魏书 · 魏收 · Chapter 13 of 124

列传·卷一

PinyinModern Translation
Size

huáng hòu liè zhuàn

这句话大意是:皇后列传。

hàn yīn qín zhì dì zhī zǔ mǔ yuē tài huáng tài hòu mǔ yuē huáng tài hòu fēi yuē huáng hòu yú zé duō chēng fū rén suí shì zēng sǔn fēi rú zhōu lǐ yǒu fū rén pín fù yù qī zhī dìng shù yān

现代白话:汉因秦制,帝之祖母曰太皇太后,母曰皇太后,妃曰皇后,余则多称夫人,随 世增损,非如《周礼》有夫人、嫔妇、御妻之定数呢。

wèi jìn xiāng yīn shí yǒu shēng jiàng qián shǐ yán zhī jù yǐ

现代白话:魏晋相因,时有升降,前史 言之具了。

wèi shì wáng yè zhī zhào suī shǐ yú shén yuán zhì yú zhāo chéng zhī qián shì chóng jiǎn zhì fēi qiáng pín yù lǜ duō quē yān wéi yǐ cì dì wèi chēng

现代白话:魏氏王业之兆虽始于神元,至于昭成之前,世崇俭质,妃嫱嫔御,率多阙呢, 惟以次第为称。

ér zhāng píng sī zhāo mù huì yáng liè bā dì fēi hòu wú wén

这句话大意是:而章、平、思、昭、穆、惠、炀、烈八帝,妃后无闻。

tài zǔ zhuī zūn zǔ bǐ jiē cóng dì shì shì wèi huáng hòu shǐ lì zhōng gōng yú qiè huò chēng fū rén duō shǎo wú xiàn rán jiē yǒu pǐn cì

这句话大意是:太祖追尊祖 妣,皆从帝谥谥为皇后,始立中宫,余妾或称夫人,多少无限,然皆有品次。

shì zǔ shāo zēng zuǒ yòu zhāo yí jí guì rén jiāo fáng zhōng shì shù děng hòu tíng jiàn yǐ duō yǐ

现代白话:世祖 稍增左右昭仪及贵人、椒房、中式数等,后庭渐已多了。

yòu wèi gù shì jiāng lì huáng hòu bì lìng shǒu zhù jīn rén yǐ chéng zhě wèi jí bù chéng zé bù de lì yě

这句话大意是:又魏故事,将立皇后必令 手铸金人,以成者为吉,不成则不得立也。

yòu shì zǔ gāo zōng yuán bǎo mǔ qú láo zhī ēn bìng jí zūn chóng zhī yì suī shì guāi diǎn lǐ ér guān guò zhī rén

这句话大意是:又世祖、高宗缘保母劬劳之恩,并极尊 崇之义,虽事乖典礼,而观过知仁。

gāo zǔ gǎi dìng nèi guān zuǒ yòu zhāo yí wèi shì dà sī mǎ sān fū rén shì sān gōng sān pín shì sān qīng liù pín shì liù qīng shì fù shì zhōng dài fū yù nǚ shì yuán shì

这句话大意是:高祖改定内官,左右昭仪位视大司马,三夫人 视三公,三嫔视三卿,六嫔视六卿,世妇视中大夫,御女视元士。

hòu zhì nǚ zhí yǐ diǎn nèi shì

这句话大意是:后置女职,以典 内事。

nèi sī shì shàng shū lìng pū

这句话大意是:内司视尚书令、仆。

zuò sī dà jiān nǚ shì zhōng sān guān shì èr pǐn

这句话大意是:作司、大监、女侍中三官视二品。

jiān nǚ shàng shū měi rén nǚ shǐ nǚ xián rén shū shǐ shū nǚ xiǎo shū nǚ wǔ guān shì sān pǐn

这句话大意是:监,女尚书,美人, 女史、女贤人、书史、书女、小书女五官,视三品。

zhōng cái rén gōng rén zhōng shǐ nǚ shēng cái rén gōng shǐ gōng rén shì sì pǐn chūn yī nǚ jiǔ nǚ xiǎng nǚ shí xī guān nǚ nú shì wǔ pǐn

这句话大意是:中才人、供人、中使女生、才 人、恭使宫人视四品,春衣、女酒、女飨、女食、奚官女奴视五品。

shén yuán huáng hòu dòu shì méi lù huí bù dà rén bīn zhī nǚ yě

这句话大意是:神元皇后窦氏,没鹿回部大人宾之女也。

bīn lín zhōng jiè qí èr zi sù hóu huí tí lìng shàn shì dì

这句话大意是:宾临终,诫其二子速侯、回题,令善 事帝。

jí bīn zú sù hóu děng yù yīn dì huì sàng wèi biàn yǔ pō lòu xiè

这句话大意是:及宾卒,速侯等欲因帝会丧为变,语颇漏泄。

dì wén zhī zhī qí zhōng bù fèng shùn nǎi xiān tú zhī

这句话大意是:帝闻之,知其终不奉顺,乃先 图之。

yú shì fú yǒng shì yú gōng zhōng chen qǐ yǐ pèi dāo shā hòu chí shǐ gào sù hóu děng yán hòu bào bēng

这句话大意是:于是伏勇士于宫中,晨起以佩刀杀后,驰使告速侯等,言后暴崩。

sù hóu děng jīng zǒu lái fù yīn zhí ér shā zhī

这句话大意是:速侯等惊 走来赴,因执而杀之。

wén dì huáng hòu fēng shì shēng huán mù èr dì zǎo bēng

这句话大意是:文帝皇后封氏,生桓、穆二帝,早崩。

huán dì lì nǎi zàng yān

现代白话:桓帝立,乃葬呢。

gāo zōng chū chuān tiān yuān chí huò yī shí míng chēng huán dì zàng mǔ fēng shì yuǎn jìn fù huì èr shí yú wàn rén

这句话大意是:高宗初,穿天渊池, 获一石铭,称桓帝葬母封氏,远近赴会二十余万人。

yǒu sī yǐ wén mìng cáng zhī tài miào

这句话大意是:有司以闻,命藏之太庙。

cì fēi lán shì shēng èr zi zhǎng zǐ yuē lán zǎo zú

现代白话:次妃兰氏,生二子,长孔子说蓝,早卒;。

cì zǐ sī dì yě

这句话大意是:次子,思帝也。

huán dì huáng hòu qí shì shēng sān zi zhǎng yuē pǔ gēn cì huì dì cì yáng dì

这句话大意是:桓帝皇后祁氏,生三子,长曰普根,次惠帝,次炀帝。

píng wén bēng hòu shè guó shì shí rén wèi zhī nǚ guó

这句话大意是:平文崩,后摄国事,时 人谓之女国。

hòu xìng měng jì píng wén zhī bēng hòu suǒ wéi yě

这句话大意是:后性猛忌,平文之崩,后所为也。

píng wén huáng hòu wáng shì guǎng níng rén yě

这句话大意是:平文皇后王氏,广宁人也。

nián shí sān yīn shì rù gōng de xìng yú píng wén shēng zhāo chéng dì

这句话大意是:年十三,因事入宫,得幸于平文,生昭成帝。

píng wén bēng zhāo chéng zài yī qiáng yī bǎo

这句话大意是:平文 崩,昭成在衤强衤保。

shí guó yǒu nèi nán jiāng hài zhū huáng zǐ

这句话大意是:时国有内难,将害诸皇子。

hòu nì dì yú kù zhōng jù rén zhī zhòu yuē ruò tiān zuò wèi zhōng zhě rǔ biàn wú shēng

现代白话:后匿帝于裤中,惧人知,咒曰: “若天祚未终者,你便无声。

suì liáng jiǔ bù tí de miǎn yú nán

这句话大意是:”遂良久不啼,得免于难。

zhāo chéng chū yù dìng dū yú shui lěi yuán chuān zhù chéng guō qǐ gōng shì yì bù jué

这句话大意是:昭成初欲定都于氵垒源川, 筑城郭,起宫室,议不决。

hòu wén zhī yuē guó zì shàng shì qiān xǐ wèi yè

这句话大意是:后闻之,曰:“国自上世,迁徙为业。

jīn shì nán zhī hòu jī yè wèi gù

这句话大意是:今事难之后,基 业未固。

ruò chéng guō ér jū yī dàn kòu lái nán zú qiān dòng

这句话大意是:若城郭而居,一旦寇来,难卒迁动。

nǎi zhǐ

这句话大意是:”乃止。

liè dì zhī bēng guó zuò dài wēi xīng fù dà yè hòu zhī lì yě

这句话大意是:烈帝之崩,国祚殆危,兴复 大业,后之力也。

shí bā nián bēng zàng yún zhōng jīn líng

这句话大意是:十八年崩,葬云中金陵。

tài zǔ jí wèi pèi xiǎng tài miào

这句话大意是:太祖即位,配飨太庙。

zhāo chéng huáng hòu mù róng shì yuán zhēn zhī nǚ yě

这句话大意是:昭成皇后慕容氏,元真之女也。

chū dì nà yuán zhēn mèi wèi fēi wèi jǐ ér bēng

这句话大意是:初,帝纳元真妹为妃,未几而崩。

yuán zhēn fù qǐng jì hǎo

这句话大意是:元真复请继 好。

qiǎn dà rén zhǎng sūn zhì nì hòu yuán zhēn sòng yú jìng shàng

这句话大意是:遣大人长孙秩逆后,元真送于境上。

hòu zhì yǒu chǒng shēng xiàn míng dì jí qín míng wáng

这句话大意是:后至,有宠,生献明帝及秦明王。

hòu xìng cōng mǐn duō zhī chén hòu shàn jué duàn zhuān lǐ nèi shì měi shì duō cóng

这句话大意是:后性聪 敏多知,沉厚善决断,专理内事,每事多从。

chū zhāo chéng qiǎn wèi chén xiōng xī wù qí hái bù luò yě hòu jiè zhī yuē rǔ hái bì shēn fáng wèi chén

现代白话:初,昭成遣卫辰兄悉勿祈还部落也, 后戒之曰:“你还,必深防卫辰。

chén jiān huá zhōng dāng miè rǔ

现代白话:辰奸猾,终当灭你。

xī wù qí sǐ qí zi guǒ wèi wèi chén suǒ shā zú rú hòu yán

这句话大意是:”悉勿祈死,其子果为卫辰 所杀,卒如后言。

jiàn guó èr shí sān nián bēng

这句话大意是:建国二十三年崩。

tài zǔ jí wèi pèi xiǎng tài miào

这句话大意是:太祖即位,配飨太庙。

xiàn míng huáng hòu hè shì fù yě yú dōng bù dà rén

这句话大意是:献明皇后贺氏,父野于,东部大人。

hòu shǎo yǐ róng yí xuǎn rù dōng gōng shēng tài zǔ

这句话大意是:后少以容仪选入东宫,生太祖。

fú luò zhī nèi wǔ yě hòu yǔ tài zǔ jí gù chén lì bì nàn běi xǐ

这句话大意是:苻洛之内 侮也,后与太祖及故臣吏避难北徙。

é ér gāo chē yǎn lái chāo lüě hòu chéng chē yǔ tài zǔ bì zéi ér nán

这句话大意是:俄而,高车奄来抄掠,后乘车与太祖避贼而南。

zhōng lù shī xiá hòu jù yǎng tiān ér gào yuē guó jiā yìn zhòu qǐ zhǐ ěr jué miè yě

现代白话:中路失辖,后惧,仰天而告曰:“国家胤胄,岂止你绝灭也!

wéi shén líng fú zhù

这句话大意是:惟神灵扶助。

suì chí lún zhèng bù qīng

这句话大意是:”遂驰, 轮正不倾。

xíng bǎi yú lǐ zhì qī jiè shān nán ér de miǎn nán

这句话大意是:行百余里,至七介山南而得免难。

hòu liú xiǎn shǐ rén jiāng hài tài zǔ dì gū wèi xiǎn dì gāng ní qī zhī zhī mì yǐ gào hòu liáng juàn yì lái gào nán

这句话大意是:后刘显使人将害太祖,帝姑为显弟亢泥妻,知之,密以告后,梁眷亦来告难。

hòu nǎi lìng tài zǔ qù zhī

这句话大意是:后乃令太祖去之。

hòu yè yǐn xiǎn shǐ zuì

这句话大意是:后夜饮显使醉。

xiàng chén gù jīng jiù zhōng qún mǎ xiǎn shǐ qǐ shì mǎ

这句话大意是:向晨,故惊厩中群马,显使起视马。

hòu qì ér wèi yuē wú zhū zǐ shǐ jiē zài cǐ jīn jǐn wáng shī

现代白话:后泣而谓曰: “我诸子始皆在此,今尽亡失。

rǔ děng shuí shā zhī

现代白话:你等谁杀之?

gù xiǎn bù shǐ jí zhuī

这句话大意是:”故显不使急追。

tài zǔ de zhì hè lán bù qún qíng wèi shén guī fù

这句话大意是:太祖得至贺兰部, 群情未甚归附。

hòu cóng dì wài cháo dà rén yuè jǔ bù suí cóng gòng fèng jìn lǐ

这句话大意是:后从弟外朝大人悦,举部随从,供奉尽礼。

xiǎn nù jiāng hài hòu

这句话大意是:显怒,将害后。

hòu yè bēn gāng ní jiā nì shén chē zhōng sān rì

这句话大意是:后夜奔 亢泥家,匿神车中三日。

gāng ní jǔ shì qǐng jiù nǎi de miǎn

这句话大意是:亢泥举室请救,乃得免。

huì liú xiǎn bù luàn shǐ de wáng guī

这句话大意是:会刘显部乱,始得亡归。

hòu hòu dì rǎn gàn jì tài zǔ zhī dé rén xīn jǔ bīng wéi bī xíng gōng

这句话大意是:后后弟染干忌太祖之得人心,举兵围逼行宫。

hòu chū wèi rǎn gàn yuē rǔ děng jīn ān suǒ zhì wǒ ér yù shā wú zǐ yě

现代白话:后出谓染干曰:“你等今安所置 我,而欲杀我子也?

rǎn gàn cán ér qù

这句话大意是:”染干惭而去。

hòu hòu shǎo zǐ qín wáng gū shǐ yú yàn mù róng chuí zhǐ zhī

这句话大意是:后后少子秦王觚使于燕,慕容垂止之。

hòu yǐ gū bù fǎn yōu niàn qǐn jí huáng shǐ yuán nián bēng shí nián sì shí liù fù zàng yú shèng lè jīn líng

这句话大意是:后以觚不返,忧念寝疾,皇始元年崩, 时年四十六,祔葬于盛乐金陵。

hòu zhuī jiā zūn shì pèi xiǎng yān

现代白话:后追加尊谥,配飨呢。

dào wǔ huáng hòu mù róng shì bǎo zhī jì nǚ yě

这句话大意是:道武皇后慕容氏,宝之季女也。

zhōng shān píng rù chōng yè tíng de xìng

这句话大意是:中山平,入充掖庭,得幸。

zuǒ chéng xiàng wèi wáng yí děng zòu qǐng lì huáng hòu dì cóng qún chén yì lìng hòu zhù jīn rén chéng nǎi lì zhī gào yú jiāo miào

这句话大意是:左丞相卫王仪等奏 请立皇后,帝从群臣议,令后铸金人,成,乃立之,告于郊庙。

fēng hòu mǔ mèng wèi piào yáng jūn

这句话大意是:封后母孟为漂阳君。

hòu bēng

这句话大意是:后崩。

dào wǔ xuān mù huáng hòu liú shì liú juàn nǚ yě

这句话大意是:道武宣穆皇后刘氏,刘眷女也。

dēng guó chū nà wèi fū rén shēng huá yīn gōng zhǔ hòu shēng tài zōng

这句话大意是:登国初,纳为夫人,生华阴公主,后生太宗。

hòu zhuān lǐ nèi shì chǒng dài yǒu jiā yǐ zhù jīn rén bù chéng gù bù dé dēng hòu wèi

这句话大意是:后专理内事,宠待有加,以铸金人不成,故不得登后位。

wèi gù shì hòu gōng chǎn zǐ jiāng wèi chǔ èr qí mǔ jiē cì sǐ

这句话大意是:魏故事,后宫产子将为储 贰,其母皆赐死。

tài zǔ mò nián hòu yǐ jiù fǎ hōng

这句话大意是:太祖末年,后以旧法薨。

tài zōng jí wèi zhuī zūn shì hào pèi xiǎng tài miào

这句话大意是:太宗即位,追尊谥号,配飨太庙。

zì cǐ hòu gōng rén wéi dì mǔ jiē zhèng wèi pèi xiǎng yān

现代白话:自此 后宫人为帝母,皆正位配飨呢。

míng yuán zhāo āi huáng hòu yáo shì yáo xìng nǚ yě xìng fēng xī píng cháng gōng zhǔ

这句话大意是:明元昭哀皇后姚氏,姚兴女也,兴封西平长公主。

tài zōng yǐ hòu lǐ nà zhī hòu wèi fū rén

这句话大意是:太宗以后礼纳之,后为夫人。

hòu yǐ zhù jīn rén bù chéng wèi shēng zūn wèi rán dì chǒng xìng zhī chū rù jū chǔ lǐ zhì rú hòu yān

现代白话:后以铸金人不成,未升尊位,然帝宠幸之,出入居处,礼秩如后呢。

shì hòu yóu yù zhèng wèi ér hòu qiān ràng bù dàng

这句话大意是:是后犹欲正位, 而后谦让不当。

tài cháng wǔ nián hōng dì zhuī hèn zhī zèng huáng hòu xǐ shòu ér hòu jiā shì yān

现代白话:泰常五年薨,帝追恨之,赠皇后玺绶,而后加谥呢。

zàng yún zhōng jīn líng

这句话大意是:葬云中金陵。

míng yuán mì huáng hòu dù shì wèi jùn yè rén yáng píng wáng chāo zhī mèi yě

这句话大意是:明元密皇后杜氏,魏郡邺人,阳平王超之妹也。

chū yǐ liáng jiā zǐ xuǎn rù tài zǐ gōng yǒu chǒng shēng shì zǔ

这句话大意是:初以良家子选入太子宫,有宠, 生世祖。

jí tài zōng jí wèi bài guì pín

这句话大意是:及太宗即位,拜贵嫔。

tài cháng wǔ nián hōng shì yuē mì guì pín zàng yún zhōng jīn líng

这句话大意是:泰常五年薨,谥曰密贵嫔,葬云中金陵。

shì zǔ jí wèi zhuī zūn hào shì pèi xiǎng tài miào

这句话大意是:世祖即位, 追尊号谥,配飨太庙。

yòu lì hòu miào yú yè cì shǐ sì shí jiàn sì

这句话大意是:又立后庙于邺,刺史四时荐祀。

yǐ wèi jùn tài hòu suǒ shēng zhī yì fù qí diào yì

这句话大意是:以魏郡太后所生之邑,复其 调役。

hòu gān lù jiàng yú miào tíng

这句话大意是:后甘露降于庙庭。

gāo zǔ shí xiāng zhōu cì shǐ gāo lǘ biǎo xiū hòu miào

这句话大意是:高祖时,相州刺史高闾表修后庙。

zhào yuē fù rén wài chéng lǐ wú dú sì yīn bì pèi yáng yǐ chéng tiān de wèi wén yǒu shēn zhī guó lì tài sì zhī xiǎng

这句话大意是:诏曰:“妇人外成,理 无独祀,阴必配阳以成天地,未闻有莘之国,立太姒之飨。

cǐ nǎi xiān huáng suǒ lì yī shí zhī zhì gǎn fēi jīng shì zhī yuǎn zhì

这句话大意是:此乃先皇所立,一时之 至感,非经世之远制。

biàn kě ba sì

这句话大意是:便可罢祀。

xiān shì shì zǔ bǎo mǔ dòu shì chū yǐ fū jiā zuò shì zhū yǔ èr nǚ jù rù gōng

这句话大意是:先是,世祖保母窦氏,初以夫家坐事诛,与二女俱入宫。

cāo xíng chún bèi jìn tuì yǐ lǐ

这句话大意是:操行纯备,进退以礼。

tài zōng mìng wèi shì zǔ bǎo mǔ

这句话大意是:太宗命为世祖保母。

xìng rén cí qín fǔ dǎo

这句话大意是:性仁慈,勤抚导。

shì zǔ gǎn qí ēn xun fèng yǎng bù yì suǒ shēng

这句话大意是:世祖感其恩训,奉养不异所生。

jí jí wèi zūn wèi bǎo tài hòu hòu zūn wèi huáng tài hòu fēng qí dì lòu tóu wèi liáo dōng wáng

这句话大意是:及即位,尊 为保太后,后尊为皇太后,封其弟漏头为辽东王。

tài hòu xùn lí nèi wài shén yǒu shēng chēng

这句话大意是:太后训厘内外,甚有声称。

xìng tián sù guǎ yù xǐ nù bù xìng yú sè hǎo yáng rén zhī shàn yǐn rén zhī guò

这句话大意是:性恬 素寡欲,喜怒不形于色,好扬人之善,隐人之过。

shì zǔ zhēng liáng zhōu rú rú wú tí rù kòu tài hòu mìng zhū jiāng jī zǒu zhī

这句话大意是:世祖征凉州,蠕蠕吴提入寇,太 后命诸将击走之。

zhēn jūn yuán nián bēng shí nián liù shí sān

这句话大意是:真君元年崩,时年六十三。

zhào tiān xià dà lín sān rì tài bǎo lú lǔ yuán jiān hù sàng shì shì yuē huì zàng guō shān cóng hòu yì yě

这句话大意是:诏天下大临三日,太保卢鲁元监护丧 事,谥曰惠,葬崞山,从后意也。

chū hòu cháng dēng guō shān gù wèi zuǒ yòu yuē wú mǔ yǎng dì gōng jìng shén ér ài rén ruò sǐ ér bù miè bì bù wéi jiàn guǐ

现代白话:初,后尝登崞山,顾谓左右曰:“我母养帝躬, 敬神而爱人,若死而不灭,必不为贱鬼。

rán yú xiān cháo běn wú wèi cì bù kě wéi lǐ yǐ cóng yuán líng

这句话大意是:然于先朝本无位次,不可违礼以从园陵。

cǐ shān zhī shàng kě yǐ zhōng tuō

现代白话:此山之上,能够终托。

gù zàng yān

现代白话:”故葬呢。

bié lì hòu qǐn miào yú guō shān jiàn bēi sòng dé

这句话大意是:别立后寝庙于崞山,建碑颂德。

tài wǔ huáng hòu hè lián shì hè lián qū gài nǚ yě

这句话大意是:太武皇后赫连氏,赫连屈丐女也。

shì zǔ píng tǒng wàn nà hòu jí èr mèi jù wèi guì rén hòu lì wèi huáng hòu

这句话大意是:世祖平统万,纳后及二妹俱为贵人,后立为 皇后。

gāo zōng chū bēng fù zàng jīn líng

这句话大意是:高宗初崩,祔葬金陵。

tài wǔ jìng āi huáng hòu hè shì dài rén yě

这句话大意是:太武敬哀皇后贺氏,代人也。

chū wèi fū rén shēng gōng zōng

这句话大意是:初为夫人,生恭宗。

shén yuán nián hōng zhuī zèng guì pín zàng yún zhōng jīn líng

这句话大意是:神元年薨,追赠贵嫔,葬 云中金陵。

hòu zhuī jiā hào shì pèi xiǎng tài miào

这句话大意是:后追加号谥,配飨太庙。

jǐng mù gōng huáng hòu yù jiǔ lǘ shì hé dōng wáng pí mèi yě

这句话大意是:景穆恭皇后郁久闾氏,河东王毗妹也。

shǎo yǐ xuǎn rù dōng gōng yǒu chǒng

这句话大意是:少以选入东宫,有宠。

zhēn jūn yuán nián shēng gāo zōng

这句话大意是:真君元年,生高 宗。

shì zǔ mò nián hōng

这句话大意是:世祖末年薨。

gāo zōng jí wèi zhuī zūn hào shì

这句话大意是:高宗即位,追尊号谥。

zàng yún zhōng jīn líng pèi xiǎng tài miào

这句话大意是:葬云中金陵,配飨太庙。

gāo zōng rǔ mǔ cháng shì běn liáo xī rén

这句话大意是:高宗乳母常氏,本辽西人。

tài yán zhōng yǐ shì rù gōng shì zǔ xuǎn rǔ gāo zōng

这句话大意是:太延中,以事入宫,世祖选乳高宗。

cí hé lǚ shùn yǒu qú láo bǎo hù zhī gōng

这句话大意是:慈和履顺,有 劬劳保护之功。

gāo zōng jí wèi zūn wèi bǎo tài hòu xún wèi huáng tài hòu yè yú jiāo miào

这句话大意是:高宗即位,尊为保太后,寻为皇太后,谒于郊庙。

hé píng yuán nián bēng zhào tiān xià dà lín sān rì shì yuē zhāo zàng yú guǎng níng mó jī shān sú wèi zhī míng jī shān tài hòu yí zhì yě

这句话大意是:和平元年崩,诏 天下大临三日,谥曰昭,葬于广宁磨笄山,俗谓之鸣鸡山,太后遗志也。

yī huì tài hòu gù shì bié lì qǐn miào zhì shǒu líng èr bǎi jiā shù bēi sòng dé

这句话大意是:依惠太后 故事,别立寝庙,置守陵二百家,树碑颂德。

wén chéng wén míng huáng hòu féng shì cháng lè xìn dōu rén yě

这句话大意是:文成文明皇后冯氏,长乐信都人也。

fù lǎng qín yōng èr zhōu cì shǐ xi chéng jùn gōng

这句话大意是:父朗,秦、雍二州刺史、西城郡公。

mǔ lè làng wáng shì

这句话大意是:母乐 浪王氏。

hòu shēng yú cháng ān yǒu shén guāng zhī yì

这句话大意是:后生于长安,有神光之异。

lǎng zuò shì zhū hòu suì rù gōng

这句话大意是:朗坐事诛,后遂入宫。

shì zǔ zuǒ zhāo yí hòu zhī gū yě yā yǒu mǔ dé fǔ yǎng jiào xùn

这句话大意是:世祖左昭仪,后之姑也, 雅有母德,抚养教训。

nián shí sì gāo zōng jiàn jí yǐ xuǎn wèi guì rén hòu lì wèi huáng hòu

这句话大意是:年十四,高宗践极,以选为贵人,后立为皇后。

gāo zōng bēng gù shì guó yǒu dà sàng sān rì zhī hòu yù fú qì wù yī yǐ shāo fén bǎi guān jí zhōng gōng jiē hào qì ér lín zhī

这句话大意是:高宗崩,故 事:国有大丧,三日之后,御服器物一以烧焚,百官及中宫皆号泣而临之。

hòu bēi jiào zì tóu huǒ zhōng zuǒ yòu jiù zhī liáng jiǔ nǎi sū

这句话大意是:后悲叫 自投火中,左右救之,良久乃苏。

xiǎn zǔ jí wèi zūn wèi huáng tài hòu

这句话大意是:显祖即位,尊为皇太后。

chéng xiàng yǐ hún móu nì xiǎn zǔ nián shí èr jū yú liàng àn tài hòu mì dìng dà cè zhū hún suì lín cháo tīng zhèng

这句话大意是:丞相乙浑谋逆,显祖年十二,居于谅暗,太后密定大 策,诛浑,遂临朝听政。

jí gāo zǔ shēng tài hòu gōng qīn fǔ yǎng

这句话大意是:及高祖生,太后躬亲抚养。

shì hòu ba lìng bù tīng zhèng shì

这句话大意是:是后罢令,不听政事。

tài hòu xíng bù zhèng nèi chǒng li yì

这句话大意是:太后行 不正,内宠李弈。

xiǎn zǔ yīn shì zhū zhī tài hòu bù dé yì

这句话大意是:显祖因事诛之,太后不得意。

xiǎn zǔ bào bēng shí yán tài hòu wèi zhī yě

这句话大意是:显祖暴崩,时言太后为之也。

chéng míng yuán nián zūn yuē tài huáng tài hòu fù lín cháo tīng zhèng

这句话大意是:承明元年,尊曰太皇太后,复临朝听政。

tài hòu xìng cōng dá zì rù gōng yè cū xué shū jì

这句话大意是:太后性聪达,自入宫掖,粗学书计。

jí dēng zūn jí shěng jué wàn jī

这句话大意是:及登尊极,省决万机。

gāo zǔ zhào yuē zhèn yǐ xū guǎ yòu zuǎn bǎo lì yǎng shì cí míng jī níng sì hǎi

这句话大意是:高祖诏曰:“朕以虚寡,幼纂宝历,仰恃慈明,缉宁四海。

yù bào zhī dé zhèng jué shì píng zhū zhì niǎo shāng shēng zhī lèi yi fàng zhī shān lín

这句话大意是:欲报之德,正觉是凭,诸鸷鸟伤生之类,宜放之山林。

qí yǐ cǐ de wèi tài huáng tài hòu jīng shǐ líng tǎ

这句话大意是:其以此地为太皇太后经始灵 塔。

yú shì ba yīng shī cáo yǐ qí de wèi bào dé fó sì

这句话大意是:”于是罢鹰师曹,以其地为报德佛寺。

tài hòu yǔ gāo zǔ yóu yú fāng shān gù zhān chuān fù yǒu zhōng yān zhī zhì

现代白话:太后与高祖游于方山,顾瞻川阜,有终 呢之志。

yīn wèi qún chén yuē shùn zàng cāng wú èr fēi bù cóng

这句话大意是:因谓群臣曰:“舜葬苍梧,二妃不从。

qǐ bì yuǎn fù shān líng rán hòu wèi guì zāi

现代白话:岂必远祔山陵,然后为贵啊!

wú bǎi nián zhī hòu shén qí ān cǐ

现代白话:我百 年之后,神其安此。

gāo zǔ nǎi zhào yǒu sī yíng jiàn shòu líng yú fāng shān yòu qǐ yǒng gù shí shì jiāng zhōng wèi qīng miào yān

现代白话:”高祖乃诏有司营建寿陵于方山,又起永固石室,将终为清庙 呢。

tài hé wǔ nián qǐ zuò bā nián ér chéng kān shí lì bēi sòng tài hòu gōng dé

这句话大意是:太和五年起作,八年而成,刊石立碑,颂太后功德。

tài hòu yǐ gāo zǔ fù yú chūn qiū nǎi zuò quàn jiè gē sān bǎi yú zhāng yòu zuò huáng gào shí bā piān wén duō bù zài

这句话大意是:太后以高祖富于春秋,乃 作《劝戒歌》三百余章,又作《皇诰》十八篇,文多不载。

tài hòu lì wén xuān wáng miào yú cháng ān yòu lì sī yàn fó tú yú lóng chéng jiē kān shí lì bēi

这句话大意是:太后立文宣王庙于长安, 又立思燕佛图于龙城,皆刊石立碑。

tài hòu yòu zhì nèi shǔ wǔ miào zhī sūn wài qī liù qīn sī má jiē shòu fù chú

这句话大意是:太后又制:内属五庙之孙,外戚六亲缌麻,皆 受复除。

xìng jiǎn sù bù hǎo huá shì gōng yù màn zēng ér yǐ

这句话大意是:性俭素,不好华饰,躬御缦缯而已。

zǎi rén shàng shàn àn cái jìng chǐ xiū shàn zī wèi jiǎn yú gù shì shí fēn zhī bā

这句话大意是:宰人上膳,案裁径尺,羞膳滋味减于 故事十分之八。

tài hòu cháng yǐ tǐ bù ān fú ān cǎo lǘ zi

这句话大意是:太后尝以体不安,服庵{艹闾}子。

zǎi rén hūn ér jìn zhōu yǒu yǎn tíng zài yān hòu jǔ bǐ de zhī

现代白话:宰人昏而进粥,有蝘蜓在呢,后 举匕得之。

gāo zǔ shì cè dà nù jiāng jiā jí fá

这句话大意是:高祖侍侧,大怒,将加极罚。

tài hòu xiào ér shì zhī

这句话大意是:太后笑而释之。

zì tài hòu lín cháo zhuān zhèng gāo zǔ yǎ xìng xiào jǐn bù yù cān jué shì wú jù xì yī bǐng yú tài hòu

这句话大意是:自太后临朝专政,高祖雅性孝谨,不欲参决,事无巨细,一禀于太后。

tài hòu duō zhì lüè cāi rěn néng xíng dà shì shēng shā shǎng fá jué zhī é qǐng duō yǒu bù guān gāo zǔ zhě

这句话大意是:太后多 智略,猜忍,能行大事,生杀赏罚,决之俄顷,多有不关高祖者。

shì yǐ wēi fú jiān zuò zhèn dòng nèi wài

这句话大意是:是以威福兼作, 震动内外。

gù qǐ dào dé wáng yù zhāng yòu fú chéng zǔ děng bá zì wēi yān suì zhōng ér zhì wáng gōng

这句话大意是:故杞道德、王遇、张祐、苻承祖等拔自微阉,岁中而至王公;。

wáng ruì chū rù wò nèi shù nián biàn wèi zǎi fǔ shǎng lài cái bó yǐ qiān wàn yì jì jīn shū tiě quàn xǔ yǐ bù sǐ zhī zhào

这句话大意是:王叡出入 卧内,数年便为宰辅,赏赉财帛以千万亿计,金书铁券,许以不死之诏。

li chōng suī yǐ qì néng shòu rèn yì yóu jiàn chǒng wéi wò mì jiā xī lài bù kě shèng shǔ

这句话大意是:李冲虽以 器能受任,亦由见宠帷幄,密加锡赉,不可胜数。

hòu xìng yán míng jiǎ yǒu chǒng dài yì wú suǒ zòng

这句话大意是:后性严明,假有宠待,亦无所纵。

zuǒ yòu xiān jiè zhī qiān dòng jiā chuí chǔ duō zhì bǎi yú shǎo yì shù shí

这句话大意是:左右纤介之愆,动加捶楚,多至百余,少亦数十。

rán xìng bù sù hàn xún yì dài zhī rú chū huò yīn cǐ gèng jiā fù guì

这句话大意是:然性不宿憾,寻亦待之如初,或 因此更加富贵。

shì yǐ rén rén huái yú lì yù zhì sǐ ér bù sī tuì

这句话大意是:是以人人怀于利欲,至死而不思退。

tài hòu céng yǔ gāo zǔ xìng líng quán chí yàn qún chén jí fān guó shǐ rén zhū fāng qú shuài gè lìng wèi qí fāng wǔ

这句话大意是:太后曾与高祖幸灵泉池,燕群臣及籓国使人、诸方渠帅,各令为其方舞。

gāo zǔ shuài qún chén shàng shòu tài hòu xīn rán zuò gē dì yì hé gē

这句话大意是:高祖 帅群臣上寿,太后忻然作歌,帝亦和歌。

suì mìng qún chén gè yán qí zhì yú shì hé gē zhě jiǔ shí rén

这句话大意是:遂命群臣各言其志,于是和歌者九十人。

tài hòu wài lǐ mín wàng yuán pī yóu míng gēn děng bān cì jīn bó yú mǎ

这句话大意是:太后外礼民望元丕、游明根等,颁赐金帛舆马。

měi zhì bāo měi ruì děng jiē yǐn pī děng cān zhī yǐ shì wú sī

这句话大意是:每至褒美叡等,皆引丕等参之, 以示无私。

yòu zì yǐ guò shī jù rén yì jǐ xiǎo yǒu yí jì biàn jiàn zhū lù

这句话大意是:又自以过失,惧人议己,小有疑忌,便见诛戮。

qì hòu zhī bēng gāo zǔ bù zhī suǒ shēng

这句话大意是:迄后之崩,高祖不知所 生。

zhì rú li li huì zhī tú cāi xián fù miè zhě shí yú jiā sǐ zhě shù bǎi rén lǜ duō wǎng làn tiān xià yuān zhī

这句话大意是:至如李、李惠之徒,猜嫌覆灭者十余家,死者数百人,率多枉滥,天下冤之。

shí sì nián bēng yú tài hé diàn shí nián sì shí jiǔ

这句话大意是:十四年,崩于太和殿,时年四十九。

qí rì yǒu xióng zhì jí yú tài huá diàn

这句话大意是:其日,有雄雉集于太华殿。

gāo zǔ zhuó yǐn bù rù kǒu wǔ rì huǐ mù guò lǐ

这句话大意是:高祖酌饮不入 口五日,毁慕过礼。

shì yuē wén míng tài huáng tài hòu zàng yú yǒng gù líng

这句话大意是:谥曰文明太皇太后,葬于永固陵。

rì zhōng ér fǎn yú yú jiàn xuán diàn

这句话大意是:日中而反,虞于鉴玄殿。

zhào yuē zūn zhǐ cóng jiǎn bù shēn wǎng jí zhī tòng

这句话大意是:诏 曰:“尊旨从俭,不申罔极之痛;。

chēng qíng yǔn lǐ yǎng sǔn jiǎn xun zhī dé

这句话大意是:称情允礼,仰损俭训之德。

jìn tuì sī wéi bèi yòng bēng gǎn

这句话大意是:进退思惟,倍用崩感。

yòu shān líng zhī jié yì yǒu chéng mìng nèi zé fāng zhàng wài cái yǎn kǎn

这句话大意是:又山陵之节,亦有成命:内则方丈,外裁掩坎;。

tuō yú xiào zǐ zhī xīn yǒu suǒ bù jìn zhě shì zhōng kě èr zhàng fén bù dé guò sān shí yú bù

这句话大意是:脱于孝子之心有所不尽者,室中可 二丈,坟不得过三十余步。

jīn yǐ shān líng wàn shì suǒ yǎng fù guǎng wéi liù shí bù

这句话大意是:今以山陵万世所仰,复广为六十步。

gū fù yí zhǐ yì yǐ tòng jué

这句话大意是:辜负遗旨,益以痛 绝。

qí yōu fáng dà xiǎo guān guǒ zhì yuē bù shè míng qì

这句话大意是:其幽房大小,棺椁质约,不设明器。

zhì yú sù zhàng màn yīn cí wǎ zhī wù yì jiē bù zhì

这句话大意是:至于素帐、缦茵、瓷瓦之物,亦皆不置。

cǐ zé zūn xiān zhì cóng cè lìng jù fèng yí shì

这句话大意是:此则遵先志,从册令,俱奉遗事。

ér yǒu cóng yǒu wéi wèi dá zhě huò yǐ zhì guài

这句话大意是:而有从有违,未达者或以致怪。

zǐ gōng zhī lǐ xuán táng zhī nèi shèng líng suǒ píng shì yǐ yī yī fèng zūn yǎng zhāo jiǎn dé

这句话大意是:梓宫之里,玄堂 之内,圣灵所凭,是以一一奉遵,仰昭俭德。

qí yú wài shì yǒu suǒ bù cóng yǐ jǐn tòng mù zhī qíng

这句话大意是:其余外事,有所不从,以尽痛慕之情。

qí xuān shì yuǎn jìn zhe gào qún sī shàng míng jiǎn huì zhī shàn xià zhāng wéi mìng zhī shī

这句话大意是:其宣示远近,著告群司,上明俭诲之善,下彰违命之失。

jí zú kū xiào wén fú shuāi jìn chén cóng fú sān sī yǐ xià wài chén shuāi fú zhě biàn fú jiù liàn qī pǐn yǐ xià jǐn chú jí jí

这句话大意是:”及卒哭,孝文服衰,近 臣从服,三司已下外臣衰服者,变服就练,七品已下尽除即吉。

shè fù jì yú tài hé diàn gōng qīng yǐ xià shǐ qīn gōng shì

这句话大意是:设祔祭于太和殿, 公卿已下始亲公事。

gāo zǔ huǐ jí jué jiǔ ròu bù nèi yù zhě sān nián

这句话大意是:高祖毁瘠,绝酒肉,不内御者三年。

chū gāo zǔ xiào yú tài hòu nǎi yú yǒng gù líng dōng běi lǐ yú yù yíng shòu gōng yǒu zhōng yān zhān wàng zhī zhì

现代白话:初,高祖孝于太后,乃于永固陵东北里余,豫营寿宫,有终呢瞻望之志。

jí qiān luò yáng nǎi zì biǎo chán xi yǐ wéi shān yuán zhī suǒ ér fāng shān xū gōng zhì jīn yóu cún hào yuē wàn nián táng yún

这句话大意是:及迁 洛阳,乃自表缠西以为山园之所,而方山虚宫至今犹存,号曰“万年堂”云。

wén chéng yuán huáng hòu lǐ shì liáng guó méng xiàn rén dùn qiū wáng jùn zhī mèi yě

这句话大意是:文成元皇后李氏,梁国蒙县人,顿丘王峻之妹也。

hòu zhī shēng yě yǒu yì yú cháng fù fāng shū héng yán cǐ nǚ dāng dà guì

这句话大意是:后之生也,有异于常,父方 叔恒言此女当大贵。

jí zhǎng zī zhì měi lì

这句话大意是:及长,姿质美丽。

shì zǔ nán zhēng yǒng chāng wáng rén chū shòu chūn jūn zhì hòu zhái yīn de hòu

这句话大意是:世祖南征,永昌王仁出寿春,军至后宅,因 得后。

jí rén zhèn cháng ān yù shì zhū hòu yǔ qí jiā rén sòng píng chéng gōng

这句话大意是:及仁镇长安,遇事诛,后与其家人送平城宫。

gāo zōng dēng bái lóu wàng jiàn měi zhī wèi zuǒ yòu yuē cǐ fù rén jiā hu

这句话大意是:高宗登白楼望见,美之,谓左 右曰:“此妇人佳吗?

zuǒ yòu xián yuē rán

这句话大意是:”左右咸曰“然”。

nǎi xià tái hòu de xìng yú zhāi kù zhōng suì yǒu shēn

这句话大意是:乃下台,后得幸于斋库中,遂有娠。

cháng tài hòu hòu wèn hòu hòu yún wèi dì suǒ xìng réng yǒu shēn

这句话大意是:常 太后后问后,后云:“为帝所幸,仍有娠。

shí shǒu kù zhě yì sī shū bì jì zhī bié jiā yàn wèn jiē xiāng fú tóng

这句话大意是:”时守库者亦私书壁记之,别加验问, 皆相符同。

jí shēng xiǎn zǔ bài guì rén

这句话大意是:及生显祖,拜贵人。

tài ān èr nián tài hòu lìng yī gù shì lìng hòu jù tiáo jì zài nán xiōng dì jí yǐn suǒ jié zōng xiōng hóng zhī xī yǐ fù tuō

这句话大意是:太安二年,太后令依故事,令后具条记在南兄弟及 引所结宗兄洪之,悉以付托。

lín jué měi yī chēng xiōng dì zhé fǔ xiōng tòng qì suì hōng

这句话大意是:临诀,每一称兄弟,辄拊胸恸泣,遂薨。

hòu shì yuē yuán huáng hòu zàng jīn líng pèi xiǎng tài miào

这句话大意是:后谥曰元皇 后,葬金陵,配飨太庙。

xiàn wén sī huáng hòu lǐ shì zhōng shān ān xǐ rén nán jùn wáng huì zhī nǚ yě

这句话大意是:献文思皇后李氏,中山安喜人,南郡王惠之女也。

zī dé wǎn shū nián shí bā yǐ xuǎn rù dōng gōng

这句话大意是:姿德婉淑,年十八,以选入 东宫。

xiǎn zǔ jí wèi wèi fū rén shēng gāo zǔ

这句话大意是:显祖即位,为夫人,生高祖。

huáng xìng sān nián hōng shàng xià mò bù dào xī

这句话大意是:皇兴三年薨,上下莫不悼惜。

zàng jīn líng

这句话大意是:葬金陵。

chéng míng yuán nián zhuī chóng hào shì pèi xiǎng tài miào

这句话大意是:承明元 年追崇号谥,配飨太庙。

xiào wén zhēn huáng hòu lín shì píng yuán rén yě

这句话大意是:孝文贞皇后林氏,平原人也。

shū fù jīn lǘ qǐ zì yān guān yǒu chǒng yú cháng tài hòu guān zhì shàng shū píng liáng gōng

这句话大意是:叔父金闾,起自阉官,有宠于常太后,官至尚书、 平凉公。

jīn lǘ xiōng shèng wèi píng liáng tài shǒu

这句话大意是:金闾兄胜为平凉太守。

jīn lǘ xiǎn zǔ chū wèi dìng zhōu cì shǐ

这句话大意是:金闾,显祖初为定州刺史。

wèi jǐ wèi yǐ hún suǒ zhū xiōng dì jiē sǐ

这句话大意是:未几为乙浑所诛,兄弟 皆死。

shèng wú zi yǒu èr nǚ rù yè tíng

这句话大意是:胜无子,有二女,入掖庭。

hòu róng sè měi lì de xìng yú gāo zǔ shēng huáng zǐ xún

这句话大意是:后容色美丽,得幸于高祖,生皇子恂。

yǐ xún jiāng wèi chǔ èr tài hé qī nián hòu yī jiù zhì hōng

这句话大意是:以恂将为 储贰,太和七年后依旧制薨。

gāo zǔ rén shù bù yù xí qián shì ér bǐng wén míng tài hòu yì gù bù guǒ xíng

这句话大意是:高祖仁恕,不欲袭前事,而禀文明太后意,故不果行。

shì yuē zhēn huáng hòu zàng jīn líng

这句话大意是:谥曰贞皇后,葬金陵。

jí xún yǐ zuì cì sǐ yǒu sī zòu zhuī fèi hòu wèi shù rén

这句话大意是:及恂以罪赐死,有司奏追废后为庶人。

xiào wén fèi huáng hòu féng shì tài shī xī zhī nǚ yě

这句话大意是:孝文废皇后冯氏,太师熙之女也。

tài hé shí qī nián gāo zǔ jì zhōng sàng tài wèi yuán pī děng biǎo yǐ cháng qiū wèi jiàn liù gōng wú zhǔ qǐng zhèng nèi wèi

这句话大意是:太和十七年,高祖既终丧,太尉元丕等表以 长秋未建,六宫无主,请正内位。

gāo zǔ cóng zhī lì hòu wèi huáng hòu

这句话大意是:高祖从之,立后为皇后。

gāo zǔ měi zūn diǎn lǐ hòu jí fū pín yǐ xià jiē yù jiē yǐ cì jìn

这句话大意是:高祖每遵典礼,后及夫、 嫔以下接御皆以次进。

chē jià nán fá hòu liú jīng shī

这句话大意是:车驾南伐,后留京师。

gāo zǔ yòu nán zhēng hòu lǜ liù gōng qiān luò yáng

这句话大意是:高祖又南征,后率六宫迁洛阳。

jí hòu fù xī xiōng dàn hōng gāo zǔ wéi shū wèi yǐ xù āi qíng

这句话大意是:及后 父熙、兄诞薨,高祖为书慰以叙哀情。

jí chē jià hái luò ēn yù shén hòu

这句话大意是:及车驾还洛,恩遇甚厚。

gāo zǔ hòu zhòng yǐn hòu zǐ zhāo yí zhì luò shāo yǒu chǒng hòu lǐ ài jiàn shuāi

这句话大意是:高祖后重引后姊昭 仪至洛,稍有宠,后礼爱渐衰。

zhāo yí zì yǐ nián zhǎng qiě qián rù gōng yè sù jiàn dài niàn qīng hòu ér bù lǜ qiè lǐ

这句话大意是:昭仪自以年长,且前入宫掖,素见待念,轻后而不 率妾礼。

hòu suī xìng bù dù jì shí yǒu kuì hèn zhī sè

这句话大意是:后虽性不妒忌,时有愧恨之色。

zhāo yí guī wéi nèi zhǔ zèn gòu bǎi duān

这句话大意是:昭仪规为内主,谮构百端。

xún fèi hòu wèi shù rén

这句话大意是:寻废后为庶人。

hòu zhēn jǐn yǒu dé cāo suì wèi liàn xíng ní

这句话大意是:后贞谨有德操,遂为练行尼。

hòu zhōng yú yáo guāng fó sì

这句话大意是:后终于瑶光佛寺。

xiào wén yōu huáng hòu yì féng xī nǚ

这句话大意是:孝文幽皇后,亦冯熙女。

mǔ yuē cháng shì běn wēi jiàn de xìng wū hū xī yuán fēi gōng zhǔ hōng hòu suì zhǔ jiā shì

这句话大意是:母曰常氏,本微贱,得幸于熙,熙元妃公主薨后,遂 主家事。

shēng hòu yǔ běi píng gōng sù

这句话大意是:生后与北平公夙。

wén míng tài huáng tài hòu yù jiā shì guì chǒng nǎi jiǎn xī èr nǚ jù rù yè tíng shí nián shí sì

这句话大意是:文明太皇太后欲家世贵宠,乃简熙二女俱入掖庭,时年 十四。

qí yī zǎo zú

这句话大意是:其一早卒。

hòu yǒu zī mèi piān jiàn ài xìng

这句话大意是:后有姿媚,偏见爱幸。

wèi jǐ jí bìng wén míng tài hòu nǎi qiǎn hái jiā wèi ní

这句话大意是:未几疾病,文明太后乃遣还家为尼。

gāo zǔ yóu liú niàn yān

现代白话:高祖 犹留念呢。

suì yú ér tài hòu bēng

这句话大意是:岁余而太后崩。

gāo zǔ fú zhōng pō cún fǎng zhī

这句话大意是:高祖服终,颇存访之。

yòu wén hòu sù zhěn quán chú qiǎn yān guān shuāng sān niàn xǐ shū láo wèn suì yíng fù luò yáng

这句话大意是:又闻后素疹痊除,遣阉官双三念 玺书劳问,遂迎赴洛阳。

jí zhì chǒng ài guò chū zhuān qǐn dāng xī gōng rén xī fù jìn jiàn

这句话大意是:及至,宠爱过初,专寝当夕,宫人稀复进见。

bài wèi zuǒ zhāo yí hòu lì wèi huáng hòu

这句话大意是:拜为左昭仪, 后立为皇后。

shǐ yǐ jí guī pō yǒu shī dé zhī wén

这句话大意是:始以疾归,颇有失德之闻。

gāo zǔ pín suì nán zhēng hòu suì yǔ zhōng guān gāo pú sà sī luàn

这句话大意是:高祖频岁南征,后遂与中官高菩萨私乱。

jí gāo zǔ zài rǔ nán bù yù hòu biàn gōng rán chǒu zì zhōng cháng shì shuāng méng děng wéi qí xīn fù

现代白话:及高祖在 你南不豫,后便公然丑恣,中常侍双蒙等为其心腹。

zhōng cháng shì jù péng jiàn ér bù cóng fèn jù zhì sǐ

这句话大意是:中常侍剧鹏谏而不从,愤惧致 死。

shì shí péng chéng gōng zhǔ sòng wáng liú chǎng zǐ fù yě nián shào lí jū

这句话大意是:是时,彭城公主,宋王刘昶子妇也,年少嫠居。

běi píng gōng féng sù hòu zhī tóng mǔ dì yě hòu qiú hūn yú gāo zǔ gāo zǔ xǔ zhī

这句话大意是:北平公冯夙,后之同母弟也, 后求婚于高祖,高祖许之。

gōng zhǔ zhì bù yuàn hòu yù qiáng zhī

这句话大意是:公主志不愿,后欲强之。

hūn yǒu rì yǐ gōng zhǔ mì yǔ shì bì jí jiā tóng shí yú rén chéng qīng chē mào lín yǔ fù xuán hù fèng yè gāo zǔ zì chén běn yì yīn yán hòu yǔ pú sà luàn zhuàng

现代白话:婚有日了,公主密与侍婢及家 僮十余人,乘轻车,冒霖雨,赴悬瓠奉谒高祖,自陈本意,因言后与菩萨乱状。

gāo zǔ wén ér hài è wèi zhī quán xìn ér mì nì zhī wéi péng chéng wáng shì jí zuǒ yòu jù zhī qí shì

这句话大意是:高 祖闻而骇愕,未之全信而秘匿之,惟彭城王侍疾左右,具知其事。

cǐ hòu hòu jiàn yōu jù yǔ mǔ cháng shì qiú tuō nǚ wū dǎo yàn wú suǒ bù zhì yuàn gāo zǔ jí bù qǐ yī dàn de rú wén míng tài hòu fǔ shǎo zhǔ chēng mìng zhě shǎng bào bù zī

这句话大意是:此后,后渐忧惧, 与母常氏求托女巫,祷厌无所不至,愿高祖疾不起,一旦得如文明太后辅少主称命 者,赏报不赀。

yòu qǔ sān shēng gōng zhōng yāo cí jiǎ yán qí fú zhuān wèi zuǒ dǎo

这句话大意是:又取三牲宫中妖祠,假言祈福,专为左导。

mǔ cháng huò zì yì gōng zhōng huò qiǎn shì bì yǔ xiāng bào dá

这句话大意是:母常或自诣宫中,或遣 侍婢与相报答。

gāo zǔ zì yù zhōu běi xìng yè hòu lǜ hái jiàn zhì jiǎn mí huái wēi bù zhòu lìng yān rén tuō cān qǐ jū jiē cì zhī yī shang yīn qín tuō jì wù shǐ lòu xiè

这句话大意是:高祖自豫州北幸邺,后虑还见治检,弥怀危怖,骤令阉人托参起居, 皆赐之衣裳,殷勤托寄,勿使漏泄。

yì lìng shuāng méng chōng xíng shěng qí xìn bù

这句话大意是:亦令双蒙充行,省其信不。

rán wéi xiǎo huáng mén sū xīng shòu mì chén wěi qū

这句话大意是:然惟小黄门苏兴寿 密陈委曲。

gāo zǔ wèn qí běn mò chì yǐ wù xiè

这句话大意是:高祖问其本末,敕以勿泄。

zhì luò zhí wèn pú sà shuāng méng děng liù rén dié xiāng zhèng jǔ jù de qíng zhuàng

这句话大意是:至洛,执问菩萨、双蒙等六人,迭相证举, 具得情状。

gāo zǔ yǐ jí wò hán wēn shì yè yǐn hòu bìng liè pú sà děng yú hù wài

这句话大意是:高祖以疾卧含温室,夜引后,并列菩萨等于户外。

hòu lín rù lìng yān rén sōu yī zhōng shāo yǒu cùn rèn biàn zhǎn

这句话大意是:后临入,令阉人搜衣 中,稍有寸刃便斩。

hòu dùn shǒu qì xiè nǎi cì zuò dōng yíng qù yù yán èr zhàng yú

这句话大意是:后顿首泣谢,乃赐坐东楹,去御筵二丈余。

gāo zǔ lìng pú sà děng chén zhuàng yòu ràng hòu yuē rǔ mǔ yǒu yāo shù kě jù yán zhī

现代白话:高祖令菩萨等陈状, 又让后曰:“你母有妖术,可具言之。

hòu qǐ píng zuǒ yòu yǒu suǒ mì qǐ

这句话大意是:”后乞屏左右,有所密启。

gāo zǔ chì zhōng shì xī chū wéi lìng zhǎng qiū qīng bái zhěng zài cè qǔ wèi zhí dāo zhù zhī

这句话大意是:高祖敕中侍悉出, 唯令长秋卿白整在侧,取卫直刀柱之。

hòu yóu bù yán

这句话大意是:后犹不言。

gāo zǔ nǎi yǐ mián jiān sāi zhěng ěr zì xiǎo yǔ hū zhěng zài sān wú suǒ yīng nǎi lìng hòu yán

这句话大意是:高祖乃以绵坚塞整耳,自小语呼 整再三,无所应,乃令后言。

shì yǐn rén mò zhī zhī

这句话大意是:事隐,人莫知之。

gāo zǔ nǎi huàn péng chéng běi hǎi èr wáng lìng rù zuò yán xī shì rǔ sǎo jīn nǎi tā rén dàn rù wù bì

现代白话:高祖乃唤彭城、北海二王令入坐, 言:“昔是你嫂,今乃他人,但入勿避。

èr wáng gù cí bù huò mìng

这句话大意是:”二王固辞,不获命。

jí rù gāo zǔ yún cǐ lǎo yù nǎi yù bái rèn chā wǒ lèi shàng

这句话大意是:及入,高祖云: “此老妪乃欲白刃插我肋上!

kě qióng wèn běn mò wù yǒu suǒ nán

这句话大意是:可穷问本末,勿有所难。

gāo zǔ shēn zì yǐn guò zhì kuì èr wáng

这句话大意是:”高祖深自引过,致愧二王。

yòu yún féng jiā nǚ bù néng fù xiāng fèi zhú qiě shǐ zài gōng zhōng kōng zuò yǒu xīn nǎi néng zì sǐ rǔ děng wù wèi wú yóu yǒu qíng yě

现代白话:又云:“冯家女不能复相废逐,且使在宫中空坐,有心乃能自死,你等勿谓我犹有 情也。

gāo zǔ sù zhì xiào yóu yǐ wén míng tài hòu gù wèi biàn xíng fèi

这句话大意是:”高祖素至孝,犹以文明太后故,未便行废。

liáng jiǔ èr wáng chū nǎi cì hòu cí sǐ jué

这句话大意是:良久,二王出,乃赐后辞死诀。

zài bài qǐ shǒu tì qì xū xī

这句话大意是:再拜稽首,涕泣歔欷。

lìng rù dōng fáng

这句话大意是:令入东房。

jí rù gōng hòu dì mìng yān rén yǒu suǒ wèn yú hòu

这句话大意是:及入宫后,帝命阉人有所问于后。

hòu mà yuē tiān zǐ fù qīn miàn duì qǐ lìng rǔ chuán yě

现代白话:后骂曰:“天 子妇,亲面对,岂令你传也!

gāo zǔ nù chì hòu mǔ cháng rù shì yǔ hòu zhuàng cháng tà zhī bǎi yú nǎi zhǐ

这句话大意是:”高祖怒,敕后母常入,示与后状,常挞之百余乃止。

gāo zǔ xún nán fá hòu liú jīng shī

这句话大意是:高祖寻南伐,后留京师。

suī yǐ zuì shī chǒng ér fū rén pín qiè fèng zhī rú fǎ

这句话大意是:虽以罪失宠,而夫人嫔妾奉之如法。

wéi lìng shì zōng zài dōng gōng wú cháo yè zhī shì

这句话大意是:惟令世宗在东宫,无 朝谒之事。

gāo zǔ jí shèn wèi péng chéng wáng xié yuē hòu gōng jiǔ guāi yīn dé zì jué yú tiān

这句话大意是:高祖疾甚,谓彭城王勰曰:“后宫久乖阴德,自绝于天。

ruò bù zǎo wéi zhī suǒ kǒng chéng hàn mò gù shì

这句话大意是:若不早为之所, 恐成汉末故事。

wú sǐ zhī hòu kě cì zì jìn bié gōng zàng yǐ hòu lǐ zhù yǎn féng mén zhī dà guò

现代白话:我死之后,可赐自尽别宫,葬以后礼,庶掩冯门之大过。

gāo zǔ bēng zǐ gōng dá lǔ yáng nǎi xíng yí zhào

这句话大意是:”高祖崩, 梓宫达鲁阳,乃行遗诏。

běi hǎi wáng xiáng fèng xuān yí zhǐ cháng qiū qīng bái zhěng děng rù shòu hòu yào

这句话大意是:北海王详奉宣遗旨,长秋卿白整等入授后药。

hòu zǒu hū bù kěn yǐn jué yuē guān qǐ yǒu cǐ yě shì zhū wáng bèi shā wǒ ěr

这句话大意是:后走呼不肯 引决,曰:“官岂有此也,是诸王辈杀我耳!

zhěng děng zhí chí qiáng zhī nǎi hán jiāo ér jǐn

这句话大意是:”整等执持,强之,乃含椒而尽。

bìn yǐ hòu lǐ

这句话大意是:殡 以后礼。

zǐ gōng cì luò nán xián yáng wáng xǐ děng zhī shěn sǐ xiāng shì yuē ruò wú yí zhào wǒ xiōng dì yì dàng zuò jì qù zhī qǐ kě lìng shī xíng fù rén zǎi zhì tiān xià shā wǒ bèi yě

这句话大意是:梓宫次洛南,咸阳王禧等知审死,相视曰:“若无遗诏,我兄弟亦当作计 去之,岂可令失行妇人宰制天下,杀我辈也。

shì yuē yōu huáng hòu zàng cháng líng yíng nèi

这句话大意是:”谥曰幽皇后,葬长陵茔内。

xiào wén zhāo huáng hòu gāo shì sī tú gōng zhào zhī mèi yě

这句话大意是:孝文昭皇后高氏,司徒公肇之妹也。

fù yáng mǔ gài shì fán sì nán sān nǚ jiē shēng yú dōng yì

这句话大意是:父扬,母盖氏,凡四男三女,皆生于东裔。

gāo zǔ chū nǎi jǔ shì xī guī dá lóng chéng zhèn zhèn biǎo hòu dé sè wǎn yàn rèn chōng gōng yè

这句话大意是:高祖初,乃举室西归,达龙城镇,镇表后德色婉艳,任充宫掖。

jí zhì wén míng tài hòu qīn xìng běi bù cáo jiàn hòu zī mào qí zhī suì rù yè tíng shí nián shí sān

这句话大意是:及至,文明太后亲 幸北部曹,见后姿貌,奇之,遂入掖庭,时年十三。

chū hòu yòu céng mèng zài táng nèi lì ér rì guāng zì chuāng zhōng zhào zhī zhuó zhuó ér rè hòu dōng xī bì zhī guāng yóu xié zhào bù yǐ

这句话大意是:初,后幼曾梦在堂内立,而日光自窗中照之,灼灼而热,后东西避之,光犹斜 照不已。

rú shì shù xī hòu zì guài zhī yǐ bái qí fù yáng yáng yǐ wèn liáo dōng rén mǐn zōng

这句话大意是:如是数夕,后自怪之,以白其父扬,扬以问辽东人闵宗。

zōng yuē cǐ qí zhēng yě guì bù kě yán

这句话大意是:宗曰:“此奇征 也,贵不可言。

yáng yuē hé yǐ zhī zhī

现代白话:”扬曰:“凭什么知之?

zōng yuē fu rì zhě jūn rén zhī dé dì wáng zhī xiàng yě

这句话大意是:”宗曰:“夫日者,君人之德,帝王之象也。

guāng zhào nǚ shēn bì yǒu ēn mìng jí zhī

这句话大意是:光照女身,必有恩命及之。

nǚ bì yóu zhào zhě zhǔ shàng lái qiú nǚ bù huò yǐ yě

这句话大意是:女避犹照者,主上来求,女不获已也。

xī yǒu mèng yuè rù huái yóu shēng tiān zi kuàng rì zhào zhī zhēng

这句话大意是:昔有梦月入怀, 犹生天子,况日照之征。

cǐ nǚ bì jiāng bèi dì mìng dàn yù rén jūn zhī xiàng yě

这句话大意是:此女必将被帝命,诞育人君之象也。

suì shēng shì zōng

这句话大意是:”遂生世宗。

hòu shēng guǎng píng wáng huái cì zhǎng lè gōng zhǔ

这句话大意是:后生广 平王怀,次长乐公主。

jí féng zhāo yí chǒng shèng mì yǒu mǔ yǎng shì zōng zhī yì

这句话大意是:及冯昭仪宠盛,密有母养世宗之意。

hòu zì dài rú luò yáng bào hōng yú jí jùn zhī gòng xiàn huò yún zhāo yí qiǎn rén zéi hòu yě

这句话大意是:后自代如洛阳,暴薨于 汲郡之共县,或云昭仪遣人贼后也。

shì zōng zhī wèi huáng tài zǐ sān rì yī zhāo yōu hòu hòu fǔ niàn cí ài yǒu jiā

这句话大意是:世宗之为皇太子,三日一朝幽后,后拊念慈爱 有加。

gāo zǔ chū zhēng shì zōng rù cháo bì jiǔ liú hòu gōng qīn shì zhì mù mǔ dǎo lóng bèi

这句话大意是:高祖出征,世宗入朝,必久留后宫,亲视栉沐,母导隆备。

qí hòu yǒu sī zòu qǐng jiā zhāo yí hào shì yuē wén zhāo guì rén gāo zǔ cóng zhī

这句话大意是:其后有司奏请加昭仪号,谥曰文昭贵人,高祖从之。

shì zōng jiàn zuò zhuī zūn pèi xiǎng

这句话大意是:世宗践阼,追尊配飨。

hòu xiān zàng chéng xi cháng líng dōng nán líng zhì bēi jú

这句话大意是:后 先葬城西长陵东南,陵制卑局。

yīn jiù qǐ shān líng hào zhōng níng líng zhì yì hù wǔ bǎi jiā

这句话大意是:因就起山陵,号终宁陵,置邑户五百家。

sù zōng zhào yuē wén zhāo huáng tài hòu dé xié kūn yí měi fú wén sì zuò hé gāo zǔ shí dàn yīng shèng ér sù shì lún huī gū yíng fú fù

这句话大意是:肃宗诏曰: “文昭皇太后,德协坤仪,美符文姒,作合高祖,实诞英圣,而夙世沦晖,孤茔弗 祔。

xiān dì xiào gǎn zì zhōng qiān fèng wèi suì yǒng yán āi hèn yì jié yōu míng

这句话大意是:先帝孝感自衷,迁奉未遂,永言哀恨,义结幽明。

fèi lǚ zūn báo lǐ shēn hàn dài

这句话大意是:废吕尊薄,礼伸汉代。

yòu zhào yuē wén zhāo huáng tài hòu zūn pèi gāo zǔ fù miào dìng hào cù lìng qiān fèng zì zhōng jí shǐ tài hòu dāng zhǔ kě gèng shàng zūn hào chēng tài huáng tài hòu yǐ tóng hàn jìn zhī diǎn zhèng gū fù zhī lǐ

这句话大意是:”又 诏曰:“文昭皇太后尊配高祖,祔庙定号,促令迁奉,自终及始,太后当主,可更 上尊号称太皇太后,以同汉晋之典,正姑妇之礼。

miào hào rú jiù

这句话大意是:庙号如旧。

wén zhāo qiān líng chèn yú cháng líng zhào xī běi liù shí bù

这句话大意是:”文昭迁灵榇于长陵 兆西北六十步。

chū kāi zhōng níng líng shù zhàng yú zǐ gōng shàng huò dà shé zhǎng zhàng yú hēi sè tóu yǒu wáng zì zhé ér bù dòng

这句话大意是:初开终宁陵数丈,于梓宫上获大蛇长丈余,黑色,头有“王”字, 蛰而不动。

líng chèn jì qiān zhì shé jiù chù

这句话大意是:灵榇既迁,置蛇旧处。

xuān wǔ shùn huáng hòu yú shì tài wèi liè dì jìn zhī nǚ yě

这句话大意是:宣武顺皇后于氏,太尉烈弟劲之女也。

shì zōng shǐ qīn zhèng shì liè shí wéi lǐng jūn zǒng xīn lǚ zhī rèn yǐ pín yù wèi bèi yīn zuǒ yòu fěng yù chēng hòu yǒu róng dé shì zōng nǎi yíng rù wèi guì rén

这句话大意是:世宗始亲政事,烈时为领军,总心膂之 任,以嫔御未备,因左右讽谕,称后有容德,世宗乃迎入为贵人。

shí nián shí sì shén jiàn chǒng ài lì wèi huáng hòu yè yú tài miào

这句话大意是:时年十四,甚见 宠爱,立为皇后,谒于太庙。

hòu jìng mò kuān róng xìng bù dù jì shēng huáng zǐ chāng sān suì yāo mò

这句话大意是:后静默宽容,性不妒忌,生皇子昌,三岁夭殁。

qí hòu bào bēng gōng jìn shì mì mò néng zhī xī ér shì yì guī jiù yú gāo fū rén

这句话大意是:其后 暴崩,宫禁事秘,莫能知悉,而世议归咎于高夫人。

zàng yǒng tài líng shì yuē shùn huáng hòu

这句话大意是:葬永泰陵,谥曰顺皇后。

xuān wǔ huáng hòu gāo shì wén zhāo huáng hòu dì yǎn zhī nǚ yě

这句话大意是:宣武皇后高氏,文昭皇后弟偃之女也。

shì zōng nà wèi guì rén shēng huáng zǐ zǎo yāo yòu shēng jiàn dé gōng zhǔ

这句话大意是:世宗纳为贵人,生皇子,早夭,又生建 德公主。

hòu bài wèi huáng hòu shén jiàn lǐ zhòng

这句话大意是:后拜为皇后,甚见礼重。

xìng dù jì gōng rén xī de jìn yù

这句话大意是:性妒忌,宫人希得进御。

jí sù zōng jí wèi shàng zūn hào yuē huáng tài hòu

这句话大意是:及肃宗即位,上尊号曰 皇太后。

xún wèi ní jū yáo guāng sì fēi dà jié qìng bù rù gōng zhōng

这句话大意是:寻为尼,居瑶光寺,非大节庆,不入宫中。

jiàn dé gōng zhǔ shǐ wǔ liù suì líng tài hòu héng zhì zuǒ yòu fǔ ài zhī

这句话大意是:建德公主始五六岁,灵太后恒 置左右,抚爱之。

shén guī yuán nián tài hòu chū jìn mǔ wǔ yì jūn

这句话大意是:神龟元年,太后出觐母武邑君。

shí tiān wén yǒu biàn líng tài hòu yù yǐ hòu dāng huò shì yè bào bēng tiān xià yuān zhī

这句话大意是:时天文有变,灵太后欲以后当祸, 是夜暴崩,天下冤之。

sàng hái yáo guāng fó sì pín zàng jiē yǐ ní lǐ

这句话大意是:丧还瑶光佛寺,嫔葬皆以尼礼。

chū gāo zǔ yōu hòu zhī chǒng yě yù zhuān qí ài hòu gōng jiē yù duō jiàn zǔ è

这句话大意是:初,高祖幽后之宠也,欲专 其爱,后宫接御,多见阻遏。

gāo zǔ shí yán yú jìn chén chēng fù rén dù fáng suī wáng zhě yì bù néng miǎn kuàng shì shù hu

这句话大意是:高祖时言于近臣,称妇人妒防,虽王者亦不能免,况 士庶吗?

shì zōng mù nián gāo hòu hàn jì fū rén pín yù yǒu zhì dì bēng bù méng shì jiē zhě

这句话大意是:世宗暮年,高后悍忌,夫人嫔御有至帝崩不蒙侍接者。

yóu shì zài luò èr shì èr shí yú nián huáng zǐ quán yù zhě wéi sù zōng ér yǐ

这句话大意是:由是在洛二世,二 十余年,皇子全育者,惟肃宗而已。

xuān wǔ líng huáng hòu hú shì ān dìng lín jīng rén sī tú guó zhēn nǚ yě

这句话大意是:宣武灵皇后胡氏,安定临泾人,司徒国珍女也。

mǔ huáng fǔ shì chǎn hòu zhī rì chì guāng sì zhào

这句话大意是:母皇甫氏,产后之日,赤光四 照。

jīng zhào shān běi xiàn yǒu zhào hú zhě shàn yú bǔ xiāng guó zhēn wèn zhī

这句话大意是:京兆山北县有赵胡者,善于卜相,国珍问之。

hú yún xián nǚ yǒu dà guì zhī biǎo fāng wèi tiān dì mǔ shēng tiān dì zhǔ

这句话大意是:胡云:“贤女有大贵之表,方为 天地母,生天地主。

wù guò sān rén zhī yě

这句话大意是:勿过三人知也。

hòu gū wèi ní pō néng jiǎng dào shì zōng chū rù jiǎng jìn zhōng

这句话大意是:”后姑为尼,颇能讲道,世宗初,入讲禁中。

jī shù suì fěng zuǒ yòu chēng hòu zī xíng shì zōng wén zhī nǎi zhào rù yè tíng wèi chéng huá shì fù

这句话大意是:积数岁,讽左右称后姿行,世宗闻之,乃召入掖庭为承华世妇。

ér jiāo yè zhī zhōng yǐ guó jiù zhì xiāng yǔ qí zhù jiē yuàn shēng zhū wáng gōng zhǔ bù yuàn shēng tài zǐ

这句话大意是:而椒掖之中,以国 旧制,相与祈祝,皆愿生诸王、公主,不愿生太子。

wéi hòu měi wèi fū rén děng yán tiān zǐ qǐ kě dú wú r zi hé yuán wèi yī shēn zhī sǐ ér lìng huáng jiā bù yù zhǒng dí hu

这句话大意是:唯后每谓夫人等言:“天子岂 可独无儿子,何缘畏一身之死而令皇家不育冢嫡吗?

jí sù zōng zài yùn tóng liè yóu yǐ gù shì xiāng kǒng quàn wèi zhū jì

这句话大意是:”及肃宗在孕,同列犹以故事 相恐,劝为诸计。

hòu gù yì què rán yōu yè dú shì yún dàn shǐ suǒ huái shì nán cì dì dāng zhǎng zǐ zi shēng shēn sǐ suǒ bù cí yě

这句话大意是:后固意确然,幽夜独誓云:“但使所怀是男,次第当长子,子生 身死,所不辞也。

jì dàn sù zōng jìn wèi chōng huá pín

这句话大意是:”既诞肃宗,进为充华嫔。

xiān shì shì zōng pín sàng huáng zǐ zì yǐ chūn qiū zhǎng yǐ shēn jiā shèn hù

现代白话:先是,世宗频丧皇子,自以春秋长了, 深加慎护。

wèi zé rǔ bǎo jiē qǔ liáng jiā yí zǐ zhě yǎng yú bié gōng huáng hòu jí chōng huá pín jiē mò de ér fǔ shì yān

现代白话:为择乳保,皆取良家宜子者,养于别宫,皇后及充华嫔皆莫得而抚视呢。

jí sù zōng jiàn zuò zūn hòu wèi huáng tài fēi hòu zūn wèi huáng tài hòu

这句话大意是:及肃宗践阼,尊后为皇太妃,后尊为皇太后。

lín cháo tīng zhèng yóu chēng diàn xià xià lìng xíng shì

这句话大意是:临朝听政,犹称殿下,下令行事。

hòu gǎi lìng chēng zhào qún chén shàng shū yuē bì xià zì chēng yuē zhèn

这句话大意是:后 改令称诏,群臣上书曰陛下,自称曰朕。

tài hòu yǐ sù zōng chōng yòu wèi kān qīn jì yù bàng zhōu lǐ fū rén yǔ jūn jiāo xiàn zhī yì dài xíng jì lǐ fǎng xún gù shì

这句话大意是:太后以肃宗冲幼,未堪亲祭,欲傍《周礼》 夫人与君交献之义,代行祭礼,访寻故式。

mén xià zhào lǐ guān bó shì yì yǐ wéi bù kě

这句话大意是:门下召礼官、博士议,以为不可。

ér tài hòu yù yǐ wéi màn zì zhāng guān sān gōng xíng shì zhòng wèn shì zhōng cuī guāng

这句话大意是:而太 后欲以帏幔自鄣,观三公行事,重问侍中崔光。

guāng biàn jù hàn hé xī shān hòu jiàn jì gù shì tài hòu dà yuè suì shè xíng chū sì

这句话大意是:光便据汉和熹邓后荐祭故事,太后 大悦,遂摄行初祀。

tài hòu xìng cōng wù duō cái yì gū jì wèi ní yòu xiāng yī tuō lüè de fó jīng dà yì

这句话大意是:太后性聪悟,多才艺,姑既为尼,幼相依托,略得佛经大义。

qīn lǎn wàn jī shǒu bǐ duàn jué

这句话大意是:亲览万机,手笔 断决。

xìng xī lín yuán fǎ liú táng mìng shì chén shè bù néng zhě fá zhī

这句话大意是:幸西林园法流堂,命侍臣射,不能者罚之。

yòu zì shè zhēn kǒng zhōng zhī

这句话大意是:又自射针孔,中之。

dà yuè cì zuǒ yòu bù bó yǒu chà

这句话大意是:大悦,赐左 右布帛有差。

xiān shì tài hòu chì zào shēn sòng chē shí yù yān chū zì yún lóng dà sī mǎ mén cóng gōng xī běi rù zì qiān qiū mén yǐ nà yuān sòng

现代白话:先是,太后敕造申讼车,时御呢,出自云龙大司马门,从宫西北,入 自千秋门,以纳冤讼。

yòu qīn cè xiào xiù zhōu jùn jì lì yú cháo táng

这句话大意是:又亲策孝秀、州郡计吏于朝堂。

tài hòu yǔ sù zōng xìng huá lín yuán yàn qún chén yú dū tíng qǔ shuǐ lìng wáng gōng yǐ xià gè fù qī yán shī

这句话大意是:太后与肃宗幸华林园,宴群 臣于都亭曲水,令王公已下各赋七言诗。

tài hòu shī yuē huà guāng zào wù hán qì zhēn

这句话大意是:太后诗曰:“化光造物含气贞。

dì shī yuē gōng jǐ wú wéi lài cí yīng

这句话大意是:”帝诗曰: “恭己无为赖慈英。

wáng gōng yǐ xià cì bó yǒu chà

这句话大意是:”王公已下赐帛有差。

tài hòu fù hōng bǎi liáo biǎo qǐng gōng chú tài hòu bù xǔ

这句话大意是:太后父薨,百僚表请公除,太后不许。

xún xìng yǒng níng sì qīn jiàn shā yú jiǔ jí zhī jī sēng ní shì nǚ fù zhě shù wàn rén

这句话大意是:寻幸永宁寺,亲建刹于九级之基,僧尼 士女赴者数万人。

jí gǎi zàng wén zhāo gāo hòu tài hòu bù yù lìng sù zōng zhǔ shì nǎi zì wèi sàng zhǔ chū zhì zhōng níng líng qīn diàn qiǎn shì hái kū yú tài jí diàn

这句话大意是:及改葬文昭高后,太后不欲令肃宗主事,乃自为丧主,出至终宁 陵,亲奠遣事,还哭于太极殿。

zhì yú qì shì jiē zì zhǔ yān

现代白话:至于讫事,皆自主呢。

hòu xìng sōng gāo shān fū rén jiǔ pín gōng zhǔ yǐ xià cóng zhě shù bǎi rén shēng yú dǐng zhōng

这句话大意是:后幸嵩高山,夫人、九嫔、 公主已下从者数百人,升于顶中。

fèi zhū yín sì ér hú tiān shén bù zài qí liè

这句话大意是:废诸淫祀,而胡天神不在其列。

hòu xìng zuǒ cáng wáng gōng pín zhǔ yǐ xià cóng zhě bǎi yú rén jiē lìng rèn lì fù bù juàn jí yǐ cì zhī duō zhě guò èr bǎi pǐ shǎo zhě bǎi yú pǐ

这句话大意是:后幸左藏,王公、 嫔、主已下从者百余人,皆令任力负布绢,即以赐之,多者过二百匹,少者百余匹。

wéi cháng lè gōng zhǔ shǒu chí juàn èr shí pǐ ér chū shì bù yì zhòng ér wú láo yě

这句话大意是:唯长乐公主手持绢二十匹而出,示不异众而无劳也。

shì chēng gòng lián

这句话大意是:世称共廉。

yí tóng chén liú gōng li chóng zhāng wǔ wáng róng bìng yǐ suǒ fù guò duō diān pú yú de chóng nǎi shāng yāo róng zhì sǔn jiǎo

这句话大意是:仪同、陈留公李崇, 章武王融并以所负过多,颠仆于地,崇乃伤腰,融至损脚。

shí rén wèi zhī yǔ yuē chén liú zhāng wǔ shāng yāo shé gǔ

这句话大意是:时人为之语曰:“陈留、 章武,伤腰折股。

tān rén bài lèi huì wǒ míng zhǔ

这句话大意是:贪人败类,秽我明主。

xún xìng quē kǒu wēn shuǐ dēng jī tóu shān zì shè xiàng yá zān yī fà zhōng zhī chì shì wén wǔ

这句话大意是:”寻幸阙口温水,登鸡头山,自射象牙簪, 一发中之,敕示文武。

shí tài hòu dé zhì bī xìng qīng hé wáng yì yín luàn sì qíng wèi tiān xià suǒ è

这句话大意是:时太后得志,逼幸清河王怿,淫乱肆情,为天下所恶。

lǐng jūn yuán chā cháng qiū qīng liú téng děng fèng sù zōng yú xiǎn yáng diàn yōu tài hòu yú běi gōng yú jìn zhōng shā yì

这句话大意是:领军元叉、长秋卿刘腾 等奉肃宗于显阳殿,幽太后于北宫,于禁中杀怿。

qí hòu tài hòu cóng zǐ dū tǒng sēng jìng yǔ bèi shēn zuǒ yòu zhāng chē qú děng shù shí rén móu shā chā fù fèng tài hòu lín cháo

这句话大意是:其后太后从子都统僧敬与备身左 右张车渠等数十人,谋杀叉,复奉太后临朝。

shì bù kè sēng jìng zuò xǐ biān chē qú děng sǐ hú shì duō miǎn chù

这句话大意是:事不克,僧敬坐徙边,车渠等死,胡 氏多免黜。

hòu sù zōng cháo tài hòu yú xī lín yuán yàn wén wǔ shì chén yǐn zhì rì xī

这句话大意是:后肃宗朝太后于西林园,宴文武侍臣,饮至日夕。

chā nǎi qǐ zhì tài hòu qián zì chén wài yún tài hòu yù hài jǐ jí téng

这句话大意是:叉乃起至太后前,自 陈外云太后欲害己及腾。

tài hòu dá yún wú cǐ yǔ

这句话大意是:太后答云“无此语”。

suì zhì yú jí hūn

这句话大意是:遂至于极昏。

tài hòu nǎi qǐ zhí sù zōng shǒu xià táng yán mǔ zǐ bù jù jiǔ jīn mù gòng yī xiǔ zhū dà chén sòng wǒ rù

这句话大意是:太后乃起执肃宗手下 堂,言:“母子不聚久,今暮共一宿,诸大臣送我入。

tài hòu yǔ sù zōng xiàng dōng běi xiǎo gé zuǒ wèi jiāng jūn xī kāng shēng móu yù shā chā bù guǒ

这句话大意是:”太后与肃宗向东北小阁, 左卫将军奚康生谋欲杀叉,不果。

zì liú téng sǐ chā yòu kuān dài

这句话大意是:自刘腾死,叉又宽怠。

tài hòu yǔ sù zōng jí gāo yáng wáng yōng wèi jì jiě chā lǐng jūn

这句话大意是:太后与肃宗及高阳王雍为计,解叉领军。

tài hòu fù lín cháo dà shè gǎi yuán

这句话大意是:太后复临朝, 大赦改元。

zì shì cháo zhèng shū huǎn wēi ēn bù lì zài xià mù shǒu suǒ zài tān lín

这句话大意是:自是朝政疏缓,威恩不立,在下牧守,所在贪惏。

zhèng yǎn wū luàn gōng yè shì qīng hǎi nèi

这句话大意是:郑俨污乱宫掖,势倾 海内;。

li shén guǐ xú gē bìng jiàn qīn shì yī èr nián zhōng wèi zǒng jìn yào shǒu wò wáng jué qīng zhòng zài xīn xuān yín yú cháo wèi sì fāng zhī suǒ yàn huì

这句话大意是:李神轨、徐纥并见亲侍,一二年中,位总禁要,手握王爵,轻重在心,宣淫 于朝,为四方之所厌秽。

wén wǔ jiě tǐ suǒ zài luàn nì tǔ bēng yú làn yóu yú cǐ yǐ

现代白话:文武解体,所在乱逆,土崩鱼烂,由于此了。

sēng jìng yòu yīn jù jí qīn zú suì tì qì jiàn yuē bì xià mǔ yí hǎi nèi qǐ yi qīng tuō rú cǐ

这句话大意是:僧敬又因聚 集亲族,遂涕泣谏曰:“陛下母仪海内,岂宜轻脱如此!

hòu dà nù zì shì bù zhào sēng jìng

这句话大意是:”后大怒,自是不召僧敬。

tài hòu zì yǐ xíng bù xiū jù zōng shì suǒ xián yú shì nèi wèi péng dǎng fáng bì ěr mù

这句话大意是:太后自以行不修,惧宗室所嫌,于是内为朋党,防蔽耳目。

sù zōng suǒ qīn xìng zhě tài hòu duō yǐ shì hài yān

现代白话:肃宗所亲幸者,太 后多以事害呢。

yǒu mì duō dào rén néng hú yǔ sù zōng zhì yú zuǒ yòu

这句话大意是:有蜜多道人,能胡语,肃宗置于左右。

tài hòu lǜ qí chuán zhì xiāo xī sān yuè sān rì yú chéng nán dà xiàng zhōng shā zhī

这句话大意是:太后虑其传致消息,三月三 日于城南大巷中杀之。

fāng xuán shǎng mù zéi yòu yú jìn zhōng shā lǐng zuǒ yòu hóng lú shǎo qīng gǔ huì shào dá bìng dì suǒ qīn yě

这句话大意是:方悬赏募贼,又于禁中杀领左右、鸿胪少卿谷会、绍达,并 帝所亲也。

mǔ zǐ zhī jiān xián xì lǚ qǐ

这句话大意是:母子之间,嫌隙屡起。

zhèng yǎn lǜ huò nǎi yǔ tài hòu jì yīn pān chōng huá shēng nǚ tài hòu zhà yǐ wéi nán biàn dà shè gǎi nián

这句话大意是:郑俨虑祸,乃与太后计,因潘充华生女,太后诈 以为男,便大赦改年。

sù zōng zhī bēng shì chū cāng cù shí lùn xián yán zhèng yǎn xú gē zhī jì

这句话大意是:肃宗之崩,事出仓卒,时论咸言郑俨、徐纥之计。

yú shì cháo yě fèn tàn

这句话大意是:于是朝野 愤叹。

tài hòu nǎi fèng pān pín nǚ yán tài zǐ jí wèi

这句话大意是:太后乃奉潘嫔女言太子即位。

jīng shù rì jiàn rén xīn yǐ ān shǐ yán pān pín běn shí shēng nǚ jīn yi gèng zé sì jūn

这句话大意是:经数日,见人心已安,始言潘嫔本实生女,今 宜更择嗣君。

suì lì lín táo wáng zǐ zhāo wéi zhǔ nián shǐ sān suì tiān xià è rán

这句话大意是:遂立临洮王子钊为主,年始三岁,天下愕然。

jí wǔ tài yuán nián ěr zhū róng chēng bīng dù hé tài hòu jǐn zhào sù zōng liù gōng jiē lìng rù dào tài hòu yì zì luò fà

现代白话:及武泰元年,你朱荣称兵渡河,太后尽召肃宗六宫皆令入道,太后亦自落发。

róng qiǎn qí jū sòng tài hòu jí yòu zhǔ yú hé yīn

这句话大意是:荣遣骑拘送太后及幼主于河阴。

tài hòu duì róng duō suǒ chén shuō róng fú yī ér qǐ

这句话大意是:太后对荣多所陈说,荣拂衣而起。

tài hòu jí yòu zhǔ bìng chén yú hé

这句话大意是:太后及幼主并沉 于河。

tài hòu mèi féng yì jūn shōu yì yú shuāng líng fó sì

这句话大意是:太后妹冯翊君收瘗于双灵佛寺。

chū dì shí shǐ zàng yǐ hòu lǐ ér zhuī jiā shì

这句话大意是:出帝时,始葬以后礼而追加谥。

xiào míng huáng hòu hú shì líng tài hòu cóng xiōng jì zhōu cì shǐ shèng zhī nǚ

这句话大意是:孝明皇后胡氏,灵太后从兄冀州刺史盛之女。

líng tài hòu yù róng chóng mén zú gù lì wèi huáng hòu

这句话大意是:灵太后欲荣重门族,故立为皇后。

sù zōng pō yǒu jiǔ dé zhuān bì chōng huá pān shì hòu jí pín yù bìng wú guò chǒng

这句话大意是:肃宗颇有酒德,专嬖充华潘氏,后及嫔御并无过宠。

tài hòu wèi sù zōng xuǎn nà yì qū rén liú

这句话大意是:太后为肃宗选纳,抑屈人流。

shí bó líng cuī xiào fēn fàn yáng lú dào yuē lǒng xī li zàn děng nǚ dàn wèi shì fù

这句话大意是:时博陵崔孝芬、范阳卢道约、陇西李瓒等女,但为世妇。

zhū rén sù sòng xián jiàn fèn zé

这句话大意是:诸人诉讼,咸见忿责。

wǔ tài chū hòu jì rù dào suì jū yú yáo guāng sì

这句话大意是:武 泰初,后既入道遂居于瑶光寺。

xiào jìng huáng hòu gāo shì qí xiàn wǔ wáng zhī dì èr nǚ yě

这句话大意是:孝静皇后高氏,齐献武王之第二女也。

tiān píng sì nián pìn yǐ wéi huáng hòu

这句话大意是:天平四年,娉以为皇后。

wáng qián hòu gù cí dì bù xǔ

这句话大意是:王前后固辞, 帝不许。

xīng hé chū zhào shì zhōng sī tú gōng sūn téng sī kōng gōng xiāng chéng wáng xù jiān shàng shū lìng sī zhōu mù xī hé wáng biàn jiān tài cháng qīng jí zōng zhèng qīng yuán xiào yǒu děng fèng zhào zhì lǐ bìng bèi gōng guān shì wèi yǐ hòu jià yíng yú jìn yáng zhī chéng xiàng dì

这句话大意是:兴和初,诏侍中、司徒公孙腾,司空公、襄城王旭,兼尚书令、司州牧、 西河王忭,兼太常卿及宗正卿元孝友等奉诏致礼,并备宫官侍卫,以后驾迎于晋阳 之丞相第。

wǔ yuè lì wèi huáng hòu dà shè tiān xià

这句话大意是:五月,立为皇后,大赦天下。

qí shòu shàn jiàng wèi zhōng shān wáng fēi

这句话大意是:齐受禅,降为中山王妃。

hòu jiàng yú shàng shū zuǒ pū shè yáng zūn yàn

这句话大意是:后降于尚书左仆 射杨遵彦。

shǐ chén yuē shǐ zǔ shēng zì tiān nǚ kè chāng hòu yè

这句话大意是:史臣曰:始祖生自天女,克昌后叶。

líng hòu yín zì zú wáng tiān xià

这句话大意是:灵后淫恣,卒亡天下。

qīng chéng zhī jiè qí zài cí hu

这句话大意是:倾城之戒,其在兹 吗?

gōu yì nián zhì zǐ yòu hàn wǔ suǒ yǐ xíng quán wèi shì suì wèi cháng zhì

这句话大意是:钩弋年稚子幼,汉武所以行权,魏世遂为常制。

zi guì mǔ sǐ jiǎo wǎng zhī yì bù yì guò zāi

现代白话:子贵母死,矫枉之义不亦过啊!

gāo zǔ zhōng gé qí shī liáng yǒu yǐ yě

这句话大意是:高祖终革其失,良有以也。

✦ You read 列传·卷一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.