博物志 · 张华 · Chapter 9 of 11

卷八

PinyinModern Translation
Size

shǐ bǔ

这句话大意是:史补。

huáng dì dēng xiān qí chén zuǒ chè zhě xuē mù xiàng huáng dì shuài zhū hóu yǐ cháo zhī

这句话大意是:黄帝登仙,其臣左彻者削木象黄帝,帅诸侯以朝之。

qī nián bù hái zuǒ chè nǎi lì zhuān xū

这句话大意是:七年不还,左彻乃立颛顼。

zuǒ chè yì xiān qù yě

这句话大意是:左彻亦仙去也。

yáo zhī èr nǚ shùn zhī èr fēi yuē xiāng fū rén

这句话大意是:尧之二女,舜之二妃,曰湘夫人。

shùn bēng èr fēi tí yǐ tì huī zhú zhú jǐn bān

这句话大意是:舜崩,二妃啼,以涕挥竹,竹尽斑。

chǔ shì dōng guǐ kuài zé yǔ luàn tiān xià shì yǔ tuì zuò sān chéng

这句话大意是:处士东鬼块责禹乱天下事,禹退作三城。

qiáng zhě gōng ruò zhě shǒu dí zhàn chéng guō gài yǔ shǐ yě

这句话大意是:强者攻,弱者守,敌战,城郭盖禹始也。

dà sì mèng jiàn shāng zhī tíng chǎn jí nǎi xiǎo zi fā qǔ zhōu tíng zǐ shù shù zhī yú quē jiān zǐ huà wèi sōng bǎi yù zuò

这句话大意是:大姒梦见商之庭产棘,乃小子发取周庭梓树,树之于阙间,梓化为松柏棫柞。

jué jīng yǐ gào wén wáng wén wáng yuē shèn wù yán

这句话大意是:觉惊以告文王,文王曰:慎勿言。

dōng rì zhī yáng xià rì zhī yīn bù zhào ér wàn wù zì lái

这句话大意是:冬日之阳,夏日之阴,不召而万物自来。

tiān dào shàng zuǒ rì yuè xi yí

这句话大意是:天道尚左,日月西移;。

dì dào shàng yòu shuǐ lǎo dōng liú

这句话大意是:地道尚右,水潦东流。

tiān bù xiǎng yú yīn zì fā zhī fu shēng yú jīn shí nián yǔ yáng zài mù shuǐ lǎo dōng liú tiān xià fēi huáng mǎn yě rì zhī chū dì wú yí zhào hu

这句话大意是:天不享于殷,自发之夫生于今十年,禹羊在牧,水潦东流,天下飞蝗满野,日之出地无移照吗?

wǔ wáng fá yīn shě yú jǐ féng dà yǔ yān

现代白话:武王伐殷,舍于几,逢大雨呢。

shuāi yú sān bǎi chéng jiǎ sān qiān yī rì yī yè xíng sān bǎi lǐ yǐ zhàn yú mù yě

这句话大意是:衰舆三百乘,甲三千,一日一夜,行三百里以战于牧野。

chéng wáng guān zhōu gōng shǐ zhù yōng yuē cí dá ér wù duō yě

这句话大意是:成王冠,周公使祝雍曰:“辞达而勿多也。

zhù yōng yuē jìn yú mín

这句话大意是:”祝雍曰:“近于民,。

yuǎn yú nìng

这句话大意是:远于佞,。

jìn yú yì

这句话大意是:近于义,。

sè yú shí

这句话大意是:啬于时,。

huì yú cái

这句话大意是:惠于财,。

rèn xián shǐ néng

这句话大意是:任贤使能,。

bì xià chī xiǎn xiān dì guāng yào

这句话大意是:陛下摛显先帝光耀,。

yǐ fèng huáng tiān zhī jiā lù qīn shùn

这句话大意是:以奉皇天之嘉禄钦顺,。

zhòng yī zhī yán yuē zūn bìng dà dào

这句话大意是:仲壹之言曰:‘遵并大道,。

jiāo yù kāng fù

这句话大意是:郊域康阜,。

wàn guó zhī xiū líng

这句话大意是:万国之休灵,。

shǐ míng yuán fú

这句话大意是:始明元服,。

tuī yuǎn tóng zhì zhī yòu zhì

这句话大意是:推远童稚之幼志,。

hóng jī wén wǔ zhī jiù dé

这句话大意是:弘积文武之就德,。

sù qín gāo zǔ zhī qīng miào

这句话大意是:肃懃高祖之清庙,。

liù hé zhī nèi

这句话大意是:六合之内,。

mǐ bù méng dé

这句话大意是:靡不蒙德,。

suì suì yǔ tiān wú jí

这句话大意是:岁岁与天无极。

yòu xiào zhāo zhōu chéng wáng guān cí

这句话大意是:’”右孝昭周成王冠辞。

zhǐ yǔ zhù yuē tiān shēng wǔ gǔ yǐ yǎng rén mín jīn tiān yǔ bù zhǐ yòng shāng wǔ gǔ rú hé rú hé

现代白话:《止雨祝》曰:天生五谷,以养人民,今天雨不止,用伤五谷,如怎么样何!

líng ér bù xìng shā shēng yǐ sài shén líng yǔ zé bù zhǐ míng gǔ gōng zhī zhū sī shéng yíng ér xié zhī

这句话大意是:灵而不幸,杀牲以赛神灵,雨则不止,鸣鼓攻之,朱丝绳萦而胁之。

qǐng yǔ yuē huáng huáng shàng tiān zhào lín xià tǔ

这句话大意是:《请雨》曰:皇皇上天,照临下土。

jí de zhī líng shén jiàng gān yǔ

这句话大意是:集地之灵,神降甘雨。

shù wù qún shēng xián de qí suǒ

这句话大意是:庶物群生,咸得其所。

lǐ jì yuē kǒng zǐ shǎo gū bù zhī qí fù mù

这句话大意是:《礼记》曰:孔子少孤,不知其父墓。

mǔ wáng wèn yú zōu màn fù zhī mǔ nǎi hé zàng yú fáng

这句话大意是:母亡,问于邹曼父之母,乃合葬于防。

fáng mù yòu bēng mén rén hòu zhì

这句话大意是:防墓又崩,门人后至。

kǒng zǐ wèn lái hé chí mén rén shí duì kǒng zǐ bù yīng rú shì zhě sān nǎi shān rán liú tì ér zhǐ yuē gǔ bù xiū mù

这句话大意是:孔子问来何迟,门人实对,孔子不应,如是者三,乃潸然流涕而止曰:“古不修墓。

jiǎng jì hé yàn xià hóu xuán wáng sù jiē yún wú cǐ shì zhù jì zhě miù shí xián xián cóng zhī

这句话大意是:”蒋济、何晏、夏侯玄、王肃皆云无此事,注记者谬,时贤咸从之。

zhōu rì yòng yuē sì shì yán wú zhě hòu yǒu hé lǐ ér shù zhī

这句话大意是:【 周日用曰:四士言无者,后有何理而述之?

zài yú suǒ jiàn shí wèi zhī yǒu yǐ

现代白话:在愚所见,实未之有了。

qiě zhēng zài yǔ liáng gē yě hé ér shēng shì duō yǐn zhī

这句话大意是:且征在与梁纥野合而生,事多隐之。

kuàng wǒ qiū shēng ér fù yǐ sǐ jì yǐn hé yǐ zhī zhī

现代白话:况我丘生而父已死,既隐凭什么知之?

fēi wèn màn fù zhī mǔ ān dé hé zàng yú fáng yě

这句话大意是:非问曼父之母,安得合葬于防也?

kǒng zǐ dōng yóu jiàn èr xiǎo r biàn dòu

这句话大意是:孔子东游,见二小儿辩斗。

wèn qí gù yī xiǎo r yuē wǒ yǐ rì shǐ chū shí qù rén jìn ér rì zhōng shí yuǎn yě

这句话大意是:问其故,一小儿曰:“我以日始出时,去人近,而日中时远也。

yī xiǎo r yuē yǐ rì chū shí yuǎn ér rì zhōng shí jìn yī xiǎo r yuē rì chū chū shí dà rú chē gài jí rì zhōng shí rú pán yú cǐ bù wéi yuǎn zhě xiǎo ér dà zhě jìn hū

这句话大意是:”一小儿曰:“以日出时远,而日中时近”一小儿曰:“日初出时大如车盖,及日中时如盘盂,此不为远者小而大者近吗?

yī xiǎo r yuē rì chū chū cāng cāng liáng liáng jí qí zhōng ér tàn tāng cǐ bù wéi jìn zhě rè ér yuǎn zhě liáng hu

这句话大意是:”一小儿曰:“日初出沧沧凉凉,及其中而探汤,此不为近者热而远者凉吗?

kǒng zǐ bù néng jué liǎng xiǎo ér yuē shú wèi rǔ duō zhī hū

现代白话:”孔子不能决,两小儿曰:“孰谓你多知乎!

yì chū liè zǐ

这句话大意是:”亦出《列子》。

zhōu rì yòng yuē rì dāng zhōng xiàng rè zhě yán qì zhí xià yě pì yóu huǒ qì zhí shàng ér yǔ páng shǔ qí yán liáng kě xī ěr

这句话大意是:【 周日用曰:日当中向热者,炎气直下也,譬犹火气直上而与旁暑,其炎凉可悉耳。

shì míng chū chū jìn ér dāng zhōng yuǎn yǐ qǐ shèng rén kěn duì hu

现代白话:是明初出近而当中远了,岂圣人肯对吗?

zǐ lù yǔ zǐ gòng guò zhèng shén shè shè shù yǒu niǎo shén qiān lǜ zǐ lù zǐ gòng shuō zhī nǎi zhǐ

这句话大意是:子路与子贡过郑神社,社树有鸟,神牵率子路,子贡说之,乃止。

chūn qiū āi gōng shí sì nián chūn xī shòu huò lín

这句话大意是:《春秋》哀公十四年:春,西狩获麟。

gōng yáng zhuàn yuē yǒu yǐ gào zhě kǒng zǐ yuē shú wèi lái zāi

现代白话:《公羊传》曰:“有以告者,孔孔子说:‘孰为来啊!

shú wèi lái zāi

现代白话:孰为来啊!

lú yuē yǐ qí shí fēi yīng gù kǒng zǐ qì ér gǎn zhī

这句话大意是:’” 【 卢曰:以其时非应,故孔子泣而感之。

lín kǒu tǔ sān cè gài tiān shǐ bào shèng rén

这句话大意是:麟口吐三策,盖天使报圣人。

zuǒ zhuàn yuē shū sūn shì zhī chē zi chú shāng huò lín yǐ wéi bù xiáng

这句话大意是:《左传》曰:“叔孙氏之车子鉏商获麟,以为不祥。

yān tài zǐ dān zhì yú qín qín wáng yù zhī wú lǐ bù dé yì sī yù guī

这句话大意是:燕太子丹质于秦,秦王遇之无礼,不得意,思欲归。

qǐng yú qín wáng wáng bù tīng miù yán yuē lìng wū tóu bái mǎ shēng jiǎo nǎi kě

这句话大意是:请于秦王,王不听,谬言曰:“令乌头白,马生角,乃可。

dān yǎng ér tàn wū jí tóu bái

这句话大意是:”丹仰而叹,乌即头白;。

fǔ ér jiē mǎ shēng jiǎo

这句话大意是:俯而嗟,马生角。

qín wáng bù dé yǐ ér qiǎn zhī wèi jī fā zhī qiáo yù xiàn dān

这句话大意是:秦王不得已而遣之,为机发之桥,欲陷丹。

dān qū chí guò zhī ér qiáo bù fā

这句话大意是:丹驱驰过之,而桥不发。

dùn dào guān guān mén bù kāi dān wèi jī míng yú shì zhòng jī xī míng suì guī

这句话大意是:遁到关,关门不开,丹为鸡鸣,于是众鸡悉鸣,遂归。

zhān hé yǐ dú jiǎn sī wèi lún máng zhēn wèi gōu jīng xiǎo wèi gān gē lì wèi ěr yǐn yíng chē zhī yú yú bǎi rèn zhī yuān yù liú zhī zhōng lún bù jué gōu bù shēn gān bù náo

现代白话:詹凭什么独茧丝为纶,芒针为钩,荆筱为竿,割粒为饵,引盈车之鱼于百仞之渊,汩流之中,纶不绝,钩不申,竿不挠。

xuē tán xué ōu yú qín qīng wèi qióng qīng zhī zhǐ yú yī rì suì cí guī

这句话大意是:薛谭学讴于秦青,未穷青之旨,于一日遂辞归。

qín qīng nǎi jiàn yú jiāo qú fǔ jié bēi gē shēng zhèn lín mù xiǎng è xíng yún

这句话大意是:秦青乃饯于郊衢,抚节悲歌,声震林木,响遏行云。

xuē tán nǎi xiè qiú fǎn zhōng shēn bù gǎn yán guī

这句话大意是:薛谭乃谢求返,终身不敢言归。

qín qīng gù wèi qí you yuē xī hán é dōng zhī qí yí liáng guò yōng mén yù gē jiǎ shí ér qù yú xiǎng rào liáng sān rì bù jué zuǒ yòu yǐ qí shén fú qù

这句话大意是:秦青顾谓其友曰:“昔韩娥东之齐,遗粮,过雍门,鬻歌假食而去,余响绕梁,三日不绝,左右以其神弗去。

guò nì lǚ fán rén rǔ zhī hán é yīn màn shēng āi kū yī lǐ lǎo yòu xǐ huan biàn wǔ fú néng zì jīn nǎi hòu lù ér qiǎn zhī

这句话大意是:过逆旅,凡人辱之,韩娥因曼声哀哭,一里老幼喜欢抃舞,弗能自禁,乃厚赂而遣之。

gù yōng mén rén zhì jīn shàn gē kū xiào é zhī yí shēng yě

这句话大意是:故雍门人至今善歌哭,效娥之遗声也。

zhào xiāng zi lǜ tú shí wàn shòu yú zhōng shān jiè réng fán lín chǎn hè bǎi lǐ

这句话大意是:赵襄子率徒十万狩于中山,藉艿燔林,𬊤赫百里。

yǒu rén cóng shí bì zhōng chū suí yān shàng xià ruò wú suǒ zhī jīng shè zhě

这句话大意是:有人从石壁中出,随烟上下,若无所之经涉者。

xiāng zi yǐ wéi wù xú chá zhī nǎi rén yě

这句话大意是:襄子以为物,徐察之,乃人也。

wèn qí xī dào ér chǔ shí xī dào ér rù huǒ qí rén yuē xī wù wèi huǒ

这句话大意是:问其奚道而处石,奚道而入火,其人曰:“奚物为火?

xiāng zǐ yuē bù zhī yě

现代白话:”襄孔子说:“不知也。

wèi wén hóu wén zhī wèn yú zi xià yuē bǐ hé rén zāi

现代白话:”魏文侯闻之,问于子夏曰:“彼何人啊?

zi xià yuē yǐ shāng suǒ wén yú fū zǐ hé zhě tóng yú wù wù wú de ér shāng è zhě yóu jīn shí zhī jiān jí dǎo yú shuǐ huǒ jiē kě yě

现代白话:”子夏曰:“以商所闻于孔子,和者同于物,物无得而伤,阏者游金石之间及蹈于水火皆可也。

wén hóu yuē wú zǐ xī bù wéi zhī

现代白话:”文侯曰:“我子奚不为之?

zi xià yuē kū xīn zhī qù shāng wèi néng yě

这句话大意是:”子夏曰:“刳心知去,商未能也。

suī shì yǔ zhī ér jí xiá yǐ

现代白话:虽试语之,而即暇了。

wén hóu yuē fū zǐ xī bù wéi zhī

现代白话:”文侯曰:“孔子奚不为之?

zi xià yuē fū zǐ néng ér bù wéi

现代白话:”子夏曰:“孔子能而不为。

wén hòu bù yuè

这句话大意是:”文侯不悦。

gēng léi wèi wèi wáng yuē chén néng shè wèi xū fā ér xià niǎo

这句话大意是:更羸谓魏王曰:“臣能射,为虚发而下鸟。

wáng yuē rán kě shì yú cǐ hu

这句话大意是:”王曰:“然可试于此吗?

yuē kě

这句话大意是:”曰:“可。

jiān yǒu niǎo cóng dōng fāng lái léi xū fā ér xià zhī yě

这句话大意是:”间有鸟从东方来,羸虚发而下之也。

tán tái zǐ yǔ zi nì shuǐ sǐ yù zàng zhī miè míng yuē cǐ mìng yě yǔ lóu yǐ hé qīn

这句话大意是:澹台子羽子溺水死,欲葬之,灭明曰:“此命也,与蝼蚁何亲?

yǔ yú biē hé chóu

这句话大意是:与鱼鳖何仇?

suì bù shǐ zàng

这句话大意是:”遂不使葬。

liè zhuàn yún niè zhèng cì hán xiāng bái hóng wèi zhī guàn rì

这句话大意是:《列传》云:聂政刺韩相,白虹为之贯日;。

yào lí cì qìng jì huì xīng xí yuè

这句话大意是:要离刺庆忌,彗星袭月;。

zhuān zhū cì wú wáng liáo yīng jī diàn shàng

这句话大意是:专诸刺吴王僚,鹰击殿上。

qí huán gōng chū

这句话大意是:齐桓公出,。

yīn yǔ guǎn zhòng gù dào

这句话大意是:因与管仲故道,。

zì dùn huáng xi shè liú shā wǎng wài guó

这句话大意是:自炖煌西涉流沙往外国,。

shā shí qiān yú lǐ

这句话大意是:沙石千余里,。

zhōng wú shuǐ

这句话大意是:中无水,。

shí zé yǒu wò liú chù

这句话大意是:时则有沃流处,。

rén mò néng zhī

这句话大意是:人莫能知,。

jiē chéng luò tuó

这句话大意是:皆乘骆驼,。

luò tuó zhī shuǐ mài

这句话大意是:骆驼知水脉,。

guò qí chù zhé tíng bù kěn xíng

这句话大意是:过其处辄停不肯行,。

yǐ zú tà de

这句话大意是:以足蹋地,。

rén yú qí tà chù jué zhī

这句话大意是:人于其蹋处掘之,。

zhé de shuǐ

这句话大意是:辄得水。

chu xióng qú zǐ yè xíng shè qǐn shí yǐ wéi fú hǔ shǐ wèi méi yǔ

这句话大意是:楚熊渠子夜行,射寝石以为伏虎,矢为没羽。

hàn wǔ dì hǎo xiān dào jì sì míng shān dà zé yǐ qiú shén xiān zhī dào

这句话大意是:汉武帝好仙道,祭祀名山大泽以求神仙之道。

shí xī wáng mǔ qiǎn shǐ chéng bái lù gào dì dāng lái nǎi gòng zhàng jiǔ huá diàn yǐ dài zhī

这句话大意是:时西王母遣使乘白鹿告帝当来,乃供帐九华殿以待之。

qī yuè qī rì yè lòu qī kè wáng mǔ chéng zǐ yún chē ér zhì yú diàn xi nán miàn dōng xiàng tóu shàng dài yù shèng qīng qì yù yù rú yún

这句话大意是:七月七日夜漏七刻,王母乘紫云车而至于殿西,南面东向,头上戴玉胜,青气郁郁如云。

yǒu sān qīng niǎo rú wū dà shǐ shì mǔ páng

这句话大意是:有三青鸟,如乌大,使侍母旁。

shí shè jiǔ wēi dēng

这句话大意是:时设九微灯。

dì dōng miàn xī xiàng wáng mǔ suǒ qī táo dà rú dàn wán yǐ wǔ méi yǔ dì mǔ shí èr méi

这句话大意是:帝东面西向,王母索七桃,大如弹丸,以五枚与帝,母食二枚。

dì shí táo zhé yǐ hé zhe xī qián mǔ yuē qǔ cǐ hé jiāng hé wéi

这句话大意是:帝食桃辄以核着膝前,母曰:“取此核将何为?

dì yuē cǐ táo gān měi yù zhǒng zhī

这句话大意是:”帝曰:“此桃甘美,欲种之。

mǔ xiào yuē cǐ táo sān qiān nián yī shēng shí

这句话大意是:”母笑曰:“此桃三千年一生实。

wéi dì yǔ mǔ duì zuò qí cóng zhě jiē bù dé jìn

这句话大意是:”唯帝与母对坐,其从者皆不得进。

shí dōng fāng shuò qiè cóng diàn nán xiāng zhū niǎo yǒu zhōng kuī mǔ mǔ gù zhī wèi dì yuē cǐ kuī yǒu xiǎo ér cháng sān lái dào wú cǐ táo

现代白话:时东方朔窃从殿南厢朱鸟牖中窥母,母顾之,谓帝曰:“此窥牖小儿,尝三来盗我此桃。

dì nǎi dà guài zhī

这句话大意是:”帝乃大怪之。

yóu cǐ shì rén wèi fāng shuò shén xiān yě

这句话大意是:由此世人谓方朔神仙也。

jūn shān yǒu dào yǔ wú bāo shān qián tōng shàng yǒu měi jiǔ shù dòu de yǐn zhě bù sǐ

这句话大意是:君山有道,与吴包山潜通,上有美酒数斗,得饮者不死。

hàn wǔ dì zhāi qī rì qiǎn nán nǚ shù shí rén zhì jūn shān de jiǔ yù yǐn zhī dōng fāng shuò yuē chén shi cǐ jiǔ qǐng shì zhī

这句话大意是:汉武帝斋七日,遣男女数十人至君山,得酒,欲饮之,东方朔曰:“臣识此酒,请视之。

yīn yī yǐn zhì jǐn

这句话大意是:”因一饮致尽。

dì yù shā zhī shuò nǎi yuē shā shuò ruò sǐ cǐ wèi bù yàn

这句话大意是:帝欲杀之,朔乃曰:“杀朔若死,此为不验。

yǐ qí yǒu yàn shā yì bù sǐ

这句话大意是:以其有验,杀亦不死。

nǎi shè zhī

这句话大意是:”乃赦之。

✦ You read 卷八

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.