滴天髓阐微 · 京图 · Chapter 8 of 64

上篇·天干

PinyinModern Translation
Size

wǔ yáng jiē yáng bǐng wèi zuì wǔ yīn jiē yīn guǐ wèi zhì

这句话大意是:五阳皆阳丙为最,五阴皆阴癸为至。

yuán zhù jiǎ bǐng wù gēng rén wèi yáng dú bǐng huǒ bǐng yáng zhī jīng ér wèi yáng zhōng zhī yáng

这句话大意是:【原注】甲、丙、戊、庚、壬为阳,独丙火秉阳之精,而为阳中之阳;。

yǐ dīng jǐ xīn guǐ wèi yīn dú guǐ shuǐ bǐng yīn zhī jīng ér wèi yīn zhōng zhī yīn

这句话大意是:乙、丁、己、辛、癸为阴,独癸水秉阴之精,而为阴中之阴。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

bǐng nǎi chún yáng zhī huǒ wàn wù mò bù yóu cǐ ér fā de cǐ ér liǎn

这句话大意是:丙乃纯阳之火,万物莫不由此而发,得此而敛;。

guǐ nǎi chún yīn zhī shuǐ wàn wù mò bù yóu cǐ ér shēng de cǐ ér mào

这句话大意是:癸乃纯阴之水,万物莫不由此而生,得此而茂。

yáng jí zé yīn shēng gù bǐng xīn huà shuǐ

这句话大意是:阳极则阴生,故丙辛化水;。

yīn jí zé yáng shēng gù wù guǐ huà huǒ

这句话大意是:阴极则阳生,故戊癸化火。

yīn yáng xiāng jì wàn wù yǒu shēng shēng zhī miào

这句话大意是:阴阳相济,万物有生生之妙。

fu shí gàn zhī qì yǐ xiān tiān yán zhī gù yī yuán tóng chū yǐ hòu tiān yán zhī yì yī qì xiāng bāo

这句话大意是:夫十干之气,以先天言之,固一原同出,以后天言之,亦一气相包。

jiǎ yǐ yī mù yě bǐng dīng yī huǒ yě wù jǐ yī tǔ yě gēng xīn yī jīn yě rén guǐ yī shuǐ yě jí fēn bié suǒ yòng bù guò yáng gāng yīn róu yáng jiàn yīn shùn ér yǐ

这句话大意是:甲乙一木也,丙丁一火也,戊己一土也,庚辛一金也,壬癸一水也,即分别所用,不过阳刚阴柔,阳健阴顺而已。

qiè guài mìng jiā zuò gē wèi fù bǐ nǐ shī lún jìng yǐ jiǎ mù wèi liáng dòng yǐ mù wèi huā guǒ

这句话大意是:窃怪命家作歌为赋,比拟失伦,竟以甲木为梁栋,乙木为花果;。

bǐng zuò tài yáng dīng zuò dēng zhú

这句话大意是:丙作太阳,丁作灯烛;。

wù zuò chéng qiáng jǐ zuò tián yuán

这句话大意是:戊作城墙,己作田园;。

gēng wèi wán tiě xīn zuò zhū yù

这句话大意是:庚为顽铁,辛作珠玉;。

rén wèi jiāng hé guǐ wèi yǔ lù

这句话大意是:壬为江河,癸为雨露。

xiāng yán yǐ jiǔ láo bù kě pò yòng zhī lùn mìng chéng dà miù yě

这句话大意是:相沿已久,牢不可破,用之论命,诚大谬也。

rú wèi jiǎ wèi wú gēn sǐ mù yǐ wèi yǒu gēn huó mù tóng shì mù ér fēn shēng sǐ qǐ yáng mù dú bǐng sǐ qì yīn mù dú bǐng shēng qì hu

这句话大意是:如谓甲为无根死木,乙为有根活木,同是木而分生死,岂阳木独禀死气,阴木独禀生气吗?

yòu wèi huó mù wèi shuǐ fàn sǐ mù bù wèi shuǐ fàn qǐ huó mù yù shuǐ qiě piào ér kū chá yù shuǐ fǎn dìng hu

这句话大意是:又谓活木畏水泛,死木不畏水泛,岂活木遇水且漂,而枯槎遇水反定吗?

lùn duàn zhū gàn rú cǐ zhī lèi bù yī ér zú dāng jǐn bì zhī yǐ jué jiāng lái zhī miù

这句话大意是:论断诸干,如此之类,不一而足,当尽避之,以绝将来之谬。

wǔ yáng cóng qì bù cóng shì wǔ yīn cóng shì wú qíng yì

这句话大意是:五阳从气不从势,五阴从势无情义。

yuán zhù wǔ yáng de yáng zhī qì jí néng chéng hu yáng gāng zhī shì bù wèi cái shā zhī shì

这句话大意是:【原注】五阳得阳之气,即能成乎阳刚之势,不畏财杀之势;。

wǔ yīn de yīn zhī qì jí néng chéng hu yīn shùn zhī yì gù mù shèng zé cóng mù huǒ shèng zé cóng huǒ tǔ shèng zé cóng tǔ jīn shèng zé cóng jīn shuǐ shèng zé cóng shuǐ

这句话大意是:五阴得阴之气,即能成乎阴顺之义,故木盛则从木,火盛则从火,土盛则从土,金盛则从金,水盛则从水。

yú qíng yì zhī suǒ zài zhě jiàn qí shì shuāi zé jì zhī yǐ gài fù rén zhī qíng yě

现代白话:于情义之所在者,见其势衰,则忌之了,盖妇人之情也。

rú cǐ ruò de qì shùn lǐ zhèng zhě yì wèi bì cóng shì ér wàng yì suī cóng yì bì zhèng yǐ

现代白话:如此,若得气顺理正者,亦未必从势而忘义,虽从亦必正了。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

wǔ yáng qì bì guāng hēng zhī xiàng yì guān

这句话大意是:五阳气避,光亨之象易观;。

wǔ yīn qì xī bāo hán zhī yùn nán cè

这句话大意是:五阴气翕,包含之蕴难测。

wǔ yáng zhī xìng gāng jiàn gù bù wèi cái shā ér yǒu cè yǐn zhī xīn qí chǔ shì bù gǒu qiě

这句话大意是:五阳之性刚健,故不畏财煞,而有测隐之心,其处世不苟且;。

wǔ yīn zhī xìng róu shùn gù jiàn shì wàng yì ér yǒu bǐ lìn zhī xīn qí chǔ shì duō jiāo chǎn

这句话大意是:五阴之性柔顺,故见势忘义,而有鄙吝之心,其处世多骄谄。

shì yǐ róu néng kè zhì gāng gāng bù néng zhì kè róu yě

这句话大意是:是以柔能克制刚,刚不能制克柔也。

dà dǐ qū lì wàng yì zhī tú jiē yīn qì zhī wèi lì yě

这句话大意是:大抵趋利忘义之徒,皆阴气之为戾也;。

háo xiá kāng kǎi zhī rén jiē yáng qì zhī dú zhōng

这句话大意是:豪侠慷慨之人,皆阳气之独钟。

rán shàng yǒu yáng zhōng zhī yīn yīn zhōng zhī yáng yòu yǒu yáng wài yīn nèi yīn wài yáng nèi yì dāng biàn zhī

这句话大意是:然尚有阳中之阴、阴中之阳,又有阳外阴内、阴外阳内,亦当辨之。

yáng zhōng zhī yīn wài rén yì ér nèi jiān zhà

这句话大意是:阳中之阴,外仁义而内奸诈;。

yīn zhōng zhī yáng wài xiōng xiǎn ér nèi rén cí

这句话大意是:阴中之阳,外凶险而内仁慈;。

yáng wài yīn nèi zhě bāo cáng huò xīn

这句话大意是:阳外阴内者,包藏祸心;。

yīn wài yáng nèi zhě bǐng chí zhí dào

这句话大意是:阴外阳内者,秉持直道。

cǐ rén pǐn zhī duān yá

这句话大意是:此人品之端邪?

gù bù kě yǐ bù biàn

现代白话:故不能够不辨。

yào zài qì shì shùn zhèng sì zhù wǔ xíng tíng yún zhù bù piān yǐ zì wú sǔn rén lì jǐ zhī xīn

这句话大意是:要在气势顺正,四柱五行停匀,庶不偏倚,自无损人利己之心。

fán chí shēn shè shì zhī dào qū bì bì xiān zhī rén gù yún zé qí shàn zhě ér cóng zhī jí cǐ yì yě

这句话大意是:凡持身涉世之道,趋避必先知人,故云"择其善者而从之",即此意也。

jiǎ mù cān tiān tuō tāi yào huǒ

这句话大意是:甲木参天,脱胎要火。

chūn bù róng jīn qiū bù róng tǔ

这句话大意是:春不容金,秋不容土。

huǒ chì chéng lóng shuǐ dàng qí hǔ

这句话大意是:火炽乘龙,水宕骑虎。

de rùn tiān hé zhí lì qiān gǔ

这句话大意是:地润天和,植立千古。

yuán zhù chún yáng zhī mù cān tiān xióng zhuàng

这句话大意是:【原注】纯阳之木,参天雄壮。

huǒ zhě mù zhī zǐ yě wàng mù de huǒ ér yù fū róng

这句话大意是:火者木之子也,旺木得火而愈敷荣。

shēng yú chūn zé qī jīn ér bù néng róng jīn yě

这句话大意是:生于春则欺金,而不能容金也;。

shēng yú qiū zé zhù jīn ér bù néng róng tǔ yě

这句话大意是:生于秋则助金,而不能容土也。

yín wǔ xū bǐng dīng duō jiàn ér zuò chén zé néng guī

这句话大意是:寅午戌,丙丁多见而坐辰,则能归;。

shēn zi chén rén guǐ duō jiàn ér zuò yín zé néng nà

这句话大意是:申子辰,壬癸多见而坐寅,则能纳。

shǐ tǔ qì bù gàn shuǐ qì bù xiāo zé néng cháng shēng yǐ

现代白话:使土气不干,水气不消,则能长生了。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

jiǎ wèi chún yáng zhī mù tǐ běn jiān gù cān tiān zhī shì yòu jí xióng zhuàng

这句话大意是:甲为纯阳之木,体本坚固,参天之势,又极雄壮。

shēng yú chūn chū mù nèn qì hán de huǒ ér fā róng

这句话大意是:生于春初,木嫩气寒,得火而发荣;。

shēng yú zhòng chūn wàng jí zhī shì yi xiè qí jīng yīng

这句话大意是:生于仲春,旺极之势,宜泄其菁英。

suǒ wèi qiáng mù de huǒ fāng huà qí wán

这句话大意是:所谓强木得火,方化其顽。

kè zhī zhě jīn rán jīn shǔ xiū qiú yǐ shuāi jīn ér kè wàng mù mù jiān jīn quē shì suǒ bì rán gù chūn bù róng jīn yě

这句话大意是:克之者金,然金属休囚,以衰金而克旺木,木坚金缺,势所必然,故春不容金也。

shēng yú qiū shī shí jiù shuāi dàn zhī yè suī diāo luò jiàn xī gēn qì què shōu liǎn xià dá shòu kè zhě tǔ

这句话大意是:生于秋,失时就衰,但枝叶虽凋落渐稀,根气却收敛下达,受克者土。

qiū tǔ shēng jīn xiè qì zuì wéi xū báo

这句话大意是:秋土生金泄气,最为虚薄。

yǐ xū qì zhī tǔ yù xià gōng zhī mù bù néng péi mù zhī gēn bì fǎn zāo qí qīng xiàn gù qiū bù róng tǔ yě

这句话大意是:以虚气之土,遇下攻之木,不能培木之根,必反遭其倾陷,故秋不容土也。

zhù zhōng yín wǔ xū quán yòu tòu bǐng dīng bù wéi xiè qì tài guò ér mù qiě bèi fén yi zuò chén chén wèi shuǐ kù qí tǔ shī shī tǔ néng shēng mù xiè huǒ suǒ wèi huǒ chì chéng lóng yě

这句话大意是:柱中寅午戌全,又透丙丁,不惟泄气太过,而木且被焚,宜坐辰,辰为水库,其土湿,湿土能生木泄火,所谓火炽乘龙也。

shēn zi chén quán yòu tòu rén guǐ shuǐ fàn mù fú yi zuò yín yín nǎi huǒ tǔ shēng dì mù zhī lù wàng néng nà shuǐ qì bù zhì fú fàn suǒ wèi shuǐ dàng qí hǔ yě

这句话大意是:申子辰全又透壬癸,水泛木浮,宜坐寅,寅乃火土生地,木之禄旺,能纳水气,不致浮泛,所谓水宕骑虎也。

rú guǒ jīn bù ruì tǔ bù zào huǒ bù liè shuǐ bù kuáng fēi zhí lì qiān gǔ ér de cháng shēng zhě zāi

现代白话:如果金不锐,土不燥,火不烈,水不狂,非植立千古而得长生者啊!

yǐ mù suī róu kuī yáng jiě niú

这句话大意是:乙木虽柔,刲羊解牛。

huái dīng bào bǐng kuà fèng chéng hóu

这句话大意是:怀丁抱丙,跨凤乘猴。

xū shī zhī de qí mǎ yì yōu

这句话大意是:虚湿之地,骑马亦忧。

téng luó xì jiǎ kě chūn kě qiū

这句话大意是:藤萝系甲,可春可秋。

yuán zhù yǐ mù zhě shēng yú chūn rú táo lǐ xià rú hé jià qiū rú tóng guì dōng rú qí pā

这句话大意是:【原注】乙木者,生于春如桃李,夏如禾稼,秋如桐桂,冬如奇葩。

zuò chǒu wèi néng zhì róu tǔ rú gē zǎi yáng jiě gē niú rán zhǐ yào yǒu yī bǐng dīng zé suī shēng shēn yǒu zhī yuè yì bù wèi zhī

这句话大意是:坐丑未能制柔土,如割宰羊、解割牛然,只要有一丙丁,则虽生申酉之月,亦不胃之;。

shēng yú zǐ yuè ér yòu rén guǐ fā tòu zhě zé suī zuò wǔ yì bù néng fā shēng

这句话大意是:生于子月,而又壬癸发透者,则虽坐午,亦不能发生。

gù yì zhī zuò chǒu wèi yuè zhī wèi měi

这句话大意是:故益知坐丑未月之为美。

jiǎ yǔ yín zì duō jiàn dì cóng xiōng yì pì zhī téng luó fù qiáo mù bù wèi zhuó fá yě

这句话大意是:甲与寅字多见,弟从兄义,譬之藤萝附乔木,不畏斫伐也。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

yǐ mù zhě jiǎ zhī zhì ér chéng jiǎ zhī shēng qì yě

这句话大意是:乙木者,甲之质,而承甲之生气也。

chūn rú táo lǐ jīn kè zé diāo

这句话大意是:春如桃李,金克则凋;。

xià rú hé jiā shuǐ zī de shēng

这句话大意是:夏如禾家,水滋得生;。

qiū rú tóng guì jīn wàng huǒ zhì

这句话大意是:秋如桐桂,金旺火制;。

dōng rú qí pā huǒ shī tǔ péi

这句话大意是:冬如奇葩,火湿土培。

shēng yú chūn yi huǒ zhě xǐ qí fā róng yě

这句话大意是:生于春宜火者,喜其发荣也;。

shēng yú xià yi shuǐ zhě rùn de zhī zào yě

这句话大意是:生于夏宜水者,润地之燥也;。

shēng yú qiū yi huǒ zhě shǐ qí kè jīn yě

这句话大意是:生于秋宜火者,使其克金也;。

shēng yú dōng yi huǒ zhě jiě tiān zhī dòng yě

这句话大意是:生于冬宜火者,解天之冻也。

gē yáng jiě niú zhě shēng yú chǒu wèi yuè huò yǐ wèi yǐ chǒu rì wèi nǎi mù kù dé yǐ pán gēn chǒu nǎi shī tǔ kě yǐ shòu qì yě

现代白话:割羊解牛者,生于丑未月,或乙未乙丑日,未乃木库,得以蟠根,丑乃湿土,能够受气也。

huái dīng bào bǐng kuà fèng chéng hóu zhě shēng yú shēn yǒu yuè huò yǐ yǒu rì de bǐng dīng tòu chū tiān gān yǒu shuǐ bù xiāng zhēng kè zhì huà dé yí bù wèi jīn qiáng

这句话大意是:怀丁抱丙,跨凤乘猴者,生于申酉月,或乙酉日,得丙丁透出天干,有水不相争克,制化得宜,不畏金强。

xū shī zhī de qí mǎ yì yōu zhě shēng yú hài zǐ yuè sì zhù wú bǐng dīng yòu wú xū wèi zào tǔ jí shǐ nián zhī yǒu wǔ yì nán fā shēng yě

这句话大意是:虚湿之地,骑马亦忧者,生于亥子月,四柱无丙丁,又无戌未燥土,即使年支有午,亦难发生也。

tiān gān jiǎ tòu dì zhī yín cáng cǐ wèi yuān luó xì sōng bǎi chūn gù de zhù qiū yì hé fú gù kě chūn kě qiū yán sì jì jiē kě yě

这句话大意是:天干甲透,地支寅藏,此谓鸢萝系松柏,春固得助,秋亦合扶,故可春可秋,言四季皆可也。

bǐng huǒ měng liè qī shuāng wǔ xuě

这句话大意是:丙火猛烈,欺霜侮雪。

néng duàn gēng jīn féng xīn fǎn qiè

这句话大意是:能煅庚金,逢辛反怯。

tǔ zhòng chéng cí shuǐ chāng xiǎn jié

这句话大意是:土众成慈,水猖显节。

hǔ mǎ quǎn xiāng jiǎ mù ruò lái bì dāng fén miè yī běn zuò hǔ mǎ quǎn xiāng jiǎ lái chéng miè

这句话大意是:虎马犬乡,甲木若来,必当焚灭(一本作虎马犬乡,甲来成灭)。

yuán zhù huǒ yáng jīng yě bǐng huǒ zhuó yáng zhī zhì gù měng liè bù wèi qiū ér qī shuāng bù wèi dōng ér wǔ xuě

这句话大意是:【原注】火阳精也,丙火灼阳之至,故猛烈,不畏秋而欺霜,不畏冬而侮雪。

gēng jīn suī wán lì néng duàn zhī xīn jīn běn róu hé ér fǎn ruò

这句话大意是:庚金虽顽,力能煅之,辛金本柔,合而反弱。

tǔ qí zi yě jiàn wù jǐ duō ér chéng cí ài zhī dé

这句话大意是:土其子也,见戊己多而成慈爱之德;。

shuǐ qí jūn yě yù rén guǐ wàng ér xiǎn zhōng jié zhī fēng

这句话大意是:水其君也,遇壬癸旺而显忠节之风。

zhì yú wèi suì yán shàng zhī xìng ér yù yín wǔ xū sān wèi zhě lù jiǎ mù zé zào ér fén miè yě

这句话大意是:至于未遂炎上之性,而遇寅午戌三位者,露甲木则燥而焚灭也。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

bǐng nǎi chún yáng zhī huǒ qí shì měng liè qī shuāng wǔ xuě yǒu chú hán jiě dòng zhī gōng

这句话大意是:丙乃纯阳之火,其势猛烈,欺霜侮雪,有除寒解冻之功。

néng duàn gēng jīn yù qiáng bào ér shī kè fá yě

这句话大意是:能煅庚金,遇强暴而施克伐也;。

féng xīn fǎn qiè hé róu shùn ér yù hé píng yě

这句话大意是:逢辛反怯,合柔顺而寓和平也。

tǔ zhòng chéng cí bù lìng xià yě

这句话大意是:土众成慈,不凌下也;。

shuǐ chāng xiǎn jié bù yuán shàng yě

这句话大意是:水猖显节,不援上也。

hǔ mǎ quǎn xiāng zhě zhī zuò yín wǔ xū huǒ shì yǐ guò yú měng liè ruò zài jiàn jiǎ mù lái shēng zhuǎn zhì fén miè yě

这句话大意是:虎马犬乡者,支坐寅午戌,火势已过于猛烈,若再见甲木来生,转致焚灭也。

yóu cǐ lùn zhī xiè qí wēi xū yòng jǐ tǔ

这句话大意是:由此论之,泄其威,须用己土;。

è qí yàn bì yào rén shuǐ

这句话大意是:遏其焰,必要壬水;。

shùn qí xìng hái xū xīn jīn

这句话大意是:顺其性,还须辛金。

jǐ tǔ bēi shī zhī tǐ néng shōu yuán yáng zhī qì

这句话大意是:己土卑湿之体,能收元阳之气;。

wù tǔ gāo zào jiàn bǐng huǒ ér jiāo chè yǐ

现代白话:戊土高燥,见丙火而焦坼了。

rén shuǐ gāng zhōng zhī dé néng zhì bào liè zhī huǒ

这句话大意是:壬水刚中之德,能制暴烈之火;。

guǐ shuǐ yīn róu féng bǐng huǒ ér hé gàn yǐ

现代白话:癸水阴柔,逢丙火而涸干了。

xīn jīn róu ruǎn zhī wù míng zuò hé ér xiāng qīn àn huà shuǐ ér xiāng jì

这句话大意是:辛金柔软之物,明作合而相亲,暗化水而相济;。

gēng jīn gāng jiàn gāng yòu féng gāng shì bù liǎng lì

这句话大意是:庚金刚健,刚又逢刚,势不两立。

cǐ suī jǔ wǔ xíng ér lùn rán shì shì rén qíng hé mò bù rán

这句话大意是:此虽举五行而论,然世事人情,何莫不然!

dīng huǒ róu zhōng nèi xìng zhāo róng

这句话大意是:丁火柔中,内性昭融。

bào yǐ ér xiào hé rén ér zhōng

这句话大意是:抱乙而孝,合壬而忠。

wàng ér bù liè shuāi ér bù qióng rú yǒu dí mǔ kě qiū kě dōng

这句话大意是:旺而不烈,衰而不穷,如有嫡母,可秋可冬。

yuán zhù dīng gàn shǔ yīn huǒ xìng suī yīn róu ér de qí zhōng yǐ

现代白话:【原注】丁干属阴,火性虽阴,柔而得其中了。

wài róu shùn ér nèi wén míng nèi xìng qǐ bù zhāo róng hu

这句话大意是:外柔顺而内文明,内性岂不昭融吗?

yǐ fēi dīng zhī dí mǔ yě yǐ wèi xīn ér xīn bào zhī bù ruò bǐng bào jiǎ ér fǎn néng fén jiǎ mù yě bù ruò yǐ bào dīng ér fǎn néng huì dīng huǒ yě qí xiào yì hu rén yǐ

现代白话:乙非丁之嫡母也,乙畏辛而辛抱之,不若丙抱甲而反能焚甲木也,不若乙抱丁而反能晦丁火也,其孝异乎人了。

rén wèi dīng zhī zhèng jūn yě rén wèi wù ér dīng hé zhī wài zé fǔ xù wù tǔ néng shǐ wù tǔ bù qī rén yě nèi zé àn huà mù shén ér shǐ wù tǔ bù gǎn kàng hu rén yě qí zhōng yì hu rén yǐ

现代白话:壬为丁之正君也,壬畏戊而丁合之,外则抚恤戊土,能使戊土不欺壬也,内则暗化木神,而使戊土不敢抗乎壬也,其忠异乎人了。

shēng yú qiū dōng dé yī jiǎ mù zé yǐ zhī bù miè ér yàn zhì wú qióng yě gù yuē kě qiū kě dōng

这句话大意是:生于秋冬,得一甲木,则倚之不灭,而焰至无穷也,故曰可秋可冬。

jiē róu zhī dào yě

这句话大意是:皆柔之道也。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

dīng fēi dēng zhú zhī wèi jiào bǐng huǒ zé róu zhōng ěr

这句话大意是:丁非灯烛之谓,较丙火则柔中耳。

nèi xìng zhāo róng zhě wén míng zhī xiàng yě

这句话大意是:内性昭融者,文明之象也。

bào yǐ ér xiào míng shǐ xīn jīn bù shāng yǐ mù yě

这句话大意是:抱乙而孝,明使辛金不伤乙木也;。

hé rén ér zhōng àn shǐ wù tǔ bù shāng rén shuǐ yě

这句话大意是:合壬而忠,暗使戊土不伤壬水也。

wéi qí róu zhōng gù wú tài guò bù jí zhī bì suī shí dāng chéng wàng ér bù zhì hè yán

这句话大意是:惟其柔中,故无太过不及之弊,虽时当乘旺,而不至赫炎;。

jí shí zhí jiù shuāi ér bù zhì yú xī miè

这句话大意是:即时值就衰,而不至于熄灭。

gān tòu jiǎ yǐ qiū shēng bù wèi jīn

这句话大意是:干透甲乙,秋生不畏金;。

zhī cáng yín mǎo dōng chǎn bù jì shuǐ

这句话大意是:支藏寅卯,冬产不忌水。

wù tǔ gù zhòng jì zhōng qiě zhèng

这句话大意是:戊土固重,既中且正。

jìng xī dòng pì wàn wù sī mìng

这句话大意是:静翕动辟,万物司命。

shuǐ rùn wù shēng huǒ zào wù bìng

这句话大意是:水润物生,火燥物病。

ruò zài gèn kūn pà chōng yi jìng

这句话大意是:若在艮坤,怕冲宜静。

yuán zhù wù tǔ fēi chéng qiáng dī àn zhī wèi yě jiào jǐ tè gāo hòu gāng zào nǎi jǐ tǔ fā yuán zhī de de hu zhōng qì ér qiě zhèng dà yǐ

现代白话:【原注】戊土非城墙堤岸之谓也,较己特高厚刚燥,乃己土发源之地,得乎中气而且正大了。

chūn xià zé qì pì ér shēng wàn wù qiū dōng zé qì xī ér chéng wàn wù gù wèi wàn wù zhī sī mìng yě

这句话大意是:春夏则气辟而生万物,秋冬则气翕而成万物,故为万物之司命也。

qí qì shǔ yáng xǐ rùn bù xǐ zào zuò yín pà shēn zuò shēn pà yín

这句话大意是:其气属阳,喜润不喜燥,坐寅怕申,坐申怕寅。

gài chōng zé gēn dòng fēi dì dào zhī zhèng yě gù yi jìng

这句话大意是:盖冲则根动,非地道之正也,故宜静。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

wù wèi yáng tǔ qí qì gù zhòng jū zhōng de zhèng

这句话大意是:戊为阳土,其气固重,居中得正。

chūn xià qì dòng ér bì zé fā shēng qiū dōng qì jìng ér xī zé shōu cáng gù wèi wàn wù zhī sī mìng yě

这句话大意是:春夏气动而避,则发生,秋冬气静而翕,则收藏,故为万物之司命也。

qí qì gāo hòu shēng yú chūn xià huǒ wàng yi shuǐ rùn zhī zé wàn wù fā shēng zào zé wù kū

这句话大意是:其气高厚,生于春夏,火旺宜水润之,则万物发生,燥则物枯;。

shēng yú qiū dōng shuǐ duō yi huǒ nuǎn zhī zé wàn wù huà chéng shī zé wù bìng

这句话大意是:生于秋冬,水多宜火暖之,则万物化成,湿则物病。

gèn kūn zhě yín shēn zhī yuè yě

这句话大意是:艮坤者,寅申之月也。

chūn zé shòu kè qì xū yi jìng

这句话大意是:春则受克,气虚宜静;。

qiū zé duō xiè tǐ báo pà chōng

这句话大意是:秋则多泄,体薄怕冲。

huò zuò yín shēn rì yì xǐ jìng jì chōng

这句话大意是:或坐寅申日,亦喜静忌冲。

yòu shēng sì jì yuè zhě zuì xǐ gēng shēn xīn yǒu zhī jīn xiù qì liú xíng dìng wèi guì gé jǐ tǔ yì rán

这句话大意是:又生四季月者,最喜庚申辛酉之金,秀气流行,定为贵格,己土亦然。

rú zhù jiàn mù huǒ huò xíng yùn yù zhī zé pò yǐ

现代白话:如柱见木火,或行运遇之,则破了。

jǐ tǔ bēi shī zhōng zhèng xù cáng

这句话大意是:己土卑湿,中正蓄藏。

bù chóu mù shèng bù wèi shuǐ kuáng

这句话大意是:不愁木盛,不畏水狂。

huǒ shǎo huǒ huì jīn duō jīn guāng

这句话大意是:火少火晦,金多金光。

ruò yào wù wàng yi zhù yi bāng

这句话大意是:若要物旺,宜助宜帮。

jǐ tǔ bēi báo ruǎn shī nǎi wù tǔ zhī yè zhī de yì zhǔ zhōng zhèng ér néng xù cáng wàn wù

这句话大意是:己土卑薄软湿,乃戊土枝叶之地,亦主中正而能蓄藏万物。

róu tǔ néng shēng mù fēi mù suǒ néng kè gù bù chóu mù shèng

这句话大意是:柔土能生木,非木所能克,故不愁木盛;。

tǔ shēn ér néng nà shuǐ fēi shuǐ suǒ néng dàng gù bù wèi shuǐ kuáng

这句话大意是:土深而能纳水,非水所能荡,故不畏水狂。

wú gēn zhī huǒ bù néng shēng shī tǔ gù huǒ shǎo ér huǒ fǎn huì

这句话大意是:无根之火,不能生湿土,故火少而火反晦;。

shī tǔ néng rùn jīn qì gù jīn duō ér jīn guāng cǎi fǎn qīng yíng kě guān

这句话大意是:湿土能润金气,故金多而金光彩,反清莹可观。

cǐ qí wú wéi ér yǒu wéi zhī miào yòng

这句话大意是:此其无为而有为之妙用。

ruò yào wàn wù chōng shèng zhǎng wàng wéi tǔ shì shēn gù yòu de huǒ qì nuǎn huo fāng kě

这句话大意是:若要万物充盛长旺,惟土势深固,又得火气暖和方可。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

jǐ tǔ wèi yīn shī zhī de zhōng zhèng xù cáng guàn bā fāng ér wàng sì jì yǒu zī shēng bù xī zhī miào yòng yān

现代白话:己土为阴湿之地,中正蓄藏,贯八方而旺四季,有滋生不息之妙用呢。

bù chóu mù shèng zhě qí xìng róu hé mù jiè yǐ péi yǎng mù bù kè yě

这句话大意是:不愁木盛者,其性柔和,木借以培养,木不克也。

bù wèi shuǐ kuáng zhě qí tǐ duān níng shuǐ dé yǐ nà cáng shuǐ bù chōng yě

这句话大意是:不畏水狂者,其体端凝,水得以纳藏,水不冲也。

shuǐ shǎo huǒ huì zhě dīng huǒ yě yīn tǔ néng liǎn huǒ huì huǒ yě

这句话大意是:水少火晦者,丁火也,阴土能敛火,晦火也。

jīn duō jīn guāng zhě xīn jīn yě shī tǔ néng shēng jīn rùn jīn yě

这句话大意是:金多金光者,辛金也,湿土能生金,润金也。

zhù zhōng tǔ qì shēn gù yòu de bǐng huǒ qù qí yīn shī zhī qì gèng zú yǐ zī shēng wàn wù suǒ wèi yi zhù yi bāng zhě yě

这句话大意是:柱中土气深固,又得丙火去其阴湿之气,更足以滋生万物,所谓宜助宜帮者也。

gēng jīn dài shā gāng jiàn wèi zuì

这句话大意是:庚金带煞,刚健为最。

de shuǐ ér qīng de huǒ ér ruì

这句话大意是:得水而清,得火而锐。

tǔ rùn zé shēng tǔ gàn zé cuì

这句话大意是:土润则生,土干则脆。

néng yíng jiǎ xiōng shū yú yǐ mèi

这句话大意是:能赢甲兄,输于乙妹。

yuán zhù gēng jīn nǎi tiān shàng zhī tài bái dài shā ér gāng jiàn

这句话大意是:【原注】庚金乃天上之太白,带杀而刚健。

jiàn ér de shuǐ zé qì liú ér qīng

这句话大意是:健而得水,则气流而清;。

gāng ér de huǒ zé qì chún ér ruì

这句话大意是:刚而得火,则气纯而锐。

yǒu shuǐ zhī tǔ néng quán qí shēng

这句话大意是:有水之土,能全其生;。

yǒu huǒ zhī tǔ néng shǐ qí cuì

这句话大意是:有火之土,能使其脆。

jiǎ mù suī qiáng lì zú fá zhī

这句话大意是:甲木虽强,力足伐之;。

yǐ mù suī róu hé ér fǎn ruò

这句话大意是:乙木虽柔,合而反弱。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

gēng nǎi qiū tiān sù shā zhī qì gāng jiàn wèi zuì

这句话大意是:庚乃秋天肃杀之气,刚健为最。

de shuǐ ér qīng zhě rén shuǐ yě rén shuǐ fā shēng yǐn tōng gāng shā zhī xìng biàn jué cuì lì jīng yíng

这句话大意是:得水而清者,壬水也,壬水发生,引通刚杀之性,便觉淬厉晶莹。

de huǒ ér ruì zhě dīng huǒ yě dīng huǒ yīn róu bù yǔ gēng jīn wèi dí liáng yě xiāo róng suì chéng jiàn jǐ hóng lú duàn liàn shí lù fēng zhēn

这句话大意是:得火而锐者,丁火也,丁火阴柔,不与庚金为敌,良冶销熔,遂成剑戟,洪炉煅炼,时露锋砧。

shēng yú chūn xià qí qì shāo ruò yù chǒu chén zhī shī tǔ zé shēng féng wèi xū zhī zào tǔ zé cuì

这句话大意是:生于春夏,其气稍弱,遇丑辰之湿土则生,逢未戌之燥土则脆。

jiǎ mù zhèng dí lì néng fá zhī

这句话大意是:甲木正敌,力能伐之;。

yǔ yǐ xiāng hé zhuǎn jué yǒu qíng

这句话大意是:与乙相合,转觉有情。

yǐ fēi jǐn hé gēng ér zhù bào gēng yì fēi jǐn hé yǐ ér fǎn ruò yě yi xiáng biàn zhī

这句话大意是:乙非尽合庚而助暴,庚亦非尽合乙而反弱也,宜详辨之。

xīn jīn ruǎn ruò wēn rùn ér qīng

这句话大意是:辛金软弱,温润而清。

wèi tǔ zhī dié yào shuǐ zhī yíng

这句话大意是:畏土之叠,乐水之盈。

néng fú shè jì néng jiù shēng líng

这句话大意是:能扶社稷,能救生灵。

rè zé xǐ mǔ hán zé xǐ dīng

这句话大意是:热则喜母,寒则喜丁。

yuán zhù xīn nǎi yīn jīn fēi zhū yù zhī wèi yě

这句话大意是:【原注】辛乃阴金,非珠玉之谓也。

fán wēn ruǎn qīng rùn zhě jiē xīn jīn yě

这句话大意是:凡温软清润者,皆辛金也。

wù jǐ tǔ duō ér néng mái gù wèi zhī

这句话大意是:戊己土多而能埋,故畏之;。

rén guǐ shuǐ duō ér bì xiù gù lè zhī

这句话大意是:壬癸水多而必秀,故乐之。

xīn wèi bǐng zhī chén yě hé bǐng huà shuǐ shǐ bǐng huǒ chén fú rén shuǐ ér ān fú shè jì

这句话大意是:辛为丙之臣也,合丙化水,使丙火臣服壬水,而安扶社稷;。

xīn wèi jiǎ zhī jūn yě hé bǐng huà shuǐ shǐ bǐng huǒ bù fén jiǎ mù ér jiù yuán shēng líng

这句话大意是:辛为甲之君也,合丙化水,使丙火不焚甲木,而救援生灵。

shēng yú jiǔ xià ér de jǐ tǔ zé néng huì huǒ ér cún zhī

这句话大意是:生于九夏而得己土,则能晦火而存之;。

shēng yú lóng dōng ér de dīng huǒ zé néng dí hán ér yǎng zhī

这句话大意是:生于隆冬而得丁火,则能敌寒而养之。

gù xīn jīn shēng yú dōng yuè jiàn bǐng huǒ zé nán mìng bù guì suī guì yì bù zhōng

这句话大意是:故辛金生于冬月,见丙火则男命不贵,虽贵亦不忠;。

nǚ mìng kè fū bù kè yì bù hé

这句话大意是:女命克夫,不克亦不和。

jiàn dīng nán nǚ jiē guì qiě shùn

这句话大意是:见丁男女皆贵且顺。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

xīn jīn nǎi rén jiān wǔ jīn zhī zhì gù qīng rùn kě guān

这句话大意是:辛金乃人间五金之质,故清润可观。

wèi tǔ zhī dié zhě wù tǔ tài zhòng ér hé shuǐ mái jīn

这句话大意是:畏土之叠者,戊土太重,而涸水埋金;。

yào shuǐ zhī yíng zhě rén shuǐ yǒu yú ér rùn tǔ yǎng jīn yě

这句话大意是:乐水之盈者,壬水有余,而润土养金也。

xīn wèi jiǎ zhī jūn yě bǐng huǒ néng fén jiǎ mù hé ér huà shuǐ shǐ bǐng huǒ bù fén jiǎ mù fǎn yǒu xiāng shēng zhī xiàng

这句话大意是:辛为甲之君也,丙火能焚甲木,合而化水,使丙火不焚甲木,反有相生之象;。

xīn wèi bǐng zhī chén yě bǐng huǒ néng shēng wù tǔ hé bǐng huà shuǐ shǐ bǐng huǒ bù shēng wù tǔ fǎn yǒu xiāng zhù zhī měi

这句话大意是:辛为丙之臣也,丙火能生戊土,合丙化水,使丙火不生戊土,反有相助之美。

qǐ fēi fú shè jì jiù shēng líng hu

这句话大意是:岂非扶社稷救生灵吗?

shēng yú xià ér huǒ duō yǒu jǐ tǔ zé huì huǒ ér shēng jīn

这句话大意是:生于夏而火多,有己土则晦火而生金;。

shēng yú dōng ér shuǐ wàng yǒu dīng huǒ zé wēn shuǐ ér yǎng jīn

这句话大意是:生于冬而水旺,有丁火则温水而养金。

suǒ wèi rè zé xǐ mǔ hán zé xǐ dīng yě

这句话大意是:所谓热则喜母,寒则喜丁也。

rén shuǐ tōng hé néng xiè jīn qì gāng zhōng zhī dé zhōu liú bù zhì

这句话大意是:壬水通河,能泄金气,刚中之德,周流不滞。

tōng gēn tòu guǐ chōng tiān bēn de

这句话大意是:通根透癸,冲天奔地。

huà zé yǒu qíng cóng zé xiāng jì

这句话大意是:化则有情,从则相济。

yuán zhù rén shuǐ jí guǐ shuǐ zhī fā yuán kūn lún zhī shuǐ yě

这句话大意是:【原注】壬水即癸水之发源,昆仑之水也;。

guǐ shuǐ jí rén shuǐ zhī guī sù fú sāng zhī shuǐ yě

这句话大意是:癸水即壬水之归宿,扶桑之水也。

yǒu fèn yǒu hé yùn xíng bù xī suǒ yǐ wèi bǎi chuān zhě cǐ yě yì wèi yǔ lù zhě cǐ yě shì bù kě qí ér èr zhī

这句话大意是:有分有合,运行不息,所以为百川者此也,亦为雨露者此也,是不可歧而二之。

shēn wèi tiān guān nǎi tiān hé zhī kǒu rén shuǐ cháng shēng yú cǐ néng xiè xī fāng jīn qì

这句话大意是:申为天关,乃天河之口,壬水长生于此,能泄西方金气。

zhōu liú zhī xìng chōng jìn bù zhì gāng zhōng zhī dé yóu rán yě

这句话大意是:周流之性,冲进不滞,刚中之德犹然也。

ruò shēn zi chén quán ér yòu tòu guǐ zé qí shì chōng bēn bù kě è yě

这句话大意是:若申子辰全而又透癸,则其势冲奔,不可遏也。

rú dōng hǎi běn fā duān yú tiān hé fù chéng shuǐ huàn mìng zhòng yù zhī ruò wú cái guān zhě qí huò dāng hé rú zāi

现代白话:如东海本发端于天河,复成水患,命中遇之,若无财官者,其祸当怎么样啊!

hé dīng huà mù yòu shēng dīng huǒ zé kě wèi yǒu qíng

这句话大意是:合丁化木,又生丁火,则可谓有情;。

néng zhì bǐng huǒ bù shǐ qí duó dīng zhī ài gù wèi fu yì ér wèi jūn rén

这句话大意是:能制丙火,不使其夺丁之爱,故为夫义而为君仁。

shēng yú jiǔ xià zé sì wǔ wèi shēn huǒ tǔ zhī qì de rén shuǐ xūn zhēng ér chéng yǔ lù gù suī cóng huǒ tǔ wèi cháng bù xiāng jì yě

这句话大意是:生于九夏,则巳、午、未、申火土之气,得壬水熏蒸而成雨露,故虽从火土,未尝不相济也。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

rén wèi yáng shuǐ

这句话大意是:壬为阳水。

tōng hé zhě jí tiān hé yě cháng shēng zài shēn shēn zài tiān hé zhī kǒu yòu zài kūn fāng rén shuǐ shēng cǐ néng xiè xī fāng sù shā qì suǒ yǐ wèi gāng zhōng zhī dé yě

这句话大意是:通河者,即天河也,长生在申,申在天河之口,又在坤方,壬水生此,能泄西方肃杀气,所以为刚中之德也。

bǎi chuān zhī yuán zhōu liú bù zhì yì jìn ér nán tuì yě

这句话大意是:百川之源,周流不滞,易进而难退也。

rú shēn zi chén quán yòu tòu guǐ shuǐ qí shì fàn làn zòng yǒu wù jǐ zhī tǔ yì bù néng zhǐ qí liú ruò qiáng zhì zhī fǎn chōng jī ér chéng shuǐ huàn bì xū yòng mù xiè zhī shùn qí qì shì bù zhì yú chōng bēn yě

这句话大意是:如申子辰全,又透癸水,其势泛滥,纵有戊己之土,亦不能止其流,若强制之,反冲激而成水患,必须用木泄之,顺其气势,不至于冲奔也。

hé dīng huà mù yòu néng shēng huǒ bù xī zhī miào huà zé yǒu qíng yě

这句话大意是:合丁化木,又能生火,不息之妙,化则有情也。

shēng yú sì wǔ liù yuè zhù zhōng huǒ tǔ bìng wàng bié wú jīn shuǐ xiāng zhù

这句话大意是:生于四、五、六月,柱中火土并旺,别无金水相助。

huǒ wàng tòu gàn zé cóng huǒ tǔ wàng tòu gàn zé cóng tǔ tiáo hé rùn zé réng yǒu xiāng jì zhī gōng yě

这句话大意是:火旺透干则从火,土旺透干则从土,调和润泽,仍有相济之功也。

guǐ shuǐ zhì ruò dá yú tiān jīn

这句话大意是:癸水至弱,达于天津。

de lóng ér yùn gōng huà sī shén

这句话大意是:得龙而运,功化斯神。

bù chóu huǒ tǔ bù lùn gēng xīn

这句话大意是:不愁火土,不论庚辛。

hé wù jiàn huǒ huà xiàng sī zhēn

这句话大意是:合戊见火,化象斯真。

yuán zhù guǐ shuǐ nǎi yīn zhī chún ér zhì ruò gù fú sāng yǒu ruò shuǐ yě

这句话大意是:【原注】癸水乃阴之纯而至弱,故扶桑有弱水也。

dá yú tiān jīn suí tiān ér yùn de lóng yǐ chéng yún yǔ nǎi néng rùn zé wàn wù gōng huà sī shén

这句话大意是:达于天津,随天而运,得龙以成云雨,乃能润泽万物,功化斯神。

fán zhù zhōng yǒu jiǎ yǐ yín mǎo jiē néng yùn shuǐ qì shēng mù zhì huǒ rùn tǔ yǎng jīn dìng wèi guì gé huǒ tǔ suī duō bù wèi

这句话大意是:凡柱中有甲乙寅卯,皆能运水气,生木制火,润土养金,定为贵格,火土虽多不畏。

zhì yú gēng jīn zé bù lài qí shēng yì bù jì qí duō

这句话大意是:至于庚金,则不赖其生,亦不忌其多。

wéi hé wù tǔ huà huǒ yě wù shēng yín guǐ shēng mǎo jiē shǔ dōng fāng gù néng shēng huǒ

这句话大意是:惟合戊土化火也,戊生寅,癸生卯,皆属东方,故能生火。

cǐ gù yī shuō yě bù zhī de bù mǎn dōng nán wù tǔ zhī jí chù jí guǐ shuǐ zhī jǐn chù nǎi tài yáng qǐ fāng yě gù huà huǒ

这句话大意是:此固一说也,不知地不满东南,戊土之极处,即癸水之尽处,乃太阳起方也,故化火。

fán wù guǐ de bǐng dīng tòu zhě bù lùn shuāi wàng qiū dōng jiē néng huà huǒ zuì wéi zhēn yě

这句话大意是:凡戊癸得丙丁透者,不论衰旺,秋冬皆能化火,最为真也。

rèn shì yuē

这句话大意是:【任氏曰】:。

guǐ shuǐ fēi yǔ lù zhī wèi nǎi chún yīn zhī shuǐ

这句话大意是:癸水非雨露之谓,乃纯阴之水。

fā yuán suī zhǎng qí xìng jí ruò qí shì zuì jìng néng rùn tǔ yǎng jīn fā yù wàn wù de lóng ér yùn biàn huà bù cè

这句话大意是:发源虽长,其性极弱,其势最静,能润土养金,发育万物,得龙而运,变化不测。

suǒ wèi féng lóng jí huà lóng jí chén yě fēi zhēn lóng ér néng biàn huà yě

这句话大意是:所谓逢龙即化,龙即辰也,非真龙而能变化也。

de chén ér huà zhě huà chén zhī yuán shén fā lù yě fán shí gàn féng chén wèi bì gān tòu huà shén cǐ yī dìng bù yì zhī lǐ yě

这句话大意是:得辰而化者,化辰之原神发露也,凡十干逢辰位,必干透化神,此一定不易之理也。

bù chóu huǒ tǔ zhě zhì ruò zhī xìng jiàn huǒ tǔ duō jí cóng huà yǐ

现代白话:不愁火土者,至弱之性,见火土多即从化了;。

bù lùn gēng xīn zhě ruò shuǐ bù néng xiè jīn qì suǒ wèi jīn duō fǎn zhuó guǐ shuǐ shì yě

这句话大意是:不论庚辛者,弱水不能泄金气,所谓金多反浊,癸水是也。

hé wù jiàn huǒ zhě yīn jí zé yáng shēng wù tǔ zào hòu zhù zhōng de bǐng huǒ tòu lù yǐn chū huà shén nǎi wéi zhēn yě

这句话大意是:合戊见火者,阴极则阳生,戊土燥厚,柱中得丙火透露,引出化神,乃为真也。

ruò qiū dōng jīn shuǐ wàng dì zòng shǐ zhī yù chén lóng gān tòu bǐng dīng yì nán cóng huà yi xì xiáng zhī

这句话大意是:若秋冬金水旺地,纵使支遇辰龙,干透丙丁,亦难从化,宜细详之。

✦ You read 上篇·天干

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.