大唐西域记 · 辩机 · Chapter 3 of 15

卷一 三十四国

PinyinModern Translation
Size

xù lùn

这句话大意是:○序论。

lì xuǎn huáng yóu xiá guān dì lù páo xī chū zhèn zhī chū xuān yuán chuí yī zhī shǐ suǒ yǐ sī mù lí yuán suǒ yǐ jiāng huà fēn yě

这句话大意是:历选皇猷,遐观帝录,庖羲出震之初,轩辕垂衣之始,所以司牧黎元,所以疆画分野。

jì hu táng yáo zhī shòu tiān yùn guāng gé sì biǎo yú shùn zhī nà dì tú dé liú jiǔ tǔ

这句话大意是:暨乎唐尧之受天运,光格四表,虞舜之纳地图,德流九土。

zì cí yǐ xiáng kōng chuán shū shì zhī cè

这句话大意是:自兹已降,空传书事之册;。

tì tīng qián xiū tú wén jì yán zhī shǐ

这句话大意是:逖听前修,徒闻记言之史。

qǐ ruò shí féng yǒu dào yùn shǔ wú wéi zhě yú

这句话大意是:岂若时逢有道,运属无为者欤?

wǒ dà táng yù jí zé tiān chéng shí wò jì yī liù hé ér guāng zhái sì sān huáng ér zhào lín

这句话大意是:我大唐御极则天,乘时握纪,一六合而光宅,四三皇而照临。

xuán huà pāng liú xiáng fēng xiá shàn tóng qián kūn zhī fù zǎi qí fēng yǔ zhī gǔ rùn

这句话大意是:玄化滂流,祥风遐扇,同乾坤之覆载,齐风雨之鼓润。

yǔ fu dōng yí rù gòng xī róng jí xù chuàng yè chuí tǒng bō luàn fǎn zhèng gù yǐ kuà yuè qián wáng náng kuò xiān dài

这句话大意是:与夫东夷入贡,西戎即叙,创业垂统,拨乱反正,固以跨越前王,囊括先代。

tóng wén gòng guǐ zhì zhì shén gōng fēi zǎi jì wú yǐ zàn dà yóu fēi zhāo xuān hé yǐ guāng shèng yè

现代白话:同文共轨,至治神功,非载记无以赞大猷,非昭宣凭什么光盛业?

xuán zàng zhé suí yóu zhì jǔ qí fēng tǔ suī wèi kǎo fāng biàn sú xìn yǐ yuè wǔ yú sān

这句话大意是:玄奘辄随游至,举其风土,虽未考方辨俗,信已越五逾三。

hán shēng zhī chóu xián bèi kǎi zé

这句话大意是:含生之俦,咸被凯泽;。

néng yán zhī lèi mò bù chēng gōng

这句话大意是:能言之类,莫不称功。

yuè zì tiān fǔ jì zhū tiān dǔ yōu huāng yì sú jué yù shū bāng xián chéng zhēng shuò jù zhān shēng jiào

这句话大意是:越自天府,暨诸天竺,幽荒异俗,绝域殊邦,咸承正朔,俱沾声教。

zàn wǔ gōng zhī jī fěng chéng kǒu shí

这句话大意是:赞武功之绩,讽成口实;。

měi wén dé zhī shèng yù wèi chēng shǒu

这句话大意是:美文德之盛,郁为称首。

xiáng guān zǎi jí suǒ wèi cháng wén

这句话大意是:详观载籍,所未尝闻;。

miǎn wéi tú dié chéng wú yǔ èr

这句话大意是:缅惟图牒,诚无与二。

bù yǒu suǒ xù hé jì huà qià

这句话大意是:不有所叙,何记化洽?

jīn jù wén jiàn yú shì zǎi shù

这句话大意是:今据闻见,于是载述。

rán zé suǒ hē shì jiè jiù yuē suō pó shì jiè yòu yuē suō hē shì jiè jiē é yě

这句话大意是:然则索诃世界,(旧曰娑婆世界,又曰娑诃世界,皆讹也。

sān qiān dà qiān guó tǔ wèi yī fú zhī huà shè yě

这句话大意是:)三千大千国土,为一佛之化摄也。

jīn yī rì yuè suǒ lín sì tiān xià zhě jù sān qiān dà qiān shì jiè zhī zhōng zhū fú shì zūn jiē cǐ chuí huà xiàn shēng xiàn miè dǎo shèng dǎo fán

这句话大意是:今一日月所临四天下者,据三千大千世界之中,诸佛世尊,皆此垂化,现生现灭,导圣导凡。

sū mí lú shān táng yán miào gāo shān

这句话大意是:苏迷卢山(唐言妙高山。

jiù yuē xū mí yòu yuē xū mí lóu jiē é lüè yě

这句话大意是:旧曰须弥,又曰须弥娄,皆讹略也。

sì bǎo hé chéng zài dà hǎi zhōng jù jīn lún shàng rì yuè zhī suǒ zhào huí zhū tiān zhī suǒ yóu shě

这句话大意是:)四宝合成,在大海中,据金轮上,日月之所照回,诸天之所游舍。

qī shān qī hǎi huán zhì huán liè

这句话大意是:七山七海,环峙环列;。

shān jiān hǎi shuǐ jù bā gōng dé

这句话大意是:山间海水,具八功德。

qī jīn shān wài nǎi xián hǎi yě

这句话大意是:七金山外,乃咸海也。

hǎi zhōng kě jū zhě dà lüè yǒu sì zhōu yān

现代白话:海中可居者,大略有四洲呢。

dōng pí tí hē zhōu jiù yuē fú pó tí yòu yuē fú yú dǎi é yě

这句话大意是:东毗提诃洲,(旧曰弗婆提,又曰弗于逮,讹也。

nán shàn bù zhōu jiù yuē yán fú tí zhōu yòu yuē yǎn fú zhōu é yě

这句话大意是:)南赡部洲,(旧曰阎浮提洲,又曰剡浮洲,讹也。

xi jù zhì ní zhōu jiù yuē jù yé ní yòu yuē qú qié ní é yě

这句话大意是:)西瞿陁尼洲,(旧曰瞿耶尼,又曰劬伽尼,讹也。

běi jū lú zhōu

这句话大意是:)北拘卢洲。

jiù yuē yù dān yuè yòu yuē jiū lóu é yě

这句话大意是:(旧曰郁单越,又曰鸠楼,讹也。

jīn lún wáng nǎi huà bèi sì tiān xià yín lún wáng zé zhèng gé běi jū lú tóng lún wáng chú běi jū lú jí xi jù zhì ní tiě lún wáng zé wéi shàn bù zhōu

这句话大意是:)金轮王乃化被四天下,银轮王则政隔北拘卢,铜轮王除北拘卢及西瞿陁尼,铁轮王则唯赡部洲。

fu lún wáng zhě jiāng jí dà wèi suí fú suǒ gǎn yǒu dà lún bǎo fú kōng lái yīng gǎn yǒu jīn yín tóng tiě zhī yì jìng nǎi sì sān èr yī zhī chà yīn qí xiān ruì jí yǐ wéi hào

这句话大意是:夫轮王者,将即大位,随福所感,有大轮宝浮空来应,感有金、银、铜、铁之异,境乃四、三、二、一之差,因其先瑞,即以为号。

zé shàn bù zhōu zhī zhōng de zhě ā nà pó dá duō chí yě

这句话大意是:则赡部洲之中地者,阿那婆答多池也。

táng yán wú rè nǎo

这句话大意是:(唐言无热恼。

jiù yuē ā nòu dá chí é yě

这句话大意是:旧曰阿耨达池,讹也。

zài xiāng shān zhī nán dà xuě shān zhī běi zhōu bā bǎi lǐ yǐ

现代白话:)在香山之南,大雪山之北,周八百里了。

jīn yín liú lí pō zhī

这句话大意是:金、银、琉璃、颇胝。

shì qí àn yān

现代白话:饰其岸呢。

jīn shā mí màn qīng bō jiǎo jìng

这句话大意是:金沙弥漫,清波皎镜。

bā de pú sà yǐ yuàn lì gù huà wèi lóng wáng yú zhōng qián zhái

这句话大意是:八地菩萨以愿力故,化为龙王,于中潜宅。

chū qīng líng shuǐ gěi shàn bù zhōu

这句话大意是:出清泠水,给赡部洲。

shì yǐ chí dōng miàn yín niú kǒu liú chū qíng jù shèng fǎn

这句话大意是:是以池东面银牛口,流出殑(巨胜反。

qié hé jiù yuē héng hé yòu yuē héng qié é yě

这句话大意是:)伽河,(旧曰恒河,又曰恒伽,讹也。

rào chí yī zā rù dōng nán hǎi

这句话大意是:)绕池一匝,入东南海;。

chí nán miàn jīn xiàng kǒu liú chū xìn dù hé jiù yuē xīn tóu hé é yě

这句话大意是:池南面金象口,流出信度河,(旧曰辛头河,讹也。

rào chí yī zā rù xī nán hǎi

这句话大意是:)绕池一匝,入西南海;。

chí xī miàn liú lí mǎ kǒu liú chū fù chú hé jiù yuē bó chā hé é yě

这句话大意是:池西面琉璃马口,流出缚刍河,(旧曰博叉河,讹也。

rào chí yī zā rù xī běi hǎi

这句话大意是:)绕池一匝,入西北海;。

chí běi miàn pō zhī shī zǐ kǒu liú chū xǐ duō hé jiù yuē sī zhì hé é yě

这句话大意是:池北面颇胝师子口,流出徙多河,(旧曰私陁河,讹也。

rào chí yī zā rù dōng běi hǎi huò yuē qián liú dì xià chū jī shí shān jí xǐ duō hé zhī liú wèi zhōng guó zhī hé yuán yún

这句话大意是:)绕池一匝,入东北海,或曰潜流地下,出积石山,即徙多河之流,为中国之河源云。

shí wú lún wáng yìng yùn shàn bù zhōu de yǒu sì zhǔ yān

现代白话:时无轮王应运,赡部洲地有四主呢。

nán xiàng zhǔ zé shǔ shī yi xiàng xi bǎo zhǔ nǎi lín hǎi yíng bǎo běi mǎ zhǔ hán jìn yi mǎ dōng rén zhǔ hé chàng duō rén

这句话大意是:南象主则暑湿宜象,西宝主乃临海盈宝,北马主寒劲宜马,东人主和畅多人。

gù xiàng zhǔ zhī guó zào liè dǔ xué tè xián yì shù fú zé héng jīn yòu tǎn shǒu zé zhōng jì sì chuí zú lèi yì jū shì yǔ zhòng gé

这句话大意是:故象主之国躁烈笃学,特闲异术,服则横巾右袒,首则中髻四垂,族类邑居,室宇重阁。

bǎo zhǔ zhī xiāng wú lǐ yì zhòng cái huì duǎn zhì zuǒ rèn duàn fà zhǎng zī yǒu chéng guō zhī jū wu zhí huò zhī lì

这句话大意是:宝主之乡,无礼义,重财贿,短制左衽,断发长髭,有城郭之居,务殖货之利。

mǎ zhǔ zhī sú tiān zī guǎng bào qíng rěn shā lù cuì zhàng qióng lú niǎo jū zhú mù

这句话大意是:马主之俗,天资犷暴,情忍杀戮,毳帐穹庐,鸟居逐牧。

rén zhǔ zhī de fēng sú jī huì rén yì zhāo míng guàn dài yòu rèn chē fú yǒu xù ān tǔ zhòng qiān wu zī yǒu lèi

这句话大意是:人主之地,风俗机慧,仁义昭明,冠带右衽,车服有序,安土重迁,务资有类。

sān zhǔ zhī sú dōng fāng wéi shàng

这句话大意是:三主之俗,东方为上。

qí jū shì zé dōng pì qí hù dàn rì zé dōng xiàng yǐ bài

这句话大意是:其居室则东辟其户,旦日则东向以拜。

rén zhǔ zhī de nán miàn wèi zūn

这句话大意是:人主之地,南面为尊。

fāng sú shū fēng sī qí dà gài

这句话大意是:方俗殊风,斯其大概。

zhì yú jūn chén shàng xià zhī lǐ xiàn zhāng wén guī zhī yí rén zhǔ zhī de wú yǐ jiā yě

这句话大意是:至于君臣上下之礼,宪章文规之仪,人主之地无以加也。

qīng xīn shì lèi zhī xun chū lí shēng sǐ zhī jiào xiàng zhǔ zhī guó qí lǐ yōu yǐ

现代白话:清心释累之训,出离生死之教,象主之国其理优了。

sī jiē zhe zhī jīng gào wèn zhū shì sú bó guān jīn gǔ xiáng kǎo jiàn wén

这句话大意是:斯皆著之经诰,问诸士俗,博关今古,详考见闻。

rán zé fú xìng xī fāng fǎ liú dōng guó tōng yì yīn é fāng yán yǔ miù yīn é zé yì shī yǔ miù zé lǐ guāi

这句话大意是:然则佛兴西方,法流东国,通译音讹,方言语谬,音讹则义失,语谬则理乖。

gù yuē bì yě zhèng míng hu guì wú guāi miù yě

这句话大意是:故曰:“必也正名乎”,贵无乖谬也。

fū rén yǒu gāng róu yì xìng yán yīn bù tóng sī zé xì fēng tǔ zhī qì yì xí sú zhī zhì yě

这句话大意是:夫人有刚柔异性,言音不同,斯则系风土之气,亦习俗之致也。

ruò qí shān chuān wù chǎn zhī yì fēng sú xìng lèi zhī chà zé rén zhǔ zhī de guó shǐ xiáng yān

现代白话:若其山川物产之异,风俗性类之差,则人主之地,国史详呢。

mǎ zhǔ zhī sú bǎo zhǔ zhī xiāng shǐ gào bèi zǎi kě lüè yán yǐ

现代白话:马主之俗、宝主之乡,史诰备载,可略言了。

zhì yú xiàng zhǔ zhī guó qián gǔ wèi xiáng huò shū de duō shǔ shī huò zài sú hǎo rén cí pō cún fāng zhì mò néng xiáng jǔ

这句话大意是:至于象主之国,前古未详,或书地多暑湿,或载俗好仁慈,颇存方志,莫能详举。

qǐ dào yǒu xíng cáng zhī zhì gù shì yǒu tuī yí zhī yùn yǐ

现代白话:岂道有行藏之致,固世有推移之运了?

shì gù hou lǜ yǐ guī huà yǐn zé ér lái bīn yuè zhòng xiǎn ér kuǎn yù mén gòng fāng qí ér bài jiàng quē zhě gài nán de ér yán yān

现代白话:是故候律以归化,饮泽而来宾,越重险而款玉门,贡方奇而拜绛阙者,盖难得而言呢。

yóu shì zhī gù fǎng dào yuǎn yóu qǐng yì zhī xì cún jì fēng tǔ

这句话大意是:由是之故,访道远游,请益之隙,存记风土。

hēi lǐng yǐ lái mò fēi hú sú

这句话大意是:黑岭已来,莫非胡俗。

suī róng rén tóng guàn ér zú lèi qún fēn huà jiè fēng jiāng dà shuài tǔ zhù

这句话大意是:虽戎人同贯,而族类群分,画界封疆,大率土著。

jiàn chéng guō wu zhí tián chù xìng zhòng cái huì sú qīng rén yì

这句话大意是:建城郭,务殖田畜,性重财贿,俗轻仁义。

jià qǔ wú lǐ zūn bēi wú cì fù yán shì yòng nán wèi jū xià

这句话大意是:嫁娶无礼,尊卑无次,妇言是用,男位居下。

sǐ zé fén hái sàng qī wú shù

这句话大意是:死则焚骸,丧期无数。

lí miàn jié ěr duàn fà liè cháng tú shā qún chù sì jì yōu hún

这句话大意是:剺面截耳,断发裂裳,屠杀群畜,祀祭幽魂。

jí nǎi sù fú xiōng zé zào yī

这句话大意是:吉乃素服,凶则皂衣。

tóng fēng lèi sú lüè jǔ tiáo guàn

这句话大意是:同风类俗,略举条贯。

yì zhèng shū zhì suí dì bié xù

这句话大意是:异政殊制,随地别叙。

yìn dù fēng sú yǔ zài hòu jì

这句话大意是:印度风俗,语在后记。

chū gāo chāng gù dì zì jìn zhě shǐ yuē ā qí ní guó

这句话大意是:出高昌故地,自近者始,曰阿耆尼国。

jiù yuē yān qí

现代白话:(旧曰呢耆。

ā qí ní guó

这句话大意是:○阿耆尼国。

ā qí ní guó dōng xī liù bǎi yú lǐ nán běi sì bǎi yú lǐ

这句话大意是:阿耆尼国,东西六百余里,南北四百余里。

guó dà dū chéng zhōu liù qī lǐ xī miàn jù shān dào xiǎn yì shǒu

这句话大意是:国大都城周六七里,西面据山,道险易守。

quán liú jiāo dài yǐn shuǐ wèi tián

这句话大意是:泉流交带,引水为田。

tǔ yí mén shǔ sù mài xiāng zǎo pú táo lí nài zhū guǒ

这句话大意是:土宜穈、黍、宿麦、香枣、蒲萄、梨、柰诸果。

qì xù hé chàng fēng sú zhì zhí

这句话大意是:气序和畅,风俗质直。

wén zì qǔ zé yìn dù wēi yǒu zēng sǔn

这句话大意是:文字取则印度,微有增损。

fú shì zhān hè duàn fà wú jīn

这句话大意是:服饰毡褐,断发无巾。

huò yòng jīn qián yín qián xiǎo tóng qián

这句话大意是:货用金钱、银钱、小铜钱。

wáng qí guó rén yě yǒng ér guǎ lüè hǎo zì chēng fá guó wú gāng jì fǎ bù zhěng sù

这句话大意是:王,其国人也,勇而寡略,好自称伐,国无纲纪,法不整肃。

qié lán shí yú suǒ sēng tú èr qiān yú rén xí xué xiǎo chéng jiào shuō yī qiè yǒu bù

这句话大意是:伽蓝十余所,僧徒二千余人,习学小乘教说一切有部。

jīng jiào lǜ yí jì zūn yìn dù zhū xí xué zhě jí qí wén ér wán zhī

这句话大意是:经教律仪,既遵印度,诸习学者,即其文而玩之。

jiè xíng lǜ yí jié qīng qín lì

这句话大意是:戒行律仪,洁清勤励。

rán shí zá sān jìng zhì yú jiàn jiào yǐ

现代白话:然食杂三净,滞于渐教了。

cóng cǐ xī nán xíng èr bǎi yú lǐ yú yī xiǎo shān yuè èr dà hé xi de píng chuān xíng qī bǎi yú lǐ zhì qū jū wù fǎn zhī guó

这句话大意是:从此西南行二百余里,逾一小山,越二大河,西得平川,行七百余里,至屈(居勿反)支国。

jiù yuē qiū cí

这句话大意是:(旧曰龟兹。

qū zhī guó

这句话大意是:○屈支国。

qū zhī guó dōng xī qiān yú lǐ nán běi liù bǎi yú lǐ

这句话大意是:屈支国,东西千余里,南北六百余里。

guó dà dū chéng zhōu shí qī bā lǐ yi mén mài yǒu jīng dào chū pú táo shí liú duō lí nài táo xìng

这句话大意是:国大都城周十七八里,宜穈、麦,有粳稻,出蒲萄、石榴,多梨、柰、桃、杏。

tǔ chǎn huáng jīn tóng tiě qiān xī

这句话大意是:土产黄金、铜、铁、铅、锡。

qì xù hé fēng sú zhì

这句话大意是:气序和,风俗质。

wén zì qǔ zé yìn dù cū yǒu gǎi biàn

这句话大意是:文字取则印度,粗有改变。

guǎn xián jì lè tè shàn zhū guó

这句话大意是:管弦伎乐,特善诸国。

fú shì jǐn hè duàn fà jīn mào

这句话大意是:服饰锦褐,断发巾帽。

huò yòng jīn qián yín qián xiǎo tóng qián

这句话大意是:货用金钱、银钱、小铜钱。

wáng qū zhī zhǒng yě zhì móu guǎ mèi pò yú qiáng chén

这句话大意是:王,屈支种也,智谋寡昧,迫于强臣。

qí sú shēng zǐ yǐ mù yā tou yù qí biǎn fāng xī yě

这句话大意是:其俗生子以木押头,欲其匾〈匚虒〉也。

qié lán bǎi yú suǒ sēng tú wǔ qiān yú rén xí xué xiǎo chéng jiào shuō yī qiè yǒu bù

这句话大意是:伽蓝百余所,僧徒五千余人,习学小乘教说一切有部。

jīng jiào lǜ yí qǔ zé yìn dù qí xí dú zhě jí běn wén yǐ

现代白话:经教律仪,取则印度,其习读者,即本文了。

shàng jū jiàn jiào shí zá sān jìng

这句话大意是:尚拘渐教,食杂三净。

jié qīng dān wán rén yǐ gōng jìng

这句话大意是:洁清耽玩,人以功竞。

yī dà lóng chí jí jīn huā wáng

这句话大意是:一、大龙池及金花王。

guó dōng jìng chéng běi tiān cí qián yǒu dà lóng chí

这句话大意是:国东境城北天祠前,有大龙池。

zhū lóng yì xíng jiāo hé pìn mǎ suì shēng lóng jū xin lóng lì nán yù

这句话大意是:诸龙易形,交合牝马,遂生龙驹,忄龙戾难驭。

lóng jū zhī zǐ fāng nǎi xùn jià suǒ yǐ cǐ guó duō chū shàn mǎ

这句话大意是:龙驹之子,方乃驯驾,所以此国多出善马。

wén zhī xiān zhì yuē jìn dài yǒu wáng hào yuē jīn huā zhèng jiào míng chá gǎn lóng yù chéng

这句话大意是:闻之先志曰:近代有王,号曰金花,政教明察,感龙驭乘。

wáng yù zhōng méi biān chù qí ěr yīn jí qián yǐn yǐ zhì yú jīn

这句话大意是:王欲终没,鞭触其耳,因即潜隐,以至于今。

chéng zhōng wú jǐng qǔ jí chí shuǐ

这句话大意是:城中无井,取汲池水。

lóng biàn wéi rén yǔ zhū fù huì shēng zǐ xiāo yǒng zǒu jí bēn mǎ

这句话大意是:龙变为人,与诸妇会,生子骁勇,走及奔马。

rú shì jiān rǎn rén jiē lóng zhǒng shì lì zuò wēi bù gōng wáng mìng

这句话大意是:如是渐染,人皆龙种,恃力作威,不恭王命。

wáng nǎi yǐn gòu tū quē shā cǐ chéng rén shào zhǎng jù lù lüè wú jiào lèi

这句话大意是:王乃引构突阙,杀此城人,少长俱戮,略无噍类。

chéng jīn huāng wú rén yān duàn jué

这句话大意是:城今荒芜,人烟断绝。

èr zhāo hù lí èr qié lán

这句话大意是:二、昭怙厘二伽蓝。

huāng chéng běi sì shí yú lǐ jiē shān ē gé yī hé shuǐ yǒu èr qié lán tóng míng zhāo hù lí ér dōng xī suí chēng

这句话大意是:荒城北四十余里,接山阿,隔一河水,有二伽蓝,同名昭怙厘,而东西随称。

fó xiàng zhuāng shì dài yuè rén gōng

这句话大意是:佛像装饰,殆越人工。

sēng tú qīng sù chéng wèi qín lì

这句话大意是:僧徒清肃,诚为勤励。

dōng zhāo hù lí fó táng zhōng yǒu yù shí miàn guǎng èr chǐ yú sè dài huáng bái zhuàng rú hǎi gé

这句话大意是:东昭怙厘佛堂中有玉石,面广二尺余,色带黄白,状如海蛤。

qí shàng yǒu fú zú lǚ zhī jī zhǎng chǐ yǒu bā cùn guǎng yú liù cùn yǐ

现代白话:其上有佛足履之迹,长尺有八寸,广余六寸了。

huò yǒu zhāi rì zhào zhú guāng míng

这句话大意是:或有斋日,照烛光明。

sān dà huì chǎng

这句话大意是:三、大会场。

dà chéng xī mén wài lù zuǒ yòu gè yǒu lì fó xiàng gāo jiǔ shí yú chǐ

这句话大意是:大城西门外,路左右各有立佛像,高九十余尺。

yú cǐ xiàng qián jiàn wǔ nián yī dà huì chù

这句话大意是:于此像前,建五年一大会处。

měi suì qiū fēn shù shí rì jiān jǔ guó sēng tú jiē lái huì jí

这句话大意是:每岁秋分数十日间,举国僧徒皆来会集。

shàng zì jūn wáng xià zhì shì shù juān fèi sú wù fèng chí zhāi jiè shòu jīng tīng fǎ kě rì wàng pí

这句话大意是:上自君王,下至士庶,捐废俗务,奉持斋戒,受经听法,渴日忘疲。

zhū sēng qié lán zhuāng yán fó xiàng yíng yǐ zhēn bǎo shì zhī jǐn qǐ zài zhū niǎn yú wèi zhī xíng xiàng dòng yǐ qiān shù yún jí huì suǒ

这句话大意是:诸僧伽蓝庄严佛像,莹以珍宝,饰之锦绮,载诸辇舆,谓之行像,动以千数,云集会所。

cháng yǐ yuè shí wǔ rì huì rì guó wáng dà chén móu yì guó shì fǎng jí gāo sēng rán hòu xuān bù

这句话大意是:常以月十五日晦日,国王大臣谋议国事,访及高僧,然后宣布。

sì ā shē lǐ èr qié lán jí qí chuán shuō

这句话大意是:四、阿奢理贰伽蓝及其传说。

huì chǎng xī běi dù hé zhì ā shē lǐ èr qié lán

这句话大意是:会场西北,渡河至阿奢理贰伽蓝。

táng yán qí tè

这句话大意是:(唐言奇特。

tíng yǔ xiǎn chǎng fó xiàng gōng shì

这句话大意是:)庭宇显敞,佛像工饰。

sēng tú sù mù jīng qín fěi dài bìng shì qí ài sù dé shuò xué gāo cái yuǎn fāng jùn yàn mù yì zhì zhǐ

这句话大意是:僧徒肃穆,精勤匪怠,并是耆艾宿德,硕学高才,远方俊彦,慕义至止。

guó wáng dà chén shì shù háo yòu sì shì gōng yǎng jiǔ ér mí jìng

这句话大意是:国王、大臣、士庶、豪右四事供养,久而弥敬。

wén zhī xiān zhì yuē xī cǐ guó xiān wáng chóng jìng sān bǎo jiāng yù yóu fāng guān lǐ shèng jì nǎi mìng mǔ dì shè zhī liú shì

这句话大意是:闻之先志曰:昔此国先王崇敬三宝,将欲游方观礼圣迹,乃命母弟摄知留事。

qí dì shòu mìng qiè zì gē shì fáng wèi méng yě

这句话大意是:其弟受命,窃自割势,防未萌也。

fēng zhī jīn hán chí yǐ shàng wáng

这句话大意是:封之金函,持以上王。

wáng yuē sī hé wèi yě

这句话大意是:王曰:“斯何谓也?

duì yuē huí jià zhī rì nǎi kě kāi fā

这句话大意是:”对曰:“回驾之日,乃可开发。

jí fù zhí shì suí jūn zhǎng hù

这句话大意是:”即付执事,随军掌护。

wáng zhī hái yě guǒ yǒu gòu huò zhě yuē wáng lìng jiān guó yín luàn zhōng gōng

这句话大意是:王之还也,果有构祸者曰:“王令监国,淫乱中宫。

wáng wén zhèn nù yù zhì yán xíng

这句话大意是:”王闻震怒,欲置严刑。

dì yuē bù gǎn táo zé yuàn kāi jīn hán

这句话大意是:弟曰:“不敢逃责,愿开金函。

wáng suì fā ér shì zhī nǎi duàn shì yě

这句话大意是:”王遂发而视之,乃断势也。

yuē sī hé yì wù

这句话大意是:曰:“斯何异物?

yù hé fā míng

这句话大意是:欲何发明?

duì yuē wáng xī yóu fāng mìng zhī liú shì jù yǒu chán huò gē shì zì míng

这句话大意是:”对曰:“王昔游方,命知留事,惧有谗祸,割势自明。

jīn guǒ yǒu zhēng yuàn chuí zhào lǎn

这句话大意是:今果有征,愿垂照览。

wáng shēn jìng yì qíng ài mí lóng chū rù hòu tíng wú suǒ jìn ài

这句话大意是:”王深敬异,情爱弥隆,出入后庭,无所禁碍。

wáng dì yú hòu xíng yù yī fū yōng wǔ bǎi niú yù shì xíng fǔ

这句话大意是:王弟于后行,遇一夫拥五百牛,欲事刑腐。

jiàn ér wéi niàn yǐn lèi zēng huái wǒ jīn xíng kuī qǐ fēi sù yè

这句话大意是:见而惟念,引类增怀:“我今形亏,岂非宿业?

jí yǐ cái bǎo shú cǐ qún niú

这句话大意是:”即以财宝赎此群牛。

yǐ cí shàn lì nán xíng jiàn jù

这句话大意是:以慈善力,男形渐具。

yǐ xíng jù gù suì bù rù gōng

这句话大意是:以形具故,遂不入宫。

wáng guài ér wèn zhī nǎi chén qí shǐ mò

这句话大意是:王怪而问之,乃陈其始末。

wáng yǐ wéi qí tè yě suì jiàn qié lán shì jīng měi jī chuán fāng hòu yè

这句话大意是:王以为奇特也,遂建伽蓝,式旌美迹,传芳后叶。

cóng cǐ xi xíng liù bǎi yú lǐ jīng xiǎo shā qì

这句话大意是:从此西行六百余里,经小沙碛。

zhì bá lù jiā guó

这句话大意是:至跋禄迦国。

jiù wèi gū mò yòu yuē jí mò

这句话大意是:(旧谓姑墨,又曰亟默。

bá lù jiā guó

这句话大意是:○跋禄迦国。

bá lù jiā guó dōng xī liù bǎi yú lǐ nán běi sān bǎi yú lǐ

这句话大意是:跋禄迦国东西六百余里,南北三百余里。

guó dà dū chéng zhōu wǔ liù lǐ

这句话大意是:国大都城周五六里。

tǔ yí qì xù rén xìng fēng sú wén zì fǎ zé tóng qū zhī guó yǔ yán shǎo yì

这句话大意是:土宜气序、人性风俗、文字法则同屈支国,语言少异。

xì zhān xì hè lín guó suǒ zhòng

这句话大意是:细毡细褐,邻国所重。

qié lán shù shí suǒ sēng tú qiān yú rén xí xué xiǎo chéng jiào shuō yī qiè yǒu bù

这句话大意是:伽蓝数十所,僧徒千余人,习学小乘教说一切有部。

lìng shān jí dà qīng de

这句话大意是:凌山及大清地。

guó xī běi xíng sān bǎi yú lǐ dù shí qì zhì lìng shān

这句话大意是:国西北行三百余里,度石碛,至凌山。

cǐ zé cōng lǐng běi yuán shuǐ duō dōng liú yǐ

现代白话:此则葱岭北原,水多东流了。

shān gǔ jī xuě chūn xià hé dòng suī shí xiāo pàn xún fù jié bīng

这句话大意是:山谷积雪,春夏合冻,虽时消泮,寻复结冰。

jīng tú xiǎn zǔ hán fēng cǎn liè duō bào lóng nán líng fàn

这句话大意是:经途险阻,寒风惨烈,多暴龙,难凌犯。

xíng rén yóu cǐ lù zhě bù dé zhě yī chí hù dà shēng jiào huàn

这句话大意是:行人由此路者,不得赭衣持瓠大声叫唤。

wēi yǒu wéi fàn zāi huò mù dǔ

这句话大意是:微有违犯,灾祸目睹。

bào fēng fèn fā fēi shā yǔ shí yù zhě sàng méi nán yǐ quán shēng

这句话大意是:暴风奋发,飞沙雨石,遇者丧没,难以全生。

shān xíng sì bǎi yú lǐ zhì dà qīng chí huò míng rè hǎi yòu wèi xián hǎi

这句话大意是:山行四百余里,至大清池,(或名热海,又谓咸海。

zhōu qiān yú lǐ dōng xī guǎng nán běi xiá

这句话大意是:)周千余里,东西广,南北狭。

sì miàn fù shān zhòng liú jiāo còu sè dài qīng hēi wèi jiān xián kǔ hóng tāo hào hàn jīng bō gǔ hū

这句话大意是:四面负山,众流交凑,色带青黑,味兼咸苦,洪涛浩汗,惊波汩淴。

lóng yú zá chǔ líng guài jiān qǐ suǒ yǐ wǎng lái xíng lǚ dǎo yǐ qí fú shuǐ zú suī duō mò gǎn yú bǔ

这句话大意是:龙鱼杂处,灵怪间起,所以往来行旅,祷以祈福,水族虽多,莫敢渔捕。

sù yè shuǐ chéng

这句话大意是:素叶水城。

qīng chí xī běi xíng wǔ bǎi yú lǐ zhì sù yè shuǐ chéng

这句话大意是:清池西北行五百余里,至素叶水城。

chéng zhōu liù qī lǐ zhū guó shāng hú zá jū yě

这句话大意是:城周六七里,诸国商胡杂居也。

tǔ yí mí mài pú táo lín shù xī shū

这句话大意是:土宜糜、麦、蒲萄,林树稀疏。

qì xù fēng hán rén yī zhān hè

这句话大意是:气序风寒,人衣毡褐。

sù yè yǐ xī shù shí gū chéng chéng jiē lì zhǎng suī bù xiāng bǐng mìng rán jiē yì shǔ tū jué

这句话大意是:素叶以西数十孤城,城皆立长,虽不相禀命,然皆役属突厥。

sū lì dì qū zǒng shù

这句话大意是:○窣利地区总述。

zì sù yè shuǐ chéng zhì jié shuāng nà guó dì míng sū lì rén yì wèi yān

现代白话:自素叶水城,至羯霜那国,地名窣利,人亦谓呢。

wén zì yǔ yán jí suí chēng yǐ

现代白话:文字语言,即随称了。

zì yuán jiǎn lüè běn èr shí yú yán zhuǎn ér xiāng shēng qí liú jìn guǎng

这句话大意是:字源简略,本二十余言,转而相生,其流浸广。

cū yǒu shū jì shù dú qí wén dì xiāng chuán shòu shī zī wú tì

这句话大意是:粗有书记,竖读其文,递相传授,师资无替。

fú zhān hè yī pí dié cháng fú biǎn jí

这句话大意是:服毡褐,衣皮氎,裳服褊急。

qí fā lù dǐng huò zǒng jiǎn tì zēng cǎi luò é

这句话大意是:齐发露顶,或总剪剃,缯彩络额。

xíng róng wěi dà zhì xìng kuāng qiè

这句话大意是:形容伟大,志性恇怯。

fēng sú jiāo é duō xíng guǐ zhà dà dǐ tān qiú fù zǐ jì lì cái duō wèi guì liáng jiàn wú chà

这句话大意是:风俗浇讹,多行诡诈,大抵贪求,父子计利,财多为贵,良贱无差。

suī fù jù wàn fú shí cū bì

这句话大意是:虽富巨万,服食粗弊。

lì tián zhú lì zhě zá bàn yǐ

现代白话:力田逐利者杂半了。

qiān quán

这句话大意是:千泉。

sù yè chéng xi xíng sì bǎi yú lǐ zhì qiān quán

这句话大意是:素叶城西行四百余里,至千泉。

qiān quán zhě dì fāng èr bǎi yú lǐ nán miàn xuě shān sān chuí píng lù

这句话大意是:千泉者,地方二百余里,南面雪山,三陲平陆。

shuǐ tǔ wò rùn lín shù fú shū mù chūn zhī yuè zá huā ruò qǐ quán chí qiān suǒ gù yǐ míng yān

现代白话:水土沃润,林树扶疏,暮春之月,杂花若绮,泉池千所,故以名呢。

tū jué kè hán měi lái bì shǔ

这句话大意是:突厥可汗每来避暑。

zhōng yǒu qún lù duō shì líng huán xùn xiá yú rén bù shèn jīng zǒu

这句话大意是:中有群鹿,多饰铃环,驯狎于人,不甚惊走。

kè hán ài shǎng xià mìng qún shǔ gǎn jiā shā hài yǒu zhū wú shè

这句话大意是:可汗爱赏,下命群属:“敢加杀害,有诛无赦。

gù cǐ qún lù de zhōng qí shòu

这句话大意是:”故此群鹿,得终其寿。

dá luó sī chéng

这句话大意是:呾逻私城。

qiān quán xi xíng bǎi sì shí wǔ lǐ zhì dá luó sī chéng

这句话大意是:千泉西行百四十五里,至呾逻私城。

chéng zhōu bā jiǔ lǐ zhū guó shāng hú zá jū yě

这句话大意是:城周八九里,诸国商胡杂居也。

tǔ yí qì xù dà tóng sù yè

这句话大意是:土宜气序,大同素叶。

xiǎo gū chéng

这句话大意是:小孤城。

nán xíng shí yú lǐ yǒu xiǎo gū chéng sān bǎi yú hù běn zhōng guó rén yě xī wèi tū jué suǒ lüè hòu suì jiū jí tóng guó gòng bǎo cǐ chéng yú zhōng zhái jū

这句话大意是:南行十余里有小孤城,三百余户,本中国人也,昔为突厥所掠,后遂鸠集同国,共保此城,于中宅居。

yī shang qù jiù suì tóng tū jué yán cí yí fàn yóu cún běn guó

这句话大意是:衣裳去就,遂同突厥,言辞仪范,犹存本国。

bái shuǐ chéng

这句话大意是:白水城。

cóng cǐ xī nán xíng èr bǎi yú lǐ zhì bái shuǐ chéng chéng zhōu liù qī lǐ

这句话大意是:从此西南行二百余里,至白水城,城周六七里。

tǔ dì suǒ chǎn fēng qì suǒ yí yú shèng dá luó sī

这句话大意是:土地所产,风气所宜,逾胜呾逻私。

gōng yù chéng

这句话大意是:恭御城。

xī nán xíng èr bǎi yú lǐ zhì gōng yù chéng chéng zhōu wǔ liù lǐ

这句话大意是:西南行二百余里,至恭御城,城周五六里。

yuán xí gāo yú shù mù wěng yù

这句话大意是:原隰膏腴,树木蓊郁。

cóng cǐ nán xíng sì wǔ shí lǐ zhì nú nú zuò fǎn

这句话大意是:从此南行四五十里,至笯(奴做反。

chì jiàn guó

这句话大意是:)赤建国。

nú chì jiàn guó

这句话大意是:○笯赤建国。

nú chì jiàn guó zhōu qiān yú lǐ

这句话大意是:笯赤建国,周千余里。

de wò rǎng bèi jià sè

这句话大意是:地沃壤,备稼穑。

cǎo mù yù mào huá guǒ fán shèng duō pú táo yì suǒ guì yě

这句话大意是:草木郁茂,华果繁盛,多蒲萄,亦所贵也。

chéng yì bǎi shù gè bié jūn zhǎng jìn zhǐ wǎng lái bù xiāng bǐng mìng

这句话大意是:城邑百数,各别君长,进止往来,不相禀命。

suī zé huà yě qū fēn zǒng chēng nú chì jiàn guó

这句话大意是:虽则画野区分,总称笯赤建国。

cóng cǐ xi xíng èr bǎi yú lǐ zhì zhě shí guó

这句话大意是:从此西行二百余里,至赭时国。

táng yán shí guó

这句话大意是:(唐言石国。

zhě shí guó

这句话大意是:○赭时国。

zhě shí guó zhōu qiān yú lǐ

这句话大意是:赭时国周千余里。

xi lín yè hé dōng xī xiá nán běi cháng

这句话大意是:西临叶河,东西狭,南北长。

tǔ yí qì xù tóng nú chì jiàn guó

这句话大意是:土宜气序,同笯赤建国。

chéng yì shù shí míng bié jūn zhǎng jì wú zǒng zhǔ yì shǔ tū jué

这句话大意是:城邑数十,名别君长,既无总主,役属突厥。

cóng cǐ dōng nán qiān yú lǐ zhì xin shì fū fā fǎn

这句话大意是:从此东南千余里,至忄市(敷发反。

hàn guó

这句话大意是:)捍国。

xin shì hàn guó

这句话大意是:○忄市捍国。

xin shì hàn guó zhōu sì qiān yú lǐ shān zhōu sì jìng

这句话大意是:忄市捍国周四千余里,山周四境。

tǔ dì gāo yú jià sè zī shèng duō huā guǒ yi yáng mǎ

这句话大意是:土地膏腴,稼穑滋盛,多花果,宜羊马。

qì xù fēng hán rén xìng gāng yǒng yǔ yì zhū guó xíng mào chǒu bì

这句话大意是:气序风寒,人性刚勇,语异诸国,形貌丑弊。

zì shù shí nián wú dà jūn zhǎng qiú háo lì jìng bù xiāng bīn fú yī chuān jù xiǎn huà yě fēn dōu

这句话大意是:自数十年,无大君长,酋豪力竞,不相宾伏,依川据险,画野分都。

cóng cǐ xi xíng qiān yú lǐ zhì sū dǔ lì sè nà guó

这句话大意是:从此西行千余里,至窣堵利瑟那国。

sū dǔ lì sè nà guó

这句话大意是:○窣堵利瑟那国。

sū dǔ lì sè nà guó zhōu qiān sì wǔ bǎi lǐ dōng lín yè hé

这句话大意是:窣堵利瑟那国周千四五百里,东临叶河。

yè hé chū cōng lǐng běi yuán xī běi ér liú hào hàn hún zhuó gǔ hū piào jí

这句话大意是:叶河出葱岭北原,西北而流,浩汗浑浊,汩淴漂急。

tǔ yí fēng sú tóng zhě shí guó

这句话大意是:土宜风俗,同赭时国。

zì yǒu wáng fù tū jué

这句话大意是:自有王,附突厥。

dà shā qì

这句话大意是:大沙碛。

cóng cǐ xī běi rù dà shā qì jué wú shuǐ cǎo

这句话大意是:从此西北入大沙碛,绝无水草。

tú lù mí màn jiāng jìng nán cè

这句话大意是:途路弥漫,疆境难测。

wàng tài shān xún yí gǔ yǐ zhī suǒ zhǐ yǐ jì jīng tú

这句话大意是:望大山,寻遗骨,以知所指,以记经途。

xíng wǔ bǎi yú lǐ zhì sà mò jiàn guó táng yán kāng guó

这句话大意是:行五百余里,至飒秣建国,(唐言康国。

sà mò jiàn guó

这句话大意是:○飒秣建国。

sà mò jiàn guó zhōu qiān liù qī bǎi lǐ dōng xī zhǎng nán běi xiá

这句话大意是:飒秣建国周千六七百里,东西长,南北狭。

guó dà dū chéng zhōu èr shí yú lǐ jí xiǎn gù duō jū rén

这句话大意是:国大都城周二十余里,极险固,多居人。

yì fāng bǎo huò duō jù cǐ guó

这句话大意是:异方宝货,多聚此国。

tǔ dì wò rǎng jià sè bèi zhí lín shù wěng yù huā guǒ zī mào duō chū shàn mǎ

这句话大意是:土地沃壤,稼穑备植,林树蓊郁,花果滋茂,多出善马。

jī qiǎo zhī jì tè gōng zhū guó

这句话大意是:机巧之技,特工诸国。

qì xù hé chàng fēng sú měng liè

这句话大意是:气序和畅,风俗猛烈。

fán zhū hú guó cǐ wèi qí zhōng

这句话大意是:凡诸胡国,此为其中。

jìn zhǐ wēi yí jìn yuǎn qǔ zé

这句话大意是:进止威仪,近远取则。

qí wáng háo yǒng lín guó chéng mìng

这句话大意是:其王豪勇,邻国承命。

bīng mǎ qiáng shèng duō shì zhě jié

这句话大意是:兵马强盛,多是赭羯。

zhě jié zhī rén qí xìng yǒng liè shì sǐ rú guī zhàn wú qián dí

这句话大意是:赭羯之人,其性勇烈,视死如归,战无前敌。

cóng cǐ dōng nán zhì mǐ mò hè guó

这句话大意是:从此东南至弭秣贺国。

táng yán mǐ guó

这句话大意是:(唐言米国。

mǐ mò hè guó

这句话大意是:○弭秣贺国。

mǐ mò hè guó zhōu sì wǔ bǎi lǐ jù chuān zhōng dōng xī xiá nán běi cháng tǔ yí fēng sú tóng sà mò jiàn guó

这句话大意是:弭秣贺国周四五百里,据川中,东西狭,南北长,土宜风俗,同飒秣建国。

cóng cǐ běi zhì jié bù dá nà guó

这句话大意是:从此北至劫布呾那国。

táng yán cáo guó

这句话大意是:(唐言曹国。

jié bù dá nà guó

这句话大意是:○劫布呾那国。

jié bù dá nà guó zhōu qiān sì wǔ bǎi lǐ dōng xī zhǎng nán běi xiá

这句话大意是:劫布呾那国周千四五百里,东西长,南北狭。

tǔ yí fēng sú tóng sà mò jiàn guó

这句话大意是:土宜风俗,同飒秣建国。

cóng cǐ guó xi sān bǎi yú lǐ zhì qū jū wù fǎn

这句话大意是:从此国西三百余里,至屈(居勿反。

shuāng qù shēng

这句话大意是:)霜(去声。

nǐ jiā guó

这句话大意是:)你迦国。

táng yán hé guó

这句话大意是:(唐言何国。

qū shuāng nǐ jiā guó

这句话大意是:○屈霜你迦国。

qū shuāng nǐ jiā guó zhōu qiān sì wǔ bǎi lǐ dōng xī xiá nán běi cháng

这句话大意是:屈霜你迦国周千四五百里,东西狭,南北长。

tǔ yí fēng sú tóng sà mò jiàn guó

这句话大意是:土宜风俗,同飒秣建国。

cóng cǐ guó xi èr bǎi yú lǐ zhì hē hàn guó

这句话大意是:从此国西二百余里,至喝捍国。

táng yán dōng ān guó

这句话大意是:(唐言东安国。

hē hàn guó

这句话大意是:○喝捍国。

hē hàn guó zhōu qiān yú lǐ

这句话大意是:喝捍国周千余里。

tǔ yí fēng sú tóng sà mò jiàn guó

这句话大意是:土宜风俗,同飒秣建国。

cóng cǐ guó xi sì bǎi yú lǐ zhì bǔ hē guó

这句话大意是:从此国西四百余里,至捕喝国。

táng yán zhōng ān guó

这句话大意是:(唐言中安国。

bǔ hē guó

这句话大意是:○捕喝国。

bǔ hē guó zhōu qiān liù qī bǎi lǐ dōng xī zhǎng nán běi xiá

这句话大意是:捕喝国周千六七百里,东西长,南北狭。

tǔ yí fēng sú tóng sà mò jiàn guó

这句话大意是:土宜风俗,同飒秣建国。

cóng cǐ guó xi sì bǎi yú lǐ zhì fá de guó

这句话大意是:从此国西四百余里,至伐地国。

táng yán xī ān guó

这句话大意是:(唐言西安国。

fá de guó

这句话大意是:○伐地国。

fá de guó zhōu sì bǎi yú lǐ tǔ yí fēng sú tóng sà mò jiàn guó

这句话大意是:伐地国周四百余里,土宜风俗,同飒秣建国。

cóng cǐ xī nán wǔ bǎi yú lǐ zhì huò lì xí mí jiā guó

这句话大意是:从此西南五百余里,至货利习弥迦国。

huò lì xí mí qié guó

这句话大意是:○货利习弥伽国。

huò lì xí mí qié guó shùn fù chú hé liǎng àn dōng xī èr sān shí lǐ nán běi wǔ bǎi yú lǐ

这句话大意是:货利习弥伽国顺缚刍河两岸,东西二三十里,南北五百余里。

tǔ yí fēng sú tóng fá de guó yǔ yán shǎo yì

这句话大意是:土宜风俗,同伐地国,语言少异。

cóng sà mò jiàn guó xī nán xíng sān bǎi yú lǐ zhì jié shuāng qù shēng

这句话大意是:从飒秣建国西南行三百余里,至羯霜(去声。

nà guó

这句话大意是:)那国。

táng yán shǐ guó

这句话大意是:(唐言史国。

jié shuāng nà guó

这句话大意是:○羯霜那国。

jié shuāng nà guó zhōu qiān sì wǔ bǎi lǐ tǔ yí fēng sú tóng sà mò jiàn guó

这句话大意是:羯霜那国周千四五百里,土宜风俗,同飒秣建国。

cóng cǐ xī nán xíng èr bǎi yú lǐ rù shān shān lù qí qū xī jìng wēi xiǎn jì jué rén lǐ yòu shǎo shuǐ cǎo

这句话大意是:从此西南行二百余里入山,山路崎岖,谿径危险,既绝人里,又少水草。

dōng nán shān xíng sān bǎi yú lǐ rù tiě mén

这句话大意是:东南山行三百余里,入铁门。

tiě mén

这句话大意是:铁门。

tiě mén zhě zuǒ yòu dài shān shān jí qiào jùn suī yǒu xiá jìng jiā zhī xiǎn zǔ liǎng bàng shí bì qí sè rú tiě

这句话大意是:铁门者,左右带山,山极峭峻,虽有狭径,加之险阻,两傍石壁,其色如铁。

jì shè mén fēi yòu yǐ tiě gù duō yǒu tiě líng xuán zhū hù shàn yīn qí xiǎn gù suì yǐ wéi míng

这句话大意是:既设门扉,又以铁锢,多有铁铃,悬诸户扇,因其险固,遂以为名。

dǔ huò luó guó gù de

这句话大意是:○睹货逻国故地。

chū tiě mén zhì dǔ huò luó guó jiù yuē tǔ huǒ luó guó é yě

这句话大意是:出铁门,至睹货逻国(旧曰吐火罗国,讹也。

gù dì

这句话大意是:)故地。

nán běi qiān yú lǐ dōng xī sān qiān yú lǐ

这句话大意是:南北千余里,东西三千余里。

dōng ě cōng lǐng xi jiē bō là sī nán dà xuě shān běi jù tiě mén fù chú dà hé zhōng jìng xi liú

这句话大意是:东厄葱岭,西接波剌斯,南大雪山,北据铁门,缚刍大河中境西流。

zì shù bǎi nián wáng zú jué sì qiú háo lì jìng gè shàn jūn zhǎng yī chuān jù xiǎn fēn wéi èr shí qī guó

这句话大意是:自数百年王族绝嗣,酋豪力竞,各擅君长,依川据险,分为二十七国。

suī huà yě qū fēn zǒng yì shǔ tū jué

这句话大意是:虽画野区分,总役属突厥。

qì xù jì wēn jí yì yì zhòng

这句话大意是:气序既温,疾疫亦众。

dōng mò chūn chū lín yǔ xiāng jì

这句话大意是:冬末春初,霖雨相继。

gù cǐ jìng yǐ nán làn bō yǐ běi qí guó fēng tǔ bìng duō wēn jí

这句话大意是:故此境已南,滥波已北,其国风土,并多温疾。

ér zhū sēng tú yǐ shí èr yuè shí liù rì rù ān jū sān yuè shí wǔ rì jiě ān jū sī nǎi jù qí duō yǔ yì shì shè jiào suí shí yě

这句话大意是:而诸僧徒以十二月十六日入安居,三月十五日解安居,斯乃据其多雨,亦是设教随时也。

qí sú zé zhì xìng kuāng qiè róng mào bǐ lòu cū zhī xìn yì bù shèn qī zhà

这句话大意是:其俗则志性恇怯,容貌鄙陋,粗知信义,不甚欺诈。

yǔ yán qù jiù shāo yì zhū guó

这句话大意是:语言去就,稍异诸国;。

zì yuán èr shí wǔ yán zhuǎn ér xiāng shēng yòng zhī bèi wù

这句话大意是:字源二十五言,转而相生,用之备物。

shū yǐ héng dú zì zuǒ xiàng yòu wén jì jiàn duō yú guǎng sū lì

这句话大意是:书以横读,自左向右,文记渐多,逾广窣利。

duō yī dié shǎo fú hè

这句话大意是:多衣氎,少服褐。

huò yòng jīn yín děng qián mú yàng yì yú zhū guó

这句话大意是:货用金、银等钱,模样异于诸国。

shùn fù chú hé běi xià liú zhì dá mì guó

这句话大意是:顺缚刍河北,下流至呾蜜国。

dá mì guó

这句话大意是:○呾蜜国。

dá mì guó dōng xī liù bǎi yú lǐ nán běi sì bǎi yú lǐ

这句话大意是:呾蜜国东西六百余里,南北四百余里。

guó dà dū chéng zhōu èr shí yú lǐ dōng xī zhǎng nán běi xiá

这句话大意是:国大都城周二十余里,东西长,南北狭。

qié lán shí yú suǒ sēng tú qiān yú rén

这句话大意是:伽蓝十余所,僧徒千余人。

zhū sū dǔ bō jí jiù suǒ wèi fú tú yě yòu yuē tōu pó yòu yuē sī tōu bǒ yòu yuē sǒu dòu bō jiē é yě

这句话大意是:诸窣堵波(即旧所谓浮图也,又曰𨱎婆,又曰私𨱎簸,又曰薮斗波,皆讹也。

jí fú zūn xiàng duō shén yì yǒu líng jiàn

这句话大意是:)及佛尊像,多神异,有灵鉴。

dōng zhì chì è yǎn nà guó

这句话大意是:东至赤鄂衍那国。

chì è yǎn nà guó

这句话大意是:○赤鄂衍那国。

chì è yǎn nà guó dōng xī sì bǎi yú lǐ nán běi wǔ bǎi yú lǐ

这句话大意是:赤鄂衍那国东西四百余里,南北五百余里。

guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周十余里。

qié lán wǔ suǒ sēng tú xiān shǎo

这句话大意是:伽蓝五所,僧徒鲜少。

dōng zhì hū lù mó guó

这句话大意是:东至忽露摩国。

hū lù mó guó

这句话大意是:○忽露摩国。

hū lù mó guó dōng xī bǎi yú lǐ nán běi sān bǎi yú lǐ

这句话大意是:忽露摩国东西百余里,南北三百余里。

guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周十余里。

qí wáng xī sù tū jué yě

这句话大意是:其王奚素突厥也。

qié lán èr suǒ sēng tú bǎi yú rén

这句话大意是:伽蓝二所,僧徒百余人。

dōng zhì yú shuò jù fǎn

这句话大意是:东至愉(朔俱反。

màn guó

这句话大意是:)漫国。

yú màn guó

这句话大意是:○愉漫国。

yú màn guó dōng xī sì bǎi yú lǐ nán běi bǎi yú lǐ

这句话大意是:愉漫国东西四百余里,南北百余里。

guó dà dū chéng zhōu shí liù qī lǐ

这句话大意是:国大都城周十六七里。

qí wáng xī sù tū jué yě

这句话大意是:其王奚素突厥也。

qié lán èr suǒ sēng tú guǎ shǎo

这句话大意是:伽蓝二所,僧徒寡少。

xī nán lín fù chú hé zhì jū hé yǎn nà guó

这句话大意是:西南临缚刍河,至鞠和衍那国。

jū hé yǎn nà guó

这句话大意是:○鞠和衍那国。

jū hé yǎn nà guó dōng xī èr bǎi yú lǐ nán běi sān bǎi yú lǐ

这句话大意是:鞠和衍那国东西二百余里,南北三百余里。

guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周十余里。

qié lán sān suǒ sēng tú bǎi yú rén

这句话大意是:伽蓝三所,僧徒百余人。

dōng zhì huò shā guó

这句话大意是:东至镬沙国。

huò shā guó

这句话大意是:○镬沙国。

huò shā guó dōng xī sān bǎi yú lǐ nán běi wǔ bǎi yú lǐ

这句话大意是:镬沙国东西三百余里,南北五百余里。

guó dà dū chéng zhōu shí liù qī lǐ

这句话大意是:国大都城周十六七里。

dōng zhì kē duō luō guó

这句话大意是:东至珂咄罗国。

kē duō luō guó

这句话大意是:○珂咄罗国。

kē duō luō guó dōng xī qiān yú lǐ nán běi qiān yú lǐ

这句话大意是:珂咄罗国东西千余里,南北千余里。

guó dà dū chéng zhōu èr shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周二十余里。

dōng jiē cōng lǐng zhì jū mèi mò bì fǎn zhì guó

这句话大意是:东接葱岭,至拘谜(莫闭反)陁国。

jū mèi zhì guó

这句话大意是:○拘谜陁国。

jū mèi zhì guó dōng xī èr qiān yú lǐ nán běi èr bǎi yú lǐ jù dà cōng lǐng zhōng

这句话大意是:拘谜陁国东西二千余里,南北二百余里,据大葱岭中。

guó dà dū chéng zhōu èr shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周二十余里。

xī nán lín fù chú hé nán jiē shī qì ní guó

这句话大意是:西南邻缚刍河,南接尸弃尼国。

nán dù fù chú hé zhì dá mó xī tiě dì guó bō duó chuàng nà guó yín báo jiàn guó qū làng ná guó xì huǒ lì fǎn mó dá luō guó bō lì hé guó qì lì sè mó guó hé luó hú guó ā lì ní guó méng jiàn guó

这句话大意是:南渡缚刍河,至达摩悉铁帝国、钵铎创那国、淫薄健国、屈浪拿国、呬(火利反)摩呾罗国、钵利曷国、讫栗瑟摩国、曷逻胡国、阿利尼国、瞢健国。

zì huó guó dōng nán zhì kuò xī duō guó ān dá luó fù guó shì zài huí jì

这句话大意是:自活国东南至阔悉多国、安呾逻缚国,事在回记。

huó guó xī nán zhì fù qié làng guó

这句话大意是:活国西南至缚伽浪国。

fù qié làng guó

这句话大意是:○缚伽浪国。

fù qié làng guó dōng xī wǔ shí yú lǐ nán běi èr bǎi yú lǐ

这句话大意是:缚伽浪国东西五十余里,南北二百余里。

guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周十余里。

nán zhì gē lù xī mǐn jiàn guó

这句话大意是:南至纥露悉泯健国。

gē lù xī mǐn jiàn guó

这句话大意是:○纥露悉泯健国。

gē lù xī mǐn jiàn guó zhōu qiān yú lǐ

这句话大意是:纥露悉泯健国周千余里。

guó dà dū chéng zhōu shí sì wǔ lǐ

这句话大意是:国大都城周十四五里。

xī běi zhì hū lǐn guó

这句话大意是:西北至忽懔国。

hū lǐn guó

这句话大意是:○忽懔国。

hū lǐn guó zhōu bā bǎi yú lǐ

这句话大意是:忽懔国周八百余里。

guó dà dū chéng zhōu wǔ liù lǐ

这句话大意是:国大都城周五六里。

qié lán shí yú suǒ sēng tú wǔ bǎi yú rén

这句话大意是:伽蓝十余所,僧徒五百余人。

xi zhì fù hē guó

这句话大意是:西至缚喝国。

fù hē guó

这句话大意是:○缚喝国。

fù hē guó dōng xī bā bǎi yú lǐ nán běi sì bǎi yú lǐ běi lín fù chú hé

这句话大意是:缚喝国东西八百余里,南北四百余里,北临缚刍河。

guó dà dū chéng zhōu èr shí yú lǐ rén jiē wèi zhī xiǎo wáng shě chéng yě

这句话大意是:国大都城周二十余里,人皆谓之小王舍城也。

qí chéng suī gù jū rén shén shǎo

这句话大意是:其城虽固,居人甚少。

tǔ dì suǒ chǎn wù lèi yóu duō shuǐ lù zhū huā nán yǐ bèi jǔ

这句话大意是:土地所产,物类尤多,水陆诸花,难以备举。

qié lán bǎi yǒu yú suǒ sēng tú sān qiān yú rén bìng jiē xí xué xiǎo chéng fǎ jiào

这句话大意是:伽蓝百有余所,僧徒三千余人,并皆习学小乘法教。

yī nà fù sēng qié lán

这句话大意是:一、纳缚僧伽蓝。

chéng wài xī nán yǒu nà fù táng yán xīn

这句话大意是:城外西南有纳缚(唐言新。

sēng qié lán cǐ guó xiān wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:)僧伽蓝,此国先王之所建也。

dà xuě shān běi zuò lùn zhū shī wéi cǐ qié lán měi yè bù tì

这句话大意是:大雪山北作论诸师,惟此伽蓝美业不替。

qí fó xiàng yíng yǐ míng zhēn táng yǔ nǎi shì zhī qí bǎo gù zhū guó jūn cháng lì zhī yǐ gōng jié

这句话大意是:其佛像莹以名珍,堂宇乃饰之奇宝,故诸国君长利之以攻劫。

cǐ qié lán sù yǒu pí shā mén tiān xiàng líng jiàn kě shì míng jiā shǒu wèi

这句话大意是:此伽蓝素有毗沙门天像,灵鉴可恃,冥加守卫。

jìn tū jué yè hù kè hán zi sì yè hù kè hán qīng qí bù luò lǜ qí róng lǚ yǎn xí qié lán yù tú zhēn bǎo

这句话大意是:近突厥叶护可汗子肆叶护可汗,倾其部落,率其戎旅,奄袭伽蓝,欲图珍宝。

qù cǐ bù yuǎn tún jūn yě huǒ

这句话大意是:去此不远,屯军野火。

qí yè mèng jiàn pí shā mén tiān yuē rǔ yǒu hé lì gǎn huài qié lán

现代白话:其夜梦见毗沙门天曰:“你有何力,敢坏伽蓝?

yīn yǐ cháng jǐ guàn chè xiōng bèi

这句话大意是:”因以长戟贯彻胸背。

kè hán jīng wù biàn kǔ xīn tòng suì gào qún shǔ suǒ mèng jiù zhēng chí qǐng zhòng sēng fāng shēn chàn xiè wèi jí fǎn mìng yǐ cóng yǔn mò

这句话大意是:可汗惊悟,便苦心痛,遂告群属所梦咎征,驰请众僧,方伸忏谢,未及返命,已从殒殁。

qié lán nèi nán fó táng zhōng yǒu fú zǎo guàn liàng kě dòu yú zá sè xuàn yào jīn shí nán míng

这句话大意是:伽蓝内南佛堂中有佛澡罐,量可斗余,杂色炫耀,金石难名。

yòu yǒu fó yá qí zhǎng cùn yú guǎng bā jiǔ fēn sè huáng bái zhì guāng jìng

这句话大意是:又有佛牙,其长寸余,广八九分,色黄白,质光净。

yòu yǒu fú sào zhǒu jiā shē cǎo zuò yě zhǎng yú èr chǐ wéi kě qī cùn qí bǎ yǐ zá bǎo shì zhī

这句话大意是:又有佛扫帚,迦奢草作也,长馀二尺,围可七寸,其把以杂宝饰之。

fán cǐ sān wù měi zhì liù zhāi fǎ lǚ xián huì chén shè gōng yǎng zhì chéng suǒ gǎn huò fàng guāng míng

这句话大意是:凡此三物,每至六斋,法侣咸会,陈设供养,至诚所感,或放光明。

qié lán běi yǒu sū dǔ bō gāo èr bǎi yú chǐ jīn gāng ní tú zhòng bǎo cè shì

这句话大意是:伽蓝北有窣堵波,高二百余尺,金刚泥涂,众宝厕饰。

zhōng yǒu shè lì shí zhú líng guāng

这句话大意是:中有舍利,时烛灵光。

qié lán xī nán yǒu yī jīng lú jiàn lì yǐ lái duō lì nián suǒ

这句话大意是:伽蓝西南有一精庐,建立以来,多历年所。

yuǎn fāng fú còu gāo cái lèi jù zhèng sì guǒ zhě nán yǐ xiáng jǔ

这句话大意是:远方辐凑,高才类聚,证四果者,难以详举。

gù zhū luó hàn jiāng rù niè pán shì xiàn shén tōng zhòng suǒ zhī shi nǎi yǒu jiàn lì zhū sū dǔ bō jī jì xiāng lín shù bǎi yú yǐ

现代白话:故诸罗汉将入涅槃,示现神通,众所知识,乃有建立,诸窣堵波基迹相邻,数百余了。

suī zhèng shèng guǒ zhōng wú shén biàn gài yì qiān jì bù shù fēng jì

这句话大意是:虽证圣果,终无神变,盖亦千计,不树封记。

jīn sēng tú bǎi yú rén sù yè fěi xiè fán shèng nán cè

这句话大意是:今僧徒百余人,夙夜匪懈,凡圣难测。

èr tí wèi chéng jí bō lì chéng

这句话大意是:二、提谓城及波利城。

dà chéng xī běi wǔ shí yú lǐ zhì tí wèi chéng

这句话大意是:大城西北五十余里,至提谓城。

chéng běi sì shí yú lǐ yǒu bō lì chéng

这句话大意是:城北四十余里有波利城。

chéng zhōng gè yǒu yī sū dǔ bō gāo yú sān zhàng

这句话大意是:城中各有一窣堵波,高余三丈。

xī zhě rú lái chū zhèng fó guǒ qǐ pú tí shù fāng yì lù yuán

这句话大意是:昔者如来初证佛果,起菩提树,方诣鹿园。

shí èr zhǎng zhě yù bèi wēi guāng suí qí xíng lù zhī zī suì xiàn chǎo mì shì zūn wèi shuō rén tiān zhī fú zuì chū de wén wǔ jiè shí shàn yě

这句话大意是:时二长者遇被威光,随其行路之资,遂献𪎊蜜,世尊为说人天之福,最初得闻五戒十善也。

jì wén fǎ huì qǐng suǒ gōng yǎng rú lái suì shòu qí fā zhǎo yān

现代白话:既闻法诲,请所供养,如来遂授其发、爪呢。

èr zhǎng zhě jiāng huán běn guó qǐng lǐ jìng zhī yí shì

这句话大意是:二长者将还本国,请礼敬之仪式。

rú lái yǐ sēng jiā zhī jiù yuē sēng qí lí é yě

这句话大意是:如来以僧伽胝(旧曰僧祇梨,讹也。

fāng dié bù xià cì yù duō luó sēng cì sēng què qí jiù yuē sēng qí zhī é yě

这句话大意是:)方叠布下,次郁多罗僧,次僧却崎,(旧曰僧祇支,讹也。

yòu fù bō shù xī zhàng rú shì cì dì wèi sū dǔ bō

这句话大意是:)又覆钵竖锡杖,如是次第为窣堵波。

èr rén chéng mìng gè hái qí chéng nǐ yí shèng zhǐ shì xiū chóng jiàn sī zé shì jiā fǎ zhōng zuì chū sū dǔ bō yě

这句话大意是:二人承命,各还其城,拟仪圣旨,式修崇建,斯则释迦法中最初窣堵波也。

chéng xi qī shí yú lǐ yǒu sū dǔ bō gāo yú èr zhàng xī jiā yè bō fú shí zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:城西七十余里有窣堵波,高余二丈,昔迦叶波佛时之所建也。

cóng dà chéng xī nán rù xuě shān ā zhì ruì mò zhì guó

这句话大意是:从大城西南入雪山阿,至锐秣陁国。

ruì mò zhì guó

这句话大意是:○锐秣陁国。

ruì mò zhì guó dōng xī wǔ liù shí lǐ nán běi bǎi yú lǐ

这句话大意是:锐秣陁国东西五六十里,南北百余里。

guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周十余里。

xī nán zhì hú shí jiàn guó

这句话大意是:西南至胡寔健国。

hú shí jiàn guó

这句话大意是:○胡寔健国。

hú shí jiàn guó dōng xī wǔ bǎi yú lǐ nán běi qiān yú lǐ

这句话大意是:胡寔健国东西五百余里,南北千余里。

guó dà dū chéng zhōu èr shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周二十余里。

duō shān chuān chū shàn mǎ

这句话大意是:多山川,出善马。

xī běi zhì dá là jiàn guó

这句话大意是:西北至呾剌健国。

dá là jiàn guó

这句话大意是:○呾剌健国。

dá là jiàn guó dōng xī wǔ bǎi yú lǐ nán běi wǔ liù shí lǐ

这句话大意是:呾剌健国东西五百余里,南北五六十里。

guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周十余里。

xi jiē bō là sī guó jiè

这句话大意是:西接波剌斯国界。

cóng fù hē guó nán xíng bǎi yú lǐ zhì jiē zhí guó

这句话大意是:从缚喝国南行百余里,至揭职国。

jiē zhí guó

这句话大意是:○揭职国。

jiē zhí guó dōng xī wǔ bǎi yú lǐ nán běi sān bǎi yú lǐ

这句话大意是:揭职国东西五百余里,南北三百余里。

guó dà dū chéng zhōu sì wǔ lǐ

这句话大意是:国大都城周四五里。

tǔ dì qiāo què líng fù lián shǔ shǎo huā guǒ duō shū mài

这句话大意是:土地硗确,陵阜连属,少花果,多菽、麦。

qì xù hán liè fēng sú gāng měng

这句话大意是:气序寒烈,风俗刚猛。

qié lán shí yú suǒ sēng tú sān bǎi yú rén bìng xué xiǎo chéng jiào shuō yī qiè yǒu bù

这句话大意是:伽蓝十余所,僧徒三百余人,并学小乘教说一切有部。

dà xuě shān

这句话大意是:大雪山。

dōng nán rù dà xuě shān shān gǔ gāo shēn fēng yán wēi xiǎn fēng xuě xiāng jì shèng xià hé dòng jī xuě mí gǔ xī jìng nán shè

这句话大意是:东南入大雪山,山谷高深,峰岩危险,风雪相继,盛夏合冻,积雪弥谷,蹊径难涉。

shān shén guǐ mèi bào zòng yāo suì qún dào héng xíng shā hài wèi wu

这句话大意是:山神鬼魅,暴纵妖祟,群盗横行,杀害为务。

xíng liù bǎi yú lǐ chū dǔ huò luó guó jìng zhì fàn yǎn nà guó

这句话大意是:行六百余里,出睹货逻国境,至梵衍那国。

fàn yǎn nà guó

这句话大意是:○梵衍那国。

fàn yǎn nà guó dōng xī èr qiān yú lǐ nán běi sān bǎi yú lǐ zài xuě shān zhī zhōng yě

这句话大意是:梵衍那国东西二千余里,南北三百余里,在雪山之中也。

rén yī shān gǔ zhú shì yì jū

这句话大意是:人依山谷,逐势邑居。

guó dà dū chéng jù yá kuà gǔ zhǎng liù qī lǐ běi bèi gāo yán

这句话大意是:国大都城据崖跨谷,长六七里,北背高岩。

yǒu sù mài shǎo huā guǒ yi xù mù duō yáng mǎ

这句话大意是:有宿麦,少花果,宜畜牧,多羊马。

qì xù hán liè

这句话大意是:气序寒烈。

fēng sú gāng guǎng duō yī pí hè yì qí suǒ yi

这句话大意是:风俗刚犷,多衣皮褐,亦其所宜。

wén zì fēng jiào huò bì zhī yòng tóng dǔ huò luó guó yǔ yán shǎo yì yí mào dà tóng

这句话大意是:文字风教,货币之用,同睹货逻国,语言少异,仪貌大同。

chún xìn zhī xīn tè shèn lín guó

这句话大意是:淳信之心,特甚邻国。

shàng zì sān bǎo xià zhì bǎi shén mò bù shū chéng jié xīn zōng jìng

这句话大意是:上自三宝,下至百神,莫不输诚,竭心宗敬。

shāng gū wǎng lái zhě tiān shén xiàn zhēng xiáng shì suì biàn qiú fù dé

这句话大意是:商估往来者,天神现征祥,示祟变,求福德。

qié lán shù shí suǒ sēng tú shù qiān rén zōng xué xiǎo chéng shuō chū shì bù

这句话大意是:伽蓝数十所,僧徒数千人,宗学小乘说出世部。

yī dà lì fú jí wò fó xiàng

这句话大意是:一、大立佛及卧佛像。

wáng chéng dōng běi shān ē yǒu shí fú lì xiàng gāo bǎi sì wǔ shí chǐ jīn sè huàng yào bǎo shì huàn làn

这句话大意是:王城东北山阿有石佛立像,高百四五十尺,金色晃曜,宝饰焕烂。

dōng yǒu qié lán cǐ guó xiān wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:东有伽蓝,此国先王之所建也。

qié lán dōng yǒu tōu shí shì jiā fó lì xiàng gāo bǎi yú chǐ fēn shēn bié zhù zǒng hé chéng lì

这句话大意是:伽蓝东有𨱎石释迦佛立像,高百余尺,分身别铸,总合成立。

chéng dōng èr sān lǐ qié lán zhōng yǒu fú rù niè pán wò xiàng zhǎng qiān yú chǐ

这句话大意是:城东二三里伽蓝中有佛入涅槃卧像,长千余尺。

qí wáng měi cǐ shè wú zhē dà huì shàng zì qī zǐ xià zhì guó zhēn fǔ kù jì qīng fù yǐ shēn shī qún guān liáo zuǒ jiù sēng chóu shú ruò cǐ zhě yǐ wéi suǒ wu yǐ

现代白话:其王每此设无遮大会,上自妻子,下至国珍,府库既倾,复以身施,群官僚佐就僧酬赎,若此者以为所务了。

èr xiǎo chuān zé sēng qié lán

这句话大意是:二、小川泽僧伽蓝。

wò xiàng qié lán dōng nán xíng èr bǎi yú lǐ dù dà xuě shān dōng zhì xiǎo chuān zé quán chí chéng jìng lín shù qīng cōng

这句话大意是:卧像伽蓝东南行二百余里,度大雪山,东至小川泽,泉池澄镜,林树青葱。

yǒu sēng qié lán zhōng yǒu fó chǐ jí jié chū shí dú jué chǐ cháng yú wǔ cùn guǎng jiǎn sì cùn

这句话大意是:有僧伽蓝,中有佛齿及劫初时独觉齿,长余五寸,广减四寸。

fù yǒu jīn lún wáng chǐ cháng sān cùn guǎng èr cùn

这句话大意是:复有金轮王齿,长三寸,广二寸;。

shāng nuò jiā fù suō jiù yuē shāng nà hé xiū é yě

这句话大意是:商诺迦缚娑(旧曰商那和修,讹也。

dà ā luó hàn suǒ chí tiě bō liàng kě bā jiǔ shēng

这句话大意是:)大阿罗汉所持铁钵,量可八九升。

fán sān xián shèng yí wù bìng yǐ huáng jīn jiān fēng

这句话大意是:凡三贤圣遗物,并以黄金缄封。

yòu yǒu shāng nuò jiā fù suō jiǔ tiáo sēng jiā zhī yī jiàng chì sè shè nuò jiā cǎo pí zhī suǒ jī chéng yě

这句话大意是:又有商诺迦缚娑九条僧伽胝衣,绛赤色,设诺迦草皮之所绩成也。

shāng nuò jiā fù suō zhě ā nán dì zǐ yě zài xiān shēn zhōng yǐ shè nuò jiā cǎo yī yú jiě ān jū rì chí shī zhòng sēng

这句话大意是:商诺迦缚娑者,阿难弟子也,在先身中,以设诺迦草衣,于解安居日持施众僧。

chéng cí fú lì yú wǔ bǎi shēn zhōng yīn shēng yīn héng fú cǐ yī

这句话大意是:承兹福力,于五百身中阴、生阴恒服此衣。

yǐ zuì hòu shēn cóng tāi jù chū shēn jì jiàn zhǎng yī yì suí guǎng

这句话大意是:以最后身,从胎俱出,身既渐长,衣亦随广。

jí ā nán zhī dù chū jiā yě qí yī biàn wéi fǎ fú

这句话大意是:及阿难之度出家也,其衣变为法服;。

jí shòu jù jiè gēng biàn wèi jiǔ tiáo sēng jiā zhī

这句话大意是:及受具戒,更变为九条僧伽胝。

jiāng zhèng jì miè rù biān jì dìng fā zhì yuàn lì liú cǐ jiā shā jǐn shì jiā yí fǎ fǎ jǐn zhī hòu fāng nǎi biàn huài

这句话大意是:将证寂灭,入边际定,发智愿力,留此袈裟,尽释迦遗法,法尽之后,方乃变坏。

jīn yǐ shǎo sǔn xìn yǒu zhēng yǐ

现代白话:今已少损,信有征了。

cóng cǐ dōng xíng rù xuě shān yú yuè hēi lǐng zhì jiā bì shì guó

这句话大意是:从此东行入雪山,逾越黑岭,至迦毕试国。

jiā bì shì guó

这句话大意是:○迦毕试国。

jiā bì shì guó zhōu sì qiān yú lǐ běi bèi xuě shān sān chuí hēi lǐng

这句话大意是:迦毕试国周四千余里,北背雪山,三陲黑岭。

guó dà dū chéng zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周十余里。

yi gǔ mài duō guǒ mù chū shàn mǎ yù jīn xiāng

这句话大意是:宜谷麦,多果木,出善马、郁金香。

yì fāng qí huò duō jù cǐ guó

这句话大意是:异方奇货,多聚此国。

qì xù fēng hán rén xìng bào guǎng yán cí bǐ xiè hūn yīn zá luàn

这句话大意是:气序风寒,人性暴犷,言辞鄙亵,婚姻杂乱。

wén zì dà tóng dǔ huò luó guó xí sú yǔ yán fēng jiào pō yì

这句话大意是:文字大同睹货逻国,习俗、语言、风教颇异。

fú yòng máo dié yī jiān pí hè

这句话大意是:服用毛氎,衣兼皮褐。

huò yòng jīn qián yín qián jí xiǎo tóng qián guī ju mú yàng yì yú zhū guó

这句话大意是:货用金钱、银钱及小铜钱,规矩模样异于诸国。

wáng shā lì zhǒng yě yǒu zhì lüè xìng yǒng liè wēi shè lín jìng tǒng shí yú guó

这句话大意是:王,刹利种也,有智略,性勇烈,威慑邻境,统十余国。

ài yù bǎi xìng jìng chóng sān bǎo suì zào zhàng bā chǐ yín fó xiàng jiān shè wú zhē dà huì zhōu gěi pín jù huì shī guān guǎ

这句话大意是:爱育百姓,敬崇三宝,岁造丈八尺银佛像,兼设无遮大会,周给贫窭,惠施鳏寡。

qié lán bǎi yú suǒ sēng tú liù qiān yú rén bìng duō xí xué dà chéng fǎ jiào

这句话大意是:伽蓝百余所,僧徒六千余人,并多习学大乘法教。

sū dǔ bō sēng qié lán chóng gāo hóng chǎng guǎng bó yán jìng

这句话大意是:窣堵波、僧伽蓝崇高弘敞,广博严净。

tiān cí shù shí suǒ yì dào qiān yú rén huò lù xíng huò tu huī lián luò dú lóu yǐ wéi guān mán

这句话大意是:天祠数十所,异道千余人,或露形,或涂灰,连络髑髅,以为冠鬘。

yī zhì zǐ qié lán

这句话大意是:一、质子伽蓝。

dà chéng dōng sān sì lǐ běi shān xià yǒu dà qié lán sēng tú sān bǎi yú rén bìng xué xiǎo chéng fǎ jiào

这句话大意是:大城东三四里,北山下有大伽蓝,僧徒三百余人,并学小乘法教。

wén zhī xiān zhì yuē xī jiàn tuó luó guó jiā nì sè jiā wáng wēi bèi lín guó huà qià yuǎn fāng zhì bīng guǎng de zhì cōng lǐng dōng hé xī fán wéi wèi wēi sòng zhì

这句话大意是:闻之先志曰:昔健驮逻国迦腻色迦王威被邻国,化洽远方,治兵广地,至葱岭东,河西蕃维畏威送质。

jiā nì sè jiā wáng jì dé zhì zǐ tè jiā lǐ mìng hán shǔ gǎi guǎn dōng jū yìn dù zhū guó xià hái jiā bì shì guó chūn qiū zhǐ jiàn tuó luó guó

这句话大意是:迦腻色迦王既得质子,特加礼命,寒暑改馆,冬居印度诸国,夏还迦毕试国,春、秋止健驮逻国。

gù zhì zǐ sān shí zhù chù gè jiàn qié lán

这句话大意是:故质子三时住处,各建伽蓝。

jīn cǐ qié lán jí xià jū zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:今此伽蓝,即夏居之所健也。

gù zhū wū bì tú huà zhì zǐ róng mào fú shì pō tóng zhōng xià

这句话大意是:故诸屋壁,图画质子,容貌服饰,颇同中夏。

qí hòu de huán běn guó xīn cún gù jū suī zǔ shān chuān bù tì gōng yǎng

这句话大意是:其后得还本国,心存故居,虽阻山川,不替供养。

gù jīn sēng zhòng měi zhì rù ān jū jiě ān jū dà xīng fǎ huì wèi zhū zhì zǐ qí fú shù shàn xiāng jì bù jué yǐ zhì yú jīn

这句话大意是:故今僧众,每至入安居、解安居,大兴法会,为诸质子祈福树善,相继不绝,以至于今。

qié lán fó yuàn dōng mén nán dà shén wáng xiàng yòu zú xià kǎn dì zàng bǎo zhì zǐ zhī suǒ cáng yě

这句话大意是:伽蓝佛院东门南大神王像右足下,坎地藏宝,质子之所藏也。

gù qí míng yuē qié lán xiǔ huài qǔ yǐ xiū zhì

这句话大意是:故其铭曰:“伽蓝朽坏,取以修治。

jìn yǒu biān wáng tān lán xiōng bào wén cǐ qié lán duō cáng zhēn bǎo qū zhú sēng tú

这句话大意是:”近有边王贪婪凶暴,闻此伽蓝多藏珍宝,驱逐僧徒。

fāng shì fā jué shén wáng guān zhōng yīng wǔ niǎo xiàng nǎi fèn yǔ jīng míng de wèi zhèn dòng wáng jí jūn rén pì yì jiāng pū jiǔ ér de qǐ xiè jiù yǐ guī

这句话大意是:方事发掘,神王冠中鹦鹉鸟像乃奋羽惊鸣,地为震动,王及军人僻易僵仆,久而得起,谢咎以归。

qié lán běi lǐng shàng yǒu shù shí shì zhì zǐ xí dìng zhī chù yě

这句话大意是:伽蓝北岭上有数石室,质子习定之处也。

qí zhōng duō cáng zá bǎo qí cè yǒu míng yào chā shǒu wèi

这句话大意是:其中多藏杂宝,其侧有铭,药叉守卫。

yǒu yù kāi fā qǔ zhōng bǎo zhě cǐ yào chā shén biàn xiàn yì xíng huò zuò shī zi huò zuò mǎng shé měng shòu dú chóng shū xíng zhèn nù yǐ gù wú rén gǎn de gōng fā

这句话大意是:有欲开发取中宝者,此药叉神变现异形,或作师子,或作蟒蛇、猛兽、毒虫,殊形震怒,以故无人敢得攻发。

shí shì xi èr sān lǐ tài shān lǐng shàng yǒu guān zì zài pú sà xiàng

这句话大意是:石室西二三里大山岭上,有观自在菩萨像。

yǒu rén zhì chéng yuàn jiàn zhě pú sà cóng qí xiàng zhōng chū miào sè shēn ān wèi xíng zhě

这句话大意是:有人至诚愿见者,菩萨从其像中出妙色身,安慰行者。

èr hé luó hù luō sēng qié lán

这句话大意是:二、曷逻怙罗僧伽蓝。

dà chéng dōng nán sān shí yú lǐ zhì hé luó hù luō sēng qié lán

这句话大意是:大城东南三十余里,至曷逻怙罗僧伽蓝。

bàng yǒu sū dǔ bō gāo yǒu yú chǐ huò zhì zhāi rì shí zhú guāng míng

这句话大意是:傍有窣堵波,高有余尺,或至斋日,时烛光明。

fù bō shì shàng shí xì jiān liú chū hēi xiāng yóu jìng yè zhōng shí wén yīn yuè zhī shēng

这句话大意是:覆钵势上石隙间流出黑香油,静夜中时闻音乐之声。

wén zhū xiān zhì yuē xī cǐ guó dà chén hé luó hù luō zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:闻诸先志曰:昔此国大臣曷逻怙罗之所建也。

gōng jì chéng yǐ yú yè mèng zhōng yǒu rén gào yuē rǔ suǒ jiàn lì sū dǔ bō wèi yǒu shè lì míng dàn yǒu xiàn shàng zhě yi cóng wáng qǐng

现代白话:功既成已,于夜梦中有人告曰:“你所建立窣堵波未有舍利,明旦有献上者,宜从王请。

dàn rù cháo jìn qǐng yuē bù liàng yōng mèi gǎn yǒu yuàn qiú

这句话大意是:”旦入朝进请曰:“不量庸昧,敢有愿求。

wáng yuē fu hé suǒ yù

这句话大意是:”王曰:“夫何所欲?

duì yuē jīn rì yǒu xiān xiàn zhě yuàn chuí ēn cì

这句话大意是:”对曰:“今日有先献者,愿垂恩赐。

wáng yuē rán

这句话大意是:”王曰:“然。

hé luó hù luō zhù lì gōng mén zhān wàng suǒ zhì

这句话大意是:”曷逻怙罗伫立宫门,瞻望所至。

é yǒu yī rén chí shè lì píng dà chén wèn yuē yù hé xiàn shàng

这句话大意是:俄有一人持舍利瓶,大臣问曰:“欲何献上?

yuē fó shè lì

这句话大意是:”曰:“佛舍利。

dà chén yuē wú wéi ěr shǒu yi xiān bái wáng

现代白话:”大臣曰:“我为你守,宜先白王。

hé luó hù luō kǒng wáng zhēn guì shè lì zhuī huǐ qián ēn jí wǎng qié lán dēng sū dǔ bō zhì chéng suǒ gǎn qí shí fù bō zì kāi ān zhì shè lì yǐ ér jí chū shàng jū yī jīn

这句话大意是:”曷逻怙罗恐王珍贵舍利,追悔前恩,疾往伽蓝,登窣堵波,至诚所感,其石覆钵自开,安置舍利,已而疾出,尚拘衣襟。

wáng shǐ zhú zhī shí yǐ yǎn yǐ

现代白话:王使逐之,石已掩了。

gù qí xì jiān liú hēi xiāng yóu

这句话大意是:故其隙间,流黑香油。

sān xí bì duō fá là cí chéng jí ā lù náo shān

这句话大意是:三、霫蔽多伐剌祠城及阿路猱山。

chéng nán sì shí yú lǐ zhì xí xū lì fǎn

这句话大意是:城南四十余里至霫(胥立反。

bì duō fá là cí chéng

这句话大意是:)蔽多伐剌祠城。

fán de dà zhèn shān yá bēng zhuì zhōu cǐ chéng jiè wú suǒ dòng yáo

这句话大意是:凡地大震,山崖崩坠,周此城界,无所动摇。

xí bì duō fá là cí chéng nán sān shí yú lǐ zhì ā lù náo nú gāo fǎn

这句话大意是:霫蔽多伐剌祠城南三十余里,至阿路猱(奴高反。

shān yá lǐng qiào jùn yán gǔ yǎo míng

这句话大意是:)山,崖岭峭峻,岩谷杳冥。

qí fēng měi suì zēng gāo shù bǎi chǐ yǔ cáo ju zhà guó hé chú shì jù fǎn

这句话大意是:其峰每岁增高数百尺,与漕矩咤国〈禾刍〉(士句反。

xià tóng

这句话大意是:下同。

nà xì luó shān fǎng fú xiāng wàng biàn jí bēng zhuì

这句话大意是:)那呬罗山仿佛相望,便即崩坠。

wén zhū tǔ sú yuē chū hé chú nà tiān shén zì yuǎn ér zhì yù zhǐ cǐ shān

这句话大意是:”闻诸土俗曰:“初,〈禾刍〉那天神自远而至,欲止此山。

shān shén zhèn kǒng yáo dàng xī gǔ

这句话大意是:山神震恐,摇荡谿谷。

tiān shén yuē bù yù xiāng shě gù cǐ qīng dòng shǎo chuí bīn zhǔ dāng yíng cái bǎo

这句话大意是:天神曰:“不欲相舍,故此倾动,少垂宾主,当盈财宝。

wú jīn wǎng cáo ju zhà guó hé chú nà xì luó shān měi suì zhì wǒ shòu guó wáng dà chén sì xiàn zhī shí yi xiāng zhǔ wàng

现代白话:我今往漕矩咤国〈禾刍〉那呬罗山,每岁至我受国王、大臣祀献之时,宜相属望。

gù ā lù náo shān zēng gāo jì yǐ xún jí bēng zhuì

这句话大意是:”故阿路猱山增高既已,寻即崩坠。

sì dà xuě shān lóng chí jí qí chuán shuō

这句话大意是:四、大雪山龙池及其传说。

wáng chéng xī běi èr bǎi yú lǐ zhì dà xuě shān

这句话大意是:王城西北二百余里,至大雪山。

shān dǐng yǒu chí qǐng yǔ qí qíng suí qiú guǒ yuàn

这句话大意是:山顶有池,请雨祈晴,随求果愿。

wén zhī xiān zhì yuē xī jiàn tuó luó guó yǒu ā luó hàn cháng shòu cǐ chí lóng wáng gōng yǎng měi zhì zhōng shí yǐ shén tōng lì bìng zuò shéng chuáng líng xū ér wǎng

这句话大意是:闻之先志曰:“昔健驮逻国有阿罗汉,常受此池龙王供养,每至中食,以神通力,并坐绳床,凌虚而往。

shì zhě shā mí mì yú shéng chuáng zhī xià pān yuán qián yǐn ér ā luó hàn shí zhì biàn wǎng zhì lóng gōng nǎi jiàn shā mí lóng wáng yīn qǐng liú shí

这句话大意是:侍者沙弥密于绳床之下攀缘潜隐,而阿罗汉时至便往,至龙宫乃见沙弥,龙王因请留食。

lóng wáng yǐ tiān gān lù fàn ā luó hàn yǐ rén jiān wèi ér zhuàn shā mí

这句话大意是:龙王以天甘露饭阿罗汉,以人间味而馔沙弥。

ā luó hàn fàn shí yǐ qì biàn wèi lóng wáng shuō zhū fǎ yào

这句话大意是:阿罗汉饭食已讫,便为龙王说诸法要。

shā mí rú cháng wèi shī dí qì qì yǒu yú lì hài qí xiāng wèi jí qǐ è yuàn hèn shī fèn lóng yuàn zhū fú lì yú jīn xī xiàn duàn cǐ lóng mìng wǒ zì wèi wáng

这句话大意是:沙弥如常为师涤器,器有余粒,骇其香味,即起恶愿,恨师忿龙:“愿诸福力,于今悉现,断此龙命,我自为王。

shā mí fā shì yuàn shí lóng wáng yǐ jué tóu tòng yǐ

现代白话:”沙弥发是愿时,龙王已觉头痛了。

luó hàn shuō fǎ huì yù lóng wáng xiè jiù zé gōng

这句话大意是:罗汉说法诲谕,龙王谢咎责躬。

shā mí huái fèn wèi cóng huǐ xiè

这句话大意是:沙弥怀忿,未从悔谢。

jì hái qié lán zhì chéng fā yuàn fú lì suǒ zhì shì yè mìng zhōng wèi dà lóng wáng wēi měng fèn zhàn

这句话大意是:既还伽蓝,至诚发愿,福力所致,是夜命终,为大龙王,威猛奋战。

suì lái rù chí shā lóng wáng jū lóng gōng yǒu qí bù shǔ zǒng qí tǒng mìng

这句话大意是:遂来入池,杀龙王,居龙宫,有其部属,总其统命。

yǐ sù yuàn gù xìng bào fēng yǔ cuī bá shù lín yù huài qié lán

这句话大意是:以宿愿故,兴暴风雨,摧拔树林,欲坏伽蓝。

shí jiā nì sè jiā wáng guài ér fā wèn qí ā luó hàn jù yǐ bái wáng

这句话大意是:时迦腻色迦王怪而发问,其阿罗汉具以白王。

wáng jí wéi lóng yú xuě shān xià lì sēng qié lán jiàn sū dǔ bō gāo bǎi yú chǐ

这句话大意是:王即为龙于雪山下立僧伽蓝,建窣堵波,高百余尺。

lóng huái sù fèn suì fā fēng yǔ

这句话大意是:龙怀宿忿,遂发风雨。

wáng yǐ hóng jì wèi xīn lóng chéng chēn dú zuò bào sēng qié lán sū dǔ bō liù huài qī chéng

这句话大意是:王以弘济为心,龙乘瞋毒作暴,僧伽蓝、窣堵波六坏七成。

jiā nì sè jiā wáng chǐ gōng bù chéng yù tián lóng chí huǐ qí jū shì jí xìng bīng zhòng zhì xuě shān xià

这句话大意是:迦腻色迦王耻功不成,欲填龙池,毁其居室,即兴兵众,至雪山下。

shí bǐ lóng wáng shēn huái zhèn jù biàn zuò lǎo pó luō mén kòu wáng xiàng ér jiàn yuē dài wáng sù zhí shàn běn duō zhǒng shèng yīn de wéi rén wáng wú sī bù fú

这句话大意是:时彼龙王深怀震惧,变作老婆罗门,叩王象而谏曰:“大王宿植善本,多种胜因,得为人王,无思不服。

jīn rì hé gù yǔ lóng jiāo zhēng

现代白话:今日为什么与龙交争?

fu lóng zhě chù yě bēi xià è lèi rán yǒu dà wēi bù kě lì jìng

这句话大意是:夫龙者畜也,卑下恶类,然有大威,不可力竞。

chéng yún yù fēng dǎo xū lǚ shuǐ fēi rén lì suǒ zhì qǐ wáng xīn suǒ nù zāi

现代白话:乘云驭风,蹈虚履水,非人力所制,岂王心所怒啊?

wáng jīn jǔ guó xīng bīng yǔ yī lóng dòu shèng zé wáng wú fú yuǎn zhī wēi bài zé wáng yǒu fēi dí zhī chǐ

这句话大意是:王今举国兴兵,与一龙斗,胜则王无服远之威,败则王有非敌之耻。

wèi wáng jì zhě yi kě guī bīng

这句话大意是:为王计者,宜可归兵。

jiā nì sè jiā wáng wèi zhī cóng yě

这句话大意是:”迦腻色迦王未之从也。

lóng jí hái chí shēng zhèn léi dòng bào fēng bá mù shā shí rú yǔ yún wù huì míng jūn mǎ jīng hài

这句话大意是:龙即还池,声震雷动,暴风拔木,沙石如雨,云雾晦冥,军马惊骇。

wáng nǎi guī mìng sān bǎo qǐng qiú jiā hù yuē sù zhí duō fú de wéi rén wáng wēi shè qiáng dí tǒng shàn bù zhōu jīn wèi lóng chù suǒ qū chéng nǎi wǒ zhī báo fú yě

这句话大意是:王乃归命三宝,请求加护,曰:“宿殖多福,得为人王,威慑强敌,统赡部洲,今为龙畜所屈,诚乃我之薄福也。

yuàn zhū fú lì yú jīn xiàn qián

这句话大意是:愿诸福力,于今现前。

jí yú liǎng jiān qǐ dà yān yàn lóng tuì fēng jìng wù juǎn yún kāi

这句话大意是:”即于两肩起大烟焰,龙退风静,雾卷云开。

wáng lìng jūn zhòng rén dān yī shí yòng tián lóng chí

这句话大意是:王令军众人担一石,用填龙池。

lóng wáng hái zuò pó luó mén zhòng qǐng wáng yuē wǒ shì bǐ chí lóng wáng jù wēi guī mìng

这句话大意是:龙王还作婆罗门,重请王曰:“我是彼池龙王,惧威归命。

wéi wáng bēi mǐn shè qí qián guò

这句话大意是:惟王悲愍,赦其前过。

wáng yǐ hán yù fù tāo shēng líng rú hé yú wǒ dú jiā è hài

这句话大意是:王以含育,覆焘生灵,如何于我独加恶害?

wáng ruò shā wǒ wǒ zhī yǔ wáng jù duò è dào wáng yǒu duàn mìng zhī zuì wǒ huái yuàn chóu zhī xīn

这句话大意是:王若杀我,我之与王俱堕恶道,王有断命之罪,我怀怨仇之心。

yè bào jiǎo rán shàn è míng yǐ

现代白话:业报皎然,善恶明了。

wáng suì yǔ lóng míng shè yào qì hòu gèng yǒu fàn bì bù xiāng shè

这句话大意是:”王遂与龙明设要契,后更有犯,必不相赦。

lóng yuē wǒ yǐ è yè shòu shēn wèi lóng lóng xìng měng è bù néng zì chí chēn xīn huò qǐ dāng wàng suǒ zhì

这句话大意是:龙曰:“我以恶业,受身为龙,龙性猛恶,不能自持,瞋心或起,当忘所制。

wáng jīn gēng lì qié lán bù gǎn cuī huǐ

这句话大意是:王今更立伽蓝,不敢摧毁。

měi qiǎn yī rén hòu wàng shān lǐng hēi yún ruò qǐ jí jī jiān chuí wǒ wén qí shēng ě xīn dāng xi

这句话大意是:每遣一人候望山岭,黑云若起,急击犍槌,我闻其声,恶心当息。

qí wáng yú shì gèng xiū qié lán jiàn sū dǔ bō hòu wàng yún qì yú jīn bù jué

这句话大意是:”其王于是更修伽蓝,建窣堵波,候望云气,于今不绝。

wén zhū xiān zhì yuē sū dǔ bō zhōng yǒu rú lái gǔ ròu shè lì kě yī shēng yú shén biàn zhī shì nán yǐ xiáng shù

这句话大意是:闻诸先志曰:窣堵波中有如来骨肉舍利,可一升余,神变之事,难以详述。

yī shí zhōng sū dǔ bō nèi hū yǒu yān qǐ shǎo jiàn biàn chū měng yàn shí rén wèi sū dǔ bō yǐ cóng huǒ jìn

这句话大意是:一时中窣堵波内忽有烟起,少间便出猛焰,时人谓窣堵波已从火烬。

zhān yǎng liáng jiǔ huǒ miè yān xiāo nǎi jiàn shè lì rú bái zhū fān xún huán biǎo zhù wǎn zhuǎn ér shàng shēng gāo qù jì yíng xuán ér xià

这句话大意是:瞻仰良久,火灭烟消,乃见舍利如白珠幡,循环表柱,宛转而上,升高去际,萦旋而下。

wǔ jiù wáng jí jiù wáng fēi qié lán

这句话大意是:五、旧王及旧王妃伽蓝。

wáng chéng xī běi dà hé nán àn jiù wáng qié lán nèi yǒu shì jiā pú sà ruò líng chèn chǐ cháng yú yī cùn

这句话大意是:王城西北大河南岸旧王伽蓝内,有释迦菩萨弱龄龀齿,长余一寸。

qí qié lán dōng nán yǒu yī qié lán yì míng jiù wáng yǒu rú lái dǐng gǔ yī piàn miàn guǎng cùn yú qí sè huáng bái fā kǒng fēn míng

这句话大意是:其伽蓝东南有一伽蓝,亦名旧王,有如来顶骨一片,面广寸余,其色黄白,发孔分明。

yòu yǒu rú lái fā fā sè qīng gàn luó xuán yòu yíng yǐn zhǎng chǐ yú juǎn kě bàn cùn

这句话大意是:又有如来发,发色青绀,螺旋右萦,引长尺馀,卷可半寸。

fán cǐ sān shì měi zhì liù zhāi wáng jí dà chén sàn huā gōng yǎng

这句话大意是:凡此三事,每至六斋,王及大臣散花供养。

dǐng gǔ qié lán xī nán yǒu jiù wáng fēi qié lán zhōng yǒu jīn tóng sū dǔ bō gāo bǎi yú chǐ

这句话大意是:顶骨伽蓝西南,有旧王妃伽蓝,中有金铜窣堵波,高百余尺。

wén zhū tǔ sú yuē qí sū dǔ bō zhōng yǒu fó shè lì shēng yú měi yuè shí wǔ rì qí yè biàn fàng yuán guāng zhú yào lù pán lián huī dá shǔ qí guāng jiàn liǎn rù sū dǔ bō

这句话大意是:闻诸土俗曰:“其窣堵波中有佛舍利升余,每月十五日,其夜便放圆光,烛耀露盘,联晖达曙,其光渐敛,入窣堵波。

liù bǐ luō suō luò shān jí lóng quán

这句话大意是:六、比罗娑洛山及龙泉。

chéng xī nán yǒu bǐ luō suō luò shān

这句话大意是:城西南有比罗娑洛山。

táng yán xiàng jiān

这句话大意是:(唐言象坚。

shān shén zuò xiàng xíng gù yuē xiàng jiān yě

这句话大意是:)山神作象形,故曰象坚也。

xī rú lái zài shì xiàng jiān shén fèng qǐng shì zūn jí qiān èr bǎi dà ā luó hàn

这句话大意是:昔如来在世,象坚神奉请世尊及千二百大阿罗汉。

shān diān yǒu dà pán shí rú lái jí zhī shòu shén gōng yǎng

这句话大意是:山颠有大磐石,如来即之,受神供养。

qí hòu wú yōu wáng jí pán shí shàng qǐ sū dǔ bō gāo bǎi yú chǐ jīn rén wèi zhī xiàng jiān sū dǔ bō yě

这句话大意是:其后无忧王即磐石上起窣堵波,高百余尺,今人谓之象坚窣堵波也。

yì yún zhōng yǒu rú lái shè lì kě yī shēng yú

这句话大意是:亦云中有如来舍利,可一升余。

xiàng jiān sū dǔ bō běi shān yán xià yǒu yī lóng quán shì rú lái shòu shén fàn yǐ jí ā luó hàn yú zhōng shù kǒu jué yáng zhī yīn jí zhǒng gēn jīn wèi mào lín

这句话大意是:象坚窣堵波北山岩下有一龙泉,是如来受神饭已,及阿罗汉于中漱口嚼杨枝,因即种根,今为茂林。

hòu rén yú cǐ jiàn lì qié lán míng bǐng duó qiā

这句话大意是:后人于此建立伽蓝,名鞞铎佉。

táng yán jué yáng zhī yě

这句话大意是:(唐言嚼杨枝也。

zì cǐ dōng xíng liù bǎi yú lǐ shān gǔ jiē lián fēng àn qiào jùn yuè hēi lǐng rù běi yìn dù jìng zhì làn bō guó

这句话大意是:自此东行六百余里,山谷接连,峰岸峭峻,越黑岭,入北印度境,至滥波国。

běi yìn dù jìng

这句话大意是:(北印度境。

✦ You read 卷一 三十四国

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.