zuì rǔ

现代白话:今既来归,即为平民,我安忍罪你。

qí fǎn rǔ gēng sāng ān rǔ tián lǐ wú kǒng

现代白话:其返你耕桑,安你田里,毋恐。

tā zhà wén zhī xī kuǎn fù

这句话大意是:”他栅闻之,悉款附。

wèi jǐ ōu gǒu wèi qí dǎng fù zhì yú jūn xiāo shǒu yǐ xùn xié cóng zhě bù lù yī rén tīng zhāng píng

这句话大意是:未几,欧狗为其党缚致于军,枭首以徇,胁从者不戮一人,汀、漳平。

sān shí yī nián dì bù yù chè lǐ chí hái jīng shī shì yī yào

这句话大意是:三十一年,帝不豫,彻里驰还京师,侍医药。

dì bēng yǔ zhū wáng dà chén gòng dìng cè yíng lì chéng zōng

这句话大意是:帝崩,与诸王大臣共定策,迎立成宗。

dà dé yuán nián bài jiāng nán zhū dào héng tái yù shǐ dài fū

这句话大意是:大德元年,拜江南诸道行台御史大夫。

yī rì zhào dōu shì gǔ jūn wèi yuē guó jiā zhì yù shǐ tái suǒ yǐ sù qīng shù guān měi fēng sú xìng jiào huà yě

这句话大意是:一日,召都事贾钧谓曰:“国家置御史台,所以肃清庶官、美风俗、兴教化也。

nǎi zhě yù shǐ bù cún dà tǐ àn xún yǐ kē wèi míng zhēng zāng yǐ duō wèi gōng zhì yǒu pò zi zhèng fù dì zhèng xiōng nú jié zhǔ zhě

这句话大意是:乃者御史不存大体,按巡以苛为明,征赃以多为功,至有迫子证父、弟证兄、奴讦主者。

shāng fēng bài jiào mò cí wéi shèn

这句话大意是:伤风败教,莫兹为甚。

jūn wèi wǒ yǔ zhū yù shǐ wú yōng xiào yóu wèi yě

这句话大意是:君为我语诸御史,毋庸效尤为也。

dì wén ér shàn zhī gǎi jiāng zhè xíng shěng píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:”帝闻而善之,改江浙行省平章政事。

jiāng zhè shuì liáng jiǎ tiān xià píng jiāng jiā xīng hú zhōu sān jùn dāng jiāng zhè shén liù qī ér qí dì jí xià shuǐ zhōng wèi zhèn zé

这句话大意是:江浙税粮甲天下,平江、嘉兴、湖州三郡当江浙什六七,而其地极下,水钟为震泽。

zhèn zé zhī zhù yóu wú sōng jiāng rù hǎi

这句话大意是:震泽之注,由吴松江入海。

suì jiǔ jiāng yū sè háo mín lì zhī fēng tǔ wèi tián shuǐ dào yū sè yóu shì jìn yín fàn yì bài zhū jùn hé jià

这句话大意是:岁久,江淤塞,豪民利之,封土为田,水道淤塞,由是浸淫泛溢,败诸郡禾稼。

cháo tíng mìng xíng shěng shū dǎo zhī fā zú shù wàn rén chè lǐ dǒng qí yì fán sì yuè yuè bì gōng

这句话大意是:朝廷命行省疏导之,发卒数万人,彻里董其役,凡四阅月毕工。

jiǔ nián zhào rù wèi zhōng shū píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:九年,召入为中书平章政事。

shí yuè yǐ jí hōng nián sì shí qī

这句话大意是:十月,以疾薨,年四十七。

hōng zhī rì jiā zī bù mǎn èr bǎi mín rén fú qí lián

这句话大意是:薨之日,家资不满二百缗,人服其廉。

zèng tuī zhōng shǒu zhèng zuǒ lǐ gōng chén tài fù kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng xú guó gōng shì zhōng sù

这句话大意是:赠推忠守正佐理功臣、太傅、开府仪同三司、上柱国,追封徐国公,谥忠肃。

zhì zhì èr nián jiā zèng xuān zhōng tóng dé bì liàng gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng wǔ níng wáng shì zhèng xiàn

这句话大意是:至治二年,加赠宣忠同德弼亮功臣、太师、开府仪同三司、上柱国,追封武宁王,谥正宪。

zi duǒ er zhǐ jiāng zhè xíng shěng zuǒ chéng

这句话大意是:子朵儿只,江浙行省左丞。

bù hū mù

这句话大意是:不忽木。

bù hū mù yī míng shí yòng zì yòng chén shì wèi kāng lǐ bù dà rén

这句话大意是:不忽木,一名时用,字用臣,世为康里部大人。

kāng lǐ jí hàn gāo chē guó yě

这句话大意是:康里,即汉高车国也。

zǔ hǎi lán bó cháng shì kè liè wáng kè hán

这句话大意是:祖海蓝伯,尝事克烈王可汗。

wáng kè hán miè jí qì jiā cóng shù qiān jì wàng xī běi chí qù tài zǔ qiǎn shǐ zhāo zhī dá yuē xī yǔ dì tóng shì wáng kè hán jīn wáng kè hán jì wáng bù rěn gǎi suǒ shì

这句话大意是:王可汗灭,即弃家从数千骑望西北驰去,太祖遣使招之,答曰:“昔与帝同事王可汗,今王可汗既亡,不忍改所事。

suì qù mò zhī suǒ zhī

这句话大意是:”遂去,莫知所之。

zi shí rén jiē wèi tài zǔ suǒ lǔ yàn zhēn zuì yòu nián fāng liù suì tài zǔ yǐ cì zhuāng shèng huáng hòu

这句话大意是:子十人,皆为太祖所虏,燕真最幼,年方六岁,太祖以赐庄圣皇后。

hòu lián ér yù zhī qiǎn shì shì zǔ yú fān dǐ

这句话大意是:后怜而育之,遣侍世祖于藩邸。

cháng cóng zhēng fá yǒu gōng

这句话大意是:长从征伐,有功。

shì zǔ wēi míng rì shèng xiàn zōng jiāng fá sòng mìng yǐ jū shǒu

这句话大意是:世祖威名日盛,宪宗将伐宋,命以居守。

yàn zhēn yuē zhǔ shàng sù yǒu yí zhì jīn shèng yú yuǎn shè wēi nàn zhī de diàn xià yǐ huáng dì dú chǔ ān quán kě hu

这句话大意是:燕真曰:“主上素有疑志,今乘舆远涉危难之地,殿下以皇弟独处安全,可吗?

shì zǔ rán zhī yīn qǐng cóng nán zhēng

这句话大意是:”世祖然之,因请从南征。

xiàn zōng xǐ jí fēn bīng mìng qū è zhōu ér zì jiāng gōng shǔ zhī diào yú shān lìng ā lǐ bù gē jū shǒu

这句话大意是:宪宗喜,即分兵命趋鄂州,而自将攻蜀之钓鱼山,令阿里不哥居守。

xiàn zōng bēng yàn zhēn tǒng shì zǔ liú bù jué ā lǐ bù gē yǒu yì zhì fèng huáng hòu shāo yǐn ér nán yǔ shì zǔ huì yú shàng dōu

这句话大意是:宪宗崩,燕真统世祖留部,觉阿里不哥有异志,奉皇后稍引而南,与世祖会于上都。

shì zǔ jí wèi yàn zhēn wèi jí dà yòng ér zú guān zhǐ wèi lǜ

这句话大意是:世祖即位,燕真未及大用而卒,官止卫率。

bù hū mù qí zhòng zǐ yě zī bǐng yīng tè jìn zhǐ xiáng yǎ shì zǔ qí zhī mìng jǐ shì yù zōng dōng gōng shī shì tài zǐ zàn shàn wáng xún

这句话大意是:不忽木其仲子也,资禀英特,进止详雅,世祖奇之,命给事裕宗东宫,师事太子赞善王恂。

xún cóng běi zhēng nǎi shòu xué yú guó zǐ jì jiǔ xǔ héng

这句话大意是:恂从北征,乃受学于国子祭酒许衡。

rì jì shù qiān yán héng měi chēng zhī yǐ wéi yǒu gōng fǔ qì

这句话大意是:日记数千言,衡每称之,以为有公辅器。

shì zǔ cháng yù guān guó zi suǒ shū zì bù hū mù nián shí liù dú shū zhēn guàn zhèng yào shù shí shì yǐ jìn dì zhī qí yù guī jiàn yì jiā tàn jiǔ zhī

这句话大意是:世祖尝欲观国子所书字,不忽木年十六,独书《贞观政要》数十事以进,帝知其寓规谏意,嘉叹久之。

héng zuǎn lì dài dì wáng míng shì tǒng xì suì nián wéi shū shòu zhū shēng bù hū mù dú shù guò jí chéng sòng dì zhào shì bù yí yī zì

这句话大意是:衡纂历代帝王名谥、统系、岁年,为书授诸生,不忽木读数过即成诵,帝召试,不遗一字。

zhì yuán shí sān nián yǔ tóng shě shēng jiān tóng tài dá tū lǔ děng shàng shū yuē

这句话大意是:至元十三年,与同舍生坚童、太答、秃鲁等上疏曰:。

chén děng wén zhī xué jì yuē jūn zǐ rú yù huà mín chéng sú qí bì yóu xué hu

现代白话:臣等闻之,《学记》曰:“有德行的人如欲化民成俗,其必由学乎!

yù bù zhuó bù chéng qì rén bù xué bù zhī dào

这句话大意是:”“玉不琢不成器,人不学不知道。

gù gǔ zhī wáng zhě jiàn guó jūn mín jiào xué wèi xiān

这句话大意是:”故古之王者,建国君民,教学为先。

gài zì yáo shùn yǔ tāng wén wǔ zhī shì mò bù yǒu xué gù qí zhì lóng yú shàng sú měi yú xià ér wèi hòu shì suǒ fǎ

这句话大意是:盖自尧、舜、禹、汤、文、武之世,莫不有学,故其治隆于上,俗美于下,而为后世所法。

jiàng zhì hàn cháo yì jiàn xué xiào zhào zhū shēng kè shì bǔ guān

这句话大意是:降至汉朝,亦建学校,诏诸生课试补官。

wèi dào wǔ dì qǐ zì běi fāng jì dìng zhōng yuán zēng zhì shēng yuán sān qiān rú xué yǐ xìng

这句话大意是:魏道武帝起自北方,既定中原,增置生员三千,儒学以兴。

cǐ lì dài jiē yǒu xué xiào zhī zhèng yě

这句话大意是:此历代皆有学校之证也。

chén děng jīn fù qǔ píng nán zhī jūn jiàn zhì xué xiào zhě wèi bì xià chén zhī

这句话大意是:臣等今复取平南之君建置学校者,为陛下陈之。

jìn wǔ dì cháng píng wú yǐ shǐ qǐ guó zǐ xué

现代白话:晋武帝尝平吴了,始起国子学。

suí wén dì cháng miè chén yǐ bǐ guó zǐ sì bù lì tài cháng

现代白话:隋文帝尝灭陈了,俾国子寺不隶太常。

táng gāo zǔ cháng miè liáng yǐ zhào zhū zhōu xiàn jí xiāng bìng lìng zhì xué

现代白话:唐高祖尝灭梁了,诏诸州县及乡并令置学。

jí zhì tài zōng shù xìng guó xué zēng zhù xué shè zhì qiān èr bǎi jiān guó xué tài xué sì mén xué yì zēng shēng yuán qí shū suàn gè zhì bó shì nǎi zhì gāo lí bǎi jì xīn luó gāo chāng tǔ bō zhū guó qiú zhǎng yì qiǎn zǐ dì rù xué guó xué zhī nèi zhì bā qiān yú rén

这句话大意是:及至太宗,数幸国学,增筑学舍至千二百间,国学、太学、四门学亦增生员,其书、算各置博士,乃至高丽、百济、新罗、高昌、吐蕃诸国酋长亦遣子弟入学,国学之内至八千余人。

gāo zōng yīn zhī suì lìng guó zǐ jiàn lǐng liù xué yī yuē guó zǐ xué èr yuē tài xué sān yuē sì mén xué sì yuē lǜ xué wǔ yuē shū xué liù yuē suàn xué gè zhì shēng tú yǒu chà jiē chéng gāo zǔ zhī yì yě

这句话大意是:高宗因之,遂令国子监领六学:一曰国子学,二曰太学,三曰四门学,四曰律学,五曰书学,六曰算学,各置生徒有差,皆承高祖之意也。

rán jìn zhī píng wú de hù wǔ shí èr wàn ér yǐ duò zhī miè chén de jùn xiàn wǔ bǎi ér yǐ táng zhī miè liáng de hù liù shí yú wàn ér yǐ ér qí chóng zhòng xué xiào yǐ rú cǐ

这句话大意是:然晋之平吴得户五十二万而已,隋之灭陈得郡县五百而已,唐之灭梁得户六十余万而已,而其崇重学校已如此。

kuàng wǒ táng táng dà guó yǎn yǒu jiāng lǐng zhī de jì wáng sòng zhī hù bù xià qiān wàn cǐ bì xià shén gōng zì gǔ wèi yǒu ér fēi jìn duò táng zhī suǒ gǎn bǐ yě

这句话大意是:况我堂堂大国,奄有江岭之地,计亡宋之户不下千万,此陛下神功,自古未有,而非晋、隋、唐之所敢比也。

rán xué xiào zhī zhèng shàng wèi quán jǔ chén qiè xī zhī

这句话大意是:然学校之政,尚未全举,臣窃惜之。

chén děng xiàng bèi shèng ēn bǐ xí rú xué

这句话大意是:臣等向被圣恩,俾习儒学。

qīn wéi shèng yì qǐ bù yǐ zhū sè rén shì huàn zhě cháng duō měng gǔ rén shì huàn zhě shàng shǎo ér yù chén děng xiǎo shí shì wù yǐ rèn bì xià zhī shǐ lìng hu

这句话大意是:钦惟圣意,岂不以诸色人仕宦者常多,蒙古人仕宦者尚少,而欲臣等晓识世务,以任陛下之使令吗?

rán yǐ xué zhì wèi dìng péng cóng shù shǎo

这句话大意是:然以学制未定,朋从数少。

pì yóu zé jiā hé yú shù miáo qiú liáng jì yú shù mǎ chén děng kǒng qí bù yì de yě

这句话大意是:譬犹责嘉禾于数苗,求良骥于数马,臣等恐其不易得也。

wèi jīn zhī jì rú yù rén cái zhòng duō tōng xí hàn fǎ bì rú gǔ xī biàn lì xué xiào rán hòu kě

这句话大意是:为今之计,如欲人材众多,通习汉法,必如古昔遍立学校然后可。

ruò yuē wèi xiá yi qiě yú dà dū hóng chǎn guó xué

这句话大意是:若曰未暇,宜且于大都弘阐国学。

zé měng gǔ rén nián shí wǔ yǐ xià shí suì yǐ shàng zhì měi zhě bǎi rén bǎi guān zǐ dì yǔ fán mín jùn xiù zhě bǎi rén bǐ lǐn gěi gè yǒu dìng zhì

这句话大意是:择蒙古人年十五以下、十岁以上质美者百人,百官子弟与凡民俊秀者百人,俾廪给各有定制。

xuǎn dé yè chōng bèi zú wèi shī biǎo zhě chōng sī yè bó shì zhù jiào ér jiào yù zhī

这句话大意是:选德业充备足为师表者,充司业、博士、助教而教育之。

shǐ qí jiào bì běn yú rén lún míng hu wù lǐ wèi zhī jiǎng jiě jīng zhuàn shòu yǐ xiū shēn qí jiā zhì guó píng tiān xià zhī dào

这句话大意是:使其教必本于人伦,明乎物理,为之讲解经传,授以修身、齐家、治国、平天下之道。

qí xià fù lì shù kē rú xiǎo xué lǜ shū suàn zhī lèi

这句话大意是:其下复立数科,如小学、律、书、算之类。

měi kē shè zhì jiào shòu gè lìng yǐ běn yè xùn dǎo

这句话大意是:每科设置教授,各令以本业训导。

xiǎo xué kē zé lìng dú sòng jīng shū jiào yǐ yìng duì jìn tuì shì zhǎng zhī jié

这句话大意是:小学科则令读诵经书,教以应对进退事长之节;。

lǜ kē zé zhuān lìng tōng xiǎo lì shì

这句话大意是:律科则专令通晓吏事;。

shū kē zé zhuān lìng xiǎo xí zì huà

这句话大意是:书科则专令晓习字画;。

suàn kē zé zhuān lìng shú xián suàn shù

这句话大意是:算科则专令熟闲算数。

huò yī yì tōng rán hòu gǎi shòu huò yī rì zhī jiān gēng cì wèi zhī

这句话大意是:或一艺通然后改授,或一日之间更次为之。

bǐ guó zǐ xué guān zǒng lǐng qí shì cháng jiā diǎn kān wù yào jù tōng réng yǐ yì lǐ wéi zhǔ

这句话大意是:俾国子学官总领其事,常加点勘,务要俱通,仍以义理为主。

yǒu yú lì zhě tīng lìng xué zuò wén zì

这句话大意是:有余力者听令学作文字。

rì yuè suì shí suí qí lì dùn gè zé suǒ jiù gōng kè chéng qí qín duò ér shǎng fá zhī

这句话大意是:日月岁时,随其利钝,各责所就功课,程其勤惰而赏罚之。

qín zhě zé shēng zhī shàng shě duò zhě zé jiàng zhī xià shě dài qí gǎi guò zé fù shēng zhī

这句话大意是:勤者则升之上舍,惰者则降之下舍,待其改过则复升之。

jià rì zé tīng lìng xué shè zì fēi jià rì wú gù bù lìng chū xué

这句话大意是:假日则听令学射,自非假日,无故不令出学。

shù nián yǐ hòu shàng shè shēng xué yè yǒu chéng jiù zhě nǎi tīng xué guān bǎo jǔ měng gǔ rén ruò hé pǐn jí zhū sè rén ruò hé shì jìn

这句话大意是:数年以后,上舍生学业有成就者,乃听学官保举,蒙古人若何品级,诸色人若何仕进。

qí wèi chéng jiù zhě qiě lìng yī jiù xué xí sì qí kě yǐ cóng zhèng rán hòu suì tīng xué guān jǔ qí xián zhě néng zhě shǐ zhī yī lì rù shì

现代白话:其未成就者,且令依旧学习,俟其能够从政,然后岁听学官举其贤者、能者,使之依例入仕。

qí zhōng bù kě jiào zhě sān nián tīng lìng chū xué

这句话大意是:其终不可教者,三年听令出学。

fán xué zhèng yīn gé shēng yuán zēng jiǎn ruò dé bù shí zòu wén zé xué wú bì zhèng ér tiān xià zhī cái yì jiē guān gǎn ér xīng qǐ yǐ

现代白话:凡学政因革、生员增减,若得不时奏闻,则学无弊政,而天下之材亦皆观感而兴起了。

rán hòu xù lì jùn xiàn zhī xué qiú yǐ huà mín chéng sú wú bù kě zhě

这句话大意是:然后续立郡县之学,求以化民成俗,无不可者。

chén děng yú yòu jiàn yú shū wén yú shī zhě rú cǐ

这句话大意是:臣等愚幼,见于书、闻于师者如此。

wèi gǎn bì qí kě xíng fú wàng shèng cí xià chén cǐ zhāng lìng zhū lǎo xiān yǔ zuǒ chéng wáng zàn shàn děng shāng yì tiáo zòu shī xíng chén děng bù shèng zhì yuàn

这句话大意是:未敢必其可行,伏望圣慈下臣此章,令诸老先与左丞王赞善等,商议条奏施行,臣等不胜至愿。

shū zòu dì lǎn zhī xǐ

这句话大意是:书奏,帝览之喜。

shí sì nián shòu lì yòng shǎo jiān

这句话大意是:十四年,授利用少监。

shí wǔ nián chū wèi yàn nán hé běi dào tí xíng àn chá fù shǐ

这句话大意是:十五年,出为燕南河北道提刑按察副使。

dì qiǎn tōng shì tuō hǔ tuō hù sòng xī sēng wǎng zuò fó shì hái guò zhēn dìng chuí yì lì jǐ sǐ su zhī àn chá shǐ bù gǎn wèn

这句话大意是:帝遣通事脱虎脱护送西僧往作佛事,还过真定,箠驿吏几死,诉之按察使,不敢问。

bù hū mù shòu qí zhuàng yǐ sēng xià yù

这句话大意是:不忽木受其状,以僧下狱。

tuō hǔ tuō zhí yù chū sēng cí qì jué jiàng bù hū mù lìng qù qí guān tíng xià zé yǐ bù zhí

这句话大意是:脱虎脱直欲出僧,辞气倔强,不忽木令去其冠庭下,责以不职。

tuō hǔ tuō táo guī yǐ wén dì yuē bù hū mù sù gāng zhèng bì ěr bèi fàn fǎ gù yě

现代白话:脱虎脱逃归以闻,帝曰:“不忽木素刚正,必你辈犯法故也。

jì ér yàn nán zòu zhì dì yuē wǒ gù zhī zhī

这句话大意是:”继而燕南奏至,帝曰:“我固知之。

shí jiǔ nián shēng tí xíng àn chá shǐ

这句话大意是:”十九年,升提刑按察使。

yǒu sòng jìng zhōu shǒu chén dào guān wù zhě jìng zhōu běn lì hé dōng tè mìng bù hū mù wǎng àn zhī guī bào chēng zhǐ cì bái jīn qiān liǎng chāo wǔ qiān guàn

这句话大意是:有讼净州守臣盗官物者,净州本隶河东,特命不忽木往按之,归报称旨,赐白金千两、钞五千贯。

èr shí yī nián zhào cān yì zhōng shū shěng shì

这句话大意是:二十一年,召参议中书省事。

shí què chá zhuǎn yùn shǐ lú shì róng ē fù xuān zhèng shǐ sāng gē yán néng yòng jǐ zé guó fù kě shí bèi yú jiù

这句话大意是:时榷茶转运使卢世荣阿附宣政使桑哥,言能用己,则国赋可十倍于旧。

dì yǐ wèn bù hū mù duì yuē zì xī jù liǎn zhī chén rú sāng hóng yáng yǔ wén róng zhī tú cāo lì shù yǐ huò shí jūn shǐ zhě mò bù wèi zhī zhōng jí qí zuì rěn è zhe guó yǔ mín jù kùn suī huǐ hé jí

这句话大意是:帝以问不忽木,对曰:“自昔聚敛之臣,如桑弘羊、宇文融之徒,操利术以惑时君,始者莫不谓之忠,及其罪稔恶著,国与民俱困,虽悔何及。

chén yuàn bì xià wú nà qí shuō

这句话大意是:臣愿陛下无纳其说。

dì bù tīng yǐ shì róng wèi yòu chéng bù hū mù suì cí cān yì bù bài

这句话大意是:”帝不听,以世荣为右丞,不忽木遂辞参议不拜。

èr shí èr nián shì róng yǐ zuì bèi zhū dì yuē zhèn shū kuì qīng

这句话大意是:二十二年,世荣以罪被诛,帝曰:“朕殊愧卿。

zhuó lì bù shàng shū

这句话大意是:”擢吏部尚书。

shí fāng jí mò ā hé mǎ jiā qí nú zhāng sàn zhá r děng zuì dāng sǐ miào yán ā hé mǎ jiā zī yǐn jì zhě duō rú jǐn de zhī kě zī guó yòng

这句话大意是:时方籍没阿合马家,其奴张散札儿等罪当死,缪言阿合马家赀隐寄者多,如尽得之,可资国用。

suì gōu kǎo bǔ xì lián jí wú gū jīng shī sāo dòng

这句话大意是:遂钩考捕系,连及无辜,京师骚动。

dì pō yí zhī mìng chéng xiàng ān tóng jí liù bù cháng èr guān xún wèn qí shì bù hū mù yuē shì nú wèi ā hé mǎ xīn fù zhǎo yá sǐ yǒu yú zuì

这句话大意是:帝颇疑之,命丞相安童集六部长贰官询问其事,不忽木曰:“是奴为阿合马心腹爪牙,死有余罪。

wèi cǐ yán zhě gài yù gǒu yán suì yuè jiǎo xìng bù sǐ ěr

现代白话:为此言者,盖欲苟延岁月,徼幸不死你。

qǐ kě fù shòu qí kuáng jià huò shàn liáng yé

这句话大意是:岂可复受其诳,嫁祸善良耶?

jí zhū cǐ tú zé yuàn bàng zì xi

这句话大意是:急诛此徒,则怨谤自息。

chéng xiàng yǐ qí yán rù zòu dì wù mìng bù hū mù jū zhī jù de qí shí sàn zhá r děng fú zhū qí bǔ xì zhě jǐn shì zhī

这句话大意是:”丞相以其言入奏,帝悟,命不忽木鞫之,具得其实,散札儿等伏诛,其捕系者尽释之。

èr shí sān nián gǎi gōng bù shàng shū

这句话大意是:二十三年,改工部尚书。

jiǔ yuè qiān xíng bù

这句话大意是:九月,迁刑部。

hé dōng àn chá shǐ ā hé mǎ yǐ zī cái chǎn mèi quán guì huò qián yú guān yuē cháng yáng mǎ zhì zé yì qǔ bù mín suǒ chǎn yǐ shū

这句话大意是:河东按察使阿合马,以赀财谄媚权贵,货钱于官,约偿羊马,至则抑取部民所产以输。

shì jué qiǎn shǐ àn zhì jiē bù fú jí bù hū mù wǎng shǐ de qí bù fǎ bǎi yú shì

这句话大意是:事觉,遣使按治,皆不伏,及不忽木往,始得其不法百余事。

huì dà tóng mín jī bù hū mù yǐ biàn yi fā cāng lǐn zhèn zhī

这句话大意是:会大同民饥,不忽木以便宜发仓廪赈之。

ā hé mǎ suǒ shàn xìng chén zòu bù hū mù shàn fā jūn chǔ yòu duàn liàn ā hé mǎ shǐ zì wū fú

这句话大意是:阿合马所善幸臣奏不忽木擅发军储,又锻炼阿合马使自诬服。

dì yuē shǐ xíng fā sù yǐ huó wú mín nǎi qí zhí yě hé zuì zhī yǒu

现代白话:帝曰:“使行发粟以活我民,乃其职也,何罪之有。

mìng yí qí yù zhì jīng shī shěn shì ā hé mǎ jìng fú zhū

这句话大意是:”命移其狱至京师审视,阿合马竟伏诛。

tǔ tǔ hā qiú qīn chá zhī wéi rén nú zhě zēng yì qí jūn ér duō qǔ biān mín

这句话大意是:吐土哈求钦察之为人奴者增益其军,而多取编民。

zhōng shū qiān shěng wáng yù yàn qí jí gǎi zhèng zhī

这句话大意是:中书佥省王遇验其籍改正之。

tǔ tǔ hā suì zòu yù yǒu bù chén yǔ

这句话大意是:吐土哈遂奏遇有不臣语。

dì nù yù zhǎn zhī bù hū mù jiàn yuē yù shǐ lìng yǐ qīn chá zhī rén nú wèi bīng wèi wén yǐ biān mín yě

这句话大意是:帝怒,欲斩之,不忽木谏曰:“遇始令以钦察之人奴为兵,未闻以编民也。

wàn yī tā wèi jiē fǎng cǐ hù kǒu hào yǐ

现代白话:万一他卫皆仿此,户口耗了。

ruò zhū yù hòu rén qǐ kěn wèi bì xià jìn zhí hu

这句话大意是:若诛遇,后人岂肯为陛下尽职吗?

dì yì jiě yù dé bù sǐ

这句话大意是:”帝意解,遇得不死。

èr shí sì nián sāng gē zòu lì shàng shū shěng wū shā cān zhèng yáng jū kuān guō yòu

这句话大意是:二十四年,桑哥奏立尚书省,诬杀参政杨居宽、郭佑。

bù hū mù zhēng zhī bù dé sāng gē shēn jì zhī cháng zhǐ bù hū mù wèi qí qī yuē tā rì jí wǒ jiā zhě cǐ rén yě

这句话大意是:不忽木争之不得,桑哥深忌之,尝指不忽木谓其妻曰:“他日籍我家者此人也。

yīn qí tuì shí zé yǐ bù zuò cáo lǐ wù yù jiā zhī zuì suì yǐ jí miǎn

这句话大意是:”因其退食,责以不坐曹理务,欲加之罪,遂以疾免。

chē jià hái zì shàng dōu qí dì yě lǐ shěn bān shì zuò niǎn zhōng dì yuē rǔ xiōng bì yǐ mǒu rì lái yíng

现代白话:车驾还自上都,其弟野礼审班侍坐辇中,帝曰:“你兄必以某日来迎。

bù hū mù guǒ yǐ shì rì zhì

这句话大意是:”不忽木果以是日至。

dì jiàn qí qú shén wèn qí lù jǐ hé zuǒ yòu duì yǐ mǎn bìng jià zhě lì bù gěi dì niàn qí pín mìng jǐn gěi zhī

这句话大意是:帝见其癯甚,问其禄几何,左右对以满病假者例不给,帝念其贫,命尽给之。

èr shí qī nián bài hàn lín xué shì chéng zhǐ zhī zhì gào jiān xiū guó shǐ

这句话大意是:二十七年,拜翰林学士承旨、知制诰兼修国史。

èr shí bā nián chūn dì liè liǔ lín chè lǐ děng hé zòu sāng gē zuì zhuàng dì zhào wèn bù hū mù jù yǐ shí duì

这句话大意是:二十八年春,帝猎柳林,彻里等劾奏桑哥罪状,帝召问不忽木,具以实对。

dì dà jīng nǎi jué yì zhū zhī

这句话大意是:帝大惊,乃决意诛之。

ba shàng shū shěng fù yǐ liù bù guī yú zhōng shū yù yòng bù hū mù wèi chéng xiàng gù cí dì yuē zhèn guò tīng sāng gē zhì tiān xià bù ān jīn suī huǐ zhī yǐ wú jí yǐ

现代白话:罢尚书省,复以六部归于中书,欲用不忽木为丞相,固辞,帝曰:“朕过听桑哥,致天下不安,今虽悔之,已无及了。

zhèn shi qīng yòu shí shǐ qīng cóng xué zhèng yù bèi jīn rì zhī yòng wù duō ràng yě

这句话大意是:朕识卿幼时,使卿从学,政欲备今日之用,勿多让也。

bù hū mù yuē cháo tíng xūn jiù chǐ jué jū chén yòu zhě shàng duō jīn bù cì yòng chén wú yǐ fú zhòng

这句话大意是:”不忽木曰:“朝廷勋旧,齿爵居臣右者尚多,今不次用臣,无以服众。

dì yuē rán zé shú kě

这句话大意是:”帝曰:“然则孰可?

duì yuē tài zǐ zhān shì wán zé kě

这句话大意是:”对曰:“太子詹事完泽可。

xiàng zhě jí mò ā hé mǎ jiā qí lù yí jìn chén jiē yǒu bù jí wéi wú wán zé míng

这句话大意是:向者籍没阿合马家,其赂遗近臣,皆有簿籍,唯无完泽名;。

yòu cháng yán sāng gē wèi xiāng bì bài guó shì jīn guǒ rú qí yán shì yǐ zhī qí kě yě

这句话大意是:又尝言桑哥为相,必败国事,今果如其言,是以知其可也。

dì yuē rán fēi qīng wú yǐ rèn wú shì

现代白话:”帝曰:“然非卿无以任我事。

nǎi bài wán zé yòu chéng xiàng bù hū mù píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:”乃拜完泽右丞相,不忽木平章政事。

shàng dōu liú shǒu mù bā là shā yán gǎi àn chá sī zhì lián fǎng sī bù biàn yi bà qù nǎi qiú xiàn chén zāng zuì yǐ dòng shàng tīng

这句话大意是:上都留守木八剌沙言改按察司置廉访司不便,宜罢去,乃求宪臣赃罪以动上听。

dì yǐ zé zhōng chéng cuī yù yù xiè bìng bù zhī

这句话大意是:帝以责中丞崔彧,彧谢病不知。

bù hū mù miàn chì yù bù zhí yán yīn lì chén bù kě ba zhī shuō dì yì nǎi shì

这句话大意是:不忽木面斥彧不直言,因历陈不可罢之说,帝意乃释。

wáng shī zhēng jiāo zhǐ shī lì fù móu dà jǔ bù hū mù yuē dǎo yí guǐ zhà tiān wēi lín zhī níng bù zhèn jù shòu qióng zé shì shì shǐ zhī rán

这句话大意是:王师征交趾失利,复谋大举,不忽木曰:“岛夷诡诈,天威临之,宁不震惧,兽穷则噬,势使之然。

jīn qí zi rì jùn xí wèi ruò qiǎn yī jiè zhī shǐ yù yǐ huò fú bǐ néng huǐ guò zì xīn zé bù fán bīng ér xià yǐ

现代白话:今其子日燇袭位,若遣一介之使,谕以祸福,彼能悔过自新,则不烦兵而下了。

rú huò bù quān jiā bīng wèi wǎn

这句话大意是:如或不悛,加兵未晚。

dì cóng zhī

这句话大意是:”帝从之。

yú shì jiāo zhǐ gǎn jù qiǎn qí wěi zhāo míng wáng děng yì què xiè zuì jǐn xiàn qián liù suì suǒ dāng gòng wù

这句话大意是:于是交趾感惧,遣其伪昭明王等诣阙谢罪,尽献前六岁所当贡物。

dì xǐ yuē qīng yī yán zhī lì yě

这句话大意是:帝喜曰:“卿一言之力也。

jí yǐ qí bàn cì zhī bù hū mù cí yuē cǐ bì xià shén wǔ bù shā suǒ zhì chén hé gōng yān

现代白话:”即以其半赐之,不忽木辞曰:“此陛下神武不杀所致,臣何功呢。

wéi shòu chén shuǐ jiǎ shān xiàng yá zhèn zhǐ shuǐ jīng bǐ gé ér yǐ

这句话大意是:”惟受沉水假山、象牙镇纸、水晶笔格而已。

mài shù dīng qǐng fù lì shàng shū shěng zhuān lǐng yòu sān bù bù hū mù tíng zé zhī yuē ā hé mǎ sāng gē xiāng jì wù guó shēn zhū jiā méi qián jiàn wèi yuǎn nài hé yòu yù xiào zhī hu

这句话大意是:麦术丁请复立尚书省,专领右三部,不忽木庭责之曰:“阿合马、桑哥相继误国,身诛家没,前鉴未远,奈何又欲效之乎!

shì suì qǐn

这句话大意是:”事遂寝。

huò quàn zhēng liú qiú jí fù jiāng nán bāo yín jiē jiàn zhǐ zhī

这句话大意是:或劝征流求,及赋江南包银,皆谏止之。

sāng gē dǎng rén nà sù là dīng děng jì zhū dì yǐ xīn dōu cháng yú lǐ cái yù shì bù shā

这句话大意是:桑哥党人纳速剌丁等既诛,帝以忻都长于理财,欲释不杀。

bù hū mù lì zhēng zhī bù cóng

这句话大意是:不忽木力争之,不从。

rì zhōng fán qī zòu zú zhèng qí zuì

这句话大意是:日中凡七奏,卒正其罪。

shì shì qǐng yǐ jīn yín bì bó cí qí shén dì nán zhī

这句话大意是:释氏请以金银币帛祠其神,帝难之。

bù hū mù yuē bǐ fú yǐ qù tān wèi bǎo

这句话大意是:不忽木曰:“彼佛以去贪为宝。

suì fú yǔ

这句话大意是:”遂弗与。

huò yán jīng shī měng gǔ rén yi yǔ hàn rén jiān chù yǐ zhì bù yú

这句话大意是:或言京师蒙古人宜与汉人间处,以制不虞。

bù hū mù yuē xīn mín zhà qiān yóu wèi níng jū ruò fù fēn gēng bì zhì shī yè

这句话大意是:不忽木曰:“新民乍迁,犹未宁居,若复纷更,必致失业。

cǐ gài jiān rén yù shàn huò yì zhī lì jiāo jié jìn xìng jiè wèi nà zhōng zhī shuō ěr

这句话大意是:此盖奸人欲擅货易之利,交结近幸,借为纳忠之说耳。

nǎi tú xiě guó zhōng guì rén dì zhái yǐ yǔ mín jū quǎn yá xiāng zhì zhī zhuàng shàng zhī ér zhǐ

这句话大意是:”乃图写国中贵人第宅已与民居犬牙相制之状上之而止。

yǒu zèn wán zé xùn sī zhě dì yǐ wèn bù hū mù

这句话大意是:有谮完泽徇私者,帝以问不忽木。

duì yuē wán zé yǔ chén jù dài zuì zhōng shū shè huò rú suǒ yán qǐ de zhuān xíng

这句话大意是:对曰:“完泽与臣俱待罪中书,设或如所言,岂得专行。

chén děng suī yú lòu rán bèi wèi zǎi fǔ rén huò fā qí yīn duǎn yi shǐ miàn zhì míng shì zé jiàng ruò nèi huái cāi yí fēi rén zhǔ zhì gōng zhī dào yě

这句话大意是:臣等虽愚陋,然备位宰辅,人或发其阴短,宜使面质,明示责降,若内怀猜疑,非人主至公之道也。

yán zhě guǒ qū dì nù mìng zuǒ yòu pī qí jiá ér chū zhī

这句话大意是:”言者果屈,帝怒,命左右批其颊而出之。

shì rì kǔ hán jiě suǒ yù hēi diāo qiú yǐ cì

这句话大意是:是日苦寒,解所御黑貂裘以赐。

dì měi gù shì chén chēng sāi xì zhān zhī néng bù hū mù cóng róng wèn qí gù dì yuē bǐ shì xiàn zōng cháng yīn zī zhèn cái yòng qīng fù suǒ zhī

这句话大意是:帝每顾侍臣,称塞咥旃之能,不忽木从容问其故,帝曰:“彼事宪宗,常阴资朕财用,卿父所知。

qīng shí wèi shēng chéng bù zhī yě

这句话大意是:卿时未生,诚不知也。

bù hū mù yuē shì suǒ wèi wéi rén chén huái èr xīn zhě

这句话大意是:”不忽木曰:“是所谓为人臣怀二心者。

jīn yǒu yǐ nèi fǔ cái wù sī jié qīn wáng bì xià yǐ wéi ruò hé

这句话大意是:今有以内府财物私结亲王,陛下以为若何?

dì jí huī yǐ shǒu yuē qīng zhǐ zhèn shī yán

这句话大意是:”帝急挥以手曰:“卿止,朕失言。

sān shí nián yǒu xīng bèi yú dì zuò

这句话大意是:三十年,有星孛于帝座。

dì yōu zhī yè zhào rù jìn zhōng wèn suǒ yǐ xiāo tiān biàn zhī dào zòu yuē fēng yǔ zì tiān ér zhì rén zé dòng yǔ yǐ dài zhī

这句话大意是:帝忧之,夜召入禁中,问所以销天变之道,奏曰:“风雨自天而至,人则栋宇以待之;。

jiāng hé wéi dì zhī xiàn rén zé zhōu jí yǐ tōng zhī

这句话大意是:江河为地之限,人则舟楫以通之。

tiān dì yǒu suǒ bù néng zhě rén zé wèi zhī cǐ rén suǒ yǐ yǔ tiān de cān yě

这句话大意是:天地有所不能者,人则为之,此人所以与天地参也。

qiě fù mǔ nù rén zǐ bù gǎn jí yuàn wéi qǐ jìng qǐ xiào

这句话大意是:且父母怒,人子不敢疾怨,惟起敬起孝。

gù yì zhèn zhī xiàng yuē jūn zǐ yǐ kǒng jù xiū xǐng shī yuē jìng tiān zhī nù yòu yuē yù zāi ér jù

现代白话:故《易·震》之象曰‘有德行的人以恐惧修省’,《诗》曰‘敬天之怒’,又曰‘遇灾而惧’。

sān dài shèng wáng kè jǐn tiān jiè xiān bù yǒu zhōng

这句话大意是:三代圣王,克谨天戒,鲜不有终。

hàn wén zhī shì tóng rì shān bēng zhě èr shí yǒu jiǔ rì shí dì zhèn pín suì yǒu zhī shàn yòng cǐ dào tiān yì huǐ huò hǎi nèi yì ān

这句话大意是:汉文之世,同日山崩者二十有九,日食地震频岁有之,善用此道,天亦悔祸,海内乂安。

cǐ qián dài zhī guī jiàn yě chén yuàn bì xià fǎ zhī

这句话大意是:此前代之龟鉴也,臣愿陛下法之。

yīn sòng wén dì rì shí qiú yán zhào

这句话大意是:”因诵文帝《日食求言诏》。

dì sǒng rán yuē cǐ yán shēn hé zhèn yì kě fù sòng zhī

这句话大意是:帝悚然曰:“此言深合朕意,可复诵之。

suì xiáng lùn kuǎn chén yè zhì sì gǔ míng rì jìn shàn dì yǐ pán zhēn cì zhī

这句话大意是:”遂详论款陈,夜至四鼓,明日进膳,帝以盘珍赐之。

sān shí nián dì bù yù gù shì fēi guó rén xūn jiù bù dé rù wò nèi

这句话大意是:三十年,帝不豫,故事,非国人勋旧不得入卧内。

bù hū mù yǐ jǐn hòu rì shì yī yào wèi cháng qù zuǒ yòu

这句话大意是:不忽木以谨厚,日视医药,未尝去左右。

dì dà jiàn yǔ yù shǐ dài fū yuè lǔ nà yán tài fù bó yán bìng shòu yí zhào liú jìn zhōng

这句话大意是:帝大渐,与御史大夫月鲁那颜、太傅伯颜并受遗诏,留禁中。

chéng xiàng wán zé zhì bù dé rù cì yuè lǔ nà yán bó yán chū wèn yuē wǒ nián wèi jù zài bù hū mù shàng guó yǒu dà yì ér bù yù hé yé

这句话大意是:丞相完泽至,不得入,伺月鲁那颜、伯颜出,问曰:“我年位俱在不忽木上,国有大议而不预,何耶?

bó yán tàn xī yuē shǐ chéng xiàng yǒu bù hū mù shí lǜ hé zhì shǐ wú shǔ rú shì zhī láo zāi

现代白话:”伯颜叹息曰:“使丞相有不忽木识虑,何至使我属如是之劳啊!

wán zé bù néng duì rù yán yú tài hòu

这句话大意是:”完泽不能对,入言于太后。

tài hòu zhào sān rén wèn zhī yuè lǔ nà yán yuē chén shòu gù mìng tài hòu dàn guān chén děng wéi zhī

这句话大意是:太后召三人问之,月鲁那颜曰:“臣受顾命,太后但观臣等为之。

chén ruò wù guó jí rì fú zhū zōng shè dà shì fēi gōng zhōng suǒ dāng yù zhī yě

这句话大意是:臣若误国,即日伏诛,宗社大事,非宫中所当预知也。

tài hòu rán qí yán suì dìng dà cè

这句话大意是:”太后然其言,遂定大策。

qí hòu fā yǐn shēng fù qǐng shì nán jiāo jiē bù hū mù lǐng zhī

这句话大意是:其后发引、升祔、请谥南郊,皆不忽木领之。

chéng zōng jí wèi zhí zhèng jiē yíng yú shàng dōu zhī běi

这句话大意是:成宗即位,执政皆迎于上都之北。

chéng xiàng cháng dú rù bù hū mù zhì shù rì nǎi de jiàn dì wèn zhī zhī wèi láo zhī yuē qīng xiān cháo fù xīn gù zhèn guǎ mèi wéi zhāo xī qǐ wò yǐ kuāng zhèn bù dǎi zhù wú fù xiān dì fù tuō zhī zhòng yě

这句话大意是:丞相常独入,不忽木至数日乃得见,帝问知之,慰劳之曰:“卿先朝腹心,顾朕寡昧,惟朝夕启沃,以匡朕不逮,庶无负先帝付托之重也。

chéng zōng gōng lǎn shù zhèng tīng duàn míng guǒ tíng yì dà shì duō cǎi bù hū mù zhī yán

这句话大意是:”成宗躬揽庶政,听断明果,廷议大事多采不忽木之言。

tài hòu yì yǐ bù hū mù xiān cháo jiù chén lǐ mào shèn zhì

这句话大意是:太后亦以不忽木先朝旧臣,礼貌甚至。

hé dōng shǒu chén xiàn jiā hé dà chén yù zòu yǐ wéi ruì

这句话大意是:河东守臣献嘉禾,大臣欲奏以为瑞。

bù hū mù yǔ zhī yuē rǔ bù nèi suǒ chǎn jìn rán yé wéi cǐ shù jīng yé

现代白话:不忽木语之曰:“你部内所产尽然耶,惟此数茎耶?

yuē wéi cǐ shù jīng ěr

现代白话:”曰:“惟此数茎你。

bù hū mù yuē ruò rú cǐ jì wú yì yú mín yòu hé zú wèi ruì

这句话大意是:”不忽木曰:“若如此,既无益于民,又何足为瑞。

suì bà qiǎn zhī

这句话大意是:”遂罢遣之。

xī sēng wèi fó shì qǐng shì zuì rén qí fú wèi zhī tū lǔ má

这句话大意是:西僧为佛事,请释罪人祈福,谓之秃鲁麻。

háo mín fàn fǎ zhě jiē huì lù zhī yǐ qiú miǎn

这句话大意是:豪民犯法者,皆贿赂之以求免。

yǒu shā zhǔ shā fu zhě xī sēng qǐng bèi yǐ dì hòu yù fú chéng huáng dú chū gōng mén shì zhī yún kě de fú

这句话大意是:有杀主、杀夫者,西僧请被以帝后御服,乘黄犊出宫门释之,云可得福。

bù hū mù yuē rén lún zhě wáng zhèng zhī běn fēng huà zhī jī qǐ kě róng qí luàn fǎ rú shì

这句话大意是:不忽木曰:“人伦者,王政之本,风化之基,岂可容其乱法如是!

dì zé chéng xiàng yuē zhèn jiè rǔ wú shǐ bù hū mù zhī jīn wén qí yán zhèn shén kuì zhī

现代白话:”帝责丞相曰:“朕戒你无使不忽木知,今闻其言,朕甚愧之。

shǐ rén wèi bù hū mù yuē qīng qiě xiū yǐ

现代白话:”使人谓不忽木曰:“卿且休了!

zhèn jīn cóng qīng yán rán zì shì yǐ wéi gù shì

这句话大意是:朕今从卿言,然自是以为故事。

yǒu nú gào zhǔ zhě zhǔ bèi zhū zhào jí yǐ qí zhǔ suǒ jū guān yǔ zhī

这句话大意是:”有奴告主者,主被诛,诏即以其主所居官与之。

bù hū mù yán ruò cǐ bì dà huài tiān xià zhī fēng sú shǐ rén qíng yù báo wú fù shàng xià zhī fēn yǐ

现代白话:不忽木言:“若此必大坏天下之风俗,使人情愈薄,无复上下之分了。

dì wù wèi zhuī fèi qián mìng

这句话大意是:”帝悟,为追废前命。

zhí zhèng zòu yǐ wéi shǎn xī xíng shěng píng zhāng zhèng shì tài hòu wèi dì yuē bù hū mù cháo tíng zhèng rén xiān huáng dì suǒ fù tuō qǐ kě chū zhī yú wài yé

这句话大意是:执政奏以为陕西行省平章政事,太后谓帝曰:“不忽木朝廷正人,先皇帝所付托,岂可出之于外耶!

dì fù liú zhī

这句话大意是:”帝复留之。

jìng yǐ yǔ tóng liè duō yì yì chēng jí bù chū

这句话大意是:竟以与同列多异议,称疾不出。

yuán zhēn èr nián chūn zhào zhì biàn diàn yuē zhèn zhī qīng jí zhī gù yǐ qīng bù néng cóng rén rén yì bù néng cóng qīng yě

这句话大意是:元贞二年春,召至便殿曰:“朕知卿疾之故,以卿不能从人,人亦不能从卿也。

yù yǐ duàn zhēn dài qīng rú hé

这句话大意是:欲以段贞代卿,如何?

bù hū mù yuē zhēn shí shèng yú chén

这句话大意是:”不忽木曰:“贞实胜于臣。

nǎi bài zhāo wén guǎn dà xué shì píng zhāng jūn guó zhòng shì

这句话大意是:”乃拜昭文馆大学士、平章军国重事。

cí yuē shì zhí yě guó cháo wéi shǐ tiān zé cháng wèi zhī chén hé gōng gǎn dāng cǐ

这句话大意是:辞曰:“是职也,国朝惟史天泽尝为之,臣何功敢当此。

zhì qù zhòng zì

这句话大意是:”制去“重”字。

dà dé èr nián yù shǐ zhōng chéng cuī yù zú tè mìng xíng zhōng chéng shì

这句话大意是:大德二年,御史中丞崔彧卒,特命行中丞事。

sān nián jiān lǐng shì yí sī shì

这句话大意是:三年,兼领侍仪司事。

yǒu yīn fù guān shòu huì lù yù shǐ bì yù guī zuì qí fù bù hū mù yuē fēng jì zhī sī yǐ xuān zhèng huà lì fēng sú wèi xiān ruò shǐ zi zhèng fù hé yǐ xìng xiào

现代白话:有因父官受贿赂,御史必欲归罪其父,不忽木曰:“风纪之司,以宣政化、励风俗为先,若使子证父,凭什么兴孝!

shū mì chén shòu rén yù dài zhēng zāng bù xù yù shǐ yán fá tài qīng bù hū mù yuē lǐ dà chén tān mò wéi yuē fǔ guǐ bù shì ruò jiā chī rǔ fēi xíng bù shàng dài fū zhī yì

这句话大意是:”枢密臣受人玉带,征赃不叙,御史言罚太轻,不忽木曰:“礼,大臣贪墨,惟曰簠簋不饰,若加笞辱,非刑不上大夫之意。

rén chēng qí píng shù

这句话大意是:”人称其平恕。

sì nián bìng fù zuò dì qiǎn yī zhì zhī bù xiào nǎi fù zòu yuē chén chán yōng wú qǔ dāo chéng juàn wò dà xiàn yǒu zhōng yǒng cí zhāo dài

这句话大意是:四年,病复作,帝遣医治之,不效,乃附奏曰:“臣孱庸无取,叨承眷渥,大限有终,永辞昭代。

yǐn shāng mǎn yǐn ér zú nián sì shí liù

这句话大意是:”引觞满饮而卒,年四十六。

dì wén zhī jīng dào shì dà fū jiē kū shī shēng

这句话大意是:帝闻之惊悼,士大夫皆哭失声。

jiā sù pín gōng zì cuàn jí qī zhī rèn yǐ yǎng mǔ

这句话大意是:家素贫,躬自爨汲,妻织纴以养母。

hòu yīn shǐ hái zé mǔ yǐ sǐ hào tòng ǒu xuè jǐ bù qǐ

这句话大意是:后因使还,则母已死,号恸呕血,几不起。

píng jū fú rú sù bù shàng huá shì

这句话大意是:平居服儒素,不尚华饰。

lù cì yǒu yú jí sàn shī qīn jiù

这句话大意是:禄赐有余,即散施亲旧。

míng yú zhī rén duō suǒ jiàn bá chéng xiàng hā là hā sūn dá là hǎn yì qí suǒ jiàn yě

这句话大意是:明于知人,多所荐拔,丞相哈剌哈孙答剌罕亦其所荐也。

qí xué xiān gōng xíng ér hòu wén yì

这句话大意是:其学先躬行而后文艺。

jū zé jiǎn mò jí dì qián lùn shì tǔ cí hóng chàng yǐn yì zhèng dà yǐ tiān xià zhī zhòng zì rèn zhī wú bù yán

这句话大意是:居则简默,及帝前论事,吐辞洪畅,引义正大,以天下之重自任,知无不言。

shì zǔ cháng yǔ zhī yuē tài zǔ yǒu yán rén zhǔ lǐ tiān xià rú yòu shǒu chí wù bì zī zuǒ shǒu chéng zhī rán hòu néng gù

这句话大意是:世祖尝语之曰:“太祖有言,人主理天下,如右手持物,必资左手承之,然后能固。

qīng shí zhèn zhī zuǒ shǒu yě

这句话大意是:卿实朕之左手也。

měi shì yàn jiān bì chén shuō gǔ jīn zhì yào shì zǔ měi fǔ bì tàn yuē hèn qīng shēng wǎn bù dé zǎo wén cǐ yán rán yì wú zǐ sūn zhī fú

现代白话:”每侍燕间,必陈说古今治要,世祖每拊髀叹曰:“恨卿生晚,不得早闻此言,然亦我子孙之福。

lín bēng yǐ bái bì yí zhī yuē tā rì chí cǐ yǐ jiàn zhèn yě

这句话大意是:”临崩,以白璧遗之,曰:“他日持此以见朕也。

wǔ zōng shí zèng chún chéng zuǒ lǐ gōng chén tài fù kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó lǔ guó gōng shì wén zhēn

这句话大意是:”武宗时,赠纯诚佐理功臣、太傅、开府仪同三司、上柱国、鲁国公,谥文贞。

zi huí huí shǎn xī xíng shěng píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:子回回,陕西行省平章政事;。

kuí kuí yóu jiāng zhè xíng shěng píng zhāng zhèng shì rù wèi hàn lín xué shì chéng zhǐ

这句话大意是:巙巙,由江浙行省平章政事入为翰林学士承旨。

wán zé

这句话大意是:完泽。

wán zé tǔ bié yàn shì

这句话大意是:完泽,土别燕氏。

zǔ tǔ xuē cóng tài zǔ qǐ shuò fāng píng zhū bù

这句话大意是:祖土薛,从太祖起朔方,平诸部。

tài zōng fá jīn mìng tài dì ruì zōng yóu shǎn yòu jìn shī yǐ jī qí bù bèi tǔ xuē wèi xiān fēng suì qù wǔ xiū guān yuè hàn jiāng lüè fāng chéng ér běi pò jīn bīng yú yáng dí

这句话大意是:太宗伐金,命太弟睿宗由陕右进师,以击其不备,土薛为先锋,遂去武休关,越汉江,略方城而北,破金兵于阳翟。

jīn wáng cóng gōng xìng yuán láng lì zhū zhōu bài dōu yuán shuài

这句话大意是:金亡,从攻兴元、阆、利诸州,拜都元帅。

qǔ sòng chéng dū zhǎn qí jiāng chén lóng zhī cì shí yì liù bǎi hù

这句话大意是:取宋成都,斩其将陈隆之,赐食邑六百户。

fù xiàn zhēn sù wèi jìn zhōng zhǎng yù shàn

这句话大意是:父线真,宿卫禁中,掌御膳。

zhōng tǒng chū cóng shì zǔ běi zhēng

这句话大意是:中统初,从世祖北征。

sì nián bài zhōng shū yòu chéng xiàng yǔ zhū rú chén lùn dìng cháo zhì

这句话大意是:四年,拜中书右丞相,与诸儒臣论定朝制。

wán zé yǐ dà chén zi xuǎn wèi yù zōng wáng fǔ liáo shǔ

这句话大意是:完泽以大臣子选为裕宗王府僚属。

yù zōng wèi huáng tài zǐ shǔ zhān shì zhǎng

这句话大意是:裕宗为皇太子,署詹事长。

rù cān móu yì chū zhǎng huán wèi xiǎo xīn shèn mì tài zǐ shén qì zhòng zhī

这句话大意是:入参谋议,出掌环卫,小心慎密,太子甚器重之。

yī rì huì yàn zōng shì zhǐ wán zé yǔ zhòng yuē qīn shàn yuǎn è jūn zhī jí wù

这句话大意是:一日会燕宗室,指完泽语众曰:“亲善远恶,君之急务。

shàn rén rú wán zé zhě qún chén zhōng qǐ yì de zāi

现代白话:善人如完泽者,群臣中岂易得啊!

zì shì cháng diǎn dōng gōng wèi bīng

这句话大意是:”自是常典东宫卫兵。

yù zōng hōng chéng zōng yǐ huáng sūn fǔ jūn běi fāng wán zé liǎng cóng rù běi

这句话大意是:裕宗薨,成宗以皇孙抚军北方,完泽两从入北。

zhì yuán èr shí bā nián sāng gē fú zhū shì zǔ zī wèn tíng chén tè bài zhōng shū yòu chéng xiàng

这句话大意是:至元二十八年,桑哥伏诛,世祖咨问廷臣,特拜中书右丞相。

wán zé rù xiàng gé sāng gē bì zhèng qǐng zì zhōng tǒng chū jī suì bū fù zhī qián sù xī juān miǎn zhī mín lài qí huì

这句话大意是:完泽入相,革桑哥弊政,请自中统初积岁逋负之钱粟,悉蠲免之,民赖其惠。

sān shí yī nián shì zǔ bēng wán zé shòu yí zhào hé zōng qī dà chén zhī yì qǐ huáng tài hòu yíng chéng zōng jí wèi zhào yù zhōng wài ba zhēng ān nán zhī shī jiàn yì jiā shàng zǔ zōng zūn shì miào hào zhì yǎng huáng tài hòu shì tiān xià wéi rén zi zhī lǐ

这句话大意是:三十一年,世祖崩,完泽受遗诏,合宗戚大臣之议,启皇太后,迎成宗即位,诏谕中外,罢征安南之师,建议加上祖宗尊谥庙号,致养皇太后,示天下为人子之礼。

yuán zhēn yǐ lái cháo tíng kè shǒu chéng xiàn zhào shū lǚ xià sàn cái fā sù bù xī jù wàn yǐ bān cì bǎi xìng dāng shí yǐ xián xiàng chēng zhī

这句话大意是:元贞以来,朝廷恪守成宪,诏书屡下散财发粟,不惜巨万,以颁赐百姓,当时以贤相称之。

dà dé sì nián jiā tài fù lù jūn guó zhòng shì

这句话大意是:大德四年,加太傅、录军国重事。

wèi wàng yì chóng chéng zōng yǐ rèn zhī yì yì zhòng ér néng chù zhī yǐ ān jìng bù jí yú gōng lì gù lì mín shǒu zhí lè yè shì chēng xián xiàng yún

这句话大意是:位望益崇,成宗倚任之意益重,而能处之以安静,不急于功利,故吏民守职乐业,世称贤相云。

qī nián hōng nián wǔ shí bā zhuī fēng xìng yuán wáng shì zhōng xiàn

这句话大意是:七年薨,年五十八,追封兴元王,谥忠宪。

ā lǔ hún sà lǐ

这句话大意是:阿鲁浑萨理。

ā lǔ hún sà lǐ wèi wù rén

这句话大意是:阿鲁浑萨理,畏兀人。

zǔ ā tái sà lǐ dāng tài zǔ dìng xī yù hái shí yīn cóng zhì yàn

这句话大意是:祖阿台萨理,当太祖定西域还时,因从至燕。

huì wèi wù guó wáng yì dū hù qǐng yú cháo jǐn guī qí mín zhào xǔ zhī suì fù xi hái

这句话大意是:会畏兀国王亦都护请于朝,尽归其民,诏许之,遂复西还。

jīng fó shì xué

这句话大意是:精佛氏学。

shēng qǐ tái sà lǐ xí xiān yè tōng jīng lǜ lùn

这句话大意是:生乞台萨理,袭先业,通经、律、论。

yè jì chéng shī míng zhī yuē wàn quán

这句话大意是:业既成,师名之曰万全。

zhì yuán shí èr nián rù wèi shì jiào dōu zǒng tǒng bài zhèng yì dài fū tóng zhī zǒng zhì yuàn shì jiā zī dé dài fū tǒng zhì shǐ

这句话大意是:至元十二年,入为释教都总统,拜正议大夫、同知总制院事,加资德大夫、统制使。

nián qī shí zú

这句话大意是:年七十卒。

zi sān rén zhǎng yuē wèi wú r sà lǐ lèi guān zī dé dài fū zhōng shū yòu chéng xíng quán fǔ tài qīng

现代白话:子三人:长曰畏我儿萨理,累官资德大夫、中书右丞、行泉府太卿;。

jì yuē dǎo wǎ chì sà lǐ

这句话大意是:季曰岛瓦赤萨理;。

ā lǔ hún sà lǐ qí zhōng zi yě yǐ fù zì wèi quán shì yòu cōng huì shòu yè yú guó shī bā hā sī ba jì tōng qí xué qiě jiě zhū guó yǔ

这句话大意是:阿鲁浑萨理,其中子也,以父字为全氏,幼聪慧,受业于国师八哈思巴,既通其学,且解诸国语。

shì zǔ wén qí cái bǐ xí zhōng guó zhī xué yú shì jīng shǐ bǎi jiā jí yīn yáng lì shǔ tú wěi fāng jì zhī shuō jiē tōng xí zhī

这句话大意是:世祖闻其材,俾习中国之学,于是经、史、百家及阴阳、历数、图纬、方技之说皆通习之。

hòu shì yù zōng rù sù wèi shēn jiàn qì zhòng

这句话大意是:后事裕宗,入宿卫,深见器重。

zhì yuán èr shí nián yǒu xī yù sēng zì yán néng zhī tiān xiàng yì zhě jiē mò néng tōng qí shuō

这句话大意是:至元二十年,有西域僧自言能知天象,译者皆莫能通其说。

dì wèn zuǒ yòu shuí kě shǐ zhě

这句话大意是:帝问左右,谁可使者。

shì chén tuō liè duì yuē ā lǔ hún sà lǐ kě

这句话大意是:侍臣脱烈对曰:“阿鲁浑萨理可。

jí zhào yǔ lùn nàn sēng dà qū fú

这句话大意是:”即召与论难,僧大屈服。

dì yuè lìng sù wèi nèi cháo

这句话大意是:帝悦,令宿卫内朝。

huì yǒu jiāng nán rén yán sòng zōng shì fǎn zhě mìng qiǎn shǐ bǔ zhì què xià

这句话大意是:会有江南人言宋宗室反者,命遣使捕至阙下。

shǐ yǐ fā ā lǔ hún sà lǐ qù rù jiàn yuē yán zhě bì wàng shǐ bù kě qiǎn

这句话大意是:使已发,阿鲁浑萨理趣入谏曰:“言者必妄,使不可遣。

dì yuē qīng hé yǐ yán zhī

现代白话:”帝曰:“卿凭什么言之?

duì yuē ruò guǒ fǎn jùn xiàn hé yǐ bù zhī

现代白话:”对曰:“若果反,郡县凭什么不知?

yán zhě bù yóu jùn xiàn ér yán zhī què tíng bì qí chóu yě

这句话大意是:言者不由郡县,而言之阙庭,必其仇也。

qiě jiāng nán chū dìng mín yí wèi fù yī dàn yǐ xiǎo mín fú yán zhé bǔ zhī kǒng rén rén zì wēi tú zhōng yán zhě zhī jì

这句话大意是:且江南初定,民疑未附,一旦以小民浮言辄捕之,恐人人自危,徒中言者之计。

dì wù lì zhào shǐ zhě hái bǐ xiè xì yán zhě xià jùn zhì zhī yán zhě lì fú guǒ yǐ cháng dài qián bù cóng wū zhī

这句话大意是:”帝悟,立召使者还,俾械系言者下郡治之,言者立伏,果以尝贷钱不从诬之。

dì yuē fēi qīng yán jǐ wù dàn hèn yòng qīng wǎn ěr

这句话大意是:帝曰:“非卿言,几误,但恨用卿晚耳。

zì shì mìng rì shì zuǒ yòu

这句话大意是:”自是命日侍左右。

èr shí yī nián zhuó cháo liè dài fū zuǒ shì yí fèng yù

这句话大意是:二十一年,擢朝列大夫、左侍仪奉御。

suì quàn dì zhì tiān xià bì yòng rú shù yi zhāo zhì shān zé dào yì zhī shì yǐ bèi rèn shǐ

这句话大意是:遂劝帝治天下必用儒术,宜招致山泽道艺之士,以备任使。

dì jiā nà zhī qiǎn shǐ qiú xián zhì jí xián guǎn yǐ dài zhī

这句话大意是:帝嘉纳之,遣使求贤,置集贤馆以待之。

qiū jiǔ yuè mìng lǐng guǎn shì ā lǔ hún sà lǐ yuē bì xià chū zhì jí xián yǐ dài shì yi zé zhòng wàng dà chén lǐng zhī yǐ xīn guān tīng

这句话大意是:秋九月,命领馆事,阿鲁浑萨理曰:“陛下初置集贤以待士,宜择重望大臣领之,以新观听。

qǐng yǐ sī tú sā lǐ mán lǐng qí shì dì cóng zhī

这句话大意是:”请以司徒撒里蛮领其事,帝从之。

réng yǐ ā lǔ hún sà lǐ wèi zhōng shùn dài fū jí xián guǎn xué shì jiān tài shǐ yuàn shì réng jiān zuǒ shì yí fèng yù

这句话大意是:仍以阿鲁浑萨理为中顺大夫、集贤馆学士,兼太史院事,仍兼左侍仪奉御。

shì zhī yìng zhào zhě jìn mìng guǎn gǔ zhī fán yǐn shí gòng zhàng chē fú zhī shèng jiē xǐ guò wàng

这句话大意是:士之应诏者,尽命馆谷之,凡饮食供帐,车服之盛,皆喜过望。

qí fú chēng zhǐ zhě yì qǐng jiā lài ér qiǎn zhī

这句话大意是:其弗称旨者,亦请加赉而遣之。

yǒu guān yú xuān huī zhě yù yīn bài qí shì gù shèng chén suǒ gěi lǐn xì yú nèi qián jì dì jiàn zhī

这句话大意是:有官于宣徽者,欲阴败其事,故盛陈所给廪饩于内前,冀帝见之。

dì guǒ guò ér wèn yān duì yuē cǐ yī shì zhī rì gěi yě

现代白话:帝果过而问呢,对曰:“此一士之日给也。

dì nù yuē rǔ yù shǐ zhèn jiàn ér sǔn zhī hu

现代白话:”帝怒曰:“你欲使朕见而损之吗?

shí bèi cǐ yǐ dài tiān xià shì yóu kǒng bù zhì kuàng yù sǔn zhī shuí kěn zhì zhě

这句话大意是:十倍此以待天下士,犹恐不至,况欲损之,谁肯至者。

ā lǔ hún sà lǐ yòu yán yú dì yuē guó xué rén cái zhī běn lì guó zi jiān zhì bó shì dì zǐ yuán yi yōu qí lǐn xì shǐ xué zhě rì shèng

这句话大意是:”阿鲁浑萨理又言于帝曰:“国学人材之本,立国子监,置博士弟子员,宜优其廪饩,使学者日盛。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

èr shí èr nián xià liù yuè qiān jiā yì dài fū

这句话大意是:二十二年夏六月,迁嘉议大夫。

èr shí sān nián jìn jí xián dà xué shì zhōng fèng dài fū

这句话大意是:二十三年,进集贤大学士、中奉大夫。

èr shí sì nián chūn lì shàng shū shěng sāng gē yòng shì zhào ā lǔ hún sà lǐ yǔ tóng shì shì gù cí bù xǔ shòu zī dé dài fū shàng shū yòu chéng jì bài róng lù dà fū píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:二十四年春,立尚书省,桑哥用事,诏阿鲁浑萨理与同视事,固辞,不许,授资德大夫、尚书右丞,继拜荣禄大夫、平章政事。

sāng gē wéi zhèng bào héng qiě jìn qí dǎng yǔ

这句话大意是:桑哥为政暴横,且进其党与。

ā lǔ hún sà lǐ shù qiè zhèng zhī jiǔ yǔ guāi là wéi yǐ lián zhèng zì chí

这句话大意是:阿鲁浑萨理数切诤之,久与乖剌,惟以廉正自持。

sāng gē zòu lì zhēng lǐ sī lǐ tiān xià bū qiàn shǐ zhě xiāng wàng yú dào suǒ zài líng yǔ jiē mǎn dào lù cè mù wú gǎn yán zhě

这句话大意是:桑哥奏立征理司,理天下逋欠,使者相望于道,所在囹圄皆满,道路侧目,无敢言者。

huì dì zhèn běi jīng ā lǔ hún sà lǐ qǐng ba zhēng lǐ sī yǐ sāi tiān biàn

这句话大意是:会地震北京,阿鲁浑萨理请罢征理司,以塞天变。

zhào xià zhī rì bǎi xìng xiāng qìng

这句话大意是:诏下之日,百姓相庆。

wèi jǐ sāng gē bài yǐ lián zuò yì jí qí chǎn

这句话大意是:未几,桑哥败,以连坐,亦籍其产。

dì wèn sāng gē wéi zhèng rú cǐ qīng hé gù wú yī yán

现代白话:帝问:“桑哥为政如此,卿为什么无一言?

duì yuē chén wèi cháng bù yán gù yán bù yòng ěr

这句话大意是:”对曰:“臣未尝不言,顾言不用耳。

bì xià fāng xìn rèn sāng gē shén bǐ suǒ jì dú chén chén shù yán bù xíng ruò bào chái jiù huǒ zhǐ yì qí bào bù ruò mí féng qí jiān shǐ wú shāng guó jiā dà běn bì xià jiǔ bì zì wù yě

这句话大意是:陛下方信任桑哥甚,彼所忌独臣,臣数言不行,若抱柴救火,只益其暴,不若弥缝其间,使无伤国家大本,陛下久必自悟也。

dì yì yǐ wéi rán qiě yuē wú shén kuì qīng

现代白话:”帝亦以为然,且曰:“我甚愧卿。

sāng gē lín xíng lì yóu yǐ ā lǔ hún sà lǐ wèi wèn sāng gē yuē wǒ wéi bù yòng qí yán gù zhì yú bài bǐ hé yǔ yān

现代白话:”桑哥临刑,吏犹以阿鲁浑萨理为问,桑哥曰:“我惟不用其言,故至于败,彼何与呢。

dì yì xìn qí wú zuì zhào hái suǒ jí cái chǎn réng qiǎn zhāng jiǔ sī cì yǐ jīn bó cí bù shòu

这句话大意是:”帝益信其无罪,诏还所籍财产,仍遣张九思赐以金帛,辞不受。

èr shí bā nián qiū qǐ bà zhèng shì bìng miǎn tài shǐ yuàn shǐ zhào yǐ wéi jí xián dà xué shì

这句话大意是:二十八年秋,乞罢政事,并免太史院使,诏以为集贤大学士。

sī tiān liú jiān chéng yán ā lǔ hún sà lǐ zài tài shǐ yuàn shí shù yán guó jiā zāi xiáng shì dà bù jìng qǐng xià lì zhì

这句话大意是:司天刘监丞言,阿鲁浑萨理在太史院时,数言国家灾祥事,大不敬,请下吏治。

dì dà nù yǐ wéi fěi bàng dà chén dāng dǐ zuì

这句话大意是:帝大怒,以为诽谤大臣,当抵罪。

ā lǔ hún sà lǐ dùn shǒu xiè yuē chén bù nìng lài bì xià tiān dì hán róng zhī dé suī wàn sǐ mò bào

这句话大意是:阿鲁浑萨理顿首谢曰:“臣不佞,赖陛下天地含容之德,虽万死莫报。

rán yù zhì yán zhě zuì chén kǒng zì shì wú wéi bì xià yán shì zhě

这句话大意是:然欲致言者罪,臣恐自是无为陛下言事者。

lì zhēng zhī nǎi de shì

这句话大意是:”力争之,乃得释。

dì yuē qīng zhēn zhǎng zhě

这句话大意是:帝曰:“卿真长者。

hòu suī bà zhèng huò tōng xī zhào rù lùn shì zhī wú bù yán

这句话大意是:”后虽罢政,或通夕召入论事,知无不言。

sān shí nián fù lǐng tài shǐ yuàn shì

这句话大意是:三十年,复领太史院事。

míng nián dì bēng chéng zōng zài biān yù zōng tài hòu mìng wéi shū qù chéng zōng rù zhèng dà wèi yòu mìng lǜ hàn lín jí xián lǐ guān bèi lǐ cè mìng

这句话大意是:明年,帝崩,成宗在边,裕宗太后命为书趣成宗入正大位,又命率翰林、集贤、礼官备礼册命。

míng nián chūn jiā shǒu sī tú jí xián yuàn shǐ lǐng tài shǐ yuàn shì

这句话大意是:明年春,加守司徒、集贤院使,领太史院事。

chū yù zōng jí shì shì zǔ yù dìng huáng tài zǐ wèi zhī suǒ lì yǐ wèn ā lǔ hún sà lǐ jí yǐ chéng zōng wèi fēng qiě yán chéng zōng rén xiào gōng jiǎn yi lì yú shì dà jì nǎi jué chéng zōng jí yù zōng huáng hòu jiē mò zhī zhī yě

这句话大意是:初,裕宗即世,世祖欲定皇太子,未知所立,以问阿鲁浑萨理,即以成宗为封,且言成宗仁孝恭俭,宜立,于是大计乃决,成宗及裕宗皇后皆莫之知也。

shù zhào ā lǔ hún sà lǐ bù wǎng chéng zōng fǔ jūn běi biān dì qiǎn ā lǔ hún sà lǐ fèng huáng tài zǐ bǎo yú chéng zōng nǎi yī zhì qí dǐ

这句话大意是:数召阿鲁浑萨理不往,成宗抚军北边,帝遣阿鲁浑萨理奉皇太子宝于成宗,乃一至其邸。

jí jí wèi yǔ ā lǔ hún sà lǐ yuē zhèn zài qián dǐ shuí bù yuàn shì zhèn zhě wéi qīng suī zhào bù zhì jīn nǎi zhī qīng zhēn de dà chén tǐ

这句话大意是:及即位,语阿鲁浑萨理曰:“朕在潜邸,谁不愿事朕者,惟卿虽召不至,今乃知卿真得大臣体。

zì shì zhào duì bù míng cì zuò shì zhū hóu wáng děng

这句话大意是:”自是召对不名,赐坐视诸侯王等。

cháng yǔ zuǒ yòu yuē ruò quán píng zhāng zhě zhēn quán cái yě yú jīn dài wú qí bǐ

这句话大意是:尝语左右曰:“若全平章者,真全材也,于今殆无其比。

dà dé sān nián fù bài zhōng shū píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:”大德三年,复拜中书平章政事。

shí yī nián hōng nián liù shí yǒu sān

这句话大意是:十一年,薨,年六十有三。

yán yòu sì nián zèng tuī zhōng zuǒ lǐ yì liàng gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng zhào guó gōng shì wén dìng

这句话大意是:延祐四年,赠推忠佐理翊亮功臣、太师、开府仪同三司、上柱国,追封赵国公,谥文定。

zi sān rén zhǎng yuè zhù

这句话大意是:子三人:长岳柱;。

cì jiǔ zhe zhōng hàn lín shì dú xué shì

这句话大意是:次久著,终翰林侍读学士;。

cì mǎi zhù zǎo zú

这句话大意是:次买住,蚤卒。

yuè zhù zì yǒu chuán

这句话大意是:岳柱自有传。

ā tái sà lǐ zèng bǎo dé gōng chén yín qīng róng lù dà fū sī tú zhù guó zhuī fēng zhào guó gōng shì duān yuàn

这句话大意是:阿台萨理赠保德功臣、银青荣禄大夫、司徒、柱国,追封赵国公,谥端愿;。

qǐ tái sà lǐ lèi zèng chún chéng shǒu zhèng gōng chén tài bǎo yí tóng sān sī shàng zhù guó zhuī fēng zhào guó gōng shì tōng mǐn

这句话大意是:乞台萨理累赠纯诚守正功臣、太保、仪同三司、上柱国,追封赵国公,谥通敏。

yuè zhù zì zhǐ suǒ yī zì jiān shān

这句话大意是:岳柱字止所,一字兼山。

zì yòu róng zhǐ duān yán xìng yǐng wù yǒu yuǎn shí

这句话大意是:自幼容止端严,性颖悟,有远识。

fāng bā suì guān huà shī hé chéng huà táo mǔ jiǎn fà tú yuè zhù zhǐ táo mǔ shǒu zhōng jīn chuàn jí zhī yuē jīn chuàn kě yì jiǔ hé yòng jiǎn fà wèi yě

这句话大意是:方八岁,观画师何澄画《陶母剪发图》,岳柱指陶母手中金钏诘之曰:“金钏可易酒,何用剪发为也?

hé dà jīng jí yì zhī

这句话大意是:”何大惊,即异之。

jì zhǎng jiù xué rì jì qiān yán

这句话大意是:既长就学,日记千言。

nián shí bā cóng chéng xiàng dá shī mán bèi sù wèi chū rù jìn zhōng rú lǎo chéng rén

这句话大意是:年十八,从丞相答失蛮备宿卫,出入禁中,如老成人。

zhì dà yuán nián shòu jí xián xué shì jiē zhèng yì dài fū jí yǐ jiàn xián jǔ néng wéi shì

这句话大意是:至大元年,授集贤学士,阶正议大夫,即以荐贤举能为事。

huáng qìng yuán nián shēng zhōng fèng dài fū hú nán dào xuān wèi shǐ

这句话大意是:皇庆元年,升中奉大夫、湖南道宣慰使。

rì jiē jiàn rú shēng xún qiú mín mò

这句话大意是:日接见儒生,询求民瘼。

yán yòu sān nián jìn zī shàn dài fū lóng xǐ yuàn shǐ

这句话大意是:延祐三年,进资善大夫、隆禧院使。

qī nián shòu tài shǐ yuàn shǐ

这句话大意是:七年,授太史院使。

yīng zōng shì qí jìn zhǐ zhěng xiá gù wèi cān zhèng sù sù yuē quán yuàn shǐ zhēn gù jiā lìng zǐ yě

这句话大意是:英宗视其进止整暇,顾谓参政速速曰:“全院使真故家令子也。

tài dìng yuán nián gǎi tài cháng lǐ yí yuàn shǐ

这句话大意是:”泰定元年,改太常礼仪院使。

sì nián shòu lǐ bù shàng shū lǐng huì tóng guǎn shì é shòu jiāng xī děng chù xíng zhōng shū shěng cān zhī zhèng shì

这句话大意是:四年,授礼部尚书,领会同馆事,俄授江西等处行中书省参知政事。

tiān lì yuán nián jìn róng lù dà fū jí xián dà xué shì

这句话大意是:天历元年,进荣禄大夫、集贤大学士。

zhì shùn èr nián chú jiāng xī děng chù xíng zhōng shū shěng píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:至顺二年,除江西等处行中书省平章政事。

shí yǒu wū gào fù mín fù yǒng níng wáng guān tǎng qián bā bǎi yú dìng zhě zhōng shū qiǎn shǐ zhū lù zhēng zhī

这句话大意是:时有诬告富民负永宁王官帑钱八百余锭者,中书遣使诸路征之。

shǐ zhì jiāng xī yuè zhù yuē shì shè wū wǎng bù kě fèng mìng

这句话大意是:使至江西,岳柱曰:“事涉诬罔,不可奉命。

liáo zuǒ zhòng wéi zǎi chén yì yuè zhù yuē mín wéi bāng běn shāng běn yǐ liǎn yuàn yì fēi zǎi xiàng fú yě

这句话大意是:”僚佐重违宰臣意,岳柱曰:“民惟邦本,伤本以敛怨,亦非宰相福也。

lìng shǐ zhě yǐ cǐ yì fù mìng

这句话大意是:”令使者以此意复命。

shí yàn tiē mù ér wèi chéng xiàng wén qí yán gǎn wù mìng xíng bù jié zhì de wū wǎng zhuàng zuì wū gào zhě ruò gān rén

这句话大意是:时燕帖木儿为丞相,闻其言,感悟,命刑部诘治,得诬罔状,罪诬告者若干人。

zǎi xiàng yǐ zòu dì jiā zhī tè cì bì bó jí shàng zūn jiǔ

这句话大意是:宰相以奏,帝嘉之,特赐币帛及上尊酒。

guì yáng zhōu mín zhāng sī jìn děng xiào jù èr qiān yú zhòng zhōu xiàn bù néng zhì guǎng dōng xuān wèi sī qǐng fā bīng bǔ zhī

这句话大意是:桂阳州民张思进等,啸聚二千余众,州县不能治,广东宣慰司请发兵捕之。

yuè zhù yuē yǒu sī bù néng fǔ suí biān mín nǎi yù jiǎo xìng xīng bīng yǐ wéi mín hài yé

这句话大意是:岳柱曰:“有司不能抚绥边民,乃欲侥幸兴兵,以为民害耶?

bù kě

这句话大意是:不可。

zǎi zhí jiē shī sè xiàn sī yì yǐ xīng bīng bù biàn wéi yán yuè zhù zhōng chí bù kě qiǎn qiān hù wáng yīng wǎng wèn zhuàng

这句话大意是:”宰执皆失色,宪司亦以兴兵不便为言,岳柱终持不可,遣千户王英往问状。

yīng zhí dǐ zéi cháo yù yǐ huò fú zéi yuē zhì wǒ wèi fēi zhě liǎng xún jiǎn sī ěr wǒ děng hé gǎn yǒu yì xīn zāi

现代白话:英直抵贼巢,谕以祸福,贼曰:“致我为非者,两巡检司耳,我等何敢有异心啊!

yù qí zhòng jiē shǐ fù yè yī fāng yǐ níng

这句话大意是:”谕其众,皆使复业,一方以宁。

sān nián qiān hé nán jiāng běi děng chù xíng zhōng shū shěng píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:三年,迁河南江北等处行中书省平章政事。

xuán yǐ jūn shì zhì yáng zhōu de jí míng nián shí èr yuè duān zuò ér zú nián wǔ shí sān

这句话大意是:旋以军事至扬州,得疾,明年十二月,端坐而卒,年五十三。

yuè zhù tiān zī xiào yǒu mǔ dì jiǔ zhù zǎo zú sàng zhī jìn āi

这句话大意是:岳柱天资孝友,母弟久住早卒,丧之尽哀。

yóu shì jīng shǐ zì tiān wén yī yào zhī shū wú bù jiū jí

这句话大意是:尤嗜经史,自天文、医药之书,无不究极。

dù liàng hóng kuò yǒu qī zhī zhě tián bù wéi yì

这句话大意是:度量弘扩,有欺之者,恬不为意。

huò wèn zhī zé yuē bǐ zì qī yě wǒ hé yǔ yān

现代白话:或问之,则曰:“彼自欺也,我何与呢。

mǔ gào shì yì cháng chēng zhī yuē wú zǐ gǔ rén yě

现代白话:”母郜氏亦常称之曰:“我子古人也。

zi sì rén zhǎng pǔ dá tóng qiān xíng xuān zhèng yuàn shì

这句话大意是:子四人:长普达,同佥行宣政院事;。

cì ān sēng wéi jiǔ zhù hòu zhāng pèi jiān chéng

这句话大意是:次安僧,为久住后,章佩监丞;。

cì rén shòu zhōng xiàn dài fū cháng qiū sì qīng

这句话大意是:次仁寿,中宪大夫、长秋寺卿。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →