博物志 · 张华 · Chapter 4 of 11

卷三

PinyinModern Translation
Size

yì shòu

这句话大意是:异兽。

hàn wǔ dì shí dà yuàn zhī běi hú rén yǒu xiàn yī wù dà rú gǒu rán shēng néng jīng rén jī quǎn wén zhī jiē zǒu míng yuē měng shòu

这句话大意是:汉武帝时,大苑之北胡人有献一物,大如狗,然声能惊人,鸡犬闻之皆走,名曰猛兽。

dì jiàn zhī guài qí xì xiǎo

这句话大意是:帝见之,怪其细小。

jí chū yuàn zhōng yù shǐ hǔ láng shí zhī

这句话大意是:及出苑中,欲使虎狼食之。

hǔ jiàn cǐ shòu jí dī tóu zháo dì dì wèi fǎn guān jiàn hǔ rú cǐ yù wèi xià tou zuò shì qǐ bó shā zhī

这句话大意是:虎见此兽即低头着地,帝为反观,见虎如此,欲谓下头作势,起搏杀之。

ér cǐ shòu jiàn hǔ shén xǐ shì chún yáo wěi jìng wǎng hǔ tóu shàng lì yīn nuò hǔ miàn hǔ nǎi bì mù dī tóu pú fú bù gǎn dòng nuò bí xià qù xià qù zhī hòu hǔ wěi xià tou qǐ cǐ shòu gù zhī hǔ zhé bì mù

这句话大意是:而此兽见虎甚喜,舐唇摇尾,径往虎头上立,因搦虎面,虎乃闭目低头,匍匐不敢动,搦鼻下去,下去之后,虎尾下头起,此兽顾之,虎辄闭目。

hòu wèi wǔ dì fá mò dú jīng bái láng shān féng shī zi

这句话大意是:后魏武帝伐冒顿,经白狼山,逢狮子。

shǐ rén gé zhī shā shāng shén zhòng wáng nǎi zì shuài cháng cóng jūn shù bǎi jī zhī shī zi xiāo hǒu fèn qǐ zuǒ yòu xián jīng

这句话大意是:使人格之,杀伤甚众,王乃自率常从军数百击之,狮子哮吼奋起,左右咸惊。

wáng hū jiàn yī wù cóng lín zhōng chū rú li qǐ shàng wáng chē è shī zi jiāng zhì cǐ shòu biàn tiào qǐ zài shī zi tóu shàng jí fú bù gǎn qǐ

这句话大意是:王忽见一物从林中出,如狸,起上王车轭,狮子将至,此兽便跳起在狮子头上,即伏不敢起。

yú shì suì shā zhī de shī zi yī

这句话大意是:于是遂杀之,得狮子一。

hái lái zhì luò yáng sān shí lǐ jī quǎn jiē fú wú míng fèi

这句话大意是:还,来至洛阳,三十里鸡犬皆伏,无鸣吠。

jiǔ zhēn yǒu shén niú nǎi shēng xī shàng hēi chū shí gòng dòu jí hǎi fèi huáng huò chū dòu àn shàng jiā niú jiē bù rén huò zhē zé pī lì hào yuē shén niú

这句话大意是:九真有神牛,乃生溪上,黑出时共斗,即海沸,黄或出斗,岸上家牛皆怖,人或遮则霹雳,号曰神牛。

xī rì nán gòng sì xiàng gè yǒu cí xióng

这句话大意是:昔日南贡四象,各有雌雄。

qí yī xióng sǐ yú jiǔ zhēn nǎi zhì nán hǎi bǎi yǒu yú rì qí cí tu tǔ zhù shēn bù yǐn shí xué cǎo zhǎng shǐ wèn qí suǒ yǐ wén zhī zhé liú tì

这句话大意是:其一雄死于九真,乃至南海百有余日,其雌涂土著身,不饮食,穴草,长史问其所以,闻之辄流涕。

yuè xī guó yǒu niú shāo gē qǔ ròu niú bù sǐ jīng rì ròu shēng rú gù

这句话大意是:越嶲国有牛,稍割取肉,牛不死,经日肉生如故。

dà yuān guó yǒu hàn xuè mǎ tiān mǎ zhǒng hàn wèi xī yù shí yǒu xiàn zhě

这句话大意是:大宛国有汗血马,天马种,汉、魏西域时有献者。

wén mǎ chì liè shēn bái mù ruò huáng jīn míng jí huáng zhī chéng fù jì zhī lù quǎn yě

这句话大意是:文马,赤鬣身白,目若黄金,名吉黄之乘,复蓟之露犬也。

néng fēi shí hǔ bào

这句话大意是:能飞食虎豹。

shǔ shān nán gāo shān shàng yǒu wù rú mí hóu

这句话大意是:蜀山南高山上,有物如猕猴。

zhǎng qī chǐ néng rén xíng jiàn zǒu míng yuē hóu jué yī míng mǎ huà huò yuē jiā jué

这句话大意是:长七尺,能人行,健走,名曰猴玃,一名马化,或曰猳玃。

cì háng dào fù nǚ yǒu hǎo zhě zhé dào zhī yǐ qù rén bù dé zhī

这句话大意是:伺行道妇女有好者,辄盗之以去,人不得知。

xíng zhě huò měi yù qí páng jiē yǐ zhǎng shéng xiāng yǐn rán gù bù miǎn

这句话大意是:行者或每遇其旁,皆以长绳相引,然故不免。

cǐ de nán zǐ qì zì sǐ gù qǔ nǚ bù qǔ nán yě

这句话大意是:此得男子气,自死,故取女不取男也。

qǔ qù wèi shì jiā qí nián shào zhě zhōng shēn bù dé hái

这句话大意是:取去为室家,其年少者终身不得还。

shí nián zhī hòu xíng jiē lèi zhī yì yì mí huò bù fù sī guī

这句话大意是:十年之后,形皆类之,意亦迷惑,不复思归。

yǒu zi zhě zhé jù sòng hái qí jiā chǎn zǐ jiē rú rén yǒu bù shí yǎng zhě qí mǔ zhé sǐ gù wú gǎn bù yǎng yě

这句话大意是:有子者辄俱送还其家,产子皆如人,有不食养者,其母辄死,故无敢不养也。

jí zhǎng yú rén wú yì jiē yǐ yáng wèi xìng gù jīn shǔ zhōng xi jiè duō wèi yáng lǜ jiē jiā jué mǎ huà zhī zǐ sūn shí shí xiāng yǒu jué zhǎo yě

这句话大意是:及长,与人无异,皆以杨为姓,故今蜀中西界多谓杨率皆猳玃、马化之子孙,时时相有玃爪也。

xiǎo shān yǒu shòu qí xíng rú gǔ yī zú rú lǐ

这句话大意是:小山有兽,其形如鼓,一足如蠡。

zé yǒu wēi yí zhuàng rú gū zhǎng rú yuán jiàn zhī zhě bà

这句话大意是:泽有委蛇,状如毂,长如辕,见之者霸。

xīng xīng ruò huáng gǒu rén miàn néng yán

这句话大意是:猩猩若黄狗,人面能言。

yì niǎo

这句话大意是:异鸟。

chóng qiū shān yǒu niǎo yī zú yī yì yī mù xiāng de ér fēi míng yuē méng jiàn zé jí liáng chéng zhī shòu qiān suì

这句话大意是:崇丘山有鸟,一足,一翼,一目,相得而飞,名曰虻,见则吉良,乘之寿千岁。

bǐ yì niǎo yī qīng yī chì zài cān yú shān

这句话大意是:比翼鸟,一青一赤,在参嵎山。

yǒu niǎo rú wū wén shǒu bái huì chì zú yuē jīng wèi

这句话大意是:有鸟如乌,文首,白喙,赤足,曰精卫。

gù jīng wèi cháng qǔ xī shān zhī mù shí yǐ tián dōng hǎi

这句话大意是:故精卫常取西山之木石,以填东海。

yuè de shēn shān yǒu niǎo rú jiū qīng sè míng yuē yě niǎo

这句话大意是:越地深山有鸟,如鸠,青色,名曰冶鸟。

chuān dà shù zuò cháo rú shēng qì qí hù kǒu jìng shù cùn zhōu shì yǐ tǔ shèng chì bái xiāng cì zhuàng rú shè hòu

这句话大意是:穿大树作巢如升器,其户口径数寸,周饰以土垩,赤白相次,状如射侯。

fá mù jiàn cǐ shù jí bì zhī qù

这句话大意是:伐木见此树,即避之去。

huò yè míng rén bú jiàn niǎo niǎo yì zhī rén bú jiàn jǐ yě míng yuē duō duō shǎng qù

这句话大意是:或夜冥,人不见鸟,鸟亦知人不见己也,鸣曰“咄咄上去”!

míng rì pián yí jí shàng shù qù

这句话大意是:明日便宜急上树去;。

duō duō xià qù

这句话大意是:“咄咄下去”!

míng rì pián yí jí xià

这句话大意是:明日便宜急下。

ruò shǐ qù dàn yán xiào ér bù yǐ zhě kě zhǐ fá yě

这句话大意是:若使去但言笑而不已者,可止伐也。

ruò yǒu huì è jí fàn qí zhǐ zhě zé hǔ tōng xī lái shǒu rén bù zhī zhě jí hài rén

这句话大意是:若有秽恶及犯其止者,则虎通夕来守,人不知者即害人。

cǐ niǎo bái rì jiàn qí xíng niǎo yě

这句话大意是:此鸟白日见其形,鸟也;。

yè tīng qí míng rén yě

这句话大意是:夜听其鸣,人也。

shí guān lè biàn zuò rén bēi xǐ xíng cháng sān chǐ jiàn zhōng qǔ shí xiè jiù rén huǒ jiān zhì zhī bù kě fàn yě

这句话大意是:时观乐便作人悲喜,形长三尺,涧中取石蟹就人火间炙之,不可犯也。

yuè rén wèi cǐ niǎo wèi yuè zhù zhī zǔ

这句话大意是:越人谓此鸟为越祝之祖。

yì chóng

这句话大意是:异虫。

nán fāng yǒu lào tou chóng qí tóu néng fēi

这句话大意是:南方有落头虫,其头能飞。

qí zhǒng rén cháng yǒu suǒ jì sì hào yuē chóng luò gù yīn qǔ míng yān

现代白话:其种人常有所祭祀号曰虫落,故因取名呢。

qí fēi yīn wǎn biàn qù yǐ ěr wèi yì jiāng xiǎo hái fù zhuó tǐ wú shí wǎng wǎng de cǐ rén yě

这句话大意是:其飞因晚便去,以耳为翼,将晓还,复着体,吴时往往得此人也。

jiāng nán shān xī zhōng shuǐ shè gōng chóng jiǎ lèi yě zhǎng yī èr cùn kǒu zhōng yǒu nǔ xíng qì shè rén yǐng suí suǒ zhuó chù fā chuāng bù zhì zé shā rén

这句话大意是:江南山溪中水射工虫,甲类也,长一二寸,口中有弩形,气射人影,随所着处发疮,不治则杀人。

jīn yīng sōu chóng ruò rén yǐng yì suí suǒ zhuó chù shēng chuāng

这句话大意是:今鹦螋虫溺人影,亦随所着处生疮。

lú shì yuē yǐ jī cháng cǎo dǎo tu jīng rì jí yù

这句话大意是:【 卢氏曰:以鸡肠草捣涂,经日即愈。

zhōu rì yòng yuē wàn wù jiē yǒu suǒ xiāng gǎn yú wén yǐ pī lì mù jī niǎo yǐng qí niǎo yìng shí luò dì suī wèi cháng shì yǐ shì lèi zhī bì yǒu zhī

这句话大意是:周日用曰:万物皆有所相感,愚闻以霹雳木击鸟影,其鸟应时落地,虽未尝试,以是类知必有之。

fù shé qiū yuè dú shèng wú suǒ zhē shì niè cǎo mù yǐ xiè qí qì cǎo mù jí sǐ

这句话大意是:蝮蛇秋月毒盛,无所蜇螫,啮草木以泄其气,草木即死。

rén qiáo cǎi shè wèi cǎo mù suǒ shāng cì zhě yì shā rén dú shén yú fù niè wèi zhī shé jì yě

这句话大意是:人樵采,设为草木所伤刺者亦杀人,毒甚于蝮啮,谓之蛇迹也。

huà shān yǒu shé míng féi yí liù zú sì yì jiàn zé tiān xià dà hàn

这句话大意是:华山有蛇名肥遗,六足四翼,见则天下大旱。

cháng shān zhī shé míng shuài rán yǒu liǎng tóu chù qí yī tóu tóu zhì

这句话大意是:常山之蛇名率然,有两头,触其一头,头至;。

chù qí zhōng zé liǎng tóu jù zhì

这句话大意是:触其中,则两头俱至。

sūn wǔ yǐ yù shàn yòng bīng zhě

这句话大意是:孙武以喻善用兵者。

yì yú

这句话大意是:异鱼。

nán hǎi yǒu è yú zhuàng shì tuó zhǎn qí tóu ér gàn zhī qù chǐ ér gēng shēng rú cǐ zhě sān nǎi zhǐ

这句话大意是:南海有鳄鱼,状似鼍,斩其头而干之,去齿而更生,如此者三乃止。

dōng hǎi yǒu niú tǐ yú qí xíng zhuàng rú niú bō qí pí xuán zhī cháo shuǐ zhì zé máo qǐ cháo qù zé máo fú

这句话大意是:东海有牛体鱼,其形状如牛,剥其皮悬之,潮水至则毛起,潮去则毛伏。

dōng hǎi jiāo yú xī yú shēng zǐ zi jīng hái rù mǔ cháng xún fù chū

这句话大意是:东海鲛(鱼昔)鱼,生子,子惊,还入母肠,寻复出。

wú wáng jiāng xíng shí kuài yǒu yú qì yú zhōng liú huà wéi yú

这句话大意是:吴王江行食鲙,有余,弃于中流,化为鱼。

jīn yú zhōng yǒu míng wú wáng kuài yú zhě zhǎng shù cùn dà zhě rú zhù yóu yǒu kuài xíng

这句话大意是:今鱼中有名吴王鲙余者,长数寸,大者如箸,犹有鲙形。

guǎng líng chén dēng shí kuài zuò bìng huà tuó xià zhī kuài tóu jiē chéng chóng wěi yóu shì kuài

这句话大意是:广陵陈登食脍作病,华佗下之,脍头皆成虫,尾犹是脍。

dōng hǎi yǒu wù zhuàng rú níng xuè cóng guǎng shù chǐ fāng yuán míng yuē zhǎ yú wú tóu mù chù suǒ nèi wú cáng zhòng xiā fù zhī suí qí dōng xī

这句话大意是:东海有物,状如凝血,从广数尺,方员,名曰鲊鱼,无头目处所,内无藏,众虾附之,随其东西。

rén zhǔ shí zhī

这句话大意是:人煮食之。

yì cǎo mù

这句话大意是:异草木。

tài yuán jìn yáng yǐ běi shēng píng fēng cǎo

这句话大意是:太原晋阳以北生屏风草。

hǎi shàng yǒu cǎo yān míng shāi

现代白话:海上有草呢,名筛。

qí shí shí zhī rú dà mài qī yuè rěn shú míng yuē zì rán gǔ huò yuē yǔ yú liáng

这句话大意是:其实食之如大麦,七月稔熟,名曰自然谷,或曰禹余粮。

yáo shí yǒu qū yì cǎo shēng yú tíng nìng rén rù cháo zé qū ér zhǐ zhī

这句话大意是:尧时有屈佚草,生于庭,佞人入朝,则屈而指之。

yī míng zhǐ nìng cǎo

这句话大意是:一名指佞草。

yòu zhān shān dì nǚ huà wèi zhān cǎo qí yè yù mào qí è huáng shí rú dòu fú zhě mèi yú rén

这句话大意是:右詹山,帝女化为詹草,其叶郁茂,其萼黄,实如豆,服者媚于人。

zhǐ xiē shān duō zhú zhǎng qiān rèn fèng shí qí shí

这句话大意是:止些山,多竹,长千仞,凤食其实。

qù jiǔ yí wàn bā qiān lǐ

这句话大意是:去九疑万八千里。

jiāng nán zhū shān jùn zhōng dà shù duàn dào zhě jīng chūn xià shēng jūn wèi zhī zhēn

这句话大意是:江南诸山郡中,大树断倒者,经春夏生菌,谓之椹。

shí zhī yǒu wèi ér hū dú shā rén yún cǐ wù wǎng wǎng zì yǒu dú zhě huò yún shé suǒ zhe zhī

这句话大意是:食之有味,而忽毒杀,人云此物往往自有毒者,或云蛇所着之。

fēng shù shēng zhě dàn zhī lìng rén xiào bù dé zhǐ zhì zhī yǐn tǔ jiāng jí yù

这句话大意是:枫树生者啖之,令人笑不得止,治之,饮土浆即愈。

✦ You read 卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.