cuī hào
这句话大意是:崔浩。
cuī hào zì bó yuān qīng hé rén yě
这句话大意是:崔浩,字伯渊,清河人也。
bái mǎ gōng xuán bó zhī zhǎng zǐ
这句话大意是:白马公玄伯之长子。
shǎo hǎo wén xué bó lǎn jīng shǐ
这句话大意是:少好文学,博览经史。
xuán xiàng yīn yáng bǎi jiā zhī yán wú bù guān zōng yán jīng yì lǐ shí rén mò jí
这句话大意是:玄象阴 阳,百家之言,无不关综,研精义理,时人莫及。
ruò guàn wèi zhí láng
这句话大意是:弱冠为直郎。
tiān xìng zhōng jǐ shì mì shū zhuǎn zhù zuò láng
这句话大意是:天兴中,给事秘书, 转著作郎。
tài zǔ yǐ qí gōng shū cháng zhì zuǒ yòu
这句话大意是:太祖以其工书,常置左右。
tài zǔ jì nián wēi yán pō jùn gōng shěng zuǒ yòu duō yǐ wēi guò de zuì mò bù táo yǐn bì mù xià zhī biàn
这句话大意是:太祖季年,威严颇峻,宫省左右多以微过得 罪,莫不逃隐,避目下之变。
hào dú gōng qín bù dài huò zhōng rì bù guī
这句话大意是:浩独恭勤不怠,或终日不归。
tài zǔ zhī zhī zhé mìng cì yǐ yù zhōu
这句话大意是:太祖知之,辄命赐以御 粥。
qí dǐ zhí rèn shí bù wéi qióng tōng gǎi jié jiē cǐ lèi yě
这句话大意是:其砥直任时,不为穷通改节,皆此类也。
tài zōng chū bài bó shì jì jiǔ cì jué wǔ chéng zi cháng shòu tài zōng jīng shū
这句话大意是:太宗初,拜博士祭酒,赐爵武城子,常授太宗经书。
měi zhì jiāo cí fù zǐ bìng chéng xuān yáo shí rén róng zhī
这句话大意是:每至郊祠,父子并乘轩轺, 时人荣之。
tài zōng hǎo yīn yáng shù shù wén hào shuō yì jí hóng fàn wǔ xíng shàn zhī yīn mìng hào shì jí xiōng cān guān tiān wén kǎo dìng yí huò
这句话大意是:太宗好阴阳术数,闻浩说《易》及《洪范》五行,善之,因命浩筮吉凶, 参观天文,考定疑惑。
hào zōng hé tiān rén zhī jì jǔ qí gāng jì zhū suǒ chǔ jué duō yǒu yìng yàn
这句话大意是:浩综核天人之际,举其纲纪,诸所处决,多有应验。
héng yǔ jūn guó dà móu shèn wéi chǒng mì
这句话大意是:恒与军 国大谋,甚为宠密。
shì shí yǒu tù zài hòu gōng yàn wèn mén guān wú cóng de rù
这句话大意是:是时,有兔在后宫,验问门官,无从得入。
tài zōng guài zhī mìng hào tuī qí jiù zhēng
这句话大意是:太宗怪之,命浩推 其咎征。
hào yǐ wéi dāng yǒu lín guó gòng pín qiáng zhě shàn yìng yě
这句话大意是:浩以为当有邻国贡嫔嫱者,善应也。
míng nián yáo xìng guǒ xiàn nǚ
这句话大意是:明年,姚兴果献女。
shén ruì èr nián qiū gǔ bù dēng tài shǐ lìng wáng liàng sū yuán yīn huá yīn gōng zhǔ děng yán chèn shū guó jiā dāng zhì yè yīng dà lè wǔ shí nián quàn tài zōng qiān dū
这句话大意是:神瑞二年,秋谷不登,太史令王亮、苏垣因华阴公主等言谶书国家当治邺,应 大乐五十年,劝太宗迁都。
hào yǔ tè jìn zhōu dàn yán yú tài zōng yuē jīn guó jiā qiān dū yú yè kě jiù jīn nián zhī jī fēi cháng jiǔ zhī cè yě
这句话大意是:浩与特进周澹言于太宗曰:“今国家迁都于邺,可救今 年之饥,非长久之策也。
dōng zhōu zhī rén cháng wèi guó jiā jū guǎng mò zhī de mín chù wú suàn hào chēng niú máo zhī zhòng
这句话大意是:东州之人,常谓国家居广漠之地,民畜无算,号称牛毛之 众。
jīn liú shǒu jiù bù fēn jiā nán xǐ kǒng bù mǎn zhū zhōu zhī de
这句话大意是:今留守旧部,分家南徙,恐不满诸州之地。
cān jū jùn xiàn chù zhēn lín zhī jiān bù biàn shuǐ tǔ jí yì sǐ shāng qíng xiàn shì lù zé bǎi xìng yì jū
这句话大意是:参居郡县,处榛林之间,不便水土, 疾疫死伤,情见事露,则百姓意沮。
sì fāng wén zhī yǒu qīng wǔ zhī yì
这句话大意是:四方闻之,有轻侮之意。
qū gài rú rú bì tí qiè ér lái yún zhōng píng chéng zé yǒu wēi dài zhī lǜ
这句话大意是:屈丐、蠕蠕必提挈而 来,云中、平城则有危殆之虑。
zǔ gé héng dài qiān lǐ zhī xiǎn suī yù jiù yuán fù zhī shén nán
这句话大意是:阻隔恒代千里之险,虽欲救援,赴之甚难。
rú cǐ zé shēng shí jù sǔn yǐ
现代白话:如此则 声实俱损了。
jīn jū běi fāng jiǎ lìng shān dōng yǒu biàn qīng jì nán chū yào wēi sāng zǐ zhī zhōng shéi zhī duō shǎo
这句话大意是:今居北方,假令山东有变,轻骑南出,耀威桑梓之中,谁知多少?
bǎi xìng jiàn zhī wàng chén zhèn fú
这句话大意是:百 姓见之,望尘震服。
cǐ shì guó jiā wēi zhì zhū xià zhī cháng cè yě
这句话大意是:此是国家威制诸夏之长策也。
zhì chūn cǎo shēng rǔ lào jiāng chū jiān yǒu cài guǒ zú jiē lái qiū
这句话大意是:至春草生,乳酪将出,兼有菜果, 足接来秋。
ruò dé zhōng shú shì zé jì yǐ
现代白话:若得中熟,事则济了。
tài zōng shēn rán zhī yuē wéi cǐ èr rén yǔ zhèn yì tóng
这句话大意是:”太宗深然之,曰:“唯此二人,与朕意同。
fù shǐ zhōng guì rén wèn hào dàn yuē jīn jì hú kǒu wú yǐ zhì lái qiū lái qiū huò fù bù shú jiāng rú zhī hé
这句话大意是:” 复使中贵人问浩、澹曰:“今既糊口无以至来秋,来秋或复不熟,将如之何?
hào děng duì yuē kě jiǎn qióng xià zhī hù zhū zhōu jiù gǔ
这句话大意是:”浩 等对曰:“可简穷下之户,诸州就谷。
ruò lái qiū wú nián yuàn gèng tú yě
这句话大意是:若来秋无年,愿更图也。
dàn bù kě qiān dū
这句话大意是:但不可迁都。
tài zōng cóng zhī yú shì fēn mín yì shān dōng sān zhōu shí chū cāng gǔ yǐ bǐng zhī
这句话大意是:”太 宗从之,于是分民诣山东三州食,出仓谷以禀之。
lái nián suì dà shú
这句话大意是:来年遂大熟。
cì hào dàn qiè gè yī rén yù yī yī xí juàn wǔ shí pǐ mián wǔ shí jīn
这句话大意是:赐浩、澹妾各一人, 御衣一袭,绢五十匹,绵五十斤。
chū yáo xìng sǐ zhī qián suì yě tài shǐ zòu yíng huò zài páo guā xīng zhōng yī yè hū rán wáng shī bù zhī suǒ zài
这句话大意是:初,姚兴死之前岁也,太史奏:荧惑在匏瓜星中,一夜忽然亡失,不知所在。
huò wèi xià rù wēi wáng zhī guó jiāng wèi tóng yáo yāo yán ér hòu xíng qí zāi huò
这句话大意是:或谓下入危亡之国,将为童谣妖言,而后行其灾祸。
tài zōng wén zhī dà jīng nǎi zhào zhū shuò rú shí shù rén lìng yǔ shǐ guān qiú qí suǒ yì
这句话大意是:太宗闻之,大惊,乃召诸硕儒 十数人,令与史官求其所诣。
hào duì yuē àn chūn qiū zuǒ shì zhuàn shuō shén jiàng yú shēn qí zhì zhī rì gè yǐ qí wù jì yě
这句话大意是:浩对曰:“案《春秋左氏传》说神降于莘,其至之日, 各以其物祭也。
qǐng yǐ rì chén tuī zhī gēng wǔ zhī xī xīn wèi zhī cháo tiān yǒu yīn yún yíng huò zhī wáng dāng zài cǐ èr rì zhī nèi
这句话大意是:请以日辰推之,庚午之夕,辛未之朝,天有阴云,荧惑之亡,当在 此二日之内。
gēng zhī yǔ wèi jiē zhǔ yú qín xīn wèi xī yí
这句话大意是:庚之与未,皆主于秦,辛为西夷。
jīn yáo xìng jù xián yáng shì yíng huò rù qín yǐ
现代白话:今姚兴据咸阳,是荧惑入秦了。
zhū rén jiē zuò sè yuē tiān shàng shī xīng rén ān néng zhī qí suǒ yì ér wàng shuō wú zhēng zhī yán
这句话大意是:” 诸人皆作色曰:“天上失星,人安能知其所诣,而妄说无征之言?
hào xiào ér bù yīng
这句话大意是:”浩笑而不应。
hòu bā shí yú rì yíng huò guǒ chū yú dōng jǐng liú shǒu pán xuán qín zhōng dà hàn chì dì kūn míng chí shuǐ jié tóng yáo é yán guó nèi xuān rǎo
这句话大意是:后八十余日,荧惑果出于东井,留守盘旋,秦中大旱赤地,昆明池水竭,童谣讹言, 国内喧扰。
míng nián yáo xìng sǐ èr zi jiāo bīng sān nián guó miè
这句话大意是:明年,姚兴死,二子交兵,三年国灭。
yú shì zhū rén jiē fú yuē fēi suǒ jí yě
这句话大意是:于是诸人皆服曰:“非所及也。
tài cháng yuán nián sī mǎ dé zōng jiāng liú yù fá yáo hóng zhōu shī zì huái sì rù qīng yù shui chì hé xī shàng jiǎ dào yú guó
这句话大意是:泰常元年,司马德宗将刘裕伐姚泓,舟师自淮泗入清,欲氵斥河西上,假道于 国。
zhào qún chén yì zhī
这句话大意是:诏群臣议之。
wài cháo gōng qīng xián yuē hán gǔ guān hào yuē tiān xiǎn
这句话大意是:外朝公卿咸曰:“函谷关号曰天险。
yī rén hé gē wàn fū bù dé jìn
这句话大意是:一人荷戈,万夫不得进。
yù zhōu chuán bù bīng hé néng xi rù
这句话大意是:裕 舟船步兵,何能西入?
tuō wǒ chéng qí hòu hái lù shén nán
这句话大意是:脱我乘其后,还路甚难。
ruò běi shàng hé àn qí xíng wéi yì
这句话大意是:若北上河岸,其行为易。
yáng yán fá yáo yì huò nán cè
这句话大意是:扬言伐姚, 意或难测。
jiǎ qí shuǐ dào kòu bù kě zòng
这句话大意是:假其水道,寇不可纵。
yi xiān fā jūn duàn hé shàng liú wù lìng xi guò
这句话大意是:宜先发军断河上流,勿令西过。
yòu yì zhī nèi cháo xián tóng wài jì
这句话大意是:”又议之内朝, 咸同外计。
tài zōng jiāng cóng zhī
这句话大意是:太宗将从之。
hào yuē cǐ fēi shàng cè sī mǎ xiū zhī zhī tú rǎo qí jīng zhōu liú yù qiè chǐ lái jiǔ
这句话大意是:浩曰:“此非上策,司马休之之徒扰其荆州,刘裕切齿来 久。
jīn xìng sǐ zǐ liè chéng qí wēi wáng ér fá zhī
这句话大意是:今兴死子劣,乘其危亡而伐之。
chén guān qí yì bì yù rù guān
这句话大意是:臣观其意,必欲入关。
jìn zào zhī rén bù gù hòu huàn
这句话大意是:劲躁之人,不顾后患。
jīn ruò sāi qí xi lù yù bì shàng àn běi qīn rú cǐ zé yáo wú shì ér wǒ shòu dí
这句话大意是:今若塞其西路,裕必上岸北侵,如此则姚无事而我受敌。
jīn rú rú nèi kòu mín shí yòu fá bù kě fā jūn
这句话大意是:今蠕蠕内寇,民食又乏, 不可发军。
fā jūn fù nán zé běi kòu jìn jī ruò qí jiù běi zé dōng zhōu fù wēi
这句话大意是:发军赴南则北寇进击,若其救北则东州复危。
wèi ruò jiǎ zhī shuǐ dào zòng yù xi rù rán hòu xīng bīng sāi qí dōng guī zhī lù suǒ wèi biàn zhuāng cì hǔ liǎng de zhī shì yě
这句话大意是:未若假之水道,纵裕西入, 然后兴兵塞其东归之路,所谓卞庄刺虎,两得之势也。
shǐ yù shèng yě bì dé wǒ jiǎ dào zhī huì lìng yáo shì shèng yě yì bù shī jiù lín zhī míng
这句话大意是:使裕胜也,必德我假道之惠; 令姚氏胜也,亦不失救邻之名。
zòng shǐ yù de guān zhōng xuán yuǎn nán shǒu bǐ bù néng shǒu zhōng wèi wǒ wù
这句话大意是:纵使裕得关中,县远难守, 彼不能守,终为我物。
jīn bù láo bīng mǎ zuò guān chéng bài guān liǎng hǔ ér shōu cháng jiǔ zhī lì shàng cè yě
这句话大意是:今不劳兵马,坐观成败,关两虎而收长久之利,上策也。
fu wèi guó zhī jì zé lì ér wèi zhī qǐ gù hūn yīn chou yī nǚ zǐ zhī huì zāi
现代白话:夫为国之计,择利而为之, 岂顾婚姻,酬一女子之惠啊?
jiǎ lìng guó jiā qì héng shān yǐ nán yù bì bù néng fā wú yuè zhī bīng yǔ guān jūn zhēng duó hé běi yě jū rán kě zhī
这句话大意是:假令国家弃恒山以南,裕必不能发吴越之兵与官军争 夺河北也,居然可知。
yì zhě yóu yuē yù xi rù hán gǔ zé jìn tuì lù qióng fù bèi shòu dí běi shàng àn zé yáo jūn bì bù chū guān zhù wǒ
这句话大意是:”议者犹曰:“裕西入函谷,则进退路穷,腹背受敌;北上岸 则姚军必不出关助我。
yáng shēng xi xíng yì zài běi jìn qí shì rán yě
这句话大意是:扬声西行,意在北进, 其势然也。
tài zōng suì cóng qún yì qiǎn zhǎng sūn sōng fā bīng jù zhī zhàn yú pàn chéng wèi yù jiāng zhū chāo shí suǒ bài shī rén duō shāng
这句话大意是:”太宗遂从群议,遣长孙 嵩发兵拒之,战于畔城,为裕将朱超石所败,师人多伤。
tài zōng wén zhī hèn bù yòng hào jì
这句话大意是:太宗闻之,恨不用浩计。
èr nián sī mǎ dé zōng qí jùn tài shǒu wáng yì lái jiàng shàng shū chén jì chēng liú yù zài luò quàn guó jiā yǐ jūn jué qí hòu lù zé yù jūn kě bù zhàn ér kè
这句话大意是:二年,司马德宗齐郡太守王懿来降,上书陈计,称刘裕在洛,劝国家以军绝其 后路,则裕军可不战而克。
shū zòu tài zōng shàn zhī
这句话大意是:书奏,太宗善之。
huì hào zài qián jìn jiǎng shū chuán tài zōng wèn hào yuē liú yù xi fá qián jūn yǐ zhì tóng guān
这句话大意是:会浩在前进讲书传,太宗问浩曰: “刘裕西伐,前军已至潼关。
qí shì rú hé
这句话大意是:其事如何?
yǐ qīng guān zhī shì dé jì bù
这句话大意是:以卿观之,事得济不?
hào duì yuē xī yáo xìng hǎo yǎng xū míng ér wú shí yòng
这句话大意是:”浩对曰:“昔姚 兴好养虚名,而无实用。
zi hóng yòu bìng zhòng pàn qīn lí
这句话大意是:子泓又病,众叛亲离。
yù chéng qí wēi bīng jīng jiāng yǒng yǐ chén guān zhī kè zhī bì yǐ
现代白话:裕乘其危,兵精将勇,以臣观之, 克之必了。
tài zōng yuē liú yù wǔ néng hé rú mù róng chuí
现代白话:”太宗曰:“刘裕武能怎么样慕容垂?
hào yuē yù shèng
这句话大意是:”浩曰:“裕胜。
tài zōng yuē shì yán qí zhuàng
这句话大意是:”太宗曰:“试 言其状。
hào yuē mù róng chuí chéng fù zǔ shì jūn zhī zī shēng biàn zūn guì tóng lèi guī zhī ruò yè é zhī fù huǒ shǎo jiā yǐ zhàng biàn zú lì gōng
这句话大意是:”浩曰:“慕容垂承父祖世君之资,生便尊贵,同类归之,若夜蛾之赴火, 少加倚仗,便足立功。
liú yù tǐng chū hán wēi bù jiē chǐ tǔ zhī zī bù yīn yī zú zhī yòng fèn bì dà hū ér yí miè huán xuán běi qín mù róng chāo nán cuī lú xún děng jiàn jìn ling chi suì zhí guó mìng
这句话大意是:刘裕挺出寒微,不阶尺土之资,不因一卒之用,奋臂大呼而 夷灭桓玄,北擒慕容超,南摧卢循等,僭晋陵迟,遂执国命。
yù ruò píng yáo ér hái bì cuàn qí zhǔ qí shì rán yě
这句话大意是:裕若平姚而还,必篡 其主,其势然也。
qín dì róng yí hùn bìng hǔ láng zhī guó yù yì bù néng shǒu zhī
这句话大意是:秦地戎夷混并,虎狼之国,裕亦不能守之。
fēng sú bù tóng rén qíng nán biàn yù xíng jīng yáng zhī huà yú sān qín zhī de pì wú yì ér yù fēi wú zú ér yù zǒu bù kě de yě
这句话大意是:风俗不同,人情难变, 欲行荆扬之化于三秦之地,譬无翼而欲飞,无足而欲走,不可得也。
ruò liú zhòng shǒu zhī bì zī yú kòu
这句话大意是:若留众守之, 必资于寇。
kǒng zǐ yuē shàn rén wèi bāng bǎi nián huò yǐ shèng cán qù shā
现代白话:孔孔子说:善人为邦百年,或以胜残去杀。
jīn yǐ qín zhī nán zhì yī èr nián jiān qǐ yù suǒ néng zāi
现代白话:今以秦之难制,一二年间岂裕 所能啊?
qiě kě zhì róng shù jiǎ xī mín bèi jìng yǐ dài qí guī qín dì yì dāng zhōng wèi guó yǒu kě zuò ér shǒu yě
这句话大意是:且可治戎束甲,息民备境,以待其归,秦地亦当终为国有,可坐而守也。
tài zōng yuē yù yǐ rù guān bù néng jìn tuì wǒ qiǎn jīng qí nán xí péng chéng shòu chūn yù yì hé néng zì lì
这句话大意是:” 太宗曰:“裕已入关,不能进退,我遣精骑南袭彭城、寿春,裕亦何能自立?
hào yuē jīn xī běi èr kòu wèi tiǎn bì xià bù kě qīn yù liù shī
这句话大意是:”浩 曰:“今西北二寇未殄,陛下不可亲御六师。
bīng zhòng suī shèng ér jiāng wú hán bái
这句话大意是:兵众虽盛,而将无韩白。
zhǎng sūn sōng yǒu zhì guó zhī yòng wú jìn qǔ zhī néng fēi liú yù dí yě
这句话大意是:长孙嵩有治 国之用,无进取之能,非刘裕敌也。
chén wèi dài zhī bù wǎn
这句话大意是:臣谓待之不晚。
tài zōng xiào yuē qīng liàng zhī yǐ shěn yǐ
现代白话:”太宗笑曰:“卿量之已审了。
hào yuē chén cháng sī lùn jìn shì rén wù bù gǎn bù shàng wén
这句话大意是:” 浩曰:“臣尝私论近世人物,不敢不上闻。
ruò wáng měng zhī zhì guó fú jiān zhī guǎn zhòng yě mù róng xuán gōng zhī fǔ shǎo zhǔ mù róng wěi zhī huò guāng yě liú yù zhī píng nì luàn sī mǎ dé zōng zhī cáo cāo yě
这句话大意是:若王猛之治国,苻坚之管仲也;慕容玄恭 之辅少主,慕容𬀩之霍光也;刘裕之平逆乱,司马德宗之曹操也。
tài zōng yuē qīng wèi xiān dì rú hé
这句话大意是:”太宗曰:“卿谓 先帝如何?
hào yuē xiǎo rén guǎn kuī xiàn xiàng hé néng jiàn xuán qióng zhī guǎng dà
现代白话:”浩曰:“品行较差的人管窥县象,何能见玄穹之广大。
suī rán tài zǔ yòng mò běi chún piáo zhī rén nán rù zhōng de biàn fēng yì sú huà qià sì hǎi zì yǔ xī nóng qí liè chén qǐ néng yǎng míng
这句话大意是:虽然,太祖用漠北醇朴 之人,南入中地,变风易俗,化洽四海,自与羲农齐列,臣岂能仰名?
tài zōng yuē qū gài rú hé
这句话大意是:”太宗曰: “屈丐如何?
hào yuē qū gài jiā guó yí miè yī shēn gū jì wèi yáo shì fēng zhí
这句话大意是:”浩曰:“屈丐家国夷灭,一身孤寄,为姚氏封殖。
bù sī shù dǎng qiáng lín bào chóu xuě chǐ nǎi jié fèn yú rú rú bèi dé yú yáo xìng juē shù xiǎo rén wú dà jīng lüè zhèng kě cán bào zhōng wéi rén suǒ miè ěr
现代白话:不思树党强邻, 报仇雪耻,乃结忿于蠕蠕,背德于姚兴,撅竖品行较差的人,无大经略,正可残暴,终为人 所灭耳。
tài zōng dà yuè yǔ zhì zhōng yè cì hào yù piǎo láo jiǔ shí gū shuǐ jīng róng yán yī liǎng
这句话大意是:”太宗大悦,语至中夜,赐浩御缥醪酒十觚,水精戎盐一两。
yuē zhèn wèi qīng yán ruò cǐ yán jiǔ gù yǔ qīng tóng qí zhǐ yě
这句话大意是:曰:“朕味 卿言,若此盐酒,故与卿同其旨也。
sān nián huì xīng chū tiān jīn rù tài wēi jīng běi dǒu luò zǐ wēi fàn tiān bàng bā shí yú rì zhì hàn ér miè
这句话大意是:三年,彗星出天津,入太微,经北斗,络紫微,犯天棓,八十余日,至汉而灭。
tài zōng fù zhào zhū rú shù shì wèn zhī yuē jīn tiān xià wèi yī sì fāng yuè zhì zāi jiù zhī yīng jiāng zài hé guó
这句话大意是:太宗复召诸儒术士问之曰:“今天下未一,四方岳峙,灾咎之应,将在何国?
zhèn shén wèi zhī jìn qíng yǐ yán wù yǒu suǒ yǐn
这句话大意是:朕甚 畏之,尽情以言,勿有所隐。
xián gòng tuī hào lìng duì
这句话大意是:”咸共推浩令对。
hào yuē gǔ rén yǒu yán fu zāi yì zhī shēng yóu rén ér qǐ
这句话大意是:浩曰:“古人有言,夫灾异之生, 由人而起。
rén wú xìn yān yāo bù zì zuò
现代白话:人无衅呢,妖不自作。
gù rén shī yú xià zé biàn jiàn yú shàng tiān shì héng xiàng bǎi dài bù yì
这句话大意是:故人失于下,则变见于上,天事恒象,百代不易。
hàn shū zài wáng mǎng cuàn wèi zhī qián huì xīng chū rù zhèng yǔ jīn tóng
这句话大意是:《汉书》载王莽篡位之前,彗星出入,正与今同。
guó jiā zhǔ zūn chén bēi shàng xià yǒu xù mín wú yì wàng
这句话大意是:国家主尊臣卑,上下有序,民无 异望。
wéi jiàn jìn bēi xuē zhǔ ruò chén qiáng lěi shì ling chi gù huán xuán bī duó liú yù bǐng quán
这句话大意是:唯僭晋卑削,主弱臣强,累世陵迟,故桓玄逼夺,刘裕秉权。
huì bó zhě è qì zhī suǒ shēng shì wèi jiàn jìn jiāng miè liú yù cuàn zhī zhī yīng yě
这句话大意是:彗孛者,恶气 之所生,是为僭晋将灭,刘裕篡之之应也。
zhū rén mò néng yì hào yán tài zōng shēn rán zhī
这句话大意是:”诸人莫能易浩言,太宗深然之。
wǔ nián yù guǒ fèi qí zhǔ sī mǎ dé wén ér zì lì
这句话大意是:五年, 裕果废其主司马德文而自立。
nán zhèn shàng yù gǎi yuán shè shū
这句话大意是:南镇上裕改元赦书。
shí tài zōng xìng dōng nán xì lǔ chí shè niǎo wén zhī yì zhào hào wèi zhī yuē wǎng nián qīng yán huì xīng zhī zhàn yàn yǐ zhèn yú jīn rì shǐ xìn tiān dào
现代白话:时太宗幸东南舄卤池射鸟,闻之, 驿召浩,谓之曰:“往年卿言彗星之占验了,朕于今日始信天道。
chū hào fù jí dǔ hào nǎi jiǎn zhǎo jié fà yè zài tíng zhōng yǎng dǎo dòu jí wèi fù qǐng mìng qiú yǐ shēn dài kòu tóu liú xiě suì yú bù xī jiā rén hǎn yǒu zhī zhě
这句话大意是:初,浩父疾笃,浩乃剪爪截发,夜在庭中仰祷斗极,为父请命,求以身代,叩 头流血,岁余不息,家人罕有知者。
jí fù zhōng jū sāng jìn lǐ shí rén chēng zhī
这句话大意是:及父终,居丧尽礼,时人称之。
xí jué bái mǎ gōng
这句话大意是:袭爵白马公。
cháo tíng lǐ yí yōu wén cè zhào jūn guó shū jì jǐn guān yú hào
这句话大意是:朝廷礼仪、优文策诏、军国书记,尽关于浩。
hào néng wéi zá shuō bù cháng shǔ wén ér liú xīn yú zhì dù kē lǜ jí jīng shù zhī yán zuò jiā jì fǎ cì xù wǔ zōng zhēng cháng zhī lǐ fēng jiǎn zhī jié yì lǐ kě guān
这句话大意是:浩能为杂说,不长属文,而留心于制 度、科律及经术之言,作家祭法,次序五宗,蒸尝之礼,丰俭之节,义理可观。
xìng bù hǎo lǎo zhuāng zhī shū měi dú bù guò shù shí háng zhé qì zhī yuē cǐ jiǎo wū zhī shuō bù jìn rén qíng bì fēi lǎo zi suǒ zuò
这句话大意是:性 不好《老》、《庄》之书,每读不过数十行,辄弃之,曰:“此矫诬之说,不近人 情,必非老子所作。
lǎo dān xí lǐ zhòng ní suǒ shī qǐ shè bài fǎ zhī shū yǐ luàn xiān wáng zhī jiào
这句话大意是:老聃习礼,仲尼所师,岂设败法之书,以乱先王之教。
yuán shēng suǒ wèi jiā rén kuāng qiè zhōng wù bù kě yáng yú wáng tíng yě
这句话大意是:袁生所 谓家人筐箧中物,不可扬于王庭也。
tài zōng héng yǒu wēi jí guài yì lǚ jiàn nǎi shǐ zhōng guì rén mì wèn yú hào yuē chūn qiū xīng bèi běi dǒu qī guó zhī jūn jiē jiāng yǒu jiù
这句话大意是:太宗恒有微疾,怪异屡见,乃使中贵人密问于浩曰:“《春秋》:星孛北斗, 七国之君皆将有咎。
jīn zī rì shí yú wèi áng jìn guāng zhào dài zhī fēn yě zhèn jí mí nián liáo zhì wú sǔn kǒng yī dàn yǎn hū zhū zǐ bìng shǎo jiāng rú zhī hé
这句话大意是:今兹日蚀于胃昂,尽光赵代之分野,朕疾弥年,疗治无损,恐 一旦奄忽,诸子并少,将如之何?
qí wèi wǒ shè tú hòu zhī jì
这句话大意是:其为我设图后之计。
hào yuē bì xià chūn qiū fù shèng shèng yè fāng róng dé yǐ chú zāi xìng jiù píng yù
这句话大意是:”浩曰:“陛下春秋富盛, 圣业方融,德以除灾,幸就平愈。
qiě tiān dào xuán yuǎn huò xiāo huò yīng
这句话大意是:且天道悬远,或消或应。
xī sòng jǐng jiàn zāi xiū dé yíng huò tuì shè
这句话大意是:昔宋景见灾修德,荧惑 退舍。
yuàn bì xià qiǎn zhū yōu yú tián shén bǎo hé nà yù jiā fú wú yǐ àn mèi zhī shuō zhì sǔn shèng sī
这句话大意是:愿陛下遣诸忧虞,恬神保和,纳御嘉福,无以暗昧之说,致损圣思。
bì bù de yǐ qǐng chén gǔ yán
这句话大意是:必不得 已,请陈瞽言。
zì shèng huà lóng xīng bù chóng chǔ èr shì yǐ yǒng xīng zhī shǐ shè jì jǐ wēi
这句话大意是:自圣化龙兴,不崇储贰,是以永兴之始,社稷几危。
jīn yi zǎo jiàn dōng gōng xuǎn gōng qīng zhōng xián bì xià sù suǒ wěi zhàng zhě shǐ wèi shī fū zuǒ yòu xìn chén jiǎn zài shèng xīn zhě yǐ chōng bīn yǒu rù zǒng wàn jī chū tǒng róng zhèng jiān guó fǔ jūn liù bǐng zài shǒu
这句话大意是:今宜早建东宫, 选公卿忠贤陛下素所委仗者使为师傅,左右信臣简在圣心者以充宾友,入总万机, 出统戎政,监国抚军,六柄在手。
ruò cǐ zé bì xià kě yǐ yōu yóu wú wéi yí shén yǎng shòu jìn yù yī yào
现代白话:若此,则陛下能够优游无为,颐神养寿,进御医 药。
wàn suì zhī hòu guó yǒu chéng zhǔ mín yǒu suǒ guī zé jiān guǐ xī wàng páng wú jì yú
这句话大意是:万岁之后,国有成主,民有所归,则奸宄息望,旁无觊觎。
cǐ nǎi wàn shì zhī lìng diǎn sāi huò zhī dà bèi yě
这句话大意是:此乃万世之令典, 塞祸之大备也。
jīn zhǎng huáng zǐ dào nián jiàn yī zhōu míng ruì wēn hé zhòng qíng suǒ xì shí dēng chǔ fù zé tiān xià xìng shèn
这句话大意是:今长皇子焘,年渐一周,明睿温和,众情所系,时登储副,则天下 幸甚。
lì zǐ yǐ zhǎng lǐ zhī dà jīng
这句话大意是:立子以长,礼之大经。
ruò xū bìng dài chéng rén ér zé dǎo cuò tiān lún zé shēng lǚ shuāng jiān bīng zhī huò
这句话大意是:若须并待成人而择,倒错天伦,则生履霜坚冰之祸。
zì gǔ yǐ lái zǎi jí suǒ jì xīng shuāi cún wáng xiān bù yóu cǐ
这句话大意是:自古以来,载籍所记,兴衰存亡,鲜不由此。
tài zōng nà zhī
这句话大意是:”太宗纳之。
yú shì shǐ hào fèng cè gào zōng miào mìng shì zǔ wèi guó fù zhǔ jū zhèng diàn lín cháo
这句话大意是:于是使浩奉策告宗庙, 命世祖为国副主,居正殿临朝。
sī tú zhǎng sūn sōng shān yáng gōng xī jīn běi xīn gōng ān tóng wèi zuǒ fǔ zuò dōng xiāng xī miàn hào yǔ tài wèi mù guān sàn qí cháng shì qiū duī wèi yòu bì zuò xi xiāng dōng miàn
这句话大意是:司徒长孙嵩,山阳公奚斤,北新公安同为左辅,坐 东厢西面;浩与太尉穆观,散骑常侍丘堆为右弼, 坐西厢东面。
bǎi liáo zǒng jǐ yǐ tīng yān
现代白话:百僚总己以听呢。
tài zōng bì jū xī gōng shí yǐn ér kuī zhī tīng qí jué duàn dà yuè
这句话大意是:太宗避居西宫,时隐而窥之,听其决断,大悦。
wèi zuǒ yòu shì chén yuē zhǎng sūn sōng sù dé jiù chén
这句话大意是:谓左右侍臣曰:“长孙嵩宿德旧臣,。
lì shì sì shì
这句话大意是:历事四世,。
gōng cún shè jì xī jīn biàn jié zhì móu
这句话大意是:功存社稷;奚斤辩捷智谋,。
míng wén xiá ěr ān tóng xiǎo jiě sú qíng
这句话大意是:名闻遐迩;安同晓解俗情,。
míng liàn yú shì mù guān dá yú zhèng yào
这句话大意是:明练于事;穆观达于 政要,。
shi wú zhǐ qù cuī hào bó wén qiáng zhì
现代白话:识我旨趣;崔浩博闻强识,。
jīng yú tiān rén zhī huì qiū duī suī wú dà yòng
这句话大意是:精于天人之会;丘堆虽无大用,。
rán zài gōng zhuān jǐn
这句话大意是:然在公专谨。
yǐ cǐ liù rén fǔ xiāng wú yǔ rǔ cáo yóu xíng sì jìng fá pàn róu fú kě dé zhì yú tiān xià yǐ
现代白话:以此 六人辅相,我与你曹游行四境,伐叛柔服,可得志于天下了。
qún chén shí zòu suǒ yí tài zōng yuē cǐ fēi wǒ suǒ zhī dāng jué zhī rǔ cáo guó zhǔ yě
现代白话:”群臣时奏所疑,太 宗曰:“此非我所知,当决之你曹国主也。
huì wén liú yù sǐ tài zōng yù qǔ luò yáng hǔ láo huá tái
这句话大意是:会闻刘裕死,太宗欲取洛阳、虎牢、滑台。
hào yuē bì xià bù yǐ liú yù xū qǐ nà qí shǐ gòng yù yì jìng shì bì xià
这句话大意是:浩曰:“陛下不以刘裕欻起,纳其 使贡,裕亦敬事陛下。
bù xìng jīn sǐ chéng sàng fá zhī suī de zhī bù lìng
这句话大意是:不幸今死,乘丧伐之,虽得之不令。
chūn qiū jìn shì gài shuài shī qīn qí wén qí hóu zú nǎi hái
这句话大意是:《春秋》:晋士丐帅师 侵齐,闻齐侯卒,乃还。
jūn zǐ dà qí bù fá sàng yǐ wéi ēn zú yǐ gǎn xiào zǐ yì zú yǐ dòng zhū hóu
现代白话:有德行的人大其不伐丧,以为恩足以感孝子,义足以动诸侯。
jīn guó jiā yì wèi néng yī jǔ ér dìng jiāng nán yi qiǎn rén diào jì cún qí gū ruò xù qí xiōng zāi bù yì fēng yú tiān xià lìng dé zhī shì yě
这句话大意是:今 国家亦未能一举而定江南,宜遣人吊祭,存其孤弱,恤其凶灾,布义风于天下,令 德之事也。
ruò cǐ zé huà bèi jīng yáng nán jīn xiàng chǐ yǔ máo zhī zhēn kě bù qiú ér zì zhì
这句话大意是:若此,则化被荆扬,南金象齿羽毛之珍,可不求而自至。
yù xīn sǐ dǎng yǔ wèi lí bīng lín qí jìng bì xiāng shuài jù zhàn gōng bù kě bì bù rú huǎn zhī dài qí è rěn
这句话大意是:裕新死,党与 未离,兵临其境,必相率拒战,功不可必,不如缓之,待其恶稔。
rú qí qiáng chén zhēng quán biàn nán bì qǐ rán hòu mìng jiāng yáng wēi kě bù láo shì zú ér shōu huái běi zhī de
这句话大意是:如其强臣争权, 变难必起,然后命将扬威,可不劳士卒,而收淮北之地。
tài zōng ruì yì nán fá jí hào yuē liú yù yīn yáo xìng sǐ ér miè qí guó yù sǐ wǒ fá zhī hé wéi bù kě
这句话大意是:”太宗锐意南伐,诘浩曰: “刘裕因姚兴死而灭其国,裕死我伐之,何为不可?
hào gù zhí yuē xìng sǐ èr zi jiāo zhēng yù nǎi fá zhī
这句话大意是:”浩固执曰:“兴死,二子交 争,裕乃伐之。
tài zōng dà nù bù cóng hào yán suì qiǎn xī jīn nán fá
这句话大意是:”太宗大怒,不从浩言,遂遣奚斤南伐。
yì yú jiān guó zhī qián yuē xiān gōng chéng yě
这句话大意是:议于监国之前曰:“先攻 城也?
xiān lüè dì yě
这句话大意是:先略地也?
jīn yuē qǐng xiān gōng chéng
这句话大意是:”斤曰:“请先攻城。
hào yuē nán rén cháng yú shǒu chéng fú shì gōng xiāng yáng jīng nián bù bá
这句话大意是:”浩曰:“南人长于守城,苻氏攻襄阳, 经年不拔。
jīn yǐ dà guó zhī lì gōng qí xiǎo chéng ruò bù shí kè cuò sǔn jūn shì dí de xú yán ér lái
这句话大意是:今以大国之力攻其小城,若不时克,挫损军势,敌得徐严而来。
wǒ dài bǐ ruì wēi dào yě
这句话大意是:我怠彼 锐,危道也。
bù rú fēn jūn lüè de zhì huái wéi xiàn liè zhì shǒu zǎi shōu liǎn zū gǔ
这句话大意是:不如分军略地,至淮为限,列置守宰,收敛租谷。
huá tái hǔ láo fǎn zài jūn běi jué wàng nán jiù bì yán hé dōng zǒu
这句话大意是:滑台,虎牢反在军 北,绝望南救,必沿河东走。
ruò huò bù rán jí shì yòu zhōng zhī wù
这句话大意是:若或不然,即是囿中之物。
gōng sūn biǎo qǐng xiān tú qí chéng
这句话大意是:”公孙表请先图其城。
jīn děng jì hé xiān gōng huá tái jīng shí bù bá biǎo qǐng jì shī
这句话大意是:斤 等济河,先攻滑台,经时不拔,表请济师。
tài zōng nù nǎi qīn nán xún
这句话大意是:太宗怒,乃亲南巡。
bài hào xiāng zhōu cì shǐ jiā zuǒ guāng lù dài fu suí jūn wèi móu zhǔ
这句话大意是:拜浩相州刺史,加 左光禄大夫,随军为谋主。
jí chē jià zhī hái yě hào cóng tài zōng xìng xī hé tài yuán
这句话大意是:及车驾之还也,浩从太宗幸西河、太原。
dēng qì gāo líng zhī shàng xià lín hé liú bàng lǎn chuān yù kǎi rán yǒu gǎn suì yǔ tóng liáo lùn wǔ děng jùn xiàn zhī shì fēi kǎo qín shǐ huáng hàn wǔ dì zhī wéi shī
这句话大意是:登憩高陵之上,下临河流、傍览川域, 慨然有感,遂与同僚论五等郡县之是非,考秦始皇、汉武帝之违失。
hào gǔ shi zhì shí fú qí yán
这句话大意是:好古识治,时 伏其言。
tiān shī kòu qiān zhī měi yǔ hào yán wén qí lùn gǔ zhì luàn zhī jī cháng zì yè dá dàn sǒng yì liǎn róng wú yǒu xiè juàn
这句话大意是:天师寇谦之每与浩言,闻其论古治乱之迹,常自夜达旦,竦意敛容,无有 懈倦。
jì ér tàn měi zhī yuē sī yán yě huì jiē kě dǐ xíng yì dāng jīn zhī gāo yáo yě
这句话大意是:既而叹美之曰:“斯言也惠,皆可底行,亦当今之皋繇也。
dàn shì rén guì yuǎn jiàn jìn bù néng shēn chá zhī ěr
这句话大意是:但世人贵远贱近, 不能深察之耳。
yīn wèi hào yuē wú háng dào yǐn jū bù yíng shì wù hū shòu shén zhōng zhī jué dāng jiān xiū rú jiào fǔ zhù tài píng zhēn jūn jì qiān zǎi zhī jué tǒng
现代白话:”因谓浩曰:“我行道隐居,不营世务,忽受神中之诀,当兼修儒 教,辅助泰平真君,继千载之绝统。
ér xué bù jī gǔ lín shì àn mèi
这句话大意是:而学不稽古,临事暗昧。
qīng wèi wú zhuàn liè wáng zhě zhì diǎn bìng lùn qí dà yào
现代白话:卿为我撰列王者治典, 并论其大要。
hào nǎi zhù shū èr shí yú piān shàng tuī tài chū xià jǐn qín hàn biàn bì zhī jī dà zhǐ xiān yǐ fù wǔ děng wéi běn
这句话大意是:”浩乃著书二十余篇,上推太初,下尽秦汉变弊之迹,大旨先以复五 等为本。
shì zǔ jí wèi zuǒ yòu jì hào zhèng zhí gòng pái huǐ zhī
这句话大意是:世祖即位,左右忌浩正直,共排毁之。
shì zǔ suī zhī qí néng bù miǎn qún yì gù chū hào yǐ gōng guī dì
这句话大意是:世祖虽知其能,不免群议,故出浩,以 公归第。
jí yǒu yí yì zhào ér wèn yān
现代白话:及有疑议,召而问呢。
hào zhī yán jié bái rú měi fù rén
这句话大意是:浩织妍洁白,如美妇人。
ér xìng mǐn dá cháng yú móu jì
这句话大意是:而性敏达,长于谋计。
cháng zì bǐ zhāng liáng wèi yǐ jī gǔ guò zhī
这句话大意是:常 自比张良,谓已稽古过之。
jì dé guī dì yīn yù xiū fú sì yǎng xìng zhī shù ér kòu qiān zhī yǒu shén zhōng lù tú xīn jīng hào yīn shī zhī
这句话大意是:既得归第,因欲修服食养性之术,而寇谦之有《神中录 图新经》,浩因师之。
shǐ guāng zhōng jìn jué dōng jùn gōng bài tài cháng qīng
这句话大意是:始光中,进爵东郡公,拜太常卿。
shí yì tǎo hè lián chāng qún chén jiē yǐ wéi nán wéi hào yuē wǎng nián yǐ lái yíng huò zài shǒu yǔ lín jiē chéng gōu sì qí zhàn qín wáng
这句话大意是:时议讨赫连昌,群臣皆以为难,唯浩曰: “往年以来,荧惑再守羽林,皆成钩巳,其占秦亡。
yòu jīn nián wǔ xīng bìng chū dōng fāng lì yǐ xī fá
这句话大意是:又今年五星并出东方,利以西 伐。
tiān yìng rén hé shí huì bìng jí bù kě shī yě
这句话大意是:天应人和,时会并集,不可失也。
shì zǔ nǎi shǐ xī jīn děng jī pú bǎn ér qīn lǜ qīng jì xí qí dū chéng dà huò ér hái
这句话大意是:”世祖乃使奚斤等击蒲坂,而亲率轻骑袭其 都城,大获而还。
jí shì zǔ fù tǎo chāng cì qí chéng xià shōu zhòng wěi tuì
这句话大意是:及世祖复讨昌,次其城下,收众伪退。
chāng gǔ zào ér qián shū zhèn wèi liǎng yì
这句话大意是:昌鼓噪而前,舒阵为两翼。
huì yǒu fēng yǔ cóng dōng nán lái yáng shā hūn míng
这句话大意是:会有风雨从东南来,扬沙昏冥。
huàn zhě zhào ní jìn yuē jīn fēng yǔ cóng zéi hòu lái wǒ xiàng bǐ bèi tiān bù zhù rén
这句话大意是:宦者赵倪进曰:“今风雨从贼后来,我向彼背,天 不助人。
yòu jiàng shì jī kě yuàn bì xià shè qí bì zhī gèng dài hòu rì
这句话大意是:又将士饥渴,愿陛下摄骑避之,更待后日。
hào huà zhī yuē shì hé yán yú
这句话大意是:”浩叱之曰:“是何言欤!
qiān lǐ zhì shèng yī rì zhī zhōng qǐ de biàn yì
这句话大意是:千 里制胜,一日之中岂得变易?
zéi qián xíng bù zhǐ hòu yǐ lí jué yi fēn jūn yǐn chū yǎn jī bù yì
这句话大意是:贼前行不止,后已离绝,宜分军隐出,奄击不意。
fēng dào zài rén qǐ yǒu cháng yě
这句话大意是:风 道在人,岂有常也!
shì zǔ yuē shàn
这句话大意是:”世祖曰:“善”。
fēn qí fèn jī chāng jūn dà kuì
这句话大意是:分骑奋击,昌军大溃。
chū tài zǔ zhào shàng shū láng shān yuān zhe guó jì shí yú juǎn biān nián cì shì tǐ lì mò chéng
这句话大意是:初,太祖诏尚书郎邓渊著国记十余卷,编年次事,体例末成。
xùn yú tài zōng fèi ér bù shù
这句话大意是:逊于太宗,废而 不述。
shén èr nián zhào jí zhū wén rén zhuàn lù guó shū hào jí dì lǎn gāo dǎng shān yǐng huang jì fàn hēng huáng fǔ děng gòng cān zhù zuò xù chéng guó shū sān shí juǎn
这句话大意是:神二年,诏集诸文人撰录国书,浩及弟览、高谠、邓颖、晃继、范亨、黄 辅等共参著作,叙成《国书》三十卷。
shì nián yì jī rú rú cháo chén nèi wài bù yù xíng
这句话大意是:是年,议击蠕蠕,朝臣内外不欲行。
bǎo tài hòu gù zhǐ shì zǔ shì zǔ jiē bù tīng wéi hào zàn chéng cè lüè
这句话大意是:保太后固止世祖,世祖皆不听,唯浩赞成 策略。
shàng shū lìng liú jié zuǒ pú yè ān yuán děng nǎi shǐ huáng mén shì láng chóu qí tuī hè lián chāng tài shǐ zhāng yuān xú biàn shuō shì zǔ yuē jīn nián jǐ sì sān yīn zhī suì suì xīng xí yuè tài bái zài xī fāng bù kě jǔ bīng
这句话大意是:尚书令刘洁、左仆射安原等乃使黄门侍郎仇齐推赫连昌太史张渊、徐辩说世 祖曰:“今年己巳,三阴之岁,岁星袭月,太白在西方,不可举兵。
běi fá bì bài suī kè bù lì yú shàng
这句话大意是:北伐必败,虽 克,不利于上。
yòu qún chén gòng zàn hé yuān děng yún yuān shǎo shí cháng jiàn fú bù kě nán zhēng jiān bù cóng ér bài
这句话大意是:”又群臣共赞和渊等,云渊少时尝谏苻不可南征,坚不从而败。
jīn tiān shí rén shì dōu bù hé xié hé kě jǔ dòng
这句话大意是:今 天时人事都不和协,何可举动!
shì zǔ yì bù jué nǎi zhào hào lìng yǔ yuān děng biàn zhī
这句话大意是:”世祖意不决,乃召浩,令与渊等辩之。
hào nán yuān yuē yáng zhě dé yě yīn zhě xíng yě
这句话大意是:浩难渊曰:“阳者,德也;阴者,刑也。
gù rì shí xiū dé yuè shí xiū xíng
这句话大意是:故日蚀修德,月蚀修刑。
fu wáng zhě zhī yòng xíng dà zé chén zhū yuán yě xiǎo zé sì zhī shì cháo
这句话大意是:夫王者之用 刑,大则陈诸原野,小则肆之市朝。
zhàn fá zhě yòng xíng zhī dà zhě yě
这句话大意是:战伐者,用刑之大者也。
yǐ cǐ yán zhī sān yīn yòng bīng gài de qí lèi xiū xíng zhī yì yě
这句话大意是:以此言之,三阴用兵, 盖得其类,修刑之义也。
suì xīng xí yuè nián jī mín liú yīng zài tā guó yuǎn qī shí èr nián
这句话大意是:岁星袭月,年饥民流,应在他国,远期十二年。
tài bái xíng cāng lóng sù yú tiān wén wèi dōng bù fáng běi fá
这句话大意是:太白行苍 龙宿,于天文为东,不妨北伐。
yuān děng sú shēng zhì yì qiǎn jìn qiān yú xiǎo shù bù dá dà tǐ nán yǔ yuǎn tú
这句话大意是:渊等俗生,志意浅近,牵于小数,不达大体,难与 远图。
chén guān tiān wén bǐ nián yǐ lái yuè xíng yǎn mǎo zhì jīn yóu rán
这句话大意是:臣观天文,比年以来,月行掩昴,至今犹然。
qí zhàn sān nián tiān zǐ dà pò máo tóu zhī guó
这句话大意是:其占:‘三年,天子大破旄头 之国。
rú rú gāo chē máo tóu zhī zhòng yě
这句话大意是:’蠕蠕、高车,旄头之众也。
fu shèng míng yù shí néng xíng fēi cháng zhī shì
这句话大意是:夫圣明御时,能行非常之事。
gǔ rén yǔ yuē fēi cháng zhī yuán lí mín jù yān jí qí chéng gōng tiān xià yàn rán
现代白话:古人语曰:‘非 常之原,黎民惧呢,及其成功,天下晏然。
yuàn bì xià wù yí yě
这句话大意是:’愿陛下勿疑也。
yuān děng cán ér yán yuē rú rú huāng wài wú yòng zhī wù de qí de bù kě gēng ér shí de qí mín bù kě chén ér shǐ qīng jí wú cháng nán de ér zhì yǒu hé jí jí ér kǔ láo shì mǎ yě
这句话大意是:”渊等惭而言曰: “蠕蠕,荒外无用之物,得其地不可耕而食,得其民不可臣而使,轻疾无常,难得 而制,有何汲汲而苦劳士马也?
hào yuē yuān yán tiān shí shì qí suǒ zhí ruò lùn xíng shì fēi bǐ suǒ zhī
这句话大意是:”浩曰:“渊言天时,是其所职,若论形势,非彼 所知。
sī nǎi hàn shì jiù shuō cháng tán shī zhī yú jīn bù hé shì yí yě
这句话大意是:斯乃汉世旧说常谈,施之于今,不合事宜也。
hé yǐ yán zhī
现代白话:凭什么言之?
fu rú rú zhě jiù shì guó jiā běi biān pàn lì jīn zhū qí yuán è shōu qí shàn mín lìng fù jiù yì fēi wú yòng yě
这句话大意是:夫蠕蠕者,旧是国 家北边叛隶,今诛其元恶,收其善民,令复旧役,非无用也。
mò běi gāo liáng bù shēng wén ruì shuǐ cǎo měi shàn xià zé běi qiān
这句话大意是:漠北高凉,不生蚊蚋, 水草美善,夏则北迁。
tián mù qí de fēi bù kě gēng ér shí yě
这句话大意是:田牧其地,非不可耕而食也。
rú rú zǐ dì lái jiàng guì zhě shàng gōng zhǔ jiàn zhě jiāng jūn dài fū jū mǎn cháo liè yòu gāo chē hào wèi míng qí fēi bù kě chén ér chù yě
这句话大意是:蠕蠕子弟来降,贵者尚公主, 贱者将军、大夫,居满朝列,又高车号为名骑,非不可臣而畜也。
fu yǐ nán rén zhuī zhī zé huàn qí qīng jí yú guó bīng zé bù rán
这句话大意是:夫以南人追之, 则患其轻疾,于国兵则不然。
hé zhě
这句话大意是:何者?
bǐ néng yuǎn zǒu wǒ yì néng yuǎn zhú yǔ zhī jìn tuì fēi nàn zhì yě
这句话大意是:彼能远走,我亦能远逐,与之进退,非难制也。
qiě rú rú wǎng shù rù guó mín lì zhèn jīng
这句话大意是:且蠕蠕往数入国,民吏震惊。
jīn xià bù chéng xū yǎn jìn pò miè qí guó zhì qiū fù lái bù dé ān wò
这句话大意是:今夏不乘虚掩进,破灭其国,至秋复来,不得安卧。
zì tài zōng zhī shì qì yú jīn rì wú suì bù jǐng qǐ bù jí jí hū zāi
现代白话:自太宗之世,迄于今日,无岁不警,岂不汲汲乎啊!
shì rén jiē wèi yuān biàn tōng xiè shù shù míng jué chéng bài
这句话大意是:世人皆谓渊、辩通解数术,明 决成败。
chén qǐng shì zhī wèn qí xī guó wèi miè zhī qián yǒu hé wáng zhēng
这句话大意是:臣请试之,问其西国未灭之前有何亡征。
zhī ér bù yán shì qí bù zhōng ruò shí bù zhī shì qí wú shù
这句话大意是:知而不言,是其不忠;若实不知, 是其无术。
shí hè lián chāng zài zuò yuān děng zì yǐ wú xiān yán cán nǎn ér bù néng duì
这句话大意是:”时赫连昌在座, 渊等自以无先言,惭赧而不能对。
shì zǔ dà yuè wèi gōng qīng yuē wú yì jué yǐ
现代白话:世祖大悦,谓公卿 曰:“我意决了。
wáng guó zhī chén bù kě yǔ móu xìn yǐ zāi
现代白话:亡国之臣,不可与谋,信了啊。
ér bǎo tài hòu yóu nán zhī fù lìng qún jūn chén yú bǎo tài hòu qián píng yì
这句话大意是:”而保太后犹难之,复令群君臣 于保太后前评议。
shì zǔ wèi hào yuē cǐ děng yì yóu bù fú qīng shàn xiǎo zhī lìng wù
这句话大意是:世祖谓浩曰:“此等意犹不伏,卿善晓之令悟。
jì bà cháo huò yǒu yóu hào zhě yuē jīn wú zéi nán kòu ér shě zhī běi fá
这句话大意是:既罢朝,或有尤浩者曰:“今吴贼南寇而舍之北伐。
xíng shī qiān lǐ qí shuí bù zhī
这句话大意是:行师千里,其谁不知?
ruò rú rú yuǎn dùn qián wú suǒ huò hòu yǒu nán zéi zhī huàn wēi zhī dào yě
这句话大意是:若 蠕蠕远遁,前无所获,后有南贼之患,危之道也。
hào yuē bù rán
这句话大意是:”浩曰:“不然。
jīn nián bù cuī rú rú zé wú yǐ yù nán zéi
这句话大意是:今年不摧蠕蠕, 则无以御南贼。
zì guó jiā bìng xī guó yǐ lái nán rén kǒng jù yáng shēng dòng zhòng yǐ wèi huái běi
这句话大意是:自国家并西国以来,南人恐惧,扬声动众以卫淮北。
bǐ běi wǒ nán bǐ láo wǒ xi qí shì rán yǐ
现代白话:彼北我南,彼 劳我息,其势然了。
bǐ pò rú rú wǎng huán zhī jiān gù bú jiàn qí zhì yě
这句话大意是:比破蠕蠕,往还之间,故不见其至也。
hé yǐ yán zhī
现代白话:凭什么言之?
liú yù de guān zhōng liú qí ài zǐ jīng bīng shù wàn liáng jiàng jìng zú yóu bù néng gù shǒu jǔ jūn jǐn méi
这句话大意是:刘裕得关中, 留其爱子,精兵数万,良将劲卒,犹不能固守,举军尽没。
hào kū zhī shēng zhì jīn wèi yǐ
这句话大意是:号哭之声,至今未已。
rú hé zhèng dāng guó jiā xiū míng zhī shì shì mǎ qiáng shèng zhī shí ér yù yǐ jū dú chǐ hǔ kǒu yě
这句话大意是:如何正当国家休明之世,士马强盛之时,而欲以驹犊齿虎口也?
shè lìng guó jiā yǔ zhī hé nán bǐ bì bù néng shǒu zhī
这句话大意是:设令国家与之河南, 彼必不能守之。
zì liàng bù néng shǒu shì yǐ bì bù lái
这句话大意是:自量不能守,是以必不来。
ruò huò yǒu zhòng bèi biān zhī jūn ěr
这句话大意是:若或有众,备边之军耳。
fu jiàn píng shuǐ zhī dòng zhī tiān xià zhī hán cháng ròu yī luán shi huò zhōng zhī wèi
这句话大意是:夫见瓶水之冻, 知天下之寒;尝肉一脔,识镬中之味。
wù yǒu qí lèi kě tuī ér de yě
这句话大意是:物有其类, 可推而得也。
qiě rú rú shì qí jué yuǎn wèi guó jiā lì bù néng zhì zì kuān lái jiǔ gù xià zé sàn zhòng fàng chù qiū féi nǎi jù bèi hán xiàng wēn nán lái kòu chāo
这句话大意是:且蠕蠕恃其绝远, 谓国家力不能至,自宽来久,故夏则散众放畜,秋肥乃聚,背寒向温,南来寇抄。
jīn chū qí lǜ biǎo gōng qí bù bèi
这句话大意是:今出其虑表,攻其不备。
dà jūn zú zhì bì jīng hài xīng fēn wàng chén bēn zǒu
这句话大意是:大军卒至,必惊骇星分,望尘奔走。
mǔ mǎ hù qún pìn mǎ liàn jū qū chí nán zhì bù dé shuǐ cǎo wèi guò shù rì zé jù ér kùn bì kě yī jǔ ér miè
这句话大意是:牡马护群,牝马恋驹, 驱驰难制,不得水草,未过数日则聚而困敝,可一举而灭。
zàn láo yǒng yì cháng jiǔ zhī lì shí bù kě shī yě
这句话大意是:暂劳永逸,长久之利, 时不可失也。
wéi huàn shàng wú cǐ yì jīn shèng lǜ yǐ jué fā kuàng shì zhī móu rú hé zhǐ zhī
这句话大意是:唯患上无此意,今圣虑已决,发旷世之谋,如何止之?
lòu yǐ zāi gōng qīng yě
现代白话:陋了啊,公卿 也!
zhū jūn suì xíng tiān shī wèi hào yuē shì xíng yě rú zhī hé guǒ kě kè hu
这句话大意是:”诸军遂行,天师谓浩曰:“是行也,如之何,果可克吗?
hào duì yuē tiān shí xíng shì bì kè wú yí
这句话大意是:”浩对曰:“天时 形势,必克无疑。
dàn kǒng zhū jiāng suǒ suǒ qián hòu gù lǜ bù néng chéng shèng shēn rù shǐ bù quán jǔ ěr
这句话大意是:但恐诸将琐琐,前后顾虑,不能乘胜深入,使不全举耳。
jí jūn rù qí jìng rú rú xiān bù shè bèi mín chù bù yě jīng bù sì bēn mò xiāng shōu shè
这句话大意是:及军入其境,蠕蠕先不设备,民畜布野,惊怖四奔,莫相收摄。
yú shì fēn jūn sōu tǎo dōng xī wǔ qiān lǐ nán běi sān qiān lǐ fán suǒ fú lǔ jí huò xù chǎn chē lú mí màn shān zé gài shù bǎi wàn
这句话大意是:于是分军搜讨, 东西五千里,南北三千里,凡所俘虏及获畜产车庐,弥漫山泽,盖数百万。
gāo chē shā rú rú zhǒng lèi guī xiáng zhě sān shí yú wàn luò
这句话大意是:高车杀 蠕蠕种类,归降者三十余万落。
lǔ suì sǎn luàn yǐ
现代白话:虏遂散乱了。
shì zǔ yán ruò shuǐ xi xíng zhì zhuō xié shān zhū dà jiàng guǒ yí shēn rù yǒu fú bīng quàn shì zǔ tíng zhǐ bù zhuī
这句话大意是:世祖沿弱水西行,至涿邪山,诸大将 果疑深入有伏兵,劝世祖停止不追。
tiān shī yǐ hào nǎng rì zhī yán gù quàn shì zǔ qióng tǎo bù tīng
这句话大意是:天师以浩曩日之言,固劝世祖穷讨,不听。
hòu yǒu xiáng rén yán rú rú dà tán xiān bèi jí bù zhī suǒ wéi nǎi fén shāo qióng lú kē chē zì zài jiāng shù bǎi rén rù shān nán zǒu
这句话大意是:后 有降人,言蠕蠕大檀先被疾,不知所为,乃焚烧穹庐,科车自载,将数百人入山南 走。
mín chù jiǒng jù fāng liù shí lǐ zhōng wú rén lǐng tǒng
这句话大意是:民畜窘聚,方六十里中,无人领统。
xiāng qù bǎi bā shí lǐ zhuī jūn bù zhì nǎi xú xú xi dùn wéi cǐ de miǎn
这句话大意是:相去百八十里,追军不至,乃徐徐西遁, 唯此得免。
hòu wén liáng zhōu jiǎ hú yán ruò fù qián xíng èr rì zé jǐn miè zhī yǐ
现代白话:后闻凉州贾胡言,若复前行二日,则尽灭之了。
shì zǔ shēn hèn zhī
这句话大意是:世祖深恨之。
dà jūn jì hái nán zéi jìng bù néng dòng rú hào suǒ liàng
这句话大意是:大军既还, 南贼竟不能动,如浩所量。
hào míng shí tiān wén hǎo guān xīng biàn
这句话大意是:浩明识天文,好观星变。
cháng zhì jīn yín tóng dìng yú cù qì zhōng lìng qīng yè yǒu suǒ jiàn jí yǐ dìng huà zhǐ zuò zì yǐ jì qí yì
这句话大意是:常置金银铜铤于酢器中,令青,夜有所见即以铤画纸 作字以记其异。
shì zǔ měi xìng hào dì duō wèn yǐ yì shì
这句话大意是:世祖每幸浩第,多问以异事。
huò cāng cù bù jí shù dài fèng jìn shū shí bù xiá jīng měi
这句话大意是:或仓卒不及束带,奉进疏食,不暇精 美。
shì zǔ wèi jǔ bǐ zhù huò lì cháng ér xuán
这句话大意是:世祖为举匕箸,或立尝而旋。
qí jiàn chǒng ài rú cǐ
这句话大意是:其见宠爱如此。
yú shì yǐn hào chū rù wò nèi jiā shì zhōng tè jìn fǔ jūn dà jiàng jūn zuǒ guāng lù dài fu shǎng móu mó zhī gōng
这句话大意是:于是引浩出入卧内,加侍中、特 进、抚军大将军、左光禄大夫,赏谋谟之功。
shì zǔ cóng róng wèi hào yuē qīng cái zhì yuān bó shì zhèn zǔ kǎo zhōng zhe sān shì zhèn gù yán qīng zì jìn
这句话大意是:世祖从容谓浩曰:“卿才智渊博,事 朕祖考,忠著三世,朕故延卿自近。
qí sī jìn guī jiàn kuāng yǔ bì yǔ wù yǒu yǐn huái
这句话大意是:其思尽规谏,匡予弼予,勿有隐怀。
zhèn suī dāng shí qiān nù ruò huò bù yòng jiǔ jiǔ kě bù shēn sī qīng yán yě
这句话大意是:朕虽当时 迁怒,若或不用,久久可不深思卿言也。
yīn lìng gē gōng lì sòng qún chén shì zài zhǎng sūn dào shēng chuán
这句话大意是:”因令歌工历颂群臣,事在《长孙道生传》。
yòu zhào xīn jiàng gāo chē qú shuài shù bǎi rén cì jiǔ shí yú qián
这句话大意是:又召新降高车渠帅数百人,赐酒食于前。
shì zǔ zhǐ hào yǐ shì zhī yuē rǔ cáo shì cǐ rén wāng xiān nuò ruò shǒu bù néng wān gōng chí máo qí xiōng zhōng suǒ huái nǎi yú yú jiá bīng
现代白话:世祖指浩以示之,曰:“你曹视此人,尪 纤懦弱,手不能弯弓持矛,其胸中所怀,乃逾于甲兵。
zhèn shǐ shí suī yǒu zhēng tǎo zhī yì ér lǜ bù zì jué qián hòu kè jié jiē cǐ rén dǎo wú zhì cǐ yě
现代白话:朕始时虽有征讨之意,而虑 不自决,前后克捷,皆此人导我至此也。
nǎi chì zhū shàng shū yuē fán jūn guó dà jì qīng děng suǒ bù néng jué jiē xiān zī hào rán hòu shī xíng
这句话大意是:”乃敕诸尚书曰:“凡军国大计,卿等所 不能决,皆先谘浩,然后施行。
é ér nán fān zhū jiāng biǎo liú yì lóng dà yán yù fàn hé nán
这句话大意是:俄而南籓诸将表刘义隆大严,欲犯河南。
qǐng bīng sān wàn xiān qí wèi fā nì jī zhī yīn zhū hé běi liú mín zài jiè shàng zhě jué qí xiāng dǎo zú yǐ cuò qí ruì qì shǐ bù gǎn shēn rù
这句话大意是:请兵三万,先其未发逆击之,因诛河 北流民在界上者.绝其乡导,足以挫其锐气,使不敢深入。
zhào gōng qīng yì zhī xián yán yi xǔ
这句话大意是:诏公卿议之,咸言宜许。
hào yuē cǐ bù kě cóng yě
这句话大意是:浩曰:“此不可从也。
wǎng nián guó jiā dà pò rú rú mǎ lì yǒu yú nán zéi zhèn jù cháng kǒng qīng bīng yǎn zhì wò bù ān xí gù xiān shēng dòng zhòng yǐ bèi bù yú fēi gǎn xiān fā
这句话大意是:往年国家大破蠕蠕,马力有余,南贼震惧,常恐轻兵奄至, 卧不安席,故先声动众,以备不虞,非敢先发。
yòu nán tǔ xià shī xià yuè zhēng shǔ shuǐ lǎo fāng duō cǎo mù shēn suì jí yì bì qǐ fēi xíng shī zhī shí
这句话大意是:又南土下湿,夏月蒸暑,水潦方多, 草木深邃,疾疫必起,非行师之时。
qiě bǐ xiān yán yǒu bèi bì jiān chéng gù shǒu
这句话大意是:且彼先严有备,必坚城固守。
tún jūn gōng zhī zé liáng shí bù gěi fēn bīng sì tǎo zé wú yǐ yìng dí
这句话大意是:屯军攻之,则粮 食不给;分兵肆讨,则无以应敌。
wèi jiàn qí lì
这句话大意是:未见其利。
jiù shǐ néng lái dài qí láo juàn qiū liáng mǎ féi yīn dí qǔ shí xú wǎng jī zhī wàn quán zhī jì shèng bì kě kè
这句话大意是:就使能来,待其劳倦,秋凉马肥,因敌 取食,徐往击之,万全之计,胜必可克。
zài cháo qún chén jí xī běi shǒu jiāng cóng bì xià zhēng tǎo xi miè hè lián běi pò rú rú duō huò měi nǚ zhēn bǎo mǎ chù chéng qún
这句话大意是:在朝群臣及西北守将,从陛下征讨,西灭 赫连,北破蠕蠕,多获美女珍宝,马畜成群。
nán zhèn zhū jiāng wén ér shēng xiàn yì yù nán chāo yǐ qǔ zī cái
这句话大意是:南镇诸将闻而生羡,亦欲南抄,以取 资财。
shì yǐ pī máo qiú xiá wàng zhāng zéi shì jì de sì xīn
这句话大意是:是以披毛求瑕,妄张贼势,冀得肆心。
jì bù huò tīng gù shù chēng zéi dòng yǐ kǒng cháo tíng
这句话大意是:既不获听,故数称贼动,以恐朝廷。
bèi gōng cún sī wèi guó shēng shì fēi zhōng chén yě
这句话大意是:背公存私,为国生事,非忠臣也。
shì zǔ cóng hào yì
这句话大意是:”世祖从浩议。
nán zhèn zhū jiāng fù biǎo zéi zhì ér zì chén bīng shǎo jiǎn yōu zhōu yǐ nán shù bīng zuǒ shǒu jiù zhāng shuǐ zào chuán yán yǐ wéi bèi
这句话大意是:南镇诸将复表贼至,而自陈兵少, 简幽州以南戍兵佐守,就漳水造船,严以为备。
gōng qīng yì zhě qiān rán yù qiǎn qí wǔ qiān bìng jiǎ shǔ sī mǎ chu zhī lǔ guǐ hán yán zhī děng lìng yòu yǐn biān mín
这句话大意是:公卿议者佥然,欲遣骑五千,并假 署司马楚之、鲁轨、韩延之等,令诱引边民。
hào yuē fēi shàng cè yě
这句话大意是:浩曰:“非上策也。
bǐ wén yōu zhōu yǐ nán jīng bīng xī fā dà zào zhōu chuán qīng jì zài hòu yù cún lì sī mǎ zhū chú liú zú bì jǔ guó hài rǎo jù yú miè wáng dāng xī fā jīng ruì lái bèi běi jìng
这句话大意是:彼闻幽州已南精 兵悉发,大造舟船,轻骑在后,欲存立司马,诛除刘族,必举国骇扰,惧于灭亡, 当悉发精锐,来备北境。
hòu shěn zhī guān jūn yǒu shēng wú shí shì qí xiān jù bì xǐ ér qián xíng jìng lái zhì hé sì qí qīn bào zé wǒ shǒu jiāng wú yǐ yù zhī
这句话大意是:后审知官军有声无实,恃其先聚,必喜而前行,径来至河, 肆其侵暴,则我守将无以御之。
ruò bǐ yǒu jiàn jī zhī rén shàn shè quán jué chéng jiàn shēn rù yú wǒ guó xū shēng biàn bù nán fēi zhì dí zhī liáng jì
这句话大意是:若彼有见机之人,善设权谲,乘间深入,虞我国虚, 生变不难,非制敌之良计。
jīn gōng qīng yù yǐ wēi lì ràng zéi nǎi suǒ yǐ zhāo lìng sù zhì yě
这句话大意是:今公卿欲以威力攘贼,乃所以招令速至也。
fu zhāng xū shēng ér zhào shí hài cǐ zhī wèi yǐ
现代白话:夫张虚声而 召实害,此之谓了。
bù kě bù sī hòu huǐ wú jí
这句话大意是:不可不思,后悔无及。
wǒ shǐ zài bǐ qī sì yuè qián hái
这句话大意是:我使在彼,期四月前还。
kě dài shǐ zhì shěn ér hòu fā yóu mò wǎn yě
这句话大意是:可待使至,审 而后发,犹末晚也。
qiě chu zhī zhī tú shì bǐ suǒ jì jiāng duó qí guó bǐ ān dé duān zuò shì zhī
这句话大意是:且楚之之徒,是彼所忌,将夺其国,彼安得端坐视之。
gù chu zhī wǎng zé bǐ lái zhǐ zé bǐ xi qí shì rán yě
这句话大意是:故楚之 往则彼来,止则彼息,其势然也。
qiě chu zhī děng suǒ cái néng zhāo hé qīng bó wú lài ér bù néng chéng jiù dà gōng
这句话大意是:且楚之等琐才,能招合轻薄无赖,而不能成就大 功。
wèi guó shēng shì shǐ bīng lián huò jié bì cǐ zhī qún yǐ
现代白话:为国生事,使兵连祸结,必此之群了。
chén cháng wén lǔ guǐ shuō yáo xìng qiú rù jīng zhōu zhì zé sàn bài nǎi miǎn mán zéi lüè mǎi bàn nú shǐ huò jí yáo hóng yǐ rán zhī xiào
这句话大意是:臣尝闻鲁轨说姚兴求入荆州,至则散败, 乃免蛮贼掠买办奴,使祸及姚泓,已然之效。
hào fù chén tiān shí bù lì yú bǐ
这句话大意是:”浩复陈天时不利于彼,。
yuē jīn zī hài qì zài yáng zhōu
这句话大意是:曰:“今兹 害气在扬州,。
bù yí xiān jǔ bīng
这句话大意是:不宜先举兵,。
yī yě wǔ suì zì xíng
这句话大意是:一也;午岁自刑,。
xiān fā zhě shāng
这句话大意是:先发者伤,。
èr yě rì shí miè guāng
这句话大意是:二也;日蚀灭光,。
zhòu hūn xīng jiàn
这句话大意是:昼昏星见,。
fēi niǎo zhuì luò
这句话大意是:飞鸟坠落,。
sù zhí dòu niú
这句话大意是:宿值斗牛,。
yōu zài wēi wáng
这句话大意是:忧在危亡,。
sān yě yíng huò fú nì yú yì zhěn
这句话大意是:三也;荧惑伏匿于翼轸,。
jiè luàn jí sàng
这句话大意是:戒乱及丧,。
sì yě tài bái wèi chū
这句话大意是:四也;太白未 出,。
jìn bīng zhě bài
这句话大意是:进兵者败,。
wǔ yě
这句话大意是:五也。
fu xīng guó zhī jūn xiān xiū rén shì cì jǐn dì lì hòu guān tiān shí gù wàn jǔ ér wàn quán guó ān ér shēn shèng
这句话大意是:夫兴国之君,先修人事,次尽地利,后观天时,故万举而万 全,国安而身盛。
jīn yì lóng xīn guó shì rén shì wèi zhōu yě zāi biàn lǚ jiàn shì tiān shí bù xié yě zhōu xíng shuǐ hé shì dì lì bù jìn yě
这句话大意是:今义隆新国,是人事未周也;灾变屡见,是天时不协也;舟行水涸, 是地利不尽也。
sān shì wú yī chéng zì shǒu yóu huò bù ān hé de xiān fā ér gōng rén zāi
现代白话:三事无一成,自守犹或不安,何得先发而攻人啊?
bǐ bì tīng wǒ xū shēng ér yán wǒ yì chéng bǐ yán ér dòng liǎng tuī qí jiù jiē zì yǐ wéi yìng dí
这句话大意是:彼必听我虚声而 严,我亦承彼严而动,两推其咎,皆自以为应敌。
bīng fǎ dāng fēn zāi yíng shòu hài qì wèi kě jǔ dòng yě
这句话大意是:兵法当分灾迎受害气,未可举动 也。
shì zǔ bù néng wéi zhòng nǎi cóng gōng qīng yì
这句话大意是:世祖不能违众,乃从公卿议。
hào fù gù zhēng bù cóng
这句话大意是:浩复固争,不从。
suì qiǎn yáng píng wáng dù chāo zhèn yè láng yá wáng sī mǎ chu zhī děng zhūn yǐng chuān
这句话大意是:遂遣阳平王杜超镇邺,琅邪王 司马楚之等屯颍川。
yú shì zéi lái suì jí dào yàn zhī zì qīng shuǐ rù hé sù liú xi xíng fēn bīng liè shǒu nán àn xi zhì tóng guān
这句话大意是:于是贼来遂疾,到彦之自清水入河,溯流西行,分兵列守南岸, 西至潼关。
shì zǔ wén hè lián dìng yǔ liú yì lóng xuán fēn hé běi nǎi zhì bīng yù xiān tǎo hè lián
这句话大意是:世祖闻赫连定与刘义隆悬分河北,乃治兵,欲先讨赫连。
qún chén yuē yì lóng yóu zài hé zhōng shě zhī xi xíng qián kòu wèi kě bì kè ér yì lóng chéng xū zé shī dōng zhōu yǐ
现代白话:群臣曰:“义隆犹在 河中,舍之西行,前寇未可必克,而义隆乘虚,则失东州了。
shì zǔ yí yān wèn jì yú hào
现代白话:”世祖疑呢,问计于 浩。
hào yuē yì lóng yǔ hè lián dìng tóng wù xiāng zhāo lián jié féng bá qiān yǐn rú rú guī sì nì xīn xū xiāng chàng hè
这句话大意是:浩曰:“义隆与赫连定同恶相招,连结冯跋,牵引蠕蠕,规肆逆心,虚相唱和。
yì lóng wàng dìng jìn dìng dài yì lóng qián jiē mò gǎn xiān rù
这句话大意是:义隆望定进,定待义隆前,皆莫敢先入。
yǐ chén guān zhī yǒu sì lián jī bù jù de fēi wú néng wéi hài yě
这句话大意是:以臣观之,有似连鸡,不俱得飞,无能为 害也。
chén shǐ wèi yì lóng jūn lái dāng tún zhù hé zhōng liǎng dào běi shàng dōng dào xiàng jì zhōu xī dào chōng yè
这句话大意是:臣始谓义隆军来当屯住河中,两道北上,东道向冀州,西道冲邺。
rú cǐ zé bì xià dāng zì zhì tǎo bù dé xú xíng
这句话大意是:如此,则 陛下当自致讨,不得徐行。
jīn zé bù rán dōng xī liè bīng jìng èr qiān lǐ yī chù bù guò shù qiān xíng fēn shì ruò
这句话大意是:今则不然,东西列兵,径二千里,一处不过数千,形分 势弱。
yǐ cǐ guān zhī níng r qíng xiàn zhǐ wàng gù hé zì shǒu miǎn sǐ wèi xìng wú běi dù yì yě
这句话大意是:以此观之,儜儿情见,止望固河自守,免死为幸,无北渡意也。
hè lián dìng cán gēn yì cuī nǐ zhī bì pū
这句话大意是:赫连定残根 易摧,拟之必仆。
kè dìng zhī hòu dōng chū tóng guān xí juǎn ér qián zé wēi zhèn nán jí jiāng huái yǐ běi wú lì cǎo yǐ
现代白话:克定之后,东出潼关,席卷而前,则威震南极,江淮以北无立草 了。
shèng cè dú fā fēi yú jìn suǒ jí yuàn bì xià xi xíng wù yí
这句话大意是:圣策独发,非愚近所及,愿陛下西行勿疑。
píng liáng jì píng qí rì yàn huì shì zǔ zhí hào shǒu yǐ shì méng xùn shǐ yuē suǒ yún cuī gōng cǐ shì yě
这句话大意是:”平凉既平,其日宴会,世祖执浩 手以示蒙逊使曰:“所云崔公,此是也。
cái lüè zhī měi dāng jīn wú bǐ
这句话大意是:才略之美,当今无比。
zhèn xíng zhǐ bì wèn chéng bài jué yān ruò hé fú qì chū wú shī yǐ
现代白话:朕行止必问,成败 决呢,若合符契,初无失了。
hòu guàn jūn jiāng jūn ān jié jūn hái xiàn nán fú yīn shuō nán zéi zhī yán yún yì lóng chì qí zhū jiāng ruò běi guó bīng dòng xiān qí wèi zhì jìng qián rù hé ruò qí bù dòng zhù péng chéng wù jìn
这句话大意是:”后冠军将军安颉军还,献南俘,因说南贼之言云: 义隆敕其诸将,若北国兵动,先其未至,径前入河,若其不动,住彭城勿进。
rú hào suǒ liàng
这句话大意是:如浩 所量。
shì zǔ wèi gōng qīng yuē qīng bèi qián wèi wǒ yòng hào jì wèi miù jīng bù gù jiàn
这句话大意是:世祖谓公卿曰:“卿辈前谓我用浩计为谬,惊怖固谏。
cháng shèng zhī jiā shǐ jiē zì wèi yú rén yuǎn yǐ zhì yú guī zhōng nǎi bù néng jí
现代白话:常胜之家,始皆自谓 逾人远了,至于归终,乃不能及。
qiān hào sī tú
这句话大意是:”迁浩司徒。
shí fāng shì qí xiān zhī zòu lì sì wáng yǐ yuē dōng xī nán běi wèi míng yù yǐ zhì zhēn jí chú zāi yì
这句话大意是:时方士祁纤织奏立四王,以曰东西南北为名,欲以致祯吉,除灾异。
zhào hào yǔ xué shì yì zhī
这句话大意是:诏浩与学 士议之。
hào duì yuē xiān wáng jiàn guó yǐ zuò fán píng bù yīng jiǎ míng yǐ wéi qí fú
这句话大意是:浩对曰:“先王建国以作蕃屏,不应假名以为其福。
fu rì yuè yùn zhuàn zhōu lì sì fāng jīng dū suǒ jū zài yú qí nèi
这句话大意是:夫日月运转,周历四 方,京都所居,在于其内。
sì wáng zhī chēng shí yǎn bāng jī míng zhī zé nì bù kě chéng yòng
这句话大意是:四王之称,实奄邦畿,名之则逆,不可承用。
xiān shì xiān zòu gǎi dài wéi wàn nián hào yuē xī tài zǔ dào wǔ huáng dì yìng tiān shòu mìng kāi tuò hóng yè zhū suǒ zhì zhì wú bù xún gǔ
这句话大意是:”先是, 纤奏改代为万年,浩曰:“昔太祖道武皇帝,应天受命,开拓洪业,诸所制置,无 不循古。
yǐ shǐ fēng dài tǔ hòu chēng wéi wèi gù dài wèi jiān yòng yóu bǐ yīn shāng
这句话大意是:以始封代土,后称为魏,故代、魏兼用,犹彼殷商。
guó jiā jī dé zhe zài tú shǐ dāng xiǎng wàn yì bù dài jiǎ míng yǐ wéi yì yě
这句话大意是:国家积德,著在图史, 当享万忆,不待假名以为益也。
xiān zhī suǒ wén jiē fēi zhèng yì
这句话大意是:纤之所闻,皆非正义。
shì zǔ cóng zhī
这句话大意是:”世祖从之。
shì shí hé xī wáng jǔ qú mù jiān nèi yǒu èr yì shì zǔ jiāng tǎo yān xiān wèn yú hào
现代白话:是时,河西王沮渠牧犍,内有贰意,世祖将讨呢,先问于浩。
hào duì yuē mù jiān ě xīn yǐ lù bù kě bù zhū
这句话大意是:浩对曰:“牧犍 恶心已露,不可不诛。
guān jūn wǎng nián běi fá suī bù kè huò shí wú suǒ sǔn
这句话大意是:官军往年北伐,虽不克获,实无所损。
yú shí xíng zhě nèi wài jūn mǎ sān shí wàn pǐ jì zài dào sǐ shāng bù mǎn bā qiān
这句话大意是:于时行者内外军马三 十万匹,计在道死伤不满八千。
suì cháng léi sǐ héng bù miè wàn nǎi bù shǎo yú cǐ
这句话大意是:岁常羸死,恒不灭万,乃不少于此。
ér yuǎn fāng chéng xū biàn wèi dà sǔn bù néng fù zhèn
这句话大意是:而远方承虚, 便谓大损,不能复振。
jīn chū qí yì bù tú dà jūn zú zhì xīn jīng hài sāo rǎo bù zhī suǒ chū qín zhī bì yǐ
现代白话:今出其意,不图大军卒至,心惊骇骚扰,不知所出,擒之必 了。
qiě mù jiān liè ruò zhū dì jiāo zì zhēng quán cóng héng mín xīn lí jiě
这句话大意是:且牧犍劣弱,诸弟骄恣争权从横,民心离解。
jiā bǐ nián yǐ lái tiān zāi dì biàn dōu zài qín liáng chéng miè zhī guó yě
这句话大意是:加比年以来,天灾地变,都在秦 凉,成灭之国也。
shì zǔ yuē shàn wú yì yì yǐ wéi rán
现代白话:”世祖曰:“善,我意亦以为然。
mìng gōng qīng yì zhī
这句话大意是:”命公卿议之。
hóng nóng wáng xī jīn děng sān shí yú rén jiē yuē mù jiān xī chuí xià guó suī xīn bù chún chén rán jì fù zhí gòng cháo tíng jiē yǐ fán lǐ
这句话大意是:弘农王奚斤等 三十余人皆曰:“牧犍西垂下国,虽心不纯臣,然继父职贡,朝廷接以蕃礼。
yòu wáng jī lí jiàng zuì wèi shén zhāng wèi yi jī mí ér yǐ
这句话大意是:又王 姬厘降,罪未甚彰,谓宜羁縻而已。
jīn shì mǎ láo zhǐ yi kě xiǎo xī
这句话大意是:今士马劳止,宜可小息。
yòu qí de lǔ chì lüè wú shuǐ cǎo dà jūn jì dào bù dé jiǔ tíng
这句话大意是:又其地卤斥,略无水 草,大军既到,不得久停。
bǐ wén jūn lái bì wán jù chéng shǒu gōng zé nán bá yě wú suǒ lüè
这句话大意是:彼闻军来,必完聚城守,攻则难拔,野无所掠。
yú shì shàng shū gǔ bì li shùn zhī tú jiē yuē zì wēn yǔ hé yǐ xī zhì yú gū zāng chéng nán tiān tī shān shàng dōng yǒu jī xuě shēn yī zhàng yú zhì chūn xià xiāo yè xià liú chéng chuān yǐn yǐ gài guàn
这句话大意是:”于是 尚书古弼、李顺之徒皆曰:“自温圉河以西,至于姑臧城南,天梯山上冬有积雪, 深一丈余,至春夏消液,下流成川,引以溉灌。
bǐ wén jūn zhì jué cǐ qú kǒu shuǐ bù tōng liú zé zhì kě fá
这句话大意是:彼闻军至,决此渠口,水不通流, 则致渴乏。
qù chéng bǎi lǐ zhī nèi chì dì wú cǎo yòu bù rèn jiǔ tíng jūn mǎ jīn děng yì shì yě
这句话大意是:去城百里之内,赤地无草,又不任久停军马,斤等议是也。
shì zǔ nǎi mìng hào yǐ qí qián yán yǔ jīn gòng xiāng nán yì
这句话大意是:”世祖乃命 浩以其前言与斤共相难抑。
zhū rén bù fù yú yán wéi yuē bǐ wú shuǐ cǎo
这句话大意是:诸人不复余言,唯曰:“彼无水草”。
hào yuē hàn shū de lǐ zhì chēng liáng zhōu zhī chù wèi tiān xià ráo
这句话大意是:浩曰:“汉书地 理志称:‘凉州之畜,为天下饶。
ruò wú shuǐ cǎo hé yǐ xù mù
现代白话:’若无水草,凭什么畜牧?
yòu hàn rén wèi jū zhōng bù yú shuǐ cǎo zhī de zhù chéng guō lì jùn xiàn yě
这句话大意是:又汉人为居,终不于水 草之地筑城郭,立郡县也。
yòu xuě zhī xiāo yè jué bù liǎn chén hé de tōng qú yǐn cáo gài guàn shù bǎi wàn qǐng hu
这句话大意是:又雪之消液,绝不敛尘,何得通渠引曹,溉灌数百万顷 吗?
cǐ yán dà dǐ wū yú rén yǐ
现代白话:此言大抵诬于人了。
li shùn děng fù yuē ěr wén bù rú mù jiàn wú cáo mù jiàn hé kě gòng biàn
现代白话:”李顺等复曰:“耳闻不如目见,我曹目见,何可共辨!
hào yuē rǔ cáo shòu rén jīn qián yù wèi zhī cí wèi wǒ mù bú jiàn biàn kě qī yě
现代白话:” 浩曰:“你曹受人金钱,欲为之辞,谓我目不见便可欺也!
shì zǔ yǐn tīng wén zhī nǎi chū qīn jiàn jīn děng cí zhǐ yán lì xíng yú shén sè
这句话大意是:”世祖隐听,闻之乃出, 亲见斤等,辞旨严厉,形于神色。
qún chén nǎi bù gǎn fù yán wěi wěi ér yǐ
这句话大意是:群臣乃不敢复言,唯唯而已。
yú shì suì tǎo liáng zhōu ér píng zhī
这句话大意是:于是遂讨凉州而平 之。
duō ráo shuǐ cǎo rú hào suǒ yán
这句话大意是:多饶水草,如浩所言。
nǎi zhào hào yuē xī huáng zuò zhī xìng shì lóng běi tǔ jī dé lěi rén duō lì nián zài zé liú cāng shēng yì wén sì hǎi
这句话大意是:乃诏浩曰:“昔皇祚之兴,世隆北土,积德累仁,多历年载,泽流苍生,义闻 四海。
wǒ tài zǔ dào wǔ huáng dì xié shùn tiān rén yǐ zhēng bù fú yìng qī bō luàn yǎn yǒu qū xià
这句话大意是:我太祖道武皇帝,协顺天人,以征不服,应期拨乱,奄有区夏。
tài zōng chéng tǒng guāng lóng qián xù lí zhèng xíng diǎn dà yè wéi xīn
这句话大意是:太宗承统, 光隆前绪,厘正刑典,大业惟新。
rán huāng yù zhī wài yóu wèi bīn fú
这句话大意是:然荒域之外,犹未宾服。
cǐ zǔ zōng zhī yí zhì ér yí gōng yú hòu yě
这句话大意是:此祖宗之遗志,而贻功 于后也。
zhèn yǐ miǎo shēn huò fèng zōng miào zhàn zhàn jīng jīng rú lín yuān hǎi jù bù néng fù hè zhì zhòng jì míng pī liè
这句话大意是:朕以眇身,获奉宗庙,战战兢兢,如临渊海,惧不能负荷至重,继名丕烈。
gù jí wèi zhī chū bù huáng níng chǔ yáng wēi shuò yì sǎo dìng hè lián
这句话大意是:故即位之初,不遑宁处,扬威朔裔,扫定赫连。
dǎi yú shén shǐ mìng shǐ zhí zhù jí qián gōng yǐ chéng yī dài zhī diǎn
这句话大意是:逮于神,始命史职注集前功,以 成一代之典。
zì ěr yǐ lái róng qí réng jǔ qín lǒng kè dìng xú yǎn wú chén píng bū kòu yú lóng chuān tǎo niè shù yú liáng yù
现代白话:自你已来,戎旗仍举,秦陇克定,徐兖无尘,平逋寇于龙川,讨孽竖 于凉域。
qǐ zhèn yī rén huò jì yú cǐ lài zōng miào zhī líng qún gōng qīng shì xuān lì zhī xiào yě
这句话大意是:岂朕一人获济于此,赖宗庙之灵,群公卿士宣力之效也。
ér shǐ quē qí zhí piān jí bù zhe měi jù sī shì zhī zhuì yān
现代白话:而史阙其职,篇 籍不著,每惧斯事之坠呢。
gōng dé guān cháo liè yán wèi shì fàn xiǎo dà zhī rèn wàng jūn cún zhī
这句话大意是:公德冠朝列,言为世范,小大之任,望君存之。
mìng gōng liú tái zōng lǐ shǐ wu shù chéng cǐ shū wu zhòng shí lù
这句话大意是:命公留 台,综理史务,述成此书,务众实录。
hào yú shì jiān mì shū shì yǐ zhōng shū shì láng gāo yǔn sàn qí shì láng zhāng wěi cān zhù zuò xù chéng qián jì
这句话大意是:”浩于是监秘书事,以中书侍郎高允、散骑 侍郎张伟参著作,续成前纪。
zhì yú sǔn yì bāo biǎn zhé zhōng rùn sè hào suǒ zǒng yān
现代白话:至于损益褒贬,折中润色,浩所总呢。
jí gōng zōng shǐ zǒng bǎi kuí hào fù yǔ yí dū wáng mù shòu fǔ zhèng shì
这句话大意是:及恭宗始总百揆,浩复与宜都王穆寿辅政事。
shí yòu jiāng tǎo rú rú liú jié fù zhì yì yì
这句话大意是:时又将讨蠕蠕,刘洁复致异议。
shì zǔ yú yù tǎo zhī nǎi zhào wèn hào
这句话大意是:世祖逾欲讨之,乃召问浩。
hào duì yuē wǎng jī rú rú shī bù duō rì jié děng gè yù huí huán
这句话大意是:浩对曰:“往击蠕蠕,师不多日,洁等各欲回还。
hòu huò qí shēng kǒu yún jūn hái zhī shí qù zéi sān shí lǐ
这句话大意是:后获 其生口,云军还之时,去贼三十里。
shì jié děng zhī jì guò yǐ
现代白话:是洁等之计过了。
fu běi tǔ duō jī xuě zhì dōng shí cháng bì hán nán xǐ
这句话大意是:夫北土多积雪,至冬时常避 寒南徙。
ruò yīn qí shí qián jūn ér chū bì yǔ zhī yù zé kě qín huò
这句话大意是:若因其时,潜军而出,必与之遇,则可擒获。
shì zǔ yǐ wéi rán
这句话大意是:”世祖以为然。
nǎi fēn jūn wèi sì dào zhào zhū jiāng jù huì lù hún hǎi
这句话大意是:乃分军为四 道,诏诸将俱会鹿浑海。
qī rì yǒu dìng ér jié hèn jì bù yòng jū wù zhū jiāng wú gōng ér hái
这句话大意是:期日有定,而洁恨计不用,沮误诸将,无功而还。
shì zài jié chuán
这句话大意是:事在 《洁传》。
shì zǔ xi xún zhào hào yǔ shàng shū shùn yáng gōng lán yán dū du xíng tái zhōng wài zhū jūn shì
这句话大意是:世祖西巡,诏浩与尚书、顺阳公兰延都督行台中外诸军事。
shì zǔ zhì dōng yōng qīn lín fén qǔ guān pàn zéi xuē yǒng zōng lěi jìn jūn wéi zhī
这句话大意是:世祖至东雍,亲临 汾曲,观叛贼薛永宗垒,进军围之。
yǒng zōng chū bīng yù zhàn shì zǔ wèn hào yuē jīn rì kě jī bù
这句话大意是:永宗出兵欲战,世祖问浩曰:“今日可击不?
hào yuē yǒng zōng wèi zhī bì xià zì lái rén xīn ān xián běi fēng xùn jí yi jí jī zhī xū yú bì suì
这句话大意是:” 浩曰:“永宗未知陛下自来,人心安闲,北风迅疾,宜急击之,须臾必碎。
ruò dài míng rì kǒng qí jiàn guān jūn shèng dà bì yè dùn zǒu
这句话大意是:若待明 日,恐其见官军盛大,必夜遁走。
shì zǔ cóng zhī
这句话大意是:”世祖从之。
yǒng zōng kuì miè
这句话大意是:永宗溃灭。
chē jià jì hé qián qū gào zéi zài wèi běi
这句话大意是:车驾济河,前驱告贼在 渭北。
shì zǔ zhì luò shuǐ qiáo zéi yǐ yè dùn
这句话大意是:世祖至洛水桥,贼已夜遁。
zhào wèn hào yuē gài wú zài cháng ān běi jiǔ shí lǐ
这句话大意是:诏问浩曰:“盖吴在长安北九十里。
wèi běi dì kōng gǔ cǎo bù bèi
这句话大意是:渭北地空, 谷草不备。
yù dù wèi nán xi xíng hé rú
现代白话:欲渡渭南西行,怎么样?
hào duì yuē gài wú yíng qù cǐ liù shí lǐ zéi kuí suǒ zài
这句话大意是:”浩对曰:“盖吴营去此六十里,贼魁所在。
jī shé zhī fǎ dāng xū pò tóu tóu pò zé wěi qǐ néng fù dòng
这句话大意是:击 蛇之法,当须破头,头破则尾岂能复动?
yí chéng shì xiān jī wú
这句话大意是:宜乘势先击吴。
jīn jūn wǎng yī rì biàn dào
这句话大意是:今军往,一日便到。
píng wú zhī hòu huí xiàng cháng ān yì yī rì ér zhì
这句话大意是:平吴 之后,回向长安,亦一日而至。
yī rì zhī nèi wèi biàn sǔn shāng
这句话大意是:一日之内,未便损伤。
yú wèi yi cóng běi dào
这句话大意是:愚谓宜从北道。
ruò cóng nán dào zé gài wú xú rù běi shān zú wèi kě píng
这句话大意是:若从南道, 则盖吴徐入北山,卒未可平。
shì zǔ bù cóng nǎi dù wèi nán
这句话大意是:”世祖不从,乃渡渭南。
wú wén shì zǔ zhì jǐn sàn rù běi shān guǒ rú hào yán jūn wú suǒ kè
这句话大意是:吴闻世祖至,尽散入北山, 果如浩言,军无所克。
shì zǔ huǐ zhī
这句话大意是:世祖悔之。
hòu yǐ hào fǔ dōng gōng zhī qín cì zēng xù bù bó gè qiān duàn
这句话大意是:后以浩辅东宫之勤,赐缯絮布帛各千段。
zhù zuò lìng shǐ tài yuán mǐn chén zhào jùn xì biāo sù chǎn shì hào nǎi qǐng lì shí míng kān zǎi guó shū bìng lēi suǒ zhù wǔ jīng
这句话大意是:著作令史太原闵湛、赵郡郄标素谄事浩,乃请立石铭,刊载《国书》,并勒所 注《五经》。
hào zàn chéng zhī
这句话大意是:浩赞成之。
gōng zōng shàn yān suì yíng yú tiān jiāo dōng sān lǐ fāng bǎi sān shí bù yòng gōng sān bǎi wàn nǎi qì
现代白话:恭宗善呢,遂营于天郊东三里,方百三十步,用功三百万 乃讫。
shì zǔ sōu yú hé xī zhào hào yì xíng zài suǒ yì jūn shì
这句话大意是:世祖搜于河西,诏浩诣行在所议军事。
hào biǎo yuē xī hàn wǔ dì huàn xiōng nú qiáng shèng gù kāi liáng zhōu wǔ jùn tōng xī yù quàn nóng jī gǔ wèi miè zéi zhī zī dōng xī dié jī
这句话大意是:浩表曰:“昔汉武帝患匈奴强盛,故开 凉州五郡,通西域,劝农积谷,为灭贼之资,东西迭击。
gù hàn wèi pí ér xiōng nú yǐ bì hòu suì rù cháo
这句话大意是:故汉未疲,而匈奴已弊, 后遂入朝。
xī píng liáng zhōu chén yú yǐ wéi běi zéi wèi píng zhēng yì bù xī kě bù xǐ qí mín àn qián shì gù shì jì zhī zhǎng zhě
这句话大意是:昔平凉州,臣愚以为北贼未平,征役不息,可不徙其民,案前世故事, 计之长者。
ruò qiān mín rén zé tǔ dì kōng xū suī yǒu zhèn shù shì kě yù biān ér yǐ zhì yú dà jǔ jūn zī bì fá
这句话大意是:若迁民人,则土地空虚,虽有镇戍,适可御边而已,至于大举,军资必 乏。
bì xià yǐ cǐ shì kuò yuǎn jìng bù shī yòng
这句话大意是:陛下以此事阔远,竟不施用。
rú chén yú yì yóu rú qián yì mù xǐ háo qiáng dà jiā chōng shí liáng tǔ jūn jǔ zhī rì dōng xī qí shì cǐ jì zhī de zhě
这句话大意是:如臣愚意,犹如前议,募徙豪强大家,充实凉土, 军举之日,东西齐势,此计之得者。
hào yòu shàng wǔ yín yuán lì biǎo yuē tài zōng jí wèi yuán nián chì chén jiě jí jiù zhāng xiào jīng lún yǔ shī shàng shū chūn qiū lǐ jì zhōu yì
这句话大意是:浩又上《五寅元历》,表曰:“太宗即位元年,敕臣解《急就章》、《孝经》、 《论语》、《诗》、《尚书》、《春秋》、《礼记》、《周易》。
sān nián chéng qì
这句话大意是:三年成讫。
fù zhào chén xué tiān wén xīng lì yì shì jiǔ gōng wú bù jǐn kàn
这句话大意是:复诏 臣学天文、星历、易式、九宫,无不尽看。
zhì jīn sān shí jiǔ nián zhòu yè wú fèi
这句话大意是:至今三十九年,昼夜无废。
chén bǐng xìng ruò liè lì bù jí jiàn fù rén gèng wú yú néng shì yǐ zhuān xīn sī shū wàng qǐn yǔ shí zhì nǎi mèng gòng guǐ zhēng yì
这句话大意是:臣禀性弱劣, 力不及健妇人,更无余能,是以专心思书,忘寝与食,至乃梦共鬼争义。
suì de zhōu gōng kǒng zǐ zhī yào shù shǐ zhī gǔ rén yǒu xū yǒu shí wàng yǔ zhě duō zhēn zhèng zhě shǎo
这句话大意是:遂得周公、 孔子之要术,始知古人有虚有实,妄语者多,真正者少。
zì qín shǐ huáng shāo shū zhī hòu jīng diǎn jué miè
这句话大意是:自秦始皇烧书之后,经典 绝灭。
hàn gāo zǔ yǐ lái shì rén wàng zào lì shù zhě yǒu shí yú jiā jiē bù dé tiān dào zhī zhèng dà wù sì qiān xiǎo wù shén duō bù kě yán jǐn
这句话大意是:汉高祖以来,世人妄造历术者有十余家,皆不得天道之正,大误四千,小误 甚多,不可言尽。
chén mǐn qí rú cǐ
这句话大意是:臣愍其如此。
jīn zāo bì xià tài píng zhī shì chú wěi cóng zhēn yi gǎi wù lì yǐ cóng tiān dào
这句话大意是:今遭陛下太平之世,除伪从真,宜改误历,以从天 道。
shì yǐ chén qián zòu zào lì jīn shǐ chéng qì
这句话大意是:是以臣前奏造历,今始成讫。
jǐn yǐ zòu chéng
这句话大意是:谨以奏呈。
wéi ēn xǐng chá yǐ chén lì shù xuān shì zhōng shū bó shì rán hòu shī yòng
这句话大意是:唯恩省察,以臣历术宣示中书博士, 然后施用。
fēi dàn shí rén tiān dì guǐ shén zhī chén de zhèng kě yǐ yì guó jiā wàn shì zhī míng guò yú sān huáng wǔ dì yǐ
现代白话:非但时人,天地鬼神知臣得正,能够益国家万世之名,过于三皇、五帝 了。
shì zài lǜ lì zhì
这句话大意是:”事在《律历志》。
zhēn jūn shí yī nián liù yuè zhū hào qīng hé cuī shì wú yuǎn jìn fàn yáng lú shì tài yuán guō shì hé dōng liǔ shì jiē hào zhī yīn qīn jǐn yí qí zú
这句话大意是:真君十一年六月诛浩,清河崔氏无远近,范阳卢氏、太原郭氏、河东柳氏,皆 浩之姻亲,尽夷其族。
chū xì biāo děng lì shí míng kān guó jì hào jǐn shù guó shì bèi ér bù diǎn
这句话大意是:初,郄标等立石铭刊《国记》,浩尽述国事,备而不典。
ér shí míng xiǎn zài qú lù wǎng lái xíng zhě xián yǐ wéi yán shì suì wén fā
这句话大意是:而 石铭显在衢路,往来行者咸以为言,事遂闻发。
yǒu sī àn yàn hào qǔ mì shū láng lì jí cháng lì shēng shù bǎi rén yì zhuàng
这句话大意是:有司按验浩,取秘书郎吏及长历生 数百人意状。
hào fú shòu qiú qí mì shū láng lì yǐ xià jìn sǐ
这句话大意是:浩伏受赇,其秘书郎吏已下尽死。
hào shǐ ruò guàn tài yuán guō yì yǐ nǚ qī zhī
这句话大意是:浩始弱冠,太原郭逸以女妻之。
hào wǎn chéng bù yào huá cǎi gù shí rén wèi zhī
这句话大意是:浩晚成,不曜华采,故时人未知。
yì qī wáng shì liú yì lóng zhèn běi jiāng jūn wáng zhòng dé zǐ yě měi qí hào cái néng zì yǐ wéi de xù
这句话大意是:逸妻王氏, 刘义隆镇北将军王种德姊也,每奇浩才能,自以为得婿。
é ér nǚ wáng wáng shēn yǐ shāng hèn fù yǐ shào nǚ jì hūn
这句话大意是:俄而女亡,王深以伤恨, 复以少女继婚。
yì jí qīn shǔ yǐ wéi bù kě wáng gù zhí yǔ zhī yì bù néng wéi suì zhòng jié hǎo
这句话大意是:逸及亲属以为不可,王固执与之,逸不能违,遂重结好。
hào fēi huǐ fú fǎ ér qī guō shì jìng hǎo shì diǎn shí shí dú sòng
这句话大意是:浩非毁佛 法,而妻郭氏敬好释典,时时读诵。
hào nù qǔ ér fén zhī juān huī yú cè zhōng
这句话大意是:浩怒,取而焚之,捐灰于厕中。
jí hào yōu zhí zhì zhī kǎn nèi sòng yú chéng nán shǐ wèi shì shù shí rén sǒu qí shàng hū shēng áo áo wén yú xíng lù
这句话大意是:及浩幽执,置 之槛内,送于城南,使卫士数十人溲其上,呼声嗷嗷,闻于行路。
zì zǎi sī zhī bèi lù rǔ wèi yǒu rú hào zhě shì jiē yǐ wéi bào yìng zhī yàn yě
这句话大意是:自宰司之被戮辱, 未有如浩者,世皆以为报应之验也。
chū hào gòu hài li shùn jī méng yǐ chéng yè mèng bǐng huǒ ruò shùn qǐn shì huǒ zuò ér shùn sǐ hào yǔ shì jiā qún lì ér guān zhī
这句话大意是:初浩构害李顺,基萌已成,夜梦秉火𦶟顺寝室, 火作而顺死,浩与室家群立而观之。
é ér shùn dì xi hào kū ér chū yuē cǐ bèi wú zéi yě
现代白话:俄而顺弟息号哭而出,曰:“此辈,我贼也!
yǐ gē jī zhī xī tóu yú hé
这句话大意是:” 以戈击之,悉投于河。
wù ér è zhī yǐ gào guǎn kè féng jǐng rén
这句话大意是:寤而恶之,以告馆客冯景仁。
jǐng rén yuē cǐ zhēn bù shàn yě fēi fù xū shì
这句话大意是:景仁曰:“此真不善也,非复 虚事。
fu yǐ huǒ ruò rén bào zhī jí yě
这句话大意是:夫以火𦶟人,暴之极也。
jiē luàn zhào huò fù jǐ zhāo yě
这句话大意是:阶乱兆祸,复己招也。
shāng shū yuē è zhī yì yě rú huǒ zhī liǎo yú yuán bù kě xiàng ěr qí yóu kě pū miè hu
这句话大意是:《商书》曰:‘恶之易也, 如火之燎于原,不可向迩,其犹可扑灭吗?
qiě zhào shǐ è zhě yǒu zhōng yāng jī bù shàn zhě wú yú qìng
这句话大意是:’且兆始恶者有终殃,积不善者无余庆。
lì jiē chéng yǐ gōng qí tú zhī
现代白话:厉阶成了,公其图之。
hào yuē wú fāng sī zhī
现代白话:”浩曰:“我方思之”。
ér bù néng quān zhì shì ér zú
这句话大意是:而不能悛,至是而族。
hào jì gōng shū rén duō tuō xiě jí jiù zhāng
这句话大意是:浩既工书, 人多托写急就章。
cóng shǎo zhì lǎo chū bù dàn láo suǒ shū gài yǐ bǎi shù bì chēng féng dài qiáng yǐ shì bù gǎn fàn guó qí jǐn yě rú cǐ
这句话大意是:从少至老,初不惮劳,所书盖以百数,必称”冯代强”,以示不 敢犯国,其谨也如此。
hào shū tǐ shì jí qí xiān rén ér miào qiǎo bù rú yě
这句话大意是:浩书体势及其先人,而妙巧不如也。
shì bǎo qí jī duō cái gē zhuì lián yǐ wéi mó jiè
这句话大意是:世宝其迹,多裁割缀连 以为模楷。
hào mǔ lú shì chén sūn nǚ yě
这句话大意是:浩母卢氏,谌孙女也。
hào zhe shí jīng xù yuē yú zì shǎo jí zhǎng ěr mù wén jiàn zhū mǔ zhū gū suǒ xiū fù gōng wú bù wēn xí jiǔ shí
这句话大意是:浩著《食经叙》曰:“余自少及长,耳目闻见,诸母诸 姑所修妇功,无不温习酒食。
zhāo xī yǎng jiù gū sì shí jì sì suī yǒu gōng lì bù rèn tóng shǐ cháng shǒu zì qīn yān
现代白话:朝夕养舅姑,四时祭祀,虽有功力,不任僮使,常手 自亲呢。
xī zāo sàng luàn jī jǐn réng zhēn zhān shū hú kǒu bù néng jù qí wù yòng shí yú nián jiān bù fù bèi shè
这句话大意是:昔遭丧乱,饥馑仍臻,𫗴蔬糊口,不能具其物用,十余年间不复备设。
xiān bǐ lǜ jiǔ fèi wàng hòu shēng wú zhī jiàn ér shǎo bù xí yè shū nǎi zhàn shòu wèi jiǔ piān wén cí yuē jǔ wǎn ér chéng zhāng cōng biàn qiáng jì jiē cǐ lèi yě
这句话大意是:先 妣虑久废忘,后生无知见,而少不习业书,乃占授为九篇,文辞约举,婉而成章, 聪辩强记,皆此类也。
qīn méi zhī hòu zhí guó lóng xīng zhī huì píng bào chú luàn tuò dìng sì fāng
这句话大意是:亲没之后,值国龙兴之会,平暴除乱,拓定四方。
yú bèi wèi tái xuàn yǔ cān dà móu shǎng huò fēng hòu niú yáng gài zé zī lèi jù wàn
这句话大意是:余备位台 铉,与参大谋,赏获丰厚,牛羊盖泽,赀累巨万。
yī zé zhòng jǐn shí zé liáng ròu
这句话大意是:衣则重锦,食则梁肉。
yuǎn wéi píng shēng sī jì lù fù mǐ zhī shí bù kě fù de gù xù yí wén chuí shì lái shì
这句话大意是:远惟平生, 思季路负米之时,不可复得,故序遗文,垂示来世。
shǐ hào yǔ jì zhōu cì shǐ yí róng yáng tài shǒu mó děng nián jiē xiāng cì hào wèi zhǎng cì mó cì yí
这句话大意是:始浩与冀州刺史颐、荣阳太守模等年皆相次,浩为长,次模,次颐。
sān rén bié zǔ ér mó yí wèi qīn
这句话大意是:三人别祖, 而模、颐为亲。
hào shì qí jiā shì wèi jìn gōng qīng cháng wǔ mó yí
这句话大意是:浩恃其家世魏晋公卿,常侮模、颐。
mó wèi rén yuē táo jiǎn zhèng kě qī wǒ hé hé qīng wǒ jiā zhōu r yě
这句话大意是:模谓人曰:“桃简正可欺我, 何合轻我家周儿也?
hào xiǎo míng táo jiǎn yí xiǎo míng zhōu r
这句话大意是:”浩小名桃简,颐小名周儿。
shì zǔ pō wén zhī gù zhū hào shí èr jiā huò miǎn
这句话大意是:世祖颇闻之,故诛浩时,二家获 免。
hào jì bù xìn fú dào mó shēn suǒ guī xiàng měi suī fèn tǔ zhī zhōng lǐ bài xíng xiàng
这句话大意是:浩既不信佛、道,模深所归向,每虽粪土之中,礼拜形象。
hào dà xiào zhī yún chí cǐ tóu lú bù jìng chù guì shì hú shén yě
这句话大意是:浩大笑之,云: “持此头颅不净处跪是胡神也。
shǐ chén yuē cuī hào cái yì tōng bó jiū lǎn tiān rén zhèng shì chóu cè shí mò zhī èr cǐ qí suǒ yǐ zì bǐ yú zi fáng yě
这句话大意是:史臣曰:崔浩才艺通博,究览天人,政事筹策,时莫之二,此其所以自比于子 房也。
shǔ tài zōng wéi zhèng zhī qiū zhí shì zǔ jīng yíng zhī rì yán tīng jì cóng níng kuò qū xià
这句话大意是:属太宗为政之秋,值世祖经营之日,言听计从,宁廓区夏。
yù jì lóng yě qín yì mào zāi
现代白话:遇既隆也,勤亦 茂啊。
móu suī gài shì wēi wèi zhèn zhǔ mò tú xiè hòu suì bù zì quán
这句话大意是:谋虽盖世,威未震主,末途邂逅,遂不自全。
qǐ niǎo jìn gōng cáng mín è qí shàng
这句话大意是:岂鸟尽弓藏,民恶其上?
jiāng qì yíng bì gài yīn hài yí huò
这句话大意是:将器 盈必概,阴害贻祸?
hé sī rén ér zāo sī kù bēi fū
这句话大意是:何斯人而遭斯酷,悲夫!