博物志 · 张华 · Chapter 7 of 11

卷六

PinyinModern Translation
Size

rén míng kǎo

这句话大意是:人名考。

xī bǐ gāo yáng shì shēng bó gǔn bù tǔ qǔ dì zhī xī rǎng yǐ yīn hóng shuǐ

这句话大意是:昔彼高阳,是生伯鲧,布土,取帝之息壤,以堙洪水。

yīn sān rén wēi zǐ jī zǐ bǐ gàn

这句话大意是:殷三仁:微子、箕子、比干。

wén wáng sì yǒu nán gōng kuò sàn yi shēng hóng yāo tài diān

这句话大意是:文王四友:南宫括、散宜生、闳夭、太颠。

zhòng ní sì yǒu yán yuān zǐ gòng zǐ lù zi zhāng

这句话大意是:仲尼四友:颜渊、子贡、子路、子张。

cáo cān zì jìng bó

这句话大意是:曹参字敬伯。

cài bó jiē mǔ yuán gōng mèi yào qīng gū yě

这句话大意是:蔡伯喈母,袁公妹曜卿姑也。

gǔ zhī shàn shè zhě gān yíng ying zhī dì zǐ yuē fēi wèi

现代白话:古之善射者甘蝇,蝇之弟孔子说飞卫。

píng yuán guǎn lù shàn bǔ shì jiě niǎo yǔ

这句话大意是:平原管辂善卜筮,解鸟语。

cài yōng yǒu shū wàn juàn hàn mò nián zài shù chē yǔ wáng càn

这句话大意是:蔡邕有书万卷,汉末年载数车与王粲。

càn wáng hòu xiàng guó yuàn wèi fěng móu fǎn càn zi yǔ yān

现代白话:粲亡后,相国掾魏讽谋反,粲子与呢。

jì bèi zhū yōng suǒ yǔ càn shū xī rù càn zú zǐ yè zì zhǎng xù jí zhèng zōng fù zhèng zōng jí fǔ sì xiōng yě

这句话大意是:既被诛,邕所与粲书,悉入粲族子业字长绪,即正宗父,正宗即辅嗣兄也。

chū càn yǔ zú xiōng kǎi bì dì jīng zhōu yī liú biǎo biǎo yǒu nǚ

这句话大意是:初粲与族兄凯避地荆州依刘表,表有女。

biǎo ài càn cái yù yǐ qī zhī xián qí xíng lòu zhōu lǜ nǎi wèi yuē jūn cái guò rén ér tǐ mào zào fēi nǚ xù cái

这句话大意是:表爱粲才,欲以妻之,嫌其形陋周率,乃谓曰:“君才过人而体貌躁,非女婿才。

kǎi yǒu fēng mào nǎi qī kǎi shēng yè jí nǚ suǒ shēng

这句话大意是:”凯有风貌,乃妻凯,生业,即女所生。

tài qiū zhǎng chén shí shí zi hóng lú qīng jì jì zǐ sī kōng qún qún zǐ tài sì shì yú hàn wèi èr cháo yǒu zhòng míng ér qí dé jiàn xiǎo jiǎn gù shí rén wèi qí yǔ yuē gōng cán qīng qīng cán cháng

这句话大意是:太丘长陈寔,寔子鸿胪卿纪,纪子司空群,群子泰,四世于汉、魏二朝有重名,而其德渐小减,故时人为其语曰:“公惭卿,卿惭长。

wén jí kǎo

这句话大意是:文籍考。

shèng rén zhì zuò yuē jīng xián zhě zhù shù yuē chuán zhèng xuán zhù máo shī yuē jiān bù jiě cǐ yì

这句话大意是:圣人制作曰经,贤者著述曰传,郑玄注《毛诗》曰笺,不解此意。

huò yún máo gōng cháng wèi běi hǎi jùn shǒu xuán shì cǐ jùn rén gù yǐ wéi jìng

这句话大意是:或云毛公尝为北海郡守,玄是此郡人,故以为敬。

hé xiū zhù gōng yáng zhuàn yún hé shì xué

这句话大意是:何休注《公羊传》,云“何氏学”。

yòu bù néng jiě zhě

这句话大意是:又不能解者。

huò dá yún xiū qiān cí shòu xué yú shī nǎi xuān cǐ yì bù chū yú jǐ

这句话大意是:或答云:休谦词,受学于师,乃宣此义不出于己。

cǐ yán wèi yǔn

这句话大意是:此言为允。

tài gǔ shū jīn jiàn cún yǒu shén nóng jīng shān hǎi jīng huò yún yǔ suǒ zuò

这句话大意是:太古书今见存有《神农经》、《山海经》,或云禹所作。

zhōu yì cài yōng yún lǐ jì yuè lìng zhōu gōng zuò

这句话大意是:《周易》,蔡邕云:《礼记?月令》周公作。

zhōu rì yòng yuē lǐ jì shū yún dì yī shì lǚ bù wéi chūn qiū míng lǚ shì suǒ zhì

这句话大意是:【 周日用曰:《礼记》疏云:第一是吕不韦《春秋》,明吕氏所制。

cài yōng yún zhōu gōng wèi zhī xiáng yě

这句话大意是:蔡邕云:周公,未之详也。

shì fǎ sī mǎ fǎ zhōu gōng suǒ zuò

这句话大意是:《谥法》、《司马法》,周公所作。

yú you xià pī chén dé lóng wèi yú yán yuē líng guāng diàn fù nán jùn yí chéng wáng zǐ shān suǒ zuò

这句话大意是:余友下邳陈德龙谓余言曰:《灵光殿赋》,南郡宜城王子山所作。

zi shān cháng zhī tài shān cóng bào zǐ zhēn xué suàn guò lǔ guó ér dōu diàn fù zhī

这句话大意是:子山尝之泰山,从鲍子真学算,过鲁国而都殿赋之。

hái guī běn zhōu nì sǐ xiāng shuǐ shí nián èr shí yú yě

这句话大意是:还归本州,溺死湘水,时年二十余也。

dì lǐ kǎo

这句话大意是:地理考。

zhōu zì hòu jì zhì yú wén wǔ jiē dōu guān zhōng hào wèi zōng zhōu

这句话大意是:周自后稷至于文、武,皆都关中,号为宗周。

qín wèi ē páng diàn zài cháng ān xī nán èr shí lǐ

这句话大意是:秦为阿房殿,在长安西南二十里。

diàn dōng xī qiān bù nán běi sān bǎi bù shàng kě yǐ zuò wàn rén tíng zhōng shòu shí wàn rén

现代白话:殿东西千步,南北三百步,上能够坐万人,庭中受十万人。

èr shì wèi zhào gāo suǒ shā yú yí chūn gōng zài dù chéng nán sān lǐ zàng yú páng

这句话大意是:二世为赵高所杀于宜春宫,在杜城南三里,葬于旁。

zhōu shí dé zé shèng hāo dà yǐ wéi gōng zhù míng yuē hāo gōng

这句话大意是:周时德泽盛,蒿大以为宫柱,名曰蒿宫。

jiāng yuán sì cí zài yōng chéng cháng ān xī nán sān shí lǐ

这句话大意是:姜嫄嗣祠在墉城,长安西南三十里。

dào zhí zhǒng zài tài yáng xiàn xi

这句话大意是:盗跖冢在太阳县西。

zhào yāng zhǒng zài lín shuǐ xiàn xi

这句话大意是:赵鞅冢在临水县西。

shǐ huáng líng zài lí shān zhī běi gāo shù shí zhàng zhōu huí liù qī lǐ

这句话大意是:始皇陵在骊山之北,高数十丈,周回六七里。

jīn zài yīn pán xiàn jiè

这句话大意是:今在阴盘县界。

běi líng suī gāo dà bù zú yǐ xiāo liù zhàng bīng bèi líng zhàng shǐ dōng xī liú

这句话大意是:北陵虽高大,不足以销六丈冰,背陵障,使东西流。

yòu cǐ shān yǒu tǔ wú shí yùn qǔ dà shí yú wèi nán zhū shān gù gē yuē yùn shí gān quán kǒu wèi shuǐ wèi bù liú

这句话大意是:又此山有土无石,运取大石于渭南诸山,故歌曰:“运石甘泉口,渭水为不流。

qiān rén chàng wàn rén gōu jīn líng yú shí dà rú ōu tǔ wū

这句话大意是:千人唱,万人钩,金陵余石大如𫭟(土屋)。

qí yú gōng lì jiē rú cǐ lèi

这句话大意是:”其余功力皆如此类。

lú shì yuē qín shì shē chǐ zì zhī zàng yòng zhēn bǎo duō gù gāo zuò líng yuán shān lù cóng nán fā yě gāo zé nán shàng gù zé nán gōng xiàng yǔ zhēng héng zhī shí fā qí líng wèi xiáng qí zhì guān fǒu

这句话大意是:【 卢氏曰:秦氏奢侈,自知葬用珍宝多,故高作陵园山麓,从难发也,高则难上,固则难攻,项羽争衡之时发其陵,未详其至棺否?

jiù luò yáng zì zuò shuǐ biān gè hàn huǒ xíng yě jì shuǐ gù qù shuǐ ér jiā jiā

这句话大意是:旧洛阳字作水边各,汉火行也,忌水,故去水而加佳。

yòu wèi yú xíng cì wèi tǔ shuǐ de tǔ ér liú tǔ de shuǐ ér róu gù fù qù jiā jiā shuǐ biàn luò wèi luò yān

现代白话:又魏于行次为土,水得土而流,土得水而柔,故复去佳加水,変雒为洛呢。

dòng tíng jūn shān dì zhī èr nǚ jū zhī yuē xiāng fū rén

这句话大意是:洞庭君山,帝之二女居之,曰湘夫人。

yòu jīng zhōu tú jīng yuē xiāng jūn suǒ yóu gù yuē jūn shān

这句话大意是:又《荆州图经》曰:“湘君所游,故曰君山。

nán jīng fù jiāng líng yǒu tái shén dà ér wéi yǒu yī zhù zhòng liáng jiē gǒng zhī

这句话大意是:《南荆赋》:江陵有台甚大,而唯有一柱,众梁皆拱之。

diǎn lǐ kǎo

这句话大意是:典礼考。

sān ràng yī yuē lǐ ràng èr yuē gù ràng sān yuē zhōng ràng

这句话大意是:三让:一曰礼让,二曰固让,三曰终让。

hàn chéng qín qún chén shàng shū jiē yuē mèi sǐ yán

这句话大意是:汉丞秦,群臣上书皆曰昧死言。

wáng mǎng dào wèi mù gǔ qù mèi sǐ yuē qǐ shǒu guāng wǔ yīn ér bù gǎi

这句话大意是:王莽盗位慕古,去昧死曰稽首,光武因而不改。

ròu xíng míng wáng zhī zhì xún qīng měi lùn zhī

这句话大意是:肉刑,明王之制,荀卿每论之。

zhì hàn wén dì gǎn tài cāng gōng nǚ zhī yán ér fèi zhī

这句话大意是:至汉文帝感太仓公女之言而废之。

bān gù zhe lùn yi fù

这句话大意是:班固着论宜复。

qì hàn mò wèi chū chén jì yòu lùn yi shēn gǔ zhì kǒng róng yún bù kě

这句话大意是:迄汉末魏初,陈纪又论宜申古制,孔融云不可。

fù yù shēn zhī zhōng yáo wáng lǎng bù tóng suì qǐn

这句话大意是:复欲申之,钟繇、王朗不同,遂寝。

xià hóu xuán li shèng cáo xī dīng shì jiàn sī yì gè yǒu bǐ cǐ duō yún shí wèi kě fù gù suì qǐn yān

现代白话:夏侯玄、李胜、曹羲、丁谥建私议,各有彼此,多云时未可复,故遂寝呢。

shàng gōng bèi wù jiǔ cì yī dà lù gè yī xuán mǔ èr sì

这句话大意是:上公备物九锡:一、大辂各一,玄牡二驷。

èr gǔn miǎn zhī fú chì què fù zhī

这句话大意是:二、衮冕之服,赤舄副之。

sān xuān xuán zhī lè liù yì zhī wǔ

这句话大意是:三、轩悬之乐,六佾之舞。

sì zhū hù yǐ jū

这句话大意是:四、朱户以居。

wǔ nà bì yǐ dēng

这句话大意是:五、纳陛以登。

liù hǔ bēn zhī shì sān bǎi rén

这句话大意是:六、虎贲之士三百人。

qī fū yuè gè yī

这句话大意是:七、𫓧钺各一。

bā tóng gōng yī tóng shǐ bǎi lú gōng shí lú shǐ qiān

这句话大意是:八、彤弓一,彤矢百,玈弓十,玈矢千。

jiǔ jù chàng yī yǒu guī zàn fù zhī

这句话大意是:九、秬鬯一,卣珪瓒副之。

lè kǎo

这句话大意是:乐考。

hàn mò sāng luàn wú jīn shí zhī lè wèi wǔ dì zhì hàn zhōng de dù kuí jiù fǎ shǐ fù shè xuān xuán zhōng qìng zhì yú jīn yòng zhī shòu yú kuí yě

这句话大意是:汉末丧乱无金石之乐,魏武帝至汉中得杜夔旧法,始复设轩悬钟磬,至于今用之,受于夔也。

fú shì kǎo

这句话大意是:服饰考。

hàn mò sāng luàn jué wú yù pèi shǐ fù zuò zhī

这句话大意是:汉末丧乱,绝无玉佩,始复作之。

jīn zhī yù pèi shòu yú wáng càn

这句话大意是:今之玉佩,受于王粲。

gǔ zhě nán zǐ jiē sī yī yǒu gù nǎi sù fú

这句话大意是:古者男子皆丝衣,有故乃素服。

yòu yǒu guān wú zé gù suī xiōng shì jiē zhe guān yě

这句话大意是:又有冠无帻,故虽凶事,皆着冠也。

hàn zhōng xìng shì rén jiē guān gé jīn

这句话大意是:汉中兴,士人皆冠葛巾。

jiàn ān zhōng wèi wǔ dì zào bái qià yú shì suì fèi wéi èr xué shū shēng yóu zhe yě

这句话大意是:建安中,魏武帝造白帢,于是遂废,唯二学书生犹着也。

qì míng kǎo

这句话大意是:器名考。

bǎo jiàn míng dùn gōu chén lú háo cáo yú cháng jù quē wǔ jiàn jiē ōu yě zi suǒ zuò

这句话大意是:宝剑名:钝钩、湛卢、豪曹、鱼肠、巨阙,五剑皆欧冶子所作。

lóng quán tài ē gōng shì sān jiàn jiē chǔ wáng zhě

这句话大意是:龙泉、太阿、工市,三剑皆楚王者。

fēng hú zǐ yīn wú wáng qǐng gàn jiàng ōu yě zi zuò

这句话大意是:风胡子因吴王请干将,欧冶子作。

gàn jiàng yáng lóng wén mò yé yīn màn lǐ cǐ èr jiàn wú wáng shǐ gàn jiàng zuò

这句话大意是:干将阳龙文,莫邪阴漫理,此二剑吴王使干将作。

mò yé gàn jiàng qī yě

这句话大意是:莫邪,干将妻也。

fū qī shén xǐ zuò jiàn yě

这句话大意是:【 夫妻甚喜作剑也。

chì dāo zhōu zhī bǎo qì yě

这句话大意是:赤刀,周之宝器也。

wù míng kǎo

这句话大意是:物名考。

gǔ jùn mǎ yǒu fēi tù yāo niǎo

这句话大意是:古骏马有飞兔、腰褭。

zhōu mù wáng bā jùn chì jì fēi huáng bái yǐ huá liú lù ěr guā yú qú huáng dào lí

这句话大意是:周穆王八骏:赤骥、飞黄、白蚁、华骝、𫘧耳、䯄𩨈、渠黄、盗骊。

táng gōng yǒu sù shuāng

这句话大意是:唐公有骕骦。

xiàng yǔ yǒu zhuī

这句话大意是:项羽有骓。

zhōu rì yòng yuē cáo gōng yǒu liú yǐng ér lǚ yǒu chì tù jiē hòu lái zhī liáng jùn yě

这句话大意是:【 周日用曰:曹公有流影,而吕有赤兔,皆后来之良骏也。

zhōu mù wáng yǒu quǎn míng lái máo máo bái

这句话大意是:周穆王有犬名来?毛,毛白。

jìn líng gōng yǒu chù quǎn míng áo

这句话大意是:晋灵公有畜犬,名獒。

hán guó yǒu hēi quǎn míng lú

这句话大意是:韩国有黑犬,名卢。

sòng yǒu jùn quǎn yuē xī zhuī

这句话大意是:宋有骏犬,曰昔?隹。

quǎn sì chǐ wèi áo

这句话大意是:犬四尺为獒。

zhāng qiān shǐ xī yù hái nǎi de hú táo zhǒng

这句话大意是:张骞使西域还,乃得胡桃种。

xú zhōu rén wèi chén tǔ wèi péng kuài wú rén wèi bá diē

这句话大意是:徐州人谓尘土为蓬块,吴人谓跋跌。

✦ You read 卷六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.