通玄真经 · 计然 · Chapter 1 of 7

卷一·道原

PinyinModern Translation
Size

lǎo zi yuē yǒu wù hùn chéng xiān tiān de shēng wéi xiàng wú xíng yǎo yǎo míng míng jì liáo dàn mò bù wén qí shēng wú qiáng wèi zhī míng zì zhī yuē dào

现代白话:老孔子说:“有物混成,先天地生,惟象无形,窈窈冥冥,寂寥淡漠,不闻其声,我强为之名,字之曰道。

fu dào zhě

这句话大意是:”夫道者,。

gāo bù kě jí

这句话大意是:高不可极,。

shēn bù kě cè

这句话大意是:深不可测,。

bāo guǒ tiān dì

这句话大意是:苞裹天地,。

bǐng shòu wú xíng

这句话大意是:禀受无形,。

yuán liú chù chù

这句话大意是:原流泏泏,。

chōng ér bù yíng

这句话大意是:冲而不盈,。

zhuó yǐ jìng zhī xú qīng

这句话大意是:浊以静之徐清,。

shī zhī wú qióng

这句话大意是:施之无穷,。

wú suǒ zhāo xī

这句话大意是:无所朝夕,。

biǎo zhī bù yíng yī wò

这句话大意是:表之不盈一握,。

yuē ér néng zhāng

这句话大意是:约而能张,。

yōu ér néng míng

这句话大意是:幽而能明,。

róu ér néng gāng

这句话大意是:柔而能刚,。

hán yī yīn yī tǔ yī yáng yī

这句话大意是:含一阴一吐一阳一,。

ér zhāng sān guāng

这句话大意是:而章三光;。

shān yǐ zhī gāo yuān yǐ zhī shēn shòu yǐ zhī zǒu niǎo yǐ zhī fēi lín yǐ zhī yóu fèng yǐ zhī xiáng xīng lì yǐ zhī xíng

这句话大意是:山以之高,渊以之深,兽以之走,鸟以之飞,麟以之游,凤以之翔,星历以之行;。

yǐ wáng qǔ cún yǐ bēi qǔ zūn yǐ tuì qǔ xiān

这句话大意是:以亡取存,以卑取尊,以退取先。

gǔ zhě sān huáng dé dào zhī tǒng lì yú zhōng yāng shén yǔ huà yóu yǐ fǔ sì fāng

这句话大意是:古者三皇,得道之统,立于中央,神与化游,以抚四方。

shì gù néng tiān yùn de zhì lún zhuàn ér wú fèi shuǐ liú ér bù zhǐ yǔ wù zhōng shǐ

这句话大意是:是故能天运地墆,轮转而无废,水流而不止,与物终始。

fēng xīng yún zhēng léi shēng yǔ jiàng bìng yīng wú qióng yǐ diāo yǐ zuó hái fù yú pǔ

这句话大意是:风兴云蒸,雷声雨降,并应无穷,已雕已琢,还复于朴。

wú wéi wèi zhī ér hé hū shēng sǐ wú wéi yán zhī ér tōng hu dé tián yú wú qín ér de hu hé yǒu wàn bù tóng ér biàn hu shēng

这句话大意是:无为为之而合乎生死,无为言之而通乎德,恬愉无矜而得乎和,有万不同而便乎生。

hé yī yīn yī yī yáng yī

这句话大意是:和一阴一一阳一,。

jié sì shí

这句话大意是:节四时,。

diào wǔ xíng

这句话大意是:调五行,。

rùn hu cǎo mù

这句话大意是:润乎草木,。

jìn hu jīn shí

这句话大意是:浸乎金石,。

qín shòu shuò dà

这句话大意是:禽兽硕大,。

háo máo rùn zé

这句话大意是:毫毛润泽,。

niǎo luǎn bù bài

这句话大意是:鸟卵不败,。

shòu tāi bù dú

这句话大意是:兽胎不㱩,。

fù wú sàng zi zhī yōu

这句话大意是:父无丧子之忧,。

xiōng wú kū dì zhī āi

这句话大意是:兄无哭弟之哀,。

tóng zǐ bù gū

这句话大意是:童子不孤,。

fù rén bù shuāng

这句话大意是:妇人不孀,。

hóng ní bú jiàn

这句话大意是:虹霓不见,。

dào zéi bù xíng

这句话大意是:盗贼不行,。

hán dé zhī suǒ zhì yě

这句话大意是:含德之所致也。

dà cháng zhī dào shēng wù ér bù yǒu chéng huà ér bù zǎi wàn wù shì zhī ér shēng mò zhī qí dé shì zhī ér sǐ mò zhī néng yuàn shōu cáng xù jī ér bù jiā fù bù shī bǐng shòu ér bù yì pín

这句话大意是:大常之道,生物而不有,成化而不宰,万物恃之而生,莫知其德,恃之而死,莫之能怨,收藏畜积而不加富,布施禀受而不益贫;。

hū xī huǎng xī bù kě wèi xiàng xī huǎng xī hū xī yòng bù qū xī yǎo xī míng xī yìng huà wú xíng xī suì xī tōng xī bù xū dòng xī yǔ gāng róu juǎn shū xī yǔ yī yīn yī yī yáng yī fǔ yǎng xī

这句话大意是:忽兮怳兮,不可为象兮,怳兮忽兮,用不诎兮,窈兮冥兮,应化无形兮,遂兮通兮,不虚动兮,与刚柔卷舒兮,与一阴一一阳一 俯仰兮。

lǎo zi yuē dà zhàng fū tián rán wú sī tán rán wú lǜ yǐ tiān wèi gài yǐ de wèi chē yǐ sì shí wèi mǎ yǐ yī yīn yī yī yáng yī wèi yù xíng hu wú lù yóu hu wú dài chū hū wú mén

现代白话:老孔子说:大丈夫恬然无思,惔然无虑,以天为盖,以地为车,以四时为马,以一阴一一阳一为御,行乎无路,游乎无怠,出乎无门。

yǐ tiān wèi gài zé wú suǒ bù fù yě yǐ de wèi chē zé wú suǒ bù zài yě sì shí wèi mǎ zé wú suǒ bù shǐ yě yī yīn yī yī yáng yī yù zhī zé wú suǒ bù bèi yě

这句话大意是:以天为盖则无所不覆也,以地为车则无所不载也,四时为马则无所不使也,一阴一一阳一御之则无所不备也。

shì gù jí ér bù yáo yuǎn ér bù láo sì zhī bù dòng cōng míng bù sǔn ér zhào míng tiān xià zhě zhí dào zhī yào guān wú qióng zhī de

这句话大意是:是故疾而不摇,远而不劳,四支不动,聪明不损,而照明天下者,执道之要,观无穷之地。

gù tiān xià zhī shì bù kě wèi yě yīn qí zì rán ér tuī zhī wàn wù zhī biàn bù kě jiù yě bǐng qí yào ér guī zhī

这句话大意是:故天下之事不可为也,因其自然而推之,万物之变不可救也,秉其要而归之。

shì yǐ shèng rén nèi xiū qí běn ér bù wài shì qí mò lì qí yī jīng yī shén yǎn qí zhī jiàn gù mò rán wú wéi ér wú bù wèi yě wú zhì ér wú bù zhì yě

这句话大意是:是以圣人内修其本,而不外饰其末,厉其一精一神,偃其知见故漠然无为而无不为也,无治而无不治也。

suǒ wèi wú wéi zhě bù xiān wù wèi yě

这句话大意是:所谓无为者,不先物为也;。

wú zhì zhě bù yì zì rán yě

这句话大意是:无治者,不易自然也;。

wú bù zhì zhě yīn wù zhī xiāng rán yě

这句话大意是:无不治者,因物之相然也。

lǎo zi yuē zhí dào yǐ yù mín zhě shì lái ér xún zhī wù dòng ér yīn zhī

现代白话:老孔子说:执道以御民者,事来而循之,物动而因之;。

wàn wù zhī huà wú bù yīng yě bǎi shì zhī biàn wú bù ǒu yě

这句话大意是:万物之化无不应也,百事之变无不耦也。

gù dào zhě xū wú píng yì qīng jìng róu ruò chún cuì sù piáo cǐ wǔ zhě dào zhī xíng xiàng yě

这句话大意是:故道者,虚无、平易、清静、柔弱、纯粹素朴,此五者,道之形象也。

xū wú zhě dào zhī shě yě píng yì zhě dào zhī sù yě qīng jìng zhě dào zhī jiàn yě róu ruò zhě dào zhī yòng yě

这句话大意是:虚无者道之舍也,平易者道之素也,清静者道之鉴也,柔弱者道之用也。

fǎn zhě dào zhī cháng yě róu zhě dào zhī gāng yě ruò zhě dào zhī qiáng yě

这句话大意是:反者道之常也,柔者道之刚也,弱者道之强也。

chún cuì sù piáo zhě dào zhī gàn yě

这句话大意是:纯粹素朴者道之干也。

xū zhě zhōng wú zài yě píng zhě xīn wú lěi yě shì yù bù zài xū zhī zhì yě wú suǒ hǎo zēng píng zhī zhì yě yī ér bù biàn jìng zhī zhì yě bù yǔ wù zá cuì zhī zhì yě bù yōu bù lè dé zhī zhì yě

这句话大意是:虚者中无载也,平者心无累也,嗜欲不载,虚之至也,无所好憎,平之至也,一而不变,静之至也,不与物杂,粹之至也,不忧不乐,德之至也。

fu zhì rén zhī zhì yě qì qí cōng míng miè qí wén zhāng yī dào fèi zhì yǔ mín tóng chū hu gōng

这句话大意是:夫至人之治也,弃其聪明,灭其文章,依道废智,与民同出乎公。

yuē qí suǒ shǒu guǎ qí suǒ qiú qù qí yòu mù chú qí guì yù juān qí sī lǜ

这句话大意是:约其所守,寡其所求,去其诱慕,除其贵欲,捐其思虑。

yuē qí suǒ shǒu jí chá guǎ qí suǒ qiú jí de gù yǐ zhōng zhì wài bǎi shì bù fèi zhōng néng de zhī zé wài néng mù zhī

这句话大意是:约其所守即察,寡其所求即得,故以中制外,百事不废,中能得之则外能牧之。

zhōng zhī de yě wǔ zàng níng sī lǜ píng jīn gǔ jìn qiáng ěr mù cōng míng

这句话大意是:中之得也,五藏宁,思虑平,筋骨劲强,耳目聪明。

dà dào tǎn tǎn qù shēn bù yuǎn qiú zhī yuǎn zhě wǎng ér fù fǎn

这句话大意是:大道坦坦,去身不远,求之远者,往而复返。

lǎo zi yuē shèng rén wàng hu zhì rén ér zài hu zì lǐ

现代白话:老孔子说:圣人忘乎治人,而在乎自理。

guì wàng hu shì wèi ér zài hu zì dé zì dé jí tiān xià de wǒ yǐ

现代白话:贵忘乎势位,而在乎自得,自得即天下得我了;。

lè wàng hu fù guì ér zài hu hé zhī dà jǐ ér xiǎo tiān xià jǐ yú dào yǐ

现代白话:乐忘乎富贵,而在乎和,知大己而小天下,几于道了。

gù yuē zhì xū jí yě shǒu jìng dǔ yě wàn wù bìng zuò wú yǐ guān qí fù

现代白话:故曰:“至虚极也,守静笃也,万物并作,我以观其复。

fu dào zhě táo yě wàn wù zhōng shǐ wú xíng jì rán bù dòng dà tōng hùn míng shēn hóng guǎng dà bù kě wèi wài zhé háo pōu máng bù kě wèi nèi wú huán dǔ zhī yǔ ér shēng yǒu wú zhī jiān yě

这句话大意是:”夫道者,陶冶万物,终始无形,寂然不动,大通混冥,深闳广大不可为外,折毫剖芒不可为内,无环堵之宇,而生有无之间也。

zhēn rén tǐ zhī yǐ xū wú píng yì qīng jìng róu ruò chún cuì sù piáo bù yǔ wù zá zhì dé tiān dì zhī dào gù wèi zhī zhēn rén

这句话大意是:真人体之以虚无、平易、清静、柔弱、纯粹素朴,不与物杂,至德天地之道,故谓之真人。

zhēn rén zhě

这句话大意是:真人者,。

dà jǐ ér xiǎo tiān xià

这句话大意是:大己而小天下,。

guì zhì shēn ér jiàn zhì rén

这句话大意是:贵治身而贱治人,。

bù yǐ wù huá hé

这句话大意是:不以物滑和,。

bù yǐ yù luàn qíng

这句话大意是:不以欲乱情,。

yǐn qí míng xìng

这句话大意是:隐其名姓,。

yǒu dào zé yǐn

这句话大意是:有道则隐,。

wú dào zé jiàn

这句话大意是:无道则见,。

wèi wú wéi

这句话大意是:为无为,。

shì wú shì

这句话大意是:事无事,。

zhī bù zhī yě

这句话大意是:知不知也,。

huái tiān dào

这句话大意是:怀天道,。

bāo tiān xīn

这句话大意是:包天心,。

xū xī yī yīn yī yī yáng yī

这句话大意是:嘘吸一阴一一阳一,。

tǔ gù nà xīn

这句话大意是:吐故纳新,。

yǔ yī yīn yī jù bì

这句话大意是:与一阴一俱闭,。

yǔ yī yáng yī jù kāi

这句话大意是:与一阳一俱开,。

yǔ gāng róu juǎn shū

这句话大意是:与刚柔卷舒,。

yǔ yī yīn yī yī yáng yī fǔ yǎng

这句话大意是:与一阴一一阳一俯仰,。

yǔ tiān tóng xīn

这句话大意是:与天同心,。

yǔ dào tóng tǐ

这句话大意是:与道同体;。

wú suǒ lè wú suǒ kǔ wú suǒ xǐ wú suǒ nù wàn wù xuán tóng wú fēi wú shì

这句话大意是:无所乐,无所苦,无所喜,无所怒,万物玄同,无非无是。

fu xíng shāng hu hán shǔ zào shī zhī nüè zhě xíng jiū ér shén dù shén shāng yú xǐ nù sī lǜ zhī huàn zhě shén jǐn ér xíng yǒu yú

这句话大意是:夫形伤乎寒暑燥湿之虐者,形究而神杜,神伤于喜怒思虑之患者,神尽而形有余。

gù zhēn rén yòng xīn zhàng xìng yī shén xiāng fú ér de zhōng shǐ shì yǐ qí qǐn bù mèng jué ér wú yōu

这句话大意是:故真人用心,杖性依神,相扶而得终始,是以其寝不梦,觉而无忧。

kǒng zǐ wèn dào

这句话大意是:孔子问道。

lǎo zi yuē zhèng rǔ xíng yī rǔ shì tiān hé jiāng zhì

现代白话:老孔子说:正你形,一你视,天和将至;。

shè rǔ zhī zhèng rǔ dù shén jiāng lái shě dé jiāng wèi rǔ róng dào jiāng wèi rǔ jū

现代白话:摄你知,正你度,神将来舍,德将为你容,道将为你居。

tóng zǐ ruò xīn shēng zhī dú ér wú qiú qí gù xíng ruò kū mù xīn ruò sǐ huī zhēn qí shí zhī ér bù yǐ qǔ gù zì chí huī huī wú xīn kě móu míng bái sì dá néng wú zhī hu

这句话大意是:瞳子,若新生之犊,而无求其故,形若枯木,心若死灰,真其实知而不以曲故自持,恢恢无心可谋,“明白四达,能无知 吗?

lǎo zi yuē fu shì shēng zhě yìng biàn ér dòng biàn shēng yú shí wú cháng zhī xíng

现代白话:老孔子说:夫事生者应变而动,变生于时,无常之行。

gù dào kě dào fēi cháng dào yě míng kě míng fēi cháng míng yě

这句话大意是:故“道可道,非常道也,名可名,非常名也。

shū zhě yán zhī suǒ shēng yě yán chū yú zhì zhì zhě bù zhī fēi cháng dào yě

这句话大意是:”书者言之所生也,言出于智,智者不知,非常道也;。

míng kě míng fēi cáng shū zhě yě

这句话大意是:名可名,非藏书者也。

duō wén shù qióng bù rú shǒu zhōng jué xué wú yōu jué shèng qì zhì mín lì bǎi bèi

这句话大意是:“多闻数穷,不如守中”,“绝学无忧”,“绝圣弃智,民利百倍”。

rén shēng ér jìng tiān zhī xìng yě

这句话大意是:人生而静,天之性也;。

gǎn wù ér dòng xìng zhī hài yě

这句话大意是:感物而动,性之害也;。

wù zhì ér yīng zhì zhī dòng yě

这句话大意是:物至而应,智之动也;。

zhì yǔ wù jiē ér hǎo zēng shēng yān

现代白话:智与物接,而好憎生呢;。

hǎo zēng chéng xíng ér zhì chù yú wài bù néng fǎn jǐ ér tiān lǐ miè yǐ

现代白话:好憎成形,而智怵于外,不能反己,而天理灭了。

shì gù shèng rén bù yǐ rén yì tiān wài yǔ wù huà ér nèi bù fu qíng gù tōng yú dào zhě fǎn yú qīng jìng kōng yú wù zhě zhōng yú wú wéi

这句话大意是:是故圣人不以人易天,外与物化而内不夫情,故通于道者,反于清静,空于物者,终于无为。

yǐ tián yǎng zhì yǐ mò hé shén jí hu wú yín xún tiān zhě yǔ dào yóu yě suí rén zhě yǔ sú jiāo yě

这句话大意是:以恬养智,以漠合神,即乎无垠,循天者与道游也,随人者与俗交也;。

gù shèng rén bù yǐ shì huá tiān bù yǐ yù luàn qíng bù móu ér dāng bù yán ér xìn bù lǜ ér de bù wéi ér chéng

这句话大意是:故圣人不以事滑天,不以欲乱情,不谋而当,不言而信,不虑而得,不为而成。

shì yǐ chù shàng ér mín bù zhòng jū qián ér rén bù hài tiān xià guī zhī jiān xié wèi zhī yǐ qí wú zhēng yú wàn wù yě gù mò gǎn yǔ zhī zhēng

这句话大意是:是以处上而民不重,居前而人不害,天下归之,奸邪畏之,以其无争于万物也,故莫敢与之争。

lǎo zi yuē fū rén cóng yù shī xìng dòng wèi cháng zhèng yě yǐ zhì guó zé luàn yǐ zhì shēn zé huì gù bù wén dào zhě wú yǐ fǎn qí xìng bù tōng wù zhě bù néng qīng jìng

现代白话:老孔子说:夫人从欲失性,动未尝正也,以治国则乱,以治身则秽,故不闻道者,无以反其性,不通物者,不能清静。

yuán rén zhī xìng wú xié huì jiǔ chén yú wù jí yì yì ér wàng qí běn jí hé yú qí ruò xìng

这句话大意是:原人之性无邪秽,久湛于物即易,易而忘其本即合于其若性。

shuǐ zhī xìng yù qīng shā shí huì zhī

这句话大意是:水之性欲清,沙石秽之;。

rén zhī xìng yù píng shì yù hài zhī wéi shèng rén néng yí wù fǎn jǐ

这句话大意是:人之性欲平,嗜欲害之,唯圣人能遗物反己。

shì gù shèng rén bù yǐ zhì yì wù bù yǐ yù huá hé qí wéi lè bù xīn xīn qí yú yōu bù wǎn wǎn shì yǐ gāo ér bù wēi ān ér bù qīng

这句话大意是:是故圣人不以智役物,不以欲滑和,其为乐不忻忻,其于忧不惋惋,是以高而不危,安而不倾。

gù tīng shàn yán biàn jì suī yú zhě zhī shuō zhī

这句话大意是:故听善言便计,虽愚者知说之;。

chēng shèng dé gāo xíng suī bù xiào zhě zhī mù zhī

这句话大意是:称圣德高行,虽不肖者知慕之;。

shuō zhī zhě zhòng ér yòng zhī zhě guǎ mù zhī zhě duō ér xíng zhī zhě shǎo suǒ yǐ rán zhě qiān yú wù ér xì yú sú

这句话大意是:说之者众而用之者寡,慕之者多而行之者少,所以然者,掔于物而系于俗。

gù yuē wǒ wú wéi ér mín zì huà wǒ wú shì ér mín zì fù wǒ hǎo jìng ér mín zì zhèng wǒ wú yù ér mín zì pǔ

这句话大意是:故曰:我无为而民自化,我无事而民自富,我好静而民自正,我无欲而民自朴。

qīng jìng zhě dé zhī zhì yě róu ruò zhě dào zhī yòng yě xū wú tián wú xíng dà yǒu xíng xì wú xíng duō yǒu xíng shǎo wú xíng qiáng yǒu xíng ruò wú xíng shí yǒu xíng xū

这句话大意是:清静者德之至也,柔弱者道之用也,虚无恬无形大,有形细,无形多,有形少,无形强,有形弱,无形实,有形虚。

yǒu xíng zhě suì shì yě wú xíng zhě zuò shǐ yě suì shì zhě chéng qì yě zuò shǐ zhě pǔ yě

这句话大意是:有形者遂事也,无形者作始也,遂事者成器也,作始者朴也。

yǒu xíng zé yǒu shēng wú xíng zé wú shēng yǒu xíng chǎn yú wú xíng gù wú xíng zhě yǒu xíng zhī shǐ yě

这句话大意是:有形则有声,无形则无声,有形产于无形,故无形者有形之始也。

guǎng hòu yǒu míng yǒu míng zhě guì quán yě

这句话大意是:广厚有名,有名者贵全也;。

jiǎn bó wú míng wú míng zhě jiàn qīng yě

这句话大意是:俭薄无名,无名者贱轻也;。

yīn fù yǒu míng yǒu míng zūn chǒng yě

这句话大意是:殷富有名,有名尊宠也;。

pín guǎ wú míng wú míng bēi ruò yě

这句话大意是:贫寡无名,无名卑弱也;。

xióng mǔ yǒu míng yǒu míng zhě zhāng míng yě

这句话大意是:雄牡有名,有名者章明也;。

cí pìn wú míng wú míng zhě yǐn yuē yě

这句话大意是:雌牝无名,无名者隐约也;。

yǒu yú zhě yǒu míng yǒu míng zhě gāo xián yě

这句话大意是:有余者有名,有名者高贤也;。

bù zú zhě wú míng wú míng zhě rèn xià yě

这句话大意是:不足者无名,无名者任下也。

yǒu gōng jí yǒu míng wú gōng jí wú míng yǒu míng chǎn yú wú míng wú míng zhě yǒu míng zhī mǔ yě tiān zhī dào yǒu wú xiāng shēng yě nán yì xiāng chéng yě

这句话大意是:有功即有名,无功即无名,有名产于无名,无名者有名之母也,天之道有无相生 也,难易相成也。

shì yǐ shèng rén zhí dào xū jìng wēi miào yǐ chéng qí dé gù yǒu dào jí yǒu dé yǒu dé jí yǒu gōng yǒu gōng jí yǒu míng yǒu míng jí fù yú dào gōng míng cháng jiǔ zhōng shēn wú jiù wáng gōng yǒu gōng míng gū guǎ wú gōng míng gù yuē shèng rén zì wèi gū guǎ guī qí gēn běn

这句话大意是:是以圣人执道,虚静微妙以成其德,故有道即有德,有德即有功,有功即有名,有名即复于道,功名长久,终身无咎,王公有功名,孤寡无功名,故曰圣人自谓孤寡,归其根本。

gōng chéng ér bù yǒu gù yǒu gōng yǐ wéi lì wú míng yǐ wéi yòng

这句话大意是:功成而不有,故有功以为利,无名以为用。

gǔ mín tóng méng bù zhī dōng xī mào bù lí qíng yán bù chū xíng xíng chū wú róng yán ér bù wén qí yī zhì shén dé bù quán yú shēn zhě bù zhī hé yuǎn zhī néng huài yù hài zhī xīn wàng hu zhōng zhě jí jī hǔ kě wěi yě ér kuàng yú rén

这句话大意是:古民童蒙,不知东西,貌不离情,言不出行,行出无容,言而不文,其衣致,神德不全于身者,不知何远之能坏,欲害之心忘乎中者,即饥虎可尾也,而况于人?

tǐ dào zhě yì ér bù qióng

这句话大意是:体道者佚而不穷,。

rèn shù zhě láo ér wú gōng

这句话大意是:任数者劳而无功,。

fu fǎ kè xíng zhū zhě

这句话大意是:夫法刻刑诛者,。

fēi dì wáng zhī yè yě

这句话大意是:非帝王之业也,。

chuí cè fán yòng zhě

这句话大意是:棰策繁用者,。

fēi zhì yuǎn zhī yù yě

这句话大意是:非致远之御也,。

hǎo zēng fán duō

这句话大意是:好憎繁多,。

huò nǎi xiāng suí

这句话大意是:祸乃相随,。

gù xiān wáng zhī fǎ fēi suǒ zuò yě

这句话大意是:故先王之法非所作也,。

suǒ yīn yě

这句话大意是:所因也,。

qí jìn zhū fēi suǒ wèi yě

这句话大意是:其禁诛非所为也,。

suǒ shǒu yě

这句话大意是:所守也,。

gù néng yīn zé dà

这句话大意是:故能因则大,。

zuò jí xì

这句话大意是:作即细,。

néng shǒu zé gù

这句话大意是:能守则固,。

wèi jí bài

这句话大意是:为即败。

fu rèn ěr mù yǐ tīng shì zhě láo xīn ér bù míng yǐ zhì lǜ wèi zhì zhě kǔ xīn ér wú gōng rèn yī rén zhī cái nán yǐ zhì zhì yī rén zhī néng bù zú yǐ zhì sān mǔ

这句话大意是:夫任耳目以听视者,劳心而不明,以智虑为治者,苦心而无功,任一人之材,难以至治,一人之能,不足以治三亩。

xún dào lǐ zhī shù

这句话大意是:循道理之数,。

yīn tiān dì zhī rán

这句话大意是:因天地之然,。

jí liù hé bù zú jūn yě

这句话大意是:即六合不足均也,。

tīng shī yú fěi yù

这句话大意是:听失于非誉,。

mù yī yī yín yī yī yú cǎi nǚ

这句话大意是:目一一婬一一于彩女,。

lǐ dǎn bù zú yǐ fàng ài

这句话大意是:礼亶不足以放爱,。

chéng xīn kě yǐ huái yuǎn

现代白话:诚心能够怀远,。

gù bīng mò cǎn hu zhì

这句话大意是:故兵莫憯乎志,。

mò wéi xià kòu

这句话大意是:镆 ? 为下寇,。

mò dà yú yī yīn yī yī yáng yī

这句话大意是:莫大于一阴一一阳一,。

ér bāo gǔ wèi xì

这句话大意是:而枹鼓为细,。

suǒ wèi dà kòu fú shī bù yán jié

这句话大意是:所谓大寇伏尸不言节,。

zhōng kòu cáng yú shān

这句话大意是:中寇藏于山,。

xiǎo kòu dùn yú mín jiān

这句话大意是:小寇遯于民间。

gù yuē mín duō zhì néng qí wù zī qǐ fǎ lìng zī zhāng dào zéi duō yǒu qù bǐ qǔ cǐ tiān yāng bù qǐ

这句话大意是:故曰民多智能,奇物滋起,法令滋章,盗贼多有去彼取此,天殃不起。

gù yǐ zhì zhì guó guó zhī zéi bù yǐ zhì zhì guó guó zhī dé yú zhě wàn wù zhī zǔ yě sān zhě xíng zé lún yú wú xíng

这句话大意是:故以智治国,国之贼,不以智治国,国之德,愉者万物之祖也,三者行则沦于无形。

wú xíng zhě yī zhī wèi yě yī zhě wú xīn hé yú tiān xià yě

这句话大意是:无形者,一之 谓也,一者,无心合于天下也。

bù dé bù gài yòng zhī bù qín shì zhī bù jiàn tīng zhī bù wén wú xíng ér yǒu xíng shēng yān wú shēng ér wǔ yīn míng yān wú wèi ér wǔ wèi xíng yān wú sè ér wǔ sè chéng yān gù yǒu shēng yú wú shí shēng yú xū

现代白话:布德不溉,用之不勤,视之不见,听之不闻,无形而有形生呢,无声而五音鸣呢,无味而五味形呢,无色而五色成呢,故有生于无,实生于虚。

yīn zhī shù bù guò wǔ wǔ yīn zhī biàn bù kě shèng tīng yě wèi zhī shù bù guò wǔ wǔ wèi zhī biàn bù kě shèng cháng yě sè zhī shù bù guò wǔ wǔ sè zhī biàn bù kě shèng guān yě

这句话大意是:音之数不过五,五音之变不可胜听也,味之数不过五,五味之变不可胜尝也,色之数不过五,五色之变不可胜观也。

yīn zhě gōng lì ér wǔ yīn xíng yǐ wèi zhě gān lì ér wǔ wèi dìng yǐ sè zhě bái lì ér wǔ sè chéng yǐ dào zhě yī lì ér wàn wù shēng yǐ

现代白话:音者宫立而五音形了,味者甘立而五味定了,色者白立而五色成了,道者一立而万物生了。

gù yī zhī lǐ shī yú sì hǎi yī zhī gǔ chá yú tiān dì qí quán yě dūn xī qí ruò pǔ qí sàn yě hún xī qí ruò zhuó zhuó ér xú qīng chōng ér xú yíng dàn rán ruò dà hǎi sì xī ruò fú yún ruò wú ér yǒu ruò wáng ér cún

这句话大意是:故一之理,施于四海,一之嘏,察于天地,其全也、敦兮其若朴,其散也、浑兮其若浊,浊而徐清,冲而徐盈,澹然若大海,汜兮若浮云,若无而有,若亡而存。

lǎo zi yuē wàn wù zhī zǒng jiē yuè yī kǒng bǎi shì zhī gēn jiē chū yī mén gù shèng rén yí dù xún guǐ bù biàn qí gù bù yì qí cháng fàng zhǔn xún shéng qū yīn qí cháng

现代白话:老孔子说:万物之摠,皆阅一孔,百事之根,皆出一门,故圣人一度循轨,不变其故,不易其常,放准循绳,曲因其常。

fu xǐ nù zhě dào zhī yá yě

这句话大意是:夫喜怒者,道之邪也;。

yōu bēi zhě dé zhī shī yě

这句话大意是:忧悲者,德之失也;。

hǎo zēng zhě xīn zhī guò yě

这句话大意是:好憎者,心之过也;。

shì yù zhě shēng zhī lèi yě

这句话大意是:嗜欲者,生之累也。

rén dà nù pò yī yīn yī dà xǐ zhuì yī yáng yī báo qì fā yīn jīng bù wèi kuáng yōu bēi jiāo xīn jí nǎi chéng jī rén néng chú cǐ wǔ zhě jí hé yú shén míng

这句话大意是:人大怒破一阴一,大喜坠一阳一,薄气发喑,惊怖为狂,忧悲焦心,疾乃成积,人能除此五者,即合于神明。

shén míng zhě de qí nèi de qí nèi zhě wǔ zàng níng sī lǜ píng ěr mù cōng míng jīn gǔ jìn qiáng shū dá ér bù bèi jiān qiáng ér bù kuì wú suǒ tài guò wú suǒ bù dǎi

这句话大意是:神明者,得其内,得其内者,五藏宁,思虑平,耳目聪明,筋骨劲强,疏达而不悖,坚强而不匮,无所太过,无所不逮。

tiān xià mò róu ruò yú shuǐ

这句话大意是:天下莫柔弱于水,。

shuǐ wéi dào yě

这句话大意是:水为道也,。

guǎng bù kě jí

这句话大意是:广不可极,。

shēn bù kě cè

这句话大意是:深不可测,。

zhǎng jí wú qióng

这句话大意是:长极无穷,。

yuǎn lún wú yá

这句话大意是:远沦无涯,。

xī hào jiǎn yì

这句话大意是:息耗减益,。

guò yú bù zī

这句话大意是:过于不訾,。

shàng tiān wèi yǔ lù

这句话大意是:上天为雨露,。

xià dì wèi rùn zé

这句话大意是:下地为润泽,。

wàn wù bù dé bù shēng

这句话大意是:万物不得不生,。

bǎi shì bù dé bù chéng

这句话大意是:百事不得不成,。

dà bāo qún shēng ér wú sī hǎo

这句话大意是:大苞群生而无私好,。

zé jí qí náo ér bù qiú bào

这句话大意是:泽及蚑蛲而不求报,。

fù shàn tiān xià ér bù jì

这句话大意是:富赡天下而不既,。

dé shī bǎi xìng ér bù fèi

这句话大意是:德施百姓而不费,。

xíng bù kě de ér qióng jí

这句话大意是:行不可得而穷极,。

wēi bù kě de ér bǎ wò

这句话大意是:微不可得而把握,。

jī zhī bù chuàng

这句话大意是:击之不创,。

cì zhī bù shāng

这句话大意是:刺之不伤,。

zhǎn zhī bù duàn

这句话大意是:斩之不断,。

zhuó zhī bù xūn

这句话大意是:灼之不熏,。

nào yuē liú xún ér bù kě mí sàn

这句话大意是:淖约流循而不可靡散,。

lì guàn jīn shí

这句话大意是:利贯金石,。

qiáng lún tiān xià

这句话大意是:强沦天下,。

yǒu yú bù zú

这句话大意是:有余不足,。

rèn tiān xià qǔ yǔ

这句话大意是:任天下取与,。

bǐng shòu wàn wù ér wú suǒ xiān hòu

这句话大意是:禀受万物而无所先后,。

wú sī wú gōng

这句话大意是:无私无公,。

yǔ tiān de hóng tóng

这句话大意是:与天地洪同,。

shì wèi zhì dé

这句话大意是:是谓至德。

fu shuǐ suǒ yǐ néng chéng qí zhì dé zhě yǐ qí zhuó yuē rùn huá yě gù yuē tiān xià zhī zhì róu chí chěng tiān xià zhī zhì jiān wú yǒu rù yú wú jiàn

这句话大意是:夫水所以能成其至德者,以其卓约润滑也,故曰:“天下之至柔,驰骋天下之至坚,无有入于无间。

fu wú xíng zhě wù zhī tài zǔ wú yīn zhě lèi zhī tài zōng zhēn rén zhě tōng yú líng fǔ yǔ zào huà zhě wéi rén zhí xuán dé yú xīn ér huà chí rú shén

这句话大意是:”夫无形者,物之太祖,无音者,类之太宗,真人者,通于灵府,与造化者为人,执玄德于心,而化驰如神。

shì gù bù dào zhī dào máng hū dà zāi wèi fā hào shī lìng ér yí fēng yì sú qí wéi xīn xíng yě

现代白话:是故不道之道,芒乎大啊 ,未发号施令而移风易俗,其唯心行也。

wàn wù yǒu suǒ shēng ér dú rú qí gēn bǎi shì yǒu suǒ chū ér dú shǒu qí mén gù néng qióng wú qióng jí wú jí zhào wù ér bù xuàn xiǎng yìng ér bù zhī

这句话大意是:万物有所生而独如其根,百事有所出而独守其门,故能穷无穷,极无极,照物而不眩,响应而不知。

lǎo zi yuē fu dé dào zhě zhì ruò ér shì qiáng xīn xū ér yīng dāng

现代白话:老孔子说:夫得道者,志弱而事强,心虚而应当。

zhì ruò zhě róu cuì ān jìng cáng yú bù qǔ xíng yú bù néng dàn rán wú wéi dòng bù shī shí gù guì bì yǐ jiàn wèi běn gāo bì yǐ xià wèi jī

这句话大意是:志弱者柔毳安静,藏于不取,行于不能,澹然无为,动不失时,故“贵必以贱为本,高必以下为基。

tuō xiǎo yǐ bāo dà zài zhōng yǐ zhì wài xíng róu ér gāng lì wú bù shèng dí wú bù líng yìng huà kuí shí mò néng hài zhī

这句话大意是:”托小以包大,在中以制外,行柔而刚,力无不胜敌无不陵,应化揆时,莫能害之。

yù gāng zhě bì yǐ róu shǒu zhī yù qiáng zhě bì yǐ ruò bǎo zhī jī róu jí gāng jī ruò jí qiáng guān qí suǒ jī yǐ zhī cún wáng

这句话大意是:欲刚者必以柔守之,欲强者必以弱保之,积柔即刚,积弱即强,观其所积,以知存亡。

qiáng shèng bù ruò jǐ zhě zhì yú ruò jǐ zhě ér gé róu shèng chū yú jǐ zhě qí lì bù kě liàng gù bīng qiáng zé miè mù jiàng zé zhé

这句话大意是:强胜不若己者,至于若己者而格,柔胜出于己者,其力不可量,故“兵强则灭,木强则折。

gé qiáng zé liè chǐ jiān yú shé ér xiān bì gù róu ruò zhě shēng zhī gàn yě jiān qiáng zhě sǐ zhī tú

这句话大意是:”革强则裂,齿坚于舌而先毙,故“柔弱者生之干也,坚强者死之徒。

xiān chàng zhě qióng zhī lù hòu dòng zhě dá zhī yuán

这句话大意是:”先唱者穷之路,后动者达之原。

fu zhí dào yǐ ǒu biàn xiān yì zhì hòu hòu yì zhì xiān hé jí bù shī suǒ yǐ zhì rén rén yì bù néng zhì yě

这句话大意是:夫执道以耦变,先亦制后,后亦制先,何即不失所以制人,人亦不能制也。

suǒ wèi hòu zhě diào qí shù ér hé qí shí shí zhī biàn zé jiàn bù róng xī xiān zhī zé tài guò hòu zhī zé bù jí rì huí yuè zhōu shí bù yǔ rén yóu gù shèng rén bù guì chǐ zhī bì ér guì cùn zhī yī yīn yī shí nán de ér yì shī

这句话大意是:所谓后者,调其数而合其时,时之变则,间不容息,先之则太过,后之则不及,日回月周,时不与人游,故圣人不贵尺之璧,而贵寸之一阴一,时难得而易失。

gù shèng rén suí shí ér jǔ shì yīn zī ér lì gōng shǒu qīng dào jū cí jié yīn xún ér yìng biàn cháng hòu ér bù xiān róu ruò yǐ jìng ān xú yǐ dìng dà jiān gù bù néng yǔ zhēng yě

这句话大意是:故圣人随时而举事,因资而立功,守清道,拘雌节,因循而应变,常后而不先,柔弱以静,安徐以定,大坚固不能与争也。

lǎo zi yuē jī xiè zhī xīn cáng yú zhōng jí chún bái zhī bù cuì

现代白话:老孔子说:机械之心藏于中,即纯白之不粹。

qí yī nuǎn ér wú cǎi qí bīng dùn ér wú rèn xíng diān diān

这句话大意是:其衣暖而无彩,其兵钝而无刃,行蹎蹎。

shì míng míng lì jǐng ér yǐn gēng tián ér shí bù bù shī bù qiú dé gāo xià bù xiāng qīng cháng duǎn bù xiāng xíng fēng qí yú sú kě suí yě shì zhōu yú néng yì wèi yě jīn wěi yǐ huò shì kē xíng yǐ mí zhòng shèng rén bù yǐ wèi sú

这句话大意是:视瞑瞑,立井而饮,耕田而食,不布施,不求德,高下不相倾,长短不相形,风齐于俗可随也,事周于能易为也,矜伪以惑世,轲行以迷众,圣人不以为俗。

✦ You read 卷一·道原

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.