北史 · 李延寿 · Chapter 63 of 100

列传·卷五十一

PinyinModern Translation
Size

zhōu huì dá féng jǐng sū chuò zǐ wēi cóng xiōng liàng

这句话大意是:周惠达 冯景 苏绰子威 从兄亮。

zhōu huì dá zì huái wén zhāng wǔ wén ān rén yě

这句话大意是:周惠达,字怀文,章武文安人也。

fù xìn lì lè xiāng píng shū chéng píng sān xiàn lìng jiē yǐ lián néng chēng

这句话大意是:父信,历乐乡、平舒、成平三县令,皆以廉 能称。

huì dá yòu yǒu jié cāo hào dú shū měi róng mào

这句话大意是:惠达幼有节操,好读书,美容貌。

wèi qí wáng xiāo bǎo yín wèi yíng zhōu cì shǐ zhào huì dá jí hé jiān féng jǐng tóng zài gé xià shén lǐ zhī

这句话大意是:魏齐王萧宝夤为瀛州刺史,召惠达及河间 冯景同在阁下,甚礼之。

jí bǎo yín hái míng huì dá suí rù luò yáng

这句话大意是:及宝夤还明,惠达随入洛阳。

bǎo yín xī zhēng huì dá fù suí rù guān

这句话大意是:宝夤西征,惠达复随入关。

bǎo yín chú yōng zhōu cì shǐ jīn huì dá shǐ luò yáng

这句话大意是:宝夤除雍州刺史,今惠达使洛阳。

wèi hái ér bǎo yín móu fǎn wén yú jīng shī

这句话大意是:未还,而宝夤谋反闻于京师。

yǒu sī yǐ huì dá shì qí xíng rén jiāng zhí zhī

这句话大意是:有司以惠达是其行 人,将执之。

huì dá nǎi sī chí hái

这句话大意是:惠达乃私驰还。

zhì tóng guān yù dà shǐ yáng kǎn

这句话大意是:至潼关,遇大使杨侃。

kǎn wèi yuē hé wéi gù rù shòu kǒu

这句话大意是:侃谓曰:“何为故入兽口?

huì dá yuē xiāo wáng bì wèi zuǒ yòu suǒ wù jīn wǎng zhù qí gǎi tú

这句话大意是:” 惠达曰:“萧王必为左右所误,今往,庶其改图。

jí zhì bǎo yín fǎn xíng yǐ lù bù kě mí fèng

这句话大意是:”及至,宝夤反形已露,不可弥 缝。

suì yòng huì dá wèi guāng lù xūn zhōng shū shè rén

这句话大意是:遂用惠达为光禄勋、中书舍人。

bǎo yín jì bài wéi huì dá děng shù rén cóng zhī

这句话大意是:宝夤既败,唯惠达等数人从之。

bǎo yín yǔ huì dá yuē rén shēng fù guì zuǒ yòu xián yán jìn jié jí zāo è nán nǎi zhī suì hán yě

这句话大意是:宝夤语惠达曰: “人生富贵,左右咸言尽节,及遭厄难,乃知岁寒也。

hè bá yuè wèi guān zhōng dà xíng huì dá wèi yuè fǔ shǔ

这句话大意是:贺拔岳为关中大行,惠达为岳府属。

yuè wèi hòu mò chén yuè suǒ hài huì dá dùn rù hàn yáng zhī mài jī yá

这句话大意是:岳为侯莫陈悦所害,惠达遁入汉阳之麦积 崖。

yuè píng guī yú zhōu wén dì

这句话大意是:悦平,归于周文帝。

wén dì fù yǐ wéi fǔ sī mǎ biàn wěi rèn yān

现代白话:文帝复以为府司马,便委任呢。

zhōu wén dì wèi dà jiàng jūn dà xíng tái yǐ huì dá wéi xíng tái shàng shū dà jiàng jūn fǔ sī mǎ fēng wén ān xiàn zi

这句话大意是:周文帝为大将军、大行台, 以惠达为行台尚书、大将军府司马,封文安县子。

zhōu wén chū zhèn huá zhōu liú huì dá zhī hòu shì

这句话大意是:周文出镇华州,留惠达知后事。

shí jì chéng sāng luàn zhù shì duō quē

这句话大意是:时既承丧乱,庶事多阙。

huì dá yíng zào róng zhàng chǔ jī cāng liáng jiǎn yuè shì mǎ yǐ jì jūn guó zhī wu shén wèi cháo tíng suǒ chēng

这句话大意是:惠达营造戎仗,储积仓粮,简阅士马,以济军国之务,甚 为朝廷所称。

hòu bài zhōng shū lìng jìn jué wèi gōng

这句话大意是:后拜中书令,进爵为公。

dà tǒng sì nián jiān shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:大统四年,兼尚书右仆射。

qí nián zhōu wén yǔ wèi wén dì dōng tǎo lìng huì dá fǔ wèi tài zǐ jū shǒu zǒng liú tái shì

这句话大意是:其年,周文与魏 文帝东讨,令惠达辅魏太子居守,总留台事。

jí máng shān shī lǜ rén qíng hài dòng

这句话大意是:及芒山失律,人情骇动。

zhào qīng què jù zhǎng ān zǐ chéng fǎn huì dá fèng tài zǐ chū wèi qiáo běi yǐ yù zhī

这句话大意是:赵青雀据长 安子城反,惠达奉太子出渭桥北以御之。

jūn hái qīng què děng zhū

这句话大意是:军还,青雀等诛。

bài lì bù shàng shū

这句话大意是:拜吏部尚书。

jiǔ zhī fù wèi yòu pú yè

这句话大意是:久之,复 为右仆射。

zì guān yòu cǎo chuàng lǐ yuè quē rán

这句话大意是:自关右草创,礼乐缺然。

huì dá yǔ lǐ guān sǔn yì jiù zhāng shì yǐ yí guǐ shāo bèi

这句话大意是:惠达与礼官损益旧章,是以仪轨稍备。

wèi wén dì yīn cháo zòu lè gù wèi huì dá yuē cǐ qīng gōng yě

这句话大意是:魏文帝 因朝奏乐,顾谓惠达曰:“此卿功也。

huì dá suī jū xiǎn zhí xìng lián tuì shàn xià rén jìn xīn qín gōng ài bá liáng shì yǐ cǐ jiē jìng ér fù zhī

这句话大意是:”惠达虽居显职,性廉退,善下人,尽心勤 公,爱拔良士,以此皆敬而附之。

hōng zi tí sì

这句话大意是:薨,子题嗣。

duò kāi huáng chū yǐ huì dá zhe jī qián dài zhuī fēng xiāo guó gōng

这句话大意是:隋开皇初,以惠达著绩前代,追封 萧国公。

féng jǐng zì zhǎng míng hé jiān wǔ yuán rén yě

这句话大意是:冯景,字长明,河间武垣人也。

fù jié wèi fú yǔ lìng

这句话大意是:父杰,为伏与令。

jǐng shǎo yǔ zhōu huì dá you jù yǐ kè cóng xiāo bǎo yín

这句话大意是:景少与周惠达友,俱以客从 萧宝夤。

bǎo yín hòu wèi shàng shū yòu pú yè yǐn jǐng lǐng shàng shū dōu lìng shǐ

这句话大意是:宝夤后为尚书右仆射,引景领尚书都令史。

zhèng guāng zhōng bǎo yín wèi guān xī dà xíng tái jǐng yòu wéi xíng tái dōu lìng shǐ

这句话大意是:正光中,宝夤为关西大行台, 景又为行台都令史。

jí bǎo yín bài hái cháng ān huò yì guī zuì què xià huò yán liú zhōu lì gōng

这句话大意是:及宝夤败还长安,或议归罪阙下,或言留州立功。

jǐng yuē yōng bīng bù hái cǐ zuì jiāng dà

这句话大意是:景曰:“拥 兵不还,此罪将大。

bǎo yín bù cóng suì fǎn

这句话大意是:”宝夤不从,遂反。

jí bǎo yín píng jǐng fāng de hái luò

这句话大意是:及宝夤平,景方得还洛。

cháo tíng wén jǐng yǒu jiàn yán gù bù zuì zhī

这句话大意是:朝廷闻景有谏言, 故不罪之。

hòu shì hè bá yuè wéi xíng tái láng

这句话大意是:后事贺拔岳为行台郎。

yuè shǐ jǐng yì qí shén wǔ chá qí xíng shì

这句话大意是:岳使景诣齐神武,察其行事。

shén wǔ wén yuè shǐ zhì shén yǒu xǐ sè wèn yuē hè bá gōng jù yì wú yá

现代白话:神武闻岳使至,甚 有喜色,问曰:“贺拔公讵忆我邪?

jí yǔ jǐng shà xuè tuō yuè wèi xiōng dì

这句话大意是:”即与景歃血,托岳为兄弟。

jǐng hái yǐ zhuàng bào yuè

这句话大意是:景还,以状报岳。

yuè yuē cǐ jiān yǒu yú ér shí bù zú

这句话大意是:岳曰:“此奸有余,而实不足。

zì gǔ wáng chén wú sī méng zhě yě wú liào zhī shú yǐ

现代白话:自古王臣无私盟者也,我料之熟了。

yuè běi hé fèi yě tóu dōng yǐn hé dòu líng yī lì xi zǒng hòu mò chén yuè hé zhōu cì shǐ liáng jǐng ruì jí qiú qú wèi méng shì gòng huì píng liáng yí jūn dōng xià

这句话大意是:”岳北合费也 头,东引纥豆陵伊利,西总侯莫陈悦、河州刺史梁景睿及酋渠为盟誓,共会平凉, 移军东下。

jù yǒu zhuān rèn zhī xián shǐ jǐng qǐ xiào wǔ dì

这句话大意是:惧有专任之嫌,使景启孝武帝。

dì shén yuè

这句话大意是:帝甚悦。

yòu wèi yuè dà dū dū fǔ cóng shì zhōng láng

这句话大意是:又为岳大都督府从事中郎。

hòu hòu mò chén yuè píng zhōu wén shǐ jǐng yú jīng shī gào jié

这句话大意是:后 侯莫陈悦平,周文使景于京师告捷。

dì yǒu xī qiān yì yīn wèn guān zhōng shì shì

这句话大意是:帝有西迁意,因问关中事势。

jǐng quàn dì xī qiān

这句话大意是:景劝帝西迁。

hòu yǐ yíng xiào wǔ gōng fēng gāo yáng xiàn bó chú sàn qí cháng shì xíng tái shàng shū

这句话大意是:后 以迎孝武功,封高阳县伯,除散骑常侍、行台尚书。

dà tǒng chū zhào xíng jīng zhōu shì zú yú guān

这句话大意是:大统初,诏行泾州事,卒于官。

sū chāo zì lìng chāo wǔ gōng rén wèi shì zhōng zé zhī jiǔ shì sūn yě

这句话大意是:苏绰,字令绰,武功人,魏侍中则之九世孙也。

lěi shì èr qiān dàn

这句话大意是:累世二千石。

fù xié wǔ gōng jùn shǒu

这句话大意是:父协,武功郡守。

chāo shǎo hǎo xué bó lǎn qún shū yóu shàn suàn shù

这句话大意是:绰少好学,博览群书,尤善算术。

cóng xiōng ràng wèi fén zhōu cì shǐ zhōu dì jiàn yú dū mén wài

这句话大意是:从兄让为汾州刺史,周帝饯于都门外。

lín bié wèi yuē qīng jiā zǐ dì zhī zhōng shuí kě rèn yòng zhě

这句话大意是:临别,谓 曰:“卿家子弟之中,谁可任用者?

ràng yīn jiàn chāo

这句话大意是:”让因荐绰。

zhōu wén nǎi zhào wéi xíng tái láng zhōng

这句话大意是:周文乃召为行台郎中。

zài guān suì yú wèi jiàn zhī

这句话大意是:在官岁余, 未见知。

rán zhū cáo yí shì jiē xún yú chāo ér hòu dìng

这句话大意是:然诸曹疑事,皆询于绰而后定。

suǒ xíng gōng wén chāo yòu wèi zhī tiáo shì

这句话大意是:所行公文,绰又为之条式。

tái zhōng xián chēng qí néng

这句话大意是:台中咸称其能。

zhōu wén yǔ pú yè zhōu huì dá lùn shì huì dá bù néng duì qǐng chū wài yì zhī

这句话大意是:周文与仆射周惠达论事,惠达不能对,请出外议之。

nǎi zhào chāo gào yǐ qí shì chāo jí wéi liàng dìng

这句话大意是:乃召绰,告以其事,绰即为量 定。

huì dá rù chéng zhōu wén chēng shàn wèi yuē shuí yǔ qīng wèi cǐ yì zhě

这句话大意是:惠达入呈,周文称善,谓曰:“谁与卿为此议者?

huì dá yǐ chāo duì yīn chēng qí yǒu wáng zuǒ cái

这句话大意是:”惠达以绰对,因称其有王 佐才。

zhōu wén yuē wú yì wén zhī jiǔ yǐ

现代白话:周文曰:“我亦闻之久了。

xún chú zhù zuò zuǒ láng

这句话大意是:”寻除著作佐郎。

shǔ zhōu wén yǔ gōng qīng wǎng kūn míng chí guān yú xíng zhì chéng xī hàn gù cāng de gù wèn zuǒ yòu mò yǒu zhī zhě

这句话大意是:属周文与公卿往昆明池观渔,行至城西汉故仓地,顾问左右,莫有知者。

huò yuē sū chāo bó wù duō tōng qǐng wèn zhī

这句话大意是:或曰: “苏绰博物多通,请问之。

zhōu wén nǎi zhào chāo wèn jù yǐ zhuàng duì

这句话大意是:”周文乃召绰问,具以状对。

zhōu wén dà yuè yīn wèn tiān de zào huà zhī shǐ lì dài xīng wáng zhī jī

这句话大意是:周文大悦,因问天地造化 之始,历代兴亡之迹。

chāo jì yǒu kǒu biàn yìng duì rú liú

这句话大意是:绰既有口辩,应对如流。

zhōu wén yì jiā zhī nǎi yǔ chāo bìng mǎ xú xíng zhì chí jìng bù shè wǎng gǔ ér hái

这句话大意是:周文益嘉之,乃与绰并马徐行至池, 竟不设网罟而还。

suì liú chāo zhì yè wèn yǐ zhèng dào wò ér tīng zhī

这句话大意是:遂留绰至夜,问以政道,卧而听之。

chāo yú shì zhǐ chén dì wáng zhī dào jiān shù shēn hán zhī yào

这句话大意是:绰于是指陈帝王之道,兼述 申、韩之要。

zhōu wén nǎi qǐ zhěng yī wēi zuò bù jué xī zhī qián xí

这句话大意是:周文乃起,整衣危坐,不觉膝之前席。

yǔ suì dá shǔ bù yàn

这句话大意是:语遂达曙不厌。

jí cháo wèi zhōu huì dá yuē sū chāo zhēn qí shì wú fāng rèn zhī yǐ zhèng

现代白话:诘朝,谓周惠 达曰:“苏绰真奇士,我方任之以政。

jí bài dà xíng tái zuǒ chéng cān diǎn jī mì

这句话大意是:”即拜大行台左丞,参典机密。

zì shì chǒng yù rì lóng

这句话大意是:自是宠遇日 隆。

chāo shǐ zhì wén àn chéng shì zhū chū mò rù jí jì zhàng hù jí zhī fǎ

这句话大意是:绰始制文案程式,朱出墨入,及计帐、户籍之法。

dà tǒng sān nián qí shén wǔ sān dào rù kòu zhū jiāng xián yù fēn bīng yù zhī dú chāo yì yǔ zhōu wén tóng

这句话大意是:大统三年,齐神武三道入寇,诸将咸欲分兵御之,独绰意与周文同。

suì bìng lì jù dòu tài qín zhī yú tóng guān

这句话大意是:遂并力拒 窦泰,擒之于潼关。

fēng měi yáng xiàn bó

这句话大意是:封美阳县伯。

shí yī nián shòu dà xíng tái dù zhī shàng shū lǐng zhù zuò jiān sī nóng qīng

这句话大意是:十一年,授大行台度支尚书,领著作,兼司农卿。

zhōu wén fāng yù gé yì shí zhèng wu hóng qiáng guó fù rén zhī dào gù chāo de jǐn qí zhì néng zàn chéng qí shì

这句话大意是:周文方欲革易时政,务弘强国富人之道,故绰得尽其智能,赞成其事。

jiǎn guān yuán zhì èr zhǎng bìng zhì tún tián yǐ zī jūn guó

这句话大意是:减官员, 置二长,并置屯田以资军国。

yòu wèi liù tiáo zhào shū zòu shī xíng zhī

这句话大意是:又为六条诏书,奏施行之。

qí yī xiān xiū xīn yuē

这句话大意是:其一,先修心,曰:。

fán jīn zhī fāng bó shǒu lìng jiē shòu mìng tiān cháo chū lín xià guó lùn qí zūn guì bìng gǔ zhī zhū hóu yě

这句话大意是:凡今之方伯守令,皆受命天朝,出临下国,论其尊贵,并古之诸侯也。

shì yǐ qián dài dì wáng měi chēng gòng lǐ tiān xià zhě wéi liáng zǎi shǒu ěr

这句话大意是:是以前 代帝王,每称共理天下者唯良宰守耳。

míng zhī bǎi liáo qīng yǐn suī gè yǒu suǒ sī rán qí lǐ rén zhī běn mò ruò shǒu zǎi zhī zuì zhòng yě

这句话大意是:明知百僚卿尹虽各有所司,然其理人之本, 莫若守宰之最重也。

fán lǐ rén zhī tǐ dāng xiān lǐ yǐ xīn xīn zhě yī shēn zhī zhǔ bǎi xíng zhī běn

这句话大意是:凡理人之体,当先理已心,心者一身之主,百行之本。

xīn bù qīng jìng zé sī lǜ wàng shēng

这句话大意是:心不清 静,则思虑妄生。

sī lǜ wàng shēng zé jiàn lǐ bù míng

这句话大意是:思虑妄生,则见理不明。

jiàn lǐ bù míng zé shì fēi miù luàn

这句话大意是:见理不明,则是非谬乱。

shì fēi jì luàn zé yī shēn bù néng zì lǐ ān néng lǐ rén yě

这句话大意是:是非既乱,则 一身不能自理,安能理人也?

shì yǐ lǐ rén zhī yào zài yú qīng xīn ér yǐ

这句话大意是:是以理人之要,在于清心而已。

fu suǒ wèi qīng xīn zhě fēi bù tān huò cái zhī wèi nǎi yù shǐ xīn qì qīng hé zhì yì duān jìng

这句话大意是:夫所谓清心者,非不 贪货财之谓,乃欲使心气清和,志意端静。

xīn hé zhì jìng zé xié pì zhī lǜ wú yīn ér zuò

这句话大意是:心和志静,则邪僻之虑无因而作。

xié pì bù zuò zé fán suǒ sī niàn wú bù jiē de zhì gōng zhī lǐ

这句话大意是:邪僻 不作,则凡所思念无不皆得至公之理。

lǜ zhì gōng zhī lǐ yǐ lín qí rén zé bǐ xià rén shú bù cóng huà

这句话大意是:率至公之理以临其人,则彼下人孰不从化?

shì yǐ chēng lǐ rén zhī běn xiān zài lǐ xīn

这句话大意是:是以称理人之本,先在理心。

qí cì yòu zài lǐ shēn

这句话大意是:其次又在理身。

fán rén jūn zhī shēn zhě nǎi bǎi xìng zhī biǎo yī guó zhī de yě

这句话大意是:凡人君之身者,乃百姓之表,一国之的也。

biǎo bù zhèng bù kě qiú zhí yǐng

这句话大意是:表不正,不可求直 影;。

de bù míng bù kě zé shè zhòng

这句话大意是:的不明,不可责射中。

jīn jūn shēn bù néng zì lǐ ér wàng lǐ bǎi xìng shì yóu qū biǎo ér qiú zhí yǐng yě

这句话大意是:今君身不能自理,而望理百姓,是犹曲表而求直影也;。

jūn xíng bù néng zì xiū ér yù bǎi xìng xiū xíng zhě shì yóu wú de ér zé shè zhòng yě

这句话大意是:君行不能自修,而欲百姓修行者,是犹无的而责射中也。

gù wéi rén jūn zhě bì xīn rú qīng shuǐ xíng rú bái yù gōng xíng rén yì gōng xíng xiào tì gōng xíng zhōng xìn gōng xíng lǐ ràng gōng xíng lián píng gōng xíng jiǎn yuē rán hòu jì zhī yǐ wú juàn jiā zhī yǐ míng chá

这句话大意是:故为人君者,必心如清水, 形如白玉,躬行仁义,躬行孝悌,躬行忠信,躬行礼让,躬行廉平,躬行俭约,然 后继之以无倦,加之以明察。

xíng cǐ bā zhě yǐ xun qí rén

这句话大意是:行此八者以训其人。

shì yǐ qí rén wèi ér ài zhī zé ér xiàng zhī bù dài jiā jiào rì jiàn ér zì xīng xíng yǐ

现代白话:是以其人畏而爱之,则而象之, 不待家教日见而自兴行了。

qí èr dūn jiào huà yuē

这句话大意是:其二,敦教化,曰:。

tiān dì zhī xìng wéi rén wéi guì

这句话大意是:天地之性,唯人为贵。

míng qí yǒu zhōng hé zhī xīn rén shù zhī xíng yì yú mù shí bù tóng qín shòu gù guì zhī ěr

这句话大意是:明其有中和之心,仁恕之行,异于木石,不同禽兽,故 贵之耳。

rán xìng wú cháng shǒu suí huà ér qiān

这句话大意是:然性无常守,随化而迁。

huà yú dūn piáo zhě zé zhì zhí huà yú jiāo wěi zhě zé fú bó

这句话大意是:化于敦朴者则质直,化于浇伪者则浮薄。

fú bó zhě zé shuāi bì zhī fēng zhì zhí zhě zé chún hé zhī sú

这句话大意是:浮薄者 则衰弊之风,质直者则淳和之俗。

shuāi bì zé huò luàn jiāo xìng chún hé zé tiān xià zì zhì

这句话大意是:衰弊则祸乱交兴,淳和则天下自治。

zì gǔ ān wēi xìng wáng wú bù jiē yóu suǒ huà yě

这句话大意是:自古安危兴 亡,无不皆由所化也。

rán shì dào diāo sàng yǐ shù bǎi nián

这句话大意是:然世道雕丧,已数百年。

dà luàn zī shén qiě èr shí zài

这句话大意是:大乱滋甚,且二十载。

rén bú jiàn dé wéi bīng gé shì wén

这句话大意是:人不见德,唯兵革是闻;。

shàng wú jiào huà wéi xíng fá shì yòng

这句话大意是:上无 教化,唯刑罚是用。

ér zhōng xīng shǐ ěr dà nàn wèi mǐ jiā zhī yǐ shī lǚ yīn zhī yǐ jī jǐn fán bǎi cǎo chuàng lǜ duō quán yí

现代白话:而中兴始你,大难未弭,加之以师旅,因之以饥馑,凡百草创, 率多权宜。

zhì shǐ lǐ ràng fú xìng fēng sú wèi fǎn

这句话大意是:致使礼让弗兴,风俗未反。

bǐ nián shāo dēng rěn yáo fù chà qīng yī shí bù qiè zé jiào huà kě xiū yǐ

现代白话:比年稍登稔,徭赋差轻,衣食不切,则教化 可修了。

fán zhū mù shǒu lìng zhǎng gè yi xǐ xīn gé yì shàng chéng cháo zhǐ xià xuān jiào huà yǐ

现代白话:凡诸牧守令长,各宜洗心革意,上承朝旨,下宣教化了。

fu huà zhě guì néng shàn zhī yǐ chún fēng jìn zhī yǐ tài hé bèi zhī yǐ dào dé shì zhī yǐ pǔ sù

这句话大意是:夫化者,贵能扇之以淳风,浸之以太和,被之以道德,示之以朴素。

shǐ bǎi xìng wěi wěi rì qiān yú shàn xié wěi zhī xīn shì yù zhī xìng qián yǐ xiāo huà ér bù zhī qí suǒ yǐ rán cǐ zhī wèi huà yě

这句话大意是:使百姓亹 亹,日迁于善,邪伪之心,嗜欲之性,潜以消化,而不知其所以然,此之谓化也。

rán hòu jiào zhī yǐ xiào tì shǐ rén cí ài

这句话大意是:然后教之以孝悌,使人慈爱;。

jiào zhī yǐ rén shùn shǐ rén hé mù

这句话大意是:教之以仁顺,使人和睦;。

jiào zhī yǐ lǐ yì shǐ rén jìng ràng

这句话大意是:教之以礼义,使人敬让。

cí ài zé bù yí qí qīn hé mù zé wú yuàn yú rén jìng ràng zé bù jìng yú wù

这句话大意是:慈 爱则不遗其亲,和睦则无怨于人,敬让则不竞于物。

sān zhě jì bèi zé wáng dào chéng yǐ

现代白话:三者既备,则王道成了。

cǐ zhī wèi jiào yě

这句话大意是:此之 谓教也。

xiān wáng zhī suǒ yǐ yí fēng yì sú huán chún fǎn sù chuí gǒng ér lín tiān xià yǐ zhì yú tài píng zhě mò bù yóu cǐ

这句话大意是:先王之所以移风易俗,还淳反素,垂拱而临天下以至于太平者,莫不由此。

cǐ zhī wèi yào dào yě

这句话大意是:此之谓要道也。

qí sān jǐn dì lì yuē

这句话大意是:其三,尽地利,曰:。

rén shēng tiān dì zhī jiān yī shí wéi mìng

这句话大意是:人生天地之间,衣食为命。

shí bù zú zé jī yī bù zú zé hán

这句话大意是:食不足则饥,衣不足则寒。

jī hán qiè tǐ ér yù shǐ rén xìng xíng lǐ ràng zhě cǐ yóu nì bǎn zǒu wán shì bù kě de yě

这句话大意是:饥寒切体,而欲使人兴 行礼让者,此犹逆坂走丸,势不可得也。

shì yǐ gǔ zhī shèng wáng zhī qí ruò cǐ xiān zú qí yī shí rán hòu jiào huà suí zhī

这句话大意是:是以古之圣王知其若此,先足其衣食,然 后教化随之。

fu yī shí suǒ yǐ zú zhě yóu yú dì lì jǐn

这句话大意是:夫衣食所以足者,由于地利尽。

dì lì suǒ yǐ jǐn zhě yóu yú quàn kè yǒu fāng

这句话大意是:地利所以尽者,由于劝课有方。

zhǔ cǐ jiào zhě zài hu mù shǒu lìng zhǎng ér yǐ

这句话大意是:主此 教者,在乎牧守令长而已。

rén zhě míng yě zhì bù zì zhōu bì dài quàn jiào rán hòu de jǐn qí lì

这句话大意是:人者冥也,智不自周,必待劝教然后得尽其力。

zhū zhōu jùn xiàn měi zhì suì shǒu bì róng chì bù rén wú wèn shào zhǎng dàn néng cāo chi nóng qì zhě jiē lìng jiù tián kěn fā yǐ shí wù shī qí suǒ

这句话大意是:诸州郡 县,每至岁首,必戎敕部人,无问少长,但能操持农器者,皆令就田,垦发以时, 勿失其所。

jí bù zhǒng jì qì jiā miáo xū lǐ mài qiū zài yě cán tíng yú shì ruò cǐ zhī shí jiē yi shào zhǎng xī lì nán nǚ bìng gōng ruò yáng tāng jiù huǒ kòu dào zhī jiāng zhì rán hòu kě shǐ nóng fū bù shī qí yè cán fù de jiù qí gōng

这句话大意是:及布种既讫,嘉苗须理,麦秋在野,蚕停于室,若此之时,皆宜少长悉 力,男女并功,若扬汤救火,寇盗之将至,然后可使农夫不失其业,蚕妇得就其功。

ruò yóu shǒu dài duò zǎo guī wǎn chū hào yì wù láo bù qín shì yè zhě zé zhèng cháng dié míng jùn xiàn shǒu lìng suí shì jiā fá zuì yī quàn bǎi

这句话大意是:若游手怠惰,早归晚出,好逸恶劳,不勤事业者,则正长牒名郡县,守令随事加罚, 罪一劝百。

cǐ zé míng zǎi zhī jiào yě

这句话大意是:此则明宰之教也。

fu bǎi mǔ zhī tián bì chūn gēng zhī xià zhòng zhī qiū shōu zhī rán hòu dōng shí zhī

这句话大意是:夫百亩之田,必春耕之,夏种之,秋收之,然后冬食之。

cǐ sān shí zhě nóng zhī yào yuè yě

这句话大意是:此三时者,农之要月 也。

ruò shī qí yī shí zé gǔ bù kě de ér shí

这句话大意是:若失其一时,则谷不可得而食。

gù xiān wáng zhī jiè yuē yī fū bù gēng tiān xià bì yǒu shòu qí jī zhě

这句话大意是:故先王之戒曰:“一夫不耕,天下必有受其饥 者;。

yī fù bù zhī tiān xià bì yǒu shòu qí hán zhě

这句话大意是:一妇不织,天下必有受其寒者。

ruò cǐ sān shí bù wu shěng shì ér lìng rén fèi nóng zhě shì zé jué rén zhī mìng qū yǐ jiù sǐ rán

这句话大意是:”若此三时,不务省事,而令人废农者,是则 绝人之命,驱以就死然。

dān liè zhī hù jí wú niú zhī jiā quàn lìng yǒu wú xiāng tōng shǐ de jiān jì

这句话大意是:单劣之户,及无牛之家,劝令有无相通,使得兼济。

sān nóng zhī xì jí yīn yǔ zhī xiá yòu dāng jiào rén zhǒng sāng zhí guǒ yì qí shū cài xiū qí yuán pǔ chù yù jī tún yǐ bèi shēng shēng zhī zī yǐ gōng yǎng lǎo zhī jù

这句话大意是:三农 之隙,及阴雨之暇,又当教人种桑植果,艺其蔬菜,修其园圃,畜育鸡豚,以备生 生之资,以供养老之具。

fu wéi zhèng bù yù guò cí suì zé rén fán

这句话大意是:夫为政不欲过辞,碎则人烦;。

quàn kè yì bù róng tài jiǎn jiǎn zé rén dài

这句话大意是:劝课亦不容太简,简则人怠。

shàn wéi zhèng zhě bì xiāo xī shí yí ér shì fán jiǎn zhī zhōng

这句话大意是:善为政者,必消息 时宜而适烦简之中。

gù shī yuē bù gāng bù róu bù zhèng yōu yōu bǎi lù shì qiú

这句话大意是:故诗曰:“不刚不柔,布政优优,百禄是求。

rú bù néng ěr zé bì xiàn yú xíng pì yǐ

现代白话:”如不能你,则 必陷于刑辟了。

qí sì zhuó xián liáng yuē

这句话大意是:其四,擢贤良,曰:。

tiān shēng zhēng lí bù néng zì huà gù bì lì jūn yǐ lǐ zhī

这句话大意是:天生蒸黎,不能自化,故必立君以理之。

rén jūn bù néng dú lǐ gù bì zhì chén yǐ zuǒ zhī

这句话大意是:人君不能独理,故必置臣以佐之。

shàng zì dì wáng xià jí liè guó zhì chén de xián zé ān shī xián zé luàn cǐ nǎi zì rán zhī lǐ bǎi wáng bù néng yì yě

这句话大意是:上 自帝王,下及列国,置臣得贤则安,失贤则乱,此乃自然之理,百王不能易也。

jīn cì shǐ xiàn lìng xī yǒu liáo lì jiē zuǒ zhù zhī rén yě

这句话大意是:今刺史县令,悉有僚吏,皆佐助之人也。

cì shǐ fǔ guān zé mìng yú tiān cháo

这句话大意是:刺史府官则命于天朝;。

qí zhōu lì yǐ xià bìng mù shǒu zì zhì

这句话大意是:其州吏以下, 并牧守自置。

zì xī yǐ lái zhōu jùn dài fū dàn qǔ mén zī duō bù zé xián liáng

这句话大意是:自昔以来,州郡大夫,但取门资,多不择贤良;。

mò cáo xiǎo lì wéi shì dāo bǐ bìng bù wèn zhì xíng

这句话大意是:末曹小吏,唯试刀笔, 并不问志行。

fu mén zī zhě nǎi xiān shì zhī jué lù wú fáng zǐ sūn zhī yú gǔ

这句话大意是:夫门资者,乃先世之爵禄,无妨子孙之愚瞽;。

dāo bǐ zhě nǎi shēn wài zhī mò cái bù fèi xìng xíng zhī jiāo wěi

这句话大意是:刀笔者,乃身外之末材, 不废性行之浇伪。

ruò mén zī zhī zhōng ér de xián liáng shì zé cè qí jì ér qǔ qiān lǐ yě

这句话大意是:若门资之中而得贤良,是则策骐骥而取千里也;。

ruò mén zī zhī zhōng ér de yú gǔ shì zé tǔ niú mù mǎ xíng sì ér yòng fēi bù kě yǐ shè dào yě

现代白话:若门资之中而得 愚瞽,是则土牛木马,形似而用非,不能够涉道也。

ruò dāo bǐ zhī zhōng ér dé zhì xíng shì zé jīn xiāng yù zhì nèi wài jù měi shí wéi rén bǎo yě

这句话大意是:若刀笔之中而得志行,是则金 相玉质,内外俱美,实为人宝也;。

ruò dāo bǐ zhī zhōng ér de jiāo wěi shì zé shì huà xiǔ mù yuè mù yī shí bù kě yǐ chōng cuī chuán zhī yòng yě

现代白话:若刀笔之中而得浇伪,是则饰画朽木,悦目一时, 不能够充榱椽之用也。

jīn zhī xuǎn jǔ zhě dāng bù xiàn zī yīn wéi zài de rén

这句话大意是:今之选举者,当不限资阴,唯在得人。

gǒu de qí rén zì kě qǐ sī yǎng ér wèi qīng xiàng zé yī yǐn fù shuō shì yě ér kuàng xiōng zhōu jùn zhī zhí hu

这句话大意是:苟得其人,自可起厮 养而为卿相,则伊尹、傅说是也,而况兄州郡之职吗?

gǒu fēi qí rén zé dān zhū shāng jūn suī dì wáng zhī yìn bù néng shǒu bǎi lǐ zhī fēng ér kuàng yú gōng qīng zhī zhòu hu

这句话大意是:苟非其人,则丹朱、商均虽 帝王之胤,不能守百里之封,而况于公卿之胄吗?

yóu cǐ ér yán guān rén zhī dào kě jiàn yǐ

现代白话:由此而言,官人之道可见了。

fán suǒ qiú cái yì zhě wèi qí kě yǐ lǐ rén

现代白话:凡所求材艺者,为其能够理人。

ruò yǒu cái yì ér yǐ zhèng zhí wèi běn zhě bì yǐ cái ér wéi lǐ yě

这句话大意是:若有材艺而以正直为本者,必以材而为理也;。

ruò yǒu cái yì ér yǐ jiān wěi wèi běn zhě jiāng yīn qí guān ér luàn yě hé zhì huà zhī kě de hu

这句话大意是:若有材艺而以奸伪为本者,将因其官而乱也,何致化之可得吗?

shì gù jiāng qiú cái yì bì xiān zé zhì xíng shàn zhě zé jǔ zhī qí zhì xíng bù shàn zé qù zhī

这句话大意是:是故将求材艺,必 先择志行,善者则举之,其志行不善则去之。

ér jīn zé rén zhě duō yún bāng guó wú xián mò zhī suǒ jǔ

这句话大意是:而今择人者,多云邦国无贤,莫知所举。

cǐ nǎi wèi zhī sī yě fēi shì lǐ zhī lùn

这句话大意是:此乃未之思也,非适理之论。

suǒ yǐ rán zhě gǔ rén yǒu yán

这句话大意是:所以然 者,古人有言;。

míng zhǔ yù xìng bù jiàng zuǒ yú hào tiān

这句话大意是:明主聿兴,不降佐于昊天;。

dà rén jī mìng bù zhuó cái yú hòu tǔ

这句话大意是:大人基命,不擢才于后土。

cháng yǐn yī shì zhī rén lǐ yī shì zhī wu

这句话大意是:常引一世之 人,理一世之务。

gù yīn zhōu bù dài jì qì zhī chén wèi jìn wú jiǎ xiāo cáo zhī zuǒ

这句话大意是:故殷、周不待稷、契之臣,魏、晋无假萧、曹之佐。

zhòng ní yuē shí shì zhī yì bì yǒu zhōng xìn rú qiū zhě yān

现代白话:仲尼曰: “十室之邑,必有忠信如丘者呢。

qǐ yǒu wàn jiā zhī dōu ér yún wú shì

这句话大意是:”岂有万家之都,而云无士?

dàn qiú zhī bù qín zé zhī bù shěn huò shòu zhī bù dé qí suǒ rèn zhī bù jìn qí cái gù yún wú ěr

这句话大意是:但求之不勤,择之 不审,或授之不得其所,任之不尽其材,故云无耳。

gǔ rén yún qiān rén zhī xiù yuē yīng wàn rén zhī yīng yuē jùn

这句话大意是:古人云:“千人之秀曰英,万 人之英曰俊。

jīn zhī zhì xiào yī guān xíng wén yī bāng zhě qǐ fēi jìn yīng jùn zhī shì yě

这句话大意是:”今之智效一官,行闻一邦者,岂非近英俊之士也?

dàn néng qín ér shěn zhī qù xū qǔ shí gè de zhōu jùn zhī zuì ér yòng zhī zé rén wú duō shǎo jiē zú huà yǐ

现代白话:但能勤而审之, 去虚取实,各得州郡之最而用之,则人无多少,皆足化了。

shú yún wú xián

这句话大意是:孰云无贤!

fu liáng yù wèi pōu yǔ wǎ shí xiāng lèi

这句话大意是:夫良玉未剖,与瓦石相类;。

míng jì wèi chí yǔ nú mǎ xiāng zá

这句话大意是:名骥未驰,与驽马相杂。

jí qí pōu ér yíng zhī chí ér shì zhī yù shí nú jì rán hòu shǐ fēn

这句话大意是:及其剖而莹之,驰而试之, 玉石驽骥,然后始分。

bǐ xián shì zhī wèi yòng yě hùn yú fán pǐn jìng hé yǐ yì

现代白话:彼贤士之未用也,混于凡品,竟凭什么异。

yào rèn zhī yǐ shì yè zé zhī yǐ chéng wù fāng yǔ bǐ yōng liú jiào rán bù tóng

这句话大意是:要任之以事业,责 之以成务,方与彼庸流较然不同。

huò lǚ wàng zhī tú diào bǎi lǐ xī zhī fàn niú níng shēng zhī kòu jiǎo guǎn yí wú zhī sān bài dāng cǐ zhī shí yōu yōu zhī tú qǐ wèi qí xián

现代白话:或吕望之屠钓,百里奚之饭牛,宁生之扣角,管 夷我之三败,当此之时,悠悠之徒,岂谓其贤?

jí shēng wáng cháo dēng bà guó jī shù shí nián gōng chéng shì lì shǐ shi qí qí shì yě

这句话大意是:及升王朝,登霸国,积数十年,功 成事立,始识其奇士也。

yú shì hòu shì chēng zhī bù róng yú kǒu

这句话大意是:于是后世称之,不容于口。

bǐ huán wěi zhī cái bu shi zhī jié shàng bù néng yǐ wèi yù zhī shí zì yì yú fán pǐn kuàng jiàng cǐ zhě zāi

现代白话:彼环玮之才,不世之杰,尚不 能以未遇之时,自异于凡品,况降此者啊!

ruò bì dài tài gōng ér hòu yòng shì qiān zǎi wú tài gōng

这句话大意是:若必待太公而后用,是千载无太公;。

bì dài yí wú ér hòu rèn shì bǎi shì wú yí wú

现代白话:必 待夷我而后任,是百世无夷我。

suǒ yǐ rán zhě shì bì cóng wēi ér zhì zhe gōng bì jī xiǎo yǐ zhì dà qǐ yǒu wèi rèn ér yǐ chéng bù yòng ér xiān dá yě

这句话大意是:所以然者,士必从微而至著,功必积小以至大,岂 有未任而已成,不用而先达也?

ruò shi cǐ lǐ zé xián kě qiú shì kě zé

这句话大意是:若识此理,则贤可求,士可择。

de xián ér rèn zhī de shì ér shǐ zhī zé tiān xià zhī lǐ hé xiàng ér bù kě chéng yě

这句话大意是:得贤而任之,得士 而使之,则天下之理,何向而不可成也?

rán shàn guān rén zhě bì xiān shěng qí guān

这句话大意是:然善官人者,必先省其官。

guān shěng zé shàn rén yì chōng

这句话大意是:官省,则善人易充。

shàn rén yì chōng zé shì wú bù lǐ

这句话大意是:善人易充,则事无不理。

guān fán zé bì zá bù shàn zhī rén

这句话大意是:官烦, 则必杂不善之人。

zá bù shàn zhī rén zé zhèng bì yǒu de shī

这句话大意是:杂不善之人,则政必有得失。

gù yǔ yuē guān shěng zé shì shěng shì shěng zé rén qīng

这句话大意是:故语曰:“官省则事省,事省则人 清;。

guān fán zé shì fán shì fán zé rén zhuó

这句话大意是:官烦则事烦,事烦则人浊。

qīng zhuó zhī yóu zài yú guān zhī fán shěng

这句话大意是:”清浊之由,在于官之烦省。

àn jīn lì yuán qí shù bù shǎo

这句话大意是:案今吏员,其数不少。

xī rén yīn shì guǎng shàng néng kè jì kuàng jīn hù kǒu jiǎn hào

这句话大意是:昔人殷事广,尚能克济,况今户口减耗?

yī yuán ér zhì yóu yǐ wéi shǎo

这句话大意是:依员而置,犹以为少。

rú wén zài xià zhōu jùn shàng yǒu jiān jiǎ rǎo luàn xì rén shèn wéi wú lǐ

这句话大意是:如闻在下州郡,尚 有兼假,扰乱细人,甚为无理。

zhū rú cǐ bèi xī yi bà chù wú de xí cháng

这句话大意是:诸如此辈,悉宜罢黜,无得习常。

fēi zhí zhōu jùn zhī guān yi xū shàn rén yuán zhì dǎng zú lǘ lǐ zhèng cháng zhī zhí jiē dāng shěn zé gè dé yī xiāng zhī xuǎn yǐ xiāng jiān tǒng

这句话大意是:非直州郡之官,宜须善人,爰至党族闾里正长之职,皆当审择,各得一乡之选, 以相监统。

fu zhèng cháng zhě lǐ rén zhī jī

这句话大意是:夫正长者,理人之基。

jī bù qīng zhě shàng bì ān

这句话大意是:基不倾者上必安。

fán qiú xián zhī lù zì fēi yī tú

这句话大意是:凡求贤之路,自非一途。

rán suǒ yǐ de zhī shěn zhě bì yóu rèn ér shì zhī kǎo ér chá zhī

这句话大意是:然所以得之审者,必由任而试之,考而察之。

qǐ yú jū jiā zhì yú xiāng dǎng fǎng qí suǒ yǐ guān qí suǒ yóu zé rén dào míng yǐ xián yǔ bù xiào bié yǐ

现代白话:起于居 家,至于乡党,访其所以,观其所由,则人道明了,贤与不肖别了。

lǜ cǐ yǐ qiú zé zhù wú qiān huǐ yǐ

现代白话:率此以求,则 庶无愆悔了。

qí wǔ xù yù sòng yuē

这句话大意是:其五,恤狱讼,曰:。

rén shòu yīn yáng zhī qì yǐ shēng yǒu qíng yǒu xìng

这句话大意是:人受阴阳之气以生,有情有性。

xìng zé wéi shàn qíng zé wèi è

这句话大意是:性则为善,情则为恶。

shàn è jì fēn shǎng fá suí yān

现代白话:善恶既分,赏罚随呢。

shǎng fá dé zhōng zé è zhǐ ér shàn quàn

这句话大意是:赏罚得中,则恶止而善劝;。

shǎng fá bù zhōng zé rén wú suǒ cuò shǒu zú zé yuàn pàn zhī xīn shēng

这句话大意是:赏罚不中,则人无所措手足,则怨叛之心生。

shì yǐ xiān wáng zhòng zhī tè jiā jiè shèn zhě yù shǐ chá yù zhī guān jīng xīn xī yì tuī jiū gēn yuán

这句话大意是:是以先王 重之,特加戒慎者,欲使察狱之官,精心悉意,推究根源。

xiān zhī yǐ wǔ tīng cān zhī yǐ zhèng yàn

这句话大意是:先之以五听,参之以证 验。

miào dǔ qíng zhuàng qióng jiàn xiàn fú shǐ jiān wú suǒ róng zuì rén bì děi

这句话大意是:妙睹情状,穷鉴陷伏,使奸无所容,罪人必得。

rán hòu suí shì jiā xíng qīng zhòng jiē dāng shě guò qín yú de qíng wù xǐ

这句话大意是:然后随事加刑,轻重皆当,舍 过矜愚,得情勿喜。

yòu néng xiāo xī qíng lǐ zhēn zhuó lǐ lǜ wú bù qǔ jìn rén xīn ér yuǎn míng dà jiào shǐ huò zuì zhě rú guī

这句话大意是:又能消息情理,斟酌礼律,无不曲尽人心,而远明大教,使获 罪者如归。

cǐ zé shàn zhī shàng zhě yě

这句话大意是:此则善之上者也。

rán zǎi shǒu fēi yī bù kě rén rén jiē yǒu tōng shí tuī lǐ qiú qíng shí huò nán jǐn

这句话大意是:然宰守非一,不可人人皆有通识,推理求情,时或难 尽。

wéi dāng lǜ zhì gōng zhī xīn qù ā wǎng zhī zhì wù qiú qū zhí niàn jǐn píng dāng

这句话大意是:唯当率至公之心,去阿枉之志,务求曲直,念尽平当。

tīng chá zhī lǐ bì qióng suǒ jiàn rán hòu kǎo xùn yǐ fǎ bù kē bù bào yǒu yí zé cóng qīng wèi shěn bù wàng fá suí shì duàn lǐ yù wú tíng zhì

这句话大意是:听察之理,必穷所见, 然后拷讯以法,不苛不暴,有疑则从轻,未审不妄罚,随事断理,狱无停滞。

cǐ yì qí cì

这句话大意是:此亦 其次。

ruò nǎi bù rén shù ér sì qí cán bào tóng rén mù shí zhuān yòng chuí chǔ

这句话大意是:若乃不仁恕而肆其残暴,同人木石,专用捶楚。

qiǎo zhà zhě suī shì zhāng ér huò miǎn

这句话大意是:巧诈者,虽事彰而获免;。

cí ruò zhě nǎi wú zuì ér bèi fá

这句话大意是:辞 弱者,乃无罪而被罚。

yǒu rú cǐ zhě sī zé xià yǐ fēi gòng lǐ suǒ jì

现代白话:有如此者,斯则下了,非共理所寄。

jīn zhī zǎi shǒu dāng qín yú zhōng kē ér mù qí shàng shàn

这句话大意是:今之宰守,当勤于中科, 而慕其上善。

rú zài xià tiáo zé xíng suǒ bù shè

这句话大意是:如在下条,则刑所不赦。

yòu dāng shēn sī yuǎn dà niàn cún dé jiào

这句话大意是:又当深思远大,念存德教。

xiān wáng zhī zhì yuē yǔ shā wú gū níng shè yǒu zuì

这句话大意是:先王之制曰:与杀无辜,宁赦有罪;。

yǔ qí hài shàn níng qí lì yín

这句话大意是:与其害善,宁 其利淫。

míng bì bù dé zhōng níng làn shě yǒu zuì bù miù hài shàn rén yě

这句话大意是:明必不得中,宁滥舍有罪,不谬害善人也。

jīn zhī cóng zhèng zhě zé bù rán shēn wén qiǎo hé níng zhì shàn rén yú fǎ bù miǎn yǒu zuì yú xíng

这句话大意是:今之从政者则不然,深文巧劾, 宁致善人于法,不免有罪于刑。

suǒ yǐ rán zhě fēi jiē hǎo shā rén yě dàn yún wéi lì níng kù kě miǎn hòu huàn

这句话大意是:所以然者,非皆好杀人也,但云为吏宁酷,可免后 患。

cǐ zé qíng cún zì biàn bù niàn zhì gōng fèng fǎ rú cǐ jiē jiān rén yě

这句话大意是:此则情存自便,不念至公,奉法如此,皆奸人也。

fū rén zhě tiān dì zhī guì wù yī sǐ bù kě fù shēng

这句话大意是:夫人者,天地之贵物,一死 不可复生。

rán chu dú zhī xià yǐ tòng zì wū bù bèi shēn lǐ suì xiàn xíng lù zhě jiāng kǒng wǎng wǎng ér yǒu

这句话大意是:然楚毒之下,以痛自诬,不被申理,遂陷刑戮者,将恐往往而有。

shì yǐ zì gǔ yǐ lái shè wǔ tīng sān yòu zhī fǎ zhe míng shèn shù yù zhī diǎn cǐ jiē ài rén shén yě

这句话大意是:是以 自古已来,设五听三宥之法,著明慎庶狱之典,此皆爱人甚也。

fán fá mù shā cǎo tián liè bù shùn shàng wéi shí lìng ér kuī dì dào

这句话大意是:凡伐木杀草,田猎 不顺,尚违时令而亏帝道;。

kuàng xíng fá bù zhōng làn hài shàn rén níng bù shāng tiān xīn fàn hé qì

这句话大意是:况刑罚不中,滥害善人,宁不伤天心,犯和气!

hé qì sǔn ér yù yīn yáng tiáo shì sì shí shùn yù wàn wù fù ān cāng shēng yuè lè zhě bù kě de yě

这句话大意是:和气损 而欲阴阳调适,四时顺育,万物阜安,苍生悦乐者,不可得也。

gù yǔ yuē yī fū yù jiē wáng dào wèi zhī qīng fù zhèng wèi cǐ yě

这句话大意是:故语曰,一夫吁嗟, 王道为之倾覆,正谓此也。

fán bǎi zǎi shǒu kě wú shèn hu

这句话大意是:凡百宰守,可无慎乎!

ruò shēn jiān jù huá shāng huà bài sú bèi luàn rén lún bù zhōng bù xiào gù wèi bèi dào shā yī lì bǎi yǐ qīng wáng huà zhòng xíng kě yě

这句话大意是:若深奸巨猾,伤化败俗,悖乱人伦,不忠不孝,故为背道,杀一利百,以清王 化,重刑可也。

shi cǐ èr tú zé xíng zhèng jǐn yǐ

现代白话:识此二途,则刑政尽了。

qí liù jūn fù yì yuē

这句话大意是:其六,均赋役,曰:。

shèng rén zhī dà bǎo yuē wèi

这句话大意是:圣人之大宝曰位。

hé yǐ wèi yuē rén

现代白话:凭什么位,曰仁。

hé yǐ jù rén yuē cái

现代白话:凭什么聚人,曰财。

míng xiān wáng bì yǐ cái jù rén yǐ rén yě

这句话大意是:明先王必以财聚人,以仁 也。

jīn kòu nì wèi píng jūn guó fèi guǎng suī wèi huáng jiǎn shěng yǐ xù rén mò rán yi lìng píng jūn shǐ xià wú yuàn

这句话大意是:今寇逆未平,军国费广,虽未遑减省,以恤人瘼,然宜令平均,使下无怨。

píng jūn zhě bù shě háo qiáng ér zhēng pín ruò bù zòng jiān qiǎo ér kùn yú zhuō cǐ zhī wèi jūn yě

这句话大意是:平 均者,不舍豪强而征贫弱,不纵奸巧而困愚拙,此之谓均也。

gù shèng rén yuē gài jūn wú pín

这句话大意是:故圣人曰:“盖均无 贫。

rán cái huò zhī shēng qí gōng bù yì

这句话大意是:然财货之生,其功不易。

fǎng rèn zhī jī qǐ yú yǒu jiàn fēi xún rì zhī jiān suǒ kě zào cì

这句话大意是:纺纴织绩,起于有渐,非旬日之间,所可造次。

bì xū quàn kè shǐ yù yíng lǐ

这句话大意是:必须 劝课,使预营理。

juàn xiāng xiān shì zhī rèn má tǔ zǎo xiū fǎng jì

这句话大意是:绢乡先事织纴,麻土早修纺绩。

xiān shí ér bèi zhì shí ér shū gù wáng fù huò gōng xià rén wú kùn

这句话大意是:先时而备,至时而输,故王赋获 供,下人无困。

rú qí bù yù quàn jiè lín shí pò qiè fù kǒng jī huǎn yǐ wéi jǐ guò chuí pū jiāo zhì qǔ bàn mù qián

这句话大意是:如其不预劝戒,临时迫切,复恐稽缓,以为己过,捶扑交至,取办 目前。

fù shāng dà jiǎ yuán cí shè lì yǒu zhě cóng zhī guì mǎi wú zhě yǔ zhī jǔ xī

这句话大意是:富商大贾,缘兹射利,有者从之贵买,无者与之举息。

shū shuì zhī rén yú shì bì yǐ

现代白话:输税之人,于是弊了。

zū shuì zhī shí suī yǒu dà shì zhì yú zhēn zhuó pín fù chà cì xiān hòu jiē shì qǐ yú zhèng cháng ér xì zhī yú shǒu lìng

这句话大意是:租税之时,虽有大式,至于斟酌贫富,差次先后,皆事起于正长,而系之于守 令。

ruò zhēn zhuó de suǒ zé zhèng hé ér rén yuè

这句话大意是:若斟酌得所,则政和而人悦;。

ruò jiǎn lǐ wú fāng zé lì jiān ér rén yuàn

这句话大意是:若检理无方,则吏奸而人怨。

yòu chà fā yáo yì duō bù cún yì zhì lìng pín ruò zhě huò zhòng yáo ér yuǎn shù fù qiáng zhě huò qīng shǐ ér jìn fáng

这句话大意是:又差发徭役,多不 存意,致令贫弱者或重徭而远戍,富强者或轻使而近防。

shǒu lìng yòng huái rú cǐ bù cún xù rén zhī xīn jiē wáng zhèng zhī zuì rén yě

这句话大意是:守令用怀如此,不存恤人 之心,皆王政之罪人也。

zhōu wén shén zhòng zhī cháng zhì zhū zuò yòu

这句话大意是:周文甚重之,常置诸坐右。

yòu lìng bǎi sī xí sòng zhī qí mù shǒu lìng zhǎng fēi tōng liù tiáo jí jì zhàng zhě bù dé jū guān

这句话大意是:又令百司习诵之,其牧守令长非通六条及计帐者, 不得居官。

zì yǒu jìn zhī jì wén zhāng jìng wèi fú huá suì yǐ chéng sú

这句话大意是:自有晋之季,文章竞为浮华,遂以成俗。

zhōu wén yù gé qí bì yīn wèi dì jì miào qún chén bì zhì nǎi mìng chāo wèi dà gào zòu xíng zhī

这句话大意是:周文欲革其弊,因魏帝祭庙,群臣毕 至,乃命绰为大诰,奏行之。

qí cí yuē

这句话大意是:其词曰:。

wéi zhōng xīng shí yǒu yī nián zhòng xià shù bāng bǎi bì xián huì yú wáng tíng

这句话大意是:惟中兴十有一年仲夏,庶邦百辟,咸会于王庭。

zhù guó tài jì qún gōng liè jiāng wǎng bù lái cháo

这句话大意是:柱国泰洎群公列将罔不来朝。

shí nǎi dà jī bǎi xiàn fū yú shù bāng yòng suí wǒ wáng dù

这句话大意是:时乃大稽百宪,敷于庶邦,用绥我王度。

huáng dì ruò yuē huò yáo mìng xī hé yǔn lí bǎi gōng

这句话大意是:皇帝若曰:“或尧命羲和,允厘百工。

shùn mìng jiǔ guān shù jì xián xī

这句话大意是:舜 命九官,庶绩咸熙。

wǔ dīng mìng shuō kè hào gāo zōng

这句话大意是:武丁命说,克号高宗。

shí wéi xiū zāi zhèn qí qīn ruò

现代白话:时惟休啊,朕其钦若。

gé ěr yǒu wèi xū jì wǒ tài zǔ zhī tíng zhèn jiāng pī mìng nǚ yǐ jué guān

现代白话:格你有位,胥暨 我太祖之庭,朕将丕命女以厥官。

liù yuè dīng sì huáng dì cháo gé yú tài miào fán jué jù liáo wǎng bù zài wèi

这句话大意是:六月丁巳,皇帝朝格于太庙,凡厥具僚,罔不在位。

huáng dì ruò yuē zī wǒ yuán fǔ qún gōng liè jiāng bǎi bì qīng shì shù yǐn yù shì zhèn wéi yín fū zǔ zōng zhī líng mìng jī yú xiān wáng zhī diǎn xùn yǐ dà gào yú ěr zài wèi

现代白话:皇帝若曰:“咨我元辅、群公、列将、百辟、卿士、庶尹、御事,朕惟夤敷祖 宗之灵命,稽于先王之典训,以大诰于你在位。

xī wǒ tài zǔ shén huáng zhào yīng míng mìng yǐ chuàng wǒ huáng jī

这句话大意是:昔我太祖神皇,肇膺明命,以创我 皇基。

liè zǔ jǐng zōng kuò kāi sì biǎo dǐ dìng wǔ gōng

这句话大意是:烈祖、景宗,廓开四表,底定武功。

jì hu wén zǔ dàn fū wén dé

这句话大意是:暨乎文祖,诞敷文德。

gōng wéi wǔ kǎo bù yǔn qí jiù

这句话大意是:龚惟武考,不𫕥 其旧。

zì shí jué hòu líng yí zhī bì yòng xìng dà nàn yú bǐ dōng tǔ zé wǒ lí shù xián zhuì tú tàn

这句话大意是:自时厥后,陵夷之弊,用兴大难于彼东土,则我黎庶,咸坠涂炭。

wéi tái yī rén zuǎn róng xià wǔ sù yè zhī wèi ruò shè dà chuān wǎng shi yōu jì

这句话大意是:惟台一人, 缵戎下武,夙夜祗畏,若涉大川,罔识攸济。

shì yòng jī yú dì diǎn kuí yú wáng dù zhěng wǒ rén mò

这句话大意是:是用稽于帝典,揆于王度,拯我人瘼。

wéi bǐ zhé wáng shì wǒ tōng xùn yuē tiān shēng lí zhēng wǎng kè zì yì shàng dì jiàng jiàn ruì shèng zhí yuán hòu yǐ yì zhī

这句话大意是:惟彼哲王,示我通训,曰天生黎蒸,罔克自乂,上帝降鉴叡圣,植元后以乂之。

shí wéi yuán hòu fú kè dú yì bó qiú míng dé mìng bǎi bì qún lì yǐ zuǒ zhī

这句话大意是:时 惟元后弗克独乂,博求明德,命百辟群吏以佐之。

sì tiān zhī mìng pì pì zhī mìng zhè wéi yǐ xù rén fú wéi yì yù

这句话大意是:肆天之命辟,辟之命这,惟以恤 人,弗惟逸豫。

pì wéi yuán shǒu shù lí wéi zhǐ gǔ gōng wéi bì

这句话大意是:辟惟元首,庶黎惟趾,股肱惟弼。

shàng xià yī tǐ gè qín yōu sī cí yòng kè zhēn yú huáng jí

这句话大意是:上下一体,各勤攸司,兹用克臻 于皇极。

gù qí yí xùn yuē hòu kè jiān jué hòu chén kè jiān jué chén zhèng nǎi yì

这句话大意是:故其彝训曰:‘后克艰厥后,臣克艰厥臣,政乃乂。

jīn tái yī rén yīng tiān zhī gǔ jì zhì yuán hòu

这句话大意是:’今台一人,膺天之 嘏,既陟元后。

gǔ gōng bǎi bì yì fú wǒ guó jiā zhī mìng wǎng bù xián shǒu jué zhí

这句话大意是:股肱百辟,乂服我国家之命,罔不咸守厥职。

jiē

这句话大意是:嗟!

hòu fú jiān jué hòu chén fú jiān jué chén zhèng yú hé fú yì

这句话大意是:后弗艰厥后,臣 弗艰厥臣,政于何弗斁?

wū hū jiān zāi

现代白话:呜呼艰啊!

fán ěr zài wèi qí jìng tīng mìng

现代白话:凡你在位,其敬听命。

huáng dì ruò yuē zhù guó wéi sì hǎi zhī bù zào zài yáo èr jì

这句话大意是:皇帝若曰:“柱国,惟四海之不造,载繇二纪。

tiān wèi jué wǒ tài zǔ liè zǔ zhī mìng yòng xī wǒ yǐ yuán fǔ

这句话大意是:天未绝我太祖、烈祖之命,用 锡我以元辅。

guó jiā jiāng fù gōng wéi dòng liáng

这句话大意是:国家将附,公惟栋梁。

huáng zhī fú jí gōng wéi zuò xiāng

这句话大意是:皇之弗极,公惟作相。

bǎi kuí qiān dù gōng wéi dà lù

这句话大意是:百揆愆度,公惟大录。

gōng qí yǔn wén yǔn wǔ kè míng kè yì dí qī dé fū jiǔ gōng kān bào chú luàn xià suí wǒ cāng shēng bàng shī yú jiǔ zhèng ruò yī zhī zài shāng zhōu zhī yǒu lǚ shuō zhī xiāng dīng yòng bǎo wǒ wú jiāng zhī zuò

这句话大意是:公其允文允武,克明克乂,迪七德,敷九功,龛暴除乱,下绥我苍生,傍施于九正, 若伊之在商,周之有吕,说之相丁,用保我无疆之祚。

huáng dì ruò yuē qún gōng tài zǎi tài wèi sī tú sī kōng

这句话大意是:皇帝若曰:“群公、太宰、太尉、司徒、司空。

wéi gōng zuò zhèn dǐng zú yǐ bì hu zhèn gōng

这句话大意是:惟公作朕鼎足,以弼乎朕躬。

zǎi wéi tiān guān kè xié liù zhí

这句话大意是:宰惟天官,克谐六职。

wèi wéi sī wǔ wǔ zài zhǐ gē

这句话大意是:尉惟司武,武在止戈。

tú wéi sī zhòng jìng fū wǔ jiào

这句话大意是:徒惟司众,敬敷五教。

kōng wéi sī tǔ lì yòng hòu shēng

这句话大意是:空惟司土,利 用厚生。

wéi shí sān shì ruò sān jiē zhī zài tiān

这句话大意是:惟时三事,若三阶之在天;。

wéi cí sì fǔ ruò sì shí zhī chéng suì

这句话大意是:惟兹四辅,若四时之成岁。

tiān gōng rén qí dài zhū

这句话大意是:天工人其代诸。

huáng dì ruò yuē liè jiāng rǔ wéi yīng yáng zuò zhèn zhǎo yá

现代白话:皇帝若曰:“列将,你惟鹰扬,作朕爪牙。

kòu zéi jiān guǐ mán yí huá xià rǔ cú zhēng

现代白话:寇贼奸宄,蛮夷猾夏,你徂征。

suí zhī yǐ huì dǒng zhī yǐ wēi xíng qī wú xíng wàn bāng xián níng

这句话大意是:绥 之以惠,董之以威,刑期无刑,万邦咸宁。

bǐ bā biǎo zhī nèi mò wéi zhèn mìng shí rǔ gōng

现代白话:俾八表之内,莫违朕命,时你功。

huáng dì ruò yuē shù bāng liè pì rǔ wéi shǒu tǔ zuò rén fù mǔ

现代白话:皇帝若曰:“庶邦列辟,你惟守土,作人父母。

rén wéi bù shèng qí jī gù xiān wáng zhòng nóng

这句话大意是:人惟不胜其饥,故先王重农;。

bù shèng qí hán gù xiān wáng guì nǚ gōng

这句话大意是:不胜其寒,故先王贵女工。

rén zhī bù lǜ yú xiào cí zé gǔ ròu zhī ēn báo

这句话大意是:人之不率于孝慈,则骨肉之恩薄;。

fú dūn yú lǐ ràng zé zhēng duó zhī méng shēng

这句话大意是:弗惇于礼让,则争夺 之萌生。

wéi cí liù wù shí wèi jiào běn

这句话大意是:惟兹六物,实为教本。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

wéi shàng zài kuān kuān zé rén dài qí zhī yǐ lǐ bù gāng bù róu jī jí yú dào

这句话大意是:为上在宽,宽则人怠,齐之以礼,不刚不柔, 稽极于道。

huáng dì ruò yuē qīng shì shù yǐn fán bǎi yù shì wáng shěng wéi suì qīng shì wéi yuè shù yǐn wéi rì yù shì wéi shí

这句话大意是:皇帝若曰:“卿士、庶尹、凡百御事,王省惟岁,卿士惟月,庶尹惟日,御事 惟时。

suì yuè rì shí wǎng yì qí dù bǎi xiàn xián zhēn shù jì qí níng

这句话大意是:岁月日时,罔易其度,百宪咸贞,庶绩其凝。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

wéi ruò wáng guān táo jūn wàn guó ruò tiān zhī yǒu dòu zhēn yuán qì zhuó yīn yáng fú shī qí hé cāng shēng yǒng lài

这句话大意是:惟若王官,陶均万国, 若天之有斗,斟元气,酌阴阳,弗失其和,苍生永赖;。

bèi qí xù wàn wù yǐ shāng

这句话大意是:悖其序,万物以伤。

shí wéi jiān zāi

现代白话:时惟艰 啊!

huáng dì ruò yuē wéi tiān dì zhī dào yī yīn yī yáng

这句话大意是:皇帝若曰:“惟天地之道,一阴一阳;。

lǐ sú zhī biàn yī wén yī zhì

这句话大意是:礼俗之变,一文一质。

yuán zì sān wǔ yǐ qì yú zī fěi wéi xiāng gé wéi qí jiù bì

这句话大意是:爰自三五,以迄 于兹,匪惟相革,惟其救弊;。

fěi wéi xiāng xí wéi qí kě jiǔ

这句话大意是:匪惟相袭,惟其可久。

wéi wǒ yǒu wèi chéng hu zhōu zhī mò liú jiē qín hàn yí bì xí wèi jìn zhī huá dàn wǔ dài jiāo fēng yīn ér wèi gé jiāng yǐ mù sú xīng huà yōng kě jì hu

这句话大意是:惟我有魏,承乎周之末流,接 秦、汉遗弊,袭魏、晋之华诞,五代浇风,因而未革,将以穆俗兴化,庸可暨乎!

jiē wǒ gōng fǔ shù liáo liè pì zhèn wéi pǐ dé qí yī zhèn xīn lì zhī shèn jué jiān kè zūn qián wáng zhī pī xiǎn xiū liè fú gǎn dài huāng

这句话大意是:嗟我公辅、庶僚、列辟,朕惟否德,其一朕心力,祗慎厥艰,克遵前王之丕显休烈, 弗敢怠荒。

zī ěr zài wèi yì xié yú zhèn xīn dūn dé yǔn yuán wéi jué jiān shì wu

现代白话:咨你在位,亦协于朕心,惇德允元,惟厥艰是务。

kè juān jué huá jí jué shí bèi jué wěi chóng jué chéng

这句话大意是:克捐厥华,即厥实, 背厥伪,崇厥诚。

wù qiān wù wàng yī hu sān dài zhī yí diǎn guī yú dào dé rén yì yòng bǎo wǒ zǔ zōng zhī pī mìng

这句话大意是:勿愆勿忘,一乎三代之彝典,归于道德仁义,用保我祖宗之丕命。

hé tiān zhī xiū kè suí wǒ wàn fāng yǒng kāng wǒ lí shù

这句话大意是:荷天之休,克绥我万方,永康我黎庶。

jiè zhī zāi zhèn yán bù zài

现代白话:戒之啊,朕言不再。

zhù guó tài jì shù liáo bǎi bì bài shǒu qǐ shǒu yuē dǎn cōng míng zuò yuán hòu yuán hòu zuò rén fù mǔ

这句话大意是:柱国泰洎庶僚百辟拜手稽首曰:“‘亶聪明,作元后,元后作人父母’。

wéi sān wǔ zhī wáng lǜ yáo cǐ dào yòng zhēn yú xíng cuò

这句话大意是:惟三 五之王,率繇此道,用臻于刑措。

zì shí jué hòu lì qiān zǎi wèi wén

这句话大意是:自时厥后,历千载未闻。

wéi dì niàn gōng jiāng fǎn shū shì tì zhì yú yōng xī yōng xī jiàng pī mìng yú wǒ qún chén

这句话大意是:惟帝念功,将反叔世, 逖致于雍熙,庸锡降丕命于我群臣。

bó zāi wáng yán fēi yán zhī nán xíng zhī shí nán

现代白话:博啊王言,非言之难,行之实难。

chén wén mǐ bù yǒu chū xiǎn kè yǒu zhōng

这句话大意是:臣闻‘靡不 有初,鲜克有终’。

shāng shū yuē

这句话大意是:商书曰;。

zhōng shǐ wéi yī dé nǎi rì xīn

这句话大意是:‘终始惟一,德乃日新。

wéi dì jìng jué shǐ shèn jué zhōng yǐ jī rì xīn zhī dé zé wǒ qún chén gǎn bù sù yè duì yáng xiū zāi

现代白话:’惟帝敬厥始,慎厥终,以 跻日新之德,则我群臣,敢不夙夜对扬休啊!

wéi cí dà yì wèi guāng yú sì biǎo yǐ mài zhǒng dé bǐ jiǔ yù yōu xiá xián zhāo fèng yuán hòu zhī míng xùn lǜ qiān yú dào yǒng yīng wú jiāng zhī xiū

这句话大意是:惟兹大谊,未光于四表,以迈种德, 俾九域幽遐,咸昭奉元后之明训,率迁于道,永膺无疆之休。

dì yuē qīn zāi

现代白话:帝曰:“钦啊。

zì shì zhī hòu wén bǐ jiē yī cǐ tǐ

这句话大意是:自是之后,文笔皆依此体。

chāo xìng jiǎn sù bù shì chǎn yè jiā wú yú cái

这句话大意是:绰性俭素,不事产业,家无余财。

yǐ hǎi nèi wèi píng cháng yǐ tiān xià wèi yǐ rèn

这句话大意是:以海内未平,常以天下为已任。

bó qiú xián jùn gòng hóng zhèng dào fán suǒ jiàn dá jiē zhì dà guān

这句话大意是:博求贤俊, 共弘政道,凡所荐达,皆至大官。

zhōu wén yì tuī xīn wěi rèn ér wú jiàn yán yān

现代白话:周文亦推心委任,而无间言呢。

huò chū yóu cháng yù shǔ kōng zhǐ yǐ shòu chāo ruò xū yǒu chǔ fēn zé suí shì shī xíng

这句话大意是:或出游,常预署 空纸以授绰,若须有处分,则随事施行。

jí hái qǐ zhī ér yǐ

这句话大意是:及还,启知而已。

chāo cháng wèi wéi guó zhī dào dāng ài rén rú cí fù xùn rén rú yán shī

这句话大意是:绰常谓为国之道,当爱 人如慈父,训人如严师。

měi yǔ gōng qīng yì lùn zì zhòu dá yè shì wú jù xì ruò zhǐ zhū zhǎng

这句话大意是:每与公卿议论,自昼达夜,事无巨细,若指诸掌。

jī sī láo juàn suì chéng qì jí

这句话大意是:积思劳 倦,遂成气疾。

shí èr nián zú yú wèi shí nián sì shí jiǔ

这句话大意是:十二年,卒于位,时年四十九。

zhōu wén tòng xī zhī āi dòng zuǒ yòu

这句话大意是:周文痛惜之,哀动左右。

jí jiāng zàng nǎi wèi gōng qīng děng yuē sū shàng shū píng shēng qiān tuì dūn shàng jiǎn yuē

这句话大意是:及将葬,乃谓公卿等曰:“苏尚书平生谦退,敦尚俭 约。

wú yù quán qí sù zhì biàn kǒng yōu yōu zhī tú yǒu suǒ wèi dá

现代白话:我欲全其素志,便恐悠悠之徒,有所未达;。

rú qí hòu jiā zèng shì yòu guāi sù xī xiāng zhī zhī dào

这句话大意是:如其厚加赠谥,又乖宿昔相知之道。

jìn tuì wéi gǔ gū yǒu yí yān

现代白话:进退惟谷,孤有疑呢。

shàng shū lìng shǐ má yáo yuè cì ér jìn yuē huò yàn zǐ qí zhī xián dài fū yī hú qiú sān shí nián

这句话大意是:”尚书令史麻瑶越次而进曰:“或晏子,齐之贤大夫,一狐 裘三十年。

jí qí sǐ yě qiǎn chē yī chéng

这句话大意是:及其死也,遣车一乘。

qí hòu bù duó qí zhì

这句话大意是:齐侯不夺其志。

chāo jì cāo lǚ qīng bái lián yì zì jū yú wèi yi cóng jiǎn yuē yǐ zhāng qí měi

这句话大意是:绰既操履清白,廉挹自居,愚谓 宜从俭约,以彰其美。

zhōu wén chēng shàn yīn jiàn yáo yú cháo tíng

这句话大意是:”周文称善,因荐瑶于朝廷。

jí chāo guī zàng wǔ gōng wéi zài yǐ bù chē yī chéng

这句话大意是:及绰归葬武功,唯载,以布车 一乘。

zhōu wén yǔ qún gōng jiē bù sòng chū tóng zhōu guō wài

这句话大意是:周文与群公,皆步送出同州郭外。

zhōu wén qīn yú chē hòu lèi jiǔ ér yán yuē shàng shū píng shēng wèi shì qī zǐ xiōng dì bù zhī zhě wú jiē zhī zhī

现代白话:周文亲于车后酹酒而言曰:“尚书平生为 事,妻子兄弟不知者,我皆知之。

wéi ěr zhī wú xīn wú zhī ěr yì

现代白话:惟你知我心,我知你意。

fāng yù gòng dìng tiān xià bù xìng suì shě wú qù nài hé

现代白话:方欲共定天下,不幸遂 舍我去,奈何!

yīn jǔ shēng tòng kū bù jué zhī zhuì yú shǒu

这句话大意是:”因举声恸哭,不觉卮坠于手。

zhì zàng rì yòu qiǎn shǐ jì yǐ tài láo zhōu wén zì wèi qí wén

这句话大意是:至葬日,又遣使祭以太牢,周文自 为其文。

chāo yòu zhe fó xìng lùn qī jīng lùn bìng xíng yú shì

这句话大意是:绰又著佛性论、七经论,并行于世。

zhōu míng dì èr nián yǐ chāo pèi xiǎng wén dì miào tíng

这句话大意是:周明帝二年,以绰配享文帝庙廷。

zi wēi sì

这句话大意是:子威嗣。

wēi zì wú wèi

这句话大意是:威字无畏。

shǎo yǒu zhì xìng wǔ suì sàng fù āi huǐ yǒu ruò chéng rén

这句话大意是:少有至性,五岁丧父,哀毁有若成人。

zhōu wén dì shí xí jué měi yáng xiàn gōng shì jùn gōng cáo

这句话大意是:周文帝时,袭爵美阳县公, 仕郡功曹。

dà zhǒng zǎi yǔ wén hù jiàn ér lǐ zhī yǐ qí nǚ xīn xīng gōng zhǔ qī yān

现代白话:大冢宰宇文护见而礼之,以其女新兴公主妻呢。

wēi jiàn hù zhuān quán kǒng huò jí yǐ táo rù shān

这句话大意是:威见护专权,恐祸及已, 逃入山。

wèi shū fù suǒ bī zú bù huò miǎn

这句话大意是:为叔父所逼,卒不获免。

rán měi jū shān sì yǐ fěng dú wèi yú

这句话大意是:然每居山寺,以讽读为娱。

wèi jǐ shòu chí jié chē qí dà jiàng jūn yí tóng sān sī gǎi fēng huái dào xiàn gōng

这句话大意是:未几,授持节、车骑 大将军、仪同三司,改封怀道县公。

wǔ dì qīn zǒng wàn jī bài shāo bó xià dài fū

这句话大意是:武帝亲总万机,拜稍伯下大夫。

qián hòu suǒ shòu bìng cí jí bù bài

这句话大意是:前后所授,并 辞疾不拜。

yǒu cóng fù mèi shì hé nán yuán shì xióng

这句话大意是:有从父妹适河南元世雄。

shì xióng xiān yǔ tū jué yǒu xì tū jué rù cháo qǐng shì xióng jí qí qī zǐ jiāng gān xīn yān

现代白话:世雄先与突厥有隙,突厥入朝,请世雄及其妻子,将 甘心呢。

zhōu suì qiǎn zhī

这句话大意是:周遂遣之。

wēi yǐ yí rén mèi lì suì biāo mài tián zhái qìng zī chǎn shú shì xióng

这句话大意是:威以夷人昧利,遂标卖田宅,罄资产赎世雄。

lùn zhě yì zhī

这句话大意是:论者义之。

xuān dì sì wèi jiù bài kāi fǔ

这句话大意是:宣帝 嗣位,就拜开府。

suí wén dì wèi chéng xiàng gāo jiǒng lǚ yán qí xián yì sù zhòng qí míng zhào rù wò nèi yǔ yǔ dà yuè

这句话大意是:隋文帝为丞相,高颎屡言其贤,亦素重其名,召入卧内,与语大悦。

jū yuè yú wēi wén shàn dài zhī yì dùn guī tián lǐ

这句话大意是:居月余, 威闻禅代之议,遁归田里。

gāo jiǒng qǐng zhuī zhī

这句话大意是:高颎请追之。

dì yuē cǐ bù yù yù wú shì qiě zhì zhī

现代白话:帝曰:“此不欲预我事,且置之。

jí shòu chán zhēng bài tài zǐ shǎo bǎo zhuī zèng qí fù pī guó gōng yǐ wēi xí yān

现代白话:”及受 禅,征拜太子少保,追赠其父邳国公,以威袭呢。

é jiān nà yán wēi shàng biǎo chén ràng yōu zhào bù xǔ

这句话大意是:俄兼纳言,威上表陈让,优诏不 许。

dì cháng yǔ wén xiàn huáng hòu duì shāng zhào wēi jí gāo jiǒng yáng sù guǎng píng wáng xióng sì rén wèi yuē tài shǐ yán zhèn zuò yùn jǐn yú sān nián zhèn yōu mèn gù jǔ cǐ jiǔ ěr

这句话大意是:帝尝与文献皇后对觞,召威及高颎、杨素、广平王雄四人,谓曰:“太史言朕 祚运尽于三年,朕忧懑,故举此酒耳。

jīn yù yíng nán shān xiǎn chù yǔ gōng děng gù zhī yǐ guān shí biàn jiāng rú hé

这句话大意是:今欲营南山险处,与公等固之,以观时变, 将如何?

wēi jìn yuē zhōu wén xiū dé xuán dì dòng zhī zāi

这句话大意是:”威进曰:“周文修德,旋地动之灾;。

sòng jǐng yī yán tuì fǎ xīng sān shè

这句话大意是:宋景一言,退法星三舍。

yuàn bì xià huī chóng dé dù xiǎng tiān zhī xiū

这句话大意是:愿陛下恢 崇德度,享天之休。

ruò qì dé shì xiǎn tóng zhōu zhī rén shuí fēi dí guó

这句话大意是:若弃德恃险,同舟之人,谁非敌国!

zòng nán shān zhī qū ān zú gù zāi

现代白话:纵南山之岨,安足固啊?

dì shàn qí yán shǔ zhī yǐ jiǔ

这句话大意是:” 帝善其言,属之以酒。

chū wēi fù chāo zài wèi yǐ guó yòng bù zú wèi zhēng shuì fǎ pō chēng wéi zhòng

这句话大意是:初,威父绰在魏,以国用不足,为征税法,颇称为重。

jì ér tàn yuē suǒ wéi zhě zhèng rú zhāng gōng fēi píng shì fǎ yě

这句话大意是:既而叹曰:“所为者正 如张弓,非平世法也。

hòu zhī jūn zǐ shuí néng chí hu

现代白话:后之有德行的人,谁能驰吗?

wēi wén qí yán měi yǐ wéi jǐ rèn

这句话大意是:”威闻其言,每以为己任。

zhì shì zòu jiǎn fù yì wu cóng qīng diǎn dì xī cóng zhī

这句话大意是:至是,奏 减赋役,务从轻典,帝悉从之。

jiàn jiàn qīn zhòng yǔ gāo jiǒng cān zhǎng cháo zhèng

这句话大意是:渐见亲重,与高颎参掌朝政。

wēi jiàn gōng zhōng yǐ yín wèi màn gōu yīn shèng chén jié jiǎn zhī měi yù dì

这句话大意是:威见宫中以银为幔钩, 因盛陈节俭之美,谕帝。

dì wèi gǎi róng diāo shì jiù wù xī mìng chú huǐ

这句话大意是:帝为改容,雕饰旧物,悉命除毁。

dì cháng nù yī rén jiāng shā zhī

这句话大意是:帝尝怒一人,将杀之。

wēi rù gé jìn jiàn bù nà

这句话大意是:威入阁进谏,不纳。

dì nù shén jiāng zì chū zhǎn zhī

这句话大意是:帝怒甚,将自出斩之。

wēi dāng qián bù qù dì bì zhī ér chū

这句话大意是:威当前不去,帝避之而出。

wēi yòu zhē zhǐ dì dì fú yī rù

这句话大意是:威又遮止帝, 帝拂衣入。

liáng jiǔ nǎi zhào wēi xiè yuē gōng néng ruò shì wú wú yōu yǐ

现代白话:良久,乃召威谢曰:“公能若是,我无忧了。

yú shì cì mǎ èr pǐ qián shí yú wàn

这句话大意是:”于是赐马二匹、钱十余 万。

suì yú xún fù jiān dà lǐ qīng jīng zhào yǐn yù shǐ dài fū běn guān xī rú gù

这句话大意是:岁余,寻复兼大理卿、京兆尹、御史大夫,本官悉如故。

chí shū shì yù shǐ liáng pí hé wēi jiān lǐng wǔ zhí ān fán liàn jù wú jǔ xián zì dài xīn

这句话大意是:持书侍御史梁毗劾威 兼领五职,安繁恋剧,无举贤自代心。

dì yuē sū wēi zhāo xī zī zī zhì cún yuǎn dà jǔ xián yǒu quē hé jù pò zhī

这句话大意是:帝曰:“苏威朝夕孜孜,志存远大,举贤有 阙,何遽迫之。

gù wèi wēi yuē yòng zhī zé xíng shě zhī zé cáng wéi wǒ yǔ ěr yǒu shì fu

现代白话:”顾谓威曰:“用之则行,舍之则藏,唯我与你有是夫!

yīn wèi cháo chén yuē sū wēi bù yù wǒ wú yǐ cuò qí yán

这句话大意是:”因谓朝 臣曰:“苏威不遇我,无以措其言;。

wǒ bù dé sū wēi hé yǐ xíng qí dào

现代白话:我不得苏威,凭什么行其道?

yáng sù cái biàn wú shuāng zhì ruò zhēn zhuó gǔ jīn zhù wǒ xuān huà fēi wēi pǐ yě

这句话大意是:杨素才辩无双,至 若斟酌古今,助我宣化,非威匹也。

sū wēi ruò féng luàn shì shāng shān sì hào qǐ yì qū zāi

现代白话:苏威若逢乱世,商山四皓,岂易屈啊!

qí jiàn zhòng rú cǐ

这句话大意是:”其见 重如此。

wèi jǐ bài xíng bù shàng shū jiě shǎo bǎo yù shǐ dài fū guān

这句话大意是:未几,拜刑部尚书,解少保、御史大夫官。

hòu jīng zhào yǐn fèi jiǎn jiào yōng zhōu bié jià

这句话大意是:后京兆尹废,检校雍州别驾。

shí gāo jiǒng yǔ wēi tóng xīn xié zàn zhèng xíng dà xiǎo wú bù chóu zhī gù gé yùn shù nián tiān xià chēng píng

这句话大意是:时高 颎与威同心,协赞政刑,大小无不筹之,故革运数年,天下称平。

é zhuǎn hù bù shàng shū nà yán rú gù

这句话大意是:俄转户部尚书, 纳言如故。

shǔ shān dōng zhū zhōu rén jī dì lìng wēi zhèn xù zhī

这句话大意是:属山东诸州人饥,帝令威振恤之。

qiān lì bù shàng shū jiān lǐng guó zǐ jì jiǔ

这句话大意是:迁吏部尚书,兼领国子祭酒。

duò chéng zhàn zhēng zhī hòu xiàn zhāng chuǎn bó

这句话大意是:隋承战 争之后,宪章踳驳。

dì lìng cháo chén lí gǎi jiù fǎ wèi yī dài tōng diǎn lǜ lìng gé shì duō wēi suǒ dìng

这句话大意是:帝令朝臣厘改旧法,为一代通典,律令格式多威所定。

shì yǐ wéi néng

这句话大意是:世以为 能。

jiǔ nián bài shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:九年,拜尚书右仆射。

qí nián yǐ mǔ yōu qù zhí chái huǐ gǔ lì

这句话大意是:其年,以母忧去职,柴毁骨立。

chì miǎn yù yīn qín wèi jǐ qǐ lìng shì shì

这句话大意是:敕勉谕殷勤,未几,起 令视事。

gù cí yōu zhào bù xǔ

这句话大意是:固辞,优诏不许。

míng nián dì xìng bīng zhōu mìng yǔ gāo jiǒng tóng zǒng liú shì

这句话大意是:明年,帝幸并州,命与高颎同总留事。

é zhuī yì xíng zài suǒ shǐ jué rén sòng

这句话大意是:俄追诣行在所, 使决人讼。

xún lìng chí jié xún fǔ jiāng nán dé yǐ biàn yí cóng shì

这句话大意是:寻令持节巡抚江南,得以便宜从事。

guò huì jī yú wǔ lǐng ér hái

这句话大意是:过会稽,逾五岭而还。

jiāng biǎo zì jìn yǐ lái xíng fǎ shū huǎn dài zú guì jiàn bù xiāng líng yuè

这句话大意是:江表自晋已来,刑 法疏缓,代族贵贱,不相陵越。

píng chén zhī hòu mù rén zhě jǐn gǎi biàn zhī wú cháng yòu xī shǐ sòng wǔ jiào

这句话大意是:平陈之后,牧人者尽改变之,无长幼悉使诵五教。

wēi jiā yǐ fán bǐ zhī cí bǎi xìng jiē yuàn

这句话大意是:威加以烦鄙之辞,百姓嗟怨。

shǐ hái zòu yán jiāng biǎo yī nèi zhōu zé hù jí

这句话大意是:使还,奏言江表依内州责户籍。

shàng yǐ jiāng biǎo chū píng zhào hù bù shàng shū zhāng yīng zé yǐ zhèng jí

这句话大意是:上以江表初平,召户 部尚书张婴,责以政急。

shí jiāng nán zhōu xiàn yòu lùn yán yù xǐ zhī rù guān yuǎn jìn jīng hài

这句话大意是:时江南州县又论言欲徙之入关,远近惊骇。

ráo zhōu wú shì huá qǐ bīng wéi luàn shēng jī xiàn lìng dàn qí ròu

这句话大意是:饶州吴世华起 兵为乱,生脔县令,啖其肉。

yú shì jiù chén shuài tǔ bì fǎn zhí zhǎng lì chōu qí cháng ér shā zhī yuē gèng shǐ nóng sòng wǔ jiào yá

这句话大意是:于是旧陈率土毕反,执长吏,抽其肠而杀之,曰: “更使侬诵五教邪!

xún zhào nèi shǐ lìng yáng sù tǎo píng zhī

这句话大意是:”寻诏内史令杨素讨平之。

shí tū jué dōu lán kè hán lǚ wéi huàn fù lìng wēi zhì kè hán suǒ

这句话大意是:时突厥都蓝可汗屡为患,复令威至 可汗所。

wēi zi kuí yǐ gōng zǐ shèng míng yǐn zhì bīn kè sì hǎi shì dà fū duō guī zhī

这句话大意是:威子夔以公子盛名,引致宾客,四海士大夫多归之。

shí yì lè kuí yǔ guó zi bó shì hé tuǒ gè yǒu suǒ chí

这句话大意是:时议乐,夔与国子博士何 妥各有所持。

yú shì kuí tuǒ gè wèi yī yì shǐ bǎi liáo shǔ qí suǒ tóng

这句话大意是:于是夔、妥各为一议,使百僚署其所同。

cháo tíng duō fù wēi tóng kuí zhě shí bā jiǔ

这句话大意是:朝廷多附威,同夔者十八九。

tuǒ huì yuē wú xí jiān hán zhàng sì shí yú nián fǎn wèi zuó mù r zhī suǒ qū yě

现代白话:妥恚曰:“我席间函丈四十余年,反为昨暮儿之所屈也!

suì zòu wēi yǔ lǐ bù shàng shū lú kǎi lì bù shì láng xuē dào héng shàng shū yòu chéng wáng hóng kǎo gōng shì láng li tóng hé děng wéi péng dǎng shěng zhōng hū wáng hóng wèi shì zǐ li tóng hé wèi shū yán èr rén rú wēi zǐ dì

这句话大意是:”遂奏威与礼部尚书卢恺、 吏部侍郎薛道衡、尚书右丞王弘、考功侍郎李同和等为朋党,省中呼王弘为世子, 李同和为叔,言二人如威子弟。

fù yán wēi yǐ qǔ dào rèn qí cóng fù dì chè sù děng wǎng mào wèi guān

这句话大意是:复言威以曲道任其从父弟彻、肃等罔冒为官。

yòu guó zǐ xué qǐng lí yáng rén wáng xiào yì wéi shū xué bó shì wēi shǔ lú kǎi yǐ wéi qí fǔ cān jūn

这句话大意是:又国 子学请黎阳人王孝逸为书学博士,威属卢恺,以为其府参军。

shàng lìng shǔ wáng xiù shàng zhù guó yú qìng zé děng zá àn zhī shì jiē yàn

这句话大意是:上令蜀王秀、上柱国 虞庆则等杂按之,事皆验。

dì yǐ sòng shū xiè huì chuán zhōng péng dǎng shì lìng wēi dú zhī

这句话大意是:帝以宋书谢晦传中朋党事令威读之。

wēi jù miǎn guān dùn shǒu

这句话大意是:威惧,免冠顿首。

dì yuē xiè yǐ wǎn yǐ

现代白话:帝曰:“谢已晚了!

yú shì miǎn wēi guān jué yǐ kāi fǔ jiù dì

这句话大意是:”于是免威官爵,以开府就第。

zhī míng zhī shì zuò wēi dé zuì zhě bǎi yú rén

这句话大意是:知名之士,坐威得罪者百余人。

wèi jǐ dì yuē sū wēi dé xíng zhě dàn wéi rén wù ěr

这句话大意是:未几,帝曰:“苏威德行者,但为人误耳。

mìng zhī tōng jí

这句话大意是:”命之通籍。

suì yú fù jué pī gōng bài nà yán

这句话大意是:岁余,复爵邳公,拜纳言。

cóng cí tài shān zuò bù jìng miǎn

这句话大意是:从祠太山,坐不敬免。

é ér fù wèi

这句话大意是:俄而复位。

dì wèi qún chén yuē shì rén yán sū wēi zhà qīng jiā lěi jīn yù cǐ wàng yán yě

这句话大意是:帝谓群臣曰: “世人言苏威诈清,家累金玉,此妄言也。

rán qí xìng hěn lì bù qiè shì yào qiú míng tài shèn cóng jǐ zé yuè wéi zhī bì nù cǐ qí dà bìng ěr

这句话大意是:然其性狠戾,不切世要,求名太甚,从 己则悦,违之必怒,此其大病耳。

rén shòu chū fù bài shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:”仁寿初,复拜尚书右仆射。

dì xìng rén shòu gōng yǐ wēi zǒng liú shì

这句话大意是:帝幸仁寿宫,以威 总留事。

jí dì hái yù shǐ zòu wēi zhí shì duō bù lǐ

这句话大意是:及帝还,御史奏威职事多不理。

dì nù jié zé wēi

这句话大意是:帝怒,诘责威。

wēi xiè dì yì zhǐ

这句话大意是:威谢,帝亦止。

yáng dì sì wèi shàng jiàng dà qǐ cháng chéng zhī yì wēi jiàn zhǐ zhī

这句话大意是:炀帝嗣位,上将大起长城之役,威谏止之。

gāo jiǒng hè ruò bì zhī zhū yě wēi zuò xiāng lián miǎn guān

这句话大意是:高颎、贺若弼之诛也,威坐相连免 官。

suì yú bài lǔ jùn tài shǒu xiū yǔ yí

这句话大意是:岁余,拜鲁郡太守,修羽仪。

zhào bài tài cháng qīng

这句话大意是:召拜太常卿。

cóng zhēng tǔ yù hún jìn bài yòu guāng lù dài fu

这句话大意是:从征吐谷浑,进拜右光禄大夫。

suì yú fù wèi nà yán yǔ zuǒ yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù huáng mén shì láng péi ju yù shǐ dài fū péi yùn nèi shǐ shì láng yú shì jī cān zhǎng cháo zhèng shí rén chēng wéi wǔ guì

这句话大意是:岁 余,复为纳言,与左翊卫大将军宇文述、黄门侍郎裴矩、御史大夫裴蕴、内史侍郎 虞世基参掌朝政,时人称为五贵。

jí zhēng liáo dōng yǐ běn guān lǐng yòu wǔ wèi dà jiàng jūn jìn wèi guāng lù dà fu cì jué fáng líng hóu xún jìn fēng fáng gōng

这句话大意是:及征辽东,以本官领右武卫大将军,进位光禄大 夫,赐爵房陵侯,寻进封房公。

yǐ nián lǎo qǐ hái gǔ bù xǔ

这句话大意是:以年老乞骸骨,不许。

fù yǐ běn guān cān zhǎng xuǎn shì

这句话大意是:复以本官参掌选事。

míng nián cóng zhēng liáo dōng lǐng yòu yù wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:明年, 从征辽东,领右御卫大将军。

yáng xuán gǎn zhī fǎn dì yǐn wēi yú zhàng zhōng jù jiàn yú sè wèi yuē cǐ xiǎo r cōng míng dé bù wéi huàn yá

这句话大意是:杨玄感之反,帝引威于帐中,惧见于色,谓曰:“此小儿聪明,得不为患邪?

wēi yuē cū shū fēi cōng míng zhě bì wú lǜ dàn kǒng jìn chéng luàn jiē ěr

这句话大意是:” 威曰:“粗疏非聪明者,必无虑,但恐浸成乱阶耳。

wēi jiàn láo yì bù yǐ bǎi xìng sī luàn yǐ cǐ wēi yù fěng dì

这句话大意是:”威见劳役不已,百姓思乱, 以此微欲讽帝。

dì jìng bù wù

这句话大意是:帝竟不悟。

cóng hái zhì zhuō jùn zhào wēi ān fǔ guān zhōng yǐ qí sūn shàng niǎn zhí zhǎng xuān fù

这句话大意是:从还,至涿郡,诏威安抚关中,以其孙尚辇直长儇副。

wēi zi hóng lú shǎo qīng kuí xiān wèi guān zhōng jiǎn chù dà shǐ

这句话大意是:威子鸿胪少卿夔先为关 中简黜大使。

yī jiā sān rén jù shǐ guān yòu sān fǔ róng zhī

这句话大意是:一家三人,俱使关右,三辅荣之。

suì yú dì shǒu zhào yuē yù yǐ jié rùn dān zǐ mò néng yū qí zhì

这句话大意是:岁余,帝手诏曰:“玉以洁润,丹 紫莫能渝其质;。

sōng biǎo suì hán shuāng xún mò néng diāo qí cǎi

这句话大意是:松表岁寒,霜寻莫能凋其采。

kě wèi wēn rén jìng zhí xìng zhī rán hu

这句话大意是:可谓温仁劲直,性之然吗。

fáng gōng wēi xiān hòu jiù chén cháo zhī sù chǐ dòng liáng shè jì bì xié zhèn gōng shǒu wén fèng fǎ bēi shēn shuài lǐ

这句话大意是:房公威, 先后旧臣,朝之宿齿,栋梁社稷,弼谐朕躬,守文奉法,卑身率礼。

xī hàn zhī sān jié fǔ huì dì zhě xiāo hé

这句话大意是:昔汉之三杰, 辅惠帝者萧何;。

zhōu zhī shí luàn zuǒ chéng wáng zhě shào shì

这句话大意是:周之十乱,佐成王者邵奭。

guó zhī bǎo qì qí zài de xián

这句话大意是:国之宝器,其在得贤。

cān jǐng tái jiē jù zhān sī yǔn

这句话大意是:参璟台阶,具瞻 斯允。

suī shì jiè lùn dào zhōng qī xiàn tì quán héng shí hé cháo jì wéi zhòng

这句话大意是:虽事藉论道,终期献替,铨衡时和,朝寄为重。

kě kāi fǔ yí tóng sān sī yú bìng rú gù

这句话大意是:可开府仪同三司,余并如故。

wēi dāng shí zūn zhòng cháo chén mò yǔ wéi bǐ

这句话大意是:” 威当时尊重,朝臣莫与为比。

hòu cóng xìng yàn mén

这句话大意是:后从幸雁门。

wèi tū jué suǒ wéi cháo tíng wēi jù

这句话大意是:为突厥所围,朝廷危惧。

dì yù qīng jì kuì wéi ér chū

这句话大意是:帝欲轻骑溃围而出。

wēi jiàn yuē chéng shǒu zé wǒ yǒu yú lì qīng jì zé bǐ zhī suǒ cháng

这句话大意是:威谏曰:“城守则 我有余力,轻骑则彼之所长。

bì xià wàn shèng zhǔ hé yi qīng tuō

这句话大意是:陛下万乘主,何宜轻脱!

dì nǎi zhǐ

这句话大意是:”帝乃止。

tū jué é yì jiě wéi qù

这句话大意是:突厥俄亦解围去。

chē jià cì tài yuán wēi yǐ dào zéi bù zhǐ quàn dì hái jīng shī shēn gēn gù běn wèi shè jì jì

这句话大意是:车驾次太原,威以盗贼不止,劝帝还京师,深根固本,为社稷计。

dì chū cóng zhī jìng yòng yǔ wén shù děng yì suì wǎng dōng dōu

这句话大意是:帝初从之,竟用 宇文述等议,遂往东都。

tiān xià dà luàn wēi zhī dì bù kě kuāng zhèng shén huàn zhī

这句话大意是:天下大乱,威知帝不可匡正,甚患之。

shǔ dì wèn dào zéi shì

这句话大意是:属帝问盗贼事。

yǔ wén shù yuē dào zéi xìn shǎo bù zú wèi yú

这句话大意是:宇 文述曰:“盗贼信少,不足为虞。

wēi bù néng guǐ duì yǐ shēn yǐn diàn zhù

这句话大意是:”威不能诡对,以身隐殿柱。

dì hū wèn zhī

这句话大意是:帝呼问之。

wēi yuē chén fēi zhí sī bù zhī duō shǎo dàn huàn qí jiàn jìn

这句话大意是:威曰: “臣非职司,不知多少,但患其渐近。

dì yuē hé wèi yě

这句话大意是:”帝曰:“何谓也?

wēi yuē tā rì zéi jù zhǎng bái shān jīn zhě jìn zài xíng yáng sì shuǐ

这句话大意是:”威曰:“他日贼据长 白山,今者近在荥阳、汜水。

dì bú yuè ér ba

这句话大意是:”帝不悦而罢。

shǔ wǔ yuè wǔ rì bǎi liáo shàng kuì duō yǐ zhēn wán wēi xiàn shàng shū yī bù wēi yǐ fěng dì

这句话大意是:属五月五日,百僚上馈,多以珍玩, 威献尚书一部,微以讽帝。

dì mí bù píng

这句话大意是:帝弥不平。

hòu fù wèn fá liáo dōng shì wēi duì gù shè qún dào qiǎn tǎo gāo lí dì yì nù

这句话大意是:后复问伐辽东事,威对顾赦群盗,遣讨高丽, 帝益怒。

yù shǐ dài fū bèi yùn xī zhǐ lìng yù shǐ zhāng xíng běn zòu wēi xī zài gāo yáng diǎn xuǎn làn shòu rén guān qiè wèi tū jué qǐng hái jīng shī

这句话大意是:御史大夫辈蕴希旨,令御史张行本,奏威昔在高阳典选,滥授人官,怯畏 突厥,请还京师。

dì lìng àn qí shì nǎi xià zhào yuē wēi lì xìng péng dǎng hǎo yì duān huái jiā guǐ dào jiào xìng míng lì dǐ hē lǜ lìng bàng shàn tái shěng

这句话大意是:帝令案其事,乃下诏曰:“威立性朋党,好异端,怀挟诡道,徼 幸名利,诋诃律令,谤讪台省。

xī suì báo fá fèng shù xiān zhì fán yù qiē wèn gè jǐn xiōng yì ér wēi bù yǐ kāi huái suì wú duì mìng

这句话大意是:昔岁薄伐,奉述先志,凡预切问,各尽胸臆,而威 不以开怀,遂无对命。

qǐ wò zhī dào qí ruò shì hu

这句话大意是:启沃之道,其若是乎!

yú shì chú míng

这句话大意是:”于是除名。

hòu yuè yú rén yǒu zòu wēi yǔ tū jué yīn tú bù guǐ

这句话大意是:后月余,人有奏威与突 厥阴图不轨。

dà lǐ bù zé wēi

这句话大意是:大理簿责威。

wēi zì chén jīng chéng bù néng shàng gǎn xiá cuàn lǚ zhāng zuì dāng wàn sǐ

这句话大意是:威自陈精诚不能上感,瑕爨屡彰,罪当万死。

dì mǐn ér shì zhī

这句话大意是:帝悯而释 之。

qí nián cóng xìng jiāng dū gōng

这句话大意是:其年,从幸江都宫。

dì jiāng fù yòng wēi péi yùn yú shì jī zòu yán hūn mào yíng jí dì nǎi zhǐ

这句话大意是:帝将复用威,裴蕴、虞世基奏言昏耄赢疾,帝乃止。

yǔ wén huà jí shì nì yǐ wēi wèi guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī

这句话大意是:宇文化及弑逆,以威为光禄大夫、开府仪同三司。

huà jí bài guī yú li mì

这句话大意是:化及败,归于李密。

mì bài guī dōng dōu yuè wáng tōng yǐ wéi shàng zhù guó pī gōng

这句话大意是:密败, 归东都,越王侗以为上柱国、邳公。

wáng shì chōng jiàn hào shǔ tài shī

这句话大意是:王世充僭号,署太师。

wēi zì yǐ duò shì jiù chén zāo féng sāng luàn suǒ jīng zhī chù jiē yǔ shí xiāo xi yǐ qiú róng miǎn

这句话大意是:威自以隋室旧臣,遭逢 丧乱,所经之处,皆与时消息,以求容免。

jí tài zōng píng shì chōng zuò yú dōng dōu chāng hé mén nèi wēi qǐng yè jiàn chēng lǎo bìng bù néng bài qǐ

这句话大意是:及太宗平世充,坐于东都阊阖门内,威请谒见,称老病不能拜起。

shàng qiǎn rén shù zhī yuē gōng suí cháo zǎi fǔ zhèng luàn bù néng kuāng jiù suì lìng pǐn wù tú tàn jūn shì guó wáng

这句话大意是:上遣人数之 曰:“公隋朝宰辅,政乱不能匡救,遂令品物涂炭,君弑国亡。

jiàn li mì shì chōng jiē bài fú wǔ dǎo

这句话大意是:见李密、世充皆拜 伏舞蹈。

jīn jì lǎo bìng wú láo xiāng jiàn

这句话大意是:今既老病,无劳相见。

xún rù cháng ān zhì cháo táng qǐng jiàn gāo zǔ yòu bù xǔ

这句话大意是:”寻入长安,至朝堂请见,高祖又不许。

zhōng yú jiā shí nián bā shí èr

这句话大意是:终于家, 时年八十二。

wēi xíng jǐ qīng jiǎn yǐ lián shèn jiàn chēng

这句话大意是:威行己清俭,以廉慎见称。

rán měi zhì gōng yì è rén yì yǐ suī huò xiǎo shì bì gù zhēng zhī

这句话大意是:然每至公议,恶人异已,虽或小事,必固争之。

shí rén yǐ wéi wú dà chén zhī tǐ

这句话大意是:时 人以为无大臣之体。

suǒ xiū gé lìng zhāng chéng bìng xíng yú dāng shì pō shāng fán suì lùn zhě yǐ wéi fēi jiǎn jiǔ zhī fǎ

这句话大意是:所修格令章程,并行于当世,颇伤烦碎,论者以为非简久之法。

jí dà yè mò nián yóu duō zhēng yì zhì yú lùn gōng xíng shǎng wēi měi chéng wàng fēng zhǐ zhé qǐn qí shì

这句话大意是:及大业末年,尤多征役,至于论功行赏,威每承望风旨,辄寝其事。

shí qún dào fēng qǐ jùn xiàn yǒu zòu wén zhě yòu hē jié shǐ rén lìng jiǎn zéi shù gù chū shī gōng tǎo duō bù kè jié

这句话大意是:时群盗蜂起, 郡县有奏闻者,又诃诘使人,令减贼数,故出师攻讨,多不克捷。

yóu shì suì zhì bài luàn wèi wù yì suǒ jī

这句话大意是:由是遂致败乱, 为物议所讥。

zi kuí

这句话大意是:子夔。

kuí zì bó ní

这句话大意是:夔字伯尼。

cōng mǐn yǒu kǒu biàn rán xìng qīng xiǎn wú xíng

这句话大意是:聪敏有口辩,然性轻险无行。

bā suì sòng shī jiān jiě qí shè

这句话大意是:八岁诵诗,兼解骑射。

nián shí sān cóng fù zhì shàng shū shěng

这句话大意是:年十三,从父 至尚书省。

yǔ ān dé wáng xióng shè dǔ de jùn mǎ ér guī

这句话大意是:与安德王雄射,赌得骏马而归。

shí sì yì xué yǔ zhū rú yì lùn cí zhì kě guān

这句话大意是:十四诣学,与诸儒议论,词致可观。

jiàn zhě jiē chēng shàn

这句话大意是:见 者皆称善。

jí zhǎng bó lǎn qún yán yóu yǐ zhōng lǜ zì mìng

这句话大意是:及长,博览群言,尤以锺律自命。

chū míng zhé zì zhī rén fù wēi yóu shì gǎi zhī pō wèi yǒu shí suǒ shěn qǐ jiā tài zǐ tōng shì shè rén

这句话大意是:初名哲,字知人,父威由是改之,颇 为有识所哂,起家太子通事舍人。

yáng sù jiàn ér qí zhī měi xì wēi yuē yáng sù wú r sū kuí wú fù

这句话大意是:杨素见而奇之,每戏威曰:“杨素无儿,苏夔无 父。

hòu yǔ zhèng yì hé yǎo yì lè dé zuì yì qǐn bù xíng

这句话大意是:”后与郑译、何舀议乐,得罪,议寝不行。

zhe lè zhì shí wǔ piān yǐ jiàn qí zhì

这句话大意是:著乐志十五篇以见其志。

shù zài qiān tài zǐ shè rén yǐ zuì miǎn jū shù nián

这句话大意是:数载,迁 太子舍人,以罪免居数年。

rén shòu sān nián zhào tiān xià jǔ dá lǐ lè yuán zhě

这句话大意是:仁寿三年,诏天下举达礼乐源者。

jìn wáng zhāo shí wèi yōng zhōu mù jǔ kuí

这句话大意是:晋王昭时为雍州牧, 举夔。

yǔ zhū zhōu suǒ jǔ wǔ shí yú rén yè jiàn

这句话大意是:与诸州所举五十余人谒见。

dì wàng kuí wèi shì chén yuē wéi cǐ yī rén chēng wú suǒ jǔ

现代白话:帝望夔,谓侍臣曰:“唯此一人,称我所举。

yú shì bài jìn wáng you

这句话大意是:” 于是拜晋王友。

yáng dì sì wèi lì tài zǐ xǐ mǎ sī cháo yè zhě

这句话大意是:炀帝嗣位,历太子洗马、司朝谒者。

yǐ fù miǎn zhí kuí yì qù guān

这句话大意是:以父免职,夔亦去官。

hòu lì shàng shū zhí fāng láng yàn wáng sī mǎ

这句话大意是:后历尚书职方郎、 燕王司马。

liáo dōng zhī yì yǐ gōng bài cháo sàn dài fū

这句话大意是:辽东之役,以功拜朝散大夫。

shí dì fāng qín yuǎn lüè mán yí lái cháo

这句话大意是:时帝方勤远略,蛮夷来朝。

dì wèi yǔ wén shù yú shì jī yuē sì yí shuài fú guān lǐ huá xià hóng lú zhī zhí xū guī lìng wàng

这句话大意是:帝谓宇文述、 虞世基曰:“四夷率服,观礼华夏,鸿胪之职,须归令望。

níng yǒu duō cái yì měi róng yí kě jiē bīn kè zhě wèi zhī hu

这句话大意是:宁有多才艺美容仪,可 接宾客者为之吗?

wēi yǐ kuí duì

这句话大意是:”威以夔对。

jí rì bài hóng lú shǎo qīng

这句话大意是:即日拜鸿胪少卿。

qí nián gāo chāng wáng qū bó yǎ lái cháo cháo tíng qī yǐ gōng zhǔ

这句话大意是:其年,高昌王麹伯雅来朝,朝廷 妻以公主。

kuí yǒu yǎ wàng lìng zhǔ hūn

这句话大意是:夔有雅望,令主婚。

qí hòu yán ān hóng huà děng shù jùn dào zéi tún jié zhào kuí xún guān zhōng

这句话大意是:其后延安、弘化等数郡盗贼屯结,诏夔巡关中。

jí tū jué wéi yàn mén kuí yú zhèn chéng dōng nán wèi nǔ lóu chē xiāng shòu quān yī xī ér jiù

这句话大意是:及突厥围雁门,夔于镇城东南 为弩楼、车箱、兽圈,一夕而就。

dì jiàn shàn zhī

这句话大意是:帝见善之。

yǐ gōng jìn wèi tōng yì dài fū

这句话大意是:以功进位通议大夫。

zuò fù shì chú míng

这句话大意是:坐父事,除名。

hòu huì dīng mǔ yōu bù shèng āi zú shí nián sì shí jiǔ

这句话大意是:后会丁母忧,不胜哀,卒,时年四十九。

chāo dì chūn zì lìng qīn

这句话大意是:绰弟椿,字令钦。

xìng lián shèn shěn yǒng yǒu jué duàn

这句话大意是:性廉慎,沈勇有决断。

wèi zhèng guāng zhōng guān yòu zéi luàn chūn yìng mù tǎo zhī shòu dàng kòu jiāng jūn

这句话大意是:魏正光中,关右贼乱,椿应募讨之, 授荡寇将军。

yǐ gōng lèi qiān zhōng sàn dài fū cì jué měi yáng zǐ

这句话大意是:以功累迁中散大夫,赐爵美阳子。

dà tǒng chū bài zhèn dōng jiāng jūn jīn zǐ guāng lù dà fu cì xìng hè lán shì

这句话大意是:大统初,拜镇东将军、金紫光禄大 夫,赐姓贺兰氏。

hòu chú shuài dū du xíng hóng nóng jùn shì

这句话大意是:后除帅都督,行弘农郡事。

chūn dāng guān qiáng jì tè wèi zhōu wén dì suǒ zhī

这句话大意是:椿当官强济,特为周文帝所知。

shí sì nián zhì dāng zhōu xiāng shī zì fēi xiāng wàng yǔn dàng zhòng xīn zhě bù dé yù yān

现代白话:十四年,置当州乡师,自非乡望允当众心者不得预呢。

nǎi lìng yì zhuī chūn lǐng xiāng bīng

这句话大意是:乃令驿追椿,领乡兵。

qí nián pò pán tóu shì yǒu gōng chú sàn qí cháng shì jiā dà dū du

这句话大意是:其年,破槃头氏有功,除散骑常侍,加大都督。

shí liù nián zhēng suí jùn

这句话大意是:十六年,征随郡。

jūn hái chú wǔ gōng jùn shǒu

这句话大意是:军还,除武功郡 守。

jì wèi běn yì yǐ qīng jiǎn zì jū xiǎo dà zhī zhèng bì jìn zhōng shù

这句话大意是:既为本邑,以清俭自居,小大之政,必尽忠恕。

jìn jué wèi hóu wèi piào qí dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī dà dū dū

这句话大意是:进爵为侯,位骠骑大将军、开 府仪同三司、大都督。

这句话大意是:卒。

zi zhí sì

这句话大意是:子植嗣。

liàng zì jǐng shùn chāo cóng xiōng yě

这句话大意是:亮字景顺,绰从兄也。

zǔ zhì zì tiān yòu wèi zhōng shū shì láng yù mén jùn shǒu

这句话大意是:祖稚,字天佑,位中书侍郎、玉门郡守。

fù yòu tài shān jùn shǒu

这句话大意是:父祐,泰山郡 守。

liàng shǎo tōng mǐn bó xué hǎo zhǔ wén shàn zhāng zòu yǔ dì chén děng jiē zhù míng xī tǔ yī jiā jǔ èr xiù cái

这句话大意是:亮少通敏,博学好属文,善章奏,与弟湛等皆著名西土,一家举二秀才。

liàng chū jǔ xiù cái zhì luò yáng guò hé nèi cháng jǐng

这句话大意是:亮初 举秀才,至洛阳,过河内常景。

jǐng shēn qì zhī ér wèi rén yuē qín zhōng cái xué kě yǐ kàng shān dōng zhě jiāng cǐ rén hu

现代白话:景深器之,而谓人曰:“秦中才学能够抗山东者, 将此人乎”!

wèi qí wáng xiāo bǎo yín yǐn wèi cān jūn

这句话大意是:魏齐王萧宝夤引为参军。

bǎo yín qiān dà jiàng jūn réng wèi zhī yuàn

这句话大意是:宝夤迁大将军,仍为之掾。

bǎo yín yǎ xiàng zhī zhòng fán yǒu wén xí móu yì jiē yǐ wěi zhī

这句话大意是:宝夤雅相知重, 凡有文檄谋议,皆以委之。

xún xíng wǔ gōng jùn shì shén zhe shēng jì

这句话大意是:寻行武功郡事,甚著声绩。

bǎo yín zuò luàn yǐ liàng wèi huáng mén shì láng

这句话大意是:宝夤作乱,以亮为黄门侍郎。

liàng shàn chǔ rén jiān yǔ wù wú wǔ

这句话大意是:亮善处人间,与物无忤。

jí bǎo yín bài cóng zhī zhě duō yù huò wéi liàng huò quán

这句话大意是:及宝夤败,从之者多遇祸,唯亮获全。

jí zhǎng sūn chéng yè ěr zhū tiān guāng děng xi tǎo bìng yǐ liàng wèi láng zhōng zhuān diǎn wén hàn

现代白话:及长孙承业、你朱 天光等西讨,并以亮为郎中,专典文翰。

hè bá yuè wèi guān xī xíng tái yǐn liàng wèi zuǒ chéng diǎn jī mì

这句话大意是:贺拔岳为关西行台,引亮为左丞,典机密。

wèi xiào wǔ xī qiān qiān lì bù láng zhōng

这句话大意是:魏孝武西迁,迁吏部郎中。

dà tǒng èr nián bài jǐ shì huáng mén shì láng lǐng zhōng shū shè rén

这句话大意是:大统二年,拜给事黄门侍郎,领中书舍人。

wèi wén dì zi yí dū wáng shì wèi qín zhōu cì shǐ yǐ liàng wèi sī mǎ

这句话大意是:魏文帝 子宜都王式为秦州刺史,以亮为司马。

dì wèi liàng yuē huáng mén shì láng qǐ kě wèi qín zhōu sī mǎ

这句话大意是:帝谓亮曰:“黄门侍郎岂可为秦州司马?

zhí yǐ zhèn ài zǐ chū fān gù yǐ xīn fù xiāng wěi wù yǐ wéi hèn

这句话大意是:直 以朕爱子出籓,故以心腹相委,勿以为恨。

lín cí cì yǐ yù mǎ

这句话大意是:”临辞,赐以御马。

bā nián fēng lín jīng xiàn zi chú zhōng shū jiān lǐng zhù zuò xiū guó shǐ

这句话大意是:八年,封临泾县子, 除中书监,领著作,修国史。

liàng yǒu jī biàn shàn tán xiào

这句话大意是:亮有机辩,善谈笑。

zhōu wén dì shén zhòng zhī yǒu suǒ chóu yì lǜ duō huì zhǐ

这句话大意是:周文帝甚重之,有所筹议,率多 会旨。

jì rén zhī shàn wàng rén zhī guò jiàn dá hòu jìn cháng rú fú jí gù dāng shì jìng mù

这句话大意是:记人之善,忘人之过,荐达后进,常如弗及,故当世敬慕。

lì mì shū jiān dà xíng tái shàng shū chū wèi qí zhōu cì shǐ

这句话大意是:历秘书监、大行 台尚书,出为岐州刺史。

cháo tíng yǐ qí zuò mù běn zhōu tè gěi lù chē gǔ chuī xiān hái qí zhái bìng gěi qí shì sān qiān liè xí yí yóu xiāng dǎng jīng guò gù rén huān yǐn xún rì rán hòu rù zhōu

这句话大意是:朝廷以其作牧本州,特给路车、鼓吹,先还其宅,并给骑 士三千,列习仪,游乡党,经过故人,欢饮旬日,然后入州。

shì yǐ wéi róng

这句话大意是:世以为荣。

shí qī nián zhēng bài shì zhōng zú yú wèi

这句话大意是:十七年, 征拜侍中,卒于位。

zèng běn guān

这句话大意是:赠本官。

liàng shǎo yǔ cóng dì chāo jù zhī míng rán chāo wén zhāng shāo bù dǎi liàng zhì yú jīng huà jìn qù liàng yòu jiǎn zhī

这句话大意是:亮少与从弟绰俱知名,然绰文章稍不逮亮,至于经画进趣,亮又减之。

gù shì chēng èr sū yān

现代白话:故世称 二苏呢。

liàng zì dà tǒng yǐ lái wú suì bù zhuǎn guān yī nián huò zhì sān qiān

这句话大意是:亮自大统以来,无岁不转官,一年或至三迁。

qiān yuē cái zhì bù guài qí sù yě

这句话大意是:佥曰才至,不怪其速也。

suǒ zhù wén bǐ shù shí piān pō xíng yú shì

这句话大意是:所 著文笔数十篇,颇行于世。

zi shī sì yǐ liàng míng zhòng yú shí qǐ jiā huáng mén shì láng

这句话大意是:子师嗣,以亮名重于时,起家黄门侍郎。

liàng dì chén zì jǐng jùn

这句话大意是:亮弟湛,字景俊。

shǎo yǒu zhì xíng yǔ liàng jù zhù míng xī tǔ

这句话大意是:少有志行,与亮俱著名西土。

nián èr shí yú jǔ xiù cái chú fèng cháo qǐng lǐng shì yù shǐ jiā yuán wài sàn qí shì láng

这句话大意是:年二十余,举秀才,除奉朝请, 领侍御史,加员外散骑侍郎。

xiāo bǎo yín xi tǎo yǐ chén wéi xíng tái láng zhōng shēn jiàn wěi rèn

这句话大意是:萧宝夤西讨,以湛为行台郎中,深见委任。

jí bǎo yín jiāng móu pàn nì chén shí wò jí yú jiā

这句话大意是:及宝夤将 谋叛逆,湛时卧疾于家。

bǎo yín nǎi lìng chén cóng mǔ dì tiān shuǐ jiāng jiǎn wèi chén yuē wú bù néng zuò shòu sǐ wáng jīn biàn wéi shēn jì bù fù zuò wèi chén yě

现代白话:宝夤乃令湛从母弟天水姜俭谓湛曰:“我不能坐受死亡, 今便为身计,不复作魏臣也。

yǔ qīng sǐ shēng róng rǔ fāng dāng gòng zhī gù yǐ xiāng bào

这句话大意是:与卿死生荣辱,方当共之,故以相报。

chén wén zhī jǔ shēng dà kū

这句话大意是:”湛闻之,举 声大哭。

jiǎn jù zhǐ zhī yuē hé de biàn ěr

现代白话:俭遽止之曰:“何得便你?

chén yuē hé mén bǎi kǒu jí shí tú miè yún hé bù kū

这句话大意是:”湛曰:“阖门百口,即时屠灭,云何不哭!

kū shù shí shēng xú wèi jiǎn yuē wèi wǒ bái qí wáng wáng běn yǐ qióng ér guī rén lài cháo tíng jiǎ wáng yǔ yì suì dé róng chǒng zhì cǐ

这句话大意是:” 哭数十声,徐谓俭曰:“为我白齐王,王本以穷而归人,赖朝廷假王羽翼,遂得荣 宠至此。

jì shǔ guó bù duō yú bù néng jié chéng bào dé qǐ kě chéng rén jiàn xì biàn yǒu wèn dǐng zhī xīn hu

这句话大意是:既属国步多虞,不能竭诚报德,岂可乘人间隙,便有问鼎之心乎!

jīn wèi dé suī shuāi tiān mìng wèi gǎi wáng zhī ēn yì wèi qià yú rén pò wáng zhī qī bì bù xuán zhǒng

这句话大意是:今魏德 虽衰,天命未改,王之恩义,未洽于人,破亡之期,必不旋踵。

sū chén zhōng bù néng yǐ jī shì zhōng zhēn zhī jī yī dàn wèi wáng zú miè yě

这句话大意是:苏湛终不能以积世 忠贞之基,一旦为王族灭也。

bǎo yín fù lìng jiǎn wèi chén yuē cǐ shì jiù mìng zhī jì bù dé bù ěr

现代白话:”宝夤复令俭谓湛曰:“此是救命之计,不得不你。

chén fù yuē fán jǔ dà shì dāng de tiān xià qí shì

这句话大意是:” 湛复曰:“凡举大事,当得天下奇士。

jīn dàn gòng cháng ān bó tú xiǎo r bèi wèi cǐ jì qǐ yǒu bàn zāi

现代白话:今但共长安博徒小儿辈为此计,岂有办啊?

chén bù rěn jiàn jīng jí shēng wáng hù tíng yě

这句话大意是:湛不忍见荆棘生王户庭也。

yuàn cì hái gǔ hái jiù lǐ zhù guī quán dì xià wú kuì xiān rén

这句话大意是:愿赐骸骨还旧里,庶归全地下,无愧先人。

bǎo yín sù zhòng zhī zhī bì bù wéi yǐ yòng suì tīng hái wǔ gōng

这句话大意是:”宝夤素重 之,知必不为已用,遂听还武功。

bǎo yín hòu guǒ bài

这句话大意是:宝夤后果败。

xiào zhuāng dì jí wèi zhēng bài shàng shū láng

这句话大意是:孝庄帝即位,征拜尚书郎。

dì cháng wèi zhī yuē wén qīng dá xiāo bǎo yín shén yǒu měi cí kě wèi wǒ shuō zhī

这句话大意是:帝尝谓之曰:“闻卿答萧宝夤,甚有美辞,可为我 说之。

chén dùn shǒu xiè yuē chén zì wéi yán cí bù rú wu bèi yuǎn yǐ rán shǐ zhōng bù yì qiè wèi guò zhī

现代白话:”湛顿首谢曰:“臣自惟言辞不如伍被远了,然始终不易,窃谓过之。

dàn chén yǔ bǎo yín zhōu xuán qì kuò yán de jìn xīn ér bù néng lìng qí shǒu jié cǐ chén zhī zuì yě

这句话大意是:但臣 与宝夤周旋契阔,言得尽心,而不能令其守节,此臣之罪也。

xiào zhuāng dà yuè jiā sàn qí shì láng

这句话大意是:”孝庄大悦,加散骑 侍郎。

xún qiān zhōng shū

这句话大意是:寻迁中书。

xiào wǔ chū yǐ jí huán xiāng lǐ zhōng yú jiā

这句话大意是:孝武初,以疾还乡里,终于家。

zèng sàn qí cháng shì zhèn xi jiāng jūn yōng zhōu cì shǐ

这句话大意是:赠散骑常侍、镇西将军、雍州刺 史。

chén dì ràng zì jǐng shù

这句话大意是:湛弟让,字景恕。

yòu cōng mǐn hào xué pō yǒu rén lún jiàn

这句话大意是:幼聪敏,好学,颇有人伦鉴。

chū wèi běn zhōu zhǔ bù shāo qiān bié jià wǔ dōu jùn shǒu zhèn yuǎn jiāng jūn jīn zǐ guāng lù dài fu

这句话大意是:初为本州主簿,稍迁别驾、武 都郡守、镇远将军、金紫光禄大夫。

jí zhōu wén dì wèi chéng xiàng yǐn wèi fǔ shǔ shén jiàn qīn dài

这句话大意是:及周文帝为丞相,引为府属,甚见亲待。

chū wèi wèi jiāng jūn nán fén zhōu cì shǐ yǒu shàn zhèng

这句话大意是:出为 卫将军、南汾州刺史,有善政。

xún zú guān

这句话大意是:寻卒官。

zèng chē qí dà jiàng jūn yí tóng sān sī jīng zhōu cì shǐ

这句话大意是:赠车骑大将军、仪同三司、泾州刺史。

lùn yuē zhōu huì dá jiàn lǐ bǎo yín suì qì kuò yú róng kòu bù yǐ yí xiǎn yì zhì sī gù dǔ zhōng zhī shì yě

这句话大意是:论曰:周惠达见礼宝夤,遂契阔于戎寇,不以夷险易志,斯固笃终之士也。

zhōu wén tí jiàn ér qǐ bǎi dù cǎo chuàng shī yuē fǎ zhī zhì yú jìng zhú zhī chén xiū tài píng zhī lǐ yú dǐng zhì zhī rì zhōng néng zhuó diāo wèi pǔ biàn shē cóng jiǎn fēng huà jì bèi ér xià sù shàng zūn jiāng yì lǚ dòng ér nèi ān wài fù sī gài sū chāo zhī lì yě

这句话大意是:周 文提剑而起,百度草创,施约法之制于竞逐之辰,修太平之礼于鼎峙之日,终能斫 雕为朴,变奢从俭,风化既被,而下肃上尊,疆埸屡动,而内安外附,斯盖苏绰之 力也。

pī gōng zhōu dào yún jì fāng shì yōu zhēn duò shì lóng xīng shǒu yīng jīng mìng

这句话大意是:邳公周道云季,方事幽贞,隋室龙兴,首应旌命。

chóu móu rèn yù qióng jí chǒng róng jiǔ chù jī héng duō suǒ sǔn yì qìng jié xīn lì zhī wú bù wéi

这句话大意是:绸缪任遇,穷极宠荣,久 处机衡,多所损益,罄竭心力,知无不为。

rán zhì shàng qīng jiǎn tǐ fēi hóng guǎng hǎo tóng wù yì yǒu guāi zhí dào bù cún yì jiǎn wèi wèi tōng dé

这句话大意是:然志尚清俭,体非弘广,好同恶异,有 乖直道,不存易简,未为通德。

lì shì èr dì sān shí yú nián suī fèi chù dāng shí zhōng chēng yí lǎo

这句话大意是:历事二帝,三十余年,虽废黜当时,终称遗老。

jūn yá ér bù néng zhèng yán guó wáng ér qíng jūn zhòng shù yú wéi rǔ bì tú wén qí yǔ jí fēng jìng cǎo wèi jiàn qí rén

现代白话:君 邪而不能正言,国亡而情均众庶,予违你弼,徒闻其语,疾风劲草,未见其人。

lǐ mìng quē yú xīng wáng yì yì cǐ zhī yóu yě

这句话大意是:礼 命阙于兴王,抑亦此之由也。

kuí zhì shí shěn mǐn fāng yǎ kě chēng ruò tiān jiǎ zhī nián zú yǐ bù kuī táng gòu yǐ

现代白话:夔志识沈敏,方雅可称,若天假之年,足以不亏堂构 了。

✦ You read 列传·卷五十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.