北史 · 李延寿 · Chapter 21 of 100

列传·卷九

PinyinModern Translation
Size

yàn fèng xǔ qiān cuī hóng zi hào zhāng gǔn dì xún shān yàn hǎi

这句话大意是:燕凤 许谦 崔宏子浩 张衮弟恂 邓彦海。

yàn fèng zì zi zhāng dài rén yě

这句话大意是:燕凤,字子章,代人也。

shǎo hǎo xué bó zōng jīng shǐ míng xí yīn yáng chèn wěi

这句话大意是:少好学,博综经史,明习阴阳谶纬。

zhāo chéng sù wén qí míng shǐ yǐ lǐ zhì zhī fèng bù yīng pìn

这句话大意是:昭成素闻其名, 使以礼致之,凤不应聘。

jí jūn wéi dài wèi chéng rén yuē fèng bù lái zhě jiāng tú zhī

这句话大意是:及军围代,谓城人曰:“凤不来者,将屠之。

dài rén jù suì sòng fèng

这句话大意是:”代人惧, 遂送凤。

zhāo chéng dài yǐ bīn lǐ

这句话大意是:昭成待以宾礼。

hòu bài dài wáng zuǒ zhǎng shǐ cān jué guó shì

这句话大意是:后拜代王左长史,参决国事。

yòu yǐ jīng shòu xiàn míng dì

这句话大意是:又以经授献明帝。

cháng shǐ fú jiān jiān wèn fèng yuē dài wáng hé rú rén

现代白话:尝使苻坚,坚问凤曰:“代王怎么样人?

duì yuē kuān hé rén ài jīng lüè gāo yuǎn yī shí xióng zhǔ yě

这句话大意是:”对曰:“宽和仁爱,经略高远,一时 雄主也。

cháng yǒu bìng tūn tiān xià zhī zhì

这句话大意是:常有并吞天下之志。

jiān yuē qīng bèi běi rén wú gāng jiǎ lì bīng dí ruò zé jìn dí qiáng zé tuì ān néng bìng jiān yá

这句话大意是:”坚曰:“卿辈北人,无刚甲利兵,敌弱则进,敌强 则退,安能并兼邪?

fèng yuē běi rén zhuàng hàn shàng mǎ chí sān zhàng qū chí ruò fēi

这句话大意是:”凤曰:“北人壮悍,上马持三仗,驱驰若飞。

zhǔ shàng xióng jùn lǜ fú běi tǔ kòng xián bǎi wàn hào lìng ruò yī

这句话大意是:主上雄隽,率 服北土,控弦百万,号令若一。

jūn wú zī zhòng qiáo cuàn zhī kǔ qīng xíng sù jié yīn dí qǔ zī

这句话大意是:军无辎重樵爨之苦,轻行速捷,因敌取资。

cǐ nán fāng suǒ yǐ pí bì běi fāng suǒ yǐ cháng shèng yě

这句话大意是:此南方 所以疲弊,北方所以常胜也。

jiān yuē bǐ guó rén mǎ duō shǎo

这句话大意是:”坚曰:“彼国人马多少?

fèng yuē kòng xián zhī shì shù shí wàn jiàn mǎ yī bǎi wàn pǐ

这句话大意是:”凤曰:“控弦之士数十 万,见马一百万匹。

jiān yuē qīng yán rén zhòng zé kě shuō mǎ tài duō

这句话大意是:”坚曰:“卿言人众则可,说马太多。

fèng yuē yún zhōng chuān zì dōng shān zhì xī hé èr bǎi lǐ běi shān zhì nán shān bǎi yú lǐ měi suì mèng qiū mǎ cháng dà jí lüè wéi mǎn chuān

这句话大意是:”凤曰:“云中川自东 山至西河二百里,北山至南山百余里,每岁孟秋,马常大集,略为满川。

yǐ cǐ tuī zhī shǐ rén yán yóu wèi jǐn

这句话大意是:以此推之, 使人言犹未尽。

fèng hái jiān hòu jiā zèng yí

这句话大意是:”凤还,坚厚加赠遗。

jí zhāo chéng bēng dào wǔ jiàng qiān cháng ān

这句话大意是:及昭成崩,道武将迁长安。

fèng yǐ dào wǔ yòu ruò gù qǐng yú fú jiān yuē dài zhǔ chū bēng chén zǐ wáng pàn yí sūn chōng yòu mò xiāng fǔ lì

这句话大意是:凤以道武幼弱,固请于苻坚曰:“代主初崩,臣子 亡叛,遗孙冲幼,莫相辅立。

qí bié bù dà rén liú kù rén yǒng ér yǒu zhì tiě fú wèi chén jiǎo huá duō duān jiē bù kě dú rèn

这句话大意是:其别部大人刘库仁勇而有智,铁弗卫辰狡猾多端,皆 不可独任。

yi fēn bù wèi èr lìng rén tǒng zhī

这句话大意是:宜分部为二,令人统之。

liǎng rén sù yǒu shēn chóu qí shì mò néng xiān fā cǐ yù biān zhī shàng cè

这句话大意是:两人素有深仇,其势莫能先发,此御边之上策。

dài qí sūn zhǎng nǎi cún ér lì zhī shì bì xià dà huì yú wáng guó yě

这句话大意是:待其孙长,乃存而立之,是陛下大惠于亡国也。

jiān cóng zhī

这句话大意是:”坚从之。

fèng xún dōng hái

这句话大意是:凤寻东还。

jí dào wǔ jí wèi lì lì bù láng jǐ shì huáng mén shì láng xíng tái shàng shū shén jiàn qì zhòng

这句话大意是:及道武即位, 历吏部郎、给事黄门侍郎、行台尚书,甚见器重。

míng yuán shì yǔ cuī hóng fēng yì liáng yuè děng rù jiǎng jīng chuán chū yì cháo zhèng

这句话大意是:明元世,与崔宏、封懿、梁越等 入讲经传,出议朝政。

tài wǔ chū yǐ jiù xūn cì jué píng shū hóu

这句话大意是:太武初,以旧勋赐爵平舒侯。

zú zi cái xí

这句话大意是:卒,子才袭。

xǔ qiān zì yuán xùn dài rén yě

这句话大意是:许谦,字元逊,代人也。

shǎo yǒu wén cái shàn tiān wén tú chèn xué

这句话大意是:少有文才,善天文图谶学。

jiàn guó shí jiāng jiā guī fù zhāo chéng zhuó wèi dài wáng láng zhōng lìng jiān zhǎng wén jì

这句话大意是:建国时,将家归附,昭成 擢为代王郎中令,兼掌文记。

yǔ yàn fèng jù shòu xiàn míng dì jīng

这句话大意是:与燕凤俱授献明帝经。

zhāo chéng bēng hòu qiān xǐ cháng ān

这句话大意是:昭成崩后,谦徙长安。

fú jiān cóng dì xíng táng gōng luò zhèn hé lóng qǐng qiān zhī zhèn

这句话大意是:苻坚从 弟行唐公洛镇和龙,请谦之镇。

wèi jǐ yǐ jì mǔ lǎo cí guī

这句话大意是:未几,以继母老,辞归。

dēng guó chū suì guī dào wǔ yǐ wéi yòu sī mǎ yǔ zhāng yǎn děng cān zàn chū jī

这句话大意是:登国初,遂归道武,以为 右司马,与张兖等参赞初基。

mù róng bǎo zhī lái kòu yě dào wǔ shǐ qiān gào nán yú yáo xìng

这句话大意是:慕容宝之来寇也,道武使谦告难于姚兴。

xìng qiǎn jiàng yáng fú sōng lái yuán

这句话大意是:兴遣将杨佛 嵩来援。

fú sōng jī huǎn dào wǔ mìng qiān wéi shū yí zhī fú sōng nǎi bèi dào jiān xíng

这句话大意是:佛嵩稽缓,道武命谦为书遗之,佛嵩乃倍道兼行。

dào wǔ dà yuè cì qiān jué guān nèi hóu

这句话大意是:道武大悦,赐谦爵关内 侯。

bǎo bài fú sōng nǎi hái

这句话大意是:宝败,佛嵩乃还。

jí mù róng chuí sǐ qiān shàng shū quàn jìn

这句话大意是:及慕容垂死,谦上书劝进。

bīng zhōu píng yǐ qiān wèi yáng qǔ hù jūn cì jué píng shū hóu

这句话大意是:并州平,以谦为阳曲护军,赐爵 平舒侯。

zú zèng yōu zhōu cì shǐ gāo yáng gōng shì yuē wén

这句话大意是:卒,赠幽州刺史、高阳公,谥曰文。

zi luò yáng xí jué

这句话大意是:子洛阳袭爵。

míng yuán zhuī lù qiān gōng yǐ luò yáng wèi yàn mén tài shǒu

这句话大意是:明元追录谦功,以洛阳为雁门太守。

luò yáng jiā tián sān shēng jiā hé jiē yì mǔ tóng yǐng

这句话大意是:洛阳家田三生嘉禾,皆异亩 同颖。

tài wǔ shàn zhī jìn jué běi dì gōng

这句话大意是:太武善之,进爵北地公。

zú shì yuē gōng

这句话大意是:卒,谥曰恭。

cuī hóng zì xuán bó qīng hé dōng wǔ chéng rén wèi sī kōng lín zhī liù shì sūn yě

这句话大意是:崔宏,字玄伯,清河东武城人,魏司空林之六世孙也。

zǔ yuè shì shí jì lóng wèi sī tú yòu zhǎng shǐ

这句话大意是:祖悦,仕石季龙,位司 徒右长史。

fù qián shì mù róng wèi huáng mén shì láng

这句话大意是:父潜,仕慕容,为黄门侍郎。

bìng yǐ cái xué chēng

这句话大意是:并以才学称。

hóng shǎo yǒu jùn cái hào yuē jì zhōu shén tóng

这句话大意是:宏少有隽才,号曰冀州神童。

fú róng zhī mù jì zhōu xū xīn lǐ jìng

这句话大意是:苻融之牧冀州,虚心礼敬。

bài yáng píng gōng shì láng lǐng jì zhōu cóng shì

这句话大意是:拜阳平公侍郎、领冀 州从事。

chū zǒng zhù shì rù wèi bīn yǒu zhòng wù xiū lǐ chǔ duàn wú zhì

这句话大意是:出总庶事,入为宾友,众务修理,处断无滞。

fú jiān wén zhī zhēng wèi tài zǐ shè rén

这句话大意是:苻坚闻之,征为太子舍人。

cí yǐ mǔ jí bù jiù

这句话大意是:辞以母疾,不就。

zuǒ qiān zhù zuò zuǒ láng

这句话大意是:左迁著作佐郎。

tài yuán hǎo xuān míng zhī rén chēng hóng yǒu wáng zuǒ zhī cái jìn dài suǒ wèi yǒu yě

这句话大意是:太原郝轩名知人,称宏有王佐之材,近代所未有 也。

jiān wáng bì nàn qí lǔ jiān wèi dīng líng dí zhāo jí jìn pàn jiāng zhāng yuàn suǒ liú

这句话大意是:坚亡,避难齐鲁间,为丁零翟钊及晋叛将张愿所留。

hǎo xuān tàn yuē sī rén yě yù sī shí bù yīn fú yáo zhī shì ér yǔ yàn què fēi shěn qǐ bù xī zāi

现代白话:郝轩叹曰:“斯人也,遇 斯时,不因扶摇之势,而与𫛩雀飞沈,岂不惜啊!

shì mù róng chuí wèi lì bù láng shàng shū zuǒ chéng gāo yáng nèi shǐ suǒ lì zhù chēng

这句话大意是:仕慕容垂,为吏部郎、尚书左丞、高阳内史,所历著称。

lì shēn yǎ zhèng suī zài bīng luàn dú lì zhì dǔ xué bù yǐ zī chǎn wéi yì qī zǐ bù miǎn jī hán

这句话大意是:立身雅正,虽在兵乱, 独厉志笃学,不以资产为意,妻子不免饥寒。

dào wǔ zhēng mù róng bǎo cì zhōng shān

这句话大意是:道武征慕容宝,次中山。

qì jùn zǒu hǎi bīn

这句话大意是:弃郡走海滨。

dì sù wén qí míng qiǎn qiú

这句话大意是:帝素闻其名,遣求。

jí zhì yǐ wéi huáng mén shì láng yǔ zhāng yǎn duì zǒng jī yào cǎo chuàng zhì dù

这句话大意是:及至,以为黄门侍 郎,与张兖对总机要,草创制度。

shí jìn shǐ lái pìn dì jiāng bào zhī zhào yǒu sī yì guó hào

这句话大意是:时晋使来聘,帝将报之,诏有司议国号。

hóng yì yuē sān huáng wǔ dì zhī lì hào yě huò yīn suǒ shēng zhī tǔ huò yǐ fēng guó zhī míng

这句话大意是:宏议曰: “三皇、五帝之立号也,或因所生之土,或以封国之名。

gù yú xià shāng zhōu shǐ jiē zhū hóu jí shèng dé jì lóng wàn guó zōng dài chēng hào suí běn bù fù gēng lì

这句话大意是:故虞、夏、商、周始皆诸 侯,及圣德既隆,万国宗戴,称号随本,不复更立。

wéi shāng rén lǚ xǐ gǎi hào yuē yīn

这句话大意是:唯商人屡徙,改号曰殷。

rán yóu jiān xíng bù fèi shǐ jī zhī hào

这句话大意是:然犹 兼行,不废始基之号。

gù shī yún yīn shāng zhī lǚ cǐ qí yì yě

这句话大意是:故《诗》云‘殷商之旅’,此其义也。

guó jiā suī tǒng běi fāng guǎng mò zhī tǔ dǎi yú bì xià yìng yùn lóng fēi

这句话大意是:国家虽统北方广漠之 土,逮于陛下,应运龙飞。

suī yuē jiù bāng shòu mìng wéi xīn

这句话大意是:虽曰旧邦,受命惟新。

yǐ shì dēng guó zhī chū gǎi dài yuē wèi

这句话大意是:以是登国之初改代曰魏。

mù róng yǒng yì fèng jìn wèi tǔ

这句话大意是:慕容永 亦奉进魏土。

fu wèi zhě dà míng zhōu zhī shàng guó sī nǎi gé mìng zhī zhēng yàn lì jiàn zhī xuán fú yě

这句话大意是:夫魏者大名州之上国,斯乃革命之征验,利见之玄符也。

chén yú yǐ wéi yi hào wèi wèi

这句话大意是:臣愚以为宜 号为魏。

dào wǔ cóng zhī yú shì chēng wèi

这句话大意是:”道武从之,于是称魏。

jí dì xìng yè lì wèn gù shì

这句话大意是:及帝幸邺,历问故事。

hóng yìng duì ruò liú dì shàn zhī

这句话大意是:宏应对若流,帝善之。

hái cì héng lǐng dì qīn dēng shān dǐng fǔ wèi xīn rén shì yù hóng fú lǎo mǔ dēng lǐng cì yǐ niú mǐ

这句话大意是:还次恒岭,帝亲登山顶,抚慰新 人,适遇宏扶老母登岭,赐以牛米。

yīn zhào zhū xǐ rén bù néng zì jìn zhě gěi yǐ chē niú

这句话大意是:因诏诸徙人不能自进者,给以车牛。

qiān lì bù shàng shū

这句话大意是:迁吏部尚 书。

shí mìng yǒu sī zhì guān jué zhuàn cháo yí xié yīn lè dìng lǜ lìng shēn kē jìn hóng zǒng ér cái zhī yǐ wéi yǒng shì

这句话大意是:时命有司制官爵,撰朝仪,协音乐,定律令,申科禁,宏总而裁之,以为永式。

jí zhì bā bù dài fū yǐ nǐ bā zuò

这句话大意是:及置八部大夫,以拟八坐。

hóng tōng shǔ sān shí liù cáo rú lìng pū tǒng shì

这句话大意是:宏通署三十六曹,如令、仆统事。

shēn bèi xìn rèn shì qīng cháo tíng

这句话大意是:深被信任,势倾朝廷。

yuē jiǎn zì jū bù yíng chǎn yè jiā tú sì bì

这句话大意是:约俭自居,不营产业,家徒四壁;。

chū wú chē chéng cháo bū bù shàng

这句话大意是:出无车乘,朝晡步上。

mǔ nián qī shí gōng yǎng wú zhòng shàn

这句话大意是:母年七十,供养无重膳。

dì wén yì zhòng zhī hòu jiā kuì cì

这句话大意是:帝闻,益重之,厚加馈赐。

shí rén yì huò jī qí guò yuē ér hóng jū zhī yù shén

这句话大意是:时人亦或讥其过约,而宏居之愈甚。

cháng yǐn wèn gǔ jīn jiù shì wáng zhě zhì dù hóng chén gǔ rén zhì zuò zhī tǐ jí wǎng dài fèi xīng zhī yóu shén hé shàng yì

这句话大意是:常引问古今旧事, 王者制度,宏陈古人制作之体,及往代废兴之由,甚合上意。

wèi cháng jiǎn è wǔ zhǐ yì bù chǎn yú gǒu róng

这句话大意是:未尝謇谔忤旨,亦不 谄谀苟容。

jí dào wǔ jì nián dà chén duō fàn wēi nù hóng dú wú qiǎn zhě yóu yú cǐ yě

这句话大意是:及道武季年,大臣多犯威怒,宏独无谴者,由于此也。

dì céng yǐn hóng jiǎng lùn hàn shū zhì lóu jìng shuō hàn zǔ yù yǐ lǔ yuán gōng zhǔ qī xiōng nú shàn zhī jiē tàn zhě liáng jiǔ

这句话大意是:帝曾引宏讲论《汉书》,至娄敬说汉祖,欲以鲁元公主妻匈奴,善之,嗟叹者 良久。

shì yǐ zhū gōng zhǔ jiē jià yú bīn fù zhī guó cháo chén zǐ dì liáng zú měi yàn bù dé shàng yān

现代白话:是以诸公主皆嫁于宾附之国,朝臣子弟、良族美彦不得尚呢。

shàng shū zhí ba cì hóng jué bái mǎ hóu jiā zhōu bīng jiāng jūn

这句话大意是:尚书职罢,赐 宏爵白马侯,加周兵将军。

yǔ jiù gōng chén yǔ yuè xī jīn děng tóng bān ér xìn chǒng guò zhī

这句话大意是:与旧功臣庾岳、奚斤等同班,而信宠过之。

dào wǔ bēng míng yuán wèi jí wèi qīng hé wáng shào yīn rén xīn bù ān dà chū cái bó bān cì cháo shì

这句话大意是:道武崩,明元未即位,清河王绍因人心不安,大出财帛,班赐朝士。

hóng dú bù shòu shào cái zhǎng sūn sōng yǐ xià xián kuì yān

现代白话:宏独不受 绍财,长孙嵩以下咸愧呢。

zhào qiǎn shǐ zhě xún háng jùn guó jiū chá shǒu zǎi bù rú fǎ zhě lìng hóng yǔ yí dū gōng mù guān děng àn zhī dì chēng qí píng dāng

这句话大意是:诏遣使者循行郡国,纠察守宰不如法者,令宏与宜都公 穆观等案之,帝称其平当。

yòu zhào hóng yǔ zhǎng sūn sōng děng cháo táng jué xíng yù

这句话大意是:又诏宏与长孙嵩等朝堂决刑狱。

míng yuán yǐ jùn guó háo yòu dà rén dù hài nǎi yōu zhào zhēng zhī

这句话大意是:明元以郡国豪右大人蠹害,乃优诏征之。

rén duō liàn běn ér zhǎng lì bī qiǎn zhī

这句话大意是:人多恋本,而长吏逼遣之。

yú shì qīng bó shào nián yīn xiāng shān dòng suǒ zài jù jié

这句话大意是:于是轻薄 少年,因相扇动,所在聚结。

xī hé jiàn xìng dào zéi bìng qǐ shǒu zǎi tǎo zhī bù néng jìn

这句话大意是:西河、建兴盗贼并起,守宰讨之不能禁。

dì nǎi yǐn hóng jí běi xīn hóu ān tóng shòu guāng hóu shū sūn jiàn wǔ yuán chéng hóu yuán qū děng wèn yān

现代白话:帝乃引宏及 北新侯安同、寿光侯叔孙建、武元城侯元屈等问呢。

hóng yù dà shè yǐ shū zhī

这句话大意是:宏欲大赦以纾之。

qū yuē bù rú xiān zhū shǒu è shè qí dǎng lèi

这句话大意是:屈曰:“不 如先诛首恶,赦其党类。

hóng yuē wáng zhě lín tiān xià yǐ ān rén wèi běn hé gù xiǎo qǔ zhí yě

这句话大意是:”宏曰:“王者临天下,以安人为本,何顾小曲直也。

fu shè suī fēi zhèng dào ér kě yǐ quán xíng

现代白话:夫 赦虽非正道,而能够权行。

ruò shè ér bù gǎi zhū zhī bù wǎn

这句话大意是:若赦而不改,诛之不晚。

míng yuán cóng zhī

这句话大意是:”明元从之。

shén ruì chū zhào hóng yǔ nán píng gōng sōng děng zuò zhǐ chē mén yòu tīng lǐ jī shì

这句话大意是:神瑞初,诏宏与南平公嵩等坐止车门右,听理机事。

bīng zhōu hú shù wàn nán lüè hé nèi qiǎn jiāng jūn gōng sūn biǎo děng tǎo zhī bài jì

这句话大意是:并州胡数万南掠河内,遣 将军公孙表等讨之,败绩。

dì wèn jì yú qún chén

这句话大意是:帝问计于群臣。

hóng yuē biǎo děng zhū jūn bù wéi bù zú dàn shī yú chǔ fèn gù shǐ xiǎo dào jiǎ xī ěr

这句话大意是:宏曰:“表等诸军,不为不足,但失于 处分,故使小盗假息耳。

hú zhòng suī duō ér wú měng jiàn zhǔ jiàng suǒ wèi qiān nú gòng yī zhān yě

这句话大意是:胡众虽多,而无猛健主将,所谓千奴共一詹也。

yi de dà jiāng sù wèi hú suǒ fú xìn zhě jiāng shù bǎi qí jiù shè biǎo jūn yǐ tǎo zhī

这句话大意是:宜得大 将素为胡所服信者,将数百骑,就摄表军以讨之。

zéi wén bì wàng fēng zhèn bù

这句话大意是:贼闻,必望风震怖。

shòu guāng hóu jiàn qián zài bīng zhōu zhū jiāng mò jí

这句话大意是:寿光侯建, 前在并州,诸将莫及。

dì cóng zhī suì píng hú kòu

这句话大意是:”帝从之,遂平胡寇。

xún bài tiān bù dà rén jìn jué wèi gōng

这句话大意是:寻拜天部大人,进爵为公。

tài cháng sān nián xià hóng bìng dǔ dì qiǎn shì zhōng mù guān jiù shòu yí yán shì chén wèn jí yī yè shù fǎn

这句话大意是:泰常三年 夏,宏病笃,帝遣侍中穆观就受遗言,侍臣问疾,一夜数返。

zú zhuī zèng sī kōng shì wén zhēn gōng

这句话大意是:卒,追赠司空,谥文 贞公。

sāng lǐ yī yī ān chéng wáng shū sūn jùn gù shì

这句话大意是:丧礼一依安城王叔孙俊故事。

zhào qún chén jí fù guó qú shuài jiē huì zàng zì qīn wáng yǐ wài jìn mìng bài sòng

这句话大意是:诏群臣及附国渠帅皆会葬,自亲王以外,尽命 拜送。

zi hào xí

这句话大意是:子浩袭。

tài hé zhōng xiào wén zhuī lù xiān cháo gōng chén yǐ hóng pèi xiǎng miào tíng

这句话大意是:太和中,孝文追录先朝功臣,以宏配飨庙廷。

hào zì bó shēn shǎo hǎo xué

这句话大意是:浩字伯深,少好学。

bó lǎn jīng shǐ xuán xiàng yīn yáng bǎi jiā zhī yán wú bù gāi lǎn

这句话大意是:博览经史,玄象阴阳百家之言,无不该览。

yán jīng yì lǐ shí rén mò jí

这句话大意是:研精义理,时 人莫及。

ruò guàn wèi tōng zhí láng shāo qiān zhù zuò láng

这句话大意是:弱冠为通直郎,稍迁著作郎。

dào wǔ yǐ qí gōng shū cháng zhì zuǒ yòu

这句话大意是:道武以其工书,常置左右。

dào wǔ jì nián wēi yán pō jùn gōng shěng zuǒ yòu duō yǐ wēi guò dé zuì mò bù táo bì yǐn nì mù xià zhī biàn

这句话大意是:道武季年,威严 颇峻,宫省左右,多以微过得罪,莫不逃避,隐匿目下之变。

hào dú gōng qín bù dài huò zhōng rì bù guī

这句话大意是:浩独恭勤不怠,或终 日不归。

dì zhī zhī zhé mìng cì yǐ yù zhōu

这句话大意是:帝知之,辄命赐以御粥。

qí dǐ zhí rèn shí bù wéi qióng tōng gǎi jié ruò cǐ

这句话大意是:其砥直任时,不为穷通改节若此。

míng yuán chū bài bó shì jì jiǔ cì jué wǔ chéng zi

这句话大意是:明元初,拜博 士祭酒,赐爵武城子。

cháng shòu dì jīng shū měi zhì jiāo sì fù zǐ bìng chéng xuān yáo shí rén róng zhī

这句话大意是:常授帝经书,每至郊祀,父子并乘轩轺,时人荣之。

míng yuán hǎo yīn yáng shù shù wén hào shuō yì jí hóng fàn wǔ xíng shàn zhī

这句话大意是:明元好 阴阳术数,闻浩说《易》及《洪范》五行,善之。

yīn mìng shì jí xiōng cān guān tiān wén kǎo dìng yí huò

这句话大意是:因命筮吉凶,参观天文,考定疑 惑。

hào zǒng hé tiān rén zhī jì jǔ qí gāng jì zhě shù jiā duō yǒu yìng yàn

这句话大意是:浩总核天人之际,举其纲纪者,数家多有应验。

héng yǔ jūn guó dà móu shèn wéi chǒng mì

这句话大意是:恒与军国大谋,甚为宠密。

shí yǒu tù zài hòu gōng jiǎn wú cóng de rù dì lìng hào tuī zhī

这句话大意是:时 有兔在后宫,检无从得入,帝令浩推之。

hào yǐ wéi dāng yǒu lín guó gòng pín qiáng zhě

这句话大意是:浩以为当有邻国贡嫔嫱者。

míng nián yáo xìng guǒ xiàn nǚ

这句话大意是:明年,姚兴果 献女。

shén ruì èr nián qiū gǔ bù dēng tài shǐ lìng wáng liàng sū tǎn yīn huá yīn gōng zhǔ děng yán chèn shū yún guó jiā dāng dōu yè dà lè wǔ shí nián

这句话大意是:神瑞二年,秋谷不登,太史令王亮、苏坦因华阴公主等言:“谶书云:国家当 都邺,大乐五十年。

quàn dì qiān dū yú yè kě jiù jīn nián zhī jī

这句话大意是:”劝帝迁都于邺,可救今年之饥。

dì yǐ wèn hào

这句话大意是:帝以问浩。

hào yuē fēi cháng jiǔ cè yě

这句话大意是:浩曰:“非长久 策也。

dōng zhōu zhī rén cháng wèi guó jiā jū guǎng mò zhī de rén chù wú suàn hào chēng niú máo zhī zhòng

这句话大意是:东州之人,常谓国家居广漠之地,人畜无算,号称牛毛之众。

jīn liú shǒu jiù dū fēn jiā nán xǐ kǒng bù mǎn zhū zhōu zhī de

这句话大意是:今留守旧都, 分家南徙,恐不满诸州之地。

cān jū jùn xiàn chù zhēn lín zhī xià bù biàn shuǐ tǔ jí yì sǐ shāng qíng xiàn shì lù zé bǎi xìng yì zǔ

这句话大意是:参居郡县,处榛林之下,不便水土,疾疫死伤,情见 事露,则百姓意阻。

sì fāng wén zhī yǒu qīng wǔ zhī yì qū gài jí rú rú bì tí qiè ér lái

这句话大意是:四方闻之,有轻侮之意,屈丐及蠕蠕必提挈而来。

yún zhōng píng chéng zé yǒu wēi dài zhī shì zǔ gé héng dài qiān lǐ zhī jì xū yù jiù yuán fù zhī shén nán

这句话大意是:云中、平城 则有危殆之事,阻隔恒、代,千里之际,须欲救援,赴之甚难。

rú cǐ zé shēng shí jù sǔn yǐ

现代白话:如此,则声实俱损 了。

jīn jū běi fāng jiǎ lìng shān dōng yǒu biàn qīng jì nán chū yào wēi sāng zǐ zhī zhōng shéi zhī duō shǎo

这句话大意是:今居北方,假令山东有变,轻骑南出,燿威桑梓之中,谁知多少?

bǎi xìng jiàn zhī wàng chén zhèn fú

这句话大意是:百姓见之, 望尘震伏。

cǐ shì guó jiā wēi zhì zhū xià zhī cháng cè yě

这句话大意是:此是国家威制诸夏之长策也。

zhì chūn cǎo shēng rǔ lào jiāng chū jiān yǒu cài guǒ zú jiē lái qiū

这句话大意是:至春草生,乳酪将出,兼有菜果,足接来 秋。

ruò dé zhōng shú shì zé jì yǐ

现代白话:若得中熟,事则济了。

dì shēn rán zhī

这句话大意是:”帝深然之。

fù shǐ zhōng guì rén wèn hào yuē jīn jì wú yǐ zhì lái qiū huò fù bù shú jiāng rú zhī hé

这句话大意是:复使中贵人问浩曰:“今既无以至来秋, 或复不熟,将如之何?

hào yuē kě jiǎn qióng xià zhī hù zhū zhōu jiù gǔ

这句话大意是:”浩曰:“可简穷下之户,诸州就谷。

ruò qiū wú nián yuàn gèng tú yě

这句话大意是:若秋无年,愿更图也。

dàn bù kě qiān dū

这句话大意是:但不可迁都。

dì wū shì fēn rén yì shān dōng sān zhōu jiù shí chū cāng gǔ yǐ bǐng zhī

这句话大意是:”帝于是分人诣山东三州就食,出仓谷以禀之。

lái nián suì dà shú cì hào qiè gè yī rén jí yù yī mián juàn děng

这句话大意是:来年遂大熟,赐浩妾 各一人,及御衣绵绢等。

chū yáo xìng sǐ zhī qián suì tài shǐ zòu yíng huò zài páo guā xīng zhōng yī yè hū rán wáng shī bù zhī suǒ zài

这句话大意是:初,姚兴死之前岁,太史奏荧惑在匏瓜星中,一夜忽然亡 失,不知所在。

huò wèi xià rù wēi wáng zhī guó jiāng wèi tóng yáo yāo yán ér hòu xíng qí zāi huò

这句话大意是:或谓下入危亡之国,将为童谣妖言,而后行其灾祸。

dì nǎi zhào zhū shuò rú yǔ shǐ guān qiú qí suǒ yì

这句话大意是:帝乃召诸硕儒, 与史官求其所诣。

hào duì yuē àn chūn qiū zuǒ shì fu shuō shén jiàng yú cuì qí zhì zhī rì gè qí wù yě

这句话大意是:浩对曰:“案《春秋左氏傅》说神降于萃,其至之日,各其物也。

qǐng yǐ rì chén tuī zhī

这句话大意是:请以日辰推之。

gēng wǔ zhī xī xīn wèi zhī cháo tiān yǒu yīn yún yíng huò zhī wáng dāng zài cǐ èr rì zhī nèi

这句话大意是:庚午之夕,辛未之朝,天有阴云,荧惑之亡,当在此二日之内。

gēng yǔ wǔ jiē zhǔ yú qín xīn wèi xī yí

这句话大意是:庚 与午,皆主于秦,辛为西夷。

jīn yáo xìng jù xián yáng shì yíng huò rù qín yǐ

现代白话:今姚兴据咸阳,是荧惑入秦了。

zhū rén jiē zuò sè yuē tiān shàng shī xīng rén ān néng zhī qí suǒ yì ér wàng shuō wú zhēng zhī yán

这句话大意是:”诸人皆作色曰: “天上失星,人安能知其所诣,而妄说无征之言!

hào xiào ér bù yīng

这句话大意是:”浩笑而不应。

hòu bā shí yú rì yíng huò guǒ chū dōng jǐng liú shǒu pán xuán

这句话大意是:后八十余日,荧 惑果出东井,留守盘旋。

qín zhōng dà hàn chì dì kūn míng chí shuǐ jié

这句话大意是:秦中大旱赤地,昆明池水竭。

tóng yáo é yán guó zhōng xuān rǎo

这句话大意是:童谣讹言,国中喧扰。

míng nián yáo xìng sǐ èr zi jiāo bīng sān nián guó miè

这句话大意是:明年, 姚兴死,二子交兵,三年国灭。

yú shì zhū rén nǎi fú

这句话大意是:于是诸人乃服。

tài cháng yuán nián jìn jiāng liú yù fá yáo hóng yù shui chì hé xī shàng qiú jià dào

这句话大意是:泰常元年,晋将刘裕伐姚泓,欲氵斥河西上,求假道。

zhào qún chén yì zhī

这句话大意是:诏群臣议之。

wài cháo gōng qīng xián yuē hán gǔ tiān xiǎn yù hé néng xi rù

这句话大意是:外朝公卿 咸曰:“函谷天险,裕何能西入?

yáng yán fá yáo yì huò nán cè

这句话大意是:扬言伐姚,意或难测。

yi xiān fā jūn duàn hé shàng liú wù lìng xi guò

这句话大意是:宜先发军断河上流,勿令 西过。

nèi cháo xián tóng wài jì dì jiāng cóng zhī

这句话大意是:”内朝咸同外计,帝将从之。

hào yuē cǐ fēi shàng cè yě

这句话大意是:浩曰:“此非上策也。

sī mǎ xiū zhī tú rǎo qí jīng zhōu liú yù qiè chǐ jiǔ yǐ

现代白话:司马休之徒扰其荆州, 刘裕切齿久了。

jīn xìng sǐ zǐ yòu chéng qí wēi wáng ér fá zhī chén guān qí yì bì zì rù guān

这句话大意是:今兴死子幼,乘其危亡而伐之,臣观其意,必自入关。

jìn zào zhī rén bù gù hòu huàn

这句话大意是:劲躁之人, 不顾后患。

jīn ruò sāi qí xi lù yù bì shàng àn běi qīn

这句话大意是:今若塞其西路,裕必上岸北侵。

rú cǐ zé yáo wú shì ér wǒ shòu dí yǐ

现代白话:如此则姚无事而我受敌了。

rú rú nèi kòu rén shí yòu fá fā jūn fù nán zé běi guān jìn jī

这句话大意是:蠕蠕内寇, 人食又乏,发军赴南,则北冠进击;。

ruò qí jiù běi zé nán zhōu fù wēi wèi ruò jiǎ zhī shuǐ dào zòng yù xi rù

这句话大意是:若其救北,则南州复危,未若假之水道,纵裕 西入。

rán hòu xīng bīng sāi qí dōng guī zhī lù

这句话大意是:然后兴兵塞其东归之路。

suǒ wèi biàn zhuāng cì biāo liǎng de zhī shì yě

这句话大意是:所谓卞庄刺彪,两得之势也。

shǐ yù shèng yě bì dé wǒ jiǎ dào zhī huì

这句话大意是:使裕胜也,必德我假 道之惠;。

lìng yáo shì shèng yě yì bù shī jiù lín zhī míng

这句话大意是:令姚氏胜也,亦不失救邻之名。

zòng yù de guān zhōng xuán yuǎn nán shǒu

这句话大意是:纵裕得关中,悬远难守。

bǐ bù néng shǒu zhōng wèi wǒ wù

这句话大意是:彼不能守,终为 我物。

jīn bù láo bīng mǎ zuò guān chéng bài dòu liǎng biāo ér shōu cháng jiǔ zhī lì shàng cè yě

这句话大意是:今不劳兵马,坐观成败,斗两彪而收长久之利,上策也。

fu wèi guó zhī jì zé lì wèi zhī qǐ gù hūn yīn chou yī nǚ zǐ zhī huì yě

这句话大意是:夫为国之计,择利 为之,岂顾婚姻,酬一女子之惠也?

jiǎ guó jiā qì héng shān yǐ nán yù bì bù néng fā wú yuè zhī bīng zhēng shǒu hé běi yě

这句话大意是:假国家弃恒山以南,裕必不能发吴越之兵争守 河北也。

yì zhě yóu yuē yù xi rù hán gǔ zé jìn tuì lù qióng fù bèi shòu dí

这句话大意是:”议者犹曰:“裕西入函谷,则进退路穷,腹背受敌。

běi shàng àn zé yáo jūn bì bù chū guān zhù wǒ

这句话大意是:北上岸,则姚军必 不出关助我。

yáng shēng xi xíng yì zài běi jìn qí shì rán yě

这句话大意是:扬声西行,意在北进,其势然也。

dì suì cóng qún yì qiǎn zhǎng sūn sōng jù zhī

这句话大意是:”帝遂从群议,遣长孙嵩拒之。

zhàn yú pàn chéng wèi jìn jiāng zhū chāo shí suǒ bài

这句话大意是:战 于畔城,为晋将朱超石所败。

dì hèn bù yòng hào yán

这句话大意是:帝恨不用浩言。

èr nián jìn qí jùn tài shǒu wáng yì lái jiàng

这句话大意是:二年,晋齐郡太守王懿来降。

chén jì chēng liú yù zài luò quàn yǐ jūn jué qí hòu lù zé yù jūn bù zhàn ér kě kè

这句话大意是:陈计,称刘裕在洛,劝以军绝其后路,则裕军不 战而可克。

shū zòu dì shàn zhī

这句话大意是:书奏,帝善之。

huì hào zài qián jìn jiǎng shū chuán

这句话大意是:会浩在前,进讲书传。

dì wèn hào yuē yù xi fá yǐ zhì tóng guān qīng guān shì dé jì fǒu

这句话大意是:帝问浩曰:“裕西伐已至潼关, 卿观事得济否?

hào yuē yáo xìng hǎo yǎng xū míng ér wú shí yòng zi hóng yòu bìng zhòng pàn qīn lí

这句话大意是:”浩曰:“姚兴好养虚名而无实用,子泓又病,众叛亲离。

chéng qí wēi wáng bīng jīng jiāng yǒng kè zhī bì yǐ

现代白话:乘其危 亡,兵精将勇,克之必了。

dì yuē yù wǔ néng hé rú mù róng chuí

现代白话:”帝曰:“裕武能怎么样慕容垂?

hào yuē chuí chéng fù zǔ zhī zī shēng biàn zūn guì

这句话大意是:”浩曰:“垂承父祖之 资,生便尊贵。

tóng lèi guī zhī ruò yè é zhī fù huǒ

这句话大意是:同类归之,若夜蛾之赴火;。

shǎo jiā yǐ zhàng biàn zú lì gōng

这句话大意是:少加倚仗,便足立功。

liú yù tǐng chū hán wēi bù yīn yī zú zhī yòng fèn bì dà hū ér yí miè huán xuán

这句话大意是:刘裕挺出寒微, 不因一卒之用,奋臂大呼,而夷灭桓玄。

běi qín mù róng chāo nán cuī lú xún

这句话大意是:北禽慕容超,南摧卢循。

yù ruò píng yáo ér cuàn qí zhǔ

这句话大意是:裕若平姚而篡其 主。

qín dì róng yí hùn bìng yù yì bù néng shǒu zhī

这句话大意是:秦地戎夷混并,裕亦不能守之。

qín dì yì zhōng dāng wèi guó jiā suǒ yǒu

这句话大意是:秦地亦终当为国家所有。

dì yuē yù yǐ rù guān bù néng jìn bù néng tuì wǒ qiǎn jīng qí nán xí péng chéng shòu chūn yù yì hé néng zì lì

这句话大意是:”帝曰:“裕已入关, 不能进,不能退,我遣精骑南袭彭城、寿春,裕亦何能自立?

hào yuē jīn xī běi èr kòu wèi tiǎn bì xià bù kě qīn yù liù shī

这句话大意是:”浩曰:“今西北二 寇未殄,陛下不可亲御六师。

zhǎng sūn sōng yǒu jīng guó zhī yòng wú jìn qǔ zhī néng fēi liú yù dí yě

这句话大意是:长孙嵩有经国之用,无进取之能,非刘裕敌也。

chén wèi dài zhī bù wǎn

这句话大意是:臣谓 待之不晚。

dì xiào yuē qīng liàng zhī yǐ shěn yǐ

现代白话:”帝笑曰:“卿量之已审了。

hào yuē chén cháng sī lùn jìn shì rén wù bù gǎn bù shàng wén

这句话大意是:”浩曰:“臣常私论近世人物,不敢不上 闻。

ruò wáng měng zhī jīng guó fú jiān zhī guǎn zhòng yě

这句话大意是:若王猛之经国,苻坚之管仲也;。

mù róng kè zhī fǔ shǎo zhǔ mù róng zhī huò guāng yě

这句话大意是:慕容恪之辅少主,慕容之霍光也;。

liú yù zhī píng nì luàn sī mǎ dé zōng zhī cáo cāo yě

这句话大意是:刘裕之平 逆乱,司马德宗之曹操也。

dì yuē qīng wèi xiān dì rú hé

这句话大意是:”帝曰:“卿谓先帝如何?

hào yuē tài zǔ yòng mò běi chún piáo zhī rén nán rù hàn dì biàn fēng yì sú huà qià sì hǎi

这句话大意是:”浩曰:“太祖用漠北淳朴 之人,南入汉地,变风易俗,化洽四海。

zì yǔ xī nóng shùn yǔ qí liè chén qǐ néng yǎng míng

这句话大意是:自与羲、农、舜、禹齐烈,臣岂能仰名。

dì yuē qū gài hé rú

现代白话:” 帝曰:“屈丐怎么样?

hào yuē qū gài jiā guó yí miè yī shēn gū jì wèi yáo shì fēng zhí

这句话大意是:”浩曰:“屈丐家国夷灭,一身孤寄,为姚氏封植。

bù sī shù dǎng qiáng lín bào fù chóu chǐ nǎi jié rú rú bèi dé yú yáo

这句话大意是:不思树党 强邻,报复仇耻,乃结蠕蠕,背德于姚。

juē shù xiǎo rén wú dà jīng lüè zhèng kě cán bào zhōng wéi rén cán miè ěr

现代白话:撅竖品行较差的人,无大经略,正可残暴,终为人 残灭耳。

dì dà yuè shuō zhì zhōng yè

这句话大意是:”帝大悦,说至中夜。

cì hào piǎo láo jiǔ shí hú shuǐ jīng róng yán yī liǎng yuē zhèn wèi qīng yán ruò cǐ yán jiǔ gù yǔ qīng tóng qí wèi yě

这句话大意是:赐浩缥醪酒十斛,水精戎盐一两,曰:“朕味卿言, 若此盐酒,故与卿同其味也。

sān nián huì xīng chū tiān jīn rù tài wēi jīng běi dǒu luò zǐ wēi fàn tiān bàng

这句话大意是:三年,彗星出天津,入太微,经北斗,络紫微,犯天棓。

bā shí yú rì zhì tiān hàn ér miè

这句话大意是:八十余日,至天汉而 灭。

dì fù zhào zhū rú shù shì wèn zhī yuē zāi jiù jiāng zài hé guó

这句话大意是:帝复召诸儒、术士问之,曰:“灾咎将在何国?

zhèn shén wèi zhī

这句话大意是:朕甚畏之。

hào yuē zāi yì yóu rén ér qǐ rén wú yāo bù zì zuò

这句话大意是:”浩曰:“灾异由 人而起,人无IO,妖不自作。

hàn shū zài wáng mǎng cuàn wèi zhī qián huì xīng chū rù zhèng yǔ jīn tóng

这句话大意是:《汉书》载王莽篡位之前,彗星出入,正与今同。

guó jiā zhǔ zūn chén bēi rén wú yì wàng

这句话大意是:国家主尊臣卑,人无异望。

shì wèi jiàn jìn jiāng miè liú yù cuàn zhī zhī yīng yě

这句话大意是:是为僭晋将灭,刘裕篡之之应也。

zhū rén mò néng yì hào yán dì shēn rán zhī

这句话大意是:”诸人莫能易浩言, 帝深然之。

wǔ nián sòng guǒ dài jìn nán zhèn shàng sòng gǎi yuán shè shū

这句话大意是:五年,宋果代晋,南镇上宋改元赦书。

shí dì xìng dōng nán què shui chǐ chí shè niǎo wén zhī yì chí zhào hào gào yuē wǎng nián qīng yán huì xīng zhī zhàn yàn yǐ

现代白话:时帝幸东南舄氵齿池,射鸟,闻 之,驿驰召浩,告曰:“往年卿言彗星之占验了。

zhèn jīn rì shǐ xìn tiān dào

这句话大意是:朕今日始信天道。

chū hào fù jí dǔ

这句话大意是:”初,浩父疾 笃。

nǎi jiǎn zhǎo jié fà yè zài tíng zhōng yǎng dǎo dòu jí wèi fù qǐng mìng qiú yǐ shēn dài

这句话大意是:乃翦爪截发,夜在庭中仰祷斗极,为父请命,求以身代。

kòu tóu liú xiě suì yú bù xī jiā rén hǎn yǒu zhī zhě

这句话大意是:叩头流血,岁余不息, 家人罕有知者。

jí fù zhōng jū sāng jìn lǐ shí rén chēng zhī

这句话大意是:及父终,居丧尽礼,时人称之。

xí jué bái mǎ gōng

这句话大意是:袭爵白马公。

zì cháo tíng lǐ yí yōu wén cè zhào jūn guó shū jì jǐn guān yú hào

这句话大意是:自朝廷礼仪,优文策诏,军国书记,尽关于浩。

hào néng wéi yǎ shuō bù cháng shǔ wén ér liú xīn yú zhì dù kē lǜ jí jīng shù zhī yán

这句话大意是:浩能为雅说,不长属文,而留 心于制度科律及经术之言。

zuò jiā jì fǎ cì xù wǔ zōng zhēng cháng zhī lǐ fēng jiǎn zhī jié yì lǐ kě guān

这句话大意是:作《家祭法》,次序五宗,蒸尝之礼,丰俭之节,义理 可观。

xìng bù hǎo zhuāng lǎo zhī shū měi dú bù guò shù shí háng zhé qì zhī yuē cǐ jiǎo wū zhī shuō bù jìn rén qíng bì fēi lǎo zi suǒ zuò

这句话大意是:性不好庄老之书,每读不过数十行,辄弃之,曰:“此矫诬之说,不近人情, 必非老子所作。

lǎo dān xí lǐ zhòng ní suǒ shī qǐ shè bài fǎ zhī yán yǐ luàn xiān wáng zhī jiào

这句话大意是:老聃习礼,仲尼所师,岂设败法之言以乱先王之教。

yuán shēng suǒ wèi jiā rén kuāng qiè zhōng wù bù kě yáng yú wáng tíng

这句话大意是:袁生所谓家人 筐箧中物,不可扬于王庭。

dì héng yǒu wēi jí ér zāi yì lǚ jiàn nǎi shǐ zhōng guì rén mì wèn hào yuē jīn zī rì shí yú wèi mǎo jìn guāng zhào dài zhī fēn yě

这句话大意是:帝恒有微疾,而灾异屡见,乃使中贵人密问浩曰:“今兹日蚀于胃、昴,尽光 赵、代之分野。

zhèn jí zhěn mí nián kǒng yī dàn yǎn hū zhū zǐ bìng shǎo qí wèi wǒ shè tú hòu jì

这句话大意是:朕疾疹弥年,恐一旦奄忽,诸子并少,其为我设图后计。

hào yuē bì xià chūn qiū fù shèng shèng yè fāng róng dé yǐ chú zāi xìng jiù píng yù

这句话大意是:”浩曰: “陛下春秋富盛,圣业方融,德以除灾,幸就平愈。

xī sòng jǐng jiàn zāi xiū dé yíng huò tuì shè

这句话大意是:昔宋景见灾修德,荧惑退舍。

yuàn bì xià yí zhū yōu lǜ tián shén bǎo hé wú yǐ àn mèi zhī shuō zhì sǔn shèng sī

这句话大意是:愿陛下遗诸忧虑,恬神保和,无以暗昧之说,致损圣思。

bì bù dé yǐ qǐng chén gǔ yán

这句话大意是:必不得已,请陈瞽言。

zì shèng huà lóng xīng bù chóng chǔ èr shì yǐ yǒng xīng zhī shǐ shè jì jǐ wēi

这句话大意是:自 圣化龙兴,不崇储贰,是以永兴之始,社稷几危。

jīn yi zǎo jiàn dōng gōng xuǎn gōng qīng zhōng xián bì xià sù suǒ wěi zhàng zhě shǐ wèi shī fū

这句话大意是:今宜早建东宫,选公卿忠贤陛下 素所委仗者,使为师傅;。

zuǒ yòu xìn chén jiǎn zài dì xīn zhě yǐ chōng bīn yǒu

这句话大意是:左右信臣简在帝心者,以充宾友。

rù zǒng wàn jī chū tǒng róng zhèng jiān guó fǔ jūn liù bǐng zài shǒu

这句话大意是:入总万机,出统戎政, 监国抚军,六柄在手。

ruò cǐ zé bì xià kě yǐ yōu yóu wú wéi yí shén yǎng shòu

现代白话:若此,则陛下能够优游无为,颐神养寿。

cǐ nǎi wàn dài zhī lìng diǎn sāi huò zhī dà bèi yě

这句话大意是:此乃万代之令典, 塞祸之大备也。

jīn zhǎng huáng zǐ huì nián jiàn yī jì míng ruì wēn hé zhòng qíng suǒ xì shí dēng chǔ fù zé tiān xià xìng shèn

这句话大意是:今长皇子讳,年渐一纪,明睿温和,众情所系,时登储副,则天下 幸甚。

lì zǐ yǐ zhǎng lǐ zhī dà jīng ruò xū bìng dà chéng rén ér zé dǎo cuò tiān lún zé shēng lǚ shuāng jiān bīng zhī huò

这句话大意是:立子以长,礼之大经,若须并大,成人而择,倒错天伦,则生履霜坚冰之祸。

zì gǔ yǐ lái zǎi jí suǒ jì xīng shuāi cún wáng xiān bù yóu cǐ

这句话大意是:自古以来,载籍所记,兴衰存亡,鲜不由此。

dì nà zhī yú shì shǐ hào fèng cè gào zōng miào lìng tài wǔ wèi guó fù zhǔ jū zhèng diàn lín cháo

这句话大意是:”帝纳之,于是使浩奉策告宗庙,令 太武为国副主,居正殿临朝。

sī tú zhǎng sūn sōng gāo yáng gōng xī jīn běi xīn gōng ān tóng wèi zuǒ fǔ zuò dōng xiāng xī miàn

这句话大意是:司徒长孙嵩、高阳公奚斤、北新公安同为左辅,坐东 厢,西面。

hào yǔ tài wèi mù guān sàn qí cháng shì qiū duī wèi yòu bì zuò xi xiāng dōng miàn

这句话大意是:浩与太尉穆观、散骑常侍丘堆为右弼,坐西厢,东面。

bǎi liáo zǒng jǐ yǐ tīng yān

现代白话:百寮总己以听呢。

míng yuán jū xī gōng shí yǐn ér kuī zhī tīng qí jué duàn

这句话大意是:明元居西宫,时隐而窥之,听其决断。

dà yuè wèi zuǒ yòu shì chén yuē zhǎng sūn sōng sù dé jiù chén lì shì sì shì gōng cún shè jì

这句话大意是:大悦,谓左右侍臣曰:“长孙嵩宿德旧臣, 历事四世,功存社稷;。

xī jīn biàn jié zhì móu míng wén xiá ěr

这句话大意是:奚斤辩捷智谋,名闻遐迩;。

ān tóng xiǎo jiě sú qíng míng yú xiào liàn

这句话大意是:安同晓解俗情,明于校练;。

mù guān dá zhèng shì yào shi wú zhǐ qù

现代白话:穆观 达政事要,识我旨趣;。

cuī hào bó wén qiáng zhì jīng yú tiān rén zhī huì

这句话大意是:崔浩博闻强识,精于天人之会;。

qiū duī suī wú dà yòng rán zài gōng zhuān jǐn

这句话大意是:丘堆虽无大用,然在公专谨。

yǐ liù rén fǔ wú zǐ zú yǐ jīng guó

现代白话:以六人辅我子,足以经国。

wú yǔ rǔ cáo yóu xíng sì jìng fá pàn róu fú kě yǐ dé zhì yú tiān xià yǐ

现代白话:我与你曹游行四境,伐叛柔服,能够得志于天下了。

qún chén shí zòu shì suǒ yí

这句话大意是:” 群臣时奏事所疑。

dì yuē cǐ fēi wǒ suǒ zhī dāng jué zhī yú rǔ cáo guó zhǔ yě

现代白话:帝曰:“此非我所知,当决之于你曹国主也。

huì wén sòng wǔ dì cú dì yù qǔ luò yáng wǔ láo huá tái

这句话大意是:会闻宋武帝殂,帝欲取洛阳、武牢、滑台。

hào yuē bì xià bù yǐ liú yù xū qǐ nà qí shǐ gòng yù yì jìng shì bì xià

这句话大意是:浩曰:“陛下不以刘裕欻起,纳其 使贡,裕亦敬事陛下。

bù xìng jīn sǐ chéng sàng fá zhī suī de zhī bù lìng

这句话大意是:不幸今死,乘丧伐之,虽得之,不令。

chūn qiū jìn shì gài qīn qí wén qí hóu zú nǎi hái

这句话大意是:《春秋》晋士丐侵齐, 闻齐侯卒,乃还。

jūn zǐ dà qí bù fá sàng yǐ wéi ēn zú yǐ gǎn xiào zǐ yì zú yǐ dòng zhū hóu

现代白话:有德行的人大其不伐丧,以为恩足以感孝子,义足以动诸侯。

jīn guó jiā wèi néng yī jǔ ér dìng jiāng nán yi qiǎn rén diào jì xù qí xiōng zāi bù yì fēng yú tiān xià lìng dé zhī shì yě

这句话大意是:今国家未 能一举而定江南,宜遣人吊祭,恤其凶灾,布义风于天下,令德之事也。

qiě yù xīn sǐ dǎng yǔ wèi lí bù rú huǎn zhī dài qí è rěn

这句话大意是:且裕新死, 党与未离,不如缓之,待其恶稔。

rú qí qiáng chén zhēng quán biàn nán bì qǐ rán hòu mìng jiāng yáng wēi kě bù láo shì zú ér shōu huái běi zhī de

这句话大意是:如其强臣争权,变难必起,然后命将扬威,可不 劳士卒而收淮北之地。

dì ruì yì nán fá yǔ hào yuē liú yù yīn yáo xìng sǐ ér miè qí guó

这句话大意是:”帝锐意南伐,语浩曰:“刘裕因姚兴死而灭其国。

yù sǐ wǒ fá zhī hé wéi bù kě

这句话大意是:裕死, 我伐之,何为不可!

hào gù zhí yuē xìng sǐ èr zi jiāo zhēng yù nǎi fá zhī

这句话大意是:”浩固执曰:“兴死,二子交争,裕乃伐之。

dì dà nù bù cóng

这句话大意是:”帝大怒,不从。

suì qiǎn xī jīn děng nán fá yì yú jiān guó zhī qián yuē xiān gōng chéng xiān lüè dì

这句话大意是:遂遣奚斤等南伐,议于监国之前曰:“先攻城,先略地?

jīn qǐng xiān gōng chéng

这句话大意是:”斤请先攻城。

hào yuē nán rén cháng yú gù shǒu fú shì gōng xiāng yáng jīng nián bù bá

这句话大意是:浩曰: “南人长于固守,苻氏攻襄阳,经年不拔。

jīn yǐ dà guó zhī lì gōng qí xiǎo chéng ruò bù shí kè cuò sǔn jūn shì wēi dào yě

这句话大意是:今以大国之力,攻其小城,若不时克, 挫损军势,危道也。

bù rú fēn jūn lüè de zhì huái wéi xiàn liè zhì shǒu zǎi shōu liǎn zū gǔ

这句话大意是:不如分军略地,至淮为限,列置守宰,收敛租谷。

huá tái wǔ láo fǎn zài jūn běi jué wàng nán jiù bì yán hé dōng zǒu

这句话大意是:滑台、武牢 反在军北,绝望南救,必沿河东走。

ruò huò bù rán jí shì yòu zhōng zhī wù

这句话大意是:若或不然,即是囿中之物。

gōng sūn biǎo qǐng xiān tú qí chéng

这句话大意是:”公孙表请先图其 城。

jīn děng jì hé xiān gōng huá tái jīng shí bù bá biǎo qǐng jì shī

这句话大意是:斤等济河,先攻滑台,经时不拔,表请济师。

dì nù nǎi qīn nán xún bài hào wèi xiāng zhōu cì shǐ suí jūn móu zhǔ

这句话大意是:帝怒,乃亲南巡,拜浩为相州刺 史,随军谋主。

jí chē jià hái hào cóng xìng xī hé tài yuán xià lín hé liú bàng lǎn chuān chéng kǎi rán yǒu gǎn

这句话大意是:及车驾还,浩从幸西河、太原,下临河流,傍览川城,慨然有感。

suì yǔ tóng liáo lùn wǔ děng jùn xiàn zhī shì fēi kǎo qín huáng hàn wǔ zhī wéi shī

这句话大意是:遂与同寮论五等郡县之是非,考秦皇、汉武之违失。

shí fú qí yán

这句话大意是:时伏其言。

tiān shī kòu qiān zhī měi yǔ hào yán wén qí lùn gǔ xīng wáng zhī jī cháng zì yè dá dàn sǒng yì liǎn róng shēn měi zhī yuē sī rén yán yě huì jiē kě dǐ xíng yì dāng jīn zhī gāo yáo yě

这句话大意是:天师寇谦之每与浩言,闻其论古兴亡之迹,常自夜达旦,竦意敛容,深美之, 曰:“斯人言也惠,皆可底行,亦当今之皋陶也。

dàn rén guì yuǎn jiàn jìn bù néng shēn chá zhī ěr

这句话大意是:但人贵远贱近,不能深察之耳。

yīn wèi hào yuē wú dāng jiān yōu rú jiào fǔ zhù tài píng zhēn jūn ér xué bù jī gǔ

现代白话:” 因谓浩曰:“我当兼攸儒教,辅助太平真君,而学不稽古。

wèi wú zhuàn liè wáng zhě zhèng diǎn bìng lùn qí dà yào

现代白话:为我撰列王者政典,并 论其大要。

hào nǎi zhù shū èr shí yú piān shàng tuī tài chū xià jǐn qín hàn biàn bì zhī jī dà zhǐ xiān yǐ fù wǔ děng wéi běn

这句话大意是:”浩乃著书二十余篇,上推太初,下尽秦、汉变弊之迹,大旨先以复五 等为本。

tài wǔ zuǒ yòu jì hào zhèng zhí gòng pái huǐ zhī

这句话大意是:太武,左右忌浩正直,共排毁之。

dì suī zhī qí néng bù miǎn qún yì gù hào yǐ gōng guī dì

这句话大意是:帝虽知其能,不免群议,故浩以公归第。

jí yǒu yí yì zhào wèn yān

现代白话:及有疑议,召问呢。

hào xiān yán bái xī rú měi fù rén

这句话大意是:浩纤妍白皙如美妇人。

xìng mǐn dá cháng yú móu jì zì bǐ zhāng liáng wèi jǐ jī gǔ guò zhī

这句话大意是:性敏达,长于谋计,自比张良,谓己稽 古过之。

jì guī dì yīn yù xiū fú sì yǎng xìng shù ér kòu qiān zhī yǒu shén zhōng lù tú xīn jīng hào yīn shī shì zhī

这句话大意是:既归第,因欲修服食养性术,而寇谦之有《神中录图新经》,浩因师事之。

shǐ guāng zhōng jìn jué dōng jùn gōng bài tài cháng qīng

这句话大意是:始光中,进爵东郡公,拜太常卿。

shí yì fá hè lián chāng qún chén jiē yǐ wéi nán wéi hào yuē wǎng nián yǐ lái yíng huò zài shǒu yǔ lín yuè gōu chén qí zhàn qín wáng

这句话大意是:时议伐赫连昌,群臣皆以为难,唯浩曰: “往年以来,荧惑再守羽林,越钩陈,其占秦亡。

yòu jīn nián wǔ xīng bìng chū dōng fāng lì yǐ xī fá

这句话大意是:又今年五星并出东方,利以西伐。

tiān yìng rén hé shí huì bìng jí bù kě bù jìn

这句话大意是:天应人和,时会并集,不可不进。

dì nǎi shǐ xī jīn děng jī pú bǎn ér qīn lǜ qīng jì lüè qí dū chéng dà huò ér hái

这句话大意是:”帝乃使奚斤等击蒲坂,而亲率轻骑掠其都城, 大获而还。

hòu fù tǎo chāng cì qí chéng xià shōu zhòng wěi tuì

这句话大意是:后复讨昌,次其城下,收众伪退。

chāng gǔ zào ér qián shū zhèn wèi liǎng yì

这句话大意是:昌鼓噪而前,舒阵为两翼。

huì yǒu fēng yǔ cóng dōng nán lái yáng shā hūn míng huàn zhě zhào ní jìn yuē jīn fēng yǔ cóng zéi hòu lái wǒ xiàng bǐ bèi tiān bù zhù rén

这句话大意是:会有风雨 从东南来,扬沙昏冥,宦者赵倪进曰:“今风雨从贼后来,我向彼背,天不助人。

yòu jiàng shì jī kě yuàn bì xià shè qí bì zhī gèng dài hòu rì

这句话大意是:又将士饥渴,愿陛下摄骑避之,更待后日。

hào huà zhī yuē shì hé yán yú

这句话大意是:”浩叱之曰:“是何言欤!

qiān lǐ zhì shèng yī rì zhī zhōng qǐ de biàn yì

这句话大意是:千里制胜, 一日之中,岂得变易?

zéi qián xíng bù zhǐ hòu yǐ lí jué yi fēn jūn yǐn shān yǎn jī bù yì

这句话大意是:贼前行不止,后已离绝,宜分军隐山,掩击不意。

fēng dào zài rén qǐ yǒu cháng yě

这句话大意是:风道在人, 岂有常也?

dì yuē shàn

这句话大意是:”帝曰:“善。

fēn qí fèn jī chāng jūn dà kuì

这句话大意是:”分骑奋击,昌军大溃。

shén èr nián yì jī rú rú cháo chén nèi wài jǐn bù yù xíng bǎo tài hòu yì gù zhǐ dì dì jiē bù tīng

这句话大意是:神二年,议击蠕蠕,朝臣内外尽不欲行,保太后亦固止帝,帝皆不听。

wéi hào zàn chéng zhī

这句话大意是:唯浩 赞成之。

shàng shū lìng liú jié zuǒ pú yè ān yuán děng nǎi shǐ huáng mén shì láng chóu qí tuī hè lián chāng tài shǐ zhāng shēn xú biàn shuō dì yuē jīn nián jǐ sì sān yīn zhī suì suì xīng xí yuè tài bái zài xī fāng bù kě jǔ bīng

这句话大意是:尚书令刘洁、左仆射安原等乃使黄门侍郎仇齐推赫连昌太史张深、徐辩说 帝曰:“今年己巳,三阴之岁,岁星袭月,太白在西方,不可举兵。

běi fá bì bài suī kè bù lì yú shàng

这句话大意是:北伐必败,虽 克不利于上。

yòu qún chén gòng zàn shēn děng yún shēn shǎo shí cháng jiàn fú jiān bù kě nán zhēng jiān bù cóng ér bài

这句话大意是:”又群臣共赞深等云:“深少时常谏苻坚不可南征,坚不从而败。

jīn tiān shí rén shì dōu bù hé xié rú hé jǔ dòng

这句话大意是:今 天时人事都不和协,如何举动?

dì yì bù kuài nǎi zhào hào yǔ shēn děng biàn zhī

这句话大意是:”帝意不快,乃召浩与深等辩之。

hào nán shēn yuē yáng zhě dé yě yīn zhě xíng yě gù yuè shí xiū xíng

这句话大意是:浩难深曰:“阳者德也,阴者刑也,故月蚀修刑。

fu wáng zhě zhī yòng xíng dà zé chén zhī yuán yě xiǎo zé sì zhī shì cháo

这句话大意是:夫王者之用刑,大则陈之原 野,小则肆之市朝。

zhàn fá zhě yòng xíng zhī dà zhě yě

这句话大意是:战伐者,用刑之大者也。

yǐ cǐ yán zhī sān yīn yòng bīng gài de qí lèi xiū xíng zhī yì yě

这句话大意是:以此言之,三阴用兵,盖得其类,修 刑之义也。

suì xīng xí yuè nián jī rén liú yīng zài tā guó yuǎn qī shí èr nián

这句话大意是:岁星袭月,年饥人流,应在他国,远期十二年。

tài bái xíng cāng lóng sù yú tiān wén wèi dōng bù fáng běi fá

这句话大意是:太白行苍龙宿,于天文 为东,不妨北伐。

shēn děng sú shēng zhì yì qiǎn jìn qiān yú shù shù bù dá dà tǐ nán yǔ yuǎn tú

这句话大意是:深等俗生,志意浅近,牵于术数,不达大体,难与远图。

chén guān tiān wén bǐ nián yǐ lái yuè xíng yǎn mǎo zhì jīn yóu rán

这句话大意是:臣观天 文,比年以来,月行掩昴,至今犹然。

qí zhàn sān nián tiān zǐ dà pò máo tóu zhī guó

这句话大意是:其占,三年天子大破旄头之国。

rú rú gāo chē máo tóu zhī zhòng yě

这句话大意是:蠕蠕、高车, 旄头之众也。

fu shèng míng yù shí néng xíng fēi cháng zhī shì

这句话大意是:夫圣明御时,能行非常之事。

gǔ rén yǔ yuē fēi cháng zhī yuán lí rén jù yān

现代白话:古人语曰:‘非常之原,黎人惧呢;。

jí qí chéng gōng tiān xià yàn rán

这句话大意是:及 其成功,天下晏然。

yuàn bì xià wù yí

这句话大意是:’愿陛下勿疑。

shēn děng cán yuē rú rú huāng wài wú yòng zhī wù de qí de bù kě gēng ér shí de qí rén bù kě chén ér shǐ

这句话大意是:”深等惭曰:“蠕蠕荒外无用之物,得其地不 可耕而食,得其人不可臣而使。

qīng jí wú cháng nán de ér zhì yǒu hé jí jí ér láo kǔ shì mǎ

这句话大意是:轻疾无常,难得而制,有何汲汲而劳苦士马。

hào yuē shēn yán tiān shí shì qí suǒ zhí

这句话大意是:浩曰:“深言天时,是其所职;。

ruò lùn xíng shì fēi bǐ suǒ zhī

这句话大意是:若论形势,非彼所知。

sī nǎi hàn shì jiù shuō cháng tán shī zhī yú jīn bù hé shì yí

这句话大意是:斯乃汉世旧说常谈,施 之于今,不合事宜。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

fu rú rú zhě jiù shì guó jiā běi biān pàn lì jīn zhū qí yuán è shōu qí shàn rén lìng fù jiù wèi fēi wú yòng yě

这句话大意是:夫蠕蠕者,旧是国家北边叛隶,今诛其元恶,收其 善人,令复旧位,非无用也。

mò běi gāo liáng bù shēng wén ruì shuǐ cǎo měi shàn xià zé běi qiān tián mù qí de fēi bù kě gēng ér shí yě

这句话大意是:漠北高凉,不生蚊蚋,水草美善,夏则北迁,田牧其 地,非不可耕而食也。

rú rú zǐ dì lái jiàng guì zhě shàng gōng zhǔ jiàn zhě jiāng jūn dài fū jū liè mǎn cháo

这句话大意是:蠕蠕子弟来降,贵者尚公主,贱者将军、大夫,居列满朝。

yòu gāo chē hào wèi míng qí fēi bù kě chén ér chù yě

这句话大意是:又高车号为名骑,非不可臣而畜也。

fu yǐ nán rén zhuī zhī zé huàn qí qīng jí

这句话大意是:夫以南人追之,则患其轻疾;。

yú guó bīng zé bù rán

这句话大意是:于国兵则不然。

hé zhě

这句话大意是:何者?

bǐ néng yuǎn zǒu wǒ yì néng yuǎn zhú fēi nàn zhì yě

这句话大意是:彼能远走,我亦能远逐,非难制也。

wǎng shù rù sāi guó rén zhèn jīng

这句话大意是:往数入塞,国人震惊。

jīn xià bù chéng xū yǎn jìn pò miè qí guó zhì qiū fù lái bù dé ān wò

这句话大意是:今夏不乘虚掩进, 破灭其国,至秋复来,不得安卧。

zì tài zōng zhī shì qì yú jīn rì wú suì bù jǐng qǐ bù jí jí hu zāi

现代白话:自太宗之世,迄于今日,无岁不警,岂不汲汲乎 啊?

shì rén jiē wèi shēn biàn tōng xiè shù shù míng jué chéng bài chén qǐng shì zhī

这句话大意是:世人皆谓深、辩通解数术,明决成败,臣请试之。

wèn qí xī guó wèi miè zhī qián yǒu hé wáng zhēng

这句话大意是:问其西国未灭之前,有何亡 征?

zhī ér bù yán shì qí bù zhōng

这句话大意是:知而不言,是其不忠;。

ruò shí bù zhī shì qí wú shù

这句话大意是:若实不知,是其无术。

shí hè lián chāng zài zuò shēn děng zì yǐ wú xiān yán cán bù néng duì

这句话大意是:时赫连昌在坐,深等自以无先言,惭不能对。

dì dà yuè wèi gōng qīng yuē wú yì jué yǐ

现代白话:帝大悦,谓公卿曰:“我意决了。

wáng guó zhī chén bù kě yǔ móu xìn zāi

现代白话:亡国之臣不可与谋,信啊!

ér bǎo tài hòu yóu nǐ zhī

这句话大意是:”而保太后犹疑之。

fù lìng qún chén zhì bǎo tài hòu qián píng yì dì mìng hào shàn xiǎo zhī lìng wù

这句话大意是:复令群臣至保太后前评议,帝命浩 善晓之令寤。

jì bà cháo huò yǒu yóu hào yuē wú zéi qīn nán shě zhī běi fá shī xíng qiān lǐ qí shuí bù zhī

这句话大意是:既罢朝,或有尤浩曰:“吴贼侵南,舍之北伐,师行千里,其谁不知?

rú rú yuǎn dùn qián wú suǒ huò hòu yǒu nán qīn zhī huàn cǐ wēi dào yě

这句话大意是:蠕蠕远 遁,前无所获,后有南侵之患,此危道也。

hào yuē jīn nián bù cuī rú rú zé wú yǐ yù nán zéi

这句话大意是:”浩曰:“今年不摧蠕蠕,则无以御南 贼。

zì guó jiā bìng xī guó yǐ lái nán rén kǒng jù yáng shēng dòng zhòng yǐ wèi huái běi

这句话大意是:自国家并西国以来,南人恐惧,扬声动众,以卫淮北。

bǐ běi wǒ nán bǐ zhēng wǒ xi qí shì rán yǐ

现代白话:彼北我南,彼征我息, 其势然了。

běi pò rú rú wǎng huán zhī jiān gù bú jiàn qí zhì yě

这句话大意是:北破蠕蠕,往还之间,故不见其至也。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

liú yù de guān zhōng liú qí ài zi jīng bīng shù wàn liáng jiàng jìng zú yóu bù néng gù shǒu jǔ jūn jǐn méi hào kū zhī shēng zhì jīn wèi yǐ

这句话大意是:刘裕得关中,留其爱 子,精兵数万,良将劲卒,犹不能固守,举军尽没,号哭之声至今未已。

rú hé zhèng dāng guó jiā xiū míng zhī shì shì mǎ qiáng shèng zhī shí ér yù yǐ jū dú chǐ hǔ kǒu yě

这句话大意是:如何正当 国家休明之世,士马强盛之时,而欲以驹犊齿虎口也?

shè guó jiā yǔ zhī hé nán bǐ bì bù néng shǒu zhī

这句话大意是:设国家与之河南,彼必不能 守之。

zì liàng bù néng shǒu shì yǐ bì bù lái

这句话大意是:自量不能守,是以必不来。

ruò huò yǒu zhòng bèi biān zhī jūn ěr

这句话大意是:若或有众,备边之军耳。

fu jiàn píng shuǐ dòng zhī tiān xià zhī hán

这句话大意是:夫见瓶水冻,知天下之 寒;。

cháng ròu yī luán shi huò zhōng zhī mèi

这句话大意是:尝肉一脔,识镬中之昧。

wù yǒu qí lèi kě tuī ér de

这句话大意是:物有其类,可推而得。

qiě rú rú shì yuǎn wèi guó jiā lì bù néng zhì zì kuān lái jiǔ

这句话大意是:且蠕蠕恃远,谓国家力不能至, 自宽来久。

gù xià zé sàn zhòng fàng chù qiū féi nǎi jù bèi hán xiàng wēn nán lái kòu chāo

这句话大意是:故夏则散众放畜,秋肥乃聚,背寒向温,南来寇抄。

jīn yǎn qí bù bèi dà jūn zú zhì bì jīng hài wàng chén bēn zǒu

这句话大意是:今掩其不备,大军 卒至,必惊骇,望尘奔走。

mǔ mǎ hù mù pìn mǎ liàn jū

这句话大意是:牡马护牧,牝马恋驹;。

qū chí nán zhì bù dé shuǐ cǎo

这句话大意是:驱驰难制,不得水草;。

wèi guò shù rì péng jù ér kùn bì kě yī jǔ ér miè

这句话大意是:未过数日, 朋聚而困弊,可一举而灭。

zàn láo yǒng yì shí bù kě shī yě

这句话大意是:暂劳永逸,时不可失也。

wéi huàn shàng wú cǐ yì

这句话大意是:唯患上无此意。

jīn shèng lǜ yǐ jué rú hé zhǐ zhī

这句话大意是:今圣虑已决, 如何止之?

suì xíng

这句话大意是:”遂行。

tiān shī wèi hào yuē shì xíng kě guǒ hu

这句话大意是:天师谓浩曰:“是行可果吗?

hào yuē bì kè

这句话大意是:”浩曰:“必克。

dàn kǒng zhū jiāng suǒ suǒ qián hòu gù lǜ bù néng chéng shèng shēn rù shǐ bù quán jǔ ěr

这句话大意是:但恐诸将琐琐, 前后顾虑,不能乘胜深入,使不全举耳。

jí jūn dào rù qí jìng rú rú xiān bù shè bèi

这句话大意是:及军到,入其境,蠕蠕先不设备。

yú shì fēn jūn sōu tǎo dōng xī wǔ qiān lǐ nán běi sān qiān lǐ suǒ lǔ jí huò xù chǎn chē lú shù bǎi wàn

这句话大意是:于是分军搜讨,东西五千里,南北三千里, 所虏及获畜产车庐数百万。

gāo chē shā rú rú zhǒng lèi guī xiáng zhě sān shí yú wàn luò

这句话大意是:高车杀蠕蠕种类归降者三十余万落。

lǔ suì sǎn luàn

这句话大意是:虏遂散乱。

dì yán ruò shuǐ xi zhì zhuō xié shān zhū dà jiàng guǒ lǜ shēn rù yǒu fú bīng quàn dì zhǐ

这句话大意是:帝沿弱 水,西至涿邪山,诸大将果虑深入有伏兵,劝帝止。

tiān shī yǐ hào nǎng rì yán gù quàn dì qióng tǎo dì bù tīng

这句话大意是:天师以浩曩日言,固劝帝穷讨, 帝不听。

hòu yǒu xiáng rén yán rú rú dà tán xiān bèi jí bù zhī suǒ wéi nǎi fén qióng lú kē chē zì zài jiāng bǎi rén rù shān nán zǒu

这句话大意是:后有降人言:“蠕蠕大檀先被疾,不知所为,乃焚穹庐,科车自载,将百 人入山南走。

rén chù jiǒng jù fāng liù shí lǐ wú rén lǐng tǒng

这句话大意是:人畜窘聚,方六十里,无人领统。

xiāng qù bǎi bā shí lǐ zhuī jūn bù zhì nǎi xú xi dùn wéi cǐ de miǎn

这句话大意是:相去百八十里,追军不至,乃徐西 遁,唯此得免。

wén liáng zhōu jiǎ hú yán ruò fù qián xíng èr rì zé jǐn miè zhī yǐ

现代白话:”闻凉州贾胡言:“若复前行二日,则尽灭之了。

dì shēn hèn zhī

这句话大意是:”帝深恨之。

dà jūn jì hái nán jūn jìng bù néng dòng rú hào suǒ liào

这句话大意是:大军既还,南军竟不能动,如浩所料。

hào míng shí tiān wén hǎo guān xīng biàn

这句话大意是:浩明识天文,好观星变。

cháng zhì jīn yín tóng dìng yú cù qì zhōng lìng qīng yè yǒu suǒ jiàn jí yǐ dìng huà zhǐ zuò zì yǐ jì qí yì

这句话大意是:常置金银铜铤于酢器中,令青,夜有所见,即以铤画 纸作字,以记其异。

tài wǔ měi xìng hào dì duō wèn yǐ yì shì

这句话大意是:太武每幸浩第,多问以异事。

huò cāng cù bù jí shù dài fèng jìn shū shí bù xiá jīng měi dì wèi jǔ bǐ zhù huò lì cháng ér hái

这句话大意是:或仓卒不及束带,奉进蔬食,不 暇精美,帝为举匕箸,或立尝而还。

qí jiàn chǒng ài rú cǐ

这句话大意是:其见宠爱如此。

yú shì yǐn hào chū rù wò nèi

这句话大意是:于是引浩出入卧内。

jiā shì zhōng tè jìn fǔ jūn dà jiàng jūn zuǒ guāng lù dài fu yǐ shǎng móu mó zhī gōng

这句话大意是:加侍中、 特进、抚军大将军、左光禄大夫,以赏谋谟之功。

dì cóng róng wèi hào yuē qīng cái zhì shēn bó shì zhèn zǔ kǎo zhōng zhe sān shì zhèn gù yán qīng zì jìn

这句话大意是:帝从容谓浩曰:“卿才智深博, 事朕祖考,忠著三世,朕故延卿自近。

qí sī jìn guī jiàn wù yǒu yǐn huái

这句话大意是:其思尽规谏,勿有隐怀。

zhèn suī dāng shí qiān nù ruò huò bù yòng jiǔ kě bù shēn sī qīng yán yě

这句话大意是:朕虽当时迁怒,若 或不用,久可不深思卿言也?

yīn lìng gē gōng lì sòng qún chén shì zài zhǎng sūn dào shēng chuán

这句话大意是:”因令歌工历颂群臣,事在《长孙道生传》。

yòu zhào xīn jiàng gāo chē qú shuài shù bǎi rén cì jiǔ shí yú qián

这句话大意是:又召新 降高车渠帅数百人,赐酒食于前。

zhǐ hào yǐ shì zhī yuē rǔ cáo shì cǐ rén xiān wāng nuò ruò shǒu bù néng wān gōng chí máo qí xiōng zhōng suǒ huái nǎi yú yú bīng jiǎ

现代白话:指浩以示之曰:“你曹视此人纤尪懦弱,手不能 弯弓持矛,其胸中所怀,乃逾于兵甲。

zhèn shǐ shí suī yǒu zhēng tǎo zhī zhì ér lǜ bù zì jué qián hòu kè jié jiē cǐ rén dǎo wú lìng dào cǐ yǐ

现代白话:朕始时虽有征讨之志,而虑不自决,前后克 捷,皆此人导我令到此了。

nǎi chì zhū shàng shū yuē fán jūn guó dà jì qīng děng suǒ bù néng jué jiē xiān zī hào rán hòu xíng

这句话大意是:”乃敕诸尚书曰:“凡军国大计,卿等所不能决,皆先 咨浩然后行。

é ér nán fān zhū jiāng biǎo sòng shī yù fàn hé nán qǐng bīng sān wàn xiān qí wèi fā nì jī zhī

这句话大意是:俄而南籓诸将表宋师欲犯河南,请兵三万,先其未发逆击之。

yīn zhū hé běi liú rén zài jiè shàng zhě jué qí xiāng dǎo zú yǐ cuò qí ruì qì shǐ bù gǎn shēn rù

这句话大意是:因诛河北流人在 界上者,绝其乡导,足以挫其锐气,使不敢深入。

zhào gōng qīng yì zhī xián yán yi xǔ

这句话大意是:诏公卿议之,咸言宜许。

hào yuē cǐ bù kě cóng yě

这句话大意是:浩曰: “此不可从也。

wǎng nián guó jiā dà pò rú rú mǎ lì yǒu yú

这句话大意是:往年国家大破蠕蠕,马力有余。

nán zéi sàng jīng cháng kǒng qīng bīng yǎn zhì gù yáng shēng dòng zhòng yǐ bèi bù yú fēi gǎn xiān fā

这句话大意是:南贼丧精,常恐轻兵奄至,故扬声 动众,以备不虞,非敢先发。

yòu nán tǔ xià shī xià yuè zhēng shǔ fēi xíng shī zhī shí

这句话大意是:又南土下湿,夏月蒸暑,非行师之时。

qiě bǐ xiān yán yǒu bèi bì jiān chéng gù shǒu

这句话大意是:且彼先严有备, 必坚城固守。

tún jūn gōng zhī zé liáng shí bù gěi

这句话大意是:屯军攻之,则粮食不给;。

fēn bīng sì tǎo zé wú yǐ yìng dí

这句话大意是:分兵肆讨,则无以应敌。

wèi jiàn qí lì

这句话大意是:未见其利。

jiù shǐ néng lái dài qí láo juàn qiū liáng mǎ féi yīn dí qǔ shí xú wǎng jī zhī wàn quán zhī jì

这句话大意是:就使能 来,待其劳倦,秋凉马肥,因敌取食,徐往击之,万全之计。

zài cháo qún chén jí xī běi shǒu jiāng cóng bì xià zhēng tǎo xi miè hè lián běi pò rú rú duō huò měi nǚ zhēn bǎo mǎ chù chéng qún

这句话大意是:在朝群臣及西北守将, 从陛下征讨,西灭赫连,北破蠕蠕,多获美女珍宝,马畜成群;。

nán zhèn zhū jiāng wén ér shēng xiàn yì yù nán chāo yǐ qǔ zī cái

这句话大意是:南镇诸将,闻而生 羡,亦欲南抄,以取资财。

shì yǐ wàng zhāng zéi shì pī máo qiú xiá jì de sì xīn

这句话大意是:是以妄张贼势,披毛求瑕,冀得肆心。

jì bù huò tīng gù shù chēng zéi dòng yǐ kǒng cháo tíng

这句话大意是:既不获听,故数 称贼动以恐朝廷。

bèi gōng cún sī wèi guó shēng shì fēi zhōng yě

这句话大意是:背公存私,为国生事,非忠也。

dì cóng hào yì

这句话大意是:”帝从浩议。

nán zhèn zhū jiāng biǎo zéi zhì ér zì chén bīng shǎo qiú jiǎn yōu zhōu yǐ nán shù bīng zuǒ níng

这句话大意是:南镇诸将表贼至,而自陈兵少,求简幽州以南戍兵佐宁。

jiù zhāng shuǐ zào chuán yán yǐ wéi bèi

这句话大意是:就漳水造船,严以为 备。

gōng qīng yì zhě qiān rán yù qiǎn qí wǔ qiān bìng jiǎ shǔ sī mǎ chu zhī lǔ guǐ hán yán zhī děng lìng yòu yǐn biān rén

这句话大意是:公卿议者佥然,欲遣骑五千,并假署司马楚之、鲁轨、韩延之等,令诱引边人。

hào yuē fēi shàng cè yě

这句话大意是:浩曰:“非上策也。

bǐ wén yōu zhōu yǐ nán jīng bīng xī fā dà zào zhōu chuán qīng jì zài hòu yù cún lì sī mǎ zhū chú sòng zú bì jǔ guó hài rǎo jù wū miè wáng dāng xī fā jīng ruì lái bèi běi jìng

这句话大意是:彼闻幽州已南,精兵悉发,大造舟船,轻骑在后,欲存立司马, 诛除宋族,必举国骇扰,惧于灭亡,当悉发精锐,来备北境。

hòu shěn zhī guān jūn yǒu shēng wú shí shì qí xiān jù bì xǐ ér qián xíng jìng lái zhì hé sì qí qīn bào

这句话大意是:后审知官军有声无实, 恃其先聚,必喜而前行,径来至河,肆其侵暴。

zé wǒ shǒu jiāng wú yǐ yù zhī

这句话大意是:则我守将,无以御之。

ruò bǐ yǒu jiàn jī zhī rén shàn shè quán jué chéng jiàn shēn rù yú wǒ guó xū shēng biàn bù nán

这句话大意是:若彼有见机 之人,善设权谲,乘间深入,虞我国虚,生变不难。

fēi zhì dí zhī liáng jì

这句话大意是:非制敌之良计。

jīn gōng qīng yù yǐ wēi lì ràng zéi nǎi suǒ yǐ zhāo lìng sù zhì yě

这句话大意是:今公卿欲以威 力攘贼,乃所以招令速至也。

fu zhāng xū shēng ér zhào shí hài cǐ zhī wèi yǐ

现代白话:夫张虚声而召实害,此之谓了。

bù kě bù sī hòu huǐ wú jí

这句话大意是:不可不思,后悔无及。

wǒ shǐ zài bǐ qī sì yuè qián hái kě dài shǐ zhì shěn ér hòu fā yóu wèi wǎn yě

这句话大意是:我使在彼,期四月前还,可待使至,审而后发,犹未晚也。

chu zhī rén tú shì bǐ suǒ jì jiāng duó qí guó bǐ ān dé duān zuò shì zhī

这句话大意是:楚之人徒,是彼所忌, 将夺其国,彼安得端坐视之?

gù chu zhī wǎng zé bǐ lái chu zhī zhǐ zé bǐ xi qí shì rán yě

这句话大意是:故楚之往则彼来,楚之止则彼息,其势然也。

qiě chu zhī děng suǒ cái néng zhāo hé qīng bó wú lài ér bù néng chéng jiù dà gōng

这句话大意是:且楚之 等琐才,能招合轻薄无赖,而不能成就大功。

wèi guó shēng shì shǐ bīng lián huò jié bì cǐ zhī qún yǐ

现代白话:为国生事,使兵连祸结,必此之群了。

chén cháng wén lǔ guǐ shuō yáo xìng qiú rù jīng zhōu

这句话大意是:臣尝闻鲁轨说姚兴,求入荆州。

zhì zé sàn bài nǎi bù miǎn mán zéi lüě mài wèi nú shǐ huò jí yáo hóng yǐ rán zhī xiào

这句话大意是:至则散败,乃不免蛮贼掠卖为奴,使祸及姚泓,已 然之效。

hào yòu chén tiān shí bù lì yú bǐ yuē jīn zī hài qì zài yáng zhōu bù yí xiān jǔ bīng yī yě

这句话大意是:浩又陈天时不利于彼,曰:“今兹害气在扬州,不宜先举兵,一也。

wǔ suì zì xíng xiān fā zhě shāng èr yě

这句话大意是:午岁自刑, 先发者伤,二也。

rì shí miè guāng zhòu hūn xīng jiàn fēi niǎo duò luò sù dāng dòu niú yōu zài wēi wáng sān yě

这句话大意是:日蚀灭光,昼昏星见,飞鸟堕落,宿当斗、牛,忧在危亡,三也。

yíng huò fú nì yú yì zhěn jiè luàn jí sàng sì yě

这句话大意是:荧惑伏匿于翼、轸,戒乱及丧,四也。

tài bái wèi chū jìn bīng zhě bài wǔ yě

这句话大意是:太白未出,进兵者败,五也。

fu xīng guó zhī jūn xiān xiū rén shì cì jǐn dì lì hòu guān tiān shí gù wàn jǔ ér wàn quán guó ān ér shēn shèng

这句话大意是:夫兴国之君, 先修人事,次尽地利,后观天时,故万举而万全,国安而身盛。

jīn sòng xīn guó shì rén shì wèi zhōu yě

这句话大意是:今宋新国,是人事 未周也;。

zāi biàn lǚ jiàn shì tiān shí bù xié yě

这句话大意是:灾变屡见,是天时不协也;。

zhōu xíng shuǐ hé shì dì lì bù jìn yě

这句话大意是:舟行水涸,是地利不尽也。

sān shì wú yī chéng zì shǒu yóu huò bù ān hé de xiān fā ér gōng rén zāi

现代白话:三事无一成,自守 犹或不安,何得先发而攻人啊?

bǐ bì tīng wǒ xū shēng ér yán wǒ yì chéng bǐ yán ér dòng liǎng tuī qí jiù jiē zì yǐ wéi yìng dí

这句话大意是:彼必听我虚声而严,我亦承彼严而动,两推其咎, 皆自以为应敌。

bīng fǎ dāng fēn zāi yíng shòu hài qì wèi kě jǔ dòng yě

这句话大意是:兵法当分灾,迎受害气,未可举动也。

dì bù néng wéi zhòng nǎi cóng gōng qīng yì

这句话大意是:”帝不能违众,乃从公卿议。

hào fù gù zhēng bù cóng

这句话大意是:浩复固争,不从。

suì qiǎn yáng píng wáng dù chāo zhèn yè láng yá wáng sī mǎ chu zhī děng zhūn yǐng chuān

这句话大意是:遂遣阳平王杜超镇邺,琅邪王司马楚之等屯颍川。

yú shì kòu lái suì jí dào yàn zhī zì qīng shuǐ rù hé

这句话大意是:于是寇来遂疾, 到彦之自清水入河,。

shui chì liú xi xíng fēn bīng liè shǒu nán àn xi zhì tóng guān

这句话大意是:氵斥流西行,分兵列守南岸,西至潼关。

dì wén hè lián dìng yǔ sòng xiàn fēn hé běi nǎi xiān tǎo hè lián

这句话大意是:帝闻赫连定与宋县分河北,乃先讨赫连。

qún chén jiē yuē yì lóng jūn yóu zài hé zhōng shě zhī xi xíng qián kòu wèi kě bì kè

这句话大意是:群臣皆曰:“义隆军犹在河中,舍之 西行,前寇未可必克;。

ér yì lóng chéng xū zé dōng zhōu bài yǐ

现代白话:而义隆乘虚,则东州败了。

dì yí yān wèn jì yú hào

现代白话:”帝疑呢,问计于浩。

hào yuē yì lóng yǔ hè lián dìng tóng wù xiāng lián zhāo jié féng bá qiān yǐn rú rú guī sì nì xīn xū xiāng chàng hè

这句话大意是:浩曰: “义隆与赫连定同恶相连,招结冯跋,牵引蠕蠕,规肆逆心,虚相唱和。

yì lóng wàng dìng jìn dìng dài yì lóng qián jiē mò gǎn xiān rù

这句话大意是:义隆望定 进,定待义隆前,皆莫敢先入。

yǐ chén guān zhī yǒu sì lián jī bù dé jù fēi wú néng wéi hài yě

这句话大意是:以臣观之,有似连鸡,不得俱飞,无能为害也。

chén shǐ wèi yì lóng jūn tún zhù hé zhōng liǎng dào běi shàng dōng dào xiàng jì zhōu xī dào chōng yè

这句话大意是:臣 始谓义隆军屯住河中,两道北上,东道向冀州,西道冲邺。

rú cǐ zé bì xià dāng zì zhì tǎo bù dé xú xíng

这句话大意是:如此则陛下当自致讨, 不得徐行。

jīn zé bù rán dōng xī liè bīng jìng èr qiān lǐ zhōng yī chù bù guò qiān xíng fēn shì ruò

这句话大意是:今则不然,东西列兵,径二千里中,一处不过千,形分势弱。

yǐ cǐ guān zhī níng r qíng xiàn zhèng wàng gù hé zì shǒu miǎn sǐ wèi xìng wú běi dù yì yě

这句话大意是:以此观之, 儜儿情见,正望固河自守,免死为幸,无北度意也。

hè lián dìng cán gēn yì cuī nǐ zhī bì pū

这句话大意是:赫连定残根易摧,拟之必仆。

dìng zhī hòu dōng chū tóng guān xí juǎn ér qián wēi zhèn nán jí jiāng huái yǐ běi wú lì cǎo yǐ

现代白话:IN定之后,东出潼关,席卷而前,威震南极,江淮以北无立草了。

shèng cè dú fā fēi yú jìn suǒ jí yuàn bì xià bì xíng wú yí

这句话大意是:圣策独发,非 愚近所及,愿陛下必行无疑。

píng liáng jì píng qí rì yàn huì dì zhí hào shǒu yǐ shì méng xùn shǐ yuē suǒ yún cuī gōng cǐ shì yě

这句话大意是:平凉既平,其日宴会,帝执浩手以示蒙逊使曰:“所云崔公,此是也。

cái lüè zhī měi dāng jīn wú bǐ

这句话大意是:才略之 美,当今无比。

zhèn xíng zhǐ bì wèn chéng bài jué yān ruò hé fú qì

现代白话:朕行止必问,成败决呢,若合符契。

hòu guàn jūn ān jié jūn hái xiàn nán fú yīn shuō nán zéi zhī yán yún sòng chì qí zhū jiāng ruò běi guó bīng dòng xiān qí wèi zhì jìng qián rù hé

这句话大意是:后冠军安颉军还,献南俘,因说南贼之言云:“宋敕其诸将,若北国兵动,先 其未至,径前入河。

ruò qí bù dòng zhù péng chéng wù jìn

这句话大意是:若其不动,住彭城勿进。

rú hào suǒ liàng

这句话大意是:”如浩所量。

dì wèi gōng qīng yuē qīng bèi qián wèi wǒ yòng hào jì wèi miù jīng bù gù jiàn

这句话大意是:帝谓公卿曰:“卿辈前 谓我用浩计为谬,惊怖固谏。

cháng shèng zhī jiā zì wèi yú rén yuǎn yǐ zhì yú guī zhōng nǎi bù néng jí

现代白话:常胜之家,自谓逾人远了,至于归终,乃不能及。

qiān hào sī tú

这句话大意是:” 迁浩司徒。

shí fāng shì qí xiān zòu lì sì wáng yǐ rì dōng xī nán běi wèi míng yù yǐ zhì zhēn jí chú zāi yì

这句话大意是:时方士祁纤奏立四王,以日东西南北为名,欲以致祯吉,除灾异。

zhào hào yǔ xué shì yì zhī

这句话大意是:诏浩与学士 议之。

hào yuē xiān wáng jiàn guó yǐ zuò fān píng bù yīng jiǎ míng qí fú

这句话大意是:浩曰:“先王建国,以作籓屏,不应假名其福。

fu rì yuè yùn zhuàn zhōu lì sì fāng jīng shī suǒ jū zài yú qí nèi

这句话大意是:夫日月运转,周历四方,京 师所居,在于其内。

sì wáng zhī chēng shí yǎn bāng jī míng zhī zé nì bù kě chéng yòng

这句话大意是:四王之称,实奄邦畿,名之则逆,不可承用。

xiān shì xiān zòu gǎi dài wéi wàn nián hào yuē xī tài zǔ dào wǔ huáng dì yìng qī shòu mìng kāi tuò hóng yè zhū suǒ zhì yí wú bù xún gǔ

这句话大意是:”先是,纤奏改 代为万年,浩曰:“昔太祖道武皇帝应期受命,开拓洪业,诸所制宜,无不循古。

yǐ shǐ fēng dài tǔ hòu chēng wéi wèi

这句话大意是:以始封代土,后称为魏。

gù dài wèi jiān yòng yóu bǐ yīn shāng

这句话大意是:故代、魏兼用,犹彼殷、商。

guó jiā jī dé zhe zài tú shǐ dāng xiǎng wàn yì bù dài jiǎ míng yǐ wéi yì yě

这句话大意是:国家积德,著在图史,当享 万亿,不待假名以为益也。

xiān zhī suǒ wén jiē fēi zhèng yì

这句话大意是:纤之所闻,皆非正义。

dì cóng zhī

这句话大意是:”帝从之。

shí hé xī wáng jǔ qú mù jiān nèi yǒu èr yì dì jiāng tǎo yān xiān wèn yú hào

现代白话:时河西王沮渠牧犍内有贰意,帝将讨呢,先问于浩。

hào duì yuē mù jiān ě xīn yǐ lù bù kě bù zhū

这句话大意是:浩对曰:“牧犍恶心已露, 不可不诛。

guān jūn wǎng nián běi fá suī bù huò shí wú suǒ sǔn

这句话大意是:官军往年北伐,虽不IN获,实无所损。

yú shí xíng zhě nèi wài jūn mǎ sān shí wàn pǐ jì zài dào sǐ shāng bù mǎn bā qiān

这句话大意是:于时行者,内外军马三十万匹, 计在道死伤,不满八千。

suì cháng léi sǐ héng bù jiǎn wàn nǎi bù shǎo yú qián

这句话大意是:岁常羸死,恒不减万,乃不少于前。

ér yuǎn fāng chéng xū biàn wèi dà sǔn bù néng fù zhèn

这句话大意是:而远方承虚,便谓大 损,不能复振。

jīn chū qí bù tú dà jūn zú zhì bì jīng jù sāo rǎo bù zhī suǒ chū qín zhī bì yǐ

现代白话:今出其不图,大军卒至,必惊惧骚扰,不知所出,擒之必了。

mù jiān yòu ruò zhū dì jiāo zì zhēng quán zòng héng rén xīn lí jiě

这句话大意是:牧犍 幼弱,诸弟骄恣,争权纵横,人心离解。

jiā yǐ bǐ nián yǐ lái tiān zāi dì biàn dōu zài qín liáng chéng miè zhī guó yě

这句话大意是:加以比年以来,天灾地变,都在秦、凉, 成灭之国也。

dì mìng gōng qīng yì zhī héng nóng wáng xī jīn děng sān shí yú rén jiē biǎo yuē mù jiān xī chuí xià guó suī xīn bù wéi chún chén rán jì fù xiū zhí gòng cháo tíng jiē yǐ fán lǐ

这句话大意是:帝命公卿议之,恒农王奚斤等三十余人皆表曰:“牧犍西垂下国,虽心不为纯 臣,然继父修职贡,朝廷接以蕃礼。

yòu wáng jī lí jiàng zuì wèi shén zhāng wèi qiě jī mí ér yǐ

这句话大意是:又王姬厘降,罪未甚彰,谓且羁縻而已。

lìng shì mǎ láo zhǐ kě yi xiǎo xī

这句话大意是:令士 马劳止,可宜小息。

yòu qí de lǔ chì lüè wú shuǐ cǎo dà jūn jì dào bù dé jiǔ tíng

这句话大意是:又其地卤斥,略无水草,大军既到,不得久停。

bǐ wén jūn lái bì wán jù chéng shǒu gōng zé nán bá yě wú suǒ lüè

这句话大意是:彼闻军来,必 完聚城守,攻则难拔,野无所掠。

yú shì shàng shū gǔ bì li shùn zhī tú jiē yuē zì wēn wéi hé yǐ xi zhì yú liáng zhōu de chún kū shí liǎo wú shuǐ cǎo bú jiàn liú chuān

这句话大意是:”于是尚书古弼、李顺之徒皆曰:“自温闱河以 西至于凉州,地纯枯石,了无水草,不见流川。

jiē yán gū zāng chéng nán tiān tī shān shàng dōng yǒu jī xuě shēn yī zhàng zhì chūn xià xiāo yè xià liú chéng chuān yǐn yǐ gài guàn

这句话大意是:皆言姑臧城南天梯山上,冬有积雪 深一丈,至春夏消液,下流成川,引以溉灌。

bǐ wén jūn zhì jué cǐ qú kǒu shuǐ bù tōng liú zé zhì kě fá

这句话大意是:彼闻军至,决此渠口,水不通流,则 致渴乏。

qù chéng bǎi lǐ zhī nèi chì dì wú cǎo bù rèn jiǔ tíng jūn mǎ

这句话大意是:去城百里之内,赤地无草,不任久停军马。

jīn děng yì shì yě

这句话大意是:斤等议是也。

dì nǎi mìng hào yǐ qí qián yán yǔ jīn gòng xiāng nán yì

这句话大意是:”帝乃命浩以其 前言与斤共相难抑。

zhū rén bù fù yú yán wéi yuē bǐ wú shuǐ cǎo

这句话大意是:诸人不复余言,唯曰彼无水草。

hào yuē hàn shū dì lǐ zhì chēng liáng zhōu zhī chù wèi tiān xià ráo ruò wú shuǐ cǎo hé yǐ xù mù

现代白话:浩曰:“《汉书地理志》称 ‘凉州之畜,为天下饶’,若无水草,凭什么畜牧?

yòu hàn rén wèi jū zhōng bù yú wú shuǐ cǎo zhī de zhù chéng guō lì jùn xiàn yě

这句话大意是:又汉人为居,终不于无水草之地 筑城郭立郡县也。

yòu xuě zhī xiāo yè cái bù liǎn chén hé de tōng qú yǐn cáo gài guàn shù bǎi wàn qǐng hu

这句话大意是:又雪之消液,裁不敛尘,何得通渠引漕,溉灌数百万顷吗?

cǐ yán dà dǐ wū yú rén yǐ

现代白话:此言 大诋诬于人了。

li shùn děng fù yuē wú cáo mù jiàn hé kě gòng biàn

现代白话:李顺等复曰:“我曹目见,何可共辩?

hào yuē rǔ cáo shòu rén jīn qián yù wèi zhī cí wèi wǒ mù bú jiàn biàn kě qī yě

现代白话:”浩曰:“你曹受人金钱,欲为之辞, 谓我目不见便可欺也!

dì yǐn tīng wén zhī nǎi chū qīn jiàn jīn děng

这句话大意是:”帝隐听,闻之乃出,亲见斤等。

cí zhǐ yán lì xíng yú shén sè

这句话大意是:辞旨严厉,形于神色。

qún chén nǎi bù gǎn fù yán

这句话大意是:群 臣乃不敢复言。

yú shì suì tǎo liáng zhōu píng zhī

这句话大意是:于是遂讨凉州,平之。

duō ráo shuǐ cǎo rú hào suǒ yán

这句话大意是:多饶水草,如浩所言。

nǎi zhào hào zǒng lǐ shǐ wu wu cóng shí lù

这句话大意是:乃诏浩总理史务,务从实录。

yú shì jiān mì shū shì yǐ zhōng shū shì láng gāo yǔn sàn qí shì láng zhāng wěi cān zhù zuò xù chéng qián jì

这句话大意是:于是监秘书事,以中书侍郎高允、散骑侍郎张伟 参著作,续成前纪。

zhì yú sǔn yì bāo biǎn shé zhōng rùn sè hào suǒ zǒng yān

现代白话:至于损益褒贬,折衷润色,浩所总呢。

hào yǒu jiàn shí yǐ rén lún wèi jǐ rèn

这句话大意是:浩有鉴识,以人伦为己 任。

míng yuán tài wǔ zhī shì zhēng hǎi nèi xián cái qǐ zì zè lòu

这句话大意是:明元、太武之世,征海内贤才,起自仄陋。

jí suǒ de wài guó yuǎn fāng míng shì bá ér yòng zhī jiē hào zhī yóu yě

这句话大意是:及所得外国远方名士,拔而用之, 皆浩之由也。

zhì yú lǐ yuè xiàn zhāng jiē guī zōng yú hào

这句话大意是:至于礼乐宪章,皆归宗于浩。

jí jǐng mù shǐ zǒng bǎi kuí hào fù yǔ yí dū wáng mù shòu fǔ zhèng shì

这句话大意是:及景穆始总百揆,浩复与宜都王穆寿辅政事。

yòu jiāng tǎo rú rú liú jié fù zhì yì yì

这句话大意是:又将讨蠕蠕,刘洁复致异议。

dì yù yù tǎo zhī nǎi zhào wèn hào

这句话大意是:帝 愈欲讨之,乃召问浩。

hào duì yuē wǎng jī rú rú shī bù duō rì jié děng gè yù huí huán

这句话大意是:浩对曰:“往击蠕蠕,师不多日,洁等各欲回还。

hòu huò shàng shū yún jūn hái zhī shí qù zéi sān shí lǐ shì jié děng zhī jì guò yǐ

现代白话:后获尚书, 云军还之时,去贼三十里,是洁等之计过了。

fu běi tǔ duō jī xuě zhì dōng shí cháng bì hán nán xǐ

这句话大意是:夫北土多积雪,至冬时,常避寒南徙。

ruò yīn qí shí qián jūn ér chū bì yǔ zhī yù

这句话大意是:若因其时,潜军而出,必与之遇。

jì yǔ zhī yù zé kě qín huò

这句话大意是:既与之遇,则可禽获。

dì yǐ wéi rán

这句话大意是:”帝以为然。

nǎi fēn jūn sì dào zhū jiāng jù huì lù hún hǎi

这句话大意是:乃分军四道, 诸将俱会鹿浑海。

qī rì yǒu dìng ér jié hèn jì bù yòng jū wù zhū jiāng wú gōng ér hái

这句话大意是:期日有定,而洁恨计不用,沮误诸将,无功而还。

dì xi xún zhì dōng yōng qīn lín fén qǔ guān pàn zéi xuē yǒng zōng lěi jìn jūn wéi zhī

这句话大意是:帝西巡至东雍,亲临汾曲,观叛贼薛永宗垒,进军围之。

yǒng zōng chū bīng yù zhàn dì wèn hào yuē jīn rì kě jī fǒu

这句话大意是:永宗出兵欲战,帝问 浩曰:“今日可击否?

hào yuē yǒng zōng wèi zhī bì xià zì lái rén xīn ān gù

这句话大意是:”浩曰:“永宗未知陛下自来,人心安固。

běi fēng xùn jí yi jí jī zhī xū yú bì pò

这句话大意是:北风迅疾,宜急 击之,须臾必破。

ruò dài míng rì kǒng jiàn guān jūn shèng dà bì yè dùn zǒu

这句话大意是:若待明日,恐见官军盛大,必夜遁走。

dì cóng zhī yǒng zōng kuì miè

这句话大意是:”帝从之,永宗溃灭。

chē jià jì hé qián qū gào zéi zài wèi běi

这句话大意是:车 驾济河,前驱告贼在渭北。

dì zhì luò shuǐ qiáo zéi yǐ yè dùn

这句话大意是:帝至洛水桥,贼已夜遁。

zhào wèn hào yuē gài wú zài cháng ān běi jiǔ shí lǐ wèi běi dì kōng gǔ cǎo bù bèi yù dù wèi nán xi xíng hé rú

现代白话:诏问浩曰:“盖吴在长安北九 十里,渭北地空,谷草不备,欲度渭南西行,怎么样?

hào yuē gài wú yíng qù cǐ liù shí lǐ zéi kuí suǒ zài

这句话大意是:”浩曰:“盖吴营去此六十里, 贼魁所在。

jī shé zhī fǎ dāng xiān pò tóu tóu pò zé wěi qǐ néng dòng

这句话大意是:击蛇之法,当先破头,头破则尾岂能动?

yí chéng shì xiān jī wú

这句话大意是:宜乘势先击吴。

jīn jūn wǎng yī rì biàn dào

这句话大意是:今军往,一日 便到。

wú píng zhī hòu huí xiàng cháng ān yì yī rì ér zhì

这句话大意是:吴平之后,回向长安,亦一日而至。

yī rì zhī fá wèi biàn sǔn shāng

这句话大意是:一日之乏,未便损伤。

yú wèi yi cóng běi dào

这句话大意是:愚谓宜从北道。

ruò cóng nán dào zé gài wú xú rù běi shān zú wèi kě píng

这句话大意是:若从南道,则盖吴徐入北山,卒未可平。

dì bù cóng nǎi dù wèi nán

这句话大意是:”帝不从,乃度渭南。

wú wén dì zhì jǐn sàn rù běi shān guǒ rú hào yán

这句话大意是:吴闻帝至,尽散入 北山,果如浩言。

jūn wú suǒ kè dì huǐ zhī

这句话大意是:军无所克,帝悔之。

hòu yǐ hào fǔ dōng gōng zhī qín cì zēng xù bù gè qiān duàn

这句话大意是:后以浩辅东宫之勤,赐缯絮布各千段。

dì sōu yú hé xī zhào hào yì xíng suǒ yì jūn shì

这句话大意是:帝搜于河西,诏浩诣行所议军事。

hào biǎo yuē xī hàn wǔ huàn xiōng nú qiáng shèng gù kāi liáng zhōu wǔ jùn tōng xī yù guǎng nóng jī gǔ wèi miè zéi zhī zī dōng xī dié jī

这句话大意是:浩表曰:“昔汉武患匈奴强盛,故开凉州五 郡,通西域,广农积谷,为灭贼之资,东西迭击。

gù hàn wèi pí ér xiōng nú yǐ bì hòu suì rù cháo

这句话大意是:故汉未疲而匈奴已弊,后遂入朝。

xī píng liáng zhōu chén yú yǐ wéi běi zéi wèi píng zhēng yì bù xī kě bù xǐ qí rén àn qián shì gù shì jì zhī zhǎng zhě

这句话大意是:昔平凉州,臣愚以为北贼未平,征役不息,可不徙其人,案前世故事,计之长者。

ruò xǐ qí rén zé tǔ dì kōng xū suī yǒu zhèn shù shì kě yù biān ér yǐ

这句话大意是:若徙其人,则土地空虚,虽有镇戍,适可御边而已。

zhì yú dà jǔ jūn zī bì fá

这句话大意是:至于大举,军资必乏。

bì xià yǐ cǐ shì kuò yuǎn jìng bù shī yòng

这句话大意是:陛下以 此事阔远,竟不施用。

rú chén yú yì yóu rú qián yì mù xǐ háo qiáng dà jiā chōng shí liáng tǔ

这句话大意是:如臣愚意,犹如前议,募徙豪强大家,充实凉土。

jūn jǔ zhī rì dōng xī qí shì cǐ jì zhī de zhě

这句话大意是:军举之日, 东西齐势,此计之得者。

hào yòu shàng wǔ yín yuán lì

这句话大意是:浩又上《五寅元历》。

biǎo yuē tài zōng jí wèi yuán nián chì chén jiě jí jiù zhāng xiào jīng lún yǔ shī shàng shū chūn qiū lǐ jì zhōu yì sān nián chéng qì

这句话大意是:表曰:“太宗即位元年,敕臣解《急就章》、《孝经》、 《论语》、《诗》、《尚书》、《春秋》、《礼记》、《周易》,三年成讫。

fù zhào chén xué tiān wén xīng lì yì shì jiǔ gōng wú bù jǐn kàn

这句话大意是:复诏 臣学天文星历、《易》式、九宫,无不尽看。

sān shí jiǔ nián zhòu yè wú fèi

这句话大意是:三十九年,昼夜无废。

chén bǐng xìng ruò liè lì bù jí jiàn fù rén gèng wú yú néng shì yǐ zhuān xīn sī shū wàng qǐn yǔ shí

这句话大意是:臣禀性弱劣, 力不及健妇人,更无余能,是以专心思书,忘寝与食。

zhì nǎi mèng gòng guǐ zhēng yì suì de zhōu gōng kǒng zǐ zhī yào shù

这句话大意是:至乃梦共鬼争义,遂得周公、 孔子之要术。

shǐ zhī gǔ rén yǒu xū yǒu shí wàng yǔ zhě duō zhēn zhèng zhě shǎo

这句话大意是:始知古人有虚有实,妄语者多,真正者少。

zì qín shǐ huáng shāo shū zhī hòu jīng diǎn jué miè

这句话大意是:自秦始皇烧书之后,经典 绝灭。

hàn gāo zǔ yǐ lái shì rén wàng zào lì shù zhě shí yú jiā jiē bù dé tiān dào zhī zhèng

这句话大意是:汉高祖以来,世人妄造历术者十余家,皆不得天道之正。

dà wù sì qiān xiǎo wù shén duō bù kě yán jǐn

这句话大意是:大误四千,小误甚 多,不可言尽。

chén mǐn qí rú cǐ

这句话大意是:臣愍其如此。

jīn zāo bì xià tài píng zhī shì chú wěi cóng zhēn yi gǎi wù lì yǐ cóng tiān dào

这句话大意是:今遭陛下太平之世,除伪从真,宜改误历,以从天道。

shì yǐ chén qián zòu zào lì jīn shǐ chéng qì jǐn yǐ zòu

这句话大意是:是以臣前奏造历,今始成讫,谨以奏。

wéi ēn xǐng chá yǐ chén lì shù xuān shì zhōng shū bó shì rán hòu shī yòng

这句话大意是:惟恩省察,以臣历术,宣示中书博士,然后 施用。

fēi dàn shí rén tiān dì guǐ shén zhī chén de zhèng kě yǐ yì guó jiā wàn shì zhī míng guò yú sān huáng wǔ dì yǐ

现代白话:非但时人,天地鬼神知臣得正,能够益国家万世之名,过于三皇、五帝了。

hào yòu yǐ jìn shū zhū jiā bìng duō wù zhe jìn hòu shū wèi jiù chuán shì zhě wǔ shí yú juǎn

这句话大意是:” 浩又以《晋书》诸家并多误,著《晋后书》,未就,传世者五十余卷。

chū dào wǔ zhào mì shū láng shān yàn hǎi zhe guó jì shí yú juǎn biān nián cì shì tǐ lì wèi chéng dǎi yú míng yuán fèi bù zhù shù

这句话大意是:初,道武诏秘书郎邓彦海著国记十余卷,编年次事,体例未成,逮于明元,废 不著述。

shén qiàn èr nián zhào jí zhū wén rén zhí lù guó shū

这句话大意是:神蒨二年,诏集诸文人摭录国书。

hào jí dì lǎn gāo dǎng shān yǐng zhāo jì fàn xiǎng huáng fǔ děng gòng cān zhù zuò xù chéng guó shū sān shí juǎn

这句话大意是:浩及弟览、高谠、邓颖、晁继、范享、 黄辅等共参著作,叙成国书三十卷。

zhù zuò lìng shǐ tài yuán mǐn kān zhào jùn xì biāo sù chǎn shì hào nǎi qǐng lì shí míng zài guó shū yǐ zhāng zhí bǐ

这句话大意是:著作令史太原闵堪、赵郡郄标素谄事浩,乃请 立石,铭载国书,以彰直笔。

bìng lēi hào suǒ zhù wǔ jīng

这句话大意是:并勒浩所注《五经》。

hào zàn chéng zhī jǐng mù shàn yān

现代白话:浩赞成之,景穆善呢。

suì yíng yú tiān jiāo dōng sān lǐ fāng bǎi bù yòng gōng sān bǎi wàn nǎi qì

这句话大意是:遂营于 天郊东三里,方百步,用功三百万乃讫。

hào shū guó shì bèi ér bù diǎn ér shí míng xiǎn zài qú lù běi rén xián xī fèn dú xiāng yǔ gòu hào yú dì

这句话大意是:浩书国事备而不典,而石铭显在衢路,北人咸悉忿毒,相与构浩于帝。

dì dà nù shǐ yǒu sī àn hào qǔ mì shū láng jí cháng lì shēng shù bǎi rén yì zhuàng

这句话大意是:帝大怒, 使有司案浩,取秘书郎及长历生数百人意状。

hào fú shòu qiú

这句话大意是:浩服受赇。

zhēn jūn shí yī nián liù yuè zhū hào

这句话大意是:真君十一年六月,诛浩。

qīng hé cuī shì wú yuǎn jìn jí fàn yáng lú shì tài yuán guō shì hé dōng liǔ shì jiē hào zhī yīn qīn jǐn yí qí zú

这句话大意是:清河崔氏无远近,及范阳卢氏、太原郭氏、河东柳氏,皆浩之姻亲,尽夷其族。

qí mì shū láng shǐ yǐ xià jìn sǐ

这句话大意是:其 秘书郎史以下尽死。

hào shǐ ruò guàn tài yuán guō yì yǐ nǚ qī zhī

这句话大意是:浩始弱冠,太原郭逸以女妻之。

hào wǎn chéng bù yào huá cǎi gù shí rén wèi zhī

这句话大意是:浩晚成,不曜华采,故时人未知。

yì qī wáng shì sòng zhèn běi jiāng jūn wáng zhòng dé zǐ yě

这句话大意是:逸妻王氏, 宋镇北将军王仲德姊也。

měi qí hào cái néng zì yǐ wéi de xù

这句话大意是:每奇浩才能,自以为得婿。

é ér nǚ wáng wáng shì shēn yǐ shāng hèn fù yù yǐ shào nǚ jì hūn

这句话大意是:俄而女亡,王氏深以伤恨,复 欲以少女继昏。

yì jí qīn shǔ yǐ wéi bù kě wáng shì gù zhí yǔ zhī

这句话大意是:逸及亲属以为不可,王氏固执与之。

yì bù néng wéi suì zhòng jié hǎo

这句话大意是:逸不能违,遂重结好。

hào fēi huǐ fó fǎ ér qī guō shì jìng hǎo shì diǎn shí shí dú sòng

这句话大意是:浩非毁 佛法,而妻郭氏敬好释典,时时读诵。

hào nù qǔ ér fén zhī juān huī cè zhōng

这句话大意是:浩怒,取而焚之,捐灰厕中。

jí hào yōu zhí bèi zhì kǎn nèi sòng yú chéng nán shǐ wèi shì shù shí rén sǒu qí shàng hū shēng áo áo wén yú xíng lù

这句话大意是:及浩幽执,被 置槛内,送于城南,使卫士数十人溲其上,呼声嗷嗷,闻于行路。

zì zǎi sī zhī bèi lù rǔ wèi yǒu rú hào zhě shì jiē yǐ wéi bào yìng zhī yàn

这句话大意是:自宰司之被戮辱, 未有如浩者,世皆以为报应之验。

chū hào hài li shùn jī méng yǐ chéng yè mèng yǐ huǒ ruò shùn qǐn shì huǒ zuò ér shùn sǐ

这句话大意是:初,浩害李顺,基萌已成,夜梦以火𦶟顺寝室,火作而顺死。

hào yǔ shì jiā qún lì guān zhī

这句话大意是:浩与室家群立观 之。

é ér shùn dì xi hào kū ér chū yuē cǐ bèi wú zéi yě

现代白话:俄而顺弟息号哭而出,曰:“此辈我贼也!

yǐ gē jī zhī xī tóu yú hé

这句话大意是:”以戈击之,悉投于河。

wù ér yǐ gào guǎn kè féng jǐng rén yuē cǐ zhēn bù shàn yě

这句话大意是:寤而以告 馆客冯景仁,曰:“此真不善也。

fu yǐ huǒ ruò rén bào zhī jí yě

这句话大意是:夫以火𦶟人,暴之极也。

qiě zhào shǐ è zhě yǒu zhōng yāng jī bù shàn zhě wú yú qìng

这句话大意是:且兆始恶者有终殃,积 不善者无余庆。

lì jiē chéng yǐ gōng qí tú zhī

现代白话:厉阶成了,公其图之。

hào yuē wú fāng sī zhī

现代白话:”浩曰:“我方思之。

ér bù néng quān zhì shì ér zú

这句话大意是:”而不能悛,至是而 族。

hào jì gōng shū rén duō tuō xiě jí jiù zhāng cóng shǎo zhì lǎo chū bù dàn láo

这句话大意是:浩既工书,人多托写《急就章》,从少至老,初不惮劳。

suǒ shū gài yǐ bǎi shù bì chēng féng dài qiáng yǐ shì bù gǎn fàn guó

这句话大意是:所书盖以百数,必称 “冯代强”,以示不敢犯国。

qí jǐn yě rú cǐ

这句话大意是:其谨也如此。

hào shū tǐ shì jí qí xiān rén ér qiǎo miào bù rú yě

这句话大意是:浩书体势及其先人,而巧妙不如也。

shì bǎo qí jī duō cái gē zhuì lián yǐ wéi mó kǎi

这句话大意是:世 宝其迹,多裁割缀连,以为摹楷。

hào mǔ lú chén sūn nǚ yě

这句话大意是:浩母,卢谌孙女也。

hào zhe shí jīng xù yuē yú zì shǎo jí zhǎng ěr mù wén jiàn zhū mǔ zhū gū suǒ xiū fù gōng wú bù yùn xí jiǔ shí

这句话大意是:浩著《食经序》曰:“余自少及长,耳目闻见,诸母诸姑 所修妇功,无不蕴习酒食。

zhāo xī yǎng jiù gū sì shí gòng jì sì suī yǒu gōng lì bù rèn tóng shǐ cháng shǒu zì qīn yān

现代白话:朝夕养舅姑,四时供祭祀,虽有功力,不任僮使,常手 自亲呢。

xī zāo sàng luàn jī jǐn réng zhēn shí bǐng shū hú kǒu bù néng jù qí wù yòng shí yú nián jiān bù fù bèi shè

这句话大意是:昔遭丧乱,饥馑仍臻,饣禀蔬糊口,不能具其物用,十余年间,不复备设。

xiān bǐ lǜ jiǔ fèi wàng hòu shēng wú suǒ zhī jiàn ér shǎo bù xí shū nǎi zhàn shòu wèi jiǔ piān

这句话大意是:先妣虑久废忘,后生无所知见,而少不习书,乃占授为九篇。

wén cí yuē jǔ wǎn ér chéng zhāng cōng biàn qiáng jì jiē cǐ lèi yě

这句话大意是:文辞约举,婉而成章, 聪辩强记,皆此类也。

qīn méi zhī hòu yù guó lóng xīng zhī huì píng bào chú luàn tuò dìng sì fāng

这句话大意是:亲没之后,遇国龙兴之会,平暴除乱,拓定四方。

yú bèi wèi tái xuàn yǔ cān dà móu

这句话大意是:余备位台 铉,与参大谋。

shǎng huò fēng hòu niú yáng gài zé

这句话大意是:赏获丰厚,牛羊盖泽;。

zī lèi jù wàn yī zé zhòng jǐn shí zé liáng ròu

这句话大意是:赀累巨万,衣则重锦,食则粱肉。

yuǎn wéi píng shēng sī jì lù fù mǐ zhī shí bù kě fù de

这句话大意是:远惟平生, 思季路负米之时,不可复得。

gù xù yí wén chuí shì lái shì

这句话大意是:故序遗文,垂示来世。

hào dì jiǎn zì zhòng liàng yī míng lǎn

这句话大意是:浩弟简,字仲亮,一名览。

hào xué shǎo yǐ shàn shū zhī míng

这句话大意是:好学,少以善书知名。

dào wǔ chū lì zhōng shū shì láng jué wǔ děng hóu cān zhù zuò shì

这句话大意是:道武初,历中书侍郎,爵五 等侯,参著作事。

这句话大意是:卒。

jiǎn dì tián zì shū xuán xiǎo míng bái

这句话大意是:简弟恬,字叔玄,小名白。

wèi yù zhōu cì shǐ jué wǔ yáng hóu

这句话大意是:位豫州刺史,爵武阳侯。

zuò hào fú zhū

这句话大意是:坐浩伏 诛。

hóng zǔ yuè yǔ fàn yáng lú chén bìng yǐ bó yì qí míng

这句话大意是:宏祖悦,与范阳卢谌并以博艺齐名。

chén fǎ zhōng yáo yuè fǎ wèi guàn ér jù xí suǒ jìng zhī cǎo jiē jǐn qí miào

这句话大意是:谌法钟繇,悦法卫瓘,而俱习索靖之草, 皆尽其妙。

chén chuán zi yǎn yǎn chuán zi miǎo

这句话大意是:谌传子偃,偃传子邈;。

yuè chuán zi qián qián chuán zi hóng

这句话大意是:悦传子潜,潜传子宏。

shì bù tì yè gù wèi chū zhòng cuī lú zhī shū

这句话大意是:世不替业,故魏初重崔、 卢之书。

hóng zì fēi cháo tíng wén gào sì fāng shū xí chū bù wàng rǎn gù shì wú yí wén

这句话大意是:宏自非朝廷文诰,四方书檄,初不妄染,故世无遗文。

yóu shàn cǎo lì wèi shì mó jiè xíng yā tè jǐn jīng qiǎo ér bú jiàn yí jì

这句话大意是:尤善草隶,为世摹 楷,行押特尽精巧,而不见遗迹。

shǐ hóng yīn fú shì luàn yù bì dì jiāng nán wèi zhāng yuàn suǒ huò běn tú bù suí

这句话大意是:始宏因苻氏乱,欲避地江南,为张愿所获,本图 不遂。

nǎi zuò shī yǐ zì shāng ér bù xíng yú shí gài jù zuì yě

这句话大意是:乃作诗以自伤,而不行于时,盖惧罪也。

hào zhū zhōng shū shì láng gāo yǔn shòu chì shōu hào jiā shū shǐ jiàn cǐ shī yǔn zhī qí yì

这句话大意是:浩诛,中书侍郎高允受敕收浩家书, 始见此诗,允知其意。

yǔn sūn chāo lù yú yǔn jí

这句话大意是:允孙绰录于允集。

chū hóng fù qián wèi xiōng hún děng lěi shǒu bǐ běn cǎo yán chāng chū zhù zuò zuǒ láng wáng zūn yè mǎi shū yú shì yù de zhī

这句话大意是:初,宏父潜为兄浑等诔手笔本草,延昌初,著作佐郎王遵业买书于市,遇得之。

nián jiāng èr bǎi bǎo qí shū jì shēn cáng mì zhī

这句话大意是:年将二百,宝其书迹,深藏秘之。

wǔ dìng zhōng zūn yè zi sōng nián jiāng yǐ yí huáng mén láng cuī jì shū rén duō mó tuò zhī

这句话大意是:武定中,遵业子松年将以遗黄门郎崔季舒,人多 摹拓之。

zuǒ guāng lù dài fu yáo yuán biāo yǐ gōng shū zhī míng yú shí jiàn qián shū yǐ wéi guò yú hào yě

这句话大意是:左光禄大夫姚元标以工书知名于时,见潜书,以为过于浩也。

hóng dì huī zì xuán yóu shǎo yǒu wén cái yǔ bó hǎi gāo yǎn jù zhī míng

这句话大意是:宏弟徽,字玄猷,少有文才,与勃海高演俱知名。

lì wèi mì shū jiān cì jué bèi qiū hóu

这句话大意是:历位秘书监,赐爵贝丘侯。

lè ān wáng fàn zhèn cháng ān xuǎn jiù dé zhī shì yǔ fàn jù yǐ huī wèi píng xī jiāng jūn fù jiāng xíng lè ān wáng fù jìn jué jì nán gōng

这句话大意是:乐安王范镇长安,选旧德之士与范俱,以徽为平西将军副将,行乐安王傅,进爵济 南公。

huī wéi zhèng wu cún dà tǐ bù qīn xiǎo shì

这句话大意是:徽为政务存大体,不亲小事。

xìng hǎo rén lún

这句话大意是:性好人伦。

yǐn jiē bīn kè huò tán jí píng shēng huò jiǎng lùn dào yì huì yòu hòu jìn zhōng rì bù zhǐ

这句话大意是:引接宾客,或谈及平生,或讲论道 义,诲诱后进,终日不止。

yǐ jí zhēng hái jīng shī zú shì yuē yuán gōng shì lèi wú bù tàn xī

这句话大意是:以疾,征还京师,卒,谥曰元公,士类无不叹惜。

shǐ qīng hé cuī kuān zǔ róng suí jìn nán yáng wáng bǎo bì dì lǒng yòu suì shì xī liáng jí jǔ qú shì

这句话大意是:始清河崔宽祖肜,随晋南阳王保避地陇右,遂仕西凉及沮渠氏。

róng shēng pōu zì bó zōng měi kāng kǎi yǒu huái dōng tǔ

这句话大意是:肜生剖,字伯宗,每慷慨有怀东土。

cháng tàn yuē fēng yǔ rú huì jī míng bù yǐ wú suǒ zhù jǐ

现代白话:常叹曰:“风雨如晦,鸡鸣不已,我所庶 几!

jí tài wǔ xi xún pōu nǎi zǒng lǜ tóng yì shǐ zi kuān sòng kuǎn

这句话大意是:”及太武西巡,剖乃总率同义,使子宽送款。

tài wǔ jiā zhī bài kuān qí yáng lìng cì jué yán shuǐ nán

这句话大意是:太武嘉之,拜宽岐阳令,赐爵延 水男。

qiǎn shǐ yǔ kuān jù xi fǔ wèi chū fù

这句话大意是:遣使与宽俱西,抚慰初附。

zhēng bù yì jīng shī wèi zhì ér zú

这句话大意是:征部诣京师,未至而卒。

wén chéng yǐ pōu chéng zhe xiān cháo zèng liáng zhōu cì shǐ wǔ líng gōng shì yuē yuán

这句话大意是:文成以剖诚著先朝,赠 凉州刺史、武陵公,谥曰元。

kuān zì jǐng rén hái jīng fēng ān guó zi wèi hóng nóng tài shǒu

这句话大意是:宽字景仁,还京,封安国子,位弘农太守。

chū kuān tōng kuǎn jiàn hào hào yǔ xiāng chǐ cì hòu cún jiē zhī

这句话大意是:初,宽通款见浩,浩与相齿次,厚 存接之。

jí hào zhū yǐ yuǎn lái shū zú dú de bù zuò

这句话大意是:及浩诛,以远来疏族,独得不坐。

suì jiā yú wǔ chéng jū sī kōng lín jiù xū yǐ yī zi jì hào

这句话大意是:遂家于武城,居司空林旧墟,以一子继 浩。

yǔ hào dì lǎn qī fēng shì xiāng fèng rú qīn

这句话大意是:与浩弟览妻封氏相奉如亲。

kuān hòu xí jué wǔ líng gōng shǎn chéng zhèn jiāng

这句话大意是:宽后袭爵武陵公,陕城镇将。

sān xiáo dì xiǎn rén duō kòu jié

这句话大意是:三崤地险,人多寇劫。

ér kuān xìng huá jī yòu jiē háo yòu sù dào kuí shuài yǔ xiāng jiāo jié

这句话大意是:而宽性滑稽,诱接豪右,宿盗魁帅,与相交结。

qīng jīn dài yù bù nì xì wēi mò bù gǎn qí yì qì

这句话大意是:倾衿待遇,不逆细微,莫不感其意 气。

shí guān wú lù lì wéi qǔ gěi yú rén kuān shàn fǔ nà zhāo zhì lǐ yí dà yǒu qǔ shòu ér yǔ zhī zhě wú hèn

这句话大意是:时官无禄力,唯取给于人,宽善抚纳,招致礼遗,大有取受,而与之者无恨。

yòu héng nóng chū qī là zhú mù zhī ráo lù yǔ nán tōng mào yì lái wǎng jiā chǎn fēng fù ér bǎi xìng lè zhī

这句话大意是:又恒农出漆蜡竹木之饶,路与南通,贸易来往,家产丰富,而百姓乐之。

zhū zhèn zhī zhōng hào yuē néng zhèng

这句话大意是:诸镇之中, 号曰能政。

jí jiě zhèn rén rén zhuī liàn yì què shàng shū zhě sān bǎi yú rén

这句话大意是:及解镇,人人追恋,诣阙上疏者三百余人。

zú yí yán báo zàng liǎn yǐ shí fú

这句话大意是:卒,遗言薄葬,敛以时服。

zhǎng zǐ héng zì bó yù shǎo yǐ xiào xíng zhù chēng

这句话大意是:长子衡,字伯玉,少以孝行著称。

xué cuī hào shū pō yì lèi yān

现代白话:学崔浩书,颇亦类呢。

tiān ān yuán nián zhuó wèi nèi mì shū zhōng sàn

这句话大意是:天安元年,擢为内秘 书中散。

bān xià zhào mìng jí yù suǒ lǎn shū duō qí jī yě

这句话大意是:班下诏命及御所览书,多其迹也。

héng jǔ li chōng li yuán kǎi chéng jùn děng zhōng wèi míng qì

这句话大意是:衡举李冲、李元恺、程骏等,终为名器。

chéng míng yuán nián qiān nèi dōu zuò lìng shàn shé yù xiào wén jiā zhī

这句话大意是:承明元年,迁内都坐令,善折狱,孝文嘉之。

tài hé èr nián xí jué wǔ líng gōng

这句话大意是:太和二年,袭爵武陵公。

héng shè liè shū shǐ pō wéi wén bǐ

这句话大意是:衡涉猎书史, 颇为文笔。

rú rú shí fàn sāi héng shàng shū chén bèi yù zhī fāng biàn guó lì rén zhī cè fán wǔ shí yú tiáo

这句话大意是:蠕蠕时犯塞,衡上书陈备御之方、便国利人之策凡五十余条。

chú qín zhōu cì shǐ xǐ jué qí jùn gōng

这句话大意是:除秦州刺 史,徙爵齐郡公。

xiān shì hé dōng nián jī jié dào dà qǐ

这句话大意是:先是,河东年饥,劫盗大起。

héng zhì xiū gōng suì fǎ quàn kè nóng sāng zhōu nián jiān kòu dào zhǐ xī

这句话大意是:衡至,修龚遂法,劝课农桑,周年 间,寇盗止息。

zú zèng jì zhōu cì shǐ shì huì gōng

这句话大意是:卒,赠冀州刺史,谥惠公。

héng wǔ zǐ

这句话大意是:衡五子。

zhǎng zǐ chang zì gōng shì xí jué lì jiàng wèi hóu wèi píng yuán xiāng

这句话大意是:长子敞,字公世,袭爵,例降为侯,为平原相。

chang xìng juàn jí yǔ cì shǐ yáng chūn dié xiāng biǎo liè chang zuò miǎn guān

这句话大意是:敞性狷急,与刺史杨椿迭相表 列,敞坐免官。

xuān wǔ chū wèi jù lù tài shǒu

这句话大意是:宣武初,为钜鹿太守。

dì fěi zhī nì chang wèi huáng mù jūn zhǔ hán wén shū suǒ cáng

这句话大意是:弟朏之逆,敞为黄木军主韩文殊所藏。

qí jiā xī jiàn jí mò wéi chang qī lǐ shì yǐ gōng zhǔ zhī shēng zì suí nú bì tián zhái èr bǎi yú kǒu de miǎn

这句话大意是:其家 悉见籍没,唯敞妻李氏以公主之甥,自随奴婢田宅二百余口得免。

zhèng guāng zhōng pǔ shì jìn gù chang fù jué jùn hòu zú yú zhào jùn tài shǒu

这句话大意是:正光中,普释禁 锢,敞复爵郡侯,卒于赵郡太守。

chang dì zhōng zì gōng lù fèng cháo qǐng

这句话大意是:敞弟钟,字公禄,奉朝请。

dì fěi zhī nì yǐ chū hòu bèi yuán

这句话大意是:弟朏之逆,以出后被原。

lì sī tú yòu zhǎng shǐ jīn zǐ guāng lù dài fū jì zhōu dà zhōng zhèng

这句话大意是:历司徒右长史、金紫光禄 大夫、冀州大中正。

chang wáng hòu zhōng tān qí cái wū chang xī zǐ jī děng sān rén fēi xiōng yìn cí sù lěi suì rén shì jí zhī

这句话大意是:敞亡后,钟贪其财,诬敞息子积等三人非兄胤,辞诉累岁,人 士疾之。

ěr zhū shì lóng wèi shàng shū lìng zòu chú qí guān zhōng shēn wù chǐ

现代白话:你朱世隆为尚书令,奏除其官,终身勿齿。

fěi hào xué yǒu wén cái wèi jīng zhào wáng yú lù shì cān jūn yǔ yú tóng nì fú fǎ

这句话大意是:朏好学,有文才,为京兆王愉 录事参军,与愉同逆,伏法。

hóng tóng jùn dǒng mì

这句话大意是:宏同郡董谧。

mì fù jīng yǔ tóng jùn cuī kāng shí guǎng yáng huò yuán děng jù yǐ shuò xué bō míng liáo hǎi

这句话大意是:谧父京,与同郡崔康时、广阳霍原等,俱以硕学,播名辽海。

mì hào xué chuán fù yè

这句话大意是:谧 好学,传父业。

zhōng shān píng rù cháo bài yí cáo láng zhuàn cháo jìn xiǎng yàn jiāo miào shè jì zhī yí

这句话大意是:中山平,入朝,拜仪曹郎,撰朝觐、飨宴、郊庙、社稷之仪。

zhāng gǔn zì hóng lóng shàng gǔ jū yáng rén yě

这句话大意是:张衮,字洪龙,上谷沮阳人也。

zǔ yì fù zhuō wèi bìng tài shǒu

这句话大意是:祖翼,父卓,位并太守。

gǔn dǔ shí hào xué yǒu wén cái

这句话大意是:衮笃实好学,有文才。

dào wǔ wèi dài wáng xuǎn wèi zuǒ zhǎng shǐ

这句话大意是:道武为代王,选为左长史。

cóng zhuī rú rú wǔ liù bǎi lǐ

这句话大意是:从追蠕蠕五六百里。

zhū bù shuài yīn yǎn yán liáng jǐn bù yí shēn rù

这句话大意是:诸部帅因兖言粮尽,不宜深入。

dì wèn gǔn shā fù mǎ zú sān rì shí hu

这句话大意是:帝 问衮:“杀副马足三日食吗?

jiē yán zú

这句话大意是:”皆言足。

dì nǎi bèi dào zhuī jí yú guǎng mò chì dì nán chuáng shān xià dà pò zhī

这句话大意是:帝乃倍道追及于广漠赤地南床山下,大破 之。

jì ér dì wèn gǔn yuē qīng cáo wài rén zhī wǒ qián wèn sān rì liáng yì hu

这句话大意是:既而帝问衮曰:“卿曹外人,知我前问三日粮意吗?

rú rú bēn zǒu shù rì xù chǎn shī yǐn zhì shuǐ bì liú

这句话大意是:蠕蠕奔走数日,畜产失饮, 至水必留。

jì qí dào chéng sān rì zú jí

这句话大意是:计其道程,三日足及。

qīng jì zú zhì chū qí bù yì bǐ bì jīng sàn qí shì rán yǐ

现代白话:轻骑卒至,出其不意,彼必惊散,其势然了。

bù shuài wén zhī xián yuē shèng cè fēi suǒ jí yě

这句话大意是:” 部帅闻之,咸曰:“圣策,非所及也。

gǔn cháng cān dà móu měi gào rén yuē zhǔ shàng tiān zī jié mài bì néng náng kuò liù hé

这句话大意是:”衮常参大谋,每告人曰:“主上天资杰迈, 必能囊括六合。

fu zāo fēng yún zhī huì bù jiàn téng tiào zhī gōng zhě fēi rén háo yě

这句话大意是:夫遭风云之会,不建腾跳之功者,非人豪也。

suì cè míng wěi zhì jié chéng fú shì

这句话大意是:”遂策名委质,竭诚 伏事。

shí liú xiǎn dì guǎng bīng qiáng kuà yǒu shuò yì huì qí xiōng dì guāi lí gòng xiāng yí zǔ

这句话大意是:时刘显地广兵强,跨有朔裔,会其兄弟乖离,共相疑阻。

gǔn yán yú dào wǔ yuē xiǎn zhì dà yì gāo jīn yīn qí nèi xìn yi sù chéng zhī

这句话大意是:衮言于道武曰: “显志大意高,今因其内衅,宜速乘之。

dì cóng zhī suì pò zǒu xiǎn

这句话大意是:”帝从之,遂破走显。

yòu cóng pò hè nè

这句话大意是:又从破贺讷。

dào wǔ dēng wù jū shān yóu yàn cóng guān qǐng jù shí wèi fēng yǐ jì gōng dé nǎi mìng gǔn wéi wén

这句话大意是:道武 登勿居山游宴,从官请聚石为峰,以记功德,乃命衮为文。

mù róng bǎo zhī lái kòu yě gǔn yán yú dào wǔ yuē bǎo chéng huá tái gōng yīn zhǎng zǐ jié sòng cái jié lì nán yǔ zhēng fēng yi léi shī yǐ chǐ qí xīn

这句话大意是:慕容宝之来寇也,衮言于道武曰:“宝乘滑台功,因长子捷,颂财竭力,难与 争锋,宜羸师以侈其心。

dì cóng zhī guǒ pò zhī cān hé

这句话大意是:”帝从之,果破之参合。

qiān jǐ shì huáng mén shì láng

这句话大意是:迁给事黄门侍郎。

dào wǔ nán fá cì zhōng shān gǔn yí bǎo shū yù yǐ chéng bài

这句话大意是:道武南伐,次 中山,衮遗宝书,喻以成败。

bǎo jiàn shū dà jù suì bēn hé lóng

这句话大意是:宝见书,大惧,遂奔和龙。

jì kè zhōng shān tīng rù bā yì bài yōu zhōu cì shǐ cì jué lín wèi hóu bǎi xìng ān zhī

这句话大意是:既克中山,听入八议,拜 幽州刺史,赐爵临渭侯,百姓安之。

tiān xìng chū zhēng hái jīng shī

这句话大意是:天兴初,征还京师。

hòu yǔ cuī chěng dá jìn jiāng xī huī shū shī zhǐ chù wèi shàng shū lìng shǐ

这句话大意是:后与崔逞答晋将郗恢书失旨,黜为尚书令史。

gǔn yù chuàng yè zhī chū shǐ yǐ cái móu jiàn rèn lǜ xīn fèng shàng bù gù xián yí

这句话大意是:衮遇创业之 初,始以才谋见任,率心奉上,不顾嫌疑。

dào wǔ céng wèn nán zhōu rén yú gǔn gǔn yǔ lú pǔ zhōu lǐ shù chēng jiàn zhī

这句话大意是:道武曾问南州人于衮,衮与卢溥州里, 数称荐之。

yòu wèi cháng yǔ cuī chěng xiāng shí wén fēng chēng měi

这句话大意是:又未尝与崔逞相识,闻风称美。

jí zhōng shān píng lú pǔ jù dǎng wèi nì cuī chěng dá shū bù yǔn bìng guāi běn yán gù fèn zhī

这句话大意是:及中山平,卢溥聚党为逆,崔逞答书不 允,并乖本言,故忿之。

gǔn nián guò qī shí hé mén shǒu jìng shǒu zhí jīng shū kān dìng guāi shī

这句话大意是:衮年过七十,阖门守静,手执经书,刊定乖失。

ài hào rén wù shàn yòu wú juàn shì lèi yǐ cǐ gāo zhī

这句话大意是:爱好人物,善诱无倦,士类以 此高之。

yǒng xīng èr nián zú

这句话大意是:永兴二年,卒。

tài wǔ hòu zhuī lù jiù xūn qiǎn dà hóng lú jí mù cè zèng tài bǎo shì wén kāng gōng

这句话大意是:太武后追录旧勋,遣大鸿胪即墓策赠太保,谥文康公。

zi dù shǎo yǒu xué shàng xí jué lín wèi hóu zú yú zhōng dōu dà guān

这句话大意是:子度,少有学尚,袭爵临渭侯,卒于中都大官。

dù zi bái zé nián shí yī zāo mǔ yōu yǐ xiào wén

这句话大意是:度子白泽,年十一,遭母忧,以孝闻。

zhǎng ér bó xué

这句话大意是:长而博学。

wén chéng chū chú diàn zhōng cáo jǐ shì zhōng shén jiàn chǒng rèn

这句话大意是:文成初,除殿中曹给事中, 甚见宠任。

bái zé běn zì zhōng kuí xiàn wén cì míng bái zé nà qí nǚ wèi pín

这句话大意是:白泽本字钟葵,献文赐名白泽,纳其女为嫔。

chū xíng yōng zhōu cì shǐ

这句话大意是:出行雍州刺史。

qīng xīn shǎo yù rén lì ān zhī

这句话大意是:清心少欲, 人吏安之。

xiàn wén zhào zhū jiān lín guān qǔ suǒ jiān yáng yī kǒu jiǔ yī hú zhě zuì zhì dà bì

这句话大意是:献文诏诸监临官取所监羊一口、酒一斛者,罪至大辟;。

yǔ zhě yǐ cóng zuò lùn

这句话大意是:与者以从坐论。

jiū de shàng shū yǐ xià zuì zhuàng zhě gè suí suǒ jiū guān qīng zhòng ér shòu zhī

这句话大意是:纠得尚书以下罪状者,各随所纠官轻重而授之。

bái zé shàng biǎo yǐ wéi cǐ fǎ ruò xíng zhī bù yǐ kǒng jiān rén kuī wàng láo chén xiè jié qǐng yī lǜ lìng jiù fǎ

这句话大意是:白泽上表,以为此法若行之不已, 恐奸人窥望,劳臣懈节,请依律令旧法。

xiàn wén nà zhī

这句话大意是:献文纳之。

tài hé chū huái zhōu rén yī qí gǒu chū sān shí yú rén móu fǎn wén míng huáng tài hòu yù jǐn zhū yī chéng rén

这句话大意是:太和初,怀州人伊祁苟初三十 余人谋反,文明皇太后欲尽诛一城人。

bái zé jiàn yǐ wéi zhōu shū fù zǐ xiōng dì zuì bù xiāng jí bù wū shí shì ér kuàng yī zhōu

这句话大意是:白泽谏,以为《周书》父子兄弟罪不相及, 不诬十室,而况一州。

hòu cóng zhī nǎi zhǐ

这句话大意是:后从之,乃止。

zhuǎn sàn qí cháng shì diàn zhōng shàng shū

这句话大意是:转散骑常侍、殿中尚书。

zú zèng xiāng zhōu cì shǐ guǎng píng gōng shì yuē jiǎn

这句话大意是:卒,赠相州刺史、 广平公,谥曰简。

zhǎng zǐ lún zì tiān niàn dà sī nóng shǎo qīng yàn zhōu dà zhōng zhèng

这句话大意是:长子伦,字天念,大司农少卿、燕州大中正。

xī píng zhōng rú rú zhǔ chǒu nú qiǎn shǐ lái cháo kàng dí guó zhī lǐ bù xiū chén jìng

这句话大意是:熙平中,蠕蠕主丑奴遣使来朝, 抗敌国之礼,不修臣敬。

cháo yì jiāng yī hàn dá xiōng nú gù shì qiǎn shǐ bào zhī

这句话大意是:朝议将依汉答匈奴故事,遣使报之。

lún biǎo yǐ wéi lǔ suī mù dé yì lái guān wǒ

这句话大意是:伦表以为:“虏虽慕 德,亦来观我。

jù zhī yǐ qiáng tǎng huò guī fù

这句话大意是:惧之以强,傥或归附;。

shì zhī yǐ ruò kuī yú huò qǐ

这句话大意是:示之以弱,窥觎或起。

chūn qiū suǒ wèi yǐ wǒ bo yě

这句话大意是:《春秋》所谓以我卜 也。

gāo zǔ shì zōng zhī qí ruò cǐ lái jì mò nì qù yòu bù zhuī

这句话大意是:高祖、世宗知其若此,来既莫逆,去又不追。

bì qí wěi zhì yù bó zhī chén qū xī fān fāng zhī lǐ zé fēng qí láo huì jiè yǐ zhēn wù

这句话大意是:必其委贽玉帛之辰,屈膝籓方之 礼,则丰其劳贿,借以珍物。

zhì yú wáng rén yuǎn yì xián mìng lǔ tíng yōu yǐ pǐ dí zhī zūn jiā zhī xiǎng wàng zhī chǒng kǒng tú shēng lǔ màn wú yì shèng cháo

这句话大意是:至于王人远役,衔命虏庭,优以匹敌之尊,加之想望 之宠,恐徒生虏慢,无益圣朝。

bù cóng

这句话大意是:”不从。

xiào zhuāng chū zú yú dà sī nóng qīng

这句话大意是:孝庄初,卒于大司农卿。

gǔn dì xún

这句话大意是:衮弟恂。

xún zì hóng ràng suí xiōng gǔn guī běi cān dài wáng jūn shì

这句话大意是:恂字洪让,随兄衮归北,参代王军事。

shuō dào wǔ yi shōu zhōng tǔ shì shù zhī wàng yǐ jiàn dà yè

这句话大意是:说道武宜收中土士庶之望,以 建大业。

dì shēn jiā qì yì

这句话大意是:帝深加器异。

huáng shǐ chū bài zhōng shū shì láng

这句话大意是:皇始初,拜中书侍郎。

wéi wò mì móu pō yì cān yù

这句话大意是:帷幄密谋,颇亦参预。

cì jué píng gāo zi chū wèi guǎng píng tài shǒu

这句话大意是:赐爵平皋子, 出为广平太守。

xún zhāo jí lí sàn quàn kè nóng sāng liú rén guī zhě shù qiān hù

这句话大意是:恂招集离散,劝课农桑,流人归者数千户。

qiān cháng shān tài shǒu

这句话大意是:迁常山太守。

xún kāi jiàn xué xiào yōu lǐ rú shì lì rén gē yǒng zhī

这句话大意是:恂开建学 校,优礼儒士,吏人歌咏之。

shí sāng luàn zhī hòu hǎn néng kè lì zhě wéi xún dāng guān qīng bái rén shù lín xià bǎi xìng qīn ài zhī zhèng wéi dāng shí dì yī

这句话大意是:时丧乱之后,罕能克厉者,唯恂当官清白,仁恕临下, 百姓亲爱之,政为当时第一。

míng yuán jí wèi zhēng bài tài zhōng dài fū

这句话大意是:明元即位,征拜太中大夫。

这句话大意是:卒。

xún xìng qīng jiǎn sǐ rì jiā wú yú cái

这句话大意是:恂性清俭,死日家无 余财。

zèng bīng zhōu cì shǐ píng gāo hóu shì yuē xuān

这句话大意是:赠并州刺史、平皋侯,谥曰宣。

zi chún zì dào shàng xí jué

这句话大意是:子纯,字道尚,袭爵。

zuò shì chú

这句话大意是:坐事除。

chún dì dài zì dìng yàn chén liú běi píng èr jùn tài shǒu

这句话大意是:纯弟代,字定燕,陈留、北平二郡太守。

zú zèng yíng zhōu cì shǐ shì huì hóu

这句话大意是:卒,赠营州刺史,谥惠侯。

dài suǒ lì zhe chēng yǒu fù yí fēng

这句话大意是:代所历著 称,有父遗风。

dài zi cháng nián wèi rǔ nán tài shǒu

现代白话:代子苌年,为你南太守。

jùn rén liú chóng zhī xiōng dì fēn xī jiā pín wéi yī niú zhēng bù néng jué sòng yú jùn tíng

这句话大意是:郡人刘崇之兄弟分析,家贫,唯一牛,争不能决,讼 于郡庭。

cháng nián qī ér jiàn zhī wèi yuē rǔ cáo dāng yǐ yī niú gù zhì cǐ jìng

现代白话:苌年凄而见之,谓曰:“你曹当以一牛,故致此竞;。

tuō yǒu èr niú bì bù zhēng

这句话大意是:脱有二牛,必不争。

nǎi yǐ jǐ niú yī tóu cì zhī

这句话大意是:” 乃以己牛一头赐之。

yú shì jìng zhōng gè xiāng jiè yuē xián dūn jìng ràng

这句话大意是:于是境中各相戒约,咸敦敬让。

zú yú jùn

这句话大意是:卒于郡。

zi chēn zì bǎo guì shǎo yǒu xiào xíng wèi zhì tài zǐ yì jūn xiào wèi

这句话大意是:子琛,字宝贵,少有 孝行,位至太子翊军校尉。

这句话大意是:卒。

shān yàn hǎi ān dìng rén yě

这句话大意是:邓彦海,安定人也。

zǔ qiāng fú jiān chē qí jiāng jūn

这句话大意是:祖羌,苻坚车骑将军。

fù yì hé jiān xiāng

这句话大意是:父翼,河间相。

mù róng chuí zhī wéi yè yǐ wèi jì zhōu cì shǐ jué zhēn dìng hóu

这句话大意是:慕容垂之围邺,以 为冀州刺史,爵真定侯。

jù duì shǐ zhě yuē xiān jūn zhōng yú qín shì yì qǐ kě xiān pàn hu

这句话大意是:拒对使者曰:“先君忠于秦室,翼岂可先叛吗?

zhōng chén bù shì èr zhǔ wèi gǎn wén mìng

这句话大意是:忠臣不事 二主,未敢闻命。

chuí qiǎn yù zhī yuē wú yǔ chē qí jié wèi yì xìng xiōng dì qīng yì yóu wú zǐ dì ān dé cí hu

现代白话:”垂遣喻之曰:“我与车骑结为异姓兄弟,卿亦犹我子弟,安得 辞吗?

yì yuē jì zhōu yi rèn qīn xián yì qǐng tā yì xiào mìng

这句话大意是:”翼曰:“冀州宜任亲贤,翼请他役效命。

chuí nǎi yòng wèi hé jiān tài shǒu

这句话大意是:”垂乃用为河间太守。

hòu zú yú zhào jùn nèi shǐ

这句话大意是:后卒于赵 郡内史。

yàn hǎi xìng zhēn sù yán xíng kě fù bó lǎn jīng shū cháng yú yì shì

这句话大意是:彦海性贞素,言行可复,博览经书,长于《易》筮。

dào wǔ dìng zhōng yuán zhuó wèi zhù zuò láng zài qiān shàng shū lì bù láng

这句话大意是:道武定中原,擢为著作郎, 再迁尚书吏部郎。

yàn hǎi míng jiě zhì dù duō shí gù shì yǔ shàng shū cuī hóng cān dìng cháo yí lǜ lìng yīn yuè jí jūn guó wén jì zhào cè duō shì yàn hǎi suǒ wéi

这句话大意是:彦海明解制度,多识故事,与尚书崔宏参定朝仪、律令、音乐, 及军国文记、诏策多是彦海所为。

cì jué xià bó zi

这句话大意是:赐爵下博子。

dào wǔ zhào yàn hǎi zhuàn guó jì shí yú juǎn wéi cì nián yuè qǐ jū xíng shì ér yǐ wèi yǒu tǐ lì

这句话大意是:道武诏彦海撰国记十余卷,唯次年 月,起居行事而已,未有体例。

yàn hǎi jǐn yú cháo shì wèi cháng wǔ zhǐ

这句话大意是:彦海谨于朝事,未尝忤旨。

qí cóng fù dì huī shí wéi shàng shū láng xiōng xiá hào qí yǔ dìng líng hóu hé bá hòu

这句话大意是:其从父弟晖时为尚书郎, 凶侠好奇,与定陵侯和跋厚。

bá yǒu zuì zhū qí zǐ dì bēn cháng ān

这句话大意是:跋有罪诛,其子弟奔长安。

huò gào huī jiāng sòng chū zhī yóu shì dào wǔ yí zhī qíng suì cì yàn hǎi sǐ

这句话大意是:或告晖将送出之,由是道 武疑知情,遂赐彦海死。

jì ér huǐ zhī

这句话大意是:既而悔之。

shí rén xián mǐn xī yān

现代白话:时人咸愍惜呢。

zi yǐng xí jué shāo qiān zhōng shū shì láng

这句话大意是:子颖袭爵,稍迁中书侍郎。

tài wǔ zhào tài cháng qīng cuī hào jí zhū wén xué zhuàn shù guó shū yǐng yǔ hào dì lǎn děng jù cān zhù zuò shì

这句话大意是:太武诏太常卿崔浩集诸文学撰述国书,颖与浩弟览 等俱参著作事。

tài wǔ xìng mò nán gāo chē mò fú kù ruò gān lǜ qí shù wàn yú qū lù bǎi yú wàn yì xíng suǒ

这句话大意是:太武幸漠南,高车莫弗库若干率骑数万余,驱鹿百余万诣行所。

zhào yǐng wéi wén míng yú mò nán yǐ jì gōng dé

这句话大意是:诏 颖为文,铭于漠南,以记功德。

jiān sàn qí cháng shì shǐ sòng

这句话大意是:兼散骑常侍,使宋。

jìn jué wèi hóu

这句话大意是:进爵为侯。

zú shì yuē wén gōng

这句话大意是:卒,谥曰文恭。

zi yí xí jué wèi jīng zhōu cì shǐ cì jué nán yáng gōng

这句话大意是:子 怡袭爵,位荆州刺史,赐爵南阳公。

这句话大意是:卒。

zi shì xiào wén cì míng shù wèi qí zhōu cì shǐ

这句话大意是:子侍,孝文赐名述,位齐州刺史。

chū gǎi zhì bǎi guān shǐ zhòng gōng fǔ yuán zuǒ yǐ shù wèi tài fù yuán pī zhǎng shǐ

这句话大意是:初改置百官,始重公府元佐,以述为太傅元 丕长史。

zuò yú sī kōng zhǎng shǐ

这句话大意是:座于司空长史。

shì yuē zhēn

这句话大意是:谥曰贞。

lùn yuē zhāo chéng dào wǔ zhī shí yún léi fāng shǐ zhì yú jīng bāng wěi sú wén wǔ jiān zī

这句话大意是:论曰:昭成、道武之时,云雷方始,至于经邦纬俗,文武兼资。

yàn fèng bó shí duō wén shǒu yīng lǐ mìng

这句话大意是:燕凤博识多闻, 首膺礼命。

xǔ qiān cái shù jù měi qū chí jiān yú

这句话大意是:许谦才术俱美,驱驰艰虞。

bù rán hé yǐ chéng dì yè yě

现代白话:不然,凭什么成帝业也。

cuī hóng jiā shì jùn wěi réng shǔ quán yú zǒng jī rèn zhòng shǒu zhèng chéng wù lǐ cóng qīng miào gù qí yi yě

这句话大意是:崔宏家世隽伟,仍属 权舆,总机任重,守正成务,礼从清庙,固其宜也。

hào cái yì tōng bó jiū lǎn tiān wén zhèng shì chóu cè shí mò zhī èr

这句话大意是:浩才艺通博,究览天文,政事 筹策,时莫之二。

cǐ qí suǒ yǐ zì bǐ yú zǐ fáng yān

现代白话:此其所以自比于子房呢。

shǔ míng yuán wéi zhèng zhī qiū tài wǔ jīng yíng zhī rì yán tīng jì cóng níng kuò qū xià yù jì shēn yǐ qín yì mào zāi

现代白话:属明元为政之秋,太武经营之日,言听 计从,宁廓区夏,遇既深了,勤亦茂啊。

móu suī gài shì wēi wèi zhèn zhǔ mò tú xiè hòu suì bù zì quán

这句话大意是:谋虽盖世,威未震主,末途邂逅,遂不自 全。

qǐ niǎo jìn gōng cáng rén è qí shàng jiāng qì yíng bì gài yīn hài yí huò hé sī rén ér zāo sī kù hu

这句话大意是:岂鸟尽弓藏,人恶其上,将器盈必概,阴害贻祸,何斯人而遭斯酷吗?

zhì ruò zhāng gǔn cái cè bù miǎn qí lì yàn hǎi zhēn bái huò fēi qí zuì yì zú tòng yún

这句话大意是:至若张 衮才策,不免其戾,彦海贞白,祸非其罪,亦足痛云。

hóng ràng shì zhe xún lì jiā fēng liáng kě guì yǐ

现代白话:洪让世著循吏,家风良可贵 了。

✦ You read 列传·卷九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.