yē lǜ chǔ cái zi zhù fù
这句话大意是:耶律楚材(子铸附)。
yē lǜ chǔ cái zì jìn qīng liáo dōng dān wáng tū yù bā shì sūn
这句话大意是:耶律楚材,字晋卿,辽东丹王突欲八世孙。
fù lǚ yǐ xué xíng shì jīn shì zōng tè jiàn qīn rèn zhōng shàng shū yòu chéng
这句话大意是:父履,以学行事金世宗,特见亲任,终尚书右丞。
chu cái shēng sān suì ér gū mǔ yáng shì jiào zhī xué
这句话大意是:楚材生三岁而孤,母杨氏教之学。
jí zhǎng bó jí qún shū páng tōng tiān wén dì lǐ lǜ lì shù shù jí shì lǎo yī bǔ zhī shuō xià bǐ wéi wén ruò sù gòu zhě
这句话大意是:及长,博极群书,旁通天文、地理、律历、术数及释老、医卜之说,下笔为文,若宿构者。
jīn zhì zǎi xiàng zi lì shì bǔ shěng yuàn
这句话大意是:金制,宰相子例试补省掾。
chu cái yù shì jìn shì kē zhāng zōng zhào rú jiù zhì
这句话大意是:楚材欲试进士科,章宗诏如旧制。
wèn yǐ yí yù shù shì shí tóng shì zhě shí qī rén chu cái suǒ duì dú yōu suì pì wèi yuàn
这句话大意是:问以疑狱数事,时同试者十七人,楚材所对独优,遂辟为掾。
hòu shì wèi kāi zhōu tóng zhī
这句话大意是:后仕为开州同知。
zhēn yòu èr nián xuān zōng qiān biàn wán yán fú xīng xíng shàng shū shì liú shǒu yàn pì wèi zuǒ yòu sī yuán wài láng
这句话大意是:贞祐二年,宣宗迁汴,完颜福兴行尚书事,留守燕,辟为左右司员外郎。
tài zǔ dìng yàn wén qí míng zhào jiàn zhī
这句话大意是:太祖定燕,闻其名,召见之。
chu cái shēn cháng bā chǐ měi rán hóng shēng
这句话大意是:楚材身长八尺,美髯宏声。
dì wěi zhī yuē liáo jīn shì chóu zhèn wèi rǔ xuě zhī
现代白话:帝伟之,曰:“辽、金世仇,朕为你雪之。
duì yuē chén fù zǔ cháng wěi zhì shì zhī jì wèi zhī chén gǎn chóu jūn yé
这句话大意是:”对曰:“臣父祖尝委质事之,既为之臣,敢仇君耶!
dì zhòng qí yán chù zhī zuǒ yòu suì hū chu cái yuē wú tú sā hé lǐ ér bù míng wú tú sā hé lǐ gài guó yǔ zhǎng rán rén yě
现代白话:”帝重其言,处之左右,遂呼楚材曰我图撒合里而不名,我图撒合里,盖国语长髯人也。
jǐ mǎo xià liù yuè dì xi tǎo huí huí guó
这句话大意是:己卯夏六月,帝西讨回回国。
mà qí zhī rì yǔ xuě sān chǐ dì yí zhī chu cái yuē xuán míng zhī qì jiàn yú shèng xià kè dí zhī zhēng yě
这句话大意是:祃旗之日,雨雪三尺,帝疑之,楚材曰:“玄冥之气,见于盛夏,克敌之征也。
gēng chén dōng dà léi fù wèn zhī duì yuē huí huí guó zhǔ dāng sǐ yú yě
这句话大意是:”庚辰冬,大雷,复问之,对曰:“回回国主当死于野。
hòu jiē yàn
这句话大意是:”后皆验。
xià rén cháng bā jīn yǐ shàn zào gōng jiàn zhī yú dì yīn měi zì jīn yuē guó jiā fāng yòng wǔ yē lǜ rú zhě hé yòng
这句话大意是:夏人常八斤,以善造弓见知于帝,因每自矜曰:“国家方用武,耶律儒者何用。
chu cái yuē zhì gōng shàng xū yòng gōng jiàng wèi tiān xià zhě qǐ kě bù yòng zhì tiān xià jiang yé
这句话大意是:”楚材曰:“治弓尚须用弓匠,为天下者岂可不用治天下匠耶?
dì wén zhī shén xǐ rì jiàn qīn yòng
这句话大意是:”帝闻之甚喜,日见亲用。
xī yù lì rén zòu wǔ yuè wàng yè yuè dāng shí chu cái yuē fǒu
这句话大意是:西域历人奏五月望夜月当蚀,楚材曰:“否。
zú bù shí
这句话大意是:”卒不蚀。
míng nián shí yuè chu cái yán yuè dāng shí xī yù rén yuē bù shí zhì qī guǒ shí bā fēn
这句话大意是:明年十月,楚材言月当蚀,西域人曰不蚀,至期果蚀八分。
rén wǔ bā yuè cháng xīng jiàn xī fāng chu cái yuē nǚ zhí jiāng yì zhǔ yǐ
现代白话:壬午八月,长星见西方,楚材曰:“女直将易主了。
míng nián jīn xuān zōng guǒ sǐ
这句话大意是:”明年,金宣宗果死。
dì měi zhēng tǎo bì mìng chu cái bo dì yì zì zhuó yáng jiǎ yǐ xiāng fú yīng
这句话大意是:帝每征讨,必命楚材卜,帝亦自灼羊胛,以相符应。
zhǐ chu cái wèi tài zōng yuē cǐ rén tiān cì wǒ jiā
这句话大意是:指楚材谓太宗曰:“此人天赐我家。
ěr hòu jūn guó shù zhèng dāng xī wěi zhī
现代白话:你后军国庶政,当悉委之。
jiǎ shēn dì zhì dōng yìn dù zhù tiě mén guān yǒu yī jiǎo shòu xíng rú lù ér mǎ yǐ qí sè lǜ zuò rén yán wèi shì wèi zhě yuē rǔ zhǔ yi zǎo hái
现代白话:”甲申,帝至东印度,驻铁门关,有一角兽,形如鹿而马尾,其色绿,作人言,谓侍卫者曰:“你主宜早还。
dì yǐ wèn chu cái duì yuē cǐ ruì shòu yě qí míng jué duān néng yán sì fāng yǔ hǎo shēng wù shā cǐ tiān jiàng fú yǐ gào bì xià
这句话大意是:”帝以问楚材,对曰:“此瑞兽也,其名角端,能言四方语,好生恶杀,此天降符以告陛下。
bì xià tiān zhī yuán zǐ tiān xià zhī rén jiē bì xià zhī zǐ yuàn chéng tiān xīn yǐ quán mín mìng
这句话大意是:陛下天之元子,天下之人,皆陛下之子,愿承天心,以全民命。
dì jí rì bān shī
这句话大意是:”帝即日班师。
bǐng xū dōng cóng xià líng wǔ zhū jiāng zhēng qǔ zǐ nǚ jīn bó chu cái dú shōu yí shū jí dài huáng yào cái
这句话大意是:丙戌冬,从下灵武,诸将争取子女金帛,楚材独收遗书及大黄药材。
jì ér shì zú bìng yì de dài huáng zhé yù
这句话大意是:既而士卒病疫,得大黄辄愈。
dì zì jīng yíng xī tǔ wèi xiá dìng zhì zhōu jùn zhǎng lì shēng shā rèn qíng zhì nú rén qī nǚ qǔ huò cái jiān tǔ tián
这句话大意是:帝自经营西土,未暇定制,州郡长吏,生杀任情,至孥人妻女,取货财,兼土田。
yàn jì liú hòu zhǎng guān shí mǒ xián de bǔ yóu tān bào shā rén yíng shì
这句话大意是:燕蓟留后长官石抹咸得卜尤贪暴,杀人盈市。
chu cái wén zhī qì xià jí rù zòu qǐng jìn zhōu jùn fēi fèng xǐ shū bù dé shàn zhēng fā qiú dāng dà bì zhě bì dài bào wéi zhě zuì sǐ yú shì tān bào zhī fēng shāo jí
这句话大意是:楚材闻之泣下,即入奏,请禁州郡,非奉玺书,不得擅征发,囚当大辟者必待报,违者罪死,于是贪暴之风稍戢。
yàn duō jù zéi wèi xī zhé yè niú chē zhǐ fù jiā qǔ qí cái wù bù yǔ zé shā zhī
这句话大意是:燕多剧贼,未夕,辄曳牛车指富家,取其财物,不与则杀之。
shí ruì zōng yǐ huáng zǐ jiān guó shì wén qiǎn zhōng shǐ xié chu cái wǎng qióng zhì zhī
这句话大意是:时睿宗以皇子监国,事闻,遣中使偕楚材往穷治之。
chu cái xún chá de qí xìng míng jiē liú hòu qīn shǔ jí shì jiā zi jǐn bǔ xià yù
这句话大意是:楚材询察得其姓名,皆留后亲属及势家子,尽捕下狱。
qí jiā lù zhōng shǐ jiāng huǎn zhī chu cái shì yǐ huò fú zhōng shǐ jù cóng qí yán yù jù lù shí liù rén yú shì yàn mín shǐ ān
这句话大意是:其家赂中使,将缓之,楚材示以祸福,中使惧,从其言,狱具,戮十六人于市,燕民始安。
jǐ chǒu qiū tài zōng jiāng jí wèi zōng qīn xián huì yì yóu wèi jué
这句话大意是:己丑秋,太宗将即位,宗亲咸会,议犹未决。
shí ruì zōng wèi tài zōng qīn dì gù chu cái yán yú ruì zōng yuē cǐ zōng shè dà jì yi zǎo dìng
这句话大意是:时睿宗为太宗亲弟,故楚材言于睿宗曰:“此宗社大计,宜早定。
ruì zōng yuē shì yóu wèi jí bié zé rì kě hu
这句话大意是:”睿宗曰:“事犹未集,别择日可吗?
chu cái yuē guò shì wú jí rì yǐ
现代白话:”楚材曰:“过是无吉日了。
suì dìng cè lì yí zhì nǎi gào qīn wáng chá gě tái yuē wáng suī xiōng wèi zé chén yě lǐ dāng bài
这句话大意是:”遂定策,立仪制,乃告亲王察合台曰:“王虽兄,位则臣也,礼当拜。
wáng bài zé mò gǎn bù bài
这句话大意是:王拜,则莫敢不拜。
wáng shēn rán zhī
这句话大意是:”王深然之。
jí jí wèi wáng lǜ huáng zú jí chén liáo bài zhàng xià
这句话大意是:及即位,王率皇族及臣僚拜帐下。
jì tuì wáng fǔ chu cái yuē zhēn shè jì chén yě
这句话大意是:既退,王抚楚材曰:“真社稷臣也。
guó cháo zūn shǔ yǒu bài lǐ zì cǐ shǐ
这句话大意是:”国朝尊属有拜礼自此始。
shí cháo jí hòu qī yīng sǐ zhě zhòng chu cái zòu yuē bì xià xīn jí wèi yi yòu zhī
这句话大意是:时朝集后期应死者众,楚材奏曰:“陛下新即位,宜宥之。
tài zōng cóng zhī
这句话大意是:”太宗从之。
zhōng yuán fu dìng mín duō wù chù jìn wǎng ér guó fǎ wú shè lìng
这句话大意是:中原甫定,民多误触禁网,而国法无赦令。
chu cái yì qǐng sì yòu zhòng yǐ wéi yū chu cái dú cóng róng wèi dì yán
这句话大意是:楚材议请肆宥,众以为迂,楚材独从容为帝言。
zhào zì gēng yín zhēng yuè shuò rì qián shì wù zhì
这句话大意是:诏自庚寅正月朔日前事勿治。
qiě tiáo pián yí yī shí bā shì bān tiān xià qí lüè yán jùn yi zhì zhǎng lì mù mín shè wàn hù zǒng jūn shǐ shì jūn lì dí yǐ è jiāo hèng
这句话大意是:且条便宜一十八事颁天下,其略言:“郡宜置长吏牧民,设万户总军,使势均力敌,以遏骄横。
zhōng yuán zhī de cái yòng suǒ chū yi cún xù qí mín zhōu xiàn fēi fèng shàng mìng gǎn shàn xíng kē chà zhě zuì zhī
这句话大意是:中原之地,财用所出,宜存恤其民,州县非奉上命,敢擅行科差者罪之。
mào yì jiè dài guān wù zhě zuì zhī
这句话大意是:贸易借贷官物者罪之。
měng gǔ huí hú hé xī zhū rén zhòng dì bù nà shuì zhě sǐ
这句话大意是:蒙古、回鹘、河西诸人,种地不纳税者死。
jiān zhǔ zì dào guān wù zhě sǐ
这句话大意是:监主自盗官物者死。
yīng fàn sǐ zuì zhě jù yóu shēn zòu dài bào rán hòu xíng xíng
这句话大意是:应犯死罪者,具由申奏待报,然后行刑。
gòng xiàn lǐ wù wéi hài fēi qīng shēn yi jìn duàn
这句话大意是:贡献礼物,为害非轻,深宜禁断。
dì xī cóng zhī wéi gòng xiàn yī shì bù yǔn yuē bǐ zì yuàn kuì xiàn zhě yi tīng zhī
这句话大意是:”帝悉从之,唯贡献一事不允,曰:“彼自愿馈献者,宜听之。
chu cái yuē dù hài zhī duān bì yóu yú cǐ
这句话大意是:”楚材曰:“蠹害之端,必由于此。
dì yuē fán qīng suǒ zòu wú bù cóng zhě qīng bù néng cóng zhèn yī shì yé
这句话大意是:”帝曰:“凡卿所奏,无不从者,卿不能从朕一事耶?
tài zǔ zhī shì suì yǒu shì xī yù wèi xiá jīng lǐ zhōng yuán guān lì duō jù liǎn zì sī zī zhì jù wàn ér guān wú chǔ shì
这句话大意是:太祖之世,岁有事西域,未暇经理中原,官吏多聚敛自私,赀至巨万,而官无储侍。
jìn chén bié dié děng yán hàn rén wú bǔ yú guó kě xī kōng qí rén yǐ wéi mù dì
这句话大意是:近臣别迭等言:“汉人无补于国,可悉空其人以为牧地。
chu cái yuē bì xià jiāng nán fá jūn xū yi yǒu suǒ zī chéng jūn dìng zhōng yuán dì shuì shāng shuì yán jiǔ tiě yě shān zé zhī lì suì kě de yín wǔ shí wàn liǎng bó bā wàn pǐ sù sì shí yú wàn dàn zú yǐ gōng jǐ hé wèi wú bǔ zāi
现代白话:”楚材曰:“陛下将南伐,军需宜有所资,诚均定中原地税、商税、盐、酒、铁冶、山泽之利,岁可得银五十万两、帛八万匹、粟四十余万石,足以供给,何谓无补啊?
dì yuē qīng shì wèi zhèn xíng zhī
这句话大意是:”帝曰:“卿试为朕行之。
nǎi zòu lì yān jīng děng shí lù zhēng shōu kè shuì shǐ fán cháng èr xī yòng shì rén rú chén shí kě zhào fǎng děng jiē kuān hòu zhǎng zhě jí tiān xià zhī xuǎn cān zuǒ jiē yòng shěng bù jiù rén
这句话大意是:”乃奏立燕京等十路征收课税使,凡长贰悉用士人,如陈时可、赵昉等,皆宽厚长者,极天下之选,参佐皆用省部旧人。
xīn mǎo qiū dì zhì yún zhōng shí lù xián jìn lǐn jí jí jīn bó chén yú tíng zhōng dì xiào wèi chu cái yuē rǔ bù qù zhèn zuǒ yòu ér néng shǐ guó yòng chōng zú nán guó zhī chén fù yǒu rú qīng zhě hu
现代白话:辛卯秋,帝至云中,十路咸进廪籍及金帛陈于廷中,帝笑谓楚材曰:“你不去朕左右,而能使国用充足,南国之臣,复有如卿者吗?
duì yuē zài bǐ zhě jiē xián yú chén chén bù cái gù liú yàn wèi bì xià yòng
这句话大意是:”对曰:“在彼者皆贤于臣,臣不才,故留燕,为陛下用。
dì jiā qí qiān cì zhī jiǔ
这句话大意是:”帝嘉其谦,赐之酒。
jí rì bài zhōng shū lìng shì wú jù xì jiē xiān bái zhī
这句话大意是:即日拜中书令,事无巨细,皆先白之。
chu cái zòu fán zhōu jùn yi lìng zhǎng lì zhuān lǐ mín shì wàn hù zǒng jūn zhèng fán suǒ zhǎng kè shuì quán guì bù dé qīn zhī
这句话大意是:楚材奏:“凡州郡宜令长吏专理民事,万户总军政,凡所掌课税,权贵不得侵之。
yòu jǔ zhèn hǎi nián hé jūn yǔ zhī tóng shì quán guì bù néng píng
这句话大意是:”又举镇海、粘合,均与之同事,权贵不能平。
xián de bǔ yǐ jiù yuàn yóu jí zhī zèn yú zōng wáng yuē yē lǜ zhōng shū lìng lǜ yòng qīn jiù bì yǒu èr xīn yi zòu shā zhī
这句话大意是:咸得卜以旧怨,尤疾之,谮于宗王曰:“耶律中书令率用亲旧,必有二心,宜奏杀之。
zōng wáng qiǎn shǐ yǐ wén dì chá qí wū zé shǐ zhě bà qiǎn zhī
这句话大意是:”宗王遣使以闻,帝察其诬,责使者,罢遣之。
shǔ yǒu sòng xián de bǔ bù fǎ zhě dì mìng chu cái jū zhī zòu yuē cǐ rén jù ào gù yì zhāo bàng
这句话大意是:属有讼咸得卜不法者,帝命楚材鞫之,奏曰:“此人倨傲,故易招谤。
jīn jiāng yǒu shì nán fāng tā rì zhì zhī wèi wǎn yě
这句话大意是:今将有事南方,他日治之未晚也。
dì sī wèi shì chén yuē chu cái bù jiào sī chóu zhēn kuān hòu zhǎng zhě rǔ cáo dāng xiào zhī
现代白话:”帝私谓侍臣曰:“楚材不较私仇,真宽厚长者,你曹当效之。
zhōng guì kě sī bù huā zòu cǎi jīn yín yì fū jí zhòng tián xī yù yǔ zāi pú táo hù dì lìng yú xī jīng xuān dé xǐ wàn yú hù chōng zhī
这句话大意是:”中贵可思不花奏采金银役夫及种田西域与栽蒲萄户,帝令于西京宣德徙万余户充之。
chu cái yuē xiān dì yí zhào shān hòu mín zhì piáo wú yì guó rén huǎn jí kě yòng bù yí qīng dòng
这句话大意是:楚材曰:“先帝遗诏,山后民质朴,无异国人,缓急可用,不宜轻动。
jīn jiāng zhēng hé nán qǐng wú cán mín yǐ gěi cǐ yì
这句话大意是:今将征河南,请无残民以给此役。
dì kě qí zòu
这句话大意是:”帝可其奏。
rén chén chūn dì nán zhēng jiāng shè hé zhào táo nàn zhī mín lái jiàng zhě miǎn sǐ
这句话大意是:壬辰春,帝南征,将涉河,诏逃难之民,来降者免死。
huò yuē cǐ bèi jí zé jiàng huǎn zé zǒu tú yǐ zī dí bù kě yòu
这句话大意是:或曰:“此辈急则降,缓则走,徒以资敌,不可宥。
chu cái qǐng zhì qí shù bǎi yǐ gěi jiàng mín shǐ guī tián lǐ quán huó shén zhòng
这句话大意是:”楚材请制旗数百,以给降民,使归田里,全活甚众。
jiù zhì fán gōng chéng yì dí yǐ shǐ shí xiāng jiā zhě jí wéi jù mìng jì kè bì shā zhī
这句话大意是:旧制,凡攻城邑,敌以矢石相加者,即为拒命,既克,必杀之。
biàn liáng jiāng xià dà jiàng sù bù tái qiǎn shǐ lái yán jīn rén kàng jù chí jiǔ shī duō sǐ shāng chéng xià zhī rì yi tú zhī
这句话大意是:汴梁将下,大将速不台遣使来言:“金人抗拒持久,师多死伤,城下之日,宜屠之。
chu cái chí rù zòu yuē jiàng shì bào lù shù shí nián suǒ yù zhě tǔ dì rén mín ěr
这句话大意是:”楚材驰入奏曰:“将士暴露数十年,所欲者土地人民耳。
de dì wú mín jiāng yān yòng zhī
现代白话:得地无民,将呢用之!
dì yóu yù wèi jué chu cái yuē qí qiǎo zhī gōng hòu cáng zhī jiā jiē cuì yú cǐ ruò jǐn shā zhī jiāng wú suǒ huò
这句话大意是:”帝犹豫未决,楚材曰:“奇巧之工,厚藏之家,皆萃于此,若尽杀之,将无所获。
dì rán zhī zhào zuì zhǐ wán yán shì yú jiē wù wèn
这句话大意是:”帝然之,诏罪止完颜氏,余皆勿问。
shí bì bīng jū biàn zhě de bǎi sì shí qī wàn rén
这句话大意是:时避兵居汴者得百四十七万人。
chu cái yòu qǐng qiǎn rén rù chéng qiú kǒng zǐ hòu de wǔ shí yī dài sūn yuán cuò zòu xí fēng yǎn shèng gōng fù yǐ lín miào de
这句话大意是:楚材又请遣人入城,求孔子后,得五十一代孙元措,奏袭封衍圣公,付以林庙地。
mìng shōu tài cháng lǐ yuè shēng jí zhào míng rú liáng zhì wáng wàn qìng zhào zhe děng shǐ zhí shì jiǔ jīng jìn jiǎng dōng gōng
这句话大意是:命收太常礼乐生,及召名儒梁陟、王万庆、赵著等,使直释九经,进讲东宫。
yòu lǜ dà chén zǐ sūn zhí jīng jiě yì bǐ zhī shèng rén zhī dào
这句话大意是:又率大臣子孙,执经解义,俾知圣人之道。
zhì biān xiū suǒ yú yān jīng jīng jí suǒ yú píng yáng yóu shì wén zhì xìng yān
现代白话:置编修所于燕京、经籍所于平阳,由是文治兴呢。
shí hé nán chū pò fú huò shén zhòng jūn hái táo zhě shí qī bā
这句话大意是:时河南初破,俘获甚众,军还,逃者十七八。
yǒu zhǐ jū tíng táo mín jí zī gěi zhě miè qí jiā xiāng shè yì lián zuò
这句话大意是:有旨:居停逃民及资给者,灭其家,乡社亦连坐。
yóu shì táo zhě mò gǎn shě duō bì sǐ dào lù
这句话大意是:由是逃者莫敢舍,多殍死道路。
chu cái cóng róng jìn yuē hé nán jì píng mín jiē bì xià chì zǐ zǒu fù hé zhī
这句话大意是:楚材从容进曰:“河南既平,民皆陛下赤子,走复何之!
nài hé yīn yī fú qiú lián sǐ shù shí bǎi rén hu
这句话大意是:奈何因一俘囚,连死数十百人吗?
dì wù mìng chú qí jìn
这句话大意是:”帝悟,命除其禁。
jīn zhī wáng yě wéi qín gǒng èr shí yú zhōu jiǔ wèi xià chu cái zòu yuē wǎng nián wú mín táo zuì huò cuì yú cǐ gù yǐ sǐ jù zhàn ruò xǔ yǐ bù shā jiāng bù gōng zì xià yǐ
现代白话:金之亡也,唯秦、巩二十余州久未下,楚材奏曰:“往年我民逃罪,或萃于此,故以死拒战,若许以不杀,将不攻自下了。
zhào xià zhū chéng jiē jiàng
这句话大意是:”诏下,诸城皆降。
jiǎ wǔ yì jí zhōng yuán mín dà chén hū dōu hǔ děng yì yǐ dīng wèi hù
这句话大意是:甲午,议籍中原民,大臣忽都虎等议,以丁为户。
chu cái yuē bù kě
这句话大意是:楚材曰:“不可。
dīng táo zé fù wú suǒ chū dāng yǐ hù dìng zhī
这句话大意是:丁逃,则赋无所出,当以户定之。
zhēng zhī zài sān zú yǐ hù dìng
这句话大意是:”争之再三,卒以户定。
shí jiàng xiàng dà chén yǒu suǒ qū huò wǎng wǎng jì liú zhū jùn chu cái yīn kuò hù kǒu bìng lìng wèi mín nì zhàn zhě sǐ
这句话大意是:时将相大臣有所驱获,往往寄留诸郡,楚材因括户口,并令为民,匿占者死。
yǐ wèi cháo yì jiāng sì zhēng bù tíng ruò qiǎn huí huí rén zhēng jiāng nán hàn rén zhēng xī yù shēn de zhì yù zhī shù chu cái yuē bù kě
这句话大意是:乙未,朝议将四征不廷,若遣回回人征江南,汉人征西域,深得制御之术,楚材曰:“不可。
zhōng yuán xī yù xiāng qù liáo yuǎn wèi zhì dí jìng rén mǎ pí fá jiān shuǐ tǔ yì yí jí yì jiāng shēng yi gè cóng qí biàn
这句话大意是:中原、西域,相去辽远,未至敌境,人马疲乏,兼水土异宜,疾疫将生,宜各从其便。
cóng zhī
这句话大意是:”从之。
bǐng shēn chūn zhū wáng dà jí dì qīn zhí shāng cì chu cái yuē zhèn zhī suǒ yǐ tuī chéng rèn qīng zhě xiān dì zhī mìng yě
这句话大意是:丙申春,诸王大集,帝亲执觞赐楚材曰:“朕之所以推诚任卿者,先帝之命也。
fēi qīng zé zhōng yuán wú jīn rì
这句话大意是:非卿,则中原无今日。
zhèn suǒ yǐ de ān zhěn zhě qīng zhī lì yě
这句话大意是:朕所以得安枕者,卿之力也。
xī yù zhū guó jí sòng gāo lí shǐ zhě lái cháo yǔ duō bù shí dì zhǐ chu cái shì zhī yuē rǔ guó yǒu rú cǐ rén hu
现代白话:”西域诸国及宋、高丽使者来朝,语多不实,帝指楚材示之曰:“你国有如此人吗?
jiē xiè yuē wú yǒu
这句话大意是:”皆谢曰:“无有。
dài shén rén yě
这句话大意是:殆神人也。
dì yuē rǔ děng wéi cǐ yán bù wàng zhèn yì dù bì wú cǐ rén
现代白话:”帝曰:“你等唯此言不妄,朕亦度必无此人。
yǒu yú yuán zhě zòu xíng jiāo chāo chu cái yuē jīn zhāng zōng shí chū xíng jiāo chāo yǔ qián tōng xíng yǒu sī yǐ chū chāo wèi lì shōu chāo wèi huì wèi zhī lǎo chāo zhì yǐ wàn guàn wéi yì yī bǐng
这句话大意是:”有于元者,奏行交钞,楚材曰:“金章宗时初行交钞,与钱通行,有司以出钞为利,收钞为讳,谓之老钞,至以万贯唯易一饼。
mín lì kùn jié guó yòng kuì fá dāng wèi jiàn jiè
这句话大意是:民力困竭,国用匮乏,当为鉴戒。
jīn yìn zào jiāo chāo yi bù guò wàn dìng
这句话大意是:今印造交钞,宜不过万锭。
cóng zhī
这句话大意是:”从之。
qiū qī yuè hū dōu hǔ yǐ mín jí zhì dì yì liè zhōu xiàn cì qīn wáng gōng chén
这句话大意是:秋七月,忽都虎以民籍至,帝议裂州县赐亲王功臣。
chu cái yuē liè tǔ fēn mín yì shēng xián xì bù rú duō yǐ jīn bó yǔ zhī
这句话大意是:楚材曰:“裂土分民,易生嫌隙,不如多以金帛与之。
dì yuē yǐ xǔ nài hé
这句话大意是:”帝曰:“已许奈何?
chu cái yuē ruò cháo tíng zhì lì shōu qí gòng fù suì zhōng bān zhī shǐ wú shàn kē zhēng kě yě
这句话大意是:”楚材曰:“若朝廷置吏,收其贡赋,岁终颁之,使毋擅科征,可也。
dì rán qí jì suì dìng tiān xià fù shuì měi èr hù chū sī yī jīn yǐ gěi guó yòng
这句话大意是:”帝然其计,遂定天下赋税,每二户出丝一斤,以给国用;。
wǔ hù chū sī yī jīn yǐ gěi zhū wáng gōng chén tāng mù zhī zī
这句话大意是:五户出丝一斤,以给诸王功臣汤沐之资。
dì shuì zhōng tián měi mǔ èr shēng yòu bàn shàng tián sān shēng xià tián èr shēng shuǐ tián měi mǔ wǔ shēng
这句话大意是:地税,中田每亩二升又半,上田三升,下田二升,水田每亩五升;。
shāng shuì sān shí fēn ér yī
这句话大意是:商税,三十分而一;。
yán jià yín yī liǎng sì shí jīn
这句话大意是:盐价,银一两四十斤。
jì dìng cháng fù cháo yì yǐ wéi tài qīng chu cái yuē zuò fǎ yú liáng qí bì yóu tān hòu jiāng yǒu yǐ lì jìn zhě zé jīn yǐ zhòng yǐ
现代白话:既定常赋,朝议以为太轻,楚材曰:“作法于凉,其弊犹贪,后将有以利进者,则今已重了。
shí gōng jiàng zhì zào mí fèi guān wù shí sī bā jiǔ chu cái qǐng jiē kǎo hé zhī yǐ wéi dìng zhì
这句话大意是:”时工匠制造,糜费官物,十私八九,楚材请皆考核之,以为定制。
shí shì chén tuō huan zòu jiǎn tiān xià shì nǚ zhào xià chu cái ní zhī bù xíng dì nù
这句话大意是:时侍臣脱欢奏简天下室女,诏下,楚材尼之不行,帝怒。
chu cái jìn yuē xiàng zé měi nǚ èr shí yǒu bā rén zú bèi shǐ lìng
这句话大意是:楚材进曰:“向择美女二十有八人,足备使令。
jīn fù xuǎn bá chén kǒng rǎo mín yù fù zòu ěr
这句话大意是:今复选拔,臣恐扰民,欲覆奏耳。
dì liáng jiǔ yuē kě ba zhī
这句话大意是:”帝良久曰:“可罢之。
yòu yù shōu mín pìn mǎ chu cái yuē tián cán zhī de fēi mǎ suǒ chǎn jīn ruò xíng zhī hòu bì wéi rén hài
这句话大意是:”又欲收民牝马,楚材曰:“田蚕之地,非马所产,今若行之,后必为人害。
yòu cóng zhī
这句话大意是:”又从之。
dīng yǒu chu cái zòu yuē zhì qì zhě bì yòng liáng gōng shǒu chéng zhě bì yòng rú chén
这句话大意是:丁酉,楚材奏曰:“制器者必用良工,守成者必用儒臣。
rú chén zhī shì yè fēi jī shù shí nián dài wèi yì chéng yě
这句话大意是:儒臣之事业,非积数十年,殆未易成也。
dì yuē guǒ ěr kě guān qí rén
现代白话:”帝曰:“果你,可官其人。
chu cái yuē qǐng xiào shì zhī
这句话大意是:”楚材曰:“请校试之。
nǎi mìng xuān dé zhōu xuān kè shǐ liú zhōng suí jùn kǎo shì yǐ jīng yì cí fù lùn fēn wéi sān kē rú rén bèi fú wèi nú zhě yì lìng jiù shì qí zhǔ nì fú qiǎn zhě sǐ
这句话大意是:”乃命宣德州宣课使刘中随郡考试,以经义、词赋、论分为三科,儒人被俘为奴者,亦令就试,其主匿弗遣者死。
de shì fán sì qiān sān shí rén miǎn wèi nú zhě sì zhī yī
这句话大意是:得士凡四千三十人,免为奴者四之一。
xiān shì zhōu jùn zhǎng lì duō jiè gǔ rén yín yǐ cháng guān xi lèi shù bèi yuē yáng gāo ér lì zhì nú qí qī zǐ yóu bù zú cháng
这句话大意是:先是,州郡长吏,多借贾人银以偿官,息累数倍,曰羊羔儿利,至奴其妻子犹不足偿。
chu cái zòu lìng běn lì xiāng móu ér zhǐ yǒng wèi dìng zhì mín jiān suǒ fù zhě guān wèi dài jià zhī
这句话大意是:楚材奏令本利相侔而止,永为定制,民间所负者,官为代价之。
zhì yī héng liáng gěi fú yìn lì chāo fǎ dìng jūn shū bù dì chuán míng yì quàn shù zhèng lüè bèi mín shāo sū xī yān
现代白话:至一衡量,给符印,立钞法,定均输,布递传,明驿券,庶政略备,民稍苏息呢。
yǒu èr dào shì zhēng zhǎng hù lì dǎng yǔ qí yī wū qí chóu zhī dǎng èr rén wéi táo jūn jié zhōng guì jí tōng shì yáng wéi zhōng zhí ér nüè shā zhī
这句话大意是:有二道士争长,互立党与,其一诬其仇之党二人为逃军,结中贵及通事杨惟忠,执而虐杀之。
chu cái àn shōu wéi zhōng
这句话大意是:楚材按收惟忠。
zhōng guì fù su chu cái wéi zhì dì nù xì chu cái
这句话大意是:中贵复诉楚材违制,帝怒,系楚材;。
jì ér zì huǐ mìng shì zhī
这句话大意是:既而自悔,命释之。
chu cái bù kěn jiě fù jìn yuē chén bèi wèi gōng fǔ guó zhèng suǒ shǔ
这句话大意是:楚材不肯解缚,进曰:“臣备位公辅,国政所属。
bì xià chū lìng xì chén yǐ yǒu zuì yě dāng míng shì bǎi guān zuì zài bù shè
这句话大意是:陛下初令系臣,以有罪也,当明示百官,罪在不赦。
jīn shì chén shì wú zuì yě qǐ yi qīng yì fǎn fù rú xì xiǎo ér
这句话大意是:今释臣,是无罪也,岂宜轻易反复,如戏小儿?
guó yǒu dà shì hé yǐ xíng yān
现代白话:国有大事,凭什么行呢!
zhòng jiē shī sè
这句话大意是:”众皆失色。
dì yuē zhèn suī wèi dì níng wú guò jǔ yé
这句话大意是:帝曰:“朕虽为帝,宁无过举耶?
nǎi wēn yán yǐ wèi zhī
这句话大意是:”乃温言以慰之。
chu cái yīn chén shí wù shí cè yuē xìn shǎng fá zhèng míng fēn gěi fèng lù guān gōng chén kǎo diàn zuì jūn kē chà xuǎn gōng jiàng wù nóng sāng dìng tǔ gòng zhì cáo yùn
这句话大意是:楚材因陈时务十策,曰:“信赏罚,正名分,给俸禄,官功臣,考殿最,均科差,选工匠,务农桑,定土贡,制漕运。
jiē qiè yú shí wu xī shī xíng zhī
这句话大意是:皆切于时务,悉施行之。
tài yuán lù zhuǎn yùn shǐ lǚ zhèn fù shǐ liú zi zhèn yǐ zāng dǐ zuì
这句话大意是:太原路转运使吕振、副使刘子振,以赃抵罪。
dì zé chǔ cái yuē qīng yán kǒng zǐ zhī jiào kě xíng rú zhě wèi hǎo rén hé gù nǎi yǒu cǐ bèi
现代白话:帝责楚材曰:“卿言孔子之教可行,儒者为好人,为什么乃有此辈?
duì yuē jūn fù jiào chén zǐ yì bù yù lìng xiàn bú yì
这句话大意是:”对曰:“君父教臣子,亦不欲令陷不义。
sān gāng wǔ cháng shèng rén zhī míng jiào yǒu guó jiā zhě mò bù yóu zhī rú tiān zhī yǒu rì yuè yě
这句话大意是:三纲五常,圣人之名教,有国家者莫不由之,如天之有日月也。
qǐ de yuán yī fū zhī shī shǐ wàn shì cháng xíng zhī dào dú jiàn fèi yú wǒ cháo hu
这句话大意是:岂得缘一夫之失,使万世常行之道独见废于我朝乎!
dì yì nǎi jiě
这句话大意是:”帝意乃解。
fù rén liú hū dǔ mǎ shè liè fā dīng liú tíng yù děng yǐ yín yī bǎi sì shí wàn liǎng pū mǎi tiān xià kè shuì chu cái yuē cǐ tān lì zhī tú wǎng shàng nüè xià wéi hài shén dà
这句话大意是:富人刘忽笃马、涉猎发丁、刘廷玉等以银一百四十万两扑买天下课税,楚材曰:“此贪利之徒,罔上虐下,为害甚大。
zòu ba zhī
这句话大意是:”奏罢之。
cháng yuē xìng yī lì bù rú chú yī hài shēng yī shì bù rú shěng yī shì
这句话大意是:常曰:“兴一利不如除一害,生一事不如省一事。
rèn shàng yǐ bān chāo zhī yán wèi píng píng ěr qiān gǔ zhī xià zì yǒu dìng lùn
这句话大意是:任尚以班超之言为平平耳,千古之下,自有定论。
hòu zhī fù qiǎn zhě fāng zhī wú yán zhī bù wàng yě
现代白话:后之负谴者,方知我言之不妄也。
dì sù shì jiǔ rì yǔ dà chén hān yǐn chu cái lǚ jiàn bù tīng nǎi chí jiǔ cáo tiě kǒu jìn yuē qū niè néng fǔ wù tiě shàng rú cǐ kuàng wǔ zàng hu
这句话大意是:”帝素嗜酒,日与大臣酣饮,楚材屡谏,不听,乃持酒槽铁口进曰:“曲糵能腐物,铁尚如此,况五脏乎!
dì wù yǔ jìn chén yuē rǔ cáo ài jūn yōu guó zhī xīn qǐ yǒu rú wú tú sā hé lǐ zhě yé
现代白话:”帝悟,语近臣曰:“你曹爱君忧国之心,岂有如我图撒合里者耶?
shǎng yǐ jīn bó chì jìn chén rì jìn jiǔ sān zhōng ér zhǐ
这句话大意是:”赏以金帛,敕近臣日进酒三钟而止。
zì gēng yín dìng kè shuì gé zhì jiǎ wǔ píng hé nán suì yǒu zēng xiàn zhì wù xū kè yín zēng zhì yī bǎi yī shí wàn liǎng
这句话大意是:自庚寅定课税格,至甲午平河南,岁有增羡,至戊戌,课银增至一百一十万两。
yì shǐ ān tiān hé zhě chǎn shì zhèn hǎi shǒu yǐn ào dōu là hé mán pū mǎi kè shuì yòu zēng zhì èr bǎi èr shí wàn liǎng
这句话大意是:译史安天合者,谄事镇海,首引奥都剌合蛮扑买课税,又增至二百二十万两。
chu cái jí lì biàn jiàn zhì shēng sè jù lì yán yǔ tì jù
这句话大意是:楚材极力辨谏,至声色俱厉,言与涕俱。
dì yuē ěr yù bó dòu yé
现代白话:帝曰:“你欲搏斗耶?
yòu yuē ěr yù wèi bǎi xìng kū yé
现代白话:”又曰:“你欲为百姓哭耶?
gū lìng shì xíng zhī
这句话大意是:姑令试行之。
chu cái lì bù néng zhǐ nǎi tàn xī yuē mín zhī kùn qióng jiāng zì cǐ shǐ yǐ
现代白话:”楚材力不能止,乃叹息曰:“民之困穷,将自此始了!
chu cái cháng yǔ zhū wáng yàn zuì wò chē zhōng dì lín píng yě jiàn zhī zhí xìng qí yíng dēng chē shǒu hàn zhī
这句话大意是:楚材尝与诸王宴,醉卧车中,帝临平野见之,直幸其营,登车,手撼之。
chu cái shú shuì wèi xǐng fāng nù qí rǎo jǐ hū kāi mù shì shǐ zhī dì zhì jīng qǐ xiè dì yuē yǒu jiǔ dú zuì bù yǔ zhèn tóng lè yé
这句话大意是:楚材熟睡未醒,方怒其扰己,忽开目视,始知帝至,惊起谢,帝曰:“有酒独醉,不与朕同乐耶?
xiào ér qù
这句话大意是:”笑而去。
chu cái bù jí guàn dài chí yì xíng gōng dì wèi zhì jiǔ jí huān ér ba
这句话大意是:楚材不及冠带,驰诣行宫,帝为置酒,极欢而罢。
chu cái dāng guó rì jiǔ de lù fēn qí qīn zú wèi cháng sī yǐ guān
这句话大意是:楚材当国日久,得禄分其亲族,未尝私以官。
xíng shěng liú mǐn cóng róng yán zhī chu cái yuē mù qīn zhī yì dàn dāng zī yǐ jīn bó
这句话大意是:行省刘敏从容言之,楚材曰:“睦亲之义,但当资以金帛。
ruò shǐ cóng zhèng ér wéi fǎ wú bù néng xùn sī ēn yě
现代白话:若使从政而违法,我不能徇私恩也。
suì xīn chǒu èr yuè sān rì dì jí dǔ yī yán mài yǐ jué
这句话大意是:岁辛丑二月三日,帝疾笃,医言脉已绝。
huáng hòu bù zhī suǒ wéi zhào chu cái wèn zhī duì yuē jīn rèn shǐ fēi rén mài guān yù yù qiú xì fēi gū zhě duō
这句话大意是:皇后不知所为,召楚材问之,对曰:“今任使非人,卖官鬻狱,囚系非辜者多。
gǔ rén yī yán ér shàn yíng huò tuì shè qǐng shè tiān xià qiú tú
这句话大意是:古人一言而善,荧惑退舍,请赦天下囚徒。
hòu jí yù xíng zhī chu cái yuē fēi jūn mìng bù kě
这句话大意是:”后即欲行之,楚材曰:“非君命不可。
é qǐng dì shǎo sū yīn rù zòu qǐng sì shè dì yǐ bù néng yán shǒu kěn zhī
这句话大意是:”俄顷,帝少苏,因入奏,请肆赦,帝已不能言,首肯之。
shì yè yī zhě hòu mài fù shēng shì xuān dú shè shū shí yě yì rì ér chōu
这句话大意是:是夜,医者候脉复生,适宣读赦书时也,翌日而瘳。
dōng shí yī yuè sì rì dì jiāng chū liè chu cái yǐ tài yǐ shù tuī zhī jí yán qí bù kě zuǒ yòu jiē yuē bù qí shè wú yǐ wéi lè
这句话大意是:冬十一月四日,帝将出猎,楚材以太乙数推之,亟言其不可,左右皆曰:“不骑射,无以为乐。
liè wǔ rì dì bēng yú xíng zài suǒ
这句话大意是:”猎五日,帝崩于行在所。
huáng hòu nǎi mǎ zhēn shì chēng zhì chóng xìn jiān huí shù zhèng duō wěn
这句话大意是:皇后乃马真氏称制,崇信奸回,庶政多紊。
ào lǔ là hé mán yǐ huò de zhèng bǐng tíng zhōng xī wèi fù zhī
这句话大意是:奥鲁剌合蛮以货得政柄,廷中悉畏附之。
chu cái miàn zhé tíng zhēng yán rén suǒ nán yán rén jiē wēi zhī
这句话大意是:楚材面折廷争,言人所难言,人皆危之。
guǐ mǎo wǔ yuè yíng huò fàn fáng chu cái zòu yuē dāng yǒu jīng rǎo rán qì wú shì
这句话大意是:癸卯五月,荧惑犯房,楚材奏曰:“当有惊扰,然讫无事。
jū wú hé cháo tíng yòng bīng shì qǐ cāng cù hòu suì lìng shòu jiǎ xuǎn fù xīn zhì yù xī qiān yǐ bì zhī
这句话大意是:”居无何,朝廷用兵,事起仓卒,后遂令授甲选腹心,至欲西迁以避之。
chu cái jìn yuē cháo tíng tiān xià gēn běn gēn běn yī yáo tiān xià jiāng luàn
这句话大意是:楚材进曰:“朝廷天下根本,根本一摇,天下将乱。
chén guān tiān dào bì wú huàn yě
这句话大意是:臣观天道,必无患也。
hòu shù rì nǎi dìng
这句话大意是:”后数日乃定。
hòu yǐ yù bǎo kōng zhǐ fù ào dōu là hé mán shǐ zì shū tián xíng zhī
这句话大意是:后以御宝空纸付奥都剌合蛮,使自书填行之。
chu cái yuē tiān xià zhě xiān dì zhī tiān xià
这句话大意是:楚材曰:“天下者先帝之天下。
cháo tíng zì yǒu xiàn zhāng jīn yù wěn zhī chén bù gǎn fèng zhào
这句话大意是:朝廷自有宪章,今欲紊之,臣不敢奉诏。
shì suì zhǐ
这句话大意是:”事遂止。
yòu yǒu zhǐ fán ào dōu là hé mán suǒ jiàn bái lìng shǐ bù wéi shū zhě duàn qí shǒu
这句话大意是:又有旨:“凡奥都剌合蛮所建白,令史不为书者,断其手。
chu cái yuē guó zhī diǎn gù xiān dì xī wěi lǎo chén lìng shǐ hé yǔ yān
现代白话:”楚材曰:“国之典故,先帝悉委老臣,令史何与呢?
shì ruò hé lǐ zì dāng fèng xíng rú bù kě xíng sǐ qiě bù bì kuàng jié shǒu hu
这句话大意是:事若合理,自当奉行,如不可行,死且不避,况截手乎!
hòu bú yuè
这句话大意是:”后不悦。
chu cái biàn lùn bù yǐ yīn dà shēng yuē lǎo chén shì tài zǔ tài zōng sān shí yú nián wú fù yú guó huáng hòu yì qǐ néng wú zuì shā chén yě
这句话大意是:楚材辨论不已,因大声曰:“老臣事太祖、太宗三十余年,无负于国,皇后亦岂能无罪杀臣也!
hòu suī hàn zhī yì yǐ xiān cháo jiù xūn shēn jìng dàn yān
现代白话:”后虽憾之,亦以先朝旧勋,深敬惮呢。
jiǎ chén xià wǔ yuè hōng yú wèi nián wǔ shí wǔ
这句话大意是:甲辰夏五月,薨于位,年五十五。
huáng hòu āi dào fù zèng shén hòu
这句话大意是:皇后哀悼,赙赠甚厚。
hòu yǒu zèn chu cái zhě yán qí zài xiàng wèi rì jiǔ tiān xià gòng fù bàn rù qí jiā
这句话大意是:后有谮楚材者,言其在相位日久,天下贡赋,半入其家。
hòu mìng jìn chén má lǐ zā fù shì zhī wéi qín ruǎn shí yú jí gǔ jīn shū huà jīn shí yí wén shù qiān juǎn
这句话大意是:后命近臣麻里紥覆视之,唯琴阮十余,及古今书画、金石、遗文数千卷。
zhì shùn yuán nián zèng jīng guó yì zhì yín liàng zuǒ yùn gōng chén tài shī shàng zhù guó zhuī fēng guǎng níng wáng shì wén zhèng
这句话大意是:至顺元年,赠经国议制寅亮佐运功臣、太师、上柱国,追封广宁王,谥文正。
zi xuàn zhù
这句话大意是:子铉、铸。
zhù zì chéng zhòng yòu cōng mǐn shàn zhǔ wén yóu gōng qí shè
这句话大意是:铸字成仲,幼聪敏,善属文,尤工骑射。
chu cái hōng sì lǐng zhōng shū shěng shì shí nián èr shí sān
这句话大意是:楚材薨,嗣领中书省事,时年二十三。
zhù shàng yán yi shū jìn wǎng suì cǎi lì dài dé zhèng hé yú shí yí zhě bā shí yī zhāng yǐ jìn
这句话大意是:铸上言宜疏禁网,遂采历代德政合于时宜者八十一章以进。
wù wǔ xiàn zōng zhēng shǔ zhào zhù lǐng shì wèi xiāo guǒ yǐ cóng lǚ chū qí jì gōng xià chéng yì cì yǐ shàng fāng jīn suǒ jiǎ jí nèi jiù cōng mǎ
这句话大意是:戊午,宪宗征蜀,诏铸领侍卫骁果以从,屡出奇计,攻下城邑,赐以尚方金锁甲及内厩骢马。
yǐ wèi xiàn zōng bēng ā lǐ bù gē pàn zhù qì qī zi tǐng shēn zì shuò fāng lái guī shì zǔ jiā qí zhōng jí rì zhào jiàn shǎng cì yōu hòu
这句话大意是:乙未,宪宗崩,阿里不哥叛,铸弃妻子,挺身自朔方来归,世祖嘉其忠,即日召见,赏赐优厚。
zhōng tǒng èr nián bài zhōng shū zuǒ chéng xiàng
这句话大意是:中统二年,拜中书左丞相。
shì nián dōng zhào jiàng bīng bèi yù běi biān hòu zhēng bīng hù cóng bài ā lǐ bù gē yú shàng dōu zhī běi
这句话大意是:是年冬,诏将兵备御北边,后征兵扈从,败阿里不哥于上都之北。
zhì yuán yuán nián jiā guāng lù dài fu
这句话大意是:至元元年,加光禄大夫。
zòu dìng fǎ lìng sān shí qī zhāng lì mín biàn zhī
这句话大意是:奏定法令三十七章,吏民便之。
èr nián xíng shěng shān dōng
这句话大意是:二年,行省山东。
wèi jǐ zhēng hái
这句话大意是:未几征还。
chū qīng miào yǎ yuè zhǐ yǒu dēng gē zhào zhù zhì gōng xuán bā yì zhī wǔ
这句话大意是:初,清庙雅乐,止有登歌,诏铸制宫悬八佾之舞。
sì nián chūn sān yuè yuè wǔ chéng biǎo shàng zhī réng qǐng cì míng dà chéng zhì yuē kě
这句话大意是:四年春三月,乐舞成,表上之,仍请赐名《大成》,制曰“可”。
liù yuè gǎi róng lù dà fū píng zhāng zhèng shì
这句话大意是:六月,改荣禄大夫、平章政事。
wǔ nián fù bài guāng lù dài fu zhōng shū zuǒ chéng xiàng
这句话大意是:五年,复拜光禄大夫、中书左丞相。
shí nián qiān píng zhāng jūn guó zhòng shì
这句话大意是:十年,迁平章军国重事。
shí sān nián zhào jiān xiū guó shǐ
这句话大意是:十三年,诏监修国史。
cháo tíng yǒu dà shì bì zī fǎng yān
现代白话:朝廷有大事,必咨访呢。
shí jiǔ nián fù bài zhōng shū zuǒ chéng xiàng
这句话大意是:十九年,复拜中书左丞相。
èr shí nián dōng shí yuè zuò bù nà zhí yìn wàng zòu dōng píng rén jù móu wèi nì jiàn dié mù liáo jí dǎng zuì qiú ā lǐ shā suì bà miǎn réng méi qí jiā zī zhī bàn xǐ jū shān hòu
这句话大意是:二十年冬十月,坐不纳职印、妄奏东平人聚谋为逆、间谍幕僚、及党罪囚阿里沙,遂罢免,仍没其家赀之半,徙居山后。
èr shí èr nián zú nián liù shí wǔ
这句话大意是:二十二年卒,年六十五。
zi shí yī rén xī zhēng xī bó xī liàng xī kuān xī sù xī gù xī zhōu xī guāng xī yì huái dōng xuān wèi shǐ yú shī qí míng
这句话大意是:子十一人:希征,希勃,希亮,希宽,希素,希固,希周,希光,希逸淮东宣慰使,余失其名。
zhì shùn yuán nián zèng tuī zhōng bǎo dé xuān lì zuǒ zhì gōng chén tài shī kāi fǔ yí tóng sān sī shàng zhù guó yì níng wáng shì wén zhōng
这句话大意是:至顺元年,赠推忠保德宣力佐治功臣、太师、开府仪同三司、上柱国、懿宁王,谥文忠。
nián hé chóng shān zi nán hé
这句话大意是:粘合重山(子南合)。
nián hé chóng shān jīn yuán guì zú yě
这句话大意是:粘合重山,金源贵族也。
guó chū wèi zhì zǐ zhī jīn jiāng wáng suì wěi zhì yān
现代白话:国初为质子,知金将亡,遂委质呢。
tài zǔ cì chù mǎ sì bǎi pǐ shǐ wèi sù wèi guān bì dū chì
这句话大意是:太祖赐畜马四百匹,使为宿卫官必阇赤。
cóng píng zhū guó yǒu gōng
这句话大意是:从平诸国有功。
wéi liáng zhōu zhí dà qí zhǐ huī liù jūn shǒu zhōng liú shǐ bù dòng
这句话大意是:围凉州,执大旗指麾六军,手中流矢,不动。
yǐ ér wèi shì cóng guān shù de shì yàn nèi tíng
这句话大意是:已而为侍从官,数得侍宴内廷。
yīn jiàn yuē chén wén tiān zǐ yǐ tiān xià wèi yōu yōu zhī wèi yǒu bù zhì wàng yōu wèi yǒu néng zhì zhě yě
这句话大意是:因谏曰:“臣闻天子以天下为忧,忧之未有不治,忘忧未有能治者也。
zhì jiǔ wéi lè cǐ wàng yōu zhī shù yě
这句话大意是:置酒为乐,此忘忧之术也。
dì shēn jiā nà zhī
这句话大意是:”帝深嘉纳之。
lì zhōng shū shěng yǐ chóng shān yǒu jī xūn shòu zuǒ chéng xiàng
这句话大意是:立中书省,以重山有积勋,授左丞相。
shí yē lǜ chǔ cái wèi yòu chéng xiàng fán jiàn guān lì fǎ rèn xián shǐ néng yǔ fu fēn jùn yì dìng kè fù tōng cáo yùn zú guó yòng duō chū chu cái ér chóng shān zuǒ chéng zhī
这句话大意是:时耶律楚材为右丞相,凡建官立法,任贤使能,与夫分郡邑,定课赋,通漕运,足国用,多出楚材,而重山佐成之。
tài zōng qī nián cóng fá sòng zhào jūn qián xíng zhōng shū shěng shì xǔ yǐ biàn yi
这句话大意是:太宗七年,从伐宋,诏军前行中书省事,许以便宜。
shī rù sòng jìng jiāng huái zhōu yì wàng fēng kuǎn fù chóng shān jiàng qí mín sān shí yú wàn qǔ dìng chéng tiān cháng èr yì bù zhū yī rén
这句话大意是:师入宋境,江淮州邑望风款附,重山降其民三十余万,取定城、天长二邑,不诛一人。
fù rù zhōng shū shì shì cì zhōng jiù mǎ shí pǐ guàn zhū páo yī
这句话大意是:复入中书视事,赐中厩马十匹、贯珠袍一。
zú zèng tài wèi fēng wèi guó gōng shì zhōng wǔ
这句话大意是:卒,赠太尉,封魏国公,谥忠武。
shí nián zhào qí zi jiāng huái ān fǔ shǐ nán hé sì xíng jūn qián zhōng shū shěng shì
这句话大意是:十年,诏其子江淮安抚使南合,嗣行军前中书省事。
shí dà jiàng chá hǎn wéi shòu chūn qī rì shǐ xià yù tú qí chéng nán hé yuē bù jiàng zhě dú shǒu jiāng ěr qí mín hé zuì
这句话大意是:时大将察罕围寿春,七日始下,欲屠其城,南合曰:“不降者,独守将耳,其民何罪?
yóu shì huò miǎn
这句话大意是:”由是获免。
chū shì zǔ fá sòng jūn yú biàn nán hé jìn yuē li tǎn chéng guó hòu ēn zuò zhì yī fāng rán qí rén duō zhà pàn wú rì yǐ
现代白话:初,世祖伐宋军于汴,南合进曰:“李璮承国厚恩,坐制一方,然其人多诈,叛无日了。
dì yì huàn zhī
这句话大意是:”帝亦患之。
zhōng tǒng yuán nián liǎng qiān xuān fǔ shǐ
这句话大意是:中统元年,两迁宣抚使。
míng nián shòu zhōng shū yòu chéng zhōng xīng děng lù xíng zhōng shū shěng shì
这句话大意是:明年,授中书右丞、中兴等路行中书省事。
sān nián qiān qín shǔ wǔ lù sì chuān xíng zhōng shū shěng shì
这句话大意是:三年,迁秦蜀五路四川行中书省事。
qí nián li tǎn fǎn yì dōu dì shǐ yù nán hé yuē qīng yán yóu zài ěr tǎn guǒ fǎn yǐ
现代白话:其年李璮反益都,帝使谕南合曰:“卿言犹在耳,璮果反了。
qīng yi jǐn shǒu xī bǐ
这句话大意是:卿宜谨守西鄙。
duì yuē chén jǐn shòu zhào bù gǎn yǐ xī bǐ wèi bì xià yōu
这句话大意是:”对曰:“臣谨受诏,不敢以西鄙为陛下忧。
míng nián shòu zhōng shū píng zhāng zhèng shì
这句话大意是:”明年,授中书平章政事。
sì nián bìng zú
这句话大意是:四年,病卒。
fēng wèi guó gōng shì xuān zhāo
这句话大意是:封魏国公,谥宣昭。
zi bó wēn chá r zhī hé zhōng fǔ
这句话大意是:子博温察儿,知河中府。
yáng wéi zhōng
这句话大意是:杨惟中。
yáng wéi zhōng zì yàn chéng hóng zhōu rén
这句话大意是:杨惟中,字彦诚,弘州人。
jīn mò yǐ gū tóng zi shì tài zōng zhī dú shū yǒu dǎn lüè tài zōng qì zhī
这句话大意是:金末,以孤童子事太宗,知读书,有胆略,太宗器之。
nián èr shí fèng mìng shǐ xī yù sān shí yú guó xuān chàng guó wēi fū bù zhèng tiáo bǐ jiē jí hù kǒu shǔ lì nǎi guī dì yú shì yǒu dà yòng yì
这句话大意是:年二十,奉命使西域三十余国,宣畅国威,敷布政条,俾皆籍户口属吏,乃归,帝于是有大用意。
huáng zǐ kuò chū fá sòng mìng wéi zhōng yú jūn qián xíng zhōng shū shěng shì
这句话大意是:皇子阔出伐宋,命惟中于军前行中书省事。
kè sòng zǎo yáng guāng huà děng jūn
这句话大意是:克宋枣阳、光化等军,。
guāng suí yǐng fù děng zhōu
这句话大意是:光、随、郢、复等州,。
jí xiāng yáng dé ān fǔ
这句话大意是:及襄阳、德安府,。
fán dé míng shì shù shí rén
这句话大意是:凡得名士数十人,。
shōu yī luò zhū shū sòng yàn dōu
这句话大意是:收伊、洛诸书送燕都,。
lì sòng dà rú zhōu dūn yí cí
这句话大意是:立宋大儒周惇颐祠,。
jiàn tài jí shū yuàn
这句话大意是:建太极书院,。
yán rú shì zhào fù wáng cuì děng jiǎng shòu qí jiān
这句话大意是:延儒士赵复、王粹等讲授其间,。
suì tōng shèng xián xué
这句话大意是:遂通圣贤学,。
kǎi rán yù yǐ dào jì tiān xià
这句话大意是:慨然欲以道济天下。
bài zhōng shū lìng tài zōng bēng tài hòu chēng zhì wéi zhōng yǐ yī xiāng fù rèn tiān xià
这句话大意是:拜中书令,太宗崩,太后称制,惟中以一相负任天下。
dìng zōng jí wèi píng yáng dào duàn shì guān xié chè hèng zì bù fǎ zhào wéi zhōng xuān wèi wéi zhōng àn zhū zhī
这句话大意是:定宗即位,平阳道断事官斜彻横恣不法,诏惟中宣慰,惟中按诛之。
jīn wáng qí jiāng wǔ xian kuì yú dèng zhōu yú dǎng sàn rù tài yuán zhēn dìng jiān jù dà míng chuān yòng jīn kāi xīng nián hào zhòng zhì shù wàn piāo lüè shù qiān lǐ zhào huì zhū dào bīng tǎo zhī bù kè
这句话大意是:金亡,其将武仙溃于邓州,余党散入太原、真定间,据大明川,用金开兴年号,众至数万,剽掠数千里,诏会诸道兵讨之,不克。
wéi zhōng zhàng jié kāi yù jiàng qí qú shuài yú dǎng xī píng
这句话大意是:惟中仗节开谕,降其渠帅,余党悉平。
xiàn zōng jí wèi shì zǔ yǐ tài dì zhèn jīn lián chuān de kāi fǔ zhuān fēng bài
这句话大意是:宪宗即位,世祖以太弟镇金莲川,得开府,专封拜。
nǎi lì hé nán dào jīng lüè sī yú biàn liáng zòu wéi zhōng děng wèi shǐ bǐ tún tián táng shān shēn yù sōng rǔ cài xi bó yǐng zhū zhōu
现代白话:乃立河南道经略司于汴梁,奏惟中等为使,俾屯田唐、邓、申、裕、嵩、你、蔡、息、亳、颍诸州。
chū miè jīn shí yǐ jiān hé qiáo wàn hù liú fú wèi hé nán dào zǒng guǎn fú tān bǐ cán kù nüè hài yí mín èr shí yú nián
这句话大意是:初,灭金时,以监河桥万户刘福为河南道总管,福贪鄙残酷,虐害遗民二十余年。
wéi zhōng zhì zhào fú tīng yuē shù fú chēng jí bù zhì wéi zhōng shè dà tǐng yú zuò fù zhào zhī shǐ wèi fú yuē rǔ bù fèng mìng wú yǐ jūn fǎ cóng shì
现代白话:惟中至,召福听约束,福称疾不至,惟中设大梃于坐,复召之,使谓福曰:“你不奉命,我以军法从事。
fú bù dé yǐ yǐ shù qiān rén yōng wèi jiàn wéi zhōng wéi zhōng jí wò dà tǐng jī pū zhī
这句话大意是:”福不得已,以数千人拥卫见惟中,惟中即握大梃击仆之。
shù rì fú sǐ hé nán dà zhì
这句话大意是:数日福死,河南大治。
qiān shǎn yòu sì chuān xuān fǔ shǐ
这句话大意是:迁陕右四川宣抚使。
shí zhū jūn shuài héng chǐ bìng mín guō qiān hù zhě yóu shén shā rén zhī fu ér duó qí qī wéi zhōng lù zhī yǐ xùn guān zhōng sù rán
这句话大意是:时诸军帅横侈病民,郭千户者尤甚,杀人之夫而夺其妻,惟中戮之以徇,关中肃然。
yǔ rén yuē wú fēi hǎo shā guó jiā gāng jì bù lì zhì cǐ bèi zéi hài liáng mín wú suǒ kòng gào suī yù bù qù kě hu
现代白话:语人曰:“我非好杀,国家纲纪不立,致此辈贼害良民,无所控告,虽欲不去,可乎!
suì jǐ wèi shì zǔ zǒng tǒng dōng shī zòu wéi zhōng wèi jiāng huái jīng hú nán běi lù xuān fǔ shǐ bǐ jiàn háng tái yǐ xiān qǐ xíng xuān bù ēn xìn měng gǔ hàn jūn zhū shuài bìng tīng jié zhì
这句话大意是:”岁己未,世祖总统东师,奏惟中为江淮京湖南北路宣抚使,俾建行台,以先启行,宣布恩信,蒙古、汉军诸帅并听节制。
shī hái zú yú cài zhōu nián wǔ shí wǔ
这句话大意是:师还,卒于蔡州,年五十五。
zhōng tǒng èr nián zhuī shì yuē zhōng sù gōng
这句话大意是:中统二年,追谥曰忠肃公。