呻吟语 · 吕坤 · Chapter 14 of 18

卷五·书集·治道

PinyinModern Translation
Size

miào táng zhī shàng yǐ yǎng zhèng qì wèi xiān

这句话大意是:庙堂之上,以养正气为先;。

hǎi zì zhī nèi yǐ yǎng yuán qì wèi běn

这句话大意是:海字之内,以养元气为本。

néng shǐ xián rén jūn zǐ wú yù xīn zhī yán zé zhèng qì péi yǐ

现代白话:能使贤人有德行的人无郁心之言,则正气培了;。

néng shǐ qún lí bǎi xìng wú fù fěi zhī yǔ zé yuán qì gù yǐ

现代白话:能使群黎百姓无腹诽之语,则元气固了。

cǐ wàn shì dì wáng bǎo tiān xià zhī yào dào yě

这句话大意是:此万世帝王保天下之要道也。

liù hé zhī nèi yǒu yī shì yī wù xiāng líng duó jiǎ jiè ér bù gè jū qí zhèng wèi bù chéng qīng shì jiè

这句话大意是:六合之内,有一事一物相凌夺假借,而不各居其正位,不成清世界;。

yǒu pǐ fū pǐ fù yuān yì fèn mèn ér bù dé qí fēn yuàn bù chéng píng shì jiè

这句话大意是:有匹夫匹妇冤抑愤懑,而不得其分愿,不成平世界。

tiān xià wàn shì wàn wù jiē yāo qiú gè shí yòng

这句话大意是:天下万事万物皆要求个实用。

shí yòng zhě yǔ wú shēn xīn guān sǔn yì zhě yě

现代白话:实用者,与我身心关损益者也。

fán yī qiè bù jí zhī wù gōng ěr mù zhī wán hǎo jiē fēi shí yòng yě yú zhě shèn zhì sàng qí shí yòng yǐ qiú wú yòng

这句话大意是:凡一切不急之物,供耳目之玩好,皆非实用也,愚者甚至丧其实用以求无用。

bēi fū

这句话大意是:悲夫!

shì gù míng jūn zhì tiān xià bì xiān jǐn gé mǐ wén ér yán zhū yín qiǎo

这句话大意是:是故明君治天下,必先尽革靡文,而严诛淫巧。

dāng shì zhě ruò zhí yī bù shū xún gù shì xún bì guī zhǐ yòng jī nián shū shǒu yě de

这句话大意是:当事者若执一簿书,寻故事,循弊规,只用积年书手也得。

xìng lì wú tài jí yào zuǒ shì yòu pàn

这句话大意是:兴利无太急,要左视右盼;。

gé bì wú tài zhòu yào cháng lǜ què gù

这句话大意是:革弊无太骤,要长虑却顾。

gǒu kě yǐ róu dào lǐ bù bì xìng zhí yě

现代白话:苟能够柔道理,不必悻直也;。

gǒu kě yǐ wú wéi lǐ bù bì duō shì yě

现代白话:苟能够无为理,不必多事也。

jīng jì zhī shì yī jū yán guān biàn yī jiàn bái cǐ shì shàng děng rén qù jiān mò bǎo wèi zhě yuǎn zhǐ shì zhì bù gǔ

这句话大意是:经济之士,一居言官便一建白,此是上等人,去缄默保位者远,只是治不古。

ruò fēi qián rén yì lùn bù jīng nǎi jīn rén tuī xíng bù lì

这句话大意是:若非前人议论不精,乃今人推行不力。

shì jī jiù dú jīn rì wǒ suǒ yán xī rén céng dào fǒu

这句话大意是:试稽旧读,今日我所言,昔人曾道否?

ruò zhǐ yì piān wén zhāng liǎo shì suī dú rú shān zhǐ wèi zhǐ bǐ zuò niè zhàng jià gé shàng tiān shǔ shí ěr

这句话大意是:若只一篇文章了事,虽牍如山,只为纸笔作孽障,架阁上添鼠食耳。

fu tǔ jūn zǐ jiàn bái qǐ yù wén zhāng yì shì zāi

现代白话:夫土有德行的人建白,岂欲文章奕世啊?

jì jiàn xíng ér mín shòu qí fú yě

这句话大意是:冀谏行而民受其福也。

jīn zhào lìng kān bù è zhōng wài ér mín jiān jí kǔ zì ruò dāng qiú qí gù

这句话大意是:今诏令刊布遏中外,而民间疾苦自若,当求其故。

gù zài shí zhèng bù xíng ér xū wén táng sè ěr

这句话大意是:故在实政不行而虚文搪塞耳。

zōng hé bù lì zuì jiāng shuí guī

这句话大意是:综核不力,罪将谁归?

wéi zhèng zhī dào yǐ bù rǎo wèi ān yǐ bù qǔ wèi yǔ yǐ bù hài wèi lì yǐ xíng suǒ wú shì wèi xīng fèi qǐ bì

这句话大意是:为政之道,以不扰为安,以不取为与,以不害为利,以行所无事为兴废起敝。

cóng zhèng zì yǒu gè dà tǐ

这句话大意是:从政自有个大体。

dà tǐ jì lì zé xiǎo jié suī dǐ niú wú dāng bié zuò zhāng chí yǐ fǔ wú dà tǐ zhī suǒ wèi bèi bù kě biàn gǎi xián yì zhé

现代白话:大体既立,则小节虽抵〔牜我〕,当别作张弛,以辅我大体之所未备,不可便改弦易辙。

pì rú dài mín guì yǒu ēn cǐ dà tǐ yě jí yǒu wán bào bù huà zhě zhòng xíng zhī ér dài mín zhī dà tǐ bù biàn

这句话大意是:譬如待民贵有恩,此大体也,即有顽暴不化者,重刑之,而待民之大体不变。

dài shì yǒu lǐ cǐ dà tǐ yě jí yǒu yín sì bù jiǎn zhě yán zhì zhī ér dài shì zhī dà yán bù biàn

这句话大意是:待士有礼,此大体也,即有淫肆不检者,严治之,而待士之大严不变。

bǐ shǐ zhī kuān yě jì yǎng shì mín zhī è zhōng zhī měng yě gài jí shì mín zhī shàn fēi zhèng yě bù lì dà tǐ gù yě

这句话大意是:彼始之宽也,既养士民之恶,终之猛也,概及士民之善,非政也,不立大体故也。

wéi zhèng xiān yǐ fú chí shì jiào wéi zhǔ

这句话大意是:为政先以扶持世教为主。

zài shàng zhě yī jǔ cuò jiān ér shì jiào zhī lóng wū fēng sú zhī měi è xì yān

现代白话:在上者一举措间,而世教之隆污、风俗之美恶系呢。

ruò bù guǎn dà tǐ hé rú ér zhí yī shí zhī piān jiàn suī yī shì wèi wèi bù dé ér fēng huà suǒ shāng shén dà shì wèi luàn cháng zhī zhèng

现代白话:若不管大体怎么样,而执一时之偏见,虽一事未为不得,而风化所伤甚大,是谓乱常之政。

xiān wáng shèn zhī

这句话大意是:先王慎之。

rén qíng zhī suǒ yì hū mò rú jiàn

这句话大意是:人情之所易忽,莫如渐;。

tiān xià zhī dà kě wèi mò rú jiàn

这句话大意是:天下之大可畏,莫如渐。

jiàn zhī shǐ yě suī jūn zǐ bù yǐ wéi yì

现代白话:渐之始也,虽有德行的人不以为意。

yǒu wèi qí dāng fáng zhě suī jūn zǐ yì yǐ wéi yū

现代白话:有谓其当防者,虽有德行的人亦以为迂。

bù zhī qí jí zhòng bù fǎn zhī shì tiān dì shèng rén yì wú rú zhī nài hé qí suǒ yóu lái zhě jiàn yě

这句话大意是:不知其极重不反之势,天地圣人亦无如之奈何,其所由来者渐也。

zhōu zhèng jiāo zhì ruò chū yú zhòu rán tiān zǐ suī chán nuò shén yì bì yǒu huì xīn zhū hóu suī háo hèng jí qǐ gǎn shēng cǐ niàn

这句话大意是:周、郑交质,若出于骤然,天子虽孱懦甚,亦必有恚心,诸侯虽豪横极,岂敢生此念?

dài jī jiàn suǒ chéng qí liú bù jué zhì shì gù bù shì qiān lǐ wèi yuǎn qián bù shì hòu bù wèi jìn

这句话大意是:迨积渐所成,其流不觉,至是故步视千里为远,前步视后步为近。

qiān lǐ zhě bù bù zhī jī yě

这句话大意是:千里者,步步之积也。

shì yǐ zhòu zhě jǔ shì suǒ jīng jiàn zhě shèng rén dú jù

这句话大意是:是以骤者举世所惊,渐者圣人独惧。

míng yǐ zhú zhī jiān yǐ shǒu zhī háo fà bù yǐ jiǎ jiè cǐ shèn jiàn zhī dào yě

这句话大意是:明以烛之,坚以守之,毫发不以假借,此慎渐之道也。

jūn zǐ zhī yú fēng sú yě shǒu xiān wáng zhī lǐ ér jiǎn yuē shì chóng bù wàng kāi shì duān yǐ yí kě zhǎng zhī jiàn

现代白话:有德行的人之于风俗也,守先王之礼而俭约是崇,不妄开事端以贻可长之渐。

shì gù qī qì bù zhì jīn yù ér kè lòu zhī bù zhǐ

这句话大意是:是故漆器不至金玉,而刻镂之不止;。

fǔ fú bù zhì shù rén jǐn xiù bèi qiáng wū bù zhǐ

这句话大意是:黼黻不至庶人,锦绣被墙屋不止。

mín pín dào qǐ bù gù yě yán xíng jùn fǎ mò jìn yě

这句话大意是:民贫盗起不顾也,严刑峻法莫禁也。

shì gù jūn zǐ jǐn qí shì duān bù kāi rén qíng dòu ér zì xiǎo rén wú yàn zhī yù

现代白话:是故有德行的人谨其事端,不开人情窦而恣品行较差的人无厌之欲。

zhe lìng jiǎ zhě fán yǐ shì tiān xià wàn shì zuì bù kě cǎo shuài cǎo shuài zé xíng shí bì yǒu zhì ài

这句话大意是:着令甲者,凡以示天下万世,最不可草率,草率则行时必有滞碍;。

zuì bù kě hán hu hán hu zé xíng zhě dé yǐ wǔ wén

这句话大意是:最不可含糊,含糊则行者得以舞文;。

zuì bù kě shū lòu shū lòu zé chū yú wú lìng zhī wài zhě wú yǐ píng jiè ér xíng zhě dé yǐ zhuān zhé

现代白话:最不可疏漏,疏漏则出于我令之外者无以凭借,而行者得以专辄。

zhù jī shù niè zhě qiān nián zhī jì yě

这句话大意是:筑基树臬者,千年之计也;。

gǎi xián yì zhé zhě bǎi nián zhī jì yě

这句话大意是:改弦易辙者,百年之计也;。

xīng fèi bǔ bì zhě shí nián zhī jì yě

这句话大意是:兴废补敝者,十年之计也;。

shèng bái yǒu qīng zhě yī shí zhī jì yě

这句话大意是:垩白黝青者,一时之计也。

yīn réng gǒu qiě shì bì jī shuāi

这句话大意是:因仍苟且,势必积衰。

zhù bō fù qīng fǎn yǐ yù gǔ

这句话大意是:助波覆倾,反以裕蛊。

xiān tiān xià zhī yōu zhě kě yǐ shěn yǐ

现代白话:先天下之忧者,能够审了。

qì yùn pà yíng gù tiān xià zhī shì bù kě shǐ zhī yíng

这句话大意是:气运怕盈,故天下之势不可使之盈。

jì yíng zhī shì biàn dāng shǐ zhī sǔn

这句话大意是:既盈之势,便当使之损。

shì gù bù cè zhī huò yī zhāo zhī fèn fēi mù qián zhī jī yě chéng yú shì yíng

这句话大意是:是故不测之祸,一朝之忿,非目前之积也,成于势盈。

shì yíng zhě bù kě bù zì sǔn

这句话大意是:势盈者,不可不自损。

pěng yíng zhī zhě xú xíng bù rú shǎo yì

这句话大意是:捧盈卮者,徐行不如少挹。

wēi zhě zhèng zhī shèn zhě cóng zhī

这句话大意是:微者正之,甚者从之。

cóng wēi zé shèn zhèng shén yù shén tiān dì wàn wù qì huà rén shì mò bù jiē rán

这句话大意是:从微则甚,正甚愈甚,天地万物、气化人事,莫不皆然。

shì gù zhèng wēi cóng shén jiē suǒ yǐ jìn zhī yě

这句话大意是:是故正微从甚,皆所以禁之也。

cǐ èr dì sān wáng zhī suǒ yǐ zhì yě

这句话大意是:此二帝三王之所以治也。

shèng rén zhì tiān xià cháng jīn tiān xià zhī rén jīng shén fèn fā yì niàn liǎn shù

这句话大意是:圣人治天下,常今天下之人精神奋发,意念敛束。

fèn fā zé wàn mín wú qì yè ér bīng shí zú yì qì chōng píng jū kě yǐ qín guó yǒu shì kě yǐ juān qū

现代白话:奋发则万民无弃业,而兵食足,义气充,平居能够勤国,有事能够捐躯。

liǎn shù zé wàn mín wú xié xíng ér shēn jiā zhòng míng jiǎn xiū

这句话大意是:敛束则万民无邪行,而身家重名检修。

shì zhì zé lǐ fǎ yì xíng guó shuāi zé jiān dào bù qǐ

这句话大意是:世治则礼法易行,国衰则奸盗不起。

hòu shì zhī mín dài duò fàng sì shén yǐ

现代白话:后世之民怠惰放肆甚了。

chén mín ér dài duò fàng sì míng zhǔ zhī yōu yě

这句话大意是:臣民而怠惰放肆,明主之忧也。

néng shǐ tiān xià zhī rén zhě wéi shén wéi dé wéi huì wéi wēi

这句话大意是:能使天下之人者,惟神、惟德、惟惠、惟威。

shén zé wú yán wú wéi ér miào yīng rú xiǎng

这句话大意是:神则无言无为,而妙应如响。

dé zé gòng zūn gòng qīn ér guī fù zì tóng

这句话大意是:德则共尊共亲,而归附自同。

huì zé mín lì qí lì wēi zé mín wèi qí fǎ

这句话大意是:惠则民利其利,威则民畏其法。

fēi shì zé dòng zhòng wú shù yǐ

现代白话:非是则动众无术了。

zhǐ yǒu bù róng jǐ zhī zhēn xīn zì yǒu bù kě yì zhī liáng fǎ

这句话大意是:只有不容己之真心,自有不可易之良法。

qí chù zhī wèi bì dāng zhě bì qí sī zhī bù jīng zhě yě

这句话大意是:其处之未必当者,必其思之不精者也。

qí sī zhī bù jīng zhě bì qí xīn zhī bù qiè zhě yě

这句话大意是:其思之不精者,必其心之不切者也。

gù yǒu chún wáng zhī xīn fāng yǒu chún wáng zhī zhèng

这句话大意是:故有纯王之心,方有纯王之政。

guān huī shì gè hé píng zhī xīn lín zhǐ shì gè rén hòu zhī dé

这句话大意是:《关睢》是个和平之心,《麟趾》是个仁厚之德。

zhǐ jiāng hé píng rén hòu niàn tou xíng zhèng zé rén mín ài wù tiān xià gè dé qí suǒ

这句话大意是:只将和平仁厚念头行政,则仁民爱物,天下各得其所。

bù rán zhōu guān fǎ dù yǐ xū wén xíng zhī qǐ dàn wú yì qiě yǐ bìng mín

这句话大意是:不然,周官法度以虚文行之,岂但无益,且以病民。

mín bāo wù yǔ zi hòu xiōng zhōng hé xià yǒu zhè duàn zhe tòng zhe yǎng xīn fāng shuō chū cǐ děng yǔ

这句话大意是:民胞物与子厚,胸中合下有这段着痛着痒,心方说出此等语。

bù rán zhǐ shì zuò xì de yī yīn suī shì xué kū xué xiào yǒu shèn bēi xǐ

这句话大意是:不然,只是做戏的一殷,虽是学哭学笑,有甚悲喜?

gù tiān xià shì zhǐ shì yào xīn zhēn

这句话大意是:故天下事只是要心真。

èr dì sān wáng qīn qīn rén mín ài wù bú shì xiàng rén xué de lái yì bú shì jiàn de dào lǐ dāng rú cǐ

这句话大意是:二帝三王亲亲、仁民、爱物,不是向人学得来,亦不是见得道理当如此。

yuē qīn yuē rén yuē ài kàn shì hé děng xīn cháng zhǐ shì zhè diǎn niàn tou kěn qiè yīn nóng zhì chéng cè dá pì zhī cí mǔ ài zǐ yóu bù dé zì jiā

这句话大意是:曰亲、曰仁、曰爱,看是何等心肠,只是这点念头恳切殷浓,至诚恻怛,譬之慈母爱子,由不得自家。

suǒ yǐ yǒu xǔ duō shēng xī ài yǎng zhī zhèng

这句话大意是:所以有许多生息爱养之政。

bēi fū

这句话大意是:悲夫!

kě wèi tòng kū yě jǐ

这句话大意是:可为痛哭也己。

wéi rén shàng zhě zhǐ shì shǐ suǒ zhì zhī mín gè gè yào liáo shēng rén rén yào ān fèn wù wù yào de suǒ shì shì yào xié yi

这句话大意是:为人上者,只是使所治之民个个要聊生,人人要安分,物物要得所,事事要协宜。

zhè shì běn rán zhí fèn

这句话大意是:这是本然职分。

suì le zhè gè xīn cái de chàng rán yī shà huan ān rán yī jiào shuì

这句话大意是:遂了这个心,才得畅然一霎欢,安然一觉睡。

shāo yǒu yī mín yī wù yī shì bù tuǒ tiē cǐ xīn rú hé fàng de xià

这句话大意是:稍有一民一物一事不妥贴,此心如何放得下?

hé zhě

这句话大意是:何者?

wèi yī jùn yì zhǎng yī jùn yì jiē dài mìng yú wǒ zhě yě

这句话大意是:为一郡邑长,一郡邑皆待命于我者也;。

wèi yī guó jūn yī guó jiē dài mìng yú wǒ zhě yě

这句话大意是:为一国君,一国皆待命于我者也;。

wèi tiān xià zhǔ tiān xià jiē dài mìng yú wǒ zhě yě

这句话大意是:为天下主,天下皆待命于我者也。

wú yǐ dá qí wàng hé yǐ chēng cǐ zhí

现代白话:无以答其望,凭什么称此职?

hé yǐ jū cǐ wèi

现代白话:凭什么居此位?

sù yè jí jí tú wéi zhī bù xiá ér xiá yú ān fù zūn róng zhī fèng shēn jiā qī zǐ zhī móu yī bù suí xīn ér yín nù shì chěng yé

这句话大意是:夙夜汲汲图,惟之不暇,而暇于安富尊荣之奉,身家妻子之谋,一不遂心,而淫怒是逞耶?

fu fù zhī yǐ shēng mín zhī jì níng wèi yíng yī yǐ zhī yù zāi

现代白话:夫付之以生民之寄,宁为盈一已之欲啊?

shì yī fǎn sī biàn dāng kuì hàn

这句话大意是:试一反思,便当愧汗。

wáng fǎ shàng chéng tiān dào xià gù rén qíng yào gè dà zhōng zhì zhèng bù róng yǒu yī háo piān zhòng piān qīng zhī zhì

这句话大意是:王法上承天道,下顾人情,要个大中至正,不容有一毫偏重偏轻之制。

xíng fǎ zhě yào gè dà gōng wú wǒ bù róng yǒu yī háo gù chū gù rù zhī xīn zé shì tiān yě

这句话大意是:行法者,要个大公无我,不容有一毫故出故入之心,则是天也。

jūn chén yǐ tiān xíng fǎ ér hòu xià mín yǐ tiān xiàng ān

这句话大意是:君臣以天行法,而后下民以天相安。

rén qíng tiān xià gǔ jīn suǒ tóng shèng rén jù qí sì tè wèi zhī lì zhōng yǐ fáng zhī gù mín yì cóng

这句话大意是:人情天下古今所同,圣人惧其肆,特为之立中以防之,故民易从。

yǒu luàn dào zhě cóng ér jiáo zhī wèi tiān xià gǔ jīn suǒ nán wèi zhī shì yǐ wéi míng gāo wú shí zhě xiāng yǔ hài yì zhī suì jiǎng zhī yǐ lǜ tiān xià bù zhī fán yú rén qíng bù jìn zhě jiē dào zhī zéi yě

这句话大意是:有乱道者从而矫之,为天下古今所难为之事,以为名高,无识者相与骇异之,祟奖之,以率天下,不知凡于人情不近者,皆道之贼也。

gù lì fǎ bù kě tài jī zhì lǐ bù kě tài yán zé rén bù kě tài jǐn rán hòu kě yǐ tóng guī yú dào

现代白话:故立法不可太激,制礼不可太严,责人不可太尽,然后能够同归于道。

bù rán shì qū zhī shǐ pàn yě

这句话大意是:不然,是驱之使畔也。

zhèn wán xìng fèi yòng zhòng diǎn

这句话大意是:振玩兴废,用重典;。

chéng jiān zhǐ luàn yòng zhòng diǎn

这句话大意是:惩奸止乱,用重典;。

qí zhòng cuī qiáng yòng zhòng diǎn

这句话大意是:齐众摧强,用重典。

mín qíng yǒu wǔ jiē shēng yú biàn

这句话大意是:民情有五,皆生于便。

jiàn lì zé qū jiàn sè zé ài jiàn yǐn shí zé tān jiàn ān yì zé jiù jiàn yú ruò zé qī jiē biàn yú jǐ gù yě

这句话大意是:见利则趋,见色则爱,见饮食则贪,见安逸则就,见愚弱则欺,皆便于己故也。

wéi biàn zé shù bù qī gōng ér zì gōng

这句话大意是:惟便,则术不期工而自工;。

wéi biàn zé jiān bù qī duō ér zì duō

这句话大意是:惟便,则奸不期多而自多。

jūn zǐ gù zhī qí nán jìn yě ér dé yǐ róu zhī jiào yǐ yù zhī lǐ yǐ jìn zhī fǎ yǐ chéng zhī zhōng rì yǔ biàn wèi dí ér jìng bù néng shuāi zhǐ

现代白话:有德行的人固知其难禁也,而德以柔之,教以谕之,礼以禁之,法以惩之,终日与便为敌,而竞不能衰止。

jìn qí suǒ biàn yǔ qiáng qí suǒ bù biàn qí nán yī yě

这句话大意是:禁其所便,与强其所不便,其难一也。

gù shèng rén zhì mín rú zhì shuǐ bù néng shǐ bù jiù xià néng fēn zhī shǐ bù fàn yì ér yǐ

这句话大意是:故圣人治民如治水,不能使不就下,能分之使不泛溢而已。

dī zhī shǐ bù jué suī yáo shùn bù néng

这句话大意是:堤之使不决,虽尧、舜不能。

yáo shùn wú bù bì zhī fǎ ér shì yǒu bù bì zhī shēn yòng jiù bì zhī rén yǐ shàn tiān xià zhī zhì rú cǐ ér yǐ

这句话大意是:尧、舜无不弊之法,而恃有不弊之身,用救弊之人以善天下之治,如此而已。

jīn yě bù rán fǎ yǒu jiǔ lì bù néng bì qí wú yī hài

这句话大意是:今也不然,法有九利,不能必其无一害;。

fǎ yǒu shǐ lì bù néng bì qí bù zhōng bì

这句话大意是:法有始利,不能必其不终弊。

jí cái dù néng zhī rén duò shēn lì kǒu zhī shì zhí qí yī hài zhōng bì zhě shàn xiào zhī

这句话大意是:嫉才妒能之人,惰身利口之士,执其一害终弊者讪笑之。

móu guó bù qiè ér lǜ shì bù shēn zhě cóng ér fù hè zhī

这句话大意是:谋国不切而虑事不深者,从而附和之。

bù yuē tiān xià běn wú shì ān cháng xí gù hé fáng zé yuē shí shì běn nán wéi hào dòng xǐ shì hé yì

这句话大意是:不曰天下本无事,安常袭故何妨,则曰时势本难为,好动喜事何益。

zhì dà huài jí bì wǎ jiě tǔ bēng ér hòu fù zhī tiān mìng yān

现代白话:至大坏极弊,瓦解土崩,而后付之天命呢。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

guó jiā yǎng shì hé wéi zāi

现代白话:国家养士何为啊?

shì jūn zǐ wěi zhì hé wéi zāi

现代白话:士有德行的人委质何为啊?

rú zhě yǐ yǔ zhòu wèi fèn nèi hé wéi zāi

现代白话:儒者以宇宙为分内何为啊?

guān duō shè ér shù yì shì duō yì ér lǚ gèng shēng mín zhī yāng wèi zhī suǒ jí

这句话大意是:官多设而数易,事多议而屡更,生民之殃未知所极。

gǔ rén shèn zé rén ér jiǔ rèn shèn lì zhèng ér jiǔ xíng

这句话大意是:古人慎择人而久任,慎立政而久行。

yī nián rú shì bǎi qiān nián yì rú shì

这句话大意是:一年如是,百千年亦如是。

bù yì dài bù gǎi zhèng bù bì shì bù gēng fǎ

这句话大意是:不易代不改政,不弊事不更法。

gù bǎi guān fǎ shǒu yī bù gǎn zuò cōng míng yǐ shàn gēng zhāng

这句话大意是:故百官法守一,不敢作聪明以擅更张;。

bǎi xìng ěr mù yī bù zhì luàn tīng wén yǐ guāi zhèng lìng

这句话大意是:百姓耳目一,不至乱听闻以乖政令。

rì jiàn yuè zì mò bù zūn shàng zhī jì gāng fǎ dù yǐ shū qí shēn xí shàng zhī zhèng jiào hào lìng yǐ chéng qí sú

这句话大意是:日渐月渍,莫不遵上之纪纲法度以淑其身,习上之政教号令以成其俗。

pì zhī hán shǔ bù yì ér xīng zuò zhě suì suì yǒu chí xún yān

现代白话:譬之寒暑不易,而兴作者岁岁有持循呢;。

dào lù bù yì ér wǎng lái zhě nián nián zhī yuǎn jìn yān

现代白话:道路不易,而往来者年年知远近呢。

hé qí dìng jìng

这句话大意是:何其定静!

hé qí jīng cháng

这句话大意是:何其经常!

hé qí xiāng ān

这句话大意是:何其相安!

hé qí yì xíng

这句话大意是:何其易行!

hé qí shěng láo fèi

这句话大意是:何其省劳费!

huò yuē fǎ jiǔ ér bì nài hé

这句话大意是:或曰:“法久而弊奈何?

yuē xún lì fǎ zhī běn yì ér jiù piān bǔ bì ěr

这句话大意是:”曰:“寻立法之本意,而救偏补弊耳。

shàn yī zhě qù qí jí bù yì wǔ zàng gōng běn zàng bù jí sì zàng

这句话大意是:善医者,去其疾不易五脏,攻本脏不及四脏;。

shàn bǔ zhě fèng qí pò bù jiǎn yú wán huàn qí gòu bù gǎi gù zhì

这句话大意是:善补者,缝其破不剪馀完,浣其垢不改故制。

shèng míng zhī shì qíng lǐ fǎ sān zhě bù xiāng wǔ yě

这句话大意是:圣明之世,情礼法三者不相忤也。

mò shì qíng shèng zé duó fǎ fǎ shèng zé duó lǐ

这句话大意是:末世,情胜则夺法,法胜则夺礼。

tāng wǔ zhī gào shì yáo shùn zhī suǒ bēi jié zhòu zhī suǒ xiào yě

这句话大意是:汤、武之诰誓,尧、舜之所悲,桀、纣之所笑也。

shì qǐ bù shì xìn yú mín ér bái yǐ zhī xīn hu

这句话大意是:是岂不示信于民,而白已之心吗?

yáo shùn yuē hé dài xiāo xiāo ěr

现代白话:尧、舜曰:何待哓哓你!

shì mín mín bù rěn bù cóng

这句话大意是:示民民不忍不从。

jié zhòu yuē hé dài xiāo xiāo ěr

现代白话:桀、纣曰:何待哓哓你!

shì mín mín bù gǎn bù cóng

这句话大意是:示民民不敢不从。

guān shū zhī gào shì ér zhī wáng dào zhī shuāi yǐ

现代白话:观《书》之诰誓,而知王道之衰了。

shì dào zhì tāng wǔ qí shì bì jié zhòu yòu qí shì bì zhì yǒu qín xiàng mǎng cāo yě

这句话大意是:世道至汤、武,其势必桀、纣,又其势必至有秦、项、莽、操也。

shì gù wéi chí shì dào zhě bù kě bù lǜ qí liú

这句话大意是:是故维持世道者,不可不虑其流。

shèng rén néng yòng tiān xià ér hòu tiān xià lè wèi zhī yòng

这句话大意是:圣人能用天下,而后天下乐为之用。

shèng rén yǐ xīn yòng tiān xià yǐ xíng yòng

这句话大意是:圣人以心用,天下以形用。

xīn yòng zhě wú yòng zhě yě

这句话大意是:心用者,无用者也。

zhòng yòng zhī suǒ shì yǐ wéi yòng zhě yě

这句话大意是:众用之所恃,以为用者也。

ruò yǔ tiān xià jìng zhì yǒng jiǎo cōng míng zé qióng yǐ

现代白话:若与天下竞智勇、角聪明,则穷了。

hòu shì wú rén cái bìng běn zhǐ shì xué zhèng bù xiū

这句话大意是:后世无人才,病本只是学政不修。

ér jīn bǎ zuò wàn fēn bù jí zhī wù cái zhèn jǔ zhè gè tí mù biàn xiào dào rén

这句话大意是:而今把作万分不急之务,才振举这个题目,便笑倒人。

guān zhī wú liáng guó jiā bù shòu qí fú cāng shēng qiě bèi qí huò

这句话大意是:官之无良,国家不受其福,苍生且被其祸。

bù zhī dāng hé rú chù

现代白话:不知当怎么样处?

shèng rén gǎn rén xīn yú huàn nàn chù gèng yàn

这句话大意是:圣人感人心于患难处更验。

gài shèng rén píng rì rén jiàn yì mó shēn sī hòu zé rù yú rén xīn zhě huà yǐ

现代白话:盖圣人平日仁渐义摩,深思厚泽,入于人心者化了。

jí lín nàn chù cāng cù zhī jì hé xiá sī tú ná chū jiàn chéng de niàn tou lái biàn zú yǐ juān qū fù yì

这句话大意是:及临难处仓卒之际,何暇思图,拿出见成的念头来,便足以捐躯赴义。

fēi yuē wǒ yǐ cǐ chéng míng yě wǒ yǐ cǐ bào jūn yě

这句话大意是:非曰我以此成名也,我以此报君也。

bǐ gù yì bù zì zhī qí hé wéi ér pò qiè zhì cǐ yě

这句话大意是:彼固亦不自知其何为,而迫切至此也。

qí cì juān qū ér zhì zài tú bào

这句话大意是:其次捐躯而志在图报。

qí cì yì gǎn ér zhōng nán

这句话大意是:其次易感而终难。

qí cì hòu shǎng yǐ jī qí gǎn

这句话大意是:其次厚赏以激其感。

ǎi

这句话大意是:噫!

zhì cǐ ér shàng xià zhī xiāng yǔ báo yǐ jiāo fú zhī zhì jiě yǐ

现代白话:至此而上下之相与薄了,交孚之志解了。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

xiān wáng hé yǐ de cǐ yú rén zāi

现代白话:先王凭什么得此于人啊?

shèng rén zài shàng néng shǐ tiān xià wàn wù gè zhǐ qí dāng rán zhī suǒ ér wú líng duó jiǎ jiè zhī huàn fu shì zhī wèi gè ān qí fēn ér tiān dì wèi yān

现代白话:圣人在上,能使天下万物各止其当然之所,而无陵夺假借之患,夫是之谓各安其分,而天地位呢;。

néng shǐ tiān dì wàn wù gè suì qí tóng rán zhī qíng ér wú yì yù jué jiàng zhī tài fu shì zhī wèi gè de qí yuàn ér wàn wù yù yān

现代白话:能使天地万物各遂其同然之情,而无抑郁倔强之态,夫是之谓各得其愿,而万物育呢。

mín qíng jì yì cái zhī wéi nán

这句话大意是:民情既溢,裁之为难。

cái yì rú gē pián mǔ zhuì yóu rén shén bù kān

这句话大意是:裁溢如割骈拇赘疣,人甚不堪。

gù cái zhī yě yù lìng mín kān yǒu jiàn ér yǐ yǐ

现代白话:故裁之也欲令民堪,有渐而已了。

ān jìng ér bù zhèn jī cǐ cái yì zhī dào yě

这句话大意是:安静而不震激,此裁溢之道也。

gù shèng wáng zài shàng shèn suǒ yǐ yì zhī zhě bù shēng mín qíng

这句话大意是:故圣王在上,慎所以溢之者,不生民情。

lǐ yì yǐ xún zhī fǎ zhì yǐ fáng zhī bù shǐ qián zī bào jué cǐ shèn yì zhī dào yě

这句话大意是:礼义以驯之,法制以防之,不使潜滋暴决,此慎溢之道也。

èr zhě dì wáng tiáo jì mín qíng zhī dà jī yě tiān xià zhì luàn héng bì yóu zhī

这句话大意是:二者帝王调剂民情之大机也,天下治乱恒必由之。

chuàng yè zhī jūn dāng hǎi nèi zhǔ mù qīng tīng zhī shí wèi yī qiè léi lì fēng xíng zhī fǎ

这句话大意是:创业之君,当海内属目倾听之时,为一切雷厉风行之法。

gù jīn xíng rú liú mín yīng rú xiǎng

这句话大意是:故今行如流,民应如响。

chéng píng rì jiǔ fǎ dù shū kuò rén xīn sàn ér bù shōu duò ér bù zhèn wán ér bù shuǎng

这句话大意是:承平日久,法度疏阔,人心散而不收,惰而不振,顽而不爽。

pì rú shú shuì zhī rén bǎi hū ruò lóng

这句话大意是:譬如熟睡之人,百呼若聋;。

qiàn juàn zhī shēn liǎng zú rú bǒ wéi shì dào zéi suǒ zhuī shuǐ huǒ suǒ pò huò kě měng xǐng ér jí bēn

这句话大意是:欠倦之身,两足如跛,惟是盗贼所追,水火所迫,或可猛醒而急奔。

shì yǐ zhào jīn fèi gé zhèng shì tuí mǐ tiáo shàng zhě fēn fēn zhòng shāng zhě lěi lěi ér tīng zhī zhě ruò wǎng wén zhī tú duō shū fā zhī láo zhǐ mò zhī fèi ěr

这句话大意是:是以诏今废格,政事颓靡,条上者纷纷,中伤者累累,而听之者若罔闻知,徒多书发之劳,纸墨之费耳。

jí shā qí yóu zhě yī rén yǐ hào zhào zhī wèi zhī sù rán gǎi shì yì tīng fǒu

这句话大意是:即杀其尤者一人,以号召之,未知肃然改视易听否。

ér yū fǔ zhī rú yóu yuē yi chóng cháng hòu wù wèi jī qiè

这句话大意是:而迂腐之儒,犹曰宜崇长厚,勿为激切。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

yǎng tiān xià zhī huò shén tiān xià zhī bì zhě bì shì rén yě

这句话大意是:养天下之祸,甚天下之弊者,必是人也。

gù wù gòu zé huàn shén zé gǎi wéi

这句话大意是:故物垢则浣,甚则改为;。

shì qīng zé zhī shén zé gǎi zuò

这句话大意是:室倾则支,甚则改作。

zhōng xīng zhī jūn zōng hé míng shí zhěng dùn jì gāng dāng yǔ chuàng yè děng ér hòu kě

这句话大意是:中兴之君,综核名实,整顿纪纲,当与创业等而后可。

xiān wáng wéi zhèng quán zài rén xīn shàng yòng gōng fū

这句话大意是:先王为政,全在人心上用工夫。

qí tǐ rén xīn zài wǒ xīn shàng yòng gōng fū

这句话大意是:其体人心,在我心上用工夫。

hé zhě

这句话大意是:何者?

tóng rán zhī gù yě

这句话大意是:同然之故也。

gù xiān wáng tǐ rén yú wǒ ér mín xīn de tiān xià zhì

这句话大意是:故先王体人于我,而民心得,天下治。

tiān xià zhī sī mò dà yú gǒu kě yǐ ér zhǐ

现代白话:天下之思,莫大于“苟能够”而止。

yǎng tuí mǐ bù fù zhèn zhī xí chéng jí zhòng bù kě fǎn zhī shì jiē gǒu kě yǐ sān zì wèi zhī yě

现代白话:养颓靡不复振之习,成亟重不可反之势,皆“苟能够”三字为之也。

shì yǐ shèng rén zhī zhì shēn yě qín lì bù xī

这句话大意是:是以圣人之治身也,勤励不息;。

qí zhì mín yě gǔ wǔ bù juàn

这句话大意是:其治民也,鼓舞不倦。

bù yǐ wú shì fèi cháng guī bù yǐ wú hài hū xiǎo shī

这句话大意是:不以无事废常规,不以无害忽小失。

fēi duō shì fēi hǎo láo yě chéng zhī fu tiān xià zhī shì jǐn wèi rán zhī yōu zhě shàng duō

这句话大意是:非多事,非好劳也,诚知夫天下之事,廑未然之忧者尚多;。

huò rán zhī huǐ huái tài guò zhī lǜ zhě yóu yí bù jí zhī

这句话大意是:或然之悔怀,太过之虑者犹贻不及之;。

yōu jīng shèn shǐ zhī tú zhě bù miǎn dài zhōng zhī huàn gù ěr

这句话大意是:忧兢慎始之图者,不免怠终之患故耳。

tiān xià zhī huò chéng yú dài hū zhě jū qí bàn chéng yú jī pò zhě jū qí bàn

这句话大意是:天下之祸,成于怠忽者居其半,成于激迫者居其半。

wéi shèng rén néng xiāo huò yú wèi xíng mǐ sī yú jì zhe

这句话大意是:惟圣人能销祸于未形,弭思于既着。

fu shì zhī wèi zhī wēi zhī zhāng

这句话大意是:夫是之谓知微知彰。

zhī wēi zhě bù dòng shēng sè yào zài néng chá jǐ

这句话大意是:知微者不动声色,要在能察几;。

zhī zhāng zhě bù jī nù tāo yào zài néng shěn shì

这句话大意是:知彰者不激怒涛,要在能审势。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

fēi shèng rén zhī zhì qí shuí yǔ yú cǐ

这句话大意是:非圣人之智,其谁与于此?

jīng shén shuǎng fèn zé bǎi fèi jù xìng

这句话大意是:精神爽奋,则百废俱兴;。

zhī tǐ dài chí zé bǎi xìng jù fèi

这句话大意是:肢体怠弛,则百兴俱废。

shèng rén zhī zhì tiān xià gǔ wǔ rén xīn zhèn zuò shì qì wù shǐ tiān xià zhī rén rú hán lù zhī cháo yè bù yù rú jiǔ hàn zhī wǔ miáo

这句话大意是:圣人之治天下,鼓舞人心,振作士气,务使天下之人如含露之朝叶,不欲如久旱之午苗。

ér jīn bú yào xiān jiē tiān dì jīng hài shì sú yě xū chāi xǐ qián kūn yī xīn guāng jǐng

这句话大意是:而今不要掀揭天地、惊骇世俗,也须拆洗乾坤、一新光景。

wú zhì rén zé liáng fǎ měi yì fǎn yǐ yāng mín

这句话大意是:无治人,则良法美意反以殃民;。

yǒu zhì rén zé bì xí lòu guī jiē chéng shàn zhèng

这句话大意是:有治人,则弊习陋规皆成善政。

gù yǒu wén wǔ zhī zhèng xū dài wén wǔ zhī jūn chén

这句话大意是:故有文武之政,须待文武之君臣。

bù rán qīng píng jié lǜ fēi bù liáng jiàn yě

这句话大意是:不然,青萍结绿,非不良剑也;。

wū hào fán ruò fēi bù liáng gōng shǐ yě yòng zhī fēi rén fǎn yǐ zī dí

这句话大意是:乌号繁弱,非不良弓矢也,用之非人,反以资敌。

yǔ guān fàng zhèn jūn tián jiǎn tiào jiǎn zāi xiāng yuē bǎo jiá shè cāng guān niú bā zhèng ér shāng xīn yān

现代白话:予观放赈、均田、减粜、检灾、乡约、保甲、社仓、官牛八政而伤心呢。

bù xiào yǒu sī fàng liú yǒu yú zuì yǐ

现代白话:不肖有司放流,有馀罪了。

zhèn zé xū qǐ fēng léi zhī yì chéng zé xū fèn gāng jiàn zhī gàn bù rú shì hǎi nèi dà kě yōu yǐ

现代白话:振则须起风雷之益,惩则须奋刚健之干,不如是,海内大可忧了。

yī hū xī jiān sì zhī bǎi hái wú suǒ bú dào

这句话大意是:一呼吸间,四肢百骸无所不到;。

yī tòng yǎng jiān shǒu zú xīn zhī wú suǒ bù tōng yī shēn zhī gù yě

这句话大意是:一痛痒间,手足心知无所不通,一身之故也。

wú lùn rén shēng jí ǒu tí yī xiàn ér hún shēn jù dòng yǐ yī mài zhī gù yě

现代白话:无论人生,即偶提一线而浑身俱动了,一脉之故也。

shǒu lìng zhě yī jùn xiàn zhī xiàn yě

这句话大意是:守令者,一郡县之线也。

jiān sī zhě yī shěng lù zhī xiàn yě

这句话大意是:监司者,一省路之线也。

jūn xiāng zhě tiān xià zhī xiàn yě

这句话大意是:君相者,天下之线也。

xīn zhī suǒ jí ér sì hǎi mò bù jīng shén

这句话大意是:心知所及,而四海莫不精神;。

zhèng lìng suǒ jiā ér wàn xìng mò bù gǔ wǔ zhě hé

这句话大意是:政令所加,而万姓莫不鼓舞者何?

tí qí xiàn gù yě

这句话大意是:提其线故也。

lìng yī shēn yǒu tòng yǎng ér bù zhī jué zé wèi chī mí zhī xīn yǐ

现代白话:令一身有痛痒而不知觉,则为痴迷之心了。

shǒu zú bù gù zé wèi wěi bì zhī shǒu zú yǐ

现代白话:手足不顾,则为痿痹之手足了。

sān dài yǐ lái shàng xià bù lián shǔ jiǔ yǐ

现代白话:三代以来,上下不联属久了。

shì rén gè yī shēn ér jiā gè yī qíng yě sǐ shēng xīn qī bù xiāng gǎn qí zuì bù zài xià yě

这句话大意是:是人各一身,而家各一情也,死生欣戚不相感,其罪不在下也。

fu mín huái gǎn nù zhī xīn wèi bù gǎn fàn zhī fǎ yǐ dài kě chéng zhī xìn

这句话大意是:夫民怀敢怒之心,畏不敢犯之法,以待可乘之衅。

zhòng xīn yǐ lí ér shàng zhī rén qiě zì qí nüè yǐ shén zhī cǐ jié zhòu zhī suǒ yǐ wáng yě

这句话大意是:众心已离,而上之人且恣其虐以甚之,此桀纣之所以亡也。

shì yǐ míng wáng tuī zì rán zhī xīn zhì tóng rán zhī fù bù shì qí shùn wǒ zhě zhī jī ér yù de qí wú yuàn wǒ zhě zhī xīn

这句话大意是:是以明王推自然之心,置同然之腹,不恃其顺我者之迹,而欲得其无怨我者之心。

tǐ qí yì yù ér bù rěn fú zhī mín zhī xīn bù jìn jiàn zhī yú shēng sè ér yǒu yǐn ér nán zhī zhě zài yě

这句话大意是:体其意欲而不忍拂,知民之心不尽见之于声色,而有隐而难知者在也。

cǐ suǒ yǐ yīn jié shēn hòu ér zǐ sūn zhōng bì lài zhī yě

这句话大意是:此所以因结深厚,而子孙终必赖之也。

shèng zhǔ zài shàng zhǐ liú dé yī zhǒng tiān lǐ mín yí jīng cháng zhī dào zài qí yú xiǎo dào qū shuō yì duān hèng yì zhǎn rán shān chú bù yí yú lèi

这句话大意是:圣主在上,只留得一种天理、民彝、经常之道在,其馀小道、曲说、异端、横议斩然芟除,不遗馀类。

shǐ tiān xià zhī rén yì ěr gǎi mù xǐ xīn zhuó lǜ yú yī qiè luàn zhèng zhī shù rú zài shēng rú mèng jué ruò wèi cháng jiàn wén

这句话大意是:使天下之人易耳改目、洗心濯虑,于一切乱政之术,如再生,如梦觉,若未尝见闻。

rán hòu dào dé yī ér fēng sú tóng rán hòu wèi chún wáng zhī zhì

这句话大意是:然后道德一而风俗同,然后为纯王之治。

zhì shì mò xiān wú wěi jiào mín zhǐ shì bù zhēng

这句话大意是:治世莫先无伪,教民只是不争。

rèn shì quán jiān dāng guó yě yòng jǐ gè hǎo rén zuò gōng dào yě háng jǐ jiàn hǎo shì shōu rén xīn

这句话大意是:任是权奸当国,也用几个好人做公道,也行几件好事收人心。

jì zhī zhě yù jiáo qián rén yǐ zì gāo suǒ yòng zhī rén yī qiè bà qù suǒ xíng zhī zhèng yī qiè gēng zhāng xiǎo rén fèng cheng yǐ gàn jìn yòu cóng ér qiǎo yán fù hè jǐn gǎi liáng fǎ ér hái bì guī yān

现代白话:继之者欲矫前人以自高,所用之人一切罢去,所行之政一切更张,品行较差的人奉承以干进,又从而巧言附和,尽改良法而还弊规呢。

zhè gè niàn tou wéi guó wéi mín hu

这句话大意是:这个念头为国为民吗?

wèi zì jiā hu

这句话大意是:为自家吗?

guǒ yuē wéi guó wéi mín shí jiàn yǐ zì lóng gǔ

这句话大意是:果曰为国为民,识见已自聋瞽;。

guǒ wèi zì jiā cǐ zhī jǔ dòng èr dì sān wáng zhī suǒ bù shè zhě yě gèng shuō shèn me shì yè

这句话大意是:果为自家,此之举动二帝三王之所不赦者也,更说甚么事业?

zhì rén wú qí míng tài píng wú qí shì hé zhě

这句话大意是:至人无奇名,太平无奇事,何者?

huáng xī cǐ jí mín guī cǐ jí dào dé yī fēng sú tóng hé qí zhī yǒu

这句话大意是:皇锡此极,民归此极,道德一,风俗同,何奇之有?

shì yǒu shí ér qióng

这句话大意是:势有时而穷。

shǐ huáng yǐ tiān xià quán shèng zhī wēi lì shòu zhì yú pǐ fū hé zhě

这句话大意是:始皇以天下全盛之威力,受制于匹夫,何者?

pǐ fū zhě tiān zǐ zhī suǒ shì yǐ chéng shì zhě yě

这句话大意是:匹夫者,天子之所恃以成势者也。

zì qīng qí shì fǎn wèi shì suǒ qīng gù míng wáng bù shì xiāo qiáng zhī fáng yù ér yǐ tiān xià wèi fān lí

这句话大意是:自倾其势反为势所倾,故明王不恃萧墙之防御,而以天下为藩篱。

dé zhī suǒ jiàn bó hǎi jiē fù xīn zhī bīng

这句话大意是:德之所渐,薄海皆腹心之兵;。

yuàn zhī suǒ jié rèn xí jiē zhǒu yè zhī guān

这句话大意是:怨之所结,衽席皆肘腋之冠。

gù dì wáng nüè mín shì zì nüè qí shēn zhě yě ài mín shì zì ài qí shēn zhě yě

这句话大意是:故帝王虐民是自虐其身者也,爱民是自爱其身者也。

fù zhé mǎn qián ér qū chē zhě jiē zhǒng kě tòng zāi

现代白话:覆辙满前,而驱车者接踵,可恸啊!

rú jīn tiān xià rén pì zhī jiāo zǐ bù gǎn rè qì táng tū biàn fú rán qǐ nù jìn shēn shāo jiā zōng hé zé yuē kē kè

这句话大意是:如今天下人,譬之骄子,不敢热气,唐突便艴然起怒,缙绅稍加综核,则曰苛刻;。

xué xiào shāo jiā yán míng zé yuē guǎ ēn

这句话大意是:学校稍加严明,则曰寡恩;。

jūn shì shāo jiā liǎn jí zé yuē líng nüè

这句话大意是:军士稍加敛戢,则曰凌虐;。

xiāng guān shāo jiā chí zhèng zé yuē jiàn tà

这句话大意是:乡官稍加持正,则曰践踏。

jīn zòng bù gǎn rèn yuàn ér fèi gōng fǎ yǐ shì ēn dú bù kě yǐ hū

这句话大意是:今纵不敢任怨,而废公法以市恩,独不可已吗?

rú jīn tiān xià shì pì zhī bì wū qīng shǒu tuī fú biàn è rán zé shé

这句话大意是:如今天下事,譬之敝屋,轻手推扶,便愕然咋舌。

jīn zòng bù gǎn gēng zhāng ér huǐ chāi yǐ zī huài dú bù kě yǐ hū

这句话大意是:今纵不敢更张,而毁拆以滋坏,独不可已吗?

gōng sī liǎng zì shì yǔ zhòu de rén guǐ guān

这句话大意是:公私两字,是宇宙的人鬼关。

ruò zì cháo táng yǐ zhì lǘ lǐ zhǐ bǎ chí de gōng zì dìng biàn zì tiān qīng de níng zhèng qīng sòng xi

这句话大意是:若自朝堂以至闾里,只把持得公字定,便自天清地宁,政清讼息;。

zhǐ yí gè sī zì rǎo rǎng dé bù chéng shì jiè

这句话大意是:只一个私字,扰攘得不成世界。

wáng dào gǎn rén chù zhī zài yǐ wǒ zhēn chéng dá cè zhī xīn tǐ qí wěi qū bì zhì zhī qíng

这句话大意是:王道感人处,只在以我真诚怛恻之心,体其委曲必至之情。

shì gù bù shǎng ér quàn bù jī ér fèn chū yī yán ér néng shǐ rén zhì qí sǐ mìng chéng gù yě

这句话大意是:是故不赏而劝,不激而奋,出一言而能使人致其死命,诚故也。

rén jūn zhě tiān xià zhī suǒ yī yǐ xīn qī zhě yě

这句话大意是:人君者,天下之所依以欣戚者也。

yī niàn dài huāng zé sì hǎi bì yǒu fèi chí zhī shì yī niàn zòng yì zé sì hǎi bì yǒu bù dé qí suǒ zhī mín

这句话大意是:一念怠荒,则四海必有废弛之事,一念纵逸,则四海必有不得其所之民。

gù cháng yī rì zhī jiān jǐ yùn xīn sī yú sì hǎi ér tiān xià shàng yǒu jūn mén wàn lǐ zhī tàn

这句话大意是:故常一日之间,几运心思于四海,而天下尚有君门万里之叹。

gǒu bù chá qún qíng zhī xiàng bèi ér wéi jǐ yù zhī shì zì wū hū

这句话大意是:苟不察群情之向背,而惟己欲之是恣,呜呼!

kě jù yě

这句话大意是:可惧也。

tiān xià zhī cún wáng xì liǎng zì yuē tiān mìng

这句话大意是:天下之存亡系两字,曰天命。

tiān xià zhī qù jiù xì liǎng zì yuē rén xīn

这句话大意是:天下之去就系两字,曰人心。

nài fán zé wèi sān wáng bù nài fán zé wèi wǔ bà

这句话大意是:耐烦则为三王,不耐烦则为五霸。

yī rén yōu zé tiān xià lè

这句话大意是:一人忧,则天下乐;。

yī rén lè zé tiān xià yōu

这句话大意是:一人乐,则天下忧。

shèng rén lián tiān xià wèi yī shēn yùn tiān xià yú yī xīn

这句话大意是:圣人联天下为一身,运天下于一心。

jīn fú sì zhī bǎi hái wǔ zàng liù fǔ jiē wú shēn yě tòng yǎng zhī wēi wú yǒu bù jué wú yǒu bù gù

现代白话:今夫四肢百骸、五脏六腑皆我身也,痛痒之微,无有不觉,无有不顾。

sì hǎi zhī tòng yǎng qǐ dì wáng suǒ kě hū zāi

现代白话:四海之痛痒,岂帝王所可忽啊?

fu yī zhǐ zhī dīng rú sù kě yǐ zhì rén zhī sǐ mìng

现代白话:夫一指之疔如粟,能够致人之死命。

guó zhī cún wáng bù zài ěr mù wén jiàn shí wén jiàn shí zé wú jí yǐ

现代白话:国之存亡不在耳目闻见时,闻见时则无及了。

cǐ yǐ lì hài yán zhī ěr

这句话大意是:此以利害言之耳。

yī shēn má mù ruò bù shì wǒ fēi shēn yě

这句话大意是:一身麻木若不是我,非身也。

rén jūn zhě tiān xià zhī rén jūn

这句话大意是:人君者,天下之人君。

tiān xià zhě rén jūn zhī tiān xià

这句话大意是:天下者,人君之天下。

ér xuè qì bù xiāng tōng xīn zhī bù xiāng jí qǐ tiān lì jūn zhī yì yé

这句话大意是:而血气不相通,心知不相及,岂天立君之意耶?

wú yàn zhī yù luàn zhī suǒ zì shēng yě

这句话大意是:无厌之欲,乱之所自生也。

bù píng zhī qì luàn zhī suǒ yóu chéng yě

这句话大意是:不平之气,乱之所由成也。

jiē yǒu guó zhě zhī suǒ jù yě

这句话大意是:皆有国者之所惧也。

yòng wēi xíng fǎ yi yǒu sān yù yī yuē shàng xià qíng tōng èr yuē huì ài sù fú sān yuē gōng dào nán róng

这句话大意是:用威行法,宜有三豫,一曰上下情通,二曰惠爱素孚,三曰公道难容。

rú cǐ zé suī sǐ ér rén wú yuàn yǐ

现代白话:如此则虽死而人无怨了。

dì yī yào ài bǎi xìng

这句话大意是:第一要爱百姓。

cháo tíng yǐ chì zǐ xiāng fù tuō ér shì mín yǐ fù mǔ xiāng chèn wèi

这句话大意是:朝廷以赤子相付托,而士民以父母相称谓。

shì kàn fù mǔ zhī yú chì zǐ shì shèn qíng huái biàn zhī cháng mín dǐ dào lǐ

这句话大意是:试看父母之于赤子,是甚情怀,便知长民底道理。

jiù shì yú wán gěng huà zhī rén yě xū nài xīn jiàn jiàn xùn fú

这句话大意是:就是愚顽梗化之人,也须耐心渐渐驯服。

wáng zhě bì shì ér hòu rén chuāi wǒ zì jǐ dé jiào yǒu é qǐng guò huà shǒu duàn fǒu

这句话大意是:王者必世而后仁,揣我自己德教有俄顷过化手段否?

nài hé yǐ jī xí guàn è zhī rén ér jù shǐ zhī tiè rán wǒ shùn yī jiào bù cóng ér jù hè rán wǔ nù yé

现代白话:奈凭什么积习惯恶之人,而遽使之帖然我顺,一教不从,而遽赫然武怒耶?

cǐ jū guān dì yī jiè yě

这句话大意是:此居官第一戒也。

yǒu yī zhǒng bù kě xùn huà zhī mín yǒu yī zhǒng bù jiào ér shā zhī zuì

这句话大意是:有一种不可驯化之民,有一种不教而杀之罪。

cǐ tè wàn fēn yī ěr bù kě yǐ lì zhì tǐ

现代白话:此特万分一耳,不能够立治体。

tiān xià suǒ wàng yú shèng rén zhǐ shì gè ān zì

这句话大意是:天下所望于圣人,只是个安字。

shèng rén suǒ yǐ ān tiān xià zhǐ shì gè píng zì

这句话大意是:圣人所以安天下,只是个平字。

píng zé ān bù píng zé bù ān yǐ

现代白话:平则安,不平则不安了。

sān jūn yào tā qīng shēng wàn xìng yào tā chóng shēng

这句话大意是:三军要他轻生,万姓要他重生。

bù qīng shēng bù néng kān luàn bù chóng shēng yì yú wéi luàn

这句话大意是:不轻生不能勘乱,不重生易于为乱。

tài gǔ zhī shì shàng xià xiāng wàng bù yán ér xìn

这句话大意是:太古之世,上下相忘,不言而信。

zhōng gǔ shàng xià qiú xiāng fú

这句话大意是:中古上下求相孚。

hòu shì shàng xià qiú xiāng shèng shàng yòng fǎ shèng xià xià yòng qī yǐ bì fǎ

这句话大意是:后世上下求相胜:上用法胜下,下用欺以避法;。

xià yǐ shù shèng shàng shàng yòng zhì yǐ fáng shù

这句话大意是:下以术胜上,上用智以防术。

yǐ shì ér yù qiú zhì hú kě de zāi

现代白话:以是而欲求治,胡可得啊?

yù fù gǔ dào bù rú yī dài yǐ zhì chéng

这句话大意是:欲复古道,不如一待以至诚。

chéng zhī suǒ bù xué zhě fǎ yǐ fǔ zhī shù jī bù sǐ zhī rén xīn shàng kě yǔ hái sān dài zhī jiù hu

这句话大意是:诚之所不学者,法以辅之,庶几不死之人心,尚可与还三代之旧吗?

zhì dào shàng yáng bīng dào shàng yīn

这句话大意是:治道尚阳,兵道尚阴;。

zhì dào shàng fāng bīng dào shàng yuán

这句话大意是:治道尚方,兵道尚圆。

shì wéi wú yán yán bì xíng

这句话大意是:是惟无言,言必行;。

shì wéi wú xíng xíng bì jìng

这句话大意是:是惟无行,行必竟。

yì jiǎn míng dá zhě zhì zhī yòng yě

这句话大意是:易简明达者,治之用也。

yǒu yán zhī bù bì xíng zhě yǒu yán zhī jí xíng zhě yǒu xíng zhī hòu yán zhě yǒu xíng zhī jìng bù yán zhě yǒu xíng zhī fēi qí suǒ yán zhě

这句话大意是:有言之不必行者,有言之即行者,有行之后言者,有行之竟不言者,有行之非其所言者。

róng tōng biàn huà xìn wǒ yí bǐ zhě bīng zhī yòng yě

这句话大意是:融通变化,信我疑彼者,兵之用也。

èr zhě zá shī xiān bù bài yǐ

现代白话:二者杂施,鲜不败了。

rèn rén bù rèn fǎ cǐ wéi yáo shùn zài shàng wǔ chén zài xià kě yǐ

现代白话:任人不任法,此惟尧、舜在上,五臣在下可了。

fēi shì ér rèn rén wèi yǒu bù luàn zhě

这句话大意是:非是而任人,未有不乱者。

èr dì sān wáng fēi bù zhī tōng biàn yí mín dá quán yi shì zhī wéi shàn yě yǐ wéi wú cháng yù tiān xià zé wú shēn jí fǎ yě hé yǐ fǎ wèi

现代白话:二帝三王非不知通变宜民、达权宜事之为善也,以为我常御天下,则我身即法也,凭什么法为?

wéi fu hòu shì yōng jūn jù chén zhī bù néng xīng dào zhì zhì bào jūn xié chén zhī gǎn yú zì è sì jiān yě gù dà gāng xì mù bèi zǎi jù chén yǐ fáng jiǎn zhī yǐ zhào shì zhī

这句话大意是:惟夫后世庸君具臣之不能兴道致治,暴君邪臣之敢于恣恶肆奸也,故大纲细目备载具陈,以防检之,以诏示之。

gù zhī fu jīn rì zhī huà yī bì yǒu bù biàn yú hòu shì zhī tuī xíng yě yǐ wéi shèng zǐ shén sūn zì néng shī qí yì ér shàn yòng yú bù qióng qiě yóu zú yǐ jì wú fǎ zhī suǒ wèi jí yōng jūn jù chén xiāng yǔ shǒu zhī ér bù gǎn biàn yì bù shī wéi bàn de

现代白话:固知夫今日之画一,必有不便于后世之推行也,以为圣子神孙自能师其意,而善用于不穷,且尤足以济我法之所未及,庸君具臣相与守之而不敢变,亦不失为半得。

bào jūn xié chén jí yù biàn luàn ér bēn máo zhī yóu bì yǒu suǒ gù jì ér fǎ jiā bì shì yì de zhí zǔ zōng zhī chéng xiàn yǐ kuāng zhèng qí è ér bù gǒu cóng bào jūn xié chén yì wèi qí yì zhèng shì hé yě ér bù gǎn jù sì zé fǎ zhī bù kě fèi yě míng yǐ

现代白话:暴君邪臣即欲变乱,而奔髦之犹必有所顾忌,而法家拂士亦得执祖宗之成宪,以匡正其恶,而不苟从,暴君邪臣亦畏其义正事核也,而不敢遽肆,则法之不可废也明了。

shàn yòng wēi zhě bù qīng nù shàn yòng ēn zhě bù ān shī

这句话大意是:善用威者不轻怒,善用恩者不安施。

jū shàng zhī huàn mò dà yú shǎng wú gōng shè yǒu zuì

这句话大意是:居上之患,莫大于赏无功,赦有罪;。

yóu mò dà yú yǒu gōng bù shǎng ér fá jí wú zuì

这句话大意是:尤莫大于有功不赏,而罚及无罪。

shì gù wáng zhě rèn gōng zuì bù rèn xǐ nù

这句话大意是:是故王者任功罪,不任喜怒;。

rèn shì fēi bù rèn huǐ yù

这句话大意是:任是非,不任毁誉。

suǒ yǐ píng tiān xià zhī qíng ér fáng qí biàn yě

这句话大意是:所以平天下之情,而防其变也。

cǐ yǒu guó jiā zhě zhī dà jiè yě

这句话大意是:此有国家者之大戒也。

shì yǒu zhī qí dāng biàn ér bù dé bù yīn zhě shàn jiù zhī ér yǐ yǐ

现代白话:事有知其当变而不得不因者,善救之而已了;。

rén yǒu zhī qí dāng tuì ér bù dé bù yòng zhě shàn yù zhī ér yǐ yǐ

现代白话:人有知其当退而不得不用者,善驭之而已了。

xià qíng zhī tōng yú shàng yě rú yīng ér zhī yú cí mǔ wú xiǎo fú dá

这句话大意是:下情之通于上也,如婴儿之于慈母,无小弗达;。

shàng dé zhī jí yú xià yě rú liú shuǐ zhī yú jiàn xì wú wēi bù rù

这句话大意是:上德之及于下也,如流水之于间隙,无微不入。

rú cǐ ér tiān xià luàn wáng zhě wèi zhī yǒu yě

现代白话:如此而天下乱亡者,从来没有这种情况。

gù yōng bì zhī jiān wèi wáng guó zuì shǒu

这句话大意是:故壅蔽之奸,为亡国罪首。

bù qí tiān zhī dào yě shù zhī zì rán yě

这句话大意是:不齐,天之道也,数之自然也。

gù wàn wù shēng yú bù qí ér sǐ yú qí

这句话大意是:故万物生于不齐,而死于齐。

ér shì zhī rèn qíng yàn shì zhě nǎi yù yī qiè qí zhī shì yì yǐ shén qí bù qí zhě yě

这句话大意是:而世之任情厌事者,乃欲一切齐之,是益以甚其不齐者也。

fū bù qí qí bù qí zé jiǎn ér yì zhì

这句话大意是:夫不齐其不齐,则简而易治;。

qí qí bù qí zé luàn ér duō duān

这句话大意是:齐其不齐,则乱而多端。

yǔ zhòu yǒu sān gāng zhì qiǎo zhě bù néng táo yě

这句话大意是:宇宙有三纲,智巧者不能逃也。

yī wáng fǎ èr tiān lǐ sān gōng lùn

这句话大意是:一王法,二天理,三公论。

kě wèi zāi

现代白话:可畏啊!

shī yún lè zhī jūn zǐ mín zhī fù mǔ

现代白话:《诗》云:“乐只有德行的人,民之父母。

yòu yuē kǎi tì jūn zǐ mín zhī fù mǔ

现代白话:”又曰:“岂弟有德行的人,民之父母。

jūn zǐ guān yú shī ér zhī wéi zhèng zhī dào yǐ

现代白话:”有德行的人观于《诗》而知为政之道了。

jì chéng dé yǐ ér sòng qí tóng nián zhī xiǎo shī

现代白话:既成德了,而诵其童年之小失;。

jì chéng gōng yǐ ér xiào qí wǎng rì zhī ǒu bài jiē kè bó zhī jiàn yě

现代白话:既成功了,而笑其往日之偶败,皆刻薄之见也。

jūn zǐ bù wéi

现代白话:有德行的人不为。

rèn shì zuì yú zhuō rén bì yǒu yì bān kě yòng zài shàn yòng zhī zhě ěr

这句话大意是:任是最愚拙人,必有一般可用,在善用之者耳。

gōng lùn fēi zhòng kǒu yī cí zhī wèi yě

这句话大意是:公论,非众口一词之谓也。

mǎn cháo jiē fēi ér yī rén shì zé gōng lùn zài yī rén

这句话大意是:满朝皆非,而一人是,则公论在一人。

wéi zhèng zhě fēi wèi de xíng jí xíng cóng kě xíng zé xíng ěr

这句话大意是:为政者,非谓得行即行,从可行则行耳。

yǒu de xíng zhī shì ér mèi kě xíng zhī lǐ shì wèi yǐ jì qí è yě

这句话大意是:有得行之势,而昧可行之理,是位以济其恶也。

jūn zǐ wèi zhī zéi

现代白话:有德行的人谓之贼。

shǐ zhòng zhī dào bù fēn zhí shǒu zé fēn rì yuè rán hòu yǒu suǒ zé chéng ér shàng bù láo wú suǒ tuī wěi ér xià bù jiān

这句话大意是:使众之道,不分职守,则分日月,然后有所责成而上不劳,无所推委而下不奸。

hùn hū zá mìng gài nù piān láo cǐ bù kě yǐ shǐ èr rén kuàng zhòng rén hu

现代白话:混呼杂命,概怒偏劳,此不能够使二人,况众人吗?

qín zhě kǔ duò zhě yì nè zhě yuān biàn zhě qī tān zhě bǎo lián zhě jī shì rén yě jí wéi rén xià qiě bù néng ér shǐ zhī wéi rén shàng kě tàn yě fū

这句话大意是:勤者苦,惰者逸,讷者冤,辩者欺,贪者饱,廉者饥,是人也,即为人下且不能,而使之为人上,可叹也夫!

shì jiào bù míng fēng sú bù měi zhǐ shì cè lì shì dà fū

这句话大意是:世教不明,风俗不美,只是策励士大夫。

zhì bìng yào zé liáng yī ān mín yào zé liáng lì

这句话大意是:治病要择良医,安民要择良吏。

liáng lì bù huàn wú rén zài xuǎn zé yǒu fǎ ér jī quàn yǒu dào ěr

这句话大意是:良吏不患无人,在选择有法,而激劝有道耳。

kǒng zǐ zài lǔ zhōng dài fū ěr xià dài fū liáo chái yě ér yóu kǎn kǎn

这句话大意是:孔子在鲁,中大夫耳,下大夫僚侪也,而犹侃侃。

jīn jiān sī jiàn shǔ lì xù xù zhān zhān wēn zhī yǐ ér nǚ zǐ zhī qíng cái zhèng tǐ tǒng zhé yuē shì rén yǐ nán kān cái shàng zōng hé zé yuē dài rén yǐ kē kè

这句话大意是:今监司见属吏,煦煦沾沾,温之以儿女子之情,才正体统,辄曰示人以难堪,才尚综核,则曰待人以苛刻。

shàng wù yǐ zhǎng hòu yuè xià guān xīn yǐ shù tā rì zhī táo lǐ

这句话大意是:上务以长厚悦下官心,以树他日之桃李;。

xià wu yǐ mí wén tu shàng guān ěr yǐ le jīn rì zhī bù shū

这句话大意是:下务以弥文涂上官耳,以了今日之簿书。

lì zhì ān dé xiū jǔ

这句话大意是:吏治安得修举?

mín shēng ān dé jí níng

这句话大意是:民生安得辑宁?

yōu shí zhě shāng xīn tòng zhī

这句话大意是:忧时者,伤心恸之。

jù cè diǎn xuǎn jù fèng shēng gōng jù dān jìn tuì jù běn tí fù chí zhì gōng wú sī zhī xīn shǒu huà yī bù èr zhī fǎ cǐ shǒu cháng lì bù yě

这句话大意是:据册点选,据俸升宫,据单进退,据本题覆,持至公无私之心,守画一不二之法,此守常吏部也。

xuǎn rén yán yú suǒ yòng qiān guān dìng yú suǒ yí jìn tuì zé chū jīng shí yú fǔ àn zhī wài tí fù zé chí dìng jiàn yú kē dào zhī zhōng cǐ yǒu shù lì bù yě

这句话大意是:选人严于所用,迁官定于所宜,进退则出精识于抚按之外,题覆则持定见于科道之中,此有数吏部也。

wài ér yǔ shì mín tóng hào è nèi ér yǔ jūn xiāng zhēng shì fēi

这句话大意是:外而与士民同好恶,内而与君相争是非。

quán zhù wéi dì fāng bù wéi qí rén qù liú

这句话大意是:铨注为地方,不为其人去留;。

wèi qí rén bù wéi qí chū shēn yǔ suǒ shì pǐn cái guān

这句话大意是:为其人,不为其出身与所恃品材官。

rú biàn bái hēi guǒ chù zhì bù lùn jiǔ xīn

这句话大意是:如辨白黑,果黜陟,不论久新。

rèn yǔ zhòu yú yī jiān děng fù guì yú tǔ jū

这句话大意是:任宇宙于一肩,等富贵于土苴。

shù jī zāi qí chèn zhí yǐ

现代白话:庶几啊其称职了。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

fēi dà zhàng fū shú zú yǐ yǔ cǐ

这句话大意是:非大丈夫孰足以语此?

nǎi ruò yòng yī rén zé zhù tīng zǎi zhí kǒu wěn tuì yī rén zé níng shì xiàng gōng méi jié jiè gōng míng yǐ jì sī shí jié shì kǒu ér huī mín xīn bèi gōng shì yù fù guó zhí shēn

这句话大意是:乃若用一人则注听宰执口脗,退一人则凝视相公眉睫,借公名以济私,实结士口而灰民心,背公市誉、负国殖身。

shì rén yě wú bù rěn dào zhī

现代白话:是人也,我不忍道之。

zàng rén wèi jūn shǒu cái lì wèi jūn shǒu fǎ qí shǒu yī yě

这句话大意是:藏人为君守财,吏为君守法,其守一也。

zàng rén qiè cáng yǐ yíng sī wèi zhī dào

这句话大意是:藏人窃藏以营私,谓之盗。

lì yǐ fǎ shì ēn bù yuē dào hu

这句话大意是:吏以法市恩,不曰盗吗?

mài gōng fǎ yǐ chou sī dé bō mín cái yǐ shù hòu jiāo tián rán yǐ wéi dāng rán kě tàn zāi

现代白话:卖公法以酬私德,剥民财以树厚交,恬然以为当然,可叹啊!

ruò wú shēn jiā kǎi yǐ xǔ rén zé wú zhuān zhī yǐ

现代白话:若我身家,慨以许人,则我专之了。

mǐ dào zhī mò wù mò rú bǎo jiá

这句话大意是:弭盗之末务,莫如保甲;。

mǐ zhī běn wù mò rú jiào yǎng

这句话大意是:弭之本务,莫如教养。

gù dòu mǐ shí qián yè hù bù bì zú shí zhī xiào yě

这句话大意是:故斗米十钱,夜户不闭,足食之效也。

shǒu yí dài zhǔ shǐ yú dào niú jiào huà zhī gōng yě

这句话大意是:守遗待主,始于盗牛,教化之功也。

fu dào rǔ míng yě

这句话大意是:夫盗,辱名也。

sǐ zhòng fǎ yě

这句话大意是:死,重法也。

ér rén yóu wèi zhī cǐ qí zuì qǐ dú zài mín zāi

现代白话:而人犹为之,此其罪岂独在民啊?

ér wéi chéng chí shì shì guān jiàn shì yán xún jī shì mì kě xiào yě yǐ

这句话大意是:而惟城池是恃,关键是严,巡缉是密,可笑也已。

zhěng dùn shì jiè quán yào gǔ wǔ tiān xià rén xīn

这句话大意是:整顿世界,全要鼓舞天下人心。

gǔ wǔ rén xīn xiān yào zhèn zuò zì jiā shén qì

这句话大意是:鼓舞人心,先要振作自家神气。

ér jīn tí gāng zhì lǐng zhī rén yǎn yǎn qì bù zú yǐ xi rú hé jiào hǎi nèi bù ruǎn shǒu shé jiǎo líng gǔ xiè suǐ dǐ

这句话大意是:而今提纲挚领之人,奄奄气不足以息,如何教海内不软手折脚、零骨懈髓底!

shì yǒu dà yú láo mín shāng cái zhě suī láo mín shāng cái yì suǒ bù gù

这句话大意是:事有大于劳民伤财者,虽劳民伤财亦所不顾。

shì yǒu bù guān lì guó ān mín zhě suī bù láo mín shāng cái yì bù kě wèi

这句话大意是:事有不关利国安民者,虽不劳民伤财亦不可为。

zú mín wáng zhèng zhī dà běn

这句话大意是:足民,王政之大本。

bǎi xìng zú wàn zhèng jǔ

这句话大意是:百姓足,万政举;。

bǎi xìng bù zú wàn zhèng fèi

这句话大意是:百姓不足,万政废。

kǒng yú gào zǐ gòng yǐ zú shí gào rǎn yǒu yǐ fù zhī

这句话大意是:孔于告子贡以足食,告冉有以富之。

mèng zǐ gào liáng wáng yǐ yǎng shēng sòng sǐ wú hàn gào qí wáng yǐ zhì tián lǐ jiào shù chù

这句话大意是:孟子告梁王以养生、送死、无憾,告齐王以制田里、教树畜。

yáo shùn gào cǐ wú liáng fǎ yǐ

现代白话:尧、舜告此无良法了。

āi zāi

现代白话:哀啊!

bǎi xìng zhǐ gān zhèng jīng shì bù pà yī shí bù fēng zú

这句话大意是:百姓只干正经事,不怕衣食不丰足。

jūn chén zhǐ gān zhèng jīng shì bù pà tiān xià bù tài píng

这句话大意是:君臣只干正经事,不怕天下不太平。

shì wèn bǎi sī shù fǔ suǒ zhí zhě hé guān

这句话大意是:试问百司庶府所职者何官?

zhōng rì suǒ gàn zhě hé shì

这句话大意是:终日所干者何事?

yǒu dào zhě kě yǐ zì xǐng yǐ

现代白话:有道者能够自省了。

fǎ zhì yú píng jìng yǐ jūn zǐ yòu jiā zhī yǐ shù

现代白话:法至于平静了,有德行的人又加之以恕。

nǎi zhī píng zhě shèng rén zhī gōng yě

这句话大意是:乃知平者,圣人之公也。

shù zhě shèng rén zhī rén yě

这句话大意是:恕者,圣人之仁也。

bǐ bù píng zhě jiā zhī yǐ shēn bù shù zhě jiā zhī yǐ kè qí shāng tiān dì zhī hé duō yǐ

现代白话:彼不平者,加之以深,不恕者,加之以刻,其伤天地之和多了。

huà mín chéng sú zhī dào chú què shēn jiào zài wú qiǎo shù

这句话大意是:化民成俗之道,除却身教,再无巧术;。

chú què jiǔ dào zài wú dùn fǎ

这句话大意是:除却久道,再无顿法。

lǐ zhī yǒu cì dì yě yóu táng zhī yǒu jiē shǐ rén bù dé zhòu jiàn yě

这句话大意是:礼之有次第也,犹堂之有阶,使人不得骤僭也。

gù děng jí bù fáng yú tài fán

这句话大意是:故等级不妨于太烦。

jiē yǒu jí suī jí zú zhě bù dé kuò bù

这句话大意是:阶有级,虽疾足者不得阔步;。

lǐ yǒu děng suī jù ào zhě bù gǎn líng jié

这句话大意是:礼有等,虽倨傲者不敢凌节。

rén cái xié zhèng shì dào wèi zhī yě

这句话大意是:人才邪正,世道为之也。

shì dào wū lóng jūn xiāng wèi zhī yě

这句话大意是:世道污隆,君相为之也。

jūn rén zhě hé cháng bù fèi fù guì zāi

现代白话:君人者何尝不费富贵啊?

yǐ zhèng fù guì rén zé xiǎo rén jiē huà wèi jūn zǐ

现代白话:以正富贵人,则品行较差的人皆化为有德行的人;。

yǐ yá fù guì rén zé jūn zǐ jiē huà wèi xiǎo rén

现代白话:以邪富贵人,则有德行的人皆化为品行较差的人。

mǎn mù suǒ jiàn shì shàng wú yī wù bù yǒu yín qiǎo

这句话大意是:满目所见,世上无一物不有淫巧。

zhè yín qiǎo hào le shì shàng duō shǎo shēng chéng dǐ cái huò wù le shì shàng duō shǎo shēng cái dǐ gōng fu yín qiǎo bù zhū ér yù jiǎng lǐ cái jiē gǒu qiě zhī tán yě

这句话大意是:这淫巧耗了世上多少生成底财货,误了世上多少生财底工夫,淫巧不诛,而欲讲理财,皆苟且之谈也。

tiān dì zhī cái yào kàn tā cóng lái chù yòu yào kàn tā guī sù chù

这句话大意是:天地之财,要看他从来处,又要看他归宿处。

cóng lái chù yào fēng yào yǎng guī sù chù yào yuē yào jié

这句话大意是:从来处要丰要养,归宿处要约要节。

jiāng sān dài yǐ lái lòu xí chang guī yī xǐ ér gèng zhī hái sān dài yǐ shàng yī bàn gǔ yì

这句话大意是:将三代以来陋习敞规一洗而更之,还三代以上一半古意,。

yě shì yí gè xiāng yè

这句话大意是:也是一个相业。

ruò gǎi zhèng shuò yì fú sè dōu shì fǔ rú zuò yòng

这句话大意是:若改正朔、易服色,都是腐儒作用;。

rōng qīng shà zhú tuí bō dōu shì sú lì zuò yòng yú cāng shēng xī bǔ

这句话大意是:茸倾厦,逐颓波,都是俗吏作用,于苍生奚补?

ǎi

这句话大意是:噫!

cǐ kě yǔ yǒu shí zhě dào

这句话大意是:此可与有识者道。

yù róng zhī dào shàng yān zhě dé huà xīn fú qí cì jiǎng xìn xiū mù qí cì yuǎn jià cháng qū qí cì jiān bì qīng yě qí cì yīn fú zhì yùn qí cì jiē rèn jiāo fēng qí xià kòu guān kāi shì yòu qí xià nà bì hé qīn

现代白话:御戎之道,上呢者德化心孚,其次讲信修睦,其次远驾长驱,其次坚壁清野,其次阴符智运,其次接刃交锋,其下叩关开市,又其下纳币和亲。

wéi zhèng zhī dào dì yī yào dé gǎn chéng fú fú dì èr yào lìng xíng jìn zhǐ

这句话大意是:为政之道,第一要德感诚服孚,第二要令行禁止。

lìng bù xíng jìn bù zhǐ yǔ wú guān wú zhèng tóng suī yáo shùn bù néng zhì yī xiāng ér kuàng tiān xià hu

这句话大意是:令不行,禁不止,与无官无政同,虽尧、舜不能治一乡,而况天下乎!

fáng jiān zhī fǎ bì jìng shū yú zuò jiān zhī rén

这句话大意是:防奸之法,毕竟疏于作奸之人。

bǐ zuò jiān zhě zhuō zé zuò wěi yǐ táo fáng qiǎo zé jiù fǎ yǐ shēng bì bù dàn qù hài ér fǎn yì qí hài

这句话大意是:彼作奸者,拙则作伪以逃防,巧则就法以生弊,不但去害,而反益其害。

bǐ zuò zhě shí ér fàn zhě yī ěr

这句话大意是:彼作者十,而犯者一耳。

yòu qīng qí zuì yǐ wéi wèi fàn zhě quàn fǎ nài hé de xíng

这句话大意是:又轻其罪以为未犯者劝,法奈何得行?

gù xíng fǎ bù yán bù rú wú fǎ

这句话大意是:故行法不严,不如无法。

shì dào yǒu sān zé zé guì zé xián zé huài gāng luàn jì zhī zuì zhě

这句话大意是:世道有三责:责贵,责贤,责坏纲乱纪之最者。

sān zé ér shì dào kě huí yǐ

现代白话:三责而世道可回了。

guì zhě wò fēng sú jiào huà zhī quán ér shǒu huài yǐ wéi shù rén chàng zé shù rén mò bù xiàng zhī

这句话大意是:贵者握风俗教化之权,而首坏以为庶人倡,则庶人莫不象之。

xián zhě míng fēng sú jiào huà zhī dào ér zì huài yǐ wéi bù xiào zhě chàng zé bù xiào zhě mò bù xiàng zhī

这句话大意是:贤者明风俗教化之道,而自坏以为不肖者倡,则不肖者莫不象之。

zé cǐ èr rén cǐ wèi zhì běn

这句话大意是:责此二人,此谓治本。

fēng jiào jì huài zhū zhī bù kě shèng zhū gù zé qí zuì shèn zhě yǐ lìng tiān xià cǐ wèi zhì mò

这句话大意是:风教既坏,诛之不可胜诛,故择其最甚者以令天下,此渭治末。

běn mò jiān zhì bù sān nián ér sì hǎi nèi guāng jǐng zì bié

这句话大意是:本末兼治,不三年而四海内光景自别。

nǎi jīn guì zhě xián zhě wèi jiào huà fēng sú zhī dà chǔn ér yǐ tǐ miàn kuān jiǎ zhī shǎo yán zé yuē kē kè yǐ shāng shì dà fū zhī tǐ bù zhī èr dì sān wáng céng yǒu shì shuō fǒu hu

这句话大意是:乃今贵者、贤者为教化风俗之大蠢,而以体面宽假之,少严则曰苛刻以伤士大夫之体,不知二帝三王曾有是说否吗?

shì jiào shuāi wēi rén xīn hūn zuì bù zhī cǐ děng jiàn shí hé chǔ lái

这句话大意是:世教衰微,人心昏醉,不知此等见识何处来?

suǒ wèi yín péng bǐ dé xiāng wéi bì hù yǐ cáng qí duǎn ér dào yǔ fǎ liǎng bìng yǐ

现代白话:所谓淫朋比德,相为庇护,以藏其短,而道与法两病了。

tiān xià rú hé bù bì qiě luàn yě

这句话大意是:天下如何不敝且乱也?

yìn shū xiān yào gè yìn bǎn zhēn wèi táo xiān yào gè mú zǐ hǎo

这句话大意是:印书先要个印板真,为陶先要个模子好。

yǐ yá guān jǔ yá guān yǐ sú shì qǔ sú shì guó yù zhì de hu

这句话大意是:以邪官举邪官,以俗士取俗士,国欲治,得吗?

bù shāng cái bù hài mín zhǐ shì bù wéi nüè ěr

这句话大意是:不伤财,不害民,只是不为虐耳。

gǒu shè guān ér wéi nüè zhī lǜ yě bù shè guān qí shuí nüè zhī

这句话大意是:苟设官而惟虐之虑也,不设官其谁虐之?

zhèng wèi jiā jǐ rén zú fēng yí sú yì xīng lì chú hài zhuǎn wēi jiù ān ěr

这句话大意是:正为家给人足,风移俗易,兴利除害,转危就安耳。

shè lián jìng guǎ yù fēn háo wú sǔn yú mín ér wàn shì fèi chí fēn háo wú yì yú mín yě táo bù dé shī wèi sù cān sì zì

这句话大意是:设廉静寡欲,分毫无损于民,而万事废弛,分毫无益于民也,逃不得尸位素餐四字。

tiān dì suǒ yǐ xìn wàn wù shèng rén suǒ yǐ ān tiān xià zhǐ shì yí gè cháng zì

这句话大意是:天地所以信万物,圣人所以安天下,只是一个常字。

cháng yě zhě dì wáng suǒ yǐ dìng mín zhì zhě yě

这句话大意是:常也者,帝王所以定民志者也。

cháng yí dìng zé lè zhě yǐ lè wèi cháng bù zhī dé

这句话大意是:常一定,则乐者以乐为常,不知德;。

kǔ zhě yǐ kǔ wèi cháng bù zhī yuàn

这句话大意是:苦者以苦为常,不知怨。

ruò wèi dāng rán yǒu qū bì ér wú ēn chóu fēi yǒu dà jiān chén xiōng bù gǎn zhé shēng yàn zú zhī wàng fèn hèn zhī xīn hé zé

这句话大意是:若谓当然,有趋避而无恩仇,非有大奸臣凶,不敢辄生厌足之望,忿恨之心,何则?

niǔ yú cháng gù yě

这句话大意是:狃于常故也。

gù cháng bù zhì dà huài jí bì zhǐ yi tiáo shì bù kě qīng biàn yī biàn zé rén rén shēng jì yú

这句话大意是:故常不至大坏极敝,只宜调适,不可轻变,一变则人人生觊觎。

xīn yī jì yú zé dà jiā yǐn lǐng chuí xián shēng yuàn qǐ fēn shù nián bù néng dìng

这句话大意是:心,一觊觎则大家引领垂涎,生怨起纷,数年不能定。

shì yǐ shèng rén zhǐ shì shèn cháng bù gǎn qīng biàn

这句话大意是:是以圣人只是慎常,不敢轻变;。

bì bù dé yǐ mò biàn bù gǎn míng biàn

这句话大意是:必不得已,默变,不敢明变;。

gōng biàn bù gǎn sī biàn

这句话大意是:公变,不敢私变;。

fēn biàn bù gǎn hùn biàn

这句话大意是:分变,不敢圂变。

jì gāng fǎ dù zhěng qí yán mì zhèng jiào hào lìng wěi qū zhōu xiáng yuán shì shí jiàn gōng xíng qī yú yǒu shí yòng de shí lì

这句话大意是:纪纲法度,整齐严密,政教号令,委曲周详,原是实践躬行,期于有实用,得实力。

jīn yě zì tān bào zhě hǎo fǎ hūn duò zhě fèi fǎ yán jí jīn rì wàn shì xū wén shèn zhě mí zhì zuò zhī běn yì ér bù zhī suì yù bìng qí wén ér qù zhī

这句话大意是:今也自贪暴者好法,昏惰者废法,延及今日万事虚文,甚者迷制作之本意而不知,遂欲并其文而去之。

zhī jīn wén rú xué xiào wǔ rú jiào chǎng shū shēng jūn róng fēi bù kě guān kě tīng jiāng zhè èr tú zuò yǎng rén yòng chū lái lìng rén āi shāng fèn mèn yù sǐ

这句话大意是:只今文如学校,武如教场,书声军容,非不可观可听,将这二途作养人用出来,令人哀伤愤懑欲死。

tuī zhī wàn shì mò bù

这句话大意是:推之万事,莫不。

jiē rán

这句话大意是:皆然。

ān yòng jìn shēn zān yīng sāi pò shì jiān zāi

现代白话:安用缙绅簪婴塞破世间啊?

ān nèi rǎng wài zhī lüè xū zé zhī jiāng lì

这句话大意是:安内攘外之略,须责之将吏。

jiāng lì bù dé qí rén jūn mín qiě bù dé qí suǒ ān wèn yí dí

这句话大意是:将吏不得其人,军民且不得其所,安问夷狄?

shì jiāng lì yě yǎng zhī bù shàn zé zé zhī wén wǔ èr xué xiào yòng zhī bù shàn zé zé lì bīng liǎng shàng shū

这句话大意是:是将吏也,养之不善则责之文武二学校,用之不善则责吏兵两尚书。

huò yuē yǎng yǒu shù hu

这句话大意是:或曰:“养有术吗?

yuē hé huàn yú wú shù

这句话大意是:”曰:“何患于无术?

rú xué zhī dà huài jí yǐ bù shí nián bù zú yǐ wàng chéng cái

现代白话:儒学之大坏极了,不十年不足以望成材。

wǔ xué zhī bù xíng jiǔ yǐ bù shí nián bù zú yǐ qiú míng

现代白话:武学之不行久了,不十年不足以求名。

jiāng zhì yú lín xuǎn yú wèi yòng zhī xiān tiáo zé yú fāng yòng zhī jì zōng hé yú jì yòng zhī hòu chù zhì yú xiào bù xiào zhī shí jǐn yǒu liáng fǎ kě xuán zhì ér lì yǒu yàn zhě

这句话大意是:将至于遴选于未用之先,条责于方用之际,综核于既用之后,黜陟于效不效之时,尽有良法可旋至,而立有验者。

ér jīn jǔ shì yǒu yī dà mí zì qín hàn yǐ lái wú rén wù de

这句话大意是:而今举世有一大迷,自秦、汉以来,无人悟得。

guān gāo quán zhòng yuán shì tóu dà yí jiān

这句话大意是:官高权重,原是投大遗艰。

pì rú bǎi jūn zhòng dàn xū xún wū huò lái dān

这句话大意是:譬如百钧重担,须寻乌获来担;。

lián yún dà shà xū yòng dà mù wèi zhù

这句话大意是:连云大厦,须用大木为柱。

nǎi cháo tíng qiú xián cái jiè zhī míng qì yǐ rèn zhòng fēi cháo tíng shì sī sī jiǎ zhī quán shì yǐ róng rén yě

这句话大意是:乃朝廷求贤才,借之名器以任重,非朝廷市私思,假之权势以荣人也。

jīn yě chóng jiē zhòng dì yòng zhě yǐ wéi róng rén zhòng yǐ yǔ qí suǒ ài ér gù yǐ lìn yú suǒ shū bù lùn qí xián bù xián

这句话大意是:今也崇阶重地,用者以为荣,人重以予其所爱,而固以吝于所疏,不论其贤不贤。

qí yòng zhě yǐ wéi róng jǐ wèi de zé yǎn chuān xián liú yǐ gān rén jì dé zé juān shēn lóu gǔ yǐ gǎn dé bù jì qí shèng bù shèng

这句话大意是:其用者以为荣,己未得则眼穿涎流以干人,既得则捐身楼骨以感德,不计其胜不胜。

páng guān zhě bù lùn qí guān zhī chēng bù chēng rén zhī yi bù yí ér yǐ zī qiǎn yì zhòu qiān yǐ gé bēi yì mào jìn jiē shì guān wèi fù guì zhī wù ér bù zhī fù guì zhī yě yù yǐ hé yòng

这句话大意是:旁观者不论其官之称不称,人之宜不宜,而以资浅议骤迁,以格卑议冒进,皆视官为富贵之物,而不知富贵之也,欲以何用?

guǒ cháo tíng wèi tiān xià qiú rén yé

这句话大意是:果朝廷为天下求人耶?

yì jūn xiāng wèi shì rén zé guān yé

这句话大意是:抑君相为士人择官耶?

cǐ sān rén zhě jiē kě lián yě

这句话大意是:此三人者,皆可怜也。

shū jì zhī shì shēng rén qí shí jiàn gù rú cǐ kě xiào yě

这句话大意是:叔季之世生人,其识见固如此可笑也!

hàn shǐ xīng jùn shǒu mǒu zhě yù zhōu bīng cháng cāo zhī nèi miǎn cāo èr yuè jì zhī zhě ba cāo yòu jì zhī zhě cháng gěi zhī wài dōng jiā jiǔ yín rén wǔ qián yòu jì zhī zhě jiā ròu yín rén wǔ qián yòu jì zhī zhě jiā huā bù yín rén yī liǎng

这句话大意是:汉始兴郡守某者,御州兵,常操之内免操二月,继之者罢操,又继之者常给之外冬加酒银人五钱,又继之者加肉银人五钱,又继之者加花布银人一两。

cāng kù bù zú kuò shuì gěi zhī yóu bù zú lǚ mǔ jiā fù gěi zhī

这句话大意是:仓库不足,括税给之,犹不足,履亩加赋给之。

bīng bú jiàn dé yě ér mín yuàn yòu jì zhī zhě yuē jiā wú bù néng ér sǔn wú bù gǎn

现代白话:兵不见德也,而民怨又继之者,曰:“加我不能,而损我不敢。

jìng wú jiā

这句话大意是:”竞无加。

bīng xiāng yǔ gǔ zào yuē jùn zhǎng wú ēn

这句话大意是:兵相与鼓噪曰:“郡长无恩。

lǜ yuàn mín yǐ pàn sì xíng gōng lüě

这句话大意是:”率怨民以叛,肆行攻掠。

yuán dì mìng cì shǐ àn zhī bào yuē jùn shǒu bù zhí bù néng fǔ zhèn jūn mín ér zhì zhī pàn

这句话大意是:元帝命刺史按之,报曰:“郡守不职,不能抚镇军民,而致之叛。

jìng qì shì

这句话大意是:”竟弃市。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

dāng qì shì zhě shuí yé

这句话大意是:当弃市者谁耶?

shi zhì tǐ zhě wèi zhī shāng xīn yǐ

现代白话:识治体者为之伤心了。

rén qíng bù lùn shì fēi lì hài mò bù lè biàn yǐ zhě è bù biàn jǐ zhě

这句话大意是:人情不论是非利害,莫不乐便已者,恶不便己者。

jū guān lì zhèng wú lùn yāng mín jí jiào yǎng zhūn zhūn jìn lìng quán quán hé cháng bù yù qí xiāng yǎng xiāng ān miǎn huò yuǎn zuì zāi

现代白话:居官立政,无论殃民,即教养谆谆,禁令惓惓,何尝不欲其相养相安、免祸远罪啊?

rán zhèng yī xíng ér wèi yǒu bù yuàn zhě

这句话大意是:然政一行,而未有不怨者。

gù shèng rén xiān zhī yǐ gōng xíng jìn zhī yǐ kǒu yǔ shì zhī yǐ hào wù jī zhī yǐ shǎng fá rì jī yuè lěi nài yì jīng xīn dàn jǐn xūn táo zhī gōng bù jì é qǐng zhī xiào rán hòu mín zhī shàn zhī dāng wèi è zhī kě chǐ mò huà qián yí ér fú cóng hu shèng rén

这句话大意是:故圣人先之以躬行,浸之以口语,示之以好恶,激之以赏罚,日积月累,耐意精心,但尽熏陶之功,不计俄顷之效,然后民知善之当为,恶之可耻,默化潜移,而服从乎圣人。

jīn yǐ wú běn zhī lìng zé jiǔ sàn zhī mín qiú dàn xī zhī xiào chěng bù cóng zhī nù fèn jí yú wán ér wàng mǐn dé zhī zhì jí wǒ qiě yì yú bù xiào zhě ér hé guài hu chī chī zhī máng zāi

现代白话:今以无本之令,责久散之民,求旦夕之效,逞不从之怒,忿疾于顽,而望敏德之治,即我且亦愚不肖者,而何怪乎蚩蚩之氓啊?

jiā jìng jiān nán jīng jūn yǐ fàng liáng guò qī jiǎn duǎn cháng lì shā hù bù shì láng sàn yín shù shí wàn yǐ ān fǔ zhī

这句话大意是:嘉靖间,南京军以放粮过期,减短常例,杀户部侍郎,散银数十万,以安抚之。

wàn lì jiān háng zhōu jūn yǐ jiǎn yuè liáng yòu gěi yǐ bù tōng xíng zhī qián yù shā xún fǔ bù guǒ jì ér jūn jiāo sàn yín wàn yú nǎi dìng

这句话大意是:万历间,杭州军以减月粮,又给以不通行之钱,欲杀巡抚不果,既而军骄,散银万馀乃定。

hòu yán huǒ fū yè xún zhī jìn kuān miǎn shì fū ér shéng dū shì mín jì ér mín biàn shā shù shí rén nǎi dìng

这句话大意是:后严火夫夜巡之禁,宽免士夫而绳督市民,既而民变,杀数十人乃定。

yún yáng xún fǔ yǐ fēng shuǐ zhī gù yù huǐ cān jiāng gōng shǔ wéi xué gōng jī jūn shì biàn zhì ōu bīng bèi fù shǐ jǐ sǐ xún fǔ bèi qí bǎ chí zòu shū shàng bì lù zhāng míng shì zhī nǎi de xíng

这句话大意是:郧阳巡抚以风水之故,欲毁参将公署为学宫,激军士变,致殴兵备副使几死,巡抚被其把持,奏疏上,必露章明示之乃得行。

shǎn xī bīng yǐ dōng cāo tài zǎo xíng fǎ tài yán zài sān qǐng kuān bù cóng móu shā fǔ àn zǒng bīng bù chéng

这句话大意是:陕西兵以冬操太早,行法太严,再三请宽,不从,谋杀抚按总兵不成。

lùn zhě yuē bīng jiāo zú hàn rú cǐ nài hé

这句话大意是:论者曰:“兵骄卒悍如此,奈何?

yú yuē bù rán gōng bù xìn dù ér luàn cháng guī ēn bù xià jiū ér fàn zhòng nù zuì bù zài jūn yě

这句话大意是:”余曰:“不然,工不信度而乱常规,恩不下究而犯众怒,罪不在军也。

shàng rén zhě tǐ qí bì zhì zhī qíng kuān qí bù néng zhī zuì shěng qí fán kē zhī fǎ yǎng yǐ zhōng yì zhī jiào míng yuē shù xìn hào lìng wǒ bù fù bǐ ér bǐ jiān wú lìng jí shā zhī bǐ yǒu kuì jù ér yǐ

现代白话:上人者,体其必至之情,宽其不能之罪,省其烦苛之法,养以忠义之教,明约束,信号令,我不负彼而彼奸,我令即杀之,彼有愧惧而已。

niǎo shòu lái bì wú zhī jué ér wèi sān jūn zhī shì wú liáng xīn kě hu

这句话大意是:鸟兽来必无知觉,而谓三军之士无良心可吗?

luàn fǎ huài zhèng yǐ jī jūn shì zhī bào yǐ sǔn guó jiā zhī wēi yǐ dòng tiān xià zhī xīn yǐ kāi wú qióng zhī xìn dāng shì zhě zhī zuì bù róng zhū yǐ

现代白话:乱法坏政,以激军士之暴,以损国家之威,以动天下之心,以开无穷之衅,当事者之罪,不容诛了。

péi dù suǒ wèi hán hóng yú jí tǎo zéi chéng zōng liǎn shǒu xuē dì

这句话大意是:裴度所谓韩洪舆疾讨贼,承宗敛手削地。

fēi cháo tíng zhī lì néng zhì qí sǐ mìng tè yǐ chǔ zhì dé yí néng fú qí xīn gù ěr

这句话大意是:非朝廷之力能制其死命,特以处置得宜,能服其心故耳。

chǔ zhì dé yí sì zì cǐ tǒng dà zhòng zhī yào fǎ yě

这句话大意是:处置得宜四字,此统大众之要法也。

bà zhě háo qiáng wēi wǔ zhī míng fēi jiān dào zhà wěi zhī lèi

这句话大意是:霸者,豪强威武之名,非奸盗诈伪之类。

xiǎo rén zhī qíng yǒu lì biàn xié lì bù yòng wěi lì bù zú ér jì yǐ móu biàn yòng wěi

现代白话:品行较差的人之情,有力便挟力,不用伪,力不足而济以谋,便用伪。

ruò lì liàng zì zú yǐ yā fú tiān xià zhèn shè zhū hóu zhí nèn zuò jiāng qù bù pà tā bù cóng biàn kào bú dào zhì shù shàng rú hé kěn wěi

这句话大意是:若力量自足以压服天下,震慑诸侯,直恁做将去,不怕他不从,便靠不到智术上,如何肯伪?

wáng bà yǐ chéng wěi fēn zì sòng rú shǐ

这句话大意是:王霸以诚伪分,自宋儒始。

qí shí wù zài wǔ bó jiǎ zhī yǐ lì jiǎ rén èr jiǎ zì shàng bù zhī zhè jiǎ zì zhǐ shì jiè zì

这句话大意是:其实误在五伯假之以力、假仁二“假”字上,不知这假字只是借字。

èr dì sān wáng yǐ tiān dé wèi běn biàn zì néng xíng rén fu yān yǒu suǒ yǐ

现代白话:二帝三王以天德为本,便自能行仁,夫呢有所倚?

bà zhě yào zuò hǎo shì yuán méi běn lǐng biàn shào bù dé jiè shì lì yǐ xíng zhī bù rán lìng bù xíng jìn bù zhǐ yǐ nǎi shì jiè wēi lì yǐ xíng rén yì

现代白话:霸者要做好事,原没本领,便少不得借势力以行之,不然,令不行、禁不止了,乃是借威力以行仁义。

gù mèng zǐ yuē yǐ lì jiǎ rén zhě bà

现代白话:故孟孔子说:“以力假仁者霸。

yǐ qí fēi shēn yǒu zhī gù yuē jiǎ jiè ěr

这句话大意是:”以其非身有之,故曰假借耳。

rén zhī fú zhī yě fēi wéi tā zhì néng yú rén méi nài tā wēi lì hé zhǐ de fú tā

这句话大意是:人之服之也,非为他智能愚人,没奈他威力何,只得服他。

fú rén zhě yǐ qiáng

这句话大意是:服人者,以强;。

fú yú rén zhě yǐ wěi

这句话大意是:服于人者,以伪。

guǎn shāng dū shì bà zuǒ kàn tā zuò yòng dōu shì wēi lì zhì fù rén fēi lüè rén lüè mài rén zhě

这句话大意是:管、商都是霸佐,看他作用都是威力制缚人,非略人,略卖人者。

gù fū zi zhǐ shuō tā qì xiǎo mèng zǐ zhǐ shuō tā gōng liè rú bǐ qí bēi

现代白话:故孔子只说他器小,孟子只说他功烈,如彼其卑。

ér jīn dìng gōng sūn yāng zuì zhǐ shuō tā cǎn kè gèng bù shuō tā jiān zhà

这句话大意是:而今定公孙鞅罪,只说他惨刻,更不说他奸诈。

rú jīn guān fǔ jiào mín qiān shàn yuǎn zuì zhǐ kào nà xíng wēi quán shì bà dào tā yǒu shèn zhà wěi

这句话大意是:如今官府教民迁善远罪,只靠那刑威,全是霸道,他有甚诈伪?

kàn lái wáng bà kǎo yǔ zì yǒu jiàn chéng gōng àn

这句话大意是:看来王霸考语,自有见成公案。

yuē yǐ dé yǐ lì suǒ xíng dǐ mén miàn dōu shì yì bān rén yì rú wǔ jìn zhī méng èr dì sān wáng nán dào shuō tā bú shì

这句话大意是:曰以德以力所行底,门面都是一般仁义,如五禁之盟,二帝三王难道说他不是?

nán dào fǎn qí suǒ wèi

这句话大意是:难道反其所为?

tā zhǐ shì yǐ lì xíng zhī ěr

这句话大意是:他只是以力行之耳。

dé lì èr zì zuì què chéng wěi èr zì wèi wěn hé yě

这句话大意是:德力二字最确,诚伪二字未稳,何也?

wáng bà shì gè cū fēn bié bù xiāo shuō dào chéng wěi shàng

这句话大意是:王霸是个粗分别,不消说到诚伪上。

ruò dào xì fēn bié chù èr dì sān wáng biàn yǒu chéng wěi zhī fēn hé kuàng bà zhě

这句话大意是:若到细分别处,二帝三王便有诚伪之分,何况霸者?

zhòu zhì zé xiǎo zhě wèi bì tiē fú yǐ jiàn zé tiān xià háo jié jiē jiù wǒ jī dí yǐ

现代白话:骤制则小者未必贴服,以渐则天下豪杰皆就我羁靮了。

míng zhì zé yú zhě yì shēng jī xiè mò zhì zé tiān xià wú zhì qiǎo jiē rù wǒ fàn wéi yǐ

现代白话:明制则愚者亦生机械,默制则天下无智巧皆入我范围了。

cǐ yù yí dí dài xiǎo rén zhī wēi quán jūn zǐ yòng zhī zé wèi shù zhī xiǎo rén yòng zhī zé wèi zhì qiǎo shě shì wèi yǒu néng jì zhě yě

现代白话:此驭夷狄待品行较差的人之微权,有德行的人用之则为术知,品行较差的人用之则为智巧,舍是未有能济者也。

huò yuē hé bù yǐ zhì chéng xíng zhī

这句话大意是:或曰:“何不以至诚行之?

yuē cǐ hé cháng bù zhì chéng

这句话大意是:”曰:“此何尝不至诚?

dàn bù qiǎn lù qīng shuài ěr

这句话大意是:但不浅露轻率耳。

kǒng zǐ yuē jī shì bù mì zé hài chéng

现代白话:孔孔子说:“机事不密则害成。

cǐ zhī wèi yǔ

这句话大意是:‘此之谓与?

yū rú shí jiàn kàn de èr dì sān wáng shì gōng zhǐ shì yáng chūn yǔ lù yù xù kě rén zài wú yī xiē lěng luò yán sù zhī qì

这句话大意是:迂儒识见,看得二帝三王事功,只似阳春雨露,妪煦可人,再无一些冷落严肃之气。

biàn shì cí mǔ yě yǒu hē mà xiǎo ér shí bù zhī tiān dì zhī nèn yáng chūn chéng shén shì jiè

这句话大意是:便是慈母,也有诃骂小儿时,不知天地只恁阳春,成甚世界?

gù léi tíng shuāng xuě bù bèi bù zú yǐ chéng tiān

这句话大意是:故雷霆霜雪不备,不足以成天;。

wēi nù xíng fá bù yòng bù zú yǐ chéng zhì

这句话大意是:威怒刑罚不用,不足以成治。

zhǐ wǔ chén ěr hái yào yí gè gāo táo

这句话大意是:只五臣耳,还要一个臯陶。

ér èr shí yǒu èr rén yóu yǒu sì xiōng zhī zhū

这句话大意是:而二十有二人,犹有四凶之诛。

jīn zhǐ bǎ tiān dé wáng dào kàn de rèn xiù yǎ wēn róu qǐ zhī shā zhī ér bù yuàn biàn shì cún shén guò huà chù

这句话大意是:今只把天德王道看得恁秀雅温柔,岂知杀之而不怨,便是存神过化处。

mù xià zuò yòng xū shì hàn tǔ xià hòu fú sì jūn zǐ sì wù bǎi shí jì cái shì zhì tǐ

现代白话:目下作用,须是汗吐下后,服四有德行的人四物百十剂,才是治体。

sān gōng shì wú sī yě sān gū shì wú dǎng yě jiǔ qīng shì wú yǐn yě

这句话大意是:三公示无私也,三孤示无党也,九卿示无隐也。

shì wú sī qū xīn wú bì cáng hé yǐn zhī yǒu

这句话大意是:事无私曲,心无闭藏,何隐之有?

wū hū

这句话大意是:呜呼!

gù míng sī yì guān zhí yì shǎo chēng yǐ

现代白话:顾名思义,官职亦少称了。

yào tiān xià tài píng mǎn cháo zhǐ xiāo sān gè rén yī shěng zhǐ xiāo liǎng gè rén

这句话大意是:要天下太平,满朝只消三个人,一省只消两个人。

xián zhě zhǐ shì yī wèi shèng rén bèi wǔ wèi

这句话大意是:贤者只是一味,圣人备五味。

yī wèi zhī rén qí xìng zhí qí jiàn piān zì yǒu yòng qí yī wèi chù dàn dāng yīn cái qì shǐ ěr

这句话大意是:一味之人,其性执,其见偏,自有用其一味处,但当因才器使耳。

tiān zhī qì yùn yǒu cháng rén yī zhī yǐ shì zuò ér bǎi wù chéng

这句话大意是:天之气运有常,人依之以事作,而百务成;。

yīn zhī yǐ cháng yǎng ér bǎi bìng shǎo

这句话大意是:因之以长养,而百病少。

shàng zhī zhèng tǐ yǒu cháng zé xià zhī zhì qū dìng ér jiàn kě zé chéng

这句话大意是:上之政体有常,则下之志趋定,而渐可责成。

rén zhī ěr mù yī ér yīn yǐ guǎ guò

这句话大意是:人之耳目一,而因以寡过。

jūn zǐ jiàn yù qiú ér jiā lǐ yān

现代白话:有德行的人见狱囚而加礼呢。

jīn yǐ hòu jiē jūn zǐ rén yě kě wú jìng yǔ

现代白话:今以后皆有德行的人人也,可无敬与?

ǎi

这句话大意是:噫!

xíng fǎ zhī shè míng wáng zhī suǒ yǐ ài xiǎo rén ér shì zhī yǐ jūn zǐ zhī lù yě

现代白话:刑法之设,明王之所以爱品行较差的人,而示之以有德行的人之路也。

rán zé líng yǔ zhě xiǎo rén zhī xué xiào yǔ

现代白话:然则囹圄者,品行较差的人之学校与?

xiǎo rén zhǐ pà tā yǒu cái yǒu cái yǐ jì zhī liú hài wú qióng

现代白话:品行较差的人只怕他有才,有才以济之,流害无穷。

jūn zǐ zhǐ pà tā wú cái wú cái yǐ xíng zhī sī shì hé bǔ

现代白话:有德行的人只怕他无才,无才以行之,斯世何补?

shì yǒu biàn yú guān lì zhī sī zhě bǎi shì cháng xíng tiān xià tōng xíng huò rì shèng yuè xīn zhì mí màn ér bù kě jiù

这句话大意是:事有便于官吏之私者,百世常行,天下通行,或日盛月新,至弥漫而不可救。

ruò bù biàn yú jǐ sī suī tiān xià guó jiā yǐ wéi jí biàn lǚ jiā shēn chì měi bù néng xíng jí zàn xíng yì bù néng jiǔ

这句话大意是:若不便于己私,虽天下国家以为极,便屡加申饬,每不能行,即暂行亦不能久。

fù guó fù mín wú dǎng zhī zuì dà yǐ

现代白话:负国负民,我党之罪大了。

ēn wēi dāng shǐ yǒu yú bù kě qióng yě

这句话大意是:恩威当使有馀,不可穷也。

tiān zǐ zhī ēn wēi zhǐ yú jué sān gōng yí jiǔ zú

这句话大意是:天子之恩威,止于爵三公、夷九族。

ēn wēi jǐn ér rén sī yǐ shèng zhī yǐ

现代白话:恩威尽,而人思以胜之了。

gù míng jūn yǎng ēn bù jìn cháng shǐ rén yǒu yú róng

这句话大意是:故明君养恩不尽,常使人有馀荣;。

yǎng wēi bù jìn cháng shǐ rén yǒu yú jù

这句话大意是:养威不尽,常使人有馀惧。

cǐ jiǔ ān cháng zhì zhī dào yě

这句话大意是:此久安长治之道也。

fēng jiàn zì wǔ dì yǐ rán sān wáng míng zhī bù biàn shì yǔ qíng bù dé bù yòng ěr

这句话大意是:封建自五帝已然,三王明知不便势与情,不得不用耳。

xià jì yú ér zhū hóu wú zuì ān dé fèi zhī

这句话大意是:夏继虞,而诸侯无罪,安得废之?

tāng fàng jié fèi zhēng fá zhě shí yī guó yú jiē fú cóng ān dé ér fèi zhī

这句话大意是:汤放桀,费征伐者十一国,馀皆服从,安得而废之?

wǔ fá zhòu bù qī ér huì zhě bā bǎi qí bú huì zhě huò yuǎn huò bù wén yì zài sān fēn yǒu èr zhī shù ān dé ér fèi zhī

这句话大意是:武伐纣,不期而会者八百,其不会者,或远或不闻,亦在三分有二之数,安得而废之?

shǐ liù guó zūn qín wèi dì qín yì bù fèi liù guó

这句话大意是:使六国尊秦为帝,秦亦不废六国。

yuán tā bù kěn fú shì bì bì liù wáng ér hòu yǐ

这句话大意是:缘他不肯服,势必毕六王而后已。

wǔ wáng xīng miè jì jué kǒng zǐ zhī jì jué jǔ fèi yì zì qí xiān shì céng yǒu gōng dé jí miè zhī bù yǐ qí zuì yán zhī ěr

这句话大意是:武王兴灭继绝,孔子之继绝举废,亦自其先世曾有功德,及灭之,不以其罪言之耳。

fēi wèi liù shī suǒ yí jí jiǔ zú wú xuè shí zhě bì qiú fù qí guó yě

这句话大意是:非谓六师所移及九族无血食者,必求复其国也。

gù fēng jiàn bù bì shì jùn xiàn bù bì fēi

这句话大意是:故封建不必是,郡县不必非。

jùn xiàn zhě wú dìng zhī fēng jiàn

这句话大意是:郡县者,无定之封建;。

fēng jiàn zhě yǒu dìng zhī jùn xiàn yě

这句话大意是:封建者,有定之郡县也。

xíng lǐ fēi èr wù yě jiē lìng rén qiān shàn ér qù è yě

这句话大意是:刑礼非二物也,皆令人迁善而去恶也。

gù yuǎn yú lǐ zé jìn yú xíng

这句话大意是:故远于礼,则近于刑。

shàng dé mò chéng shì yì ér yǐ

这句话大意是:上德默成示意而已。

qí cì shì guān dòng qí zì rán

这句话大意是:其次示观动其自然。

qí cì shì shēng sè

这句话大意是:其次示声色。

qí cì shì shì fēi shǐ zhī dāng rán

这句话大意是:其次示是非,使知当然。

qí cì shì huǐ yù shǐ bù dé bù rán

这句话大意是:其次示毁誉,使不得不然。

qí cì shì huò fú

这句话大意是:其次示祸福。

qí cì shì shǎng fá

这句话大意是:其次示赏罚。

qí cì shì shēng shā shǐ bù gǎn bù rán

这句话大意是:其次示生杀,使不敢不然。

gài zhì yú shì shēng shā ér yù shì zhī shù qióng yǐ

现代白话:盖至于示生杀,而御世之术穷了。

shū jì zhī shì zì shēng shā zhī wài wú shì yě

这句话大意是:叔季之世,自生杀之外无示也。

bēi fū

这句话大意是:悲夫!

quán zhī suǒ zài lì zhī suǒ guī yě

这句话大意是:权之所在,利之所归也。

shèng rén yǐ quán xíng dào xiǎo rén yǐ quán jì sī

现代白话:圣人以权行道,品行较差的人以权济私。

zài shàng zhě shèn yǐ quán yǔ rén

这句话大意是:在上者慎以权与人。

tài píng zhī shí wén wǔ jiāng lì xí yú lǎn sǎn shi qián rén zhī tuò yú gāo tán kuò lùn jǐn shì zhēn cái

这句话大意是:太平之时,文武将吏习于懒散,拾前人之唾馀,高谈阔论,尽似真才。

nǎi shāo shāo jiān dà shì dào shǒu cāng huáng mí mèn wú yī gān jì zhī shù kě tàn kě hèn

这句话大意是:乃稍稍艰,大事到手,仓皇迷闷,无一干济之术,可叹可恨!

shì jūn zǐ píng rì shì shì jiǎng qiú zài zài tǐ yàn lín shí zhǐ bàn de sān wǔ fēn ruò quán rán bù lǐ huì zhǐ shì zhǐ zhōu chén fàn ěr

现代白话:士有德行的人平日事事讲求,在在体验,临时只办得三五分,若全然不理会,只似纸舟尘饭耳。

shèng rén zhī shā suǒ yǐ zhǐ shā yě

这句话大意是:圣人之杀,所以止杀也。

gù guǒ yú shā ér bù wéi gū xī

这句话大意是:故果于杀,而不为姑息。

gù shā zhě yī èr ér suǒ quán huó zhě qiān wàn

这句话大意是:故杀者一二,而所全活者千万。

hòu shì zhī bù shā suǒ yǐ zī shā yě

这句话大意是:后世之不杀,所以滋杀也。

bù rěn yú shā yī èr yǐ yǎng tiān xià zhī jiān gù shēng qí kě shā ér shēng zhě duō xiàn yú shā

这句话大意是:不忍于杀一二,以养天下之奸,故生其可杀,而生者多陷于杀。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

hòu shì mín duō fàn sǐ zé wéi rén shàng zhě fù rén zhī rén wèi zhī yě

这句话大意是:后世民多犯死,则为人上者妇人之仁为之也。

shì yù zhì de hu

这句话大意是:世欲治得吗?

tiān xià shì bú shì yī rén zuò dǐ gù shùn wǔ chén zhōu shí luàn qí yú suǒ yòng jiē xiǎo dé xiǎo xián fāng néng xīng huà zhì zhì

这句话大意是:天下事,不是一人做底,故舜五臣,周十乱,其馀所用皆小德小贤,方能兴化致治。

tiān xià shì bú shì yī shí zuò dǐ gù yáo shùn xiāng jì bǎi wǔ shí nián rán hòu lí mín yú biàn

这句话大意是:天下事,不是一时做底,故尧、舜相继百五十年,然后黎民于变。

wén wǔ zhōu gōng xiāng jì bǎi nián rán hòu jiào huà dà xíng

这句话大意是:文、武、周公相继百年,然后教化大行。

jīn wú yī rén tán zhì dào ér gū zhǎng yù míng

这句话大意是:今无一人谈治道,而孤掌欲鸣。

yī rén chàng zhī zhòng rén cóng ér dǐ zǐ zhī

这句话大意是:一人倡之,众人从而诋訾之;。

yī shí zuò zhī hòu rén cóng ér qīng jì zhī

这句话大意是:一时作之,后人从而倾记之。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

shì dào zhōng bù sān dài yé

这句话大意是:世道终不三代耶?

zhèn jiào duó yǐ huà wú chái de shù rén yān xiāng yǐn ér zài shì quán shù jī huò kě wàng hu

现代白话:振教铎以化,我侪得数人呢,相引而在事权,庶几或可望吗?

liǎng jīng liǎng bèi liǎng yǒng liǎng zhì liǎng yú liǎng yì zé duō guǎ qiáng ruò zài suǒ bì jiào

这句话大意是:两精两备,两勇两智,两愚两意,则多寡强弱在所必较。

yǐ jīng chéng zá yǐ bèi chéng shū yǐ yǒng chéng qiè yǐ zhì chéng yú yǐ yǒu yú chéng bù zú yǐ yǒu yì chéng bù yì yǐ jué chéng èr sān yǐ hé dé chéng lí xīn yǐ ruì chéng pí yǐ shèn chéng dài zé duō guǎ qiáng ruò fēi suǒ lùn yǐ

现代白话:以精乘杂,以备乘疏,以勇乘怯,以智乘愚,以有馀乘不足,以有意乘不意,以决乘二三,以合德乘离心,以锐乘疲,以慎乘怠,则多寡强弱非所论了。

gù zhàn zhī shèng fù wú tā de qí suǒ chéng yǔ wéi rén suǒ chéng qí dé shī bù chì bǎi yě

这句话大意是:故战之胜负无他,得其所乘与为人所乘,其得失不啻百也。

shí jīng yě ér shì zhī yǐ zá

这句话大意是:实精也,而示之以杂;。

shí bèi yě ér shì zhī yǐ shū

这句话大意是:实备也,而示之以疏;。

shí yǒng yě ér shì zhī yǐ qiè

这句话大意是:实勇也,而示之以怯;。

shí zhì yě ér shì zhī yǐ yú

这句话大意是:实智也,而示之以愚;。

shí yǒu yú yě ér shì zhī yǐ bù zú

这句话大意是:实有馀也,而示之以不足;。

shí yǒu yì yě ér shì zhī yǐ bù yì

这句话大意是:实有意也,而示之以不意;。

shí yǒu jué yě ér shì zhī yǐ èr sān

这句话大意是:实有决也,而示之以二三;。

shí hé dé yě ér shì zhī yǐ lí xīn

这句话大意是:实合德也,而示之以离心;。

shí ruì yě ér shì zhī yǐ pí

这句话大意是:实锐也,而示之以疲;。

shí shèn yě ér shì zhī yǐ dài zé duō guǎ qiáng ruò yì fēi suǒ lùn yǐ

现代白话:实慎也,而示之以怠,则多寡强弱亦非所论了。

gù chéng zhī kě fǒu wú tā zhī qí suǒ shì zhī qí wú suǒ shì qí dé shī yì bù chì bǎi yě

这句话大意是:故乘之可否无他,知其所示,知其无所示,其得失亦不啻百也。

gù bù cáng qí suǒ shì xiōng yě

这句话大意是:故不藏其所示,凶也。

wù zhōng yú suǒ shì xiōng yě

这句话大意是:误中于所示,凶也。

cǐ jiāng jiā zhī suǒ wu shěn yě

这句话大意是:此将家之所务审也。

shǒu lìng yú mín xiān yǒu zhī téng zhī rè rú r rú nǚ yī fù zhēn xīn cháng shèn me ài yǎng qū chéng shì yè zuò bù chū

这句话大意是:守令于民,先有知疼知热,如儿如女一副真心肠,甚么爱养曲成事业做不出。

zhǐ shì shēng lái méi cǐ niàn tou biàn yǔ shuō zhàn chún shé hún rú zuì mèng

这句话大意是:只是生来没此念头,便与说绽唇舌,浑如醉梦。

bīng shì èr dǎng

这句话大意是:兵士二党,。

jìn shì zhī yǐn yōu yě

这句话大意是:近世之隐忧也。

shì dǎng yì sàn bīng dǎng nán xún kàn lái yì yǒu fǎ chù

这句话大意是:士党易散,兵党难驯,看来亦有法处。

wǒ yù sān yuè ér lìng kě shā shā zhī kě lìng xīn fú ér wú yuàn hé zhě

这句话大意是:我欲三月而令可杀,杀之可令心服而无怨,何者?

zuì bù zài xià gù yě

这句话大意是:罪不在下故也。

huò wèn zǎi xiàng zhī dào

这句话大意是:或问:“宰相之道?

yuē wú sī yǒu shí

这句话大意是:”曰:“无私有识”。

zhǒng zǎi zhī dào

这句话大意是:“冢宰之道?

yuē zhī rén shàn rèn shǐ

这句话大意是:”曰:“知人善任使。

dāng shì zhě xū yǒu xián shèng xīn cháng yīng xióng cái shí

这句话大意是:当事者,须有贤圣心肠,英雄才识。

qí móu guó yōu mín yě chū yú cè dá zhì chéng

这句话大意是:其谋国忧民也,出于恻怛至诚;。

qí tú shì kuí cè yě bì jí xiáng shèn jīng mì chóu chú jí yú jiǔ yǒu jì suàn zhì yú qiān nián qí suǒ shī shè ān dé bù shì shàn gōng chéng yí mín lì guó

这句话大意是:其图事揆策也,必极详慎精密、踌蹰及于九有,计算至于千年,其所施设,安得不事善功成、宜民利国?

jīn yě huái tān gōng xǐ shì zhī niàn wèi mèng làng gǒu qiě zhī tú gōng fěn shì mí féng zhī jì yǐ suì qí yào róng qǔ guì zhī jiān wèi wàn xìng zào yāng bù jì yě wèi bǎi nián kāi xìn bù jì yě wèi sì hǎi hào dù bù jì yě jì wú lì fǒu ěr

现代白话:今也怀贪功喜事之念,为孟浪苟且之图,工粉饰弥缝之计,以遂其要荣取贵之奸,为万姓造殃不计也,为百年开衅不计也,为四海耗蠹不计也,计我利否耳。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

kě shèng tàn zāi

现代白话:可胜叹啊!

wéi rén shàng zhě zuì pà qì jú xiǎo jiàn shí sú

这句话大意是:为人上者,最怕器局小,见识俗。

lì xū yú zào jǐn néng xiào rén bù kě bù shèn yě

这句话大意是:吏胥舆皂尽能笑人,不可不慎也。

wéi zhèng zhě lì kē tiáo fā hào lìng níng kuān xiē ér zhǐ yào zhēn shí xíng yǒng jiǔ xíng

这句话大意是:为政者,立科条,发号令,宁宽些儿,只要真实行,永久行。

ruò fǎ jí jīng mì ér dū zé bù yán zōng hé bù zhì zǒng guī xū mí fǎn zēng fán rǎo

这句话大意是:若法极精密,而督责不严,综核不至,总归虚弥,反增烦扰。

cǐ wéi zhèng zhě zhī dà jiè yě

这句话大意是:此为政者之大戒也。

mín qíng bù kě shǐ bù biàn bù kě shǐ shén shǐ

这句话大意是:民情不可使不便,不可使甚使。

bù biàn zé yōng è ér bù tōng shèn zhě lìng zhī bù xíng bì kuì jué ér bù kě shōu shí

这句话大意是:不便则壅阏而不通,甚者令之不行,必溃决而不可收拾;。

shén biàn zé zòng sì ér bù jiǎn shèn zhě fǎ bù néng zhì bì fàng yì ér bù gǎn yuē shù

这句话大意是:甚便则纵肆而不检,甚者法不能制,必放溢而不敢约束。

gù shèng rén tóng qí hào wù yǐ xiū qí bì zhì zhī qíng nà zhī lǐ fǎ yǐ fáng qí bù kě zhǎng zhī jiàn

这句话大意是:故圣人同其好恶,以休其必至之情,纳之礼法,以防其不可长之渐。

gù néng xiāng ān xiāng xí ér bù zhì yú wéi luàn

这句话大意是:故能相安相习,而不至于为乱。

jū guān zhǐ yí gè kuài xìng zì jiā tǎo le duō shǎo pián yí zuǒ yòu shěng le duō shǎo fù lèi bǎi xìng shěng le duō shǎo láo fèi

这句话大意是:居官只一个快性,自家讨了多少便宜,左右省了多少负累,百姓省了多少劳费。

zì wěi zhì hòu zhōng rì zuò dǐ shì cháo tíng guān zhí dǐ shì cháo tíng fǎ gàn dǐ shì cháo tíng shì

这句话大意是:自委质后,终日做底是朝廷官,执底是朝廷法,干底是朝廷事。

róng rǔ zài jūn ài zēng zài rén jìn tuì zài wǒ

这句话大意是:荣辱在君,爱憎在人,进退在我。

wú bèi ér jīn cuò chǔ bǎ guān rèn zuò zì jiā guān suǒ yǐ wàn shì gù bu de zhǐ yào bǎo quán zhè gè zài fú chí zhè gè zūn cǐ suī shì dì èr děng shuō huà rán jiàn de zhè gè tòu hái suàn wǔ fēn jiǔ

现代白话:我辈而今错处,把官认作自家官,所以万事顾不得,只要保全这个在,扶持这个尊,此虽是第二等说话,然见得这个透,还算五分久。

xiān máo ér shú tǐng jīn shǐ ér jiē gōng suī yǒu zhōu guān zhī fǎ dù ér wú fèng xíng zhī rén diǎn xùn mó xùn hé yì zāi

现代白话:铦矛而秫挺,金矢而稭弓,虽有周官之法度,而无奉行之人,典训谟训何益啊?

èr dì sān wáng gōng yè yuán bù nán zuò zhǐ shì rén bù céng lǐ huì

这句话大意是:二帝三王功业,原不难做,只是人不曾理会。

pì zhī yáo wàng wàn zhàng gāo fēng hé děng wēi é tā dì bù yuán zì wēi yí shàng miàn yì bù dǒu jùn bù xìn zhǐ xiǎo shì yī shì biàn jiàn de

这句话大意是:譬之遥望万丈高峰,何等巍峨,他地步原自逶迤,上面亦不陡峻,不信只小试一试便见得。

xǐ qī yǐ yóu xǐ wū yǐ huī xǐ yóu yǐ nì qù xiǎo rén yǐ xiǎo rén cǐ gǔ jīn miào shǒu yě

现代白话:洗漆以油,洗污以灰,洗油以腻,去品行较差的人以品行较差的人,此古今妙手也。

xī rén míng cǐ yì zhě jǐ

这句话大意是:昔人明此意者几?

gù yǐ jūn zǐ qù xiǎo rén zhèng zhì zhī fǎ yě

现代白话:故以有德行的人去品行较差的人,正治之法也。

zhèng zhì shì táng táng zhī zhèn miào shǒu shì xuán xuán zhī jī

这句话大意是:正治是堂堂之阵,妙手是玄玄之机。

xuán xuán zhī jī fēi shèng rén bù néng yòng yě

这句话大意是:玄玄之机,非圣人不能用也。

lì zhì bù dàn cuò wǎng qù yōng nuò wú yòng zhī rén qīng shì lù zhī zuì jí zhě

这句话大意是:吏治不但错枉去慵懦无用之人,清仕路之最急者。

zhǎng hòu zhě wù guó dù mín yǐ xiāng péi zhí nài hé

这句话大意是:长厚者误国蠹民,以相培植,奈何?

yú zuǒ sī kòu rì yǒu zuì rén qíng jí kě hèn ér fǎ wú yǐ jiā zhě sī guān qū nǐ zhòng tiáo yú bù kě

这句话大意是:余佐司寇日,有罪人情极可恨,而法无以加者,司官曲拟重条,余不可。

sī guān yuē fēi sī è yě yǐ chéng è ěr

这句话大意是:司官曰:“非私恶也,以惩恶耳。

yú yuē wèi fēi sī è chéng rán wèi fēi zuò è kě hu

这句话大意是:”余曰:“谓非私恶诚然,谓非作恶可吗?

jūn yǐ gōng è qīng zhòng fǎ ān zhī tā rì wú yǐ sī è qīng zhòng fǎ zhě hu

这句话大意是:君以公恶轻重法,安知他日无以私恶轻重法者吗?

xíng bù zhǐ yǒu gè fǎ zì xíng guān zhǐ yǒu gè zhí yǔ jūn qí shèn zhī

这句话大意是:刑部只有个法字,刑官只有个执宇,君其慎之!

yǒu shèng rén yú cǐ yǔ shí rén lùn zhēng shèng rén zhī lùn shì yǐ shí rén yì gè shì jǐ lùn yǐ xiāng chí mò zhī néng xià

现代白话:有圣人于此,与十人论争,圣人之论是了,十人亦各是己论以相持,莫之能下。

páng guān zhě zhì yǒu shì shèng rén zhě yǒu shì shí rén zhě mò zhī néng dìng

这句话大意是:旁观者至有是圣人者,有是十人者,莫之能定。

bì yǒu yī shèng rén zhì fāng shì shèng rén zhī lùn

这句话大意是:必有一圣人至,方是圣人之论;。

ér shí rén zhě páng guān zhě yòu wèi bì yǐ hòu zhì zhě wèi shèng rén yòu wèi bì shì shèng rén zhī shì shèng rén yě rán zé shì fēi jiāng ān qǔ jué zāi

现代白话:而十人者,旁观者,又未必以后至者为圣人,又未必是圣人之是圣人也,然则是非将安取决啊?

hào tiān shī rén yuàn wáng huò yú xié móu bù néng duàn yǐ cóng shàn

这句话大意是:昊天诗人,怨王惑于邪谋,不能断以从善。

ǎi

这句话大意是:噫!

bǐ wáng yě wèi bì bù yǐ xié móu wèi zhèng móu wèi xiān mín zhī jīng wèi dà yóu zhī chéng

这句话大意是:彼王也,未必不以邪谋为正谋,为先民之经,为大犹之程。

dāng shí zài cháo zhī chén yòu ān zhī bù wèi dài fū wèi xié móu wèi ěr yán yě

这句话大意是:当时在朝之臣,又安知不谓大夫为邪谋,为迩言也?

shì gù zhí liǎng duān ér yòng zhōng bì shèng rén zài tiān zǐ zhī wèi dú duàn jiān chí bì shèng rén jū fù shī zhī zūn chéng gé yì fú bù rán rén gè yǒu kǒu rén gè yǒu xīn zài xià zhě duō zhǐ luàn shì zài shàng zhě xù yí bài móu shú de ér jìn zhī

这句话大意是:是故执两端而用中,必圣人在天子之位,独断坚持,必圣人居父师之尊,诚格意孚,不然人各有口,人各有心,在下者多指乱视,在上者蓄疑败谋,孰得而禁之?

shú de ér dìng zhī

这句话大意是:孰得而定之?

yì shuāi xiē ér nán fèn fā zhě wǒ yě

这句话大意是:易衰歇而难奋发者,我也。

yì lǎn sǎn ér nán zhèn zuò zhě zhòng yě

这句话大意是:易懒散而难振作者,众也。

yì huài luàn ér nán zhěng chì zhě shì yě

这句话大意是:易坏乱而难整饬者,事也。

yì gǔ bì ér nán jiǔ dāng zhě wù yě

这句话大意是:易蛊敝而难久当者,物也。

cǐ suǒ yǐ zhì rì cháng shǎo ér luàn rì cháng duō yě

这句话大意是:此所以治日常少,而乱日常多也。

gù wéi zhèng yào gǔ wǔ bù juàn gāng cháng zhāng jì cháng lǐ

这句话大意是:故为政要鼓舞不倦,纲常张,纪常理。

làn zhǔn zhū lián chà jū jiān jìn bǎo yā yān jiǔ jiě shěn zhào tí cǐ bā zhě yù qíng zhī dà jì yě rén rén zhī suǒ yǐn yě

这句话大意是:滥准、株连、差拘、监禁、保押、淹久、解审、照提,此八者,狱情之大忌也,仁人之所隐也。

jū guān zhě shèn zhī

这句话大意是:居官者慎之。

yǎng mín zhī zhèng mèng zǐ yún lǎo zhě yī bó shí ròu lí mín bù jī bù hán

这句话大意是:养民之政,孟子云:“老者衣帛食肉,黎民不饥不寒。

hán zǐ yún guān guǎ gū dú fèi jí zhě jiē yǒu yǎng yě

这句话大意是:”韩子云:“鳏寡孤独废疾者皆有养也。

jiào mín zhī dào mèng zǐ yún shǐ qì wèi sī tú jiào yǐ rén lún fù zǐ yǒu qīn jūn chén yǒu yì fū fù yǒu bié zhǎng yòu yǒu xù péng yǒu yǒu xìn

这句话大意是:”教民之道,孟子云:“使契为司徒,教以人伦,父子有亲,君臣有义,夫妇有别,长幼有序,朋友有信。

fàng xūn yuē láo zhī lái zhī kuāng zhī zhí zhī fǔ zhī yì zhī shǐ zì dé zhī yòu cóng ér zhèn dé zhī

这句话大意是:放勋曰:‘劳之来之,匡之直之,辅之翼之,使自得之,又从而振德之。

hóng fàn yuē wú piān wú bēi zūn wáng zhī yì

这句话大意是:’”《洪范》曰:“无偏无陂,遵王之义;。

wú yǒu zuò hǎo zūn wáng zhī dào

这句话大意是:无有作好,遵王之道;。

wú yǒu zuò è zūn wáng zhī lù

这句话大意是:无有作恶,遵王之路;。

wú piān wú dǎng wáng dào dàng dàng

这句话大意是:无偏无党,王道荡荡;。

wú dǎng wú piān wáng dào píng píng

这句话大意是:无党无偏,王道平平;。

wú fǎn wú cè wáng dào zhèng zhí

这句话大意是:无反无侧,王道正直。

huì qí yǒu jí guī qí yǒu jí

这句话大意是:会其有极,归其有极。

yǔ měi sān fù sī yán hàn zhé jiā bèi

这句话大意是:”予每三复斯言,汗辄浃背;。

sān tàn sī yǔ lèi biàn jiāo yí

这句话大意是:三叹斯语,泪便交颐。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

jīn zhī mín fēi gǔ zhī mín hu

这句话大意是:今之民非古之民吗?

jīn zhī dào fēi gǔ zhī dào hu

这句话大意是:今之道非古之道吗?

yì shì biàn ruò jiāng hé shì dào zhōng bù kě fǎn hu

这句话大意是:抑世变若江河,世道终不可反吗?

jué lù shì shì shì gǔ rén yǒu hé jìn sè

这句话大意是:爵禄事势视古人有何靳啬?

bǐ liù hé jǐng xiàng ruò sī rǔ cǐ qī chǐ zhī qū miǎn miàn wàn mín zhī shàng yǐ

现代白话:俾六合景象若斯,辱此七尺之躯,腼面万民之上了。

zhì huì cháng yú jīng shén jīng shén shēng yú xǐ yuè xǐ yuè shēng yú huān ài

这句话大意是:智慧长于精神,精神生于喜悦,喜悦生于欢爱。

gù zé rén zhě yǔ qí nù zhī yě bù ruò jiào zhī

这句话大意是:故责人者,与其怒之也,不若教之;。

yǔ qí jiào zhī yě bù ruò huà zhī

这句话大意是:与其教之也,不若化之。

cóng róng kuān dà liàng qí suǒ bù néng ér róng qí suǒ bù jí shù qí suǒ bù zhī ér tǐ qí suǒ bù yù suí shì jiǎng shuō suí shí kāi yù

这句话大意是:从容宽大,谅其所不能而容其所不及,恕其所不知而体其所不欲,随事讲说,随时开谕。

bǐ lè jiē yǐn zhī chéng ér xǐ yú suǒ hǎo gǎn dū zé zhī kuān ér kuì qí bù cái rén fēi mù shí wú bù zhǎng jìn

这句话大意是:彼乐接引之诚而喜于所好,感督责之宽而愧其不材,人非木石,无不长进。

gù yuē jìng fū wǔ jiào zài kuān

这句话大意是:故曰:“敬敷五教在宽。

yòu yuē wú fèn jí yú wán

这句话大意是:”又曰:“无忿疾于顽。

yòu yuē fěi nù yī jiào

这句话大意是:”又曰:“匪怒伊教。

yòu yuē shàn yòu rén

这句话大意是:”又曰:“善诱人。

jīn yě bù lìng ér zé zhī yù bù yán ér zé zhī yì bù míng ér zé zhī yù wèi jí lìng rén xiān huái nù yì tǐng gòu zì jiā jì zuì yǐ ér bù xiáng qí gù shì liǎng xiāng chóu liǎng xiāng kǔ yě zhì zhě zhī suǒ xiào ér yǒu liàng zhě zhī suǒ xiū yě

现代白话:”今也不令而责之豫,不言而责之意,不明而责之喻,未及令人,先怀怒意,梃诟恣加,既罪了而不详其故,是两相仇、两相苦也,智者之所笑而有量者之所羞也。

wéi rén shàng zhě qiè yi jiè zhī

这句话大意是:为人上者切宜戒之。

dé lì xíng chéng le lùn bù dé rén zhī guì jiàn jiā zhī fù pín fēn zhī zūn bēi

这句话大意是:德立行成了,论不得人之贵贱、家之富贫、分之尊卑。

zì rán shàng xià gé xīn dà xiǎo xiàng zhǐ lì shān gēng fū yǒu shèn wēi líng qì yàn

这句话大意是:自然上下格心,大小象指,历山耕夫有甚威灵气焰?

gù yuē mò ér chéng zhī bù yán ér xìn cún hu dé xíng

这句话大意是:故曰:“默而成之,不言而信,存乎德行。

kuān rén zhī è zhě huà rén zhī è zhě yě

这句话大意是:宽人之恶者,化人之恶者也;。

jī rén zhī guò zhě shén rén zhī guò zhě yě

这句话大意是:激人之过者,甚人之过者也。

wǔ xíng bù rú yī chǐ bǎi zhàn bù rú yī lǐ wàn quàn bù rú yī huǐ

这句话大意是:五刑不如一耻,百战不如一礼,万劝不如一悔。

jǔ dà shì dòng zhòng qíng bì xié zhòng xīn ér hòu jì

这句话大意是:举大事,动众情,必协众心而后济。

bù néng jǐn xié zhě xū yǐ chéng yì gé zhī kěn yán rù zhī

这句话大意是:不能尽协者,须以诚意格之,恳言入之。

rú bù gé bù rù xū wěi qū yǐ qiú jì shì

这句话大意是:如不格不入,须委曲以求济事。

bù rán bǐ qí qì lì zhì shù zú yǐ hàn zhòng ér bài wú zhī móu ér wú yòu yǐ zhí dào xíng zhī fēi suǒ yǐ chéng tiān xià zhī wu yě

现代白话:不然彼其气力智术足以撼众而败我之谋,而我又以直道行之,非所以成天下之务也。

gǔ zhī rén shén móu guǐ móu yǐ bo yǐ shì qǐ zhēn yǒu huò yú bù kě zhī zāi

现代白话:古之人神谋鬼谋,以卜以筮,岂真有惑于不可知啊?

dìng zhòng zhì yě cǐ jì shì zhī wēi quán yě

这句话大意是:定众志也,此济事之微权也。

shì jiān wàn wù jiē yǒu yù qí yù yì shì tiān lǐ rén qíng

这句话大意是:世间万物皆有欲,其欲亦是天理人情。

tiān xià wàn shì gōng gòng zhī xīn měi lián wàn wù yǒu duō shǎo bù dé qí yù chù yǒu yú zhě yíng yì yú suǒ yù zhī wài ér sǐ bù zú zhě bēn zǒu yú suǒ yù zhī nèi ér sǐ èr zhě jūn jù shēng zhī dào yě

这句话大意是:天下万世公共之心,每怜万物有多少不得其欲处,有余者盈溢于所欲之外而死,不足者奔走于所欲之内而死,二者均,俱生之道也。

cháng sī tiān dì shēng xǔ duō rén wù zì zú yǐ yǎng zhī rán ér bù dé qí yù zhě zhèng yuán bù jūn zhī gù ěr

这句话大意是:常思天地生许多人物,自足以养之,然而不得其欲者,正缘不均之故耳。

cǐ wú tiān dì bú shì chù yǔ zhòu nèi zì yǒu rèn qí zé zhě

这句话大意是:此无天地不是处,宇宙内自有任其责者。

shì yǐ shèng wáng zhì tiān xià bù shuō jūn jiù shuō píng qí jūn píng zhī shù zhǐ shì xié jǔ xié jǔ zhī fāng zhǐ shì gè tóng hào è

这句话大意是:是以圣王治天下不说均就说平,其均平之术只是絜矩,絜矩之方,只是个同好恶。

zuò guān dōu shì kǔ shì wèi guān shì kǔ rén guān zhí gāo yī bù zé rèn biàn dà yī bù yōu qín biàn zēng yī bù

这句话大意是:做官都是苦事,为官是苦人,官职高一步,责任便大一步,忧勤便增一步。

shèng rén pián shǒu zhī zú láo xīn jiāo sī wéi tiān xià zhī ān ér hòu lè shì lè zhě lè qí suǒ kǔ zhě yě

这句话大意是:圣人胼手胝足,劳心焦思,惟天下之安而后乐,是乐者,乐其所苦者也。

zhòng rén kuài yù shì qíng shēn zūn jiā rùn wéi fù guì zhī de ér hòu lè shì lè zhě lè qí suǒ lè zhě yě

这句话大意是:众人快欲适情,身尊家润,惟富贵之得而后乐,是乐者,乐其所乐者也。

fǎ yǒu dìng ér chí xún zhī bù yì zé xià zhī ěr mù xīn zhì xí ér shàng yì

这句话大意是:法有定而持循之不易,则下之耳目心志习而上逸。

wú dìng zé shàng zhī zhǐ shòu kǒu jiá fán ér xià luàn

这句话大意是:无定,则上之指授口颊烦而下乱。

shì rén zuò wú yì shì cháng shí jiǔ lùn yǒu yì wéi yǒu nuǎn yī bǎo shí ān jū lì yòng sì zhě ér yǐ

这句话大意是:世人作无益事常十九,论有益惟有暖衣、饱食、安居、利用四者而已。

chén zǐ shì jūn qīn fù shì fu dì shì xiōng lǎo cí yòu shàng huì xià bù chū hū cǐ

这句话大意是:臣子事君亲,妇事夫,弟事兄,老慈幼,上惠下,不出乎此。

bīn fēng yī zhāng wàn shì shēng rén zhī dà fǎ kàn tā jǔ dòng zhǒng zhǒng jiē yǒu yì shì

这句话大意是:《豳风》一章,万世生人之大法,看他举动,种种皆有益事。

tiān xià zhī shì yào qí zhōng ér hòu zhī

这句话大意是:天下之事,要其终而后知。

jūn zǐ zhī yòng xīn jūn zǐ zhī jiàn lì yào qí chéng hòu jiàn shì gōng zhī jì fǒu

现代白话:有德行的人之用心、有德行的人之建立,要其成后见事功之济否。

kě nài yōng rén sú shi chán fū lì kǒu jūn zǐ cái yī shī shè zhé shēng yì lùn huò fù huì yǐ wū qí xīn huò zào yán yǐ shén qí guò shì yǐ zhì qù bù jiān rén yán shì xù zhě zhé huī xīn sàng qì jìng bù zú gōng

现代白话:可奈庸人俗识,谗夫利口,有德行的人才一施设辄生议论,或附会以诬其心,或造言以甚其过,是以志趣不坚、人言是恤者辄灰心丧气,竟不卒功。

shí jiàn bù zhēn rén yán shì tīng zhě zhé ba jū zi zhī suǒ wéi bù shǐ zhōng shì

这句话大意是:识见不真、人言是听者辄罢居子之所为,不使终事。

míng hū

这句话大意是:鸣呼!

dà kě fèn xīn yǐ

现代白话:大可愤心了。

gǔ zhī dà jiàn lì zhě huò lì yú qiān wàn shì ér bù lì yú yī shí huò lì yú qiān wàn rén ér bù lì yú yī rén huò lì yú qiān wàn shì ér bù lì yú yī shì

这句话大意是:古之大建立者,或利于千万世而不利于一时,或利于千万人而不利于一人,或利于千万事而不利于一事。

qí yǒu suǒ fèi yě sì tān qí yǒu suǒ láo yě sì nüè qí bù bì xián yě yì yǐ zhāo zhāi qǔ yì

这句话大意是:其有所费也似贪,其有所劳也似虐,其不避嫌也易以招摘取议。

jí qí chéng gōng ér xīn shì rú qīng tiān bái rì yǐ nài zhī hé shuò jīn xiāo gǔ zhī kǒu duó wèi jìng zhī shī wū bù bái zhī xīn zāi

现代白话:及其成功而心事如青天白日了,奈之何铄金销骨之口夺未竟之施,诬不白之心啊?

wū hū

这句话大意是:呜呼!

yīng xióng háo jié lěng yǎn tiān xià zhī shì xiù shǒu tiān xià zhī bì fù zhī cháng xū lěng xiào rèn qí fǔ kuì jué liè ér bù zhī lǐ wán rì yuè shī wèi sù cān ér gǒu qiě mù qián yǐ quán qū bǎo qī zǐ zhě qǐ de yǐ zāi

现代白话:英雄豪杰冷眼天下之事,袖手天下之敝,付之长吁冷笑,任其腐溃决裂而不之理,玩日?月,尸位素餐而苟且目前以全躯保妻子者岂得已啊?

gài jù cǐ yě

这句话大意是:盖惧此也。

biàn fǎ zhě biàn shí shì bù biàn dào biàn zhī yè bù biàn běn

这句话大意是:变法者变时势不变道,变枝叶不变本。

wú guài fu hòu zhī yì fǎ zhě ǒu yǒu yì jiàn wàng chěng cōng míng bù zhī qián rén lì fǎ qiān sī wàn lǜ ér hòu jué

现代白话:我怪夫后之议法者偶有意见,妄逞聪明,不知前人立法千思万虑而后决。

hòu rén zhī suǒ yǐ xīn qí zì xǐ jiē qián rén zhī suǒ shú sī ér qì zhě yě qǐ qián rén zhī jiàn bù jí cǐ zāi

现代白话:后人之所以新奇自喜,皆前人之所熟思而弃者也,岂前人之见不及此啊!

guān guǎ gū dú pí lóng cán jí diān lián wú gào zhī shī suǒ zhě wéi dōng wéi shèn

这句话大意是:鳏寡孤独、疲癃残疾、颠连无告之失所者,惟冬为甚。

gù fán yǒng hóng lú jǐn zhàng zhī huan wàng xuě yè shēn yín zhī kǔ zhě jiē bù rén zhě yě

这句话大意是:故凡咏红炉锦帐之欢、忘雪夜呻吟之苦者,皆不仁者也。

tiān xià zhī cái shēng zhě yī rén shí zhě jiǔ rén

这句话大意是:天下之财,生者一人,食者九人;。

xìng zhě sì rén hài zhě liù rén

这句话大意是:兴者四人,害者六人。

qí dōng něi ér sǐ zhě shēng zhī rén shí jiǔ shí zhī rén shí yī

这句话大意是:其涷馁而死者,生之人十九,食之人十一。

qí bǎo nuǎn ér lè zhě hài zhī rén shí jiǔ xìng zhī rén shí yī

这句话大意是:其饱暖而乐者,害之人十九,兴之人十一。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

kě wèi shāng xīn yǐ

现代白话:可为伤心了。

sān dài zhī zhèng xíng níng yǒu cǐ zāi

现代白话:三代之政行,宁有此啊!

jū shēng shā yǔ duó zhī bǐng ér zhōng jiān xì zhī shù yǐ xiàn zhèng rén jūn zǐ shì shòu gù zhī cì kè yě

现代白话:居生杀予夺之柄,而中奸细之术以陷正人有德行的人,是受顾之刺客也。

shāng wǒ tiān dào yāng wǒ zǐ sūn ér wèi tā rén kuài yì yú yì shén yǐ

现代白话:伤我天道,殃我子孙,而为他人快意,愚亦甚了。

yú cháng xì wèi yī yǒu rén yuē néng rǔ néng róng néng shā néng shēng bù dàng wéi rén zuò jīng qīng

这句话大意是:愚尝戏谓一友人曰:“能辱能荣,能杀能生,不当为人作荆卿。

yǒu rén xiè yuē cǐ yǔ kě wéi dāng lù yào shí

这句话大意是:”友人谢曰:“此语可为当路药石。

qín jiā dé zuì yú wàn shì zài biàn le jǐng tián shàng

这句话大意是:秦家得罪于万世,在变了井田上。

chūn qiū yǐ hòu jǐng tián yǐ shì shí fēn bìng mín le dàn dāng fù shí yī zhī jiù zhèng jiǔ yī zhī jiè bù dàng yī biàn ér wèi qiān mò

这句话大意是:春秋以后井田已是十分病民了,但当复十一之旧,正九一之界,不当一变而为阡陌。

hòu shì hòu qǔ zhòng liǎn yǔ qín zì bù xiāng gān

这句话大意是:后世厚取重敛,与秦自不相干。

zhì yú pín fù bù jūn kāi tiān xià shē mí zhī sú shēng tiān xià qiè jié zhī dào fèi bǐ lǘ zú dǎng zhī fǎ shǐ hòu shì shí rén jiǔ pín sǐ yú jī hán zhě duō yǒu zé huài jǐng tián zhī huò yě

这句话大意是:至于贫富不均,开天下奢靡之俗,生天下窃劫之盗,废比闾族党之法,使后世十人九贫,死于饥寒者多有,则坏井田之祸也。

sān dài jǐng tián zhī fǎ néng shǐ jiā gěi rén zú sú jiǎn lún míng dào xī sòng jiǎn tiān xià gè dé qí suǒ

这句话大意是:三代井田之法,能使家给人足、俗俭伦明、盗息讼简,天下各得其所。

zhǐ yī fù le jǐng tián wàn shì jù lǐ

这句话大意是:只一复了井田,万事俱理。

shè hé wéi zhě

这句话大意是:赦何为者?

yǐ wéi yuān yá dāng zuì bù míng zhī yǒu sī

这句话大意是:以为冤邪,当罪不明之有司;。

yǐ wéi bù yuān yá dāng bào wú gū zhī sǐ hèn

这句话大意是:以为不冤邪,当报无辜之死恨。

shèng wáng yǒu dà qìng suī kū gǔ wǎng bù méng ēn

这句话大意是:圣王有大庆虽枯骨罔不蒙恩。

jīn shāng zhě shāng yǐ sǐ zhě sǐ yǐ hán fèn yù yù mò bù yù chóu wǒ zhě sù lí yú fǎ yǐ kuài wú xīn ér nǎi shè zhī shì hé rén yú yǒu zuì ér bù rén yú yú wú gū yě

现代白话:今伤者伤了,死者死了,含愤郁郁莫不欲仇我者速罹于法以快我心,而乃赦之,是何仁于有罪而不仁于于无辜也。

jiāng cán zéi xìng shè ér lǚ chěng shàn liáng wén shè ér shāng xīn fēi shèng wáng zhī zhèng yě

这句话大意是:将残贼幸赦而屡逞,善良闻赦而伤心,非圣王之政也。

gù shèng wáng shěng zāi yòu guò bù dài qìng shí qí xíng gù yě bù lùn qìng shí fu shì zhī wèi dà gōng zhì zhèng zhī dào

这句话大意是:故圣王眚灾宥过不待庆时,其刑故也不论庆时,夫是之谓大公至正之道。

ér bù yǐ yī shí zhī xǐ làn ēn zé fǎ zhí ér xiǎo rén jù xiǎo rén jù zé shàn liáng de qí suǒ

现代白话:而不以一时之喜滥恩,则法执而品行较差的人惧,品行较差的人惧则善良得其所。

miào táng zhī shàng jù yì zhě qí xū wén yě

这句话大意是:庙堂之上聚议者,其虚文也。

dāng lù zhě chí bù xū zhī chéng xīn xún bù kě fèi zhī gù shì tè jiè qún zài yǐ shì gōng ěr

这句话大意是:当路者持不虚之成心,循不可废之故事,特借群在以示公耳。

shì yǐ zūn zhě rú niè bēi zhě wéi nuò yí rì ér tuì

这句话大意是:是以尊者嚅嗫,卑者唯诺,移日而退。

qiǎo yú féng yíng zhě guān qí yí zhǐ yì xiàng ér jí kǒu chēng dào tā rì zhòu de shū róng

这句话大意是:巧于逢迎者观其颐指意向而极口称道,他日骤得殊荣;。

jī yú gōng zhí zhě zhī qí wú yì yǒu hài ér fèn sè jí yán tā rì zhōng yǐ qí huò

这句话大意是:激于公直者知其无益有害而奋色极言,他日中以奇祸。

jìn shì shì fēng dà kě āi yǐ

这句话大意是:近世士风大可哀已。

yīng xióng háo jié běn yù wèi yǔ zhòu shù lì dà gāng cháng dà shì yè jīn yě qū zhī sú tào shéng yǐ xū wén bù fǔ shǒu tūn shēng yǐ cóng wéi yǒu yǐn shēn ér tuì ěr

这句话大意是:英雄豪杰本欲为宇宙树立大纲常、大事业,今也,驱之俗套,绳以虚文,不俯首吞声以从,惟有引身而退耳。

shì yǐ dào dé zhī shì yuǎn yǐn gāo dǎo gōng míng zhī shì yǐ qū yǎng shēn

这句话大意是:是以道德之士远引高蹈,功名之士以屈养伸。

bǐ zài shàng zhě jù ào chéng xí kàn xià miàn rén jiē wáng shùn cháng xi ěr

这句话大意是:彼在上者倨傲成习,看下面人皆王顺长息耳。

jīn sì hǎi jiǔ zhōu dǎo zhī rén jùn yì fēng xiāng shū sú dào dé bù yī gù yě

这句话大意是:今四海九州岛之人,郡异风,乡殊俗,道德不一故也。

gù tiān xià jiē shǒu xiān wáng zhī lǐ shì shàng jiē xià jiāo jì wǎng lái kuí shì zǎi wù lǜ zūn yí gè chéng fǎ shàng ān yǒu dǐ xiào zhě hu

这句话大意是:故天下皆守先王之礼,事上接下,交际往来,揆事宰物,率遵一个成法,尚安有诋笑者吗?

gù wéi shǒu lǐ kě yǐ xiào rén

现代白话:故惟守礼能够笑人。

fán míng qì fú shì zì tiān zǐ ér xià shù rén ér shàng gè yǒu yí dìng chóu chà bù kě jiàn bī

这句话大意是:凡名器服饰,自天子而下庶人而上,各有一定筹差,不可僭逼。

shàng tài shā shì wèi bī xià xià tài lóng shì wèi jiàn shàng xiān wáng bù cái yì yǐ bī xià yě ér xià bù gǎn jiàn

这句话大意是:上太杀是谓逼下,下太隆是谓僭上,先王不裁抑以逼下也,而下不敢僭。

lǐ yǔ xíng èr zhě cháng xiāng zī yě lǐ xiān xíng hòu lǐ xíng zé xíng cuò xíng xíng zé lǐ shuāi

这句话大意是:礼与刑二者常相资也,礼先刑后,礼行则刑措,刑行则礼衰。

guān guì jīng bù guì duō quán guì yī bù guì fēn

这句话大意是:官贵精不贵多,权贵一不贵分。

dà dū zhī nèi fǎ lìng bù xíng zé guān duō quán fēn zhī gù yě gù wàn shì jù chí

这句话大意是:大都之内,法令不行,则官多权分之故也,故万事俱驰。

míng qì yú rén wú fēn háo zhī yì ér guó zhī cún wáng mín zhī sǐ shēng yú shì hū xì

这句话大意是:名器于人无分毫之益,而国之存亡、民之死生于是乎系。

shì gù miǎn fēi nuǎn yú guān jīn huáng wǎ fēi jiān yú bái wū bié děng wēi zhě fēi yǒu lì yú shēn shòu guì bài zhě fēi yǒu yì yú jǐ rán ér shèng wáng zhòng zhī zhě luàn chén zéi zǐ fēi cǐ wú yǐ fáng qí jiàn ér shì zhī shū yě

这句话大意是:是故冕非暖于纶巾,黄瓦非坚于白屋,别等威者非有利于身,受跪拜者非有益于己,然而圣王重之者,乱臣贼子非此无以防其渐而示之殊也。

shì gù suī yǒu dà jiān è ér yǐ qū qū zhī míng fēn zhé zhī mò bù shī cí sàng qì

这句话大意是:是故虽有大奸恶,而以区区之名分折之,莫不失辞丧气。

这句话大意是:吁!

míng qì zhī yì dà yǐ zāi

现代白话:名器之义大了啊!

jīn zhī yòng rén zhǐ pà wú qù chù bù zhī qí bìng gēn zài lái chù

这句话大意是:今之用人,只怕无去处,不知其病根在来处。

jīn zhī lǐ cái zhǐ pà wú lái chù bù zhī qí bìng gēn zài qù chù

这句话大意是:今之理财,只怕无来处,不知其病根在去处。

yòng rén zhī dào guì dāng qí cái

这句话大意是:用人之道,贵当其才;。

lǐ cái zhī dào guì qù qí dù

这句话大意是:理财之道,贵去其蠹。

rén jūn yǐ shi shēn lǜ yuǎn zhě móu shè jì

这句话大意是:人君以识深虑远者谋社稷,。

yǐ lǎo chéng chí zhòng zhě yǎng guó mài

这句话大意是:以老成持重者养国脉,。

yǐ zhèn lì míng zuò zhě qǐ tuí bì

这句话大意是:以振励明作者起颓敝,。

yǐ tōng shí dá biàn zhě tiáo zhì huà

这句话大意是:以通时达变者调治化,。

yǐ bǐng gōng chí zhèng zhě jì jūn héng

这句话大意是:以秉公持正者寄钧衡,。

yǐ zhú jiān jí xié zhě wèi àn chá

这句话大意是:以烛奸嫉邪者为按察,。

yǐ hòu xià ài mín zhě jū shǒu mù

这句话大意是:以厚下爱民者居守牧,。

yǐ zhì shēn yǒng chén zhě diǎn bīng róng

这句话大意是:以智深勇沉者典兵戎,。

yǐ píng shù míng yǔn zhě zhì xíng yù

这句话大意是:以平恕明允者治刑狱,。

yǐ lián jìng zōng hé zhě zhǎng kuài jì

这句话大意是:以廉静综核者掌会计,。

yǐ xī chǐ yǎng dé zhě sī jiào huà

这句话大意是:以惜耻养德者司教化,。

zé yòng rén dāng qí cái yǐ

现代白话:则用人当其才了。

gōng qiè wú màn qì zhī bó

这句话大意是:宫妾无慢弃之帛,。

diàn tíng wú jīn zhū zhī wán

这句话大意是:殿廷无金珠之玩,。

jìn shì jué huì lù zhī tōng

这句话大意是:近侍绝贿赂之通,。

chǒng xìng wú bù zī zhī shǎng

这句话大意是:宠幸无不赀之赏,。

chén gōng yán tān mò zhī zhū

这句话大意是:臣工严贪墨之诛,。

yíng sòng chéng wēi fú zhī làn

这句话大意是:迎送惩威福之滥,。

gōng shāng zhòng yín qiǎo zhī fá

这句话大意是:工商重淫巧之罚,。

zhòng shù jǐn jiàn shē zhī jiè

这句话大意是:众庶谨僭奢之戒,。

yóu duò dù xìng shí zhī mén

这句话大意是:游惰杜幸食之门,。

zī huáng shì kuáng yòu zhī zuì

这句话大意是:缁黄示诳诱之罪,。

chàng yōu jiù gēng zhī zhī yè

这句话大意是:倡优就耕织之业,。

zé lǐ cái de qí dào yǐ

现代白话:则理财得其道了。

gǔ zhī guān rén yě zé ér hòu yòng gù qí kǎo kè yě cháng shù

这句话大意是:古之官人也择而后用,故其考课也常恕。

hé yě

这句话大意是:何也?

bù yǐ xiǎo guò qì suǒ zé yě

这句话大意是:不以小过弃所择也。

jīn zhī guān rén yě yòng ér hòu zé xì yòu yǐ gū xī xíng zhī shì wú zé yě shì róng bǎo jiān huí yě

这句话大意是:今之官人也用而后择,郄又以姑息行之,是无择也,是容保奸回也。

qǐ bù hún hòu

这句话大意是:岂不浑厚?

āi zāi wàn xìng yǐ

现代白话:哀啊万姓了!

shì wú quán cái jiǔ yǐ yòng rén zhě gè yīn qí zhǎng kě yě

现代白话:世无全才久了,用人者各因其长可也。

fu mù bù néng tīng ěr bù néng shì bí bù néng shí kǒu bù néng chòu shì yě

这句话大意是:夫目不能听,耳不能视,鼻不能食,口不能臭,势也。

jīn zhī yòng rén bù shěn qí cái zhī suǒ kān zī gé suǒ jí zá rán shòu zhī

这句话大意是:今之用人不审其才之所堪,资格所及,杂然授之。

fāng sī huì jì zhé lǐ xíng míng

这句话大意是:方司会计,辄理刑名;。

jì diǎn wén quán yòu wò bīng bǐng

这句话大意是:既典文铨,又握兵柄。

yǎng zhī bù dé qí dào yòng zhī bù dàng qí cái shòu zhī zhě dàn yuè měi zhì ér bù zì liàng

这句话大意是:养之不得其道,用之不当其才,受之者但悦美秩而不自量。

yǐ cǐ ér qiú jì shì qǐ bù nán zāi

现代白话:以此而求济事,岂不难啊!

fu gōng chāo dàn yi wèi lǎo ér bì chén bù kě móu yì jīn zhī rén cái qǐ néng bèi xǐ gǔ xī

这句话大意是:夫公绰但宜为老而裨谌不可谋邑,今之人才岂能倍蓰古昔?

yú yǐ wéi xué xiào yǎng shì kē mù jìn rén biàn dāng rú wēn gōng tiáo yì fēn wéi shù kē shǐ gè xué qí cái zhī suǒ jìn ér zhì xìng yīng fā néng fèn zhòng zhǎng zhě tè shè quán cái yī kē jí qí shòu guān gè rèn suǒ zhǎng

这句话大意是:愚以为学校养士,科目进人,便当如温公条议,分为数科,使各学其才之所近,而质性英发能奋众长者特设全才一科,及其授官,各任所长。

fu zī yǒu suǒ jìn xí yǒu suǒ tōng shī zhī zhèng shì bì yǒu kě guān

这句话大意是:夫资有所近,习有所通,施之政事,必有可观。

gài gǔ zhě yǐ shì xué wèi yī shì jīn rì fēn tǐ yòng wèi liǎng jié

这句话大意是:盖古者以仕学为一事,今日分体用为两截。

qióng jū cǎo zé zhǐ shì cí zhāng

这句话大意是:穷居草泽,止事词章;。

yī rù miào láng fāng xué zhèng shì

这句话大意是:一入庙廊,方学政事。

suī yǒu míng mǐn zhī cái yīng dá zhī shi qǐ néng guān zhèng shù yuè biàn de měi shì jìn shàn

这句话大意是:虽有明敏之才,英达之识,岂能观政数月便得每事尽善?

bù miǎn lǔ mǎng shī shè hú tū zhī wú

现代白话:不免卤莽施设,鹘突支我。

gǒu bù dà bài zhé de qiān shēng

这句话大意是:苟不大败,辄得迁升。

yǐ cǐ yòng rén suī yáo shùn bù zhì

这句话大意是:以此用人,虽尧舜不治。

fu gǔ zhī míng tǐ yě yǎng shì yòng zhī cái zhì jūn zé mín zhī shù gù yǐ shú yú quǎn mǔ zhī zhōng gǒu néng yòng wǒ zhě zhí cǐ yǐ wǎng ěr

这句话大意是:夫古之明体也养适用之才,致君泽民之术固已熟于畎亩之中,苟能用我者,执此以往耳。

jīn zhī xué xiào kě wèi liú tì yǐ

现代白话:今之学校,可为流涕了。

guān zhī suǒ jū yuē rèn cǐ yì zuì kě wán

这句话大意是:官之所居曰任,此意最可玩。

bù wéi qǔ zé shì fù zhī yì rèn zhě rèn yě

这句话大意是:不惟取责仕负之义,任者,任也。

tīng qí pián yí xìn rèn ér zé chéng yě

这句话大意是:听其便宜信任而责成也。

ruò qiān zhì shù fù fēi rèn yǐ

现代白话:若牵制束缚,非任了。

zhī yán zhí zhī jiǔ zhòng tái shěng yǐ zhī wèi cáng fǒu bù yuàn yǐ zhī wèi jìn tuì shì dào dà kě hèn yě

这句话大意是:之言直之九重,台省以之为藏否,部院以之为进退,世道大可恨也。

huò yà zhī

这句话大意是:或讶之。

yú yuē tiān zǐ zhī yòng shè tuō zhī lì bù lì bù zhī xián bù xiào tuō zhī fǔ àn fǔ àn zhī ěr mù tuō zhī liǎng sī liǎng sī zhī xīn fù tuō zhī shǒu lìng shǒu lìng zhī jiàn wén tuō zhī zào kuài zào kuài zhī cǎi fǎng tuō zhī tā yì bié shào zhī zào kuài

这句话大意是:愚曰:“天子之用舍托之吏部,吏部之贤不肖托之抚按,抚按之耳目托之两司,两司之心腹托之守令,守令之见闻托之皂快,皂快之采访托之他邑别邵之皂快。

bǐ qí yǐ ēn chóu wéi shì fēi yǐ miù wàng wéi qíng shí yǐ qián lìng wèi hòu gōng yǐ jiù qiān wèi xīn guò yǐ xiǎo shī wèi dà gū mì bào mì shōu xìn rú jīn shí

这句话大意是:彼其以恩仇为是非,以谬妄为情实,以前令为后宫,以旧愆为新过,以小失为大辜,密报密收,信如金石;。

yù wěi yù xiáng huò rú zhì bǎo

这句话大意是:愈伪愈详,获如至宝。

wèi yí yóu wū wèi qiāo zhí lián wǎng wǎng yǒu zhī

这句话大意是:谓夷、由污,谓𫏋、跖廉,往往有之。

ér fǔ àn jù yǐ shàng wén lì bù jù yǐ chù zhì

这句话大意是:而抚按据以上闻,吏部据以黜陟。

yī lì zhī róng rǔ bù zú xī ér duó suǒ ài yǐ shī mín wàng péi suǒ hèn yǐ zī mín yāng hào wù fú rén shén yǐ

现代白话:一吏之荣辱不足惜,而夺所爱以失民望,培所恨以滋民殃,好恶拂人甚了。

jū guān yǒu wǔ yào xiū cuò wèn yī jiàn shì xiū qū dǎ yī gè rén xiū wàng fèi yī fēn cái xiū qīng láo yī fū lì xiū gǒu qǔ yī wén qián

这句话大意是:居官有五要:“休错问一件事,休屈打一个人,休妄费一分财,休轻劳一夫力,休苟取一文钱。

wú yuè zhī zhàn lì yòng zhì qiāng hú zhī zhàn lì yòng yǒng

这句话大意是:吴越之战利用智,羌胡之战利用勇。

zhì zài xiàng jī yǒng zài yǎng qì

这句话大意是:智在相机,勇在养气。

xiàng jī zhě wù shǐ guǐ shén bù kě zhī yǎng qì zhě wù shǐ shēn jiā bù kěn gù cǐ bǎi xìng zhī dào yě

这句话大意是:相机者务使鬼神不可知,养气者务使身家不肯顾,此百姓之道也。

bīng yǐ sǐ shǐ rén zhě yě

这句话大意是:兵以死使人者也。

yòng zhòng nù yòng yì nù yòng ēn nù

这句话大意是:用众怒,用义怒,用恩怒。

zhòng nù chóu zài wàn xìng yě tāng wǔ zhī shī shì yǐ

这句话大意是:众怒仇在万姓也,汤武之师是已。

yì nù yǐ zhí gōng qū yě sān jūn gǎo sù shì yǐ

这句话大意是:义怒以直攻曲也,三军缟素是已。

ēn nù gǎn lèi sī fèn yě li mù kào sān jūn wú qǐ tóng gān kǔ shì yǐ

这句话大意是:恩怒感泪思奋也,李牧犒三军,吴起同甘苦是已。

cǐ sān zhě yòng rén zhī xīn kě yǐ sǐ rén zhī shēn fēi shì jiē qiáng qū zhī yě

现代白话:此三者,用人之心,能够死人之身,非是皆强驱之也。

měng hǔ zài qián lì bīng zài hòu yǐ sǐ ōu sǐ bù zhàn ān zhī

这句话大意是:猛虎在前,利兵在后,以死殴死,不战安之?

rán ér qǔ shèng zhě xìng yě bài yǔ kuì zhě shí jiǔ

这句话大意是:然而取胜者幸也,败与溃者十九。

yù bīng yú nóng sān dài shèng wáng xíng zhī shén hǎo jiā jiā zhī gēng rén rén zhī zhàn wú lùn jí róng yì kě mǐ dào qiě jīng shù shí bǎi nián bù yòng bīng

这句话大意是:寓兵于农,三代圣王行之甚好,家家知耕,人人知战,无论即戎,亦可弭盗,且经数十百年不用兵。

shuō yòng bīng cái yòng nóng shí fēn zhī yī ěr

这句话大意是:说用兵,才用农十分之一耳。

hé zhě

这句话大意是:何者?

yǒu bù dào zhī guó zé tiān zi mìng yuē mǒu guó bù dào mǒu fāng bó lián shī tǎo zhī

这句话大意是:有不道之国则天子命曰:“某国不道,某方伯连师讨之。

tiān xià wú yǔ yě tiān xià suǒ yǐ xiǎng bīng nóng wèi fēn zhī lì

这句话大意是:”天下无与也,天下所以享兵农未分之利。

chūn qiū yǐ hòu zhū hóu rì xún gān gē nóng xū biàn ér wèi bīng shě sè bù shì zé wú guó pín yīn liáng yú dí zé tā guó pín

现代白话:春秋以后,诸侯日寻干戈,农胥变而为兵,舍穑不事则我国贫,因粮于敌则他国贫。

yǔ qí nóng xū biàn ér bīng yě bù rú bīng nóng fēn

这句话大意是:与其农胥变而兵也,不如兵农分。

fán zhàn zhī dào tān shēng zhě sǐ wàng sǐ zhě shēng niǔ shèng zhě bài chǐ bài zhě shèng

这句话大意是:凡战之道,贪生者死,忘死者生,狃胜者败,耻败者胜。

shū fǎ shèng yú mì xīn kuān lìng shèng yú yán zhǔ

这句话大意是:疏法胜于密心,宽令胜于严主。

tiān xià zhī shì chàng yú zuò yǒng ér làn yú zhù bō gǔ yàn zhī tú zhì yú dà huài jí bì fēi jié rán yì rán zhě bù néng jiù

这句话大意是:天下之事倡于作俑而滥于助波鼓焰之徒,至于大坏极敝,非截然毅然者不能救。

yú shì ér yóu yuē xún jiù ān cháng wú gēng zhāng yǐ fú rén yì bù zhī qí kě yě

这句话大意是:于是而犹曰循旧安常,无更张以拂人意,不知其可也。

zài shàng zhě néng shǐ rén wàng qí zūn ér qīn zhī kě wèi shèng dé yě yǐ

这句话大意是:在上者能使人忘其尊而亲之,可谓盛德也已。

yīn ǒu rán zhī shì lì bù biàn zhī fǎ

这句话大意是:因偶然之事,立不变之法;。

chéng yī fū zhī shī kǔ tiān xià zhī rén

这句话大意是:惩一夫之失,苦天下之人。

fǎ mò bìng yú cǐ yǐ

现代白话:法莫病于此了。

jìn rì jiàn bái wǎng wǎng ér rán

这句话大意是:近日建白,往往而然。

lǐ fán zé nán xíng zú chéng fèi gé zhī shū

这句话大意是:礼繁则难行,卒成废阁之书;。

fǎ fán zé yì fàn yì shén jué liè zhī zuì

这句话大意是:法繁则易犯,益甚决裂之罪。

wèi yáo shùn zhī mín zhě yì yú yáo shùn zhī chén táng yú shì jiè quán kào sì yuè jiǔ guān shí èr mù dāng shí jūn mín gè xiǎng wú wéi zhī yè ér yǐ

这句话大意是:为尧舜之民者逸于尧舜之臣,唐、虞世界全靠四岳、九官、十二牧,当时君民各享无为之业而已。

chén láo zhī xì yú guó jiā yě dà zāi

现代白话:臣劳之系于国家也,大啊!

shì gù bǎi guān yì zé jūn láo ér tiān xià bù dé qí suǒ

这句话大意是:是故百官逸则君劳,而天下不得其所。

zhì shì yòng duān rén zhèng shì shuāi shì yòng yōng fū sú zǐ luàn shì yòng fèn fu nìng rén

这句话大意是:治世用端人正士,衰世用庸夫俗子,乱世用愤夫佞人。

xiān fū nìng rén shèng ér yīng xióng háo jié zhī shì bù shēn

这句话大意是:𪫺夫佞人盛,而英雄豪杰之士不伸。

fu wéi bù shēn yě ér fèn yú yī shēn suì zhì yú wáng tiān xià

这句话大意是:夫惟不伸也,而奋于一伸,遂至于亡天下。

gù míng zhǔ zài shàng bì xiān píng tiān xià zhī qíng jiāng yīng xióng háo jié fú qí xīn zhì jiù wǒ jī yà bù xù qí fèn ér shǐ zhī chěng

这句话大意是:故明主在上必先平天下之情,将英雄豪杰服其心志,就我羁挜,不蓄其奋而使之逞。

tiān xià zhī mín jiē cháo tíng zhī mín jiē tiān dì zhī mín jiē wú mín

现代白话:天下之民皆朝廷之民,皆天地之民,皆我民。

yù shàng zé yù lóng gǔ qí yōng bì zhě zhòng yě

这句话大意是:愈上则愈聋瞽,其壅蔽者众也。

yù xià zé yù cōng míng qí jiàn wén zhě zhēn yě gù lùn jiàn wén zé jūn zhī zhī bù rú xiāng xiāng zhī zhī bù rú jiān sī jiān sī zhī zhī bù rú shǒu lìng shǒu lìng zhī zhī bù rú mín

这句话大意是:愈下则愈聪明,其见闻者真也故论见闻则君之知不如相,相之知不如监司,监司之知不如守令,守令之知不如民。

lùn yōng bì zé shǒu lìng bì jiān sī jiān sī bì xiāng xiāng bì jūn

这句话大意是:论壅蔽,则守令蔽监司,监司蔽相,相蔽君。

xī zāi

现代白话:惜啊!

yù xià zhī zhēn qíng bù néng shǐ yù shàng zhě wén zhī yě

这句话大意是:愈下之真情不能使愈上者闻之也。

zhōu gōng shì yī bù huó zhōu lǐ shì zhǐ yǒu zhōu gōng bù bì yǒu zhōu lǐ shǐ zhōu gōng ér shēng yú jīn níng yī yī yòng zhōu lǐ zāi

现代白话:周公是一部活《周礼》,世只有周公不必有《周礼》,使周公而生于今,宁一一用《周礼》啊!

yú wèi yǒu zhōu gōng suī wú zhōu lǐ kě yě wú zhōu gōng suī wú zhōu lǐ kě yě

这句话大意是:愚谓有周公虽无《周礼》可也,无周公虽无《周礼》可也。

mín xiān chǐ kě yǐ guān shàng zhī dé mín xiān wèi kě yǐ guān shàng zhī wēi gèng bù xū qiú zhī mín

现代白话:民鲜耻能够观上之德,民鲜畏能够观上之威,更不须求之民。

mín qíng shén bù kě yù yě

这句话大意是:民情甚不可郁也。

fáng yǐ yù shuǐ yī zé piào wū tuī shān

这句话大意是:防以郁水,一则漂屋推山;。

pào yǐ yù huǒ yī fà zé suì shí pò mù

这句话大意是:炮以郁火,一发则碎石破木。

jié zhòu yù mín qíng ér tāng wǔ tōng zhī cǐ cún wáng zhī dà jī yě

这句话大意是:桀、纣郁民情而汤、武通之,此存亡之大机也。

yǒu tiān xià zhě zhī suǒ sù yè zī zī zhě yě

这句话大意是:有天下者之所夙夜孜孜者也。

tiān zhī shēng mín fēi wéi jūn yě tiān zhī lì jūn yǐ wéi mín yě nài hé yǐ wǒ bìng bǎi xìng

现代白话:天之生民非为君也,天之立君以为民也,奈凭什么我病百姓?

fu wèi jūn zhī dào wú tā yīn tiān dì zì rán zhī lì ér wèi mín kāi xún zǔn jié zhī yīn rén shēng gù yǒu zhī xìng ér wèi mín chàng lǜ cái zhì zhī zú qí tóng yù qù qí tóng wù fán yǐ ān dìng zhī shǐ wú shī suǒ ér hòu lì jūn zhī yì zhōng yǐ

现代白话:夫为君之道无他,因天地自然之利而为民开寻撙节之,因人生固有之性而为民倡率裁制之,足其同欲,去其同恶,凡以安定之使无失所,而后立君之意终了。

qǐ qí shǐ yī rén sì yú mín shàng ér bō tiān xià yǐ zì fèng zāi

现代白话:岂其使一人肆于民上而剥天下以自奉啊?

wū hū

这句话大意是:呜呼!

yáo shùn qí zhī cǐ yě fū

这句话大意是:尧舜其知此也夫。

sān dài zhī fǎ jǐng tián xué xiào wàn shì bù kě fèi

这句话大意是:三代之法,井田、学校,万世不可废。

shì guān fēng jiàn fèi zhī yǐ wǎn yǐ

现代白话:世官、封建,废之已晚了。

cǐ nán yǔ bù sī zhě dào

这句话大意是:此难与不思者道。

shèng wáng tóng mín xīn ér chū zhì dào cǐ chéng wù zhě zhī yào yán yě

这句话大意是:圣王同民心而出治道,此成务者之要言也。

fu mín xīn zhī nán tóng jiǔ yǐ

现代白话:夫民心之难同久了。

yù duō ér jiàn bǐ shèng wáng shí dù qǐ néng tóng zhī

这句话大意是:欲多而见鄙,圣王识度岂能同之?

ǎi

这句话大意是:噫!

zhì dào yǐ zhì mín yě zhì mín ér bù tóng zhī qí hé néng cóng

这句话大意是:治道以治民也,治民而不同之,其何能从?

jí cóng qí hé néng jiǔ

这句话大意是:即从,其何能久?

yǔ zhī jiè shùn yuē wǎng fú bǎi xìng yǐ cóng jǐ zhī yù

这句话大意是:禹之戒舜曰:“罔咈百姓以从己之欲。

fu shùn zhī yù qǐ shì jǐ zì biàn zāi

现代白话:”夫舜之欲岂适己自便啊?

yǐ wéi mín yě ér yuē wǎng fú

这句话大意是:以为民也,而曰:“罔咈。

pán gēng zhī qiān yīn yě zài sì xiǎo pì

这句话大意是:”盘庚之迁殷也,再四晓譬;。

wǔ wáng zhī fá zhòu yě sān lìng wǔ shēn

这句话大意是:武王之伐纣也,三令五申。

bì rú cǐ ér hòu shì kè yǒu jì

这句话大意是:必如此而后事克有济。

gù yuē zhuān yù nán chéng zhòng nù nán fàn

这句话大意是:故曰:“专欲难成,众怒难犯。

wǒ zhī yù wèi bì fēi bǐ zhī nù wèi bì shì shèng wáng qiú yǐ jì shì zé zhī zhuān zhī bù shèng zhòng yě ér bù dòng shēng sè yǐ yīn zhī míng qí shì fēi yǐ wù zhī chén qí lì hài yǐ dòng zhī dài qí xīn ān ér yì shùn yě rán hòu xíng zhī

这句话大意是:”我之欲未必非,彼之怒未必是,圣王求以济事,则知专之不胜众也,而不动声色以因之,明其是非以悟之,陈其利害以动之,待其心安而意顺也,然后行之。

shì wèi yǐ tiān xià rén chéng tiān xià shì shì bù láo ér dǐ jì

这句话大意是:是谓以天下人成天下事,事不劳而底绩。

suī rán yì yǒu xiān fā hòu wén zhě yì yǒu bù móu ér duàn zhě yǒu nǐ yì yǐ chéng liào dù yǐ shěn jí léi xùn diàn ér mín bù dé bù rán zhě

这句话大意是:虽然,亦有先发后闻者,亦有不谋而断者,有拟议已成,料度已审,疾雷迅电而民不得不然者。

cǐ tè shí yī ěr bǎi yī ěr bù kě wèi diǎn zé yě

这句话大意是:此特十一耳、百一耳,不可为典则也。

rén jūn yǒu yù qián hòu zuǒ yòu zhī xìng yě

这句话大意是:人君有欲,前后左右之幸也。

jūn yù yī bǐ yù bǎi zhì tiān xià luàn wáng zé yī yù zhě shòu huò ér bǎi yù zhě zhuǎn shì tā rén yǐ

现代白话:君欲一,彼欲百,致天下乱亡,则一欲者受祸,而百欲者转事他人了。

cǐ gǔ jīn zhī míng ér yǒu tiān xià zhě zhī suǒ dāng wù yě

这句话大意是:此古今之明,而有天下者之所当悟也。

píng zhī yī zì jí yǒu yì wèi suǒ yǐ zhì zhì zhī shì zhǐ shuō gè tiān xià píng

这句话大意是:平之一字极有意味,所以至治之世只说个天下平。

huò yán shuǐ wú gāo xià yī jīng liú zhù wú bù de píng

这句话大意是:或言:“水无高下,一经流注无不得平。

yuē cǐ shì yī wèi píng le

这句话大意是:”曰:“此是一味平了。

shì jiān qiān zhǒng rén wàn bān wù bǎi yàng shì gè yǒu fèn liàng gè yǒu chà děng zhǐ gè ān qí wèi ér wú yī háo fú lèi bù ān zhī yì zhè biàn shì tài píng

这句话大意是:世间千种人,万般物,百样事,各有分量,各有差等,只各安其位而无一毫拂泪不安之意,这便是太平。

rú jūn shuō zé shì děng zūn bēi guì jiàn xiǎo dà ér qí zhī yǐ bù píng mò dà hu shì

现代白话:如君说则是等尊卑贵贱小大而齐之了,不平莫大乎是。

guó jiā zhī qǔ shì yǐ yán yě gù jiāng yuē yán rú shì xíng bì rú shì yě

这句话大意是:国家之取士以言也,固将曰言如是行必如是也。

jí tā rì xiào yòng jǔ bèi zhī yǐ

现代白话:及他日效用,举背之了。

jīn lǘ yán xiǎo mín lì piàn zhǐ píng yī rén zhōng qí shēn zhí suǒ shū ér zé zhī bù gǎn èr hé yě

这句话大意是:今闾闫小民立片纸,凭一人,终其身执所书而责之不敢二,何也?

wǒ zhī suǒ yán zhāo rán zài zhǐ bǐ jiān yě rén yǐ jù zhī yǐ

现代白话:我之所言,昭然在纸笔间也,人已据之了。

这句话大意是:吁!

zhí juǎn shàng shù qiān yán píng mǎn wéi zhī shì dà fū qiě bō zhī tiān xià shì xiǎo mín piàn zhǐ hé rú

现代白话:执卷上数千言,凭满闱之士大夫,且播之天下,视小民片纸怎么样?

nài zhī hé wú zī zhī yǐ jìn shēn rén jūn zī zhī yǐ jìn rén ér zì chǔ yú xiǎo mín zhī xià yě zāi

现代白话:奈之何我资之以进身,人君资之以进人,而自处于小民之下也啊?

ǎi

这句话大意是:噫!

wú guài yě

这句话大意是:无怪也。

bǐ gù yǐ kōng yán qiú zhī ér zhōng shēn bù fù zé quàn yě

这句话大意是:彼固以空言求之,而终身不复责券也。

qī qì zhī jiàn fēi wéi shùn yōu yě yōu tiān xià hòu shì jí yù zhī jūn zì cǐ ér kāi qí méng yě

这句话大意是:漆器之谏,非为舜忧也,忧天下后世极欲之君自此而开其萌也。

tiān xià zhī shì wú bì yǒu yǒu bì wén wén bì mǐ lì mǐ lì bì wáng

这句话大意是:天下之势,无必有,有必文,文必靡丽,靡丽必亡。

qī qì zhī jiàn shèn qí yǒu yě

这句话大意是:漆器之谏,慎其有也。

ju zhī bù kě yǐ bù zhí fāng yě shì wàn wù zhī suǒ yǐ qū zhí xié zhèng yě

现代白话:矩之不能够不直方也,是万物之所以曲直斜正也。

shì gù ju wú yán ér wàn wù zé zhī wú háo fà wéi zhí fāng yě

这句话大意是:是故矩无言而万物则之无毫发违,直方也。

āi zāi

现代白话:哀啊!

wéi zhèng zhī tú yán yě

这句话大意是:为政之徒言也。

shǔ zhī jiāng tuì yě xiān yù tiān zhī jiāng dàn yě xiān huì

这句话大意是:暑之将退也先燠,天之将旦也先晦。

tóu wán yú bì jí zé nèi shè wù jí zé fǎn bù jí zé bù fǎn yě

这句话大意是:投丸于壁,疾则内射,物极则反,不极则不反也。

gù yú zhě wéi lè qí jí zhì zhě xiān jù qí fǎn

这句话大意是:故愚者惟乐其极,智者先惧其反。

rán zé fǒu bù hài yú jí tài jí qí kě jù hu

这句话大意是:然则否不害于极,泰极其可惧乎!

yú měi shí suī wú ròu wèi ér shū shí cài cháng zú

这句话大意是:余每食虽无肉味,而蔬食菜?尝足。

yīn tàn yuē jiē fū

这句话大意是:因叹曰:“嗟夫!

shǐ tiān xià jiē rú cǐ ér hòu dào kě zhū yě

这句话大意是:使天下皆如此而后盗可诛也。

xiāo fù cài sè dào yì sǐ bù dào yì sǐ

这句话大意是:”枵腹菜色,盗亦死,不盗亦死。

fu shǒu lián ér sì sǐ cǐ shì jūn zǐ zhī suǒ nán yě

现代白话:夫守廉而俟死,此士有德行的人之所难也。

nài hé yǐ bù néng shì jūn zǐ zhī xíng ér suì zhū zhī hu

现代白话:奈凭什么不能士有德行的人之行而遂诛之吗?

cǐ fù mín wèi wáng dào zhī shǒu wu yě

这句话大意是:此富民为王道之首务也。

qióng kòu bù kě zhuī yě dùn cí bù kě gōng yě pín mín bù kě wēi yě

这句话大意是:穷寇不可追也,遁辞不可攻也,贫民不可威也。

wú shì shí mái cáng xǔ duō xiǎo rén duō shì shí shí pò le xǔ duō jūn zǐ

现代白话:无事时埋藏许多品行较差的人,多事时识破了许多有德行的人。

fǎ zhě yù shì zǎi wù zhī shén qì rén jūn běn tiān lǐ rén qíng ér dìng zhī rén jūn bù dé yǔ

这句话大意是:法者,御世宰物之神器,人君本天理人情而定之,人君不得与;。

rén chén wèi tiān xià wàn shì shǒu zhī rén chén bù dé yǔ

这句话大意是:人臣为天下万世守之,人臣不得与。

pì zhī zhí guī pěng jié fèng chí wéi jǐn ér yǐ

这句话大意是:譬之执圭捧节,奉持惟谨而已。

fēi wǒ wù yě wǒ hé gǎn sī

这句话大意是:非我物也,我何敢私?

jīn yě bù rán rén jiè zhī yǐ jì sī qǐng tuō gōng xíng

这句话大意是:今也不然,人藉之以济私,请托公行;。

wǒ jiè zhī yǐ fú ēn tīng cóng rú

这句话大意是:我藉之以巿恩,听从如。

ér biàn yán luàn zhèng zhī tú yòu jiè yuē zhǎng hòu yuē cí rén yuē bào dé yuē chóng zūn

这句话大意是:而辩言乱政之徒又借曰长厚、曰慈仁、曰报德、曰崇尊。

fu zhǎng hòu cí rén dāng shī yú fǎ zhī suǒ bù fàn bào dé chóng zūn dāng qiú zhū jǐ zhī suǒ de wèi nài hé yǐ cháo tíng gōng fǎ xùn rén qíng shēn jǐ sī zāi

现代白话:夫长厚慈仁当施于法之所不犯,报德崇尊当求诸己之所得为,奈凭什么朝廷公法徇人情、伸己私啊?

cǐ dà gōng zhī zéi yě

这句话大意是:此大公之贼也。

zhì shì zhī dà chén bù bì xián zhì shì zhī xiǎo chén wú hèng yì

这句话大意是:治世之大臣不避嫌,治世之小臣无横议。

gū xī zhī huò shén yú wēi yán cǐ bù kě yǔ zhǎng hòu zhě dào

这句话大意是:姑息之祸甚于威严,此不可与长厚者道。

bēi bēi shì tài niǎo niǎo rén qíng zài xià zhě gōng bù yǐ dào zhī yuè zài shàng zhě yuè bù yǐ dào zhī gōng

这句话大意是:卑卑世态,袅袅人情,在下者工不以道之悦,在上者悦不以道之工。

bēn zǒu yī bài zhī rì duō ér gōng wu tián wěi

这句话大意是:奔走揖拜之日多,而公务填委;。

jiǎn shū chóu zuò zhī wén shèng ér mín shì wǎng wén

这句话大意是:简书酬酢之文盛,而民事罔闻。

shí guāng zhǐ yǒu cǐ shí guāng jīng shén zhǐ yǒu cǐ jīng shén suǒ zhuān zài cǐ zé suǒ shū zài bǐ

这句话大意是:时光只有此时光,精神只有此精神,所专在此,则所疏在彼。

cháo tíng shè guān běn láo jǐ yǐ ān mín jīn yě yōu mín yǐ xiāng fèng yǐ

现代白话:朝廷设官本劳己以安民,今也忧民以相奉了。

tiān xià cún wáng xì rén jūn xǐ hào hè chéng xuān hé sǔn yú mín

这句话大意是:天下存亡系人君喜好,鹤乘轩,何损于民?

qiě zú yǐ wáng guó ér kuàng dà yú cǐ zhě hu

这句话大意是:且足以亡国,而况大于此者吗?

dòng dà zhòng qí wàn mín yào zhǔ zhī yǐ cí ài ér xíng zhī yǐ wēi yán gù yuē wēi kè jué ài

这句话大意是:动大众,齐万民,要主之以慈爱,而行之以威严,故曰:“威克厥爱。

yòu yuē yī nù ér ān tiān xià zhī mín

这句话大意是:”又曰:“一怒而安天下之民。

ruò gū xī kuān huǎn xù xù zhān zhān biàn shì fù rén zhī rén yī xiē shì jì bù dé

这句话大意是:”若姑息宽缓,煦煦沾沾,便是妇人之仁,一些事济不得。

wéi zhèng yǐ xùn sī mǐ bàng wéi dào gān yù wèi dì yī chǐ wéi rén shàng zhě zì yǒu yìng xíng dào lǐ hé zé xíng bù hé zé qù

这句话大意是:为政以徇私、弭谤、违道、干誉为第一耻,为人上者自有应行道理,合则行,不合则去。

ruò wěi qū qiān jiù jì lì lǜ hài bù rú fèng shēn ér tuì

这句话大意是:若委曲迁就,计利虑害,不如奉身而退。

mèng zǐ wèi wǎng chǐ zhí xún bù kě tuī qǐ lái

这句话大意是:孟子谓枉尺直寻,不可推起来。

suī wang yī cùn zhí qiān chǐ kǒng yì wèi kě yě

这句话大意是:虽枉一寸,直千尺,恐亦未可也。

huò yuē chù jūn qīn zhī jì kǒng yǒu dāng wang chù

这句话大意是:或曰:“处君亲之际,恐有当枉处。

yuē dāng wang zé bù de wèi zhī wang yǐ shì wèi quán yǐ xíng jīng bì jìng shì zhí dào ér xíng

现代白话:”曰:“当枉则不得谓之枉了,是谓权以行经,毕竟是直道而行。

yǔ qí shā bù gū níng shī bù jīng

这句话大意是:“与其杀不辜,宁失不经。

cǐ shùn shí yù yě

这句话大意是:”此舜时狱也。

yǐ shùn zhī shèng gāo yáo zhī míng tīng bǐ wū kě fēng zhī mín dāng chún piáo wèi sàn zhī shì yi wú bù de qí qíng zhě hé yí ér yǒu bù jīng zhī shī zāi

现代白话:以舜之圣,皋陶之明,听比屋可封之民,当淳朴未散之世,宜无不得其情者,何疑而有不经之失啊?

zé zhī wǔ tīng zhī fǎ bù zú yǐ jǐn mín ér yí yù nán jué zì gǔ yǒu zhī gù shèng rén níng bù míng yě ér bù rěn bù rén

这句话大意是:则知五听之法不足以尽民,而疑狱难决自古有之,故圣人宁不明也而不忍不仁。

jīn zhī jué yù zhé chǐ bù míng ér yǐ yì duó zhī jiàn piān zhǔ zhī shī shā rén dà kě hèn yě

这句话大意是:今之决狱辄耻不明而以臆度之见、偏主之失杀人,大可恨也。

fu tiān dào hǎo shēng guǐ shén yǒu zhī nài hé wèi cǐ

这句话大意是:夫天道好生,鬼神有知,奈何为此?

gù níng cuò shēng le rén xiū cuò shā le rén

这句话大意是:故宁错生了人,休错杀了人。

cuò shēng zé shēng zhě shàng yǒu huǐ guò zhī shí cuò shā zé wǒ yì yǒu shā rén zhī zuì

这句话大意是:错生则生者尚有悔过之时,错杀则我亦有杀人之罪。

sī xíng zhě shèn zhī

这句话大意是:司刑者慎之。

dà dào gāo yá míng jīn zòu guǎn fēi jīng juǎn gài qīng dào chàng zōu yú zhōng zhī rén zhì jiāo yì de yǐ

现代白话:大纛高牙,鸣金奏管,飞旌卷盖,清道唱驺,舆中之人志骄意得了。

cāng shēng zhī jí kǔ jǐ hé

这句话大意是:苍生之疾苦几何?

zhí yè zhī xiū fèi jǐ hé

这句话大意是:职业之修废几何?

shǐ wú kuì yú xīn yān jí pǐ mǎ dān chē rú tīng jūn tiān zhī lè

现代白话:使无愧于心呢,即匹马单车,如听钧天之乐。

bù rán shì yì hòu wú guò yě

现代白话:不然是益厚我过也。

fù rén rú zǐ qǐ bù jīng xuàn kǒng yǒu dào zhě xiào zhī

这句话大意是:妇人孺子岂不惊炫,恐有道者笑之。

gù jūn zi zhī chē fú yí cóng zú yǐ biàn děng wēi ér yǐ suǒ jí jí zhě gù zì yǒu zài yě

现代白话:故有德行的人之车服仪从足以辨等威而已,所汲汲者固自有在也。

xùn qíng ér bù fèi fǎ zhí fǎ ér bù bìng qíng jū guān zhī miào wù yě

这句话大意是:徇情而不废法,执法而不病情,居官之妙悟也。

shèng rén wèi cháng bù jī zhèng fèng gōng zhì qí jiē rén chǔ shì dà duàn yuán róng hún hòu shì yǐ fǎ jì bù shī ér rén yì bù yuàn

这句话大意是:圣人未尝不屐正奉公,至其接人处事大段圆融浑厚,是以法纪不失而人亦不怨。

hé zhě

这句话大意是:何者?

wú zào jí zhī xīn ér bù niǔ yī qiè zhī shù yě

这句话大意是:无躁急之心而不狃一切之术也。

kuān jiǎn èr zì wéi zhèng zhī dà tǐ

这句话大意是:宽简二字,为政之大体。

bù kuān zé wēi lìng yán bù jiǎn zé kē tiáo mì

这句话大意是:不宽则威令严,不简则科条密。

yǐ zhì yán zhī fǎ shéng zhì mì zhī shì shì wèi fán kē bào nüè zhī zhèng yě

这句话大意是:以至严之法绳至密之事,是谓烦苛暴虐之政也。

kùn jǐ yōu mín míng wáng jiè zhī

这句话大意是:困己忧民,明王戒之。

shì shàng méi gè hǎo zuò dǐ guān suī bào guān zhī lì yě xū yè xíng zǎo qǐ fāng wèi chèn zhí

这句话大意是:世上没个好做底官,虽抱关之吏,也须夜行早起,方为称职。

cái shuō zuò guān hǎo biàn bú shì zuò guān de rén

这句话大意是:才说做官好,便不是做官的人。

zuì bù dàng chī yī pǔ biàn bú shì

这句话大意是:罪不当笞,一朴便不是;。

zuì bù dàng nù yī huà biàn bú shì

这句话大意是:罪不当怒,一叱便不是。

wéi rén shàng zhě shèn zhī

这句话大意是:为人上者慎之。

jūn zǐ zhī shì jūn yě dào zé zhí shēn ér xíng lǐ zé jū gōng ér jǐn chéng zé kāi xīn ér huò fú róng rǔ zé shùn mìng ér shòu

现代白话:有德行的人之事君也,道则直身而行,礼则鞠躬而尽,诚则开心而,祸福荣辱则顺命而受。

bì duān zuì bù kě kāi bì fēng zuì bù kě chéng

这句话大意是:弊端最不可开,弊风最不可成。

jìn bì duān yú wèi kāi zhī xiān yì wǎn bì fēng yú jì chéng zhī hòu nán

这句话大意是:禁弊端于未开之先易,挽弊风于既成之后难。

shi bì duān ér jué zhī fēi zhī zhě bù néng

这句话大意是:识弊端而绝之,非知者不能;。

jí bì fēng ér wǎn zhī fēi yǒng zhě bù néng

这句话大意是:疾弊风而挽之,非勇者不能。

shèng wáng zài shàng zhū kāi bì duān zhě yǐ xùn tiān xià zé bì fēng zì gé yǐ

现代白话:圣王在上,诛开弊端者以徇天下,则弊风自革了。

bì qí lái ruì jī qí duò guī cǐ zhī wèi dà zhì dà zhì zhě bù gǎn cháng zài wǒ

这句话大意是:避其来锐,击其惰归,此之谓大智,大智者不敢常在我。

jī qí ruì bì qí duò guī cǐ zhī wèi shén wǔ shén wǔ zhě xīn fú cháng zài rén

这句话大意是:击其锐,避其惰归,此之谓神武,神武者心服常在人。

dà zhì zhě kě yǐ cháng zhàn shén wǔ zhě wú sì zài zhàn

现代白话:大智者能够常战,神武者无俟再战。

yù zhòng zhī dào shǎng fá qí xiǎo zhě shǎng fá xiǎo zé dà zhě quàn chéng

这句话大意是:御众之道,赏罚其小者,赏罚小,则大者劝惩;。

shèn zhě shǎng fá shèn zhě fèi shěng ér rén bù jīng

这句话大意是:甚者,赏罚甚者费省而人不惊;。

míng zhě rén suǒ gòng zhī

这句话大意是:明者,人所共知;。

gōng zhě bù yǐ jǐ sī

这句话大意是:公者,不以己私。

rú shì suī bǎi wàn rén kě wèi yī jiāng yòng bù rán bì láo bì fèi bì bù xíng tú duō shǎng fá ěr

这句话大意是:如是虽百万人可为一将用,不然必劳、必费、必不行,徒多赏罚耳。

wéi zhèng yào shǐ bǎi xìng dà jiā xiāng ān qí dà lì hài dāng xīng gé zhě bù guò shí yī wài cǐ zhǐ yi xíng suǒ wú shì bù kě yǒu yì lì míng jiàn gōng yǐ qiú xuǎn hè zhī yù

这句话大意是:为政要使百姓大家相安,其大利害当兴革者不过什一,外此只宜行所无事,不可有意立名建功以求烜赫之誉。

gù jūn zi zhī jiàn bái yǐ wú zhì míng yǒng gōng wèi dì yī

现代白话:故有德行的人之建白,以无智名勇功为第一。

zhì yú léi lì fēng xíng wèi cháng bù yòng pì zhī tiān dào rán yǐ chōng hé zhèn jìng wèi cháng jí fēng xùn léi jiān yòng zhī ér yǐ

这句话大意是:至于雷厉风行,未尝不用,譬之天道然,以冲和镇静为常,疾风迅雷间用之而已。

fá rén bù jìn shù qí zuì zé yǒu yú jù

这句话大意是:罚人不尽数其罪,则有余惧;。

shǎng rén bù jìn shù qí gōng zé yǒu yú wàng

这句话大意是:赏人不尽数其功,则有余望。

pǐ fū yǒu bù kě duó zhī zhì suī tiān zǐ yì wú kě nài hé

这句话大意是:匹夫有不可夺之志,虽天子亦无可奈何。

tiān zǐ dàn néng lìng rén sǐ yǒu shì sǐ rú yí zhě ér tiān zǐ zhī quán qióng yǐ

现代白话:天子但能令人死,有视死如饴者,而天子之权穷了。

rán ér jìng lìng zhī sǐ shì tiān zǐ zì qǔ guò yě

这句话大意是:然而竟令之死,是天子自取过也。

bù ruò róng ér suì zhī yǐ chéng shèng dé

这句话大意是:不若容而遂之,以成盛德。

shì yǐ shèng rén tǐ qún qíng bù gǎn duó rén zhī zhì yǐ shāng tiān xià zhī xīn yǐ chéng jǐ zhī è

这句话大意是:是以圣人体群情,不敢夺人之志,以伤天下之心,以成己之恶。

lín mín yào zhuāng jǐn jí jìn xí mén lì qǐ jū cháng shì zhī jiān bù kě shì zhī yǐ kě màn

这句话大意是:临民要庄谨,即近习门吏起居常侍之间,不可示之以可慢。

shèng wáng zhī dào yǐ jiǎn wèi xiān qí fán zhě qí jiǎn zhī suǒ bù néng zhě yě

这句话大意是:圣王之道以简为先,其繁者,其简之所不能者也。

gù wéi jiǎn kě yǐ qīng xīn wéi jiǎn kě yǐ lǜ rén wéi jiǎn kě yǐ shěng rén jǐ zhī guò wéi jiǎn kě yǐ péi shòu mìng zhī yuán wéi jiǎn kě yǐ yǎng tiān xià zhī cái wéi jiǎn kě yǐ bù hào tiān dì zhī qì

现代白话:故惟简能够清心,惟简能够率人,惟简能够省人己之过,惟简能够培寿命之原,惟简能够养天下之财,惟简能够不耗天地之气。

shèng rén bù yǐ tiān xià yì yī rén zhī mìng hòu shì nǎi yǐ tiān xià zhī mìng yì yī shēn zhī zūn bēi fū

这句话大意是:圣人不以天下易一人之命,后世乃以天下之命易一身之尊,悲夫!

wú bù zhī dé tiān xià jiāng yǐ hé wéi yě

现代白话:我不知得天下将以何为也。

shèng jīng xián xiàng zài wèi bù bì jiāng zài cháo xiǎo rén yī wǎng jǐn qù zhī zhǐ qù yuán è dà jiān měi zhǒng shān qí shèn zhě yī èr shì wú yì xiàng zhī suǒ zài

现代白话:圣君贤相在位,不必将在朝品行较差的人一网尽去之,只去元恶大奸,每种芟其甚者一二,示我意向之所在。

bǐ qún xiǎo zhòng xié yǔ zhōng rén zhī kě wù zhě mò bù huí xīn xiàng dào yǐ táo wú zhī suǒ qù jiù è yǎn fù bù xiá xīn shàn jī lěi bù jí ér hé gǎn hù zhōng yǐ zì nì yá

现代白话:彼群小众邪与中人之可恶者莫不回心向道,以逃我之所去,旧恶掩覆不暇,新善积累不及,而何敢怙终以自溺邪?

gù jǔ gāo yáo bù rén zhě yuǎn

这句话大意是:故举皋陶,不仁者远;。

qù sì xiōng bù rén zhě yì yuǎn

这句话大意是:去四凶,不仁者亦远。

yǒu yī zhǒng rén yǐ gū xī fěi rén fú kuān hòu míng

这句话大意是:有一种人,以姑息匪人巿宽厚名;。

yǒu yī zhǒng rén yǐ máo jǔ xì gù fú jīng míng míng jiē piān yě

这句话大意是:有一种人,以毛举细故巿精明名,皆偏也。

shèng rén zhī kuān hòu bù shǐ rén yǒu suǒ shì shèng rén zhī jīng míng bù shǐ rén wú suǒ róng dūn dà zhōng zì yǒu fēn xiǎo

这句话大意是:圣人之宽厚不使人有所恃,圣人之精明不使人无所容,敦大中自有分晓。

shēn hán yì wáng dào zhī shèng rén hé cháng fèi xíng míng bù zōng hé

这句话大意是:申、韩亦王道之,圣人何尝废刑名不综核?

sì xiōng zhī zhū shùn zhī shēn hán yě

这句话大意是:四凶之诛,舜之申、韩也;。

shǎo zhèng mǎo zhī zhū zhū rú zhī zhǎn sān dōu zhī duò kǒng zǐ zhī shēn hán yě

这句话大意是:少正卯之诛,侏儒之斩,三都之堕,孔子之申、韩也。

jí léi tíng shuāng xuě tiān yì hé cháng bù shēn hán zāi

现代白话:即雷霆霜雪,天亦何尝不申、韩啊?

gù cí fù tǐng gòu ài ròu yǒu zhēn shí

这句话大意是:故慈父梃诟,爱肉有针石。

sān qiān sān bǎi shèng rén mǐ wén shì shàng ér láo kǔ shì gān yě

这句话大意是:三千三百,圣人靡文是尚而劳苦是甘也。

rén xīn wú suǒ cún shǔ zé è niàn qián fú rén shēn yǒu suǒ biàn ān zé è xíng zī zhǎng

这句话大意是:人心无所存属则恶念潜伏,人身有所便安则恶行滋长。

lǐ zhī fán wén shǐ rén xīn yǒu suǒ yòng ér bù dé tā shì yě shǐ rén guān wén de qíng ér xí yú shàn yě shǐ rén láo qí jīn gǔ shǒu zú ér bù tōu màn yǐ yǎng qí yín yě shǐ bǐ cǐ xiāng qīn xiāng jìng ér bù shāng hǎo yǐ qǐ zhēng yě shì fàn shēn lián shì zhì yù yǐ luàn zhī dà fáng yě

这句话大意是:礼之繁文使人心有所用而不得他适也,使人观文得情而习于善也,使人劳其筋骨手足而不偷慢以养其淫也,使彼此相亲相敬而不伤好以起争也,是范身联世制欲已乱之大防也。

gù kuàng dá zhě jiǎng yú jiǎn biàn yī jué ér kuì zhī zé dà luàn qǐ

这句话大意是:故旷达者桨于简便,一决而溃之则大乱起。

hòu shì zhī suǒ wèi lǐ zhě zé yì shì yǐ

现代白话:后世之所谓礼者则异是了,。

xiān wáng qíng wén fèi wú yī zài ér nǎi xí róng zhǐ

这句话大意是:先王情文废无一在而乃习容止,。

duō yī bài

这句话大意是:多揖拜,。

cǎi yán sè

这句话大意是:采颜色,。

róu shēng qì

这句话大意是:柔声气,。

gōng sòng yú

这句话大意是:工颂谀,。

yàn jiāo yóu

这句话大意是:艳交游,。

mì fù ěr niè zú zhī yǔ

这句话大意是:密附耳蹑足之语,。

jí biān dòu kuāng zhī fèi

这句话大意是:极笾豆筐之费,。

gōng shū cì hòu wèn zhī wén

这句话大意是:工书刺候问之文,。

jūn zǐ suǒ yǐ shēn jí zhī

现代白话:有德行的人所以深疾之,。

yù yī xǐ ér rù yú chóng zhēn shàng jiǎn zhī guī

这句话大意是:欲一洗而入于崇真尚简之归,。

shì jiù sú zhī dà yào yě

这句话大意是:是救俗之大要也。

suī rán bù jiǎng qiú xiān wáng zhī lǐ ér yī rù yú fàng dá jiǎng yǒu jiǎn biàn qiàn ér bù liú yú xī jìn zhě jī xī

这句话大意是:虽然,不讲求先王之礼而一入于放达,桨有简便,欠而不流于西晋者几希。

zài shàng zhě wú guò zài xià zhě duō guò

这句话大意是:在上者无过,在下者多过。

fēi zài shàng zhě zhī wú guò yǒu guò ér rén mò gǎn yán

这句话大意是:非在上者之无过,有过而人莫敢言。

zài xià zhě fēi duō guò wū zhī ér rén mò gǎn biàn

这句话大意是:在下者非多过,诬之而人莫敢辩。

fu wéi shǐ rén wú xīn yán rán hòu wéi shàng zhě zhēn wú guò

这句话大意是:夫惟使人无心言,然后为上者真无过;。

shǐ rén xīn fú ér hòu wéi xià zhě zhēn duō guò yě

这句话大意是:使人心服,而后为下者真多过也。

wéi zhèng zhě guì yīn shí

这句话大意是:为政者贵因时。

shì zài dāng yīn bù wéi hòu rén kāi wú gù zhī duān

这句话大意是:事在当因,不为后人开无故之端;。

shì zài dāng gé bù wéi hòu rén zhǎng bù jiù zhī huò

这句话大意是:事在当革,不为后人长不救之祸。

fu zhì shuǐ zhě tōng zhī nǎi suǒ yǐ qióng zhī sāi zhī nǎi suǒ yǐ jué zhī yě

这句话大意是:夫治水者,通之乃所以穷之,塞之乃所以决之也。

mín qíng yì rán

这句话大意是:民情亦然。

gù xiān wáng yǐn mín qíng yú zhèng bù cái yú fǎ

这句话大意是:故先王引民情于正,不裁于法。

fǎ yǔ qíng bù jù xíng yī cún zé yī wáng

这句话大意是:法与情不俱行,一存则一亡。

sān dài zhī dé tiān xià de mín qíng yě

这句话大意是:三代之得天下,得民情也;。

qí shǒu tiān xià yě diào mín qíng yě

这句话大意是:其守天下也,调民情也。

shùn zhī ér shǐ bù fú jié zhī ér shǐ bù guò shì wèi zhī diào

这句话大意是:顺之而使不拂,节之而使不过,是谓之调。

zhì dào zhī shuāi qǐ yú wén fǎ zhī shèng

这句话大意是:治道之衰,起于文法之盛;。

bì dù zhī zī shǐ yú bù shū zhī fán

这句话大意是:弊蠹之滋,始于簿书之繁。

bǐ suǒ wèi wén fǎ bù shū zhě bù dàn jīng shēng qián shǒu měng bú jiàn wén jí yǒu sī zhuān zhí yì wèi cháng jiǎn yuè jiào kān

这句话大意是:彼所谓文法簿书者,不但经生黔首懵不见闻,即有司专职,亦未尝检阅校勘。

hé zhě

这句话大意是:何者?

qiān zōng bǎi jià shǔ dù yǔ yì huò yī shì fǎn fù yì tóng huò yī shí hù yǒu kě fǒu

这句话大意是:千宗百架,鼠蠹雨浥,或一事反复异同,或一时互有可否。

hòu yù zūn shǒu hé suǒ shì cóng

这句话大意是:后欲遵守,何所适从?

zhǐ wèi jī nián lǎo huá méi lì fú quán zhī zī ěr qí shí yú shì tǐ wú bì bì dù wú sǔn yě

这句话大意是:只为积年老猾媒利巿权之资耳,其实于事体无裨,弊蠹无损也。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

bǎi jiā zhī yán bù huǒ ér dào zhōng bù míng hòu shì zhī wén fǎ bù xǐng ér shì zhōng bù zhì

这句话大意是:百家之言不火而道终不明,后世之文法不省而世终不治。

liù hé dōu shì qíng shì jiè wéi cháo táng guān fǔ wéi fǎ shì jiè ruò yě zhǐ xùn qíng shì jiān gèng wú chǔ mì gōng dào

这句话大意是:六合都是情世界,惟朝堂官府为法世界,若也只徇情,世间更无处觅公道。

jìn xián jǔ cái ér zì yǐ wéi ēn cǐ sī shì zhī dà huò yě

这句话大意是:进贤举才而自以为恩,此斯世之大惑也。

tuì bù xiào zhī yuàn shuí qí dāng zhī

这句话大意是:退不肖之怨,谁其当之?

shī xián zhī zuì shuí qí dāng zhī

这句话大意是:失贤之罪,谁其当之?

fèng jūn zhī mìng jǐn jǐ zhī zhí ér gōng fǎ fèi yú sī ēn jǔ shì mí yān yì kě bēi yǐ

现代白话:奉君之命,尽己之职,而公法废于私恩,举世迷呢,亦可悲了。

jìn yán yǒu sì nán shěn rén shěn jǐ shěn shì shěn shí

这句话大意是:进言有四难:“审人、审己、审事、审时。

yī yǒu wèi shěn shì bì bù jì

这句话大意是:”一有未审,事必不济。

fǎ bù yù zhòu biàn zhòu biàn suī měi hài rén ěr mù yì lùn zhī méi yě

这句话大意是:法不欲骤变,骤变虽美,骇人耳目,议论之媒也。

fǎ bù yù yìng biàn yìng biàn suī měi fú rén xīn zhì jiǎo kàng zhī jiè yě

这句话大意是:法不欲硬变,硬变虽美,拂人心志,矫抗之藉也。

gù biàn fǎ yù xiáng shěn yù yǒu jiàn yù bù dòng shēng sè yù tóng mín xīn ér yǔ zhī fǎn fù qí yì lùn

这句话大意是:故变法欲详审,欲有渐,欲不动声色,欲同民心而与之反复其议论。

yù xīn rú qīng tiān bái rì yù dú rèn gōng xíng bù lìng zuǒ yòu xī qí míng yǐ xíng xiōng yì

这句话大意是:欲心如青天白日,欲独任躬行不令左右惜其名以行胸臆。

yù míng qiě què bù kě hán hu shǐ rén de chí liǎng kě yǐ wéi zhòng qīng

现代白话:欲明且确,不可含糊,使人得持两能够为重轻。

yù zhuó shí jǔ xíng qī yǒu chéng xiào wú xū wén táng sè fǎn yí shí hài

这句话大意是:欲着实举行,期有成效,无虚文搪塞,反贻实害。

bì rú shì ér hòu fǎ kě biàn yě

这句话大意是:必如是而后法可变也。

bù rán níng réng jiù guàn ér sǔn yì xiū jǔ zhī

这句话大意是:不然,宁仍旧贯而损益修举之。

wú xǐ shì xǐ shì rén shàng zhě zhī lù yě

这句话大意是:无喜事,喜事人上者之僇也。

xīn fǎ fēi shí yǒu yì yú qián bǎi wú lǜ yú hòu bù kě lì yě

这句话大意是:新法非十有益于前,百无虑于后,不可立也。

jiù fǎ fēi yú shì wàn wú yì yú lǐ dà yǒu hài bù kě gèng yě

这句话大意是:旧法非于事万无益,于理大有害,不可更也。

yào zài wén zhě shí zhī piān zhě jiù zhī bì zhě bǔ zhī liú zhě fǎn zhī dài fèi zhě shēn míng ér zhèn zuò zhī

这句话大意是:要在文者实之,偏者救之,敝者补之,流者反之,怠废者申明而振作之。

cǐ zhì tǐ tiáo tíng zhī zhōng cè bǎi shì kě xún zhě yě

这句话大意是:此治体调停之中策,百世可循者也。

yòng sān dài yǐ qián jiàn shí ér bù yū jiù sān dài yǐ hòu jiā shù ér bù sú kě yǐ dāng guó yǐ

现代白话:用三代以前见识而不迂,就三代以后家数而不俗,能够当国了。

shàn chǔ shì zhě yào de rén zì rán zhī qíng

这句话大意是:善处世者,要得人自然之情。

dé rén zì rán zhī qíng zé hé suǒ bù dé

这句话大意是:得人自然之情,则何所不得?

shī rén zì rán zhī qíng zé hé suǒ bù shī

这句话大意是:失人自然之情,则何所不失?

bù wéi dì wáng wéi rán suī èr rén tóng háng yì lí cǐ dào bù dé

这句话大意是:不惟帝王为然,虽二人同行,亦离此道不得。

fu zuò fǎ táng lì shēng sè shì liè wǔ zú cuò chén yán xíng kě shēng kě shā wéi wú suǒ yù wèi ér mò zhī jìn fēi bù tài rán dé zhì yě

现代白话:夫坐法堂,厉声色,侍列武卒,错陈严刑,可生可杀,惟我所欲为而莫之禁,非不泰然得志也。

é ér yǒu kuáng shì zhí yán zhèng sè dǐ guò gōng shī bù wèi zūn yán zé wáng gōng guì rén wèi zhī duó qì

这句话大意是:俄而有狂士直言正色,诋过攻失,不畏尊严,则王公贵人为之夺气。

yú sī shí yě wēi fēi bù zú shǐ zhī sǐ yě lǐ qū ér wēi yǐ jié zhī zé néng shǐ zhī sǐ ér bù néng shǐ zhī fú yǐ

现代白话:于斯时也,威非不足使之死也,理屈而威以劫之,则能使之死而不能使之服了。

dà dào hūn yè chí lì rèn ér jiā rén zhī jǐng rén yān de ér bù wèi zāi

现代白话:大盗昏夜持利刃而加人之颈,人呢得而不畏啊?

shēn wú lǐ zhī wēi yǐ fú rén dào zhī lèi yě zài shàng zhě zhī suǒ chǐ yě

这句话大意是:伸无理之威以服人,盗之类也,在上者之所耻也。

bǐ yǐ lǐ shēn wǒ yǐ wēi shēn zé bǐ zhī suǒ shēn zhě gài duō yǐ

现代白话:彼以理伸,我以威伸,则彼之所伸者盖多了。

gù wéi shàng zhě zhī yòng wēi suǒ yǐ xíng lǐ yě fēi yǐ xíng shì yě

这句话大意是:故为上者之用威,所以行理也,非以行势也。

lǐ zhī yī zì quán shì gè xū wén ér guó zhī zhì luàn jiā zhī cún wáng rén zhī sǐ shēng shì zhī chéng bài wǎng bù yóu zhī

这句话大意是:礼之一字,全是个虚文,而国之治乱、家之存亡、人之死生、事之成败罔不由之。

gù jūn zi zhòng lǐ fēi wèi qí néng hòu shēng lì yòng rén ér hòu shēng lì yòng zhě zhī suǒ bì lài yě

现代白话:故有德行的人重礼,非谓其能厚生利用人,而厚生利用者之所必赖也。

bīng gé zhī yòng dé huà zhī shuāi yě

这句话大意是:兵革之用,德化之衰也。

zì gǔ shèng rén yì shén shèng dé jí bù guò huà cún shén yì néng jiǔ dào chéng fú shǐ bǐ cǐ xiāng ān yú wú shì

这句话大意是:自古圣人亦甚盛德,即不过化存神,亦能久道成孚,使彼此相安于无事。

qǐ yǒu sì yí bù kě jiǎng xìn xiū mù zuò lín guó yá

这句话大意是:岂有四夷不可讲信修睦作邻国邪?

hé zhì gāo chéng shēn chí yǐ wéi wèi jiān jiǎ lì bīng yǐ chóng zhū chǐ wàn shèng zhī shī mǐ shù bǎi wàn zhī cái yǐ kùn mín tu bǎi wàn shēng líng zhī gān nǎo yǐ jué lì shèng rén zhī zhì shù ér zhǐ yú shì yá

这句话大意是:何至高城深池以为卫,坚甲利兵以崇诛,侈万乘之师,靡数百万之财以困民,涂百万生灵之肝脑以角力,圣人之智术而止于是邪?

jiāng zhì yú jí zhuō zhě móu zhī qí jì qǐ chū cǐ xià zāi

现代白话:将至愚极拙者谋之,其计岂出此下啊?

ruò yuē wú kě nài hé bù dé bù ěr wú wéi guì shèng rén yǐ

现代白话:若曰无可奈何不得不你,无为贵圣人了。

jiāng gàn yǔ qū gé yīn lěi chóng jiàng jǐn xū yǔ yǐ hū

现代白话:将干羽曲格、因垒崇降,尽虚语了吗?

fu wú dé huà kě shì wú ēn xìn kě jié ér yuē qù bīng zé wài yí jiāo qīn nèi kòu xiào jù hé yǐ yìng dí

现代白话:夫无德化可恃,无恩信可结,而曰去兵,则外夷交侵,内寇啸聚,凭什么应敌?

bù zhī suǒ yǐ shǐ zhī bù qīn bù jù zhě yì yǒu dào fǒu yě

这句话大意是:不知所以使之不侵不聚者,亦有道否也?

gǔ chēng sì yí lái wáng bā mán tōng dào yuè cháng chóng yì rì yuè shuāng lù zhī suǒ zhào duò zhě mò bù zūn qīn duàn fēi xū yǔ

这句话大意是:古称“四夷来王”,八蛮通道,越裳重译,日月霜露之所照堕者莫不尊亲,断非虚语。

gǒu yú cǐ ér suì suì qiú zhī rì rì jiǎng zhī bì yǒu liáng fǎ hé zhì yīn tiān xià zhī bàn ér wèi cǐ wú kě nài hé zhī cè zāi

现代白话:苟于此而岁岁求之,日日讲之,必有良法,何至因天下之半而为此无可奈何之策啊!

shì wú dìng fēn zé rén rén gè wěi qí láo ér wàn shì fèi wù wú dìng fēn zé rén rén gè mǎn qí yù ér wàn wù zhēng

这句话大意是:事无定分则人人各诿其劳而万事废,物无定分则人人各满其欲而万物争。

fēn yě zhě wù gè fù wù xī rén jiān lǎn tān de zhī xīn ér shǐ shì de qí lǐ rén de qí qíng zhě yě

这句话大意是:分也者,物各付物,息人奸懒贪得之心,而使事得其理、人得其情者也。

fēn dìng suī wàn rén bù xū jiāo yī yán

这句话大意是:分定虽万人不须交一言。

cǐ xiū qí zhì píng zhī yào wù èr dì sān wáng zhī suǒ bù néng wài yě

这句话大意是:此修齐治平之要务,二帝三王之所不能外也。

jiāo guàn zhī jí fù bù néng zhì zǐ jūn bù néng zhì chén fū bù néng zhì qī shēn bù néng zì zhì

这句话大意是:骄惯之极,父不能制子,君不能制臣,夫不能制妻,身不能自制。

shì sǐ rú yí hé wēi zhī néng jiā

这句话大意是:视死如饴,何威之能加?

shì ēn wèi wán hé huì zhī néng yì

这句话大意是:视恩为玩,何惠之能益?

bù huò bù zhǐ

这句话大意是:不祸不止。

gù jūn zi qíng shèng bù gǎn fèi jì gāng jīng jīng rán shǐ suǒ ài zhě zhī ēn ér bù gǎn sì suǒ yǐ shēng zhī yě suǒ yǐ quán zhī yě

现代白话:故有德行的人情盛不敢废纪纲,兢兢然使所爱者知恩而不敢肆,所以生之也,所以全之也。

wù lǐ rén qíng zì rán ér yǐ

这句话大意是:物理人情,自然而已。

shèng rén de qí zì rán zhě yǐ guān tiān xià ér tiān xià zhī rén bù néng táo shèng rén zhī dòng chá

这句话大意是:圣人得其自然者以观天下,而天下之人不能逃圣人之洞察;。

wò qí zì rán zhě yǐ yùn tiān xià ér tiān xià zhī rén bù jué wèi shèng rén suǒ wò xuán

这句话大意是:握其自然者以运天下,而天下之人不觉为圣人所斡旋。

jí qí guǐ wù suǒ shéng yú jiǎo fú rán fú qí rén yù zì rán zhī sī ér shùn qí tiān lǐ zì rán zhī gōng

这句话大意是:即其轨物所绳于矫拂,然拂其人欲自然之私,而顺其天理自然之公。

gù suī yǒu jué jiàng gù bì zhī rén mò bù jǐng wù ér xùn fú zé shèng rén chù qí zì rán zhī jī ér gǔ qí zì rán zhī qíng yě

这句话大意是:故虽有倔强锢蔽之人,莫不憬悟而驯服,则圣人触其自然之机而鼓其自然之情也。

jiān sī shì xiǎo mín rán dài zuǒ yòu sù rán dài liáo cǎi wēn rán dài shǔ guān kǎn rán shù jī hū dé tǐ yǐ

现代白话:监司视小民然,待左右肃然,待寮采温然,待属官侃然,庶几乎得体了。

zì wěi zhì hòu cǐ shēn yuán bù shǔ wǒ

这句话大意是:自委质后,此身原不属我。

cháo tíng míng fēn wèi cháo tíng shǒu zhī

这句话大意是:朝廷名分,为朝廷守之。

yī háo biǎn sǔn bù dé fēi kàng yě

这句话大意是:一毫贬损不得,非抗也;。

yī háo gāo kàng bù dé fēi bēi yě

这句话大意是:一毫高亢不得,非卑也。

cháo tíng fǎ jì wèi cháo tíng zhí zhī yī háo xùn rén bù dé fēi gù yě

这句话大意是:朝廷法纪为朝廷执之,一毫徇人不得,非固也;。

yī háo rèn jǐ bù dé fēi xǐ yě

这句话大意是:一毫任己不得,非葸也。

wèi dào shǒu shí xián yú chū wèi ér bù gǎn xué

这句话大意是:未到手时,嫌于出位而不敢学;。

jì dào shǒu shí pò yú yìng chóu ér bù jí xué

这句话大意是:既到手时,迫于应酬而不及学。

yī shì yè guān gǒu qiě zhǐ yú xū tào táng sè jìng bù jué zhēn wèi jìng bú jiàn chéng gōng

这句话大意是:一世业官苟且,只于虚套搪塞,竟不嚼真味,竟不见成功。

suī wèi zhì sān gōng diǎn jiǎn zhēn zú kuì hàn

这句话大意是:虽位至三公,点检真足愧汗。

xué zhě sī zhī

这句话大意是:学者思之。

jīn tiān xià yī qiè rén yī qiè shì dōu shì gǒu qiě zuò xún bù zhēn zhèng tí mù

这句话大意是:今天下一切人、一切事,都是苟且做,寻不真正题目。

biàn rèn le tí mù cháng bù zhēn zhèng zī wèi

这句话大意是:便认了题目,尝不真正滋味。

yù wàng sān dài zhī zhì shén nán

这句话大意是:欲望三代之治甚难。

fán jū guān wèi qián rén zhě wú gān yù jiáo qíng lì yī qiè bù kě cháng zhī fǎ yǐ nán hòu rén

这句话大意是:凡居官,为前人者,无干誉矫情立一切不可常之法以难后人;。

wèi hòu rén zhě wú jīn néng lù jī wèi yī zhāo jí gǎi gé zhī zhèng yǐ kǔ qián rén

这句话大意是:为后人者,无矜能露迹为一朝即改革之政以苦前人。

cǐ bù wéi bù jìn rén qíng zhèng tǐ zì bù yí ěr

现代白话:此不惟不近人情,政体自不宜你。

ruò è zhèng bì guī bù fáng gǎi tú zhǐ shì hún hòu biàn hǎo

这句话大意是:若恶政弊规,不防改图,只是浑厚便好。

jiāng gǔ rén xīn xìn jīn rén zhēn shì xìn bù guò

这句话大意是:将古人心信今人,真是信不过;。

ruò yǐ gǔ rén zhì chéng zhī dào gǎn jīn rén jīn rén wèi bì zài tún yú xià yě

这句话大意是:若以古人至诚之道感今人,今人未必在豚鱼下也。

tài jí bì yǒu shòu qí fǒu zhě fǒu jí bì yǒu shòu qí tài zhě

这句话大意是:泰极必有受其否者,否极必有受其泰者。

gù shuǐ yī yōng bì jué shuǐ yī jué bì hé

这句话大意是:故水一壅必决,水一决必涸。

shì dào zòng jí bì yǒu cāo qiè zhě chū chū zé bù fēn xián yú yī fān rén shòu qí bì

这句话大意是:世道纵极,必有操切者出,出则不分贤愚,一番人受其敝。

yán jí bì yǒu zhǎng hòu zhě chū chū zé bù fēn xián yú yī fān rén shòu qí fú

这句话大意是:严极必有长厚者出,出则不分贤愚,一番人受其福。

cǐ fēi dú rén shì qì shù gù rán yě

这句话大意是:此非独人事,气数固然也。

gù zhì zhě chéng shí yīn shì bù yǐ fǒu wèi yōu ér yǐ tài wèi jù

这句话大意是:故智者乘时因势,不以否为忧,而以泰为俱。

shěn shì xiāng shí bù jué liè yú yī chéng zhī hòu ér zhòu gèng yǐ yī qiè zhī fǎ

这句话大意是:审势相时,不决裂于一惩之后,而骤更以一切之法。

xī yǒu liè zhě rù shān jiàn zōu yú yǐ wéi hǔ yě shā zhī xún fù huǐ

这句话大意是:昔有猎者入山,见驺虞以为虎也,杀之,寻复悔。

míng rì jiàn hǔ yǐ wéi zōu yú yě shě zhī yòu fù huǐ

这句话大意是:明日见虎以为驺虞也,舍之,又复悔。

zhǔ shí shì zhě zhī guò yú suǒ chéng yě yì ruò shì fu

这句话大意是:主时势者之过于所惩也,亦若是夫。

fǎ duō zé dùn qíng yù duō pì zhī táo zhě rù qiān rén zhī qún zé bù kě mì rù sān rén zhī qún zé bù kě cáng yǐ

现代白话:法多则遁情愈多,譬之逃者,入千人之群则不可觅,入三人之群则不可藏了。

bīng yīn wù yě

这句话大意是:兵,阴物也;。

yòng bīng yīn dào yě gù guì móu

这句话大意是:用兵,阴道也,故贵谋。

bù hǎo móu bù chéng

这句话大意是:不好谋不成。

wǒ zhī dòng dìng dí rén bù wén dí zhī dòng dìng jǐn zài wǒ xīn cǐ wàn quán zhī jì yě

这句话大意是:我之动定敌人不闻,敌之动定尽在我心,此万全之计也。

qǔ tiān xià shǒu tiān xià zhī zài yī zhǒng rén shàng jiā yì niàn yí gè zì shàng zuò gōng fū

这句话大意是:取天下,守天下,只在一种人上加意念,一个字上做工夫。

yī zhǒng rén shì nà gè

这句话大意是:一种人是那个?

yuē mín

这句话大意是:曰民。

yí gè zì shì shèn me

这句话大意是:一个字是甚么?

yuē ān

这句话大意是:曰安。

lǐ zhòng ér fǎ qīng lǐ yán ér fǎ shù cǐ èr zhě cháng xiāng quán yě

这句话大意是:礼重而法轻,礼严而法恕,此二者常相权也。

gù lǐ bù dé bù yán bù yán zé sì ér rù yú fǎ

这句话大意是:故礼不得不严,不严则肆而入于法;。

fǎ bù dé bù shù bù shù zé jī ér fǎ qióng

这句话大意是:法不得不恕,不恕则激而法穷。

fu lǐ yě yán yú fù rén zhī shǒu zhēn ér shū yú nán zǐ zhī zòng yù yì shèng rén zhī piān yě

这句话大意是:夫礼也,严于妇人之守贞而疏于男子之纵欲,亦圣人之偏也。

jīn yú lì pú tóng jiē yǒu bì qiè chāng nǚ xiǎo tóng mò bù yín xiá yǐ wéi zhàng fū zhī xiǎo jié ér mò zhī wèn líng dí shī suǒ bī qiè yǔn shēn zhě fēn fēn

这句话大意是:今舆隶仆僮皆有婢妾娼女,小童莫不淫狎,以为丈夫之小节而莫之问,陵嫡失所,逼妾殒身者纷纷。

kǒng fēi shèng wáng zhī shì suǒ yí yě cǐ bù kě bù yán wèi zhī jìn yě

这句话大意是:恐非圣王之世所宜也,此不可不严为之禁也。

xī mén jiāng yǐn hé xī yǐ shǎng quàn mín

这句话大意是:西门疆尹河西,以赏劝民。

dào yǒu yí yáng zhí wǔ bǎi yī rén shǒu ér dài

这句话大意是:道有遗羊,值五百,一人守而待。

shī zhě xiè zhī bù shòu

这句话大意是:失者谢之,不受。

jiāng yuē shì yì mín yě

这句话大意是:疆曰:“是义民也。

shǎng zhī qiān

这句话大意是:”赏之千。

qí rén xǐ tā rì wèi suǒ zhī yuē rǔ wèi jīn wǒ shi zhī yǐ huán

现代白话:其人喜,他日谓所知曰:“你遗金,我拾之以还。

suǒ zhī zhě cóng zhī

这句话大意是:”所知者从之。

yǐ gào jiāng yuē xiǎo rén wèi jīn yī liǎng mǒu shi ér hái zhī

现代白话:以告疆曰:“品行较差的人遗金一两,某拾而还之。

jiāng yuē yì mín yě

这句话大意是:”疆曰:“义民也。

shǎng zhī èr jīn

这句话大意是:”赏之二金。

qí rén yù yì xǐ

这句话大意是:其人愈益喜。

yuē wǒ tān měi de lì zé shī míng jīn yě míng lì liǎng de hé dàn ér bù wéi

这句话大意是:曰:“我贪,每得利则失名,今也名利两得,何惮而不为?

dǔ gōng zhī suǒ fā shì shì jiē chún wáng rú hé tiān xià bù píng

这句话大意是:笃恭之所发,事事皆纯王,如何天下不平?

huò yuē cái shuō suǒ fā bù dòng shēng sè hu

这句话大意是:或曰:才说所发,不动声色吗?

yuē rì yuè xīng chén jiē tiān zhī wén zhāng fēng léi yǔ lù jiē tiān zhī zhèng lìng shàng tiān yī jiù dǔ gōng zài nà lǐ

这句话大意是:曰:“日月星辰皆天之文章,风雷雨露皆天之政令,上天依旧笃恭在那里。

dǔ gōng jūn zǐ zhī wú shēng wú xiù yě

现代白话:笃恭,有德行的人之无声无臭也。

wú shēng wú xiù tiān zhī dǔ gōng yě

这句话大意是:无声无臭,天之笃恭也。

jūn zǐ xiǎo rén tiáo tíng zé shì bù liǎng lì bì jìng shì jūn zǐ yì tuì xiǎo rén nán chú

现代白话:有德行的人品行较差的人调停,则势不两立,毕竟是有德行的人易退,品行较差的人难除。

ruò gōng zhī tài cǎn chù zhī tài jī shì wèi tǔ zhàng kuáng lán huī mái liè huǒ

这句话大意是:若攻之太惨,处之太激,是谓土障狂澜,灰埋烈火。

bù ruò jūn zǐ bǐng chéng ér zé cái yǐ shǐ zhī rèn shǐ bù xiào ér cì dì cái yì zhī

现代白话:不若有德行的人秉成而择才以使之,任使不效,而次第裁抑之。

wǒ xuán fù guì zhī quán ér shì zhī de yuē rú cǐ zé fù guì bù rú cǐ zé pín jiàn

这句话大意是:我悬富贵之权而示之的曰:“如此则富贵,不如此则贫贱。

bǐ xiǎo rén zhě bù guò de fù guì ěr qí cái kě yǐ fèn tiān xià zhī shì yì kě yǐ chéng tiān xià zhī gōng

现代白话:”彼品行较差的人者,不过得富贵耳,其才能够偾天下之事,亦能够成天下之功;。

kě jī zhī niàng tiān xià zhī huò yì kě yǎng zhī xìng tiān xià zhī lì

这句话大意是:可激之酿天下之祸,亦可养之兴天下之利。

dà dū zhōng rén shí jū bā jiǔ qí dà jiān xiōng jí wán hàn zhě yì zì yǒu shù

这句话大意是:大都中人十居八九,其大奸凶极顽悍者亦自有数。

qì rén yú è ér pò zhī zì qì bǐ zhōng rén wèi xiǎo rén xiǎo xiǎo rén wéi dà xiǎo rén gān xīn dǐ sǐ ér bù fǎn gù zhě zé wú dǎng zhī zuì yě

现代白话:弃人于恶而迫之自弃,俾中人为品行较差的人,小品行较差的人为大品行较差的人,甘心抵死而不反顾者,则我党之罪也。

ǎi

这句话大意是:噫!

cǐ nán yǔ jūn zǐ dào sān dài yǐ huán fù zhé yī yī kě jiàn

现代白话:此难与有德行的人道,三代以还,覆辙一一可鉴。

cǐ pǐn tí rén wù zhě suǒ yǐ xiān qì shí yě

这句话大意是:此品题人物者所以先器识也。

dāng duō shì zhī qiū yòng wú cái zhī jūn zǐ bù rú yòng yǒu cái zhī xiǎo rén

现代白话:当多事之秋,用无才之有德行的人,不如用有才之品行较差的人。

jiān tiān xià zhī rèn zhě quán yào gè qì yù tiān xià zhī qì zhě quán yào gè lǐ

这句话大意是:肩天下之任者全要个气,御天下之气者全要个理。

wú shì shí wéi yǒu qiū mín hǎo róu jiàn zì lì zú yǐ shàng rén rén de ér yú ròu zhī

这句话大意是:无事时惟有邱民好蹂践,自吏卒以上,人人得而鱼肉之。

yǒu shì shí wéi yǒu qiū mín nán shōu shí suī tiān zǐ yì wú duǒ bì chù hé kuàng yì guān

这句话大意是:有事时惟有邱民难收拾,虽天子亦无躲避处,何况衣冠?

cǐ nán yǔ sòng shī dú shū zhě dào yě

这句话大意是:此难与诵诗读书者道也。

yú jū guān yǒu liù zì bù jūn yáo xiān lìng zì shěn jūn de xiān lìng zì zhàng wèi wán lìng qí zì xiàn zhǐ shú lìng qí zì cuī gān zhèng cuī cí sòng lìng qí zì jū gān zhèng jū xiǎo shì lìng qí zì chǔ

这句话大意是:余居官有六自:“簿均徭先令自审,均地先令自丈,未完令其自限,纸赎令其自催,干证催词讼令其自拘,干证拘小事令其自处。

xiāng yuē yì wǎng wǎng xíng de qù guān yì ér shì yì lǐ qiàn zhī kě shěng xíng fá

这句话大意是:”乡约亦往往行得去,官逸而事亦理,欠之可省刑罚。

dāng jīn tiān xià zhī mín jí kǔ guān zhī fán kē yī yǔ kuān rén qí yìng rú xiǎng

这句话大意是:当今天下之民极苦官之繁苛,一与宽仁,其应如响。

zì jǐng tián fèi ér qiè jié shǐ duō yǐ

现代白话:自井田废而窃劫始多了。

bǎo nuǎn wú zī jī hán nán nài děng sǐ ěr

这句话大意是:饱暖无资,饥寒难耐,等死耳。

yǔ qí jí jiāng yú gōu hè wú rén chēng lián bù ruò gǒu huó yú dàn xī wèi bì jí fàn

这句话大意是:与其瘠僵于沟壑无人称廉,不若苟活于旦夕未必即犯。

bǐ yì shì lián fū shàng nán zé yǐ è sǐ ér kuàng zhǒng zhǒng pín mín bàn yú tiān xià hu

这句话大意是:彼义士廉夫尚难责以饿死,而况种种贫民半于天下吗?

bǐ gāo liáng wén xiù zuò yú fǎ táng ér yán xíng jùn fǎ yǐ zhèng qiè jié zhī zuì zhě bù huàn wú rén suǒ wèi āi jīn ér wù xǐ zhě shuí yǔ

这句话大意是:彼膏粱文绣坐于法堂而严刑峻法以正窃劫之罪者,不患无人,所谓“哀矜而勿喜”者谁与?

yú yǐ wéi yī shí zú ér wèi dào zhě shā wú shè

这句话大意是:余以为,衣食足而为盗者,杀无赦;。

qí pò yú jī hán zhě jiē yi yǒu yǐ chù zhī

这句话大意是:其迫于饥寒者,皆宜有以处之。

bù rán zuì yǒu suǒ yóu ér dú zhū dào yì kě kuì yǐ

现代白话:不然罪有所由而独诛盗,亦可愧了。

yú zuò yuán cái yī piān yǒu liù shēng shí èr hào

这句话大意是:余作《原财》一篇,有六生十二耗。

liù shēng zhě hé

这句话大意是:六生者何?

yuē kěn huāng xián zhī tián yuē tōng shuǐ quán zhī lì yuē jiào nóng sāng zhī wu yuē zhāo liú yí zhī mín yuē dāng shí shì zhī yi yuē xiáng jī zhù zhī fǎ

这句话大意是:曰垦荒闲之田,曰通水泉之利,曰教农桑之务,曰招流移之民,曰当时事之宜,曰详积贮之法。

shí èr hào zhě hé

这句话大意是:十二耗者何?

yuē yán zào yǐn zhī jìn

这句话大意是:曰严造饮之禁,。

yuē chéng yín qiǎo zhī gōng

这句话大意是:曰惩淫巧之工,。

yuē zhòng yóu shǒu zhī fá

这句话大意是:曰重游手之罚,。

yuē jué chàng yōu jù xì

这句话大意是:曰绝倡优剧戏,。

yuē xiàn zài guān zhī yì

这句话大意是:曰限在官之役,。

yuē yì jiàn shē zhī sú

这句话大意是:曰抑僭奢之俗,。

yuē jìn sì miào zhī jiàn

这句话大意是:曰禁寺庙之建,。

yuē jiè fang dì yóu guān zhī suǒ kè wú yì zhī shū

这句话大意是:曰戒坊第游观之所刻无益之书,。

yuē jìn xié jiào zhī chàng

这句话大意是:曰禁邪教之倡,。

yuē zhòng yíng sòng gòng zhāng zhī zuì

这句话大意是:曰重迎送供张之罪,。

yuē dìng xué xiào zhī é kē jǔ zhī zhì

这句话大意是:曰定学校之额、科举之制,。

yuē zhū tān mò zhī shǐ

这句话大意是:曰诛贪墨之使。

yǔ duō fèn shì qí wén bù chuán

这句话大意是:语多愤世,其文不传。

tài hé zhī qì suī guàn chè yú sì shí rán yán jiǎo yǐ nán cháng rè shuò fāng yǐ běi cháng hán gū wú lùn zhǐ yǐ zhōng tǔ yán zhī chún rán xuān yù ér wú yī háo hán liáng zhī qì zhě wéi shì wǔ yuè bàn hòu bā yuè bàn qián jiǔ shí rì ěr

这句话大意是:太和之气虽贯彻于四时,然炎徼以南常热,朔方以北常寒姑无论,只以中土言之,纯然暄燠而无一毫寒凉之气者,惟是五月半后、八月半前九十日耳。

zhōng jiān yì yǒu yè yòng jiā mián shí

这句话大意是:中间亦有夜用袷绵时。

zhì qī yuè ér shǔ yǐ chù bā yuè ér bái lù líng jiǔ yuè hán lù shuāng jiàng hài zǐ chǒu yín qí hán wú sì yán yǐ

现代白话:至七月而暑已处,八月而白露零,九月寒露霜降,亥子丑寅其寒无俟言了。

èr sān yuè hòu yóu wèi tuō mián gǔ yǔ yǐ hòu shǐ de duàn shuāng

这句话大意是:二三月后犹未脱绵,谷雨以后始得断霜。

sì yuè yǐ xià yóu wèi qīng hé dà dū yán sù zhī qì suì cháng shí bā ér cǎo mù èr yuè méng yá shí yuè yóu yǒu shēng yì nǎi shēng yù cháng yǎng bù zhuān zài yú xuān yù ér yán sù zhī zhōng zhèng suǒ yǐ cāo zòng chōng hé zhī jī zhě yě

这句话大意是:四月已夏,犹谓清和,大都严肃之气岁常十八,而草木二月萌芽,十月犹有生意,乃生育长养不专在于暄燠,而严肃之中正所以操纵冲和之机者也。

shèng rén zhī wéi zhèng yě fǎ tiān dāng kuān zé yòng chūn xià dāng yán zé yòng qiū dōng ér cháng chí zhī tǐ zé yú yán wēi zhī zhōng shī cháng yǎng zhī huì

这句话大意是:圣人之为政也法天,当宽则用春夏,当严则用秋冬,而常持之体则于严威之中施长养之惠。

hé zhě

这句话大意是:何者?

yán bù kuì huì yì qióng wēi zhōng zhī huì gǔ wǔ rén qún huì zhōng zhī huì jiāo chí zhòng zhì

这句话大意是:严不匮,惠易穷,威中之惠鼓舞人群,惠中之惠骄驰众志。

zǐ chǎn xiāng lín zhù xíng shū zhū qiáng zōng wu tián chóu zhě yì guān

这句话大意是:子产相邻,铸刑书,诛强宗,伍田畴,褚衣冠。

jí yǔ zi tài shū tā rì yòu yuē zǐ chǎn zhòng rén zhī mǔ

这句话大意是:及语子太叔,他日又曰子产众人之母。

kǒng zǐ zhī wéi zhèng kě kǎo yǐ

现代白话:孔子之为政可考了。

bǐ zhān zhān xù xù shàng gū xī yǐ yǎng mín zhī è zú zhì fèi chí wán chì lìng bù xíng jìn bù zhǐ xiǎo rén zòng zì shàn liáng tūn qì zé kǒng zǐ zhī zuì rén yě

现代白话:彼沾沾煦煦,尚姑息以养民之恶,卒至废驰玩遫,令不行,禁不止,品行较差的人纵恣,善良吞泣,则孔子之罪人也。

gù yuē jū shàng yǐ kuān wèi běn wèi cháng yǐ kuān wéi zhèng

这句话大意是:故曰居上以宽为本,未尝以宽为政。

yán yě zhě suǒ yǐ chéng qí kuān yě

这句话大意是:严也者,所以成其宽也。

gù huái kuān xīn bù yí rèn kuān zhèng shì yǐ nuò zhǔ shā chén cí mǔ shā zi

这句话大意是:故怀宽心不宜任宽政,是以懦主杀臣,慈母杀子。

yú xī ér zài gōu hè dòu zhū bù rú shēng kāng

这句话大意是:余息而在沟壑,斗珠不如升糠;。

guàn chéng ér wò bīng xuě bài xù zhòng yú xiù hú

这句话大意是:祼裎而卧冰雪,败絮重于绣縠。

jǔ shì yòng rén jiē zhū hú zhī guì yě

这句话大意是:举世用人,皆珠縠之贵也。

yǒu shèn gāo pǐn yǒu shèn qīng liú

这句话大意是:有甚高品,有甚清流?

bù shì huǎn jí zhī yòng jí zhēn fēi suǒ jí yǐ

现代白话:不适缓急之用,即真非所急了。

yíng tiān dì jiān zhǐ kào èr zhǒng rén wéi mìng yuē nóng fū zhī fù

这句话大意是:盈天地间只靠二种人为命,曰农夫、织妇。

xì yòu méi rén zhòng tā shì zì qiāng qí mìng yě

这句话大意是:郄又没人重他,是自戕其命也。

yī dài rén cái zì zú yǐ chéng yī dài zhī zhì jì yǎng wú shù ér yòng zhī zhě yòu fēi qí rén wú guài hū wàn shì bù lǐ yě

这句话大意是:一代人才自足以成一代之治,既养无术而用之者又非其人,无怪乎万事不理也。

sān dài zhī hòu zhì tiān xià zhǐ qiú gè bù gǎn

这句话大意是:三代之后,治天下只求个不敢。

bù zhī qí bù gǎn zhě jiē gǒu wén yǐ yīng shàng yě

这句话大意是:不知其不敢者,皆苟文以应上也。

zhēn gǎn zài xīn àn zé zú yǐ chōng guó jiā míng zhī zú yǐ wáng shè jì nǎi zhī bù gǎn bù zú shì yě

这句话大意是:真敢在心,暗则足以盅国家,明之足以亡社稷,乃知不敢不足恃也。

gǔ zhě guó bù yì jūn jiā bù yì dài fū gù qí zhì yīn mín yi sú lì gāng chén jì

这句话大意是:古者国不易君,家不易大夫,故其治因民宜俗,立纲陈纪。

bǎi xìng yǔ jǐ xiāng ān rán hòu cóng róng jiān zì rì xīn yuè shèng ér zhì gōng chéng

这句话大意是:百姓与己相安,然后从容渐渍,日新月盛,而治功成。

gù yuē bì shì hòu rén yuē qiàn dào chéng huà

这句话大意是:故曰“必世后仁”,曰“欠道成化”。

pì zhī tiān dì bù yōu qiàn biàn chéng wù bù dé

这句话大意是:譬之天地不悠欠便成物不得。

zì fēng jiàn biàn ér wèi jùn xuán guān wú qiàn nuǎn zhī xí mín wú jìn shi zhī guān shī shè wèi jìng ér chán suí zhī jiàn guān wèi jiǔ ér chù zhì suí zhī

这句话大意是:自封建变而为郡悬,官无欠暖之席,民无尽识之官,施设未竟而谗?随之,建官未久而黜陟随之。

fāng zuī xióng fán ér duó zhī xīn fāng sāo jiǎn sī ér jié qí xù

这句话大意是:方朘熊蹯而夺之薪,方缫茧丝而截其绪。

yī fān rén zhì yí dù gēng zhāng

这句话大意是:一番人至,一度更张。

gè yǒu xìng qíng gè yǒu shí jiàn

这句话大意是:各有性情,各有识见。

bǎi xìng wén qí zhèng lìng bàn bù jí lǐ huì tīng qí jiào huà shàng wèi jí xìn cóng ér xīn zhě zú zhì jiù zhèng fèi gé

这句话大意是:百姓闻其政令半不及理会,听其教化尚未及信从,而新者卒至,旧政废阁。

hé suǒ xìn cóng

这句话大意是:何所信从?

hé suǒ zūn shǒu

这句话大意是:何所遵守?

kuàng jiā yǐ jiān sī zhī chè zhǒu zhì yī zé ér bù wèn shǒu zhī dà xiǎo dōu shǐ zhī guān

这句话大意是:况加以监司之掣肘,制一帻而不问首之大小,都使之冠;。

zhì yī yī ér bù wèn shí zhī dōng xià bì shǐ zhī fú

这句话大意是:制一衣而不问时之冬夏,必使之服。

bù shěn mín qíng biàn fǒu xiān yǐ shū dū zé jí gāo cái jí zú zhī shì é qǐng cuò zhì zhī gōng yì bù guò mù qián xiǎo kāng yī shì xiǎo bǔ ér shàng yǐ cǐ wéi diàn zuì xià yǐ cǐ wéi huān yú wū hū

这句话大意是:不审民情便否,先以书督责,即高才疾足之士,俄顷措置之功,亦不过目前小康,一事小补,而上以此为殿最,下以此为欢虞,呜呼!

shāng xīn yǐ

现代白话:伤心了。

xiān zhèng yǒu yán rén bù lǐ jū tián bù jǐng shòu suī yù yán zhì jiē gǒu ér yǐ

这句话大意是:先正有言,人不里居,田不井授,虽欲言治,皆苟而已。

yú wèi jiàn guān yì rán zhèng yīn dì ér dìng zhī guān zé rén ér shǒu zhī zhèng shàn bù de gēng zhāng mín ān bù dé yì fǎ

这句话大意是:愚谓建官亦然,政因地而定之,官择人而守之,政善不得更张,民安不得易法。

qí duō shì rǎo mín rèn qíng biàn fǎ yǔ duò zhèng màn fǎ zhě chì suì zhī gèng qí rén bù yì qí zhì zé jùn xuán xián yú fēng jiàn yuǎn yǐ

现代白话:其多事扰民,任情变法,与惰政慢法者斥遂之,更其人不易其治,则郡悬贤于封建远了。

fǎ zhī lì yě tǐ qí bì zhì zhī qíng kuān yǐ zì shēng zhī lù ér hòu shéng qí yú fèn zhī sī zé shàng yǒu zhí sè ér xià wú xīn yán

这句话大意是:法之立也,体其必至之情,宽以自生之路,而后绳其逾分之私,则上有直色而下无心言。

jīn yě xiǎo guān zhī fèng bù zú gōng yōng sūn ǒu shòu cháng lì ér zhé yǐ tān fǎ ba zhī shì xiǎo guān zhōng bù kě shè yě

这句话大意是:今也小官之俸不足供饔飧,偶受常例而辄以贪法罢之,是小官终不可设也。

shí tǐ zhě yù guǎng qí gōng ér bì zhī sī ér dāng shì zhě yòu jì qí sī mǒu cháng lì mǒu cóng lái yě

这句话大意是:识体者欲广其公而闭之私,而当事者又计其私,某常例、某从来也。

fu kuān qí suǒ yīng de ér hòu zuì qí bú yì zhī qǔ yǔ fu yīn yǒu bú yì zhī qǔ yě suì jiǎn yú yīng de yān shú shì

现代白话:夫宽其所应得而后罪其不义之取,与夫因有不义之取也遂俭于应得呢孰是?

gài cāng guān yuè liáng yī shí ér yì chéng fèng jīn suì qī liǎng yún

这句话大意是:盖仓官月粮一石而驿丞俸金岁七两云。

shùn xīn zhī yán yì rù yě yǒu hài yú zhì

这句话大意是:顺心之言易入也,有害于治;。

nì ěr zhī yán bì zhì yě bù kě yú rén

这句话大意是:逆耳之言裨治也,不可于人。

kě hèn yě

这句话大意是:可恨也!

fu wéi shèng jūn yǐ nì ěr zhě shùn yú xīn gù tiān xià zhì

这句话大意是:夫惟圣君以逆耳者顺于心,故天下治。

shǐ mǎ zhě zhī dì xiǎn cāo zhōu zhě guān shuǐ shì yù tiān xià zhě chá mín qíng cǐ ān wēi zhī jī yě

这句话大意是:使马者知地险,操舟者观水势,驭天下者察民情,此安危之机也。

yǔ nèi yǒu sān quán tiān zhī quán yuē huò fú rén jūn zhī quán yuē xíng shǎng tiān xià zhī quán yuē bāo biǎn

这句话大意是:宇内有三权:“天之权曰祸福,人君之权曰刑赏,天下之权曰褒贬。

huò fú bù shuǎng yuē tiān dào zhī qīng píng yǒu bù jìn rán zhě duó yú qì shù

这句话大意是:”祸福不爽,曰天道之清平,有不尽然者,夺于气数。

xíng shǎng bù tè yuē jūn dào zhī qīng píng yǒu bù jìn rán zhě xiàn yú jiàn wén bì yú xǐ nù

这句话大意是:刑赏不忒,曰君道之清平,有不尽然者,限于见闻,蔽于喜怒。

bāo biǎn bù wū rì rén dào zhī qīng píng yǒu bù jìn rán zhě piān yú ài zēng wù yú shēng

这句话大意是:褒贬不诬,日人道之清平,有不尽然者,偏于爱憎,误于声。

bāo biǎn zhě tiān zhī suǒ shì yǐ wéi huò fú zhě yě gù yuē tiān shì zì wǒ mín shì tiān tīng zì wǒ mín tīng

这句话大意是:褒贬者,天之所恃以为祸福者也,故曰:“天视自我民视,天听自我民听。

jūn zhī suǒ shì yǐ wéi xíng shǎng zhě yě gù yuē hǎo rén zhī suǒ è è rén zhī suǒ hǎo shì wèi fú rén zhī xìng

这句话大意是:”君之所恃以为刑赏者也,故曰:“好人之所恶,恶人之所好,是谓拂人之性。

bāo biǎn bù kě yǐ bù shèn yě shì tiān dào jūn dào zhī suǒ yòng yě

现代白话:”褒贬不能够不慎也,是天道、君道之所用也。

yī yǒu zuò hǎo zuò è shì wèi tiān zhī zuì rén jūn zhī lù mín

这句话大意是:一有作好作恶,是谓天之罪人,君之戮民。

ér jīn dāng mín qióng cái jìn zhī shí dòng chēng kuàng shuì zhī hài

这句话大意是:而今当民穷财尽之时,动称矿税之害。

yǐ wéi shì gàn jūn fù jiàn zhī bù xíng zǒng fù wú kě nài hé

这句话大意是:以为事干君父,谏之不行,总付无可奈何。

wú qiě jiù wú bèi ān mín jié yòng yǐ zì biàn zhě yán zhī

现代白话:我且就我辈安民节用以自便者言之。

yǐn shí rù fù sān fēn yín yòng zhī bù jìn ér shí qián fāng zhàng zǒng shǔ bào tiǎn yào tā hé yòng

这句话大意是:饮食入腹,三分银用之不尽,而食前方丈,总属暴殄,要他何用?

pú lì èr rén wú sān shí lǐ bù ròu shí zhě bù chéng fàn zhuō yào tā hé yòng

这句话大意是:仆隶二人,无三十里不肉食者,不程饭桌,要他何用?

jiào káng rén fū lì shū mǎ pǐ kuān rán yǒu yú ér gǔ chuī jīng qí yào tā hé yòng

这句话大意是:轿扛人夫,吏书马匹,宽然有余,而鼓吹旌旗,要他何用?

xià guān shàng diàn gōng zuò wéi qún jǐn zhāng wù cǎi yǐ ér mǎn fáng pù zhān yào tā hé yòng

现代白话:下莞上簟,公座围裙,尽章物采了,而满房铺毡,要他何用?

shàng sī xīn dào xū yào cān yè ér jié shòu zhī rì gè zhōu xuán bì bó xià chéng chōng tíng yíng mén yào tā hé yòng

这句话大意是:上司新到,须要参谒,而节寿之日,各州悬币帛下程,充庭盈门,要他何用?

qián hū hòu yōng bù jiǎn bǎi rén xún bǔ tīng shì bù quē guān lì ér sī dào fǔ guān jiāo jiè sòng jiē dào chù zhuī suí yào tā hé yòng

这句话大意是:前呼后拥,不减百人,巡捕听事,不缺官吏,而司道府官交界送接,到处追随,要他何用?

suí xún sī dào bài yī zhī wài zhāng yán hù kuǎn qī huì bù huáng ér dài dào wén juàn jǐn qǔ tái suí dài dào shū lì jìn rén gēn suí yào tā hé yòng

这句话大意是:随巡司道,拜揖之外,张筵互款,期会不遑,而带道文卷尽取抬随,带道书吏尽人跟随,要他何用?

guān guān rú cǐ zài zài rú cǐ mín jiān jié shěng yī suì jǐn duō cǐ qǐ cháo tíng lìng zhī bù dé bù rú cǐ yá

这句话大意是:官官如此,在在如此,民间节省,一岁尽多,此岂朝廷令之不得不如此邪?

wú bèi kě yǐ shēn xǐng yǐ

现代白话:我辈能够深省了。

jiǔ zhī wéi hài bù kě shèng jì yě yǒu tiān xià zhě bù zhī yán jiǔ jìn suī tán jiào yǎng jiē gǒu dào ěr

这句话大意是:酒之为害不可胜纪也,有天下者不知严酒禁,虽谈教养,皆苟道耳。

cǐ kě yǔ liú xīn zhì dào zhě dào

这句话大意是:此可与留心治道者道。

bù shū suǒ yǐ fáng jiān yě bù shū yù duō ér jiān yù xiá hé yě

这句话大意是:簿书所以防奸也,簿书愈多而奸愈黠,何也?

qiān cè wàn bù hé guān jīng yǎn

这句话大意是:千册万簿,何官经眼?

bù guò wèi zuǒ yòu kāi dǎ diǎn zhī mén guǎng diāo nàn zhī jì wéi xià sī zēng zhǐ bǐ zhī niè wèi bǎi xìng tiān xū suǒ zhī míng

这句话大意是:不过为左右开打点之门,广刁难之计,为下司增纸笔之孽,为百姓添需索之名。

jǔ shì hūn mí liǎo bù jīng yì yǐ wéi dāng rán yī xì sī zhī kě wèi dà xiào

这句话大意是:举世昏迷,了不经意,以为当然,一细思之,可为大笑。

yǒu shí zhě cái bù shū shí fēn zhī jiǔ ér shàng xià xiāng ān bì duān zì qīng yǐ

现代白话:有识者裁簿书十分之九而上下相安,弊端自清了。

yǎng shì yòng rén guó jiā cún wáng dì yī jǐn shì ér jīn zhǐ dāng gù shì

这句话大意是:养士用人,国家存亡第一紧事,而今只当故事。

chén shì gāo jì qì jūn zì rán shì yáo shùn mín zì rán shì táng yú

这句话大意是:臣是皋、、稷、契,君自然是尧、舜,民自然是唐、虞。

shì jūn zǐ dāng zì zé wǒ shì gāo jì qì fǒu

现代白话:士有德行的人当自责我是皋、、稷、契否?

zhōng rì yōu yōu yì yì zhǐ shuō wú jūn bù yáo shùn fú bǐ jué hòu wéi yáo shùn shì shuí zhī kuì chǐ

现代白话:终日悠悠泄泄,只说我君不尧、舜,弗俾厥后惟尧、舜,是谁之愧耻?

wú bèi gāo jué hòu lù níng bù huáng hàn

现代白话:我辈高爵厚禄,宁不遑汗。

wéi yǒu wéi shàng dǐ nán jīn rén dōu róng yì zuò

这句话大意是:惟有为上底难,今人都容易做。

tīng sòng zhě yào rú tiān píng wèi chēng wù xiān xū shì duì zhēn zé chēng wù bù shuǎng

这句话大意是:听讼者要如天平,未称物先须是对针,则称物不爽。

tīng sòng zhī shí xīn bù xū píng sè tài cái yǒu suǒ zhe zhōng zhèng biàn yǒu qū xiàng kuàng yǐ cí shì zhī yì hu

这句话大意是:听讼之时心不虚平,色态才有所著,中证便有趋向,况以辞示之意吗?

dāng guān xiān yào shèn cǐ

这句话大意是:当官先要慎此。

tiān xià zhī shì dùn kě wèi yě jiàn bù kě wèi yě

这句话大意是:天下之势,顿可为也,渐不可为也。

dùn zhī lái yě zhòu jiàn zhī lái yě yuǎn

这句话大意是:顿之来也骤,渐之来也远。

dùn zhī lì zài zhōng jiàn zhī lì zài shǐ

这句话大意是:顿之力在终,渐之力在始。

wū lòu shàng yǒu shí mù shí shǒu wéi rén shàng zhě dà tíng guǎng zhòng zhī zhōng wàn shǒu qiān mù zhī de pì zhī xuán rì yuè yǐ shì rén fēn háo yǎn hù bù dé rú zhī hé fú shèn

这句话大意是:屋漏尚有十目十手,为人上者,大庭广众之中,万手千目之地,譬之悬日月以示人,分毫掩护不得,如之何弗慎?

shì xiū wèn dà jiā xíng bù xíng jiù guī yǒu bù yǒu zhǐ kàn yì shàng xié bù xié

这句话大意是:事休问大家行不行,旧规有不有,只看义上协不协。

shì bù zài wǒ ér yú yì wú hài qiě xū miǎn cóng ruò yǒu hài yú yì jí yǒu zhǔ zhī zhě wú bù gǎn cóng yě

现代白话:势不在我,而于义无害,且须勉从,若有害于义,即有主之者,我不敢从也。

yǒu měi yì bì xū yǒu liáng fǎ nǎi kě xíng

这句话大意是:有美意,必须有良法乃可行。

yǒu liáng fǎ yòu xū yǒu liáng lì nǎi néng chéng

这句话大意是:有良法,又须有良吏乃能成。

liáng lì zhě běn zhēn shí zhī xīn yǒu tōng biàn zhī cái lì míng zuò zhī zhèng zhě yě

这句话大意是:良吏者,本真实之心,有通变之才,厉明作之政者也。

xīn zhēn zé wèi mín kěn zhì zhōng shǐ rú yī

这句话大意是:心真则为民恳至,终始如一;。

cái tōng zé yīn dì yí mín bù niǔ yú fǎ

这句话大意是:才通则因地宜民,不狃于法;。

míng zuò zé jìn zhǐ lìng xíng chá jiān lí bì rú shì ér mín bì shòu fú

这句话大意是:明作则禁止令行,察奸厘弊,如是而民必受福。

gù tiān xià hǎo shì yào zuò bì xū shí zuò xū zhě wèi zhī zé wén jù yǐ rǎo rén

这句话大意是:故天下好事,要做必须实做,虚者为之,则文具以扰人;。

bù xiào zhě wèi zhī zé jì sī yǐ hài zhèng

这句话大意是:不肖者为之,则济私以害政。

bù rú bù zuò wú sǔn wú yì

这句话大意是:不如不做,无损无益。

bǎ tiān dì jiān zhēn shí dào lǐ zuò xū tào zǐ gàn bǎ shì jiān xū tào zǐ zuò shí shì gàn xū

这句话大意是:把天地间真实道理作虚套子干,把世间虚套子作实事干,吁!

suǒ cóng lái jiǔ yǐ

现代白话:所从来久了。

fēi pī lì shǒu duàn biàn cǐ gù xí bù dé

这句话大意是:非霹雳手段,变此锢习不得。

zì jiā guān kào bié rén zuò zhǐ shì bù kěn tà dìng jiǎo gēn tǐng shēn zì bá cǐ jìn shēn dì yī chǐ shì

这句话大意是:自家官靠别人做,只是不肯踏定脚跟挺身自拔,此缙绅第一耻事。

ruò tiě zhēng zhēng dǐ zuò jiāng qù rèn tā rú hé yì yǒu bù diān zhì jiāng pū shí

这句话大意是:若铁铮铮底做将去,任他如何,亦有不颠踬僵仆时。

zòng jiào diān zhì jiāng pū yě wú kě nài hé zì shì zhào guǎn bù dé

这句话大意是:纵教颠踬僵仆,也无可奈何,自是照管不得。

zuò yān néng wéi yǒu wú dǐ rén yǐ zhī jū xiāng jǐn kě róng de

现代白话:作“呢能为有无”底人,以之居乡,尽可容得。

zhǐ shì shòu yī mìng zhī jì biàn shì kuàng yī mìng zhī guān

这句话大意是:只是受一命之寄,便是旷一命之官;。

zài yī rì zhī zhí biàn shì fèi yī rì zhī yè

这句话大意是:在一日之职,便是废一日之业。

kuàng lù lù gǒu gǒu jiǔ jū gāo huá

这句话大意是:况碌碌苟苟,久居高华。

táng yú sān dài kè guān shì rú cǐ fǒu

这句话大意是:唐、虞、三代课官是如此否?

jīn yǐ qí bù tān kù yě ér róng zhī yǐ qí shàn yín yuán yě ér jìn zhī guó yī wú suǒ lài mín yī wú suǒ bì ér bǐ zhī tān wèi qiè lù cǐ rén hé zú zé

这句话大意是:今以其不贪酷也而容之,以其善夤缘也而进之,国一无所赖,民一无所裨,而俾之贪位窃禄,此人何足责?

yòng rén zhě wú cí yǐ

现代白话:用人者无辞了。

jìn rì jū guān dòng shuō jiù guī bǐ xiāng yán yǐ lái bù biàn yú jǐ zhě xī qù zhī biàn yú jǐ zhě xī cún zhī rú cǐ jiù guī bǎi shì bù biàn

这句话大意是:近日居官,动说旧规,彼相沿以来,不便于己者悉去之,便于己者悉存之,如此,旧规百世不变。

zhǐ jiāng zhè niàn tou yí zài bǎi xìng shēn shàng yǒu lì yú mín zhě xī xiū jǔ zhī yǒu hài yú mín zhě xī sǎo chú zhī qǐ bù shì jū guān zhēn zhèng dào lǐ

这句话大意是:只将这念头移在百姓身上,有利于民者悉修举之,有害于民者悉扫除之,岂不是居官真正道理。

ǎi

这句话大意是:噫!

lì yú mín shēng zhě jiē bù biàn yú jǐ biàn yú jǐ zhě qǐ néng bù hài yú mín

这句话大意是:利于民生者皆不便于己,便于己者岂能不害于民?

cóng gǔ yǐ lái mín shēng bù suí shì gù rì duō qí yóu kě zhī jǐ

这句话大意是:从古以来,民生不遂,事故日多,其由可知己。

gǔ rén shì yè jīng zhuān zhì xiàng guǒ què yí dào shǒu biàn zuò gù kǒng zǐ zhì lǔ sān rì ér jiào huà dà xíng

这句话大意是:古人事业精专,志向果确,一到手便做,故孔子治鲁三日而教化大行。

jīn shì jū guān bēn zǒu fèng cheng bù shū qī huì bù jǐn yào dǐ xū wén xiān zhàn le dà bàn gōng fū kuàng píng rì yòu wú xiū zhèng lì shì zhī xīn jí jūn ài mín zhī zhì cuō tuó yīn xún dàn yǐ fú fàn zhī jīng shén le mù qián zhī sú shì

这句话大意是:今世居官,奔走奉承,簿书期会,不紧要底虚文,先占了大半工夫,况平日又无修政立事之心、急君爱民之志,蹉跎因循,但以浮泛之精神了目前之俗事。

jí yǒu zhì zhě yì bù guò jiāng zhèng jīng zhí yè dài xiū yī èr zú yǐ

现代白话:即有志者,亦不过将正经职业带修一二足了。

shuí shǐ cǐ fēng

这句话大意是:谁始此风?

shuí shén cǐ fēng

这句话大意是:谁甚此风?

shuí dāng zé rèn ér bù yì cǐ fēng

这句话大意是:谁当责任而不易此风?

cǐ sān rén zhī zuì bù zhǐ yú bà chù yǐ

现代白话:此三人之罪不止于罢黜了。

zuò shàng guān dǐ zhǐ shì yào zūn zhòng yíng sòng yù yuǎn chēng hū yù zūn bài guì yù gōng gòng jù yù lì jiǔ xí yù fēng zōu cóng yù dōu cì hou yù jǐn

这句话大意是:做上官底只是要尊重,迎送欲远,称呼欲尊,拜跪欲恭,供具欲丽,酒席欲丰,驺从欲都,伺候欲谨。

xíng bù suǒ zhì wàn rén fù lèi qiān jiā chóu kǔ jí shǐ yú dì fāng yǒu yì cāng shēng suǒ sǔn yǐ duō

这句话大意是:行部所至,万人负累,千家愁苦,即使于地方有益,苍生所损已多。

jí wèn qí zhí yè jǔ shì yù wén làn tào zòng hǔ láng zhī lì xū sāo rǎo chuán yóu zhòng suǒ wěi zhī wén yí dū shéng jùn xuán kuò qí yì zhī huò bì jiāo jié yào jīn xí yuán ruǎn zhī róng cí wǎng luó shēng yù

这句话大意是:及问其职业,举是誉文滥套,纵虎狼之吏胥骚扰传邮,重琐尾之文移督绳郡悬,括奇异之货币交结要津,习圆软之容辞网罗声誉。

zhì shēng mín jí kǔ ruò lóng gǔ rán

这句话大意是:至生民疾苦,若聋瞽然。

qǐ bù zhòu guì liè qiān rán ér xiǎn fù jūn ēn yīn chù tiān nù wú dǎng chǐ zhī

现代白话:岂不骤贵躐迁,然而显负君恩,阴触天怒,我党耻之。

shì jūn zǐ dào yí gè dì wèi jiù lǐ huì yí gè dì wèi dǐ zhí fèn wú nì liào shí zhī jiǔ zàn ér gǒu qiě qí xíng wú qī bì rén zhī yòng fǒu ér gǎn hū qí xīn

现代白话:士有德行的人到一个地位,就理会一个地位底职分,无逆料时之久暂而苟且其行,无期必人之用否而感忽其心。

rù mén jiù xīn ān zhì dìng wéi jiǔ yuǎn zhī jì

这句话大意是:入门就心安志定,为久远之计。

jí shǐ bù jiǔ yú cǐ ér yī rì zài guān yī rì jìn zhí qǐ róng yī rì gǒu lù shī wèi zāi

现代白话:即使不久于此,而一日在官,一日尽职,岂容一日苟禄尸位啊!

shuǐ yǐ rùn miáo shuǐ duō zé miáo fǔ

这句话大意是:水以润苗,水多则苗腐;。

gāo yǐ zhù yàn gāo zhòng zé yàn miè

这句话大意是:膏以助焰,膏重则焰灭。

wèi zhì yī kuān fēi mín zhī fú yě

这句话大意是:为治一宽,非民之福也。

gù shàn rén bǎi nián shǐ kě qù shā

这句话大意是:故善人百年始可去杀。

tiān yǒu sì shí bù néng qù qiū

这句话大意是:天有四时,不能去秋。

gǔ zhī wéi rén shàng zhě bù nüè rén yǐ shì wēi ér dào fǎ zì kě wèi yě

这句话大意是:古之为人上者,不虐人以示威,而道法自可畏也;。

bù bēi rén yǐ shì zūn ér dé róng zì kě jìng yě

这句话大意是:不卑人以示尊,而德容自可敬也。

tuō shì fēn yú táng jiē ér jū zūn zhī xiū wèi cháng xiè jiàn fù xīn yú cí sè ér fáng jiǎn zhī fǎ wèi cháng shū

这句话大意是:脱势分于堂阶而居尊之休未尝亵,见腹心于词色而防检之法未尝疏。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

kě xiǎng yǐ

现代白话:可想了。

wéi zhèng yǐ wèn chá wèi dì yī yào cǐ yáo shùn zhì tiān xià zhī miào fǎ yě

这句话大意是:为政以问察为第一要,此尧舜治天下之妙法也。

jīn rén sè ěr bì mù zhǐ píng dú duàn yǐ níng cuò wù wèn kǒng dǎo ěr ruǎn zhī bìng dà kě xiào

这句话大意是:今人塞耳闭目只凭独断,以宁错勿问,恐蹈耳软之病,大可笑。

cǐ bù qiú běn yuán ěr

这句话大意是:此不求本原耳。

wú xīn guǒ míng zé zé zhòng lùn yǐ qǔ zhōng zì wú piān tīng zhī shī

现代白话:我心果明,则择众论以取中,自无偏听之失。

xīn yī yú àn jí xún yuè mù chú ráo shàng bù néng zì jué kuàng dú duàn hu

这句话大意是:心一愚暗,即询岳牧刍荛,尚不能自决,况独断吗?

suǒ wèi dú duàn zhě xiān jí móu zhī wèi yě

这句话大意是:所谓独断者,先集谋之谓也。

móu fēi jí zhòng bù jīng duàn fēi yī jǐ bù jué

这句话大意是:谋非集众不精,断非一己不决。

zhì dào zhǐ yào yǒu xiān wáng yì diǎn xīn zhì yú zhì dù wén wèi bù bì yī yī fù gǔ

这句话大意是:治道只要有先王一点心,至于制度文为,不必一一复古。

yǒu hào gǔ zhě jiāng yī qiè diǎn zhāng wén wù dōu yào fǎn tài gǔ zhī chū ér xiān wáng jīng yì quán bù lǐ huì pì zhī kè mù xiào rén xíng mào jué shì wú yī xiē jīng shén guàn chè yī rán shì sǐ dǐ

这句话大意是:有好古者,将一切典章文物都要反太古之初,而先王精意全不理会,譬之刻木肖人,形貌绝似,无一些精神贯彻,依然是死底。

gù wéi zhèng bù néng yīn mín suí shí yǐ yù qián yí mò huà zhī jī zhé fēn fēn gēng biàn jīng shì hài sú shào xiān fù gǔ cǐ tiān xià zhī zhuō fū yú zi yě

这句话大意是:故为政不能因民随时,以寓潜移默化之机,辄纷纷更变,惊世骇俗,绍先复古,此天下之拙夫愚子也。

yì niàn suī jiā yī wú kě qǔ

这句话大意是:意念虽佳,一无可取。

shǎng jí yín rén zé shàn zhě bù yǐ shǎng wèi róng fá jí shàn rén zé è zhě bù yǐ fá wèi rǔ

这句话大意是:赏及淫人则善者不以赏为荣,罚及善人则恶者不以罚为辱。

shì gù jūn zǐ bù qīng shī ēn shī ēn zé quàn

现代白话:是故有德行的人不轻施恩,施恩则劝;。

bù qīng dòng fá dòng fá zé chéng

这句话大意是:不轻动罚,动罚则惩。

zài shàng zhě dāng shèn wú míng zhī shǎng

这句话大意是:在上者当慎无名之赏。

zhòng jiē jiè kǒu yǐ xī ēn suì suì xiāng yán wèi gù shì

这句话大意是:众皆借口以希恩,岁遂相沿为故事。

gù jūn zi è gǒu ēn

现代白话:故有德行的人恶苟恩。

gǒu ēn zhī rén gù yī shí fú xiǎo huì xùn wú yàn zhě zhī qíng ér cái yòng zhī zéi yě

这句话大意是:苟恩之人,顾一时,巿小惠,徇无厌者之情,而财用之贼也。

yào zhī yòng xíng běn yì yuán wèi bì jiào gǒu kuān néng jiào gèng shì shèng dé gǎn rén gèng jiàn miào shǒu zuò yòng

这句话大意是:要知用刑本意原为弼教,苟宽能教,更是圣德感人,更见妙手作用。

ruò zhǐ shì léi tíng zhī wēi shuāng xuě zhī fǎ mín zhī wèi ér bù zhī kuì dài wú kě wèi shí yī jiù wèi è hé néng chéng huà

这句话大意是:若只恃雷霆之威,霜雪之法,民知畏而不知愧,待无可畏时,依旧为恶,何能成化?

gù wèi zhī bù rú kuì zhī fèn zhī bù rú xun zhī yuǎn zhī bù rú gǎn zhī

这句话大意是:故畏之不如愧之,忿之不如训之,远之不如感之。

fǎ zhě yī yě

这句话大意是:法者,一也。

fǎ cáo zhě zhí cǐ yī yě

这句话大意是:法曹者,执此一也。

yǐ pín fù guì jiàn èr zhī zé fēi fǎ yǐ

现代白话:以贫富贵贱二之,则非法了。

huò yuē qīn guì nán yǔ shū jiàn tóng fǎ

这句话大意是:或曰:“亲贵难与疏贱同法。

yuē shì yě bā yì yǐ bié zhī yǐ

现代白话:”曰:“是也,八议已别之了。

bā yì zhī suǒ bù bié ér yì èr zhī jiāng hé shuō zhī cí

这句话大意是:”八议之所不别而亦二之,将何说之辞?

fu zhí tiān zǐ zhī fǎ ér gù jì jǐ zhī jué lù yǐ xùn gāo míng ér nüè qióng dú rú guó fǎ tiān dào hé

这句话大意是:夫执天子之法而顾忌己之爵禄,以徇高明而虐茕独,如国法天道何?

liè gāng huài jì cuī shàn zhǎng è guó bì bìng yān

现代白话:裂纲坏纪,摧善长恶,国必病呢。

zhì rén zhì fǎ bù kě xiāng wú shèng rén jié ěr mù lì cǐ zhì rén yě

这句话大意是:治人治法不可相无,圣人竭耳目力,此治人也。

jì zhī yǐ guī jǔ zhǔn shéng liù lǜ wǔ yīn cǐ zhì fǎ yě

这句话大意是:继之以规矩准绳、六律五音,此治法也。

shuō zhě yóu yuē yǒu zhì rén wú zhì fǎ

这句话大意是:说者犹曰有治人无治法。

rán zé zhì rén wú yǐ zhì fǎ kě jǐn fèi hu

现代白话:然则治人无了,治法可尽废吗?

fu yǐ cáng zài méng fǔ zhī kōng yán yóu zú yǐ fú liù bǎi nián hòu zhī bà zhǔ ér kuàng fǎ hu

这句话大意是:夫以藏在盟府之空言,犹足以伏六百年后之霸主,而况法吗?

gù zhì tiān xià zhě yǐ zhì rén lì zhì fǎ fǎ wú bù shàn

这句话大意是:故治天下者以治人立治法,法无不善;。

liú zhì fǎ yǐ dài zhì rén fǎ wú bù xíng

这句话大意是:留治法以待治人,法无不行。

jūn zǐ yǒu jūn zǐ zhī zhǎng xiǎo rén yǒu xiǎo rén zhī zhǎng

现代白话:有德行的人有有德行的人之长,品行较差的人有品行较差的人之长。

yòng jūn zǐ yì yòng xiǎo rén nán wéi shèng rén néng yòng xiǎo rén

现代白话:用有德行的人易,用品行较差的人难,惟圣人能用品行较差的人。

yòng jūn zǐ zài dāng qí cái yòng xiǎo rén zài zhì qí dú

现代白话:用有德行的人在当其才,用品行较差的人在制其毒。

zhǐ yòng rén de qí dāng wěi rèn ér zé chéng zhī bù huàn tiān xià bù zhì

这句话大意是:只用人得其当,委任而责成之,不患天下不治。

èr dì sān wáng jí qīn xián zuò dāng wù zhī jí dì yī shì

这句话大意是:二帝三王急亲贤,作当务之急第一事。

gǔ zhī shèng wáng bù jìn rén zhī qíng gù xià zhī zhōng ài cháng yǒu yú

这句话大意是:古之圣王不尽人之情,故下之忠爱尝有余。

hòu shì bù rán píng rì jūn chén xiāng yǔ jǐn zú yǐ cún tǐ miàn ér wú kě gǎn zhī ēn shèn huò fú qí xīn ér huài dài chěng zhī zhì zhì qí qū dà shì fàn dà nàn jiē chū yú fēn zhī bù dé yǐ

这句话大意是:后世不然,平日君臣相与仅足以存体面而无可感之恩,甚或拂其心而坏待逞之志,至其趋大事、犯大难,皆出于分之不得已。

yǐ bù de yǐ zhī xīn gōng suǒ bù yù zhī yì suī lín shí gù jié yóu sǐ bù qīn ér shàng zhī zhū qiú zé yòu fù tài guò gù qí kōng míng jī shì bù zú yǐ zhèn fú rén xīn ér bì qí shēn guó

这句话大意是:以不得已之心供所不欲之役,虽临时固结,犹死不亲,而上之诛求责又复太过,故其空名积势不足以镇服人心而庇其身国。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

mín wú zì rán zhī gǎn ér tú pò yú bù dé bù rán zhī shì jūn wú yóu rán zhī ài ér tú jié zhī bù gǎn bù rán zhī wēi dài zāi

现代白话:民无自然之感而徒迫于不得不然之势,君无油然之爱而徒劫之不敢不然之威,殆啊!

gǔ zhī xué zhě qióng jū ér chóu jiān shàn zhī lüè

这句话大意是:古之学者,穷居而筹兼善之略。

jīn yě tóng wèi liáo chòu hòu jìn bù gǎn wèn xiān dá zhī shì yòu shǔ bù gǎn zhī zuǒ shǔ zhī zhí

这句话大意是:今也同为僚殠,后进不敢问先达之事,右署不敢知左署之职。

zài wǒ bì qīn zhí zhī xián zài bǐ shēng wàng shǔ zhī yì

这句话大意是:在我避侵职之嫌,在彼生望蜀之议。

shì yǐ wèi zhì qí de yě bù gǎn tú jì zhì qí de yě bù jí xí jí jù gǒu qiě le mù qián zhī tào shù ér yǐ ān dé shù kě jiǔ zhī gōng zhāng wú qián zhī yè zāi

现代白话:是以未至其地也不敢图,既至其地也不及习,急遽苟且,了目前之套数而已,安得树可久之功,张无前之业啊?

bǎi xìng níng jiàn shòu ér yǔ mín wèi fú bù guì zhí ér yǔ guān wèi fú

这句话大意是:百姓宁贱售而与民为巿,不贵值而与官为巿。

gù wù mǎn yú chán huò chōng yú sì guān qiú zhī zé bù de yì jià ér qiú zhī yì bù dé

这句话大意是:故物满于廛,货充于肆,官求之则不得,益价而求之亦不得。

yǒu yī guān fǔ yù cǎi zēng zhī fú zhí mì shǐ lì zēng zhí de zhī

这句话大意是:有一官府欲采缯,知巿直,密使吏增直,得之。

jì xíng ér shāng zhī qí guān mǎi yě zhuī zhī yǐ rù gōng mén yǐ

现代白话:既行,而商知其官买也,追之,已入公门了。

shì shāng yě míng rì táo qù

这句话大意是:是商也,明日逃去。

rén wèi shāng yuē cǐ gōng wù bù kuī zhí

这句话大意是:人谓商曰:“此公物不亏值。

yuē wú fēi wéi cǐ gōng

现代白话:”曰:“我非为此公。

jīn rì de wǒ yī zēng tā rì zé wǒ wú jí

这句话大意是:今日得我一缯,他日责我无极。

rén rén wèi bì jiē cǐ gōng hòu rì wèi bì yóu cǐ gōng yě

这句话大意是:人人未必皆此公,后日未必犹此公也。

jiǎn zhí hé hài

这句话大意是:减直何害?

shèn zhě jīng nián bù yú zhí

这句话大意是:甚者经年不予直;。

chí zhí hé hài

这句话大意是:迟直何害?

shèn zhě jìng bù yú zhí

这句话大意是:甚者竟不予直;。

yī wù wú zhí hé hài

这句话大意是:一物无直何害?

shèn zhě shù qǔ jiē wú zhí

这句话大意是:甚者数取皆无直。

lì zú yīn ér fù qǔ yì wú zhí

这句话大意是:吏卒因而附取亦无直。

wú zhí hé hài

这句话大意是:无直何害?

shèn zhě wú shì huò yě ér zé zhī yǒu chuí chǔ luàn jiā

这句话大意是:甚者无是货也而责之有,捶楚乱加。

wèi zhī biàn suǒ ér bù dé wèi zhī yuǎn qiú ér nán dài

这句话大意是:为之遍索而不得,为之远求而难待。

zhū qiú zhě fēi yī guān bī qǔ zhě fēi yī huò gōng chāi zhī xū suǒ gōng mén zhī qīn kòu jià yín zhī dī jiǎ yòu bù xiá lùn xīn

这句话大意是:诛求者非一官,逼取者非一货,公差之需索,公门之侵扣,价银之低假又不暇论心。

jiē fū

这句话大意是:嗟夫!

níng féng dào jié wú féng guān shē

这句话大意是:宁逢盗劫,无逢官赊。

dào jié yóu shēn yuān yú guān guān shē zé wú suǒ fù sù yǐ

现代白话:盗劫犹申冤于官,官赊则无所赴诉了。

yǔ wén zhī wèi liáo yǒu yuē mín bù wǒ xìn fēi mín zhī zuì yě

这句话大意是:”予闻之,谓僚友曰:“民不我信,非民之罪也。

bǐ gù qiú huò zhī chū shǒu ěr hé zé yú guān mín

这句话大意是:彼固求货之出手耳,何择于官民?

yòu hé qīn yú mín ér hé chóu yú guān zāi

现代白话:又何亲于民而何仇于官啊?

wú qīng qǔ wú duō qǔ yǔ mín tóng zhí ér jí rì miàn gěi yān nián nián rú shì rén rén rú shì yòu jìn fǔ zhōu xuán zhī bù rú shì zhě bǎi xìng dú fēi rén zāi

现代白话:无轻取,无多取,与民同直而即日面给呢,年年如是,人人如是,又禁府州悬之不如是者,百姓独非人啊?

wú bǐ yóu yě

这句话大意是:无彼尤也。

gōng zhèng èr zì shì chēng chí shì jiè dǐ méi le zhè èr zì biàn tā le tiān

这句话大意是:公正二字是撑持世界底,没了这二字,便塌了天。

rén chén yǒu èr chéng yuē sī yuē wěi

这句话大意是:人臣有二惩,曰私,曰伪。

sī zé lì jǐ xùn rén ér gōng fǎ huài wěi zé mí féng fěn shì ér shí zhèng duò

这句话大意是:私则利己徇人而公法坏,伪则弥缝粉饰而实政堕。

gōng fǎ huài zé háo qiáng dé yǐ hèng zì pín jiàn wú suǒ kòng sù ér chóu yuàn duō

这句话大意是:公法坏则豪强得以横恣,贫贱无所控诉而愁怨多。

shí zhèng duò zé shì guó mín bù chì yuè qín zhú shì lì rú tóng shāng gǔ ér shēn jiā féi

这句话大意是:实政堕则视国民不啻越秦,逐势利如同商贾而身家肥。

cǐ luàn wáng zhī jiàn yě hé kě bù chéng

这句话大意是:此乱亡之渐也,何可不惩。

yǔ shàng dài fū yán yín yín rú yě zhū zhù yún yín yín hé yuè ér zhèng

这句话大意是:“与上大夫言,訚訚如也”朱注云:“訚訚,和悦而诤。

zhǐ yī zhèng zì shí fēn fú chí shì dào

这句话大意是:”只一诤字,十分扶持世道。

jìn shì jiàn shàng dài fū shào bù liǎo hé yuè zhǐ qiàn yī zhèng zì

这句话大意是:近世见上大夫,少不了和悦,只欠一诤字。

gǔ jīn guān rén lí bù liǎo hào wù wǔ shū huǐ zhòng ní bó liáo su zǐ lù zāng cāng jū mèng zǐ cóng lái shèng xián wèi yǒu bù zāo bàng huǐ zhě gù yuē qí bù shàn zhě è zhī bù wéi bù shàn suǒ è bù chéng jūn zǐ

现代白话:古今观人,离不了好恶,武叔毁仲尼,伯寮诉子路,臧仓沮孟子,从来圣贤未有不遭谤毁者,故曰:“其不善者恶之,不为不善所恶,不成有德行的人。

hòu shì zhí jìn tuì zhī bǐng zhě zhī zài xiāng rén jiē hǎo zhī shàng qǔ rén qiān rén zhī yù bù zú yǐ dí yī rén zhī huǐ gèng bù chá zhè huǐ yán cóng hé chù lái gèng bù chá zhè huǐ rén zhě shì xiǎo rén shì jūn zǐ

现代白话:后世执进退之柄者只在乡人皆好之上取人,千人之誉不足以敌一人之毁,更不察这毁言从何处来,更不察这毁人者是品行较差的人是有德行的人。

shì yǐ zhèng shì shāng xīn duān rén sàng qì

这句话大意是:是以正士伤心,端人丧气。

yī rù shì tú zhī zài mí féng tú mǒ shàng zuò gōng fū gèng bù gǎn dé zuì yī rén

这句话大意是:一入仕途,只在弥缝涂抹上做工夫,更不敢得罪一人。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

duān rén zhèng shì pàn zhōng xíng ér wéi xiāng yuàn shì shī jiē yóu shì fēi shī zhēn jìn tuì shī dàng zhě qū zhī yě

这句话大意是:端人正士叛中行而惟乡愿是师,皆由是非失真、进退失当者驱之也。

tú dà yú xì bù láo lì bù fèi cái bù dòng shēng sè àn shōu bǎi bèi zhī gōng

这句话大意是:图大于细,不劳力,不费财,不动声色,暗收百倍之功。

yòng róu wèi gāng yù hán róng

这句话大意是:用柔为刚,愈涵容;。

yù kuì qū yù qì fù xīn huà zuò liǎng rén zhī měi

这句话大意是:愈愧屈,愈契腹心,化作两人之美。

quán shǔ yíng tiè zhí zhě wú yōng wǒ lì wang zhě wǒ wú yōng lì hé gǎn tān tiān zhī gōng

这句话大意是:铨署楹帖:“直者无庸我力,枉者我无庸力,何敢贪天之功;。

ēn zé yǐ jiān wéi xián yuàn zé yǐ xián wèi jiān qǐ néng táo guǐ zhī zé

这句话大意是:恩则以奸为贤,怨则以贤为奸,岂能逃鬼之责。

gōng shǔ yíng tiè zhǐ yí gè zhì chéng rèn cóng nǐ qiān qī bǎi wǎng

这句话大意是:公署楹帖:“只一个志诚,任从你千欺百罔;。

yǒu sān chǐ míng fǎ xiū fàn tā shí è wǔ xíng

这句话大意是:有三尺明法,休犯他十恶五刑。

gōng shǔ yíng tiè èr huáng tiān xià jiàn cǐ xīn gǎn bù guāng míng zhèng zhí

这句话大意是:公署楹帖二:“皇天下鉴此心,敢不光明正直;。

chì zǐ lái yóu wú fù yuàn yán kǎi tì cí xiáng

现代白话:赤子来游我腹,愿言岂弟慈祥。

àn chá sī shǔ yíng tiè guāng tiān huà rì zhī xià sì fāng yīn xié xiū xíng

这句话大意是:按察司署楹帖:“光天化日之下,四方阴邪休行;。

dà dōng yán xuě zhī zhōng yì diǎn yáng chūn zì zài

这句话大意是:大冬严雪之中,一点阳春自在。

fā shì yì dì tòng cāng chì shí cǎo fàn shā ān rěn xī mín gāo yǐ zòng kǒu fù

这句话大意是:发示驿递:“痛苍赤食草饭沙,安忍吸民膏以纵口腹;。

dǔ lǘ yán mài qī yù zǐ qǐ róng qióng wù lì ér yōng chē tú

这句话大意是:睹闾阎卖妻鬻子,岂容穷物力而拥车徒。

fā shì zhōu xuán mǐn qí jī niàn qí hán shuí bù kě lián zǐ nǚ kěn tuī háo fà yǔ cāng shēng bù wǎng wéi mín fù mǔ

这句话大意是:发示州悬:“悯其饥,念其寒,谁不可怜子女,肯推毫发与苍生,不枉为民父母;。

shòu ruò zhí dài ruò shì shuí néng fàng guò pú tóng kuàng mí gāo zhī wú zhì zhuàng yě yīng niàn jí ér sūn

这句话大意是:受若直,怠若事,谁能放过仆童,况糜膏脂无治状,也应念及儿孙。

xiāng yuán xuán shǔ yíng tiè bǎi xìng yǒu zhī yuàn jiào zhú tóu shēng sǔn

这句话大意是:襄垣悬署楹帖:“百姓有知,愿教竹头生笋;。

sān táng wú shì rèn cóng mén wài zhāng luo

这句话大意是:三堂无事,任从门外张罗。

mò yǐ qín láo yuàn xīn kǔ cháo tíng mì nǐ zuò nǎi mǔ

这句话大意是:莫以勤劳怨辛苦,朝庭觅你做奶母。

chéng mén sì lián dōng yán hé mén qīng dì bù yáng chūn yù yù cōng cōng shēng qì yì shā suí zhī wài

这句话大意是:城门四联:“东延和门:‘青帝布阳春,郁郁葱葱生气溢沙随之外;。

huáng táng liú dé zé róng róng yè yè tài hé zài liáng yuàn zhī xi

这句话大意是:黄堂流德泽,融融液液太和在梁苑之西。

nán wén míng mén wàn zhàng wén guāng běi shè dòu niú tōng kuí bǐng

这句话大意是:’南文明门:‘万丈文光北射斗牛通魁柄;。

sān xīng wù cǎi dōng jī wěi shàng tái chán

这句话大意是:三星物采东箕尾上台躔。

xi bǎo chéng mén wàn bǎo gào chéng gēng fū zhī fù bái sǒu huáng tóng nián nián gē dà yǒu

这句话大意是:’西宝成门:‘万宝告成,耕夫织妇白叟黄童年年歌大有;。

wǔ zhǐ lái bèi dōng shě xī lín cūn běi tóng chǔ chù lè tóng rén

这句话大意是:五征来备,东舍西邻村北曈处处乐同人。

běi zhōng xiáng mén hóng tāo lái wàn lǐ ēn bō yuǎn bào chóng yōng fú ruì ǎi

这句话大意是:’北钟祥门:‘洪涛来万里恩波,远抱崇墉浮瑞霭;。

xuán nǚ zhù qiān nián shèng shuǐ qián zī huán hǎi hù shēng líng

这句话大意是:玄女注千年圣水,潜滋环海护生灵。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →