日知录 · 顾炎武 · Chapter 24 of 33

卷二十三

PinyinModern Translation
Size

xìng yán xìng zhě běn yú wǔ dì jiàn yú chūn qiū zhě dé èr shí yǒu èr

这句话大意是:○姓言姓者,本于五帝,见于《春秋》者得二十有二。

guī yú xìng chū zhuān xū fēng yú chén

这句话大意是:妫,虞姓,出颛顼,封于陈。

nǐ xià xìng chū zhuān shuò fēng yú qǐ bù yuè

这句话大意是:拟,夏姓,出颛硕,封于杞、部、越。

zi yīn xìng chū gāo xīn fēng yú sòng

这句话大意是:子,殷姓,出高辛,封于宋。

jī zhōu xìng chū huáng dì fēng yú guǎn cài yóu huò lǔ wèi máo ne bù yōng cáo xī bì yuán è yóu xíng jìn yīng hán

这句话大意是:姬,周姓,出黄帝,封于管、蔡、邮、霍、鲁、卫、毛、呐、部、雍、曹、膝、毕,原、鄂、邮、邢、晋、应、韩。

fán jiǎng xíng máo zuó jì wú yú guó zhèng yàn wèi ruì tóng xún gǔ gěng huá jiāo yáng mì suí ba zhū guó

这句话大意是:凡、蒋、邢、茅、昨、祭、吴、虞、虢、郑、燕、魏、芮、彤、荀、贾、耿、滑、焦、杨、密、随、巴诸国。

rèn sù xū jù tuí yú fēng xìng yě zì dà huì

这句话大意是:任宿、须句、颓臾,风姓也,自大晦。

qín zhào liáng xú bāng jiāng huáng gé mí yíng xìng yě zì shǎo

这句话大意是:秦、赵、梁、徐、邦、江、黄、葛、糜,赢姓也,自少。

jǔ jǐ xìng

这句话大意是:莒,己姓。

xuē rén xìng

这句话大意是:薛,任姓。

shū lǚ zhù zhōng quán bì guò shí sì jiē rén xìng

这句话大意是:舒,吕、祝、终、泉、毕、过十四皆任姓。

nán yàn chéng xìng yě zì huáng dì

这句话大意是:南燕,承姓也,自黄帝。

zhū fù cáo xìng yǔ fù bī yáng yún xìng yí dǒng xìng yě zì zhù róng

这句话大意是:邾、阝,曹姓,禹阝、逼、阳,云姓,夷,董姓也,自祝融。

qí shēn lǚ xǔ jì zhōu xiàng jiāng xìng yě zì yán dì

这句话大意是:齐、申、吕、许、纪、州、向,姜姓也,自炎帝。

shū shū jiū yǎn xìng yě

这句话大意是:舒,舒鸠,偃姓也。

zì jiù yáo hú guī xìng

这句话大意是:自、咎、繇、胡,归姓。

shān màn xìng

这句话大意是:邓,曼姓。

luō xióng xìng

这句话大意是:罗,熊姓。

dí wěi xìng

这句话大意是:狄,隗姓。

shù mán qī xìng

这句话大意是:数,瞒,漆姓。

yīn róng yǔn xìng

这句话大意是:阴戎,允姓。

liù zhě bù xiáng qí suǒ chū yǔ cǐ yì lüè jǔ yī èr lùn zhī zé jīn zhī mèng shì jì shì sūn shì níng shì yóu shì fēng shì jiē jī

这句话大意是:六者不详其所出,与此异,略举一二论之,则今之孟氏、季氏、孙氏、宁氏、游氏、丰氏皆姬。

chén shì tián shì jiē fáng huá shì xiàng shì lè shì yú shì jiē zi cuī shì mǎ shì jiē jiāng qū shì zhāo shì jǐng shì jiē yáng zì zhàn guó yǐ xià zhī rén yǐ shì wèi xìng ér wǔ dì yǐ lái zhī xìng wáng yǐ

现代白话:陈氏、田氏皆妨,华氏、向氏、乐氏、鱼氏皆子,崔氏、马氏皆姜,屈氏,昭氏、景氏皆羊,自战国以下之人,以氏为姓,而五帝以来之姓亡了。

zhào xú nǎi qí hòu

这句话大意是:赵、徐乃其后。

fán zhù shū jiā suǒ yǐn xìng shì dà dǐ chū yú shì běn rù jīn qí shū wáng bù néng bèi kǎo

这句话大意是:凡注疏家所引姓氏,大抵出于《世本入》,今其书亡,不能备考。

shì zú lǐ jì dà chuán zhèng yì zhū hóu cì qīng dài fū yǐ shì ruò tóng xìng gōng zhī zǐ yuē gōng zǐ gōng yú zhī yú yuē gōng sūn gōng sūn zhī zǐ qí qīn yǐ yuǎn bù dé shàng lián yú gōng gù yǐ wáng fù zì wèi shì

现代白话:○氏族《礼记·大传》正义:诸侯赐卿大夫以氏,若同姓,公之孔子说公子,公于之于曰公孙,公孙之子其亲已远,不得上连于公,故以王父字为氏。

ruò shì fū rén zhī zǐ zé yǐ wǔ shí zì bó zhòng wèi shì ruò lǔ zhī chōng sūn jì sūn shì yě ruò shù zǐ qiè zi zé yǐ èr shí zì wèi shì zé zhǎn shì zāng shì shì yě

这句话大意是:若适夫人之子,则以五十字伯仲为氏,若鲁之冲孙、季孙是也,若庶子妾子,则以二十字为氏,则展氏、臧氏是也。

ruò yì xìng zé yǐ fù zǔ guān jí suǒ shí zhī yì wèi shì

这句话大意是:若异姓,则以父祖官及所食之邑为氏。

yǐ guān wèi shì zhě zé sī mǎ sī chéng shì yě yǐ yì wèi shì zhě ruò hán zhào wèi shì yě

这句话大意是:以官为氏者,则司马、司城是也,以邑为氏者,若韩、赵,魏是也。

fán cì shì zú zhě bǐ wéi qīng nǎi cì yǒu dà gōng dé zhě

这句话大意是:凡赐氏族者,比为卿,乃赐有大功德者。

shēng cì yǐ zú ruò shū sūn de chén shì yě

这句话大意是:生赐以族,若叔孙得臣是也。

shì gōng zǐ zhī sūn ruò yǒu dà gōng dé zé yǐ gōng gàn zhī zì cì yǐ wéi zú ruò zhòng suì shì yě

这句话大意是:是公子之孙,若有大功德,则以公干之字赐以为族,若仲遂是也。

qí wú gōng dé sǐ hòu nǎi cì zú ruò wú hài shì yě

这句话大意是:其无功德,死后乃赐族,若无骇是也。

qí zǐ sūn ruò wéi qīng qí jūn bù cì zú zǐ sūn zì yǐ shàng fù zì wèi zú yě

这句话大意是:其子孙若为卿,其君不赐族,子孙自以上父字为族也。

shì zú duì wén wéi bié sàn zé tōng yě

这句话大意是:氏、族,对文为别,散则通也。

gù zuǒ zhuàn yún wèn zú yú zhòng zhòng xià yún gōng mìng yǐ zì wèi zhǎn shì shì yě

这句话大意是:故《左传》云:“问族于众仲”下云:“公命以字为展氏”是也。

qí xìng yǔ shì sàn yì de tōng gù chūn qiū yǒu jiāng shì zi shì jiāng zi jiē xìng ér yún shì shì yě

这句话大意是:其姓与氏散亦得通,故《春秋》有姜氏、子氏,姜、子皆姓,而云氏是也。

zhàn guó shí rén dà dǐ yóu chēng shì zú

这句话大意是:战国时人大抵犹称氏族。

xìng yě

这句话大意是:姓也。

hàn rén zé tōng wèi zhī xìng rán shì zú zhī chēng yóu yǒu cún zhě

这句话大意是:汉人则通谓之姓,然氏族之称犹有存者。

hàn shū ēn zé hòu biǎo bāo lǔ jié hóu gōng zǐ kuān yǐ lǔ qǐng gōng xuán sūn zhī xuán sūn fèng zhōu sì

这句话大意是:《汉书·恩泽侯表》“褒鲁节侯公子宽,以鲁顷公玄孙之玄孙,奉周祀。

yuán shǐ yuán nián liù yuè bǐng wǔ fēng yú xiàng rú sì gèng xìng gōng sūn shì

这句话大意是:元始元年六月丙午,封于相如嗣,更姓公孙氏。

hòu gèng wéi jī shì

这句话大意是:后更为姬氏。

gōng zǐ gōng sūn shì yě jī xìng yě

这句话大意是:”公子公孙,氏也,姬,姓也。

cǐ biàn shì chēng xìng zhī yī zhèng

这句话大意是:此变氏称姓之一证。

shuǐ jīng zhù hàn wǔ dì yuán dǐng sì nián xìng luò yáng xún shěng yù zhōu guān yú zhōu shì miǎo ér wú sì

这句话大意是:《水经注》“汉武帝元鼎四年,幸洛阳,巡省豫州,观于周室,邈而无祀。

xún wèn qí lǎo nǎi de niè zǐ jiā fēng wèi zhōu zi nán jūn yǐ fèng zhōu sì

这句话大意是:询问耆老,乃得孽子嘉,封为周子南君,以奉周祀。

àn jí zhǒng gǔ wén wèi wèi jiāng jūn wén zi wèi zi nán mí mù qí hòu yǒu zi nán jìn

这句话大意是:”按《汲冢》古文谓卫将军文子为子南弥牟,其后有子南劲。

jì nián jìn cháo zi wèi hòu huì chéng wáng rú wèi mìng zi nán wéi hóu

这句话大意是:《纪年》“劲朝子魏,后惠成王如卫,命子南为侯。

qín bìng liù guó wèi zuì hòu miè

这句话大意是:”秦并六国,卫最后灭。

yí jiā shì wèi hòu gù shì zi nán ér chēng jūn yě

这句话大意是:疑嘉是卫后,故氏子南而称君也。

jù cǐ jiā běn shì zi nán wǔ dì jí yǐ qí shì mìng zhī wèi jué

这句话大意是:据此,嘉本氏子南,武帝即以其氏命之为爵。

ér hàn shū ēn zé hòu biǎo jìng zuò jī jiā zé méi qí shì ér shū qí xìng yǐ yǔ bāo lǔ zhī fēng gōng sūn shì gèng wéi jī shì zhě zhèng tóng

现代白话:而《汉书·恩泽侯表》竟作“姬嘉”,则没其氏而书其姓了,与褒鲁之封公孙氏更为姬氏者正同。

xìng shì zhī chēng zì tài shǐ gōng shǐ hùn ér wèi yī

这句话大意是:姓氏之称,自太史公始混而为一。

běn jì yú qín shǐ huáng zé rì xìng zhào shì yú hàn gāo zǔ zé rì xìng liú shì

这句话大意是:本纪于秦始皇则日姓赵氏,于汉高祖则日姓刘氏。

xiān shēng yuán xìng piān yuē nán zǐ chēng shì nǚ zǐ chēng xìng

这句话大意是:先生《原姓篇》曰:男子称氏,女子称姓。

shì yī zài chuán ér kě biàn xìng qiān wàn nián ér bù biàn

这句话大意是:氏一再传而可变,姓千万年而不变。

zuì guì zhě guó jūn guó jūn wú shì bù chēng shì chēng guó jiàn tǔ zhī méng qí zǎi shū yuē jìn zhòng lǔ shēn wèi wǔ cài jiǎ wǔ zhèng jié qí pān sòng wáng chén jǔ qī

这句话大意是:最贵者国君,国君无氏,不称氏称国,践土之盟,其载书曰:“晋重鲁申、卫武、蔡甲午、郑捷、齐潘、宋王臣、莒期。

xún yǎn zhī chēng qí huán wèi tài zǐ zhī chēng zhèng shèng jìn wǔ shì yě

这句话大意是:”荀偃之称齐环,卫太子之称郑胜、晋午是也。

cì zé gōng zǐ gōng zǐ wú shì bù chēng shì chēng gōng zǐ gōng zǐ qū gōng zǐ yì shī shì yě zuì xià zhě shù rén shù rén wú shì bù chēng shì chēng míng rán zé shì zhī suǒ yóu xìng qí zài yú qīng dài fū hu

这句话大意是:次则公子,公子无氏,不称氏,称公子,公子驱、公子益师是也,最下者庶人,庶人无氏,不称氏称名,然则氏之所由兴,其在于卿大夫吗?

gù yuē zhū hou zhī zǐ wèi gōng zǐ gōng zǐ zhī zǐ wèi gōng sūn gōng sūn zhī zǐ yǐ wáng fù zì ruò yì ruò yì guān wèi shì

这句话大意是:故曰:诸候之子为公子,公子之子为公孙,公孙之子以王父字,若溢、若邑、官为氏。

shì yān zhě lèi zú yě guì guì yě

现代白话:氏呢者,类族也,贵贵也。

kǎo zhī yú chuán èr bǎi wǔ shí wǔ nián zhī jiān yǒu nán zi ér chēng xìng zhě hu

这句话大意是:考之于《传》,二百五十五年之间,有男子而称姓者吗?

wú yǒu yě

这句话大意是:无有也。

nǚ zǐ zé chēng xìng

这句话大意是:女子则称姓。

gǔ zhě nán nǚ yì zhǎng zài shì yě chēng xìng guān zhī yǐ xù shū wěi jì wěi zhī lèi shì yě

这句话大意是:古者男女异长,在室也称姓,冠之以序,叔隗,季隗之类是也。

yǐ jià yě yú guó jūn zé chēng xìng guān zhī yǐ guó jiāng mǐ xi guī zhī lèi shì yě

这句话大意是:已嫁也,于国君则称姓,冠之以国,江芈,息妫之类是也。

yú dài fū zé chēng xìng guān zhī yǐ dài fū zhī shì zhào jī lú pú jiāng zhī lèi shì yě zài bǐ guó zhī rén chēng zhī huò guàn yǐ suǒ zì chū zhī wò ruò shì lí jī liáng yíng zhī yú jìn yán yì jī shēng jī zhī yú qí shì yě

这句话大意是:于大夫则称姓,冠之以大夫之氏,赵姬、卢蒲姜之类是也,在彼国之人称之,或冠以所自出之卧若氏骊姬、梁赢之于晋,颜懿姬、声姬之于齐是也。

jì chē yě chēng xìng guān zhī yǐ yì chéng fēng jìng yíng zhī lèi shì yě

这句话大意是:既车也称姓,冠之以溢,成风敬赢之类是也。

yì yǒu wú yì ér réng qí zài shì zhī chēng zhòng zǐ shǎo jiāng zhī lèi shì yě fàn shì zhī xiān zì yú yǐ shàng wèi táo táng shì zài xià wèi yù lóng shì zài shāng wèi shǐ wéi shì zài zhōu wèi táng dù shì

这句话大意是:亦有无溢而仍其在室之称,仲子、少姜之类是也,范氏之先,自虞以上为陶唐氏,在夏为御龙氏,在商为豕韦氏,在周为唐杜氏。

shàng huì zhī tǎng chù qín zhě wèi liú shì

这句话大意是:上会之帑处秦者为刘氏。

fu gài wáng bēn chu wèi táng xī shì

这句话大意是:夫概王奔楚,为堂溪氏。

wu yuán shǔ qí zi yú qí wèi wáng sūn shì

这句话大意是:伍员属其子于齐,为王孙氏。

zhì guǒ bié zú yú dà shǐ wèi fǔ shì

这句话大意是:智果别族于大史,为辅氏。

gù yuē shì kě biàn yě

这句话大意是:故曰氏可变也。

yú sūn shì xiǎo zōng zhī bié wèi zǐ yuè mín shì wèi nán gōng shì

这句话大意是:盂孙氏,小宗之别为子月民氏、为南宫氏。

shū sūn shì xiǎo zōng zhī bié wèi shū zhòng shì

这句话大意是:叔孙氏,小宗之别为叔仲氏。

jì sūn shì zhī zhī zǐ yuē jì gōng niǎo jì gōng hài

现代白话:季孙氏之支孔子说季公鸟、季公亥。

jì wù chēng jì bù chēng sūn

这句话大意是:季寤称季不称孙。

gù yuē guì guì yě

这句话大意是:故曰贵贵也。

lǔ zhāo gōng qǔ yú wú wèi tóng xìng wèi zhī wú mèng zǐ

这句话大意是:鲁昭公娶于吴,为同姓,谓之吴孟子。

cuī wǔ zi yù qǔ táng jiāng dōng guō yǎn yuē nán nǚ biàn xìng jīn jūn chū zì dīng chén chū zì huán bù kě

这句话大意是:崔武子欲娶棠姜,东郭偃曰:“男女辨姓,今君出自丁,臣出自桓,不可。

fu cuī zhī yǔ dōng guō shì yì zhāo gōng zhī yǔ yí mèi dài yuǎn rán tóng xìng xià shì ér hūn yīn bù tōng zhě zhōu dào yě gù yuē xìng bù biàn yě

这句话大意是:”夫崔之与东郭氏异,昭公之与夷昧代远,然同姓,下世而婚姻不通者,周道也,故曰姓不变也。

shì gù shì yān zhě suǒ yǐ wèi lìng bié yě

现代白话:是故氏呢者,所以为另别也;。

xìng yān zhě suǒ yǐ wèi nǚ fang yě zì qín yǐ hòu zhī rén yǐ shì wèi xìng yǐ xìng chēng nán ér zhōu zhì wáng ér zú lèi luàn

现代白话:姓呢者,所以为女坊也,自秦以后之人以氏为姓,以姓称男,而周制亡而族类乱。

shì zú xiāng chuán zhī é shì zú zhī shū suǒ zhǐ qín hàn yǐ shàng zhě dà dǐ bù kě jǐn xìn

这句话大意是:○氏族相传之讹氏族之书所指秦、汉以上者,大抵不可尽信。

táng shū biǎo lǐ shì zé yún zhòu zhī shí yǒu lǐ zhēng zì dé líng wèi yì lì zhōng wú bó

这句话大意是:《唐书》表李氏则云:“纣之时有理征,字德灵,为翼隶中吴伯。

shòu běi shǐ xù chuán

这句话大意是:”寿《北史》序传。

bù zhī sān dài shí wú cǐ míng zì wú cǐ guān jué yě

这句话大意是:不知三代时无此名字,无此官爵也。

biǎo wáng shì zé yún zhōu líng wáng tài zǐ jìn yǐ zhí jiàn fèi wèi shù rén

这句话大意是:表王氏则云:“周灵王太子晋,以直谏废为庶人。

chuán jǐ yì wú cǐ shì wáng shì dìng zhe sān fáng yī rì láng yá èr rì tài yuán jiē chū líng wáng tài zǐ jìn sān rì jīng zhào chū wèi xìn líng jūn

这句话大意是:”传、己亦无此事,王氏定著三房,一日琅邪,二日太原,皆出灵王太子晋,三日京兆,出魏信陵君。

shì fán wáng jiē jī xìng yǐ nǎi wáng mǎng zì wèi shùn hòu mǎng bài qí zú shàng quán wèi bì wú hòu yì

现代白话:是凡王皆姬姓了,乃王莽自为舜后,莽败,其族尚全,未必无后裔。

ér chūn qiū wú yǒu wáng fàn jìn yǒu wáng liáng fàn shì zhè chén wáng shēng

这句话大意是:而春秋吴有王犯,晋有王良,范氏这臣王生。

zhàn guó qí yǒu wáng dòu wáng wáng fèi yǒu wǔ shùn wèi yǒu wáng cuò zhào yǒu wáng dēng qín yǒu wáng jī wáng wáng jiǎn wáng wǎn wáng wù yì wèi bì tóng chū yú líng wáng yě

这句话大意是:战国齐有王斗、王、王,费有五顺,魏有王错,赵有王登,秦有王稽、王、王剪、王绾、王戊,亦未必同出于灵王也。

hán wén gōng zuò wáng zhòng shū shén dào bēi wén yún wáng shì jiē wáng zhě zhī hòu zài tài yuán zhě wèi jī xìng chūn qiū shí wáng zǐ chéng fù bài dí yǒu gōng yīn cì shì

这句话大意是:韩文公作《王仲舒神道碑》,文云:“王氏皆王者之后,在太原者为姬姓,春秋时,王子成父败狄有功,因赐氏。

cǐ yǔ què yǒu zhēn zhuó

这句话大意是:”此语却有斟酌。

dòu shì

这句话大意是:窦氏。

gǔ wú suǒ kǎo lèi zú zhě bù dé qí běn jiàn zuǒ zhuàn yǒu hòu mín fāng shēn táo chū zì dòu zhī wén jí wéi zhī shuō yuē dì xiāng fēi yǒu réng shì nǚ táo chū zì dòu bēn guī yǒu réng shēng shào kāng shào kāng cì zǐ yuē lóng liú jū yǒu réng suì wèi dòu shì

现代白话:古无所考,类族者不得其本,见《左传》有“后缗方娠,逃出自窦”之文,即为之说曰:“帝相妃有仍氏女,逃出自窦,奔归有仍,生少康,少康次孔子说龙,留居有仍,遂为窦氏。

cǐ yǔ wáng mǎng yǐn yì fú róng yú mǎng shēng qí gāo líng mǎng huáng dì míng yě

这句话大意是:”此与王莽引《易》“伏戎于莽,升其高陵”,莽,皇帝名也;。

shēng liú bó shēng yě hé yǐ yì zāi

现代白话:升,刘伯升也,凭什么异啊!

nǎi hán wén gōng zuò dòu móu mù zhì hòu mín dòu táo mǐn fù zi xià yǐ zài jiā dòu wèi shì

这句话大意是:乃韩文公作《窦牟墓志》:“后缗窦逃闵腹子,夏以再家窦为氏。

yì yòng cǐ shì qiè yì gǔ de yǐ dòu míng zhě shén duō bì shì yǐ de wèi shì

这句话大意是:”亦用此事,窃意古地以窦名者甚多,必是以地为氏。

lù shǐ yuē yú cháng kǎo zhī gǔ zhī de xìng zhě wèi yǒu bù běn hu shǐ fēng zhě yě qí shì yú shì zhě gài guǎ yǐ

现代白话:《路史》曰:“余尝考之,古之得姓者未有不本乎始封者也,其氏于事者盖寡了。

ér xìng shū shì pǔ yī měi wèi zhī qū shuō zhì yǒu qì qí zǔ zhī suǒ zì chū yòu qiān yì lèi ér shǔ zhī qǐ bù bēi zāi

现代白话:而姓书氏谱一每为之曲说,至有弃其祖之所自出,又牵异类而属之,岂不悲啊!

zhèng wèi ruò cǐ zhī lèi yě

这句话大意是:”正谓若此之类也。

hàn shí bēi wén suǒ shù shì zú zhī shǐ duō bù kě jù

这句话大意是:汉时碑文所述氏族之始,多不可据。

rú wèi jiǎng jì jiāo yì chēng cáo téng bēi wén yún cáo shì zú chū zì zhū

这句话大意是:如魏蒋济郊议称《曹腾碑文》云:“曹氏族出自邾。

wáng chén wèi shū yún qí xiān chū yú huáng dì dāng gāo yáng shì lù zhōng zhī zǐ rì ān shì wèi cáo xìng

这句话大意是:”王沈《魏书》云:“其先出于黄帝,当高阳世,陆终之子日安,是为曹姓。

zhōu wǔ wáng kè yīn fēng cáo xiá yú zhū

这句话大意是:周武王克殷,封曹侠于邾。

zhì zhàn guó wèi chu suǒ miè zǐ sūn fēn liú huò jiā yú pèi

这句话大意是:至战国,为楚所灭,子孙分流,或家于沛。

ér wèi wǔ zuò jiā chuán zì yún cáo shū zhèn fēng zhī hòu

这句话大意是:”而魏武作《家传》,自云:“曹叔振锋之后。

chén sī wáng zuò wǔ dì huì yuē wū mù wǔ wáng zhòu jì yǔn zhōu

这句话大意是:”陈思王作《武帝讳》曰:”于穆武王,胄稷允周。

zé yòu jī xìng zhī hòu yǐ guó wèi shì zhě yǐ

现代白话:”则又姬姓之后,以国为氏者了。

jí zhì jǐng chū zhōng míng dì cóng gāo táng lóng yì wèi wèi wèi shùn hòu

这句话大意是:及至景初中,明帝从高堂隆议,谓魏为舜后。

zhào yuē cáo shì shì xì chū zì yǒu yú shì jīn bǎ quān qiū yǐ shǐ zǔ dì shùn pèi

这句话大意是:诏曰:“曹氏世系出自有虞氏,今把圈丘,以始祖帝舜配。

hòu shǎo dì chán jìn wén yì chēng wǒ huáng zǔ yǒu yú shì zé yòu bù zhī qí hé suǒ jù

这句话大意是:”后少帝《禅晋文》,亦称“我皇祖有虞氏”,则又不知其何所据。

fu yǐ yī dài zhī jūn ér sān yì qí zǔ qǐ bù kě xiào

这句话大意是:夫以一代之君,而三易其祖,岂不可笑?

kuàng yú shì dà fū hu

这句话大意是:况于士大夫乎!

chéng shì

这句话大意是:程氏。

chū chéng bó xiū fù dà shǐ gōng zì xù yún zhòng lí shì shì xù tiān dì qí zài zhōu chéng bó xiū fu qí hòu yě

这句话大意是:出程伯休父,大史公《自序》云:“重黎氏世序天地,其在周程伯休甫其后也。

yīng shào yuē fēng wèi chéng guó bó

这句话大意是:”应劭曰::封为程国伯。

xiū fu zì yě

这句话大意是:休甫,字也。

qí hòu wèi sī mǎ shì

这句话大意是:其后为司马氏。

ér zuǒ zhuàn chéng shí bā nián jìn luán shū zhōng xíng yǎn shǐ chéng huá shì lì gōng

这句话大意是:”而《左传·成十八年》:“晋栾书中行偃,使程滑弑历公。

zhù chéng huá jìn dài fū

这句话大意是:”注:“程滑,晋大夫。

xiāng èr shí sān nián chéng zhèng bì yú gōng

这句话大意是:”《襄二十三年》:“程、郑嬖于公。

zhù zhèng yì xún shì zōng

这句话大意是:”注:“郑亦荀氏宗。

cǐ zé jìn zhī chéng shì nǎi xún shì zhī bié bù yǔ xiū fu tóng chū

这句话大意是:”此则晋之程氏乃荀氏之别,不与休甫同出。

jīn jì zǔ xiū fu yòu zǔ chéng yīng zé wù yǐ

现代白话:今既祖休甫,又祖程婴,则误了。

chén shì

这句话大意是:沈氏。

sòng shū shěn yuē zì xù xī shǎo jīn tiān shì yǒu yì zǐ yuē mèi wèi xuán míng shī shēng yǔn gé tái dài

现代白话:《宋书》沈约自序:“昔少金天氏,有裔孔子说昧,为玄冥师,生允格、台骀。

tái dài néng yè qí guān xuān fén táo zhàng dà zé yǐ chù dà yuán

这句话大意是:台骀能业其官,宣汾、洮,障大泽,以处大原。

dì zhuān xū jiā zhī fēng zhū fén chuān

这句话大意是:帝颛顼嘉之,封诸汾川。

qí hòu sì guó chén sì rù huáng

这句话大意是:其后四国:沈,姒、蓐、黄。

shěn zǐ guó jīn rǔ nán píng yú chén tíng shì yě chūn qiū zhī shí liè yú méng huì

现代白话:沈子国,今你南平舆沈亭是也,春秋之时,列于盟会。

dìng gōng sì nián zhū hóu huì shào líng fá chu shěn zǐ bú huì

这句话大意是:定公四年,诸侯会召陵,伐楚,沈子不会。

jìn shǐ cài fá chén miè zhī yǐ shěn zǐ jiā guī

这句话大意是:晋使蔡伐沈,灭之,以沈子嘉归。

àn chén sì rù huáng sì guó jiē zài fén shuǐ zhī shàng wèi jìn suǒ miè

这句话大意是:”按沈、姒、蓐、黄四国皆在汾水之上,为晋所灭。

huáng fēi jiāng rén huáng rén zhī huáng zé chén yì fēi shěn zǐ jiā zhī chén xiū wén nǎi bìng liè ér hé zhī wèi yī wù yě

这句话大意是:黄非“江人、黄人”之黄,则沈亦非“沈子嘉”之沈,休文乃并列而合之为一,误也。

táng zǎi xiàng shì xì biǎo yuē chén shì chū zì jī xìng

这句话大意是:《唐宰相世系表》曰:“沈氏出自姬姓。

zhōu wén wáng dì shí zǐ rǎn shū jì shí cǎi yú chén rǔ nán píng yú chén tíng jí qí de yě

现代白话:周文王第十子冉叔季食采于沈,你南平舆沈亭即其地也。

cǐ wèi de zhī

这句话大意是:”此为得之。

bái shì

这句话大意是:白氏。

táng bái jū yì zì xù jiā zhuàng yuē chū yú chu tài yú jiàn zhī yú bái gōng shèng

这句话大意是:唐白居易自序《家状》曰:“出于楚太于建之于白公胜。

chu shā bái gōng qí zi bēn qín dài wéi míng jiàng yǐ bǐng yǐ xiáng shì yě

这句话大意是:楚杀白公,其子奔秦,代为名将,乙丙已降是也。

yì sūn bái qǐ yǒu dà gōng yú qín fēng wǔ ān jūn

这句话大意是:裔孙白起,有大功于秦,封武安君。

àn bái yǐ bǐng jiàn yú xī zhī sān shí èr nián

这句话大意是:”按白乙丙见于僖之三十二年。

bái gōng zhī sǐ zé āi zhī shí liù nián hòu bái yǐ bǐng yī bǎi sì shí bā nián

这句话大意是:白公之死,则哀之十六年,后白乙丙一百四十八年。

céng wèi lè tiān ér bù kǎo gǔ yī zhì cǐ zāi

现代白话:曾谓乐天而不考古一至此啊!

yáng shì

这句话大意是:扬氏。

hàn shū yáng xióng chuán yuē qí xiān chū zì yǒu zhōu bó qiáo zhě yǐ zhī shù shí cǎi yú jìn zhī yáng yīn shì yān

现代白话:《汉书·扬雄传》曰:“其先出自有周伯侨者,以支庶食采于晋之杨,因氏呢。

yáng zài hé fén zhī jiān zhōu shuāi ér yáng shì huò chēng hóu hào yuē yáng hóu

这句话大意是:杨在河、汾之间,周衰而杨氏或称侯,号曰杨侯。

huì jìn liù qīng zhēng quán hán wèi zhào xìng ér fàn zhōng xíng zhī bó bì

这句话大意是:会晋六卿争权,韩、魏,赵兴,而范中行知伯弊。

dàng shì shí bī yáng hóu yáng hóu táo yú chu wū shān yīn jiā yān

现代白话:当是时,逼杨侯,杨侯逃于楚巫山,因家呢。

cǐ wù yǐ yáng hóu yǔ yáng shí wǒ wèi yī rén yě

这句话大意是:”此误以杨侯与杨食我为一人也。

táng shū zǎi xiàng shì xì biǎo yuē yáng shì chū zì jī xìng zhōu xuān wáng zi shàng fǔ fēng wèi yáng hóu

这句话大意是:《唐书·宰相世系表》曰:“杨氏出自姬姓,周宣王子尚父封为杨侯。

yòu yún jìn zhī gōng zú shí yì yú yáng shé fán sān xiàn yī yuē tóng èr yuē yáng shì sān yuē píng yáng

这句话大意是:”又云:“晋之公族食邑于羊舌,凡三县:一曰铜,二曰扬氏,三曰平阳。

yáng shé sì zú shū xiàng shí cǎi yáng shì qí dì píng yáng yáng shì xiàn shì yě

这句话大意是:羊舌四族,叔向食采杨氏,其地平阳杨氏县是也。

jí jìn miè yáng shé shì ér shū xiàng zǐ sūn táo yú huà shān xian gǔ suì jū huá yīn

这句话大意是:及晋灭羊舌氏,而叔向子孙逃于华山仙谷,遂居华阴。

yòng xiū jù cǐ yǐ yáng yáng yáng yáng sì xìng wèi yī yóu wù

这句话大意是:”用修据此,以杨、阳、扬、羊四姓为一,尤误。

àn yáng chéng jí jīn zhī hóng tóng xiàn běn yáng hòu guó

这句话大意是:按杨城即今之洪洞县,本杨侯国。

zuǒ shì nǚ shū hóu suǒ yún huò yáng hán wèi jiē jī xìng yě

这句话大意是:《左氏》女叔侯所云:“霍,杨、韩、魏,皆姬姓也。

ér zi yún fǎn lí sāo yì yún yǒu zhōu shì zhī chán yān xī huò bí zǔ yú fén yú

这句话大意是:”而子云《反离骚》亦云:“有周氏之蝉嫣兮,或鼻祖于汾隅。

líng zōng chū dié bó qiáo xī liú yú wèi zhī yáng hóu

这句话大意是:灵宗初谍伯侨兮,流于未之杨侯。

bù zhī qí zì hé yǐ wèi yáng

现代白话:”不知其字凭什么为“扬”?

jí qí miè yú jìn ér wèi dài fū yáng shé shì yì zé shí wǒ shǐ jiàn yú chuán

这句话大意是:及其灭于晋,而为大夫羊舌氏邑,则食我始见于《传》。

ér yáng zhū yǔ lǎo zi tóng shí yòu fēi yáng shé zhī zú yě

这句话大意是:而杨朱与老子同时,又非羊舌之族也。

yáng shì zé yǐ guó wèi shì

这句话大意是:阳氏则以国为氏?

yǐ yì wèi shì

这句话大意是:以邑为氏?

jiē bù kě zhī

这句话大意是:皆不可知。

jìn yǒu yáng chù fù nǎi zài shū xiàng zhī qián

这句话大意是:晋有阳处父,乃在叔向之前。

ér chu zhī yáng lǔ zhī yáng hǔ fēi yī yáng yě

这句话大意是:而楚之阳,鲁之阳虎,非一阳也。

sòng zhī yáng zhēn zhū zhī yáng luō fēi yī yáng yě

这句话大意是:宋之羊斟,邾之羊罗,非一羊也。

ān dé wèi yáng wèi píng yáng yáng wèi yáng shé ér bìng fù zhī shū xiàng hu

这句话大意是:安得谓阳为平阳,羊为羊舌,而并附之叔向吗?

duàn shì

这句话大意是:段氏。

hòu hàn shū duàn qí xiān chū zhèng gòng shū duàn

这句话大意是:《后汉书》:“段,其先出郑共叔段。

gǔ rén wú yǐ zǔ fù míng wéi shì zhě

这句话大意是:”古人无以祖父名为氏者。

fán ruò cǐ lèi jiē bù tōng zhī shuō àn duàn shì dāng chū zì duàn gàn

这句话大意是:凡若此类,皆不通之说,按段氏当出自段干。

shǐ jì lǎo zi zhī zǐ míng zōng zōng wèi wèi jiāng fēng yú duàn gàn

这句话大意是:《史记》:老子之子名宗,宗为魏将,封于段干。

wèi shì jiā yǒu duàn gàn mù duàn gàn zi

这句话大意是:《魏世家》有段干木、段干子。

tián wán shì jiā yǒu duàn gàn péng

这句话大意是:《田完世家》有段干朋。

zhě shì

这句话大意是:褚氏。

táng zǎi xiàng shì xì biǎo yún chū zì zǐ xìng

这句话大意是:《唐宰相世系表》云:“出自子姓。

sòng gòng gōng zǐ duàn zì zǐ shí shí cǎi yú zhě

这句话大意是:宋共公子段,字子石,食采于褚。

qí dé kě shī hào yuē zhě shī

这句话大意是:其德可师,号曰褚师。

àn zhě shī nǎi guān míng bù dú sòng yǒu cǐ guān zhèng yì yǒu zhī

这句话大意是:”按褚师乃官名,不独宋有此官,郑亦有之。

zhāo gōng èr nián zhèng gōng sūn hēi qǐng yǐ yìn wèi zhě shī shì yě

这句话大意是:《昭公二年》:“郑公孙黑请以印为褚师”是也。

wèi yì yǒu zhě shī shēng zǐ

这句话大意是:卫亦有褚师声子。

hè shì

这句话大意是:贺氏。

jìn shū hè xún chuán yuē kuài jī shān yīn rén yě

这句话大意是:《晋书·贺循传》曰:“会稽山阴人也。

qí xiān qìng pǔ hàn shì chuán lǐ suǒ wèi qìng shì xué

这句话大意是:其先庆普,汉世传《礼》,所谓庆氏学。

zú gāo zǔ chún ān dì shí wéi shì zhōng bì ān dì fù huì gǎi wéi hè shì

这句话大意是:族高祖纯,安帝时为侍中,避安帝父讳,改为贺氏。

sòng shǐ hè zhù zì yán chū wáng zi qìng jì jū yuè zhī hú zé suǒ wèi jìng hú nǎi qìng hú yě

这句话大意是:”《宋史》:“贺铸自言出王子庆忌,居越之湖泽,所谓镜湖,乃庆湖也。

àn gǔ dàn yǒu yǐ wáng fù zì wèi shì wú yǐ míng wéi shì zhě

这句话大意是:”按古但有以王父字为氏,无以名为氏者。

qìng jì míng yě bù dé wèi shì

这句话大意是:庆忌,名也,不得为氏。

ér jìng hú běn míng jiàn hú qìng gǔ yīn qiāng shēng bù xiāng jìn

这句话大意是:而镜湖本名鉴湖,庆古音羌,声不相近。

ruò qí zhī qìng shì jū wú zhū fāng jiàn yú zuǒ zhuàn

这句话大意是:若齐之庆氏居吴朱方,见于《左传》。

hòu rén yǐ qìng fēng yǒu shì jūn zhī è huì zhī ér yù gèng qí zǔ qí bù jí sòng sī mǎ huá sūn yuǎn yǐ

现代白话:后人以庆封有弑君之恶,讳之,而欲更其祖,其不及宋司马华孙远了。

dāo shì

这句话大意是:刀氏。

xìng pǔ yǐ wéi qí dài fū shù dāo zhī hòu

这句话大意是:《姓谱》以为齐大夫竖刀之后。

hú sān shěng yuē shù dāo ān dé yǒu hòu

这句话大意是:胡三省曰:‘竖刀安得有后?

hàn shū huò zhí chuán yǒu dāo jiān yú àn gǔ shū dāo yǔ diāo tōng qí xiāng wáng shí yǒu diāo bó

这句话大意是:《汉书·货殖传》有刀间,愚按古书,刀与貂通,齐襄王时有貂勃。

kòu shì

这句话大意是:寇氏。

xìng pǔ chū zì wǔ wáng dì kāng shū wèi zhōu sī kòu hòu rén yīn yǐ shì yān

现代白话:《姓谱》:“出自武王弟康叔,为周司寇,后人因以氏呢。

àn kāng shū wèi wèi guó zhī zǔ bì wú yǐ wáng guān shì qí zhī shù zhī lǐ cǐ nǎi wèi zhī sī kòu

这句话大意是:”按康叔为卫国之祖,必无以王官氏其支庶之理,此乃卫之司寇。

zuǒ zhuàn āi èr shí wǔ nián yǒu sī kòu hài jí kòu shì zhī zǔ yě

这句话大意是:《左传·哀二十五年》有司寇亥,即寇氏之祖也。

tán gōng yǒu sī kòu huì zi

这句话大意是:《檀弓》有司寇惠子。

kǒng yán mèng sān shì jīn zhī yán shì jiē yún yǎn guó zhī yì

这句话大意是:○孔颜孟三氏今之颜氏,皆云兖国之裔。

kǎo zhòng ní dì zǐ liè zhuàn yǒu yán xìng yán gāo yán zǔ yán zhī pū yán kuài yán hé ér kǒng zǐ yú wèi zhǔ yán chóu yóu

这句话大意是:考《仲尼弟子列传》,有颜幸、颜高、颜祖、颜之仆、颜哙、颜何,而孔子于卫,主颜雠由。

cǐ liù rén yǔ chóu yóu jiē wú hòu hu

这句话大意是:此六人与雠由皆无后吗?

jīn zhī kǒng shì jiē yún fū zǐ zhī yì

现代白话:今之孔氏皆云孔子之裔。

chūn qiū qí yǒu kǒng huǐ wèi yǒu kǒng dá chén yǒu kǒng níng zhèng yǒu kǒng shū kǒng zhāng cǐ wǔ zú zhě jiē wú hòu hu

这句话大意是:春秋齐有孔虺,卫有孔达,陈有孔宁,郑有孔叔、孔张,此五族者皆无后吗?

qiě fú yú chū yú sòng wèi zǐ xìng

这句话大意是:且夫于出于宋,为子姓。

ér zhèng jī xìng

这句话大意是:而郑,姬姓;。

chén guī xìng

这句话大意是:陈,妫姓;。

wèi jí xìng kě hé ér wéi yī hu

这句话大意是:卫,吉姓,可合而为一吗?

yán lǔ gōng zuò jiā miào bēi yún qí xiān chū yú zhuān xū zhī sūn zhù róng

这句话大意是:颜鲁公作《家庙碑》云:“其先出于颛顼之孙祝融。

róng sūn ān wèi cáo xìng

这句话大意是:融孙安,为曹姓。

qí yì zhū wǔ gōng míng yí fu zì yán

这句话大意是:其裔邾武公,名夷甫,字颜。

zi you bié fēng fù wèi xiǎo zhū zi suì yǐ yán wèi shì

这句话大意是:子友别封阝,为小邾子,遂以颜为氏。

duō shì lǔ wèi qīng dài fū

这句话大意是:多仕鲁,为卿大夫。

àn zuǒ zhuàn xiāng shí jiǔ nián qí hóu qǔ yú lǔ yuē yán yì jī

这句话大意是:”按《左传·襄十九年》:“齐侯娶于鲁,曰颜懿姬。

qí zhí shēng jī

这句话大意是:其侄声姬。

zhù yuē yán jiē jī mǔ xìng

这句话大意是:”注曰:“颜、皆姬母姓。

zé yán zhī wèi jī xìng wèi lǔ zú shěn yǐ

现代白话:”则颜之为姬姓,为鲁族,审了。

qí chū yú zhū zhī shuō běn zì quān chēng gě hóng gài tú jiàn gōng yáng yú zhū yǒu yán gōng zhī chēng ér bù kǎo zhī yú zuǒ shì yě

这句话大意是:其出于邾之说,本自圈称、葛洪,盖徒见《公羊》于邾有颜公之称,而不考之于《左氏》也。

jǔ zhī lí bǐ gōng qǐ bì wèi lí mí zhī zǔ hu

这句话大意是:莒之犁比公,岂必为犁弥之祖吗?

chūn qiū shí yǐ mèng wèi zì zhě shén duō jīn zhī mèng shì jiē zǔ zǐ yú qián dài yì wèi zhī yǒu yě wèi shū mèng biǎo jì běi shé qiū rén

现代白话:春秋时以孟为字者甚多,今之孟氏皆祖子舆,前代亦从来没有这种情况,《魏书》:“孟表,济北蛇丘人。

zì yún běn shǔ běi dì hào suǒ lǐ zhū mèng

这句话大意是:自云本属北地,号索里诸孟。

yuán shǐ kǒng sī huì chuán wǔ jì shí kǒng wèi zhī hòu fāng shèng yù yǐ wěi miè zhēn hài xuān shèng zǐ sūn jǐ jǐn

这句话大意是:《元史·孔思晦传》:“五季时,孔未之后方盛,欲以伪灭真,害宣圣子孙几尽。

zhì shì qí yì fù yù mào chēng xuān shèng hòu

这句话大意是:至是,其裔复欲冒称宣圣后。

sī huì yǐ wéi bù zǎo biàn zé zhēn wěi jiǔ yì bù kě míng bǐ yǔ wǒ bù gòng dài tiān nǎi liè yú zú yǔ gòng bài diàn tíng kě hu

这句话大意是:思晦以为不早辨,则真伪久益不可明,彼与我不共戴天,乃列于族,与共拜殿庭,可吗?

suì huì zú rén chì zhī ér zhòng kè zōng pǔ yú shí

这句话大意是:遂会族人斥之,而重刻宗谱于石。

rán zé jīn zhī yǐ kǒng xìng ér làn tōng pǔ dié zhě kě yǐ jiè yǐ

现代白话:”然则今之以孔姓而滥通谱牒者,能够戒了。

zhòng shì hàn jì yīn tài shǒu mèng yù xiū yáo miào bēi yuē wéi xù zhòng shì zǔ tǒng suǒ chū běn jì yú jī zhōu zhī yí miáo

这句话大意是:○仲氏汉济阴太守孟郁《修尧庙碑》曰:“惟序仲氏,祖统所出,本继于姬,周之遗苗。

tiān shēng zhòng shān fu yì zuǒ zhōng xīng xuān píng gōng suì shòu fēng yú qí

这句话大意是:天生仲山甫,翼佐中兴,宣平功遂,受封于齐。

zhōu dào shuāi wēi shī jué wáng bāng hòu sì guāi sàn gè xiāng tǔ yì jū

这句话大意是:周道衰微,失爵亡邦,后嗣乖散,各相土译居。

dì yáo méng zhào shēng zhǎng zàng líng zài yú chéng yáng shèng huà cháng cún

这句话大意是:帝尧萌兆,生长葬陵,在于成阳,圣化常存。

mù wēi wēi zhī shèng lè fēng sú zhī měi suì ān chǔ jī yè shǔ dōu xiāng gāo xiàng lǐ yīn shì zhòng yān yǐ chuán yú jīn

现代白话:慕巍巍之盛,乐风俗之美,遂安处基业,属都乡高相里,因氏仲呢,以传于今。

qí yīn liè zhòng shì yǒu míng zhě sān shí yú rén

这句话大意是:”其阴列仲氏有名者三十余人。

yòu tíng wèi zhòng dìng bēi lüè tóng

这句话大意是:又《廷尉仲定碑》略同。

hàn shí zhòng shì zì wèi zhòng shān fu zhī hòu tuō jī yú dì yáo zhī líng

这句话大意是:汉时仲氏,自谓仲山甫之后,托基于帝尧之陵。

ér jīn zé yǐ wéi kǒng zǐ dì zǐ zǐ lù zhī hòu yuán yán céng mèng zhī lì ér qiú wèi wǔ jīng bó shì yǐ

现代白话:而今则以为孔子弟子子路之后,援颜、曾、孟之例,而求为五经博士了。

rán chūn qiū zhī yǐ zhòng shì zhě bù yī ér zhòng shān fu wèi cháng fēng qí zé hàn rén zhī zǔ shān fu wèi bì shì ér jīn rén zhī zǔ zǐ lù yì wèi bì fēi yě

这句话大意是:然春秋之以仲氏者不一,而仲山甫未尝封齐,则汉人之祖山甫未必是,而今人之祖子路亦未必非也。

yǐ guó wèi shì gǔ rén zhī shì huò yǐ shì huò yǐ zì huò yǐ guān huò yǐ yì wú yǐ guó wèi shì zhě

这句话大意是:○以国为氏古人之氏或以谥,或以字,或以官,或以邑,无以国为氏者。

qí chū bēn tā guó rán hòu yǐ běn guó wèi shì

这句话大意是:其出奔他国,然后以本国为氏。

jìng zhòng bēn qí ér wèi chén shì shì yě

这句话大意是:敬仲奔齐,而为陈氏是也。

qí tā ruò zhèng dān sòng cháo chu jiàn fù jiǎ zhī lèi jiē shì yě

这句话大意是:其他若郑丹、宋朝、楚建,阝甲之类,皆是也。

bù rán zé wáng guó zhī yí yìn yě

这句话大意是:不然,则亡国之遗胤也。

jīn rén xìng tóng yú guó zhě duō zì yún yǐ guó wèi shì fēi yě

这句话大意是:今人姓同于国者,多自云以国为氏,非也。

xià shì chū yú chén zhī shǎo xi ér fēi xià hòu shì zhī xià

这句话大意是:夏氏出于陈之少西,而非夏后氏之夏。

qí shì chū yú wèi zhī qí è ér fēi qí guó zhī qí

这句话大意是:齐氏出于卫之齐恶,而非齐国之齐。

zuǒ shì shǐ jì qí zuì zhe míng zhě yǐ

现代白话:《左氏》、《史记》其最著明者了。

xìng shì shū yáo kuān xi xī cóng yǔ yuē xìng shì zhī xué mò shèng yú yuán hé xìng zuǎn zì nán běi cháo yǐ guān zhí xiāng gāo yán zhì yú táng cuī lú li zhèng jiū fēn kě bǐ

这句话大意是:○姓氏书姚宽《西溪丛语》曰:“姓氏之学莫盛于《元和姓纂》,自南北朝以官职相高,沿至于唐,崔、卢、李、郑,纠纷可鄙。

ruò yǐ shèng xián suǒ běn

这句话大意是:若以圣贤所本,。

rú guī xìng zǐ xìng jī xìng jiāng xìng zhī lèi

这句话大意是:如妫姓、子姓、姬姓、姜姓之类,。

gè fēn cì qí suǒ cóng lái

这句话大意是:各分次其所从来,。

yǐ jí chūn qiū suǒ jì

这句话大意是:以及《春秋》所纪,。

yòng shì běn xún kuàng pǔ dù yù gōng zǐ pǔ wéi fǎ

这句话大意是:用《世本》、荀况《谱》、杜预《公子谱》为法,。

zé táng yú sān dài liè guó zhū hóu jù kě chéng shū

这句话大意是:则唐虞三代列国诸侯惧可成书,。

cǐ shì tài shǐ gōng yù wèi ér wèi jiù zhě ěr

这句话大意是:此似太史公欲为而未就者耳。

yú cháng yù yǐ jīng zhuàn zhū shū cì zhī shǒu liè huáng dì zhī zǐ de xìng zhě shí èr rén

这句话大意是:愚尝欲以经传诸书次之,首列黄帝之子,得姓者十二人;。

cì zé sān dài yǐ shàng zhī de guó shòu shì ér hòu rén yīn yǐ wéi xìng zhě

这句话大意是:次则三代以上之得国受氏,而后人因以为姓者;。

cì zé zhàn guó yǐ xià zhī jiàn yú zhuàn jì ér jīn rén tōng wèi zhī xìng zhě

这句话大意是:次则战国以下之见于传记,而今人通谓之姓者;。

cì zé sān guó nán běi cháo yǐ xià zhī jiàn yú shǐ zhě

这句话大意是:次则三国南北朝以下之见于史者;。

yòu cì zé dài běi fù xìng liáo jīn yuán xìng zhī jiàn yú shǐ zhě

这句话大意是:又次则代北复姓,辽、金、元姓之见于史者;。

ér wú suǒ kǎo zhě bié wèi yī qìng

这句话大意是:而无所考者别为一庆。

cǐ zé ruò wǎng zhī zài gāng yǒu tiáo ér bù wěn ér wàng zú wǔ yīn zhī fēn fēn zhě jiē wú suǒ yòng qǐ fēi fǎn běn lèi zú zhī yī dà shì zāi

现代白话:此则若网之在纲,有条而不紊,而望族五音之纷纷者皆无所用,岂非反本类族之一大事啊。

hàn liú xiàng zhuàn shì běn èr juǎn qí shū bù chuán

这句话大意是:”汉刘向撰《世本》二卷,其书不传。

jīn zuǒ zhuàn zhù shū duō běn zhī rán yì wèi bì wú wù

这句话大意是:今《左传》注疏多本之,然亦未必无误。

tōng pǔ tóng xìng tōng zú jiàn yú shǐ zhě zì jìn yǐ qián wèi yǒu

这句话大意是:○通谱同姓通族,见于史者,自晋以前未有。

jìn shū shí bāo chuán zēng sūn pǔ méi yú kòu shí lè yǐ yǔ pǔ tóng xìng jù chū hé běi yǐn pǔ wèi zōng shì tè jiā yōu chǒng wèi zhì sī tú

这句话大意是:《晋书·石苞传》:“曾孙朴没于寇,石勒以与朴同姓,俱出河北,引朴为宗室,特加优宠,位至司徒。

nán shǐ hóu chuán hóu jǐng yǐ yǔ jǐ tóng xìng tuō wèi zōng zú dài zhī shén hòu

这句话大意是:”《南史·侯传》:“侯景以与己同姓,托为宗族,待之甚厚。

cǐ yǐ shū zú ér fù zhōng guó yě

这句话大意是:”此以殊族而附中国也。

jìn shū sūn chuán zi zhōu yǔ dì zǐ máo fǔ yǎn sì rén bìng yǒu lì cái chēng yú dāng shì suì yǔ sūn xiù hé zú

这句话大意是:《晋书·孙传》:“子粥与弟子髦、辅、琰四人,并有吏材,称于当世,遂与孙秀合族。

nán shǐ zhōu hóng zhèng zhuàn chǎn fù wáng wěi yǔ zhōu shí zhēn hé zú

这句话大意是:”《南史·周弘正传》:“谄附王伟,与周石珍合族。

jiù táng shū li yì fu chuán yì fu jì guì zhī hòu zì yán běn chū zhào jùn shǐ yǔ zhū li xù zhāo mù

这句话大意是:”《旧唐书·李义甫传》:“义甫既贵之后,自言本出赵郡,始与诸李叙昭穆。

ér wú lài zhī tú gǒu hé jiè qí quán shì bài fú wèi xiōng shū zhě shén zhòng

这句话大意是:而无赖之徒苟合,藉其权势,拜伏为兄、叔者甚众。

li fǔ guó chuán zǎi xiàng li kuí shān dōng jiǎ zú jiàn fǔ guó zhí zǐ dì zhī lǐ wèi zhī wǔ fù

这句话大意是:”《李辅国传》:“宰相李揆,山东甲族,见辅国执子弟之礼,谓之五父。

cǐ yǐ míng mén ér fù xiǎo rén yě

现代白话:”此以名门而附品行较差的人也。

fán cǐ shǐ jiē shū zhī yǐ zhì qí fēi

这句话大意是:凡此史皆书之,以志其非。

jīn rén hǎo yǔ tóng xìng tōng pǔ bù zhī yú shǐ chuán jū hé děng yě

这句话大意是:今人好与同姓通谱,不知于史传居何等也。

běi rén zhòng tóng xìng duō tōng pǔ xì nán rén zé yǒu bǐ lín ér gè zì wèi zú zhě

这句话大意是:北人重同姓,多通谱系,南人则有比邻而各自为族者。

sòng shū shàng zhòng dé chuán běi tǔ zhòng tóng xìng wèi zhī gǔ ròu yǒu yuǎn mǐ xiāng tóu zhě mò bù jié lì yíng shàn

这句话大意是:《宋书·上仲德传》:“北土重同姓,谓之骨肉,有远米相投者,莫不竭力营赡。

zhòng dé wén tǔ yú zài jiāng nán shì tài yuán rén nǎi wǎng yī zhī yú lǐ zhī shén báo

这句话大意是:仲德闻土愉在江南,是太原人,乃往依之,愉礼之甚薄。

wèi shū cuī xuán bó chuán cuī kuān zì lǒng yòu tōng kuǎn jiàn sī tú hào

这句话大意是:”《魏书·崔玄伯传》:“崔宽自陇右通款,见司徒浩。

hào yǔ xiāng chǐ cì hòu fǔ zhī jí hào zhū yǐ yuǎn lái shū zú dú de bù zuò

这句话大意是:浩与相齿次,厚抚之,及浩诛,以远来疏族,独得不坐。

suì jiā yú wǔ chéng yǐ yī zi jì hào dì lǎn qī fēng shì xiāng fèng rú qīn

这句话大意是:遂家于武城,以一子继浩弟览妻封氏,相奉如亲。

běi shǐ dù quán chuán chū mì tài hòu dù shì fù bào sàng zài pú yáng tài wǔ yù lìng yíng zàng yú qiū wèi sī tú cuī hào yuē tiān xià zhū dù hé chǔ wàng gāo

这句话大意是:”《北史·杜铨传》:“初,密太后杜氏父豹丧在濮阳太武,欲令迎葬于邺,谓司徒崔浩曰:‘天下诸杜,何处望高?

zhèn yì yù qǔ dù zhōng cháng lǎo yī rén yǐ wéi zōng zhèng lìng yíng hù xiōng shì

这句话大意是:朕意欲取杜中长老一人以为宗正,令营护凶事。

hào yuē jīng zhào wèi měi zhōng shū bó shì dù quán qí jiā jīn zài zhào jùn shì dù yù hòu yú jīn wèi zhū dù zuì

这句话大意是:’浩曰:‘京兆为美,中书博士杜铨其家今在赵郡,是杜预后,于今为诸杜最。

zhào jiàn quán yǐ wéi zōng zhèng lìng yǔ dù chāo zǐ dào shēng sòng bào sāng zàng qiū nán quán suì yǔ chāo rú qīn

这句话大意是:’召见铨,以为宗正,令与杜超子道生送豹丧葬邺南,铨遂与超如亲。

chāo wèi quán yuē jì shì zōng zhèng hé yuán qiáo jū zhào jùn

这句话大意是:超谓铨曰:‘既是宗正,何缘侨居赵郡?

nǎi yán yǐn tóng shǔ wèi jùn

这句话大意是:’乃延引同属魏郡。

nán shǐ wéi dǐng chuán chén wáng rén duò

这句话大意是:”《南史·韦鼎传》:“陈亡人隋。

shí lì bù shàng shū wéi shì kāng xiōng dì xiǎn guì wén dì cóng róng wèi dǐng yuē shì kāng yǔ gōng yuǎn jìn

这句话大意是:时吏部尚书韦世康兄弟显贵,文帝从容谓鼎曰:‘世康与公远近?

duì yuē chén zōng zú nán xǐ zhāo mù fēi chén suǒ zhī

这句话大意是:’对曰:‘臣宗族南徙,昭穆非臣所知。

dì yuē qīng bǎi dài qīn zú qǐ wàng běn yě

这句话大意是:’帝曰:‘卿百代亲族,岂忘本也?

mìng guān gěi jiǔ yáo qiǎn shì kāng qǐng dǐng hái dù líng

这句话大意是:’命官给酒肴,遣世康请鼎还杜陵。

dǐng nǎi zì chu tài fù mèng yǐ xià èr shí xú shì bìng kǎo lùn zhāo mù zuò wéi shì pǔ qī juǎn shì zhī huān yǐn shí yú rì nǎi hái

这句话大意是:鼎乃自楚太傅孟以下二十徐世,并考论昭穆,作《韦氏谱》七卷示之,欢饮十馀日乃还。

jìn rì tóng xìng tōng pǔ zuì wéi làn zá qí shí jiē zhí dǎng yíng sī wèi dù guó hài mín zhī shì yi yán wèi zhī jìn

这句话大意是:”近日同姓通谱最为滥杂,其实皆植党营私,为蠹国害民之事,宜严为之禁。

yù hé zōng zhě bì shàng zhī yú guān shǐ ān xī gǔ jīn zhě wèi zhī kǎo dìng suì zhōng yǐ dá lǐ bù ér lèi zòu xíng zhī

这句话大意是:欲合宗者,必上之于官,使谙悉古今者为之考定,岁终以达礼部,而类奏行之。

qí bù qǐng ér sī tōng zhě píng zhī sì yì

这句话大意是:其不请而私通者,屏之四裔。

rán hòu kě gé qí bì

这句话大意是:然后可革其弊。

gǔ zhī xìng shì yǒu zhuān guān zhǎng zhī

这句话大意是:古之姓氏有专官掌之。

guó yǔ yuē shǐ míng xìng zhī hòu néng zhī shàng xià zhī shén zhǐ shì xìng zhī suǒ chū zhě wèi zhī zōng

这句话大意是:《国语》曰:“使名姓之后,能知上下之神只,氏姓之所出者,为之宗。

yòu yuē sī shāng xié míng xìng

这句话大意是:”又曰:“司商协名姓。

chūn guān zōng bó qí shǔ yǒu dōu zōng rén jiā zōng rén ér nǚ guān yì yǒu nèi zōng wài zōng

这句话大意是:”《春官·宗伯》其属有都宗人、家宗人,而女官亦有内宗、外宗。

jīn rì xìng shì hūn yīn èr shì shì yi zhuān shè yī guān fāng de jiào mín zhī běn

这句话大意是:今日姓氏、婚姻二事,似宜专设一官,方得教民之本。

shì zú zhī luàn mò shén yú wǔ dài zhī shí

这句话大意是:氏族之乱莫甚于五代之时。

dāng rì chéng táng yú fēng yóu chóng mén yīn gù shǐ qīng táng liáng zhī jì shì huàn zāo luàn bēn wáng ér lì bù quán wén shū bù wán yīn yuán yǐ wéi jiān lì zhì yǒu sī zhōu gào chì luàn yì zhāo mù ér jì fù mǔ jiù fǎn bài zhí shēng zhě

这句话大意是:当日承唐馀风,犹重门荫,故史青唐、梁之际,仕宦遭乱奔亡,而吏部铨文书不完,因缘以为奸利,至有私鬻告敕,乱易昭穆,而季父、母舅反拜侄甥者。

dòu lú gé chuán

这句话大意是:《豆卢革传》。

cè fǔ yuán guī cháng xīng chū hóng lú qīng liǔ yīng jiāng zhāi láng wén shū liǎng nián mài yǔ tóng xìng rén liǔ jū zé dà lǐ sì duàn zuì dāng dà bì yǐ yù ēn shè jiǎn sǐ duó jiàn rèn guān fá tóng zhōng shēn bù chǐ

这句话大意是:《册府元龟》:“长兴初,鸿胪卿柳膺将斋郎文书两年卖与同姓人柳居则,大理寺断罪当大辟,以遇恩赦减死,夺见任官,罚铜,终身不齿。

chì yuē yī rén gào shēn sān dài míng huì chuán yú tóng xìng lì yǐ sī cái shàng zé qī wǎng rén jūn xià zé huò yù xiān zǔ zuì mò dà yān

现代白话:敕曰:“一人告身,三代名讳,传于同姓,利以私财,上则欺罔人君,下则货鬻先祖,罪莫大呢。

zì jīn yǐ wǎng rú yǒu cǐ bì chuán zhě shòu zhě bìng dāng jí fǎ

这句话大意是:自今以往,如有此弊:传者、受者并当极法。

jīn zé yīn wú yīn xù suì chí jìn fáng wǔ shí nián lái tōng pǔ zhī sú biàn yú tiān xià zì fēi míng wù chá lún zhī zhǔ jí wèi chéng bié zé tāo tāo zhī shì jiāng bù kě fǎn yǐ

现代白话:’”今则因无荫叙,遂驰:禁防,五十年来,通谱之俗遍于天下,自非明物察伦之主,亟为澄别,则滔滔之势将不可反了。

táng cháo yǐ qián zuì zhòng pǔ dié

这句话大意是:唐朝已前最重谱牒,。

rú xīn táng shū yán hé nán liú shì běn chū xiōng nú zhī hòu liú kù rén

这句话大意是:如《新唐书》言:河南刘氏本出匈奴之后刘库仁,。

liǔ chéng lǐ shì shì wèi qì dān qiú zhǎng

这句话大意是:柳城李氏世为契丹酋长,。

yíng zhōu wáng shì běn gāo lí zhī lèi

这句话大意是:营州王氏本高丽之类,。

cǐ tóng xìng ér bù tóng zú yě

这句话大意是:此同姓而不同族也,。

yòu rú wèi shū gāo yáng wáng yōng chuán yán bó líng cuī xiǎn

这句话大意是:又如《魏书·高阳王雍传》言:博陵崔显,。

shì hào dōng cuī

这句话大意是:世号东崔,。

dì hán wàng liè

这句话大意是:地寒望劣,。

cǐ tóng zú ér bù tóng wàng yě

这句话大意是:此同族而不同望也。

gù gāo shì lián chuán yán měi xìng dì qí fáng wàng suī yī xìng zhōng gāo xià xuán gé

这句话大意是:故《高士廉传》言:“每姓第其房望,虽一姓中,高下悬隔。

yì xìng chēng zú zì hàn yǐ lái wèi yǒu cǐ shì

这句话大意是:异姓称族,自汉以来未有此事。

dù zi měi jì zú dì táng shí bā shǐ jūn shī yún yǔ jūn táo táng hòu shèng zú duō qí rén

这句话大意是:杜子美《寄族弟唐十八使君》诗云:‘与君陶唐后,盛族多其人。

shèng xián guān shǐ jí zhī pài luó yuán jīn

这句话大意是:圣贤冠史籍,枝派罗源津。

zé dù yǔ táng wèi xiōng dì yǐ

现代白话:”则杜与唐为兄弟了。

zhòng sòng liú shí dì pàn guān shī yún fēn yuán shǐ wéi pài bié pǔ yàn bīn qiū

这句话大意是:《重送刘十弟判官》诗云:“分源豕韦派,别浦雁宾秋。

nián shì tuī xiōng tiǎn rén cái jué dì yōu

这句话大意是:年事推兄忝,人才觉弟优。

zé dù yǔ liú wèi xiōng dì yǐ

现代白话:”则杜与刘为兄弟了。

hán wén gōng sòng hé jiān xù yì yún hé yǔ hán tóng xìng wèi jìn

这句话大意是:韩文公《送何坚序》亦云:“何与韩同姓为近。

àn shī yáng zhī shuǐ yī zhāng yán shù shēn sān zhāng yán shù fu sān zhāng yán xū xǔ

这句话大意是:”按《诗·扬之水》一章言戍申,三章言戍甫,三章言戌许。

kǒng shì yuē yán fu xǔ zhě yǐ qí jù wèi jiāng xìng

这句话大意是:孔氏曰:“言甫、许者,以其俱为姜姓。

jì zhòng zhāng yǐ biàn wén yīn jiè fu xǔ yǐ yán shēn qí shí bù shù fu xǔ yě liù guó shí qín zhào tóng wèi yíng xìng shǐ jì hàn shū duō wèi qín wèi zhào yì cǐ lèi yě

这句话大意是:既重章以变文,因借甫、许以言申,其实不戍甫、许也,”六国时,秦、赵同为赢姓,《史记》、《汉书》多谓秦为赵,亦此类也。

sōng gāo yán shēng fu jí shēn

这句话大意是:《嵩高》言:“生甫及申。

kǒng shì yuē cǐ shī sòng shēn bó ér jí fu hòu zhě měi qí shàng shì jù chū sì yuè gù lián yán zhī

这句话大意是:”孔氏曰:“此诗送申伯而及甫侯者,美其上世俱出四岳,故连言之。

jīn rén zhī yú tóng xìng jǐ wú bù tōng pǔ hé bù gèng guǎng zhī yú yì xìng ér yǐ zi měi tuì zhī wéi lì yě

这句话大意是:”今人之于同姓,几无不通谱,何不更广之于异姓,而以子美、退之为例也?

li huá huái nán jié dù shǐ cuī gōng sòng dé bēi yún wéi shēn bó yì xuān wáng dēng nán bāng xìng zhōu shì xiǎo bái lǜ zhū hóu zhēng chu dí fèng wáng zhí yǔ cuī gōng yè dé tóng xūn jiē jiāng xìng yě

这句话大意是:李华《淮南节度使崔公颂德碑》云:“惟申伯翼宣王,登南邦,兴周室,小白率诸侯征楚、翟,奉王职,与崔公叶德同勋,皆姜姓也。

kāi yuán shí jiǔ nián yú liǎng jīng zhì qí tài gōng miào

这句话大意是:开元十九年,于两京置齐太公庙。

jiàn zhōng chū zǎi xiàng lú fēi jīng zhào yǐn lú chén yǐ lú zhě qí zhī yì nǎi jiū qí yì sūn ruò cuī lú dīng lǚ zhī zú hé qián yǐ chóng shì zhī

这句话大意是:建中初,宰相卢妃、京兆尹卢湛,以卢者齐之裔,乃鸠其裔孙若崔、卢、丁、吕之族,合钱以崇饰之。

yuán wú sòng hé yǒu dào yóu píng xiāng xù yún yuán liǔ fǔ hé èr zú gè yǐ rú guān zhe ér qí chū shí yī jī xìng wén zhī zhāo yóu lǔ zhī zhǎn ér wèi liǔ wǔ zhī mù yóu jìn zhī hán ér wèi hé shì bù tóng ér xìng tóng

这句话大意是:元吴《送何友道游萍乡序》云:“袁柳抚何二族,各以儒官著,而其初实一姬姓,文之昭由鲁之展而为柳,武之穆由晋之韩而为何,氏不同而姓同。

sòng shào bó wēn wén jiàn lù yún sī mǎ wēn gōng yī rì guò kāng jié xiān shēng yè yuē chéng xiù cái jì jiàn

这句话大意是:”宋邵伯温《闻见录》云:“司马温公一日过康节先生,谒曰:‘程秀才既见。

zé wēn gōng yě

这句话大意是:”则温公也。

wèn qí gù gōng xiào yuē sī mǎ chū chéng bó xiū fù

这句话大意是:问其故,公笑曰:‘司马出程伯休父。

èr zì gǎi xìng yī zì gǔ shí yǐ èr zì xìng gǎi wéi yī zì zhě

这句话大意是:○二字改姓一字古时以二字姓改为一字者。

rú mǎ gōng běn xìng mǎ shǐ gǎi wéi mǎ

这句话大意是:如马宫本姓马矢,改为马。

táng xiàn zōng míng chún zhào xìng chún yú zhě gǎi xìng yú

这句话大意是:唐宪宗名纯,诏姓淳于者改姓于。

táng zǎi xiàng shì xì biǎo zhōng lí wèi èr zi cì rì àn jū yǐng zhōu zhǎng shè wèi zhōng shì

这句话大意是:《唐宰相世系表》钟离味二子,次日按,居颖州:长社,为钟氏。

jiàn zhī shǐ cè bù guò yī èr

这句话大意是:见之史册,不过一二。

zì hóng wǔ yuán nián zhǎo hú fú hú yǔ hú xìng yī qiè jìn zhǐ

这句话大意是:自洪武元年,沼胡服、胡语、胡姓一切禁止。

rú jīn yǒu hū xìng běn hū yán qǐ xìng běn qǐ fú jiē míng chū gǎi

这句话大意是:如今有呼姓本呼延,乞姓本乞伏,皆明初改。

ér bìng zhōng guó suǒ zì yǒu zhī fù xìng jiē qù qí yī zì shì zú zhī wěn mò shén yú cǐ

这句话大意是:而并中国所自有之复姓皆去其一字,氏族之紊莫甚于此。

qiě rú sūn shì yǒu èr wèi zhī liáng fū chu zhī shū áo bìng jiàn yú chūn qiū ér gōng sūn shū sūn zhǎng sūn shì sūn shàng sūn zhī lèi jīn jiē qù ér wèi sūn yǔ èr guó zhī sūn hé ér wéi yī ér qí běn xìng suì wáng

这句话大意是:且如孙氏有二:卫之良夫楚之叔敖,并见于《春秋》,而公孙、叔孙、长孙、士孙、上孙之类,今皆去而为“孙”,与二国之孙合而为一,而其本姓遂亡。

gōng yáng gōng shā gōng chéng zhī lèi zé qù ér wèi gōng

这句话大意是:公羊、公沙、公乘之类,则去而为“公”;。

wú qiū wú jiāng zhī lèi zé qù ér wèi wú ér qí běn xìng suì wáng

这句话大意是:毋丘:毋将之类则去而为“毋”,而其本姓遂亡。

sī tú sī kōng zhī lèi zé qù ér wèi sī sī mǎ shì zé qù ér huò wèi sī huò wèi mǎ ér sī mǎ zhī jǐn cún yú dài zhě wéi wēn gōng zhī hòu

这句话大意是:司徒、司空之类,则去而为“司”,司马氏则去而或为“司”,或为“马”,而司马之仅存于代者惟温公之后。

suǒ yǐ rán zhě gài yīn rú chén wú xué bù néng rú wèi xiào wén gǎi dài běi zhī xìng yī yī wèi zhī tiáo lǐ ér tīng qí rén zhī suǒ zì wèi yě rán hú xìng zhī gǎi bù shǐ yú shì shí

这句话大意是:所以然者,盖因儒臣无学,不能如魏孝文改代北之姓,一一为之条理,而听其人之所自为也,然胡姓之改不始于是时。

táng shū ā shǐ nà zhōng yǐ qín xié lì gōng bài zuǒ tún wèi jiāng jūn qī yǐ zōng nǚ dìng xiāng xiàn zhǔ cì míng wèi zhōng dān chēng shǐ shì

这句话大意是:《唐书》:“阿史那忠以擒颉利功,拜左屯卫将军,妻以宗女定襄县主,赐名为忠,单称史氏。

hán wén gōng jí xián yuàn xiào lǐ shí jūn mù zhì yún qí xiān xìng wū shí lán cóng tuò bá wèi shì rù xià jū hé nán suì qù wū yǔ lán dú xìng shí shì

这句话大意是:韩文公《集贤院校理石君墓志》云:“其先姓乌石兰,从拓跋魏氏入夏,居河南,遂去‘乌’与‘兰’,独姓石氏。

liú jìng xiū gǔ lǐ shì míng zì xù yún wú jǐng chū běn xìng gǔ lǐ shì yǐ nǚ zhēn zhū xìng jīn gè jiù qí jìn sì zhě yì cóng zhōng guó xìng gù gǔ lǐ shì lì chēng wú

这句话大意是:”刘静修《古里氏名字序》云:“吴景初,本姓古里氏,以女真诸姓今各就其近似者易从中国姓,故古里氏例称吴。

zé gù yǐ xiān zhī yǐ

现代白话:”则固已先之了。

zhāng qiū zhì yán hóng wǔ chū hàn lín biān xiū wú chén fèng zhǐ zhuàn qiān jiā xìng de xìng yī qiān jiǔ bǎi liù shí bā ér cǐ yì rú shù rú rén mǎ shàng wèi zhī lù

这句话大意是:《章丘志》言:“洪武初,翰林编修吴沈奉旨撰《千家姓》,得姓一千九百六十八,而此邑如术,如亻马尚未之录。

jīn fǎng zhī shù xìng yǒu sān sì bǎi dīng zì yún jīn chéng xiàng shù hǔ gāo qí zhī hòu gài èr zì gǎi wéi yī zì zhě ér zhuàn xìng zhī shí shàng wèi dēng yú huáng cè yě

这句话大意是:今访之术姓有三四百丁,自云金丞相术虎高琪之后,盖二字改为一字者而撰姓之时,尚未登于黄册也。

yǐ cǐ zhī dān xìng zhī gǎi bìng zài míng chū yǐ hòu ér jīn dài shān dōng shì zú qí chū yú jīn yuán zhī yì zhě duō yǐ

现代白话:以此知单姓之改并在明初以后,而今代山东氏族其出于金、元之裔者多了。

hóng wǔ yuán nián jīn bù dé hú xìng zhě jìn zhōng guó rén zhī gèng wéi hú xìng fēi jìn hú rén zhī běn xìng yě

这句话大意是:洪武元年,禁不得胡姓者,禁中国人之更为胡姓,非禁胡人之本姓也。

sān nián sì yuè jiǎ zǐ zhào yuē tiān shēng sī mín zú shǔ xìng shì gè yǒu běn yuán gǔ zhī shèng wáng yóu zhòng zhī suǒ yǐ bié hūn yīn zhòng běn shǐ yǐ hòu mín sú yě

这句话大意是:三年四月甲子,诏曰:“天生斯民,族属姓氏各有本原,古之圣王尤重之,所以别婚姻,重本始,以厚民俗也。

zhèn qǐ bù yī dìng qún xióng wèi tiān xià zhǔ

这句话大意是:朕起布衣,定群雄,为天下主。

yǐ cháng zhào gào tiān xià měng gǔ zhū sè rén děng jiē wú chì zǐ guǒ yǒu cái néng yī tǐ zhuó yòng

现代白话:已尝诏告天下,蒙古诸色人等皆我赤子,果有材能,一体擢用。

bǐ wén rù shì zhī hòu huò duō gèng xìng míng

这句话大意是:比闻入仕之后,或多更姓名。

zhèn lǜ suì jiǔ qí zǐ sūn xiāng chuán mèi qí běn yuán fēi xiān wáng zhì jǐn shì zú zhī dào

这句话大意是:朕虑岁久,其子孙相传,昧其本原,非先王致谨氏族之道。

zhōng shū shěng qí gào yù zhī rú yǐ gēng yì zhě tīng qí gǎi zhèng

这句话大意是:中书省其告谕之,如已更易者,听其改正。

kě wèi zhèng dà jiǎn yào

这句话大意是:”可谓正大简要。

zhì jiǔ nián sān yuè guǐ wèi yǐ huǒ nǐ chì wèi hàn lín měng gǔ biān xiū gèng qí xìng míng yuē huò zhuāng gài yì fǎng hàn wǔ cì rì bēi xìng jīn zhī yì

这句话大意是:至九年三月癸未,以火你赤为翰林蒙古编修,更其姓名曰霍庄,盖亦仿汉武赐日碑姓金之意。

rán hàn wǔ qǔ yì yú xiū tú wáng jì tiān jīn rén yì yǐ zhōng guó běn wú jīn xìng yě

这句话大意是:然汉武取义于休屠王祭天金人,亦以中国本无金姓也。

jīn zhōng guó běn yǒu huò xìng ér cì zhī huò zé yǔ zhōu huò shū zhī hòu wú bié yǐ

现代白话:今中国本有霍姓,而赐之霍,则与周霍叔之后无别了。

kuàng qí shí yòu duō bù fèng zhǐ ér zì wèi xìng zhě

这句话大意是:况其时又多不奉旨而自为姓者。

qí nián rùn jiǔ yuè bǐng wǔ huái ān fǔ hǎi zhōu rú xué zhèng céng bǐng zhèng yán chén jiàn jìn lái měng gǔ sè mù rén duō gǎi wéi hàn xìng yǔ huá rén wú yì yǒu qiú shì rén guān zhě yǒu dēng xiǎn yào zhě yǒu wéi fù shāng dà jiǎ zhě

这句话大意是:其年闰九月丙午,淮安府海州儒学正曾秉正言:“臣见近来蒙古、色目人多改为汉姓,与华人无异,有求仕人官者,有登显要者,有为富商大贾者。

fēi wǒ zú lèi qí xīn bì yì

这句话大意是:非我族类,其心必异。

yi lìng fù xìng zhù kě biàn shí

这句话大意是:宜令复姓,庶可辨识。

yòu chén qián guò jiāng pǔ jiàn sài wài zhī fú lèi lèi ér yǒu jiāng tǒng xǐ róng zhī lùn bù kě bù fáng

这句话大意是:又臣前过江浦,见塞外之俘累累而有,江统徙戎之论,不可不防。

zhì yǒng lè yuán nián jiǔ yuè gēng zǐ shàng wèi bīng bù shàng shū liú rén juàn yuē gè wèi dá dá rén duō tóng míng yi cì xìng yǐ bié zhī

这句话大意是:”至永乐元年九月庚子,上谓兵部尚书刘亻隽曰:“各卫鞑靼人多同名,宜赐姓以别之。

yú shì bīng bù qǐng rú hóng wǔ zhōng gù shì biān zhì kān hé gěi cì xìng shì

这句话大意是:”于是兵部请如洪武中故事,编置勘合,给赐姓氏。

cóng zhī

这句话大意是:从之。

sān nián qī yuè cì bǎ dōu tiē mù ér míng wú yǔn chéng lún dōu r huī míng chái bǐng chéng bǎo zhù míng yáng xiào chéng

这句话大意是:三年七月,赐把都帖木儿名吴允诚,伦都儿灰名柴秉诚,保住名杨效诚。

zì cǐ suì yǐ wéi lì ér huá zōng shàng xìng yǔ zhān qiú zhī zhǒng xiāng luàn

这句话大意是:自此遂以为例,而华宗上姓与旃裘之种相乱。

xī hu

这句话大意是:惜乎!

dāng rì zhī jūn zǐ tú sòng yòng xià biàn yí zhī yán ér wú lèi zú biàn wù zhī dào

现代白话:当日之有德行的人徒诵用夏变夷之言,而无类族辨物之道。

shǐ jǔ jí fán rén zhī lái guī zhě

这句话大意是:使举籍蕃人之来归者,。

cì yǐ hàn xìng suǒ wú

这句话大意是:赐以汉姓所无,。

bù fáng rú tuò bá zì wén zhī lèi èr zì wèi xìng

这句话大意是:不妨如拓跋、字文之类二字为姓,。

zé jì bù hùn yú gǔ xiān dì wáng shì zú shén míng zhī zhòu

这句话大意是:则既不混于古先帝王氏族神明之胄,。

ér yòu shǐ bǎi shì zhī xià

这句话大意是:而又使百世之下,。

zhī zhāo dài yuǎn fú sì yì

这句话大意是:知昭代远服四裔,。

qí de xìng yú cháo zhě fán ruò gān zú

这句话大意是:其得姓于朝者凡若干族,。

qǐ fēi kuàng dài zhī shèng jǔ zāi

现代白话:岂非旷代之盛举啊!

běi fāng mén zú dù shì tōng diǎn yán běi qí zhī dài yíng jì zhū liú qīng hé zhāng sòng bīng zhōu wáng shì pú yáng hóu zú zhū rú cǐ bèi jìn jiāng wàn shì

这句话大意是:○北方门族杜氏《通典》言:“北齐之代,瀛、冀诸刘,清河张、宋,并州王氏,濮阳侯族,诸如此辈近将万室。

běi shǐ xuē yìn chuán wèi hé běi tài shǒu yǒu hán mǎ liǎng xìng gè èr qiān yú jiā

这句话大意是:”《北史·薛胤传》:“为河北太守,有韩、马两姓各二千馀家。

jīn rì zhōng yuán běi fāng suī hào jiǎ zú wú yǒu zhì qiān dīng zhě hù kǒu zhī guǎ zú xìng zhī shuāi yǔ jiāng nán xiāng qù màn jué

这句话大意是:”今日中原北方虽号甲族,无有至千丁者,户口之寡,族姓之衰,与江南相去蔓绝。

qí yī dēng kē dì zé wèi yī fāng zhī xióng zhǎng ér tóng pǔ zhī rén zhì wéi zhī pú yì

这句话大意是:其一登科第,则为一方之雄长,而同谱之人至为之仆役。

cǐ yòu fēng sú zhī bì zì jīn yuán yǐ lái líng yí zhì jīn fēi yī rì yǐ

现代白话:此又风俗之敝,自金、元以来,凌夷至今,非一日了。

mào xìng jīn rén duō yǒu mào mǔ jiā xìng zhě

这句话大意是:○冒姓今人多有冒母家姓者。

hàn shū wài qī ēn zé hòu biǎo fú liǔ hóu lǚ píng yǐ huáng tài hòu zǐ zhǎng jù zi hóu

这句话大意是:《汉书·外戚恩泽侯表》:“扶柳侯吕平,以皇太后姊长句子侯。

shī gǔ yuē píng jì lǚ shì suǒ shēng bù dàng xìng lǚ gài shǐ jiā wéi jì mǔ zú yě

这句话大意是:”师古曰:“平既吕氏所生,不当姓吕,盖史家唯记母族也。

àn shì shí tài hòu fāng fēng lǚ shì gù píng yǐ zǐ zi mào lǚ xìng ér fēng ěr

这句话大意是:”按是时太后方封吕氏,故平以姊子冒吕姓而封耳。

táng shū tiān hòu jì shèng lì èr nián là yuè cì huáng tài zǐ xìng wǔ shì

这句话大意是:《唐书·天后纪》:“圣历二年腊月,赐皇太子姓武氏。

rán zé yǒu tiān zǐ ér lìng zhī mào mǔ xìng zhě yǔ

这句话大意是:”然则有天子而令之冒母姓者与!

hàn shū jǐng shí sān wáng chuán zhào wáng péng zǔ qǔ jiāng dū yì wáng chǒng jī wáng jiàn suǒ jiān nào jī zhě shén ài zhī shēng yī nán hào nào zi

这句话大意是:《汉书·景十三王传》:“赵王彭祖取江都易王宠姬王建所奸淖姬者,甚爱之,生一男,号淖子。

jìn shū kuài jī wáng dào zi chuán xǔ róng shàng shū yán jīn tái fǔ jú lì zhí wèi wǔ guān jí pú lì bì r qǔ mǔ zhī xìng zhě běn zāng huò zhī tú wú xiāng yì pǐn dì

这句话大意是:”《晋书·会稽王道子传》:“许荣上疏言:今台府局吏、直卫武官及仆隶婢儿取母之姓者,本臧获之徒,无乡邑品第。

shì zhī mào mǔ wèi xìng jiē rén lún zhī suǒ bǐ jiàn

这句话大意是:”是知冒母为姓,皆人伦之所鄙贱。

rán yì yǒu dì zǐ ér chēng mǔ xìng zhě rú lì tài zǐ wèi tài zǐ shǐ huáng sūn zhī lèi zé yǐ qí shī wèi ér míng zhī yě

这句话大意是:然亦有帝子而称母姓者,如栗太子、卫太子、史皇孙之类,则以其失位而名之也。

lǚ píng yǐ tài hòu zǐ zhǎng jù zi hóu cǐ mào mǔ xìng zhī shǐ

这句话大意是:吕平以太后姊长句子侯,此冒母姓之始。

shǐ jì guàn fu chuán fù zhāng mèng wèi yǐng yīn hóu yīng shè rén de xìng yīn jìn zhī zhì èr qiān dàn gù méng guàn shì xìng wèi guàn mèng

这句话大意是:《史记·灌夫传》:“父张孟,为颖阴侯婴舍人,得幸,因进之至二千石,故蒙灌氏姓,为灌孟。

dà yuān chuán táng yì shì gù hú nú gān fù

这句话大意是:”《大宛传》:“堂邑氏,故胡奴甘父。

hàn zhí zhù fú qián yuē táng yì xìng yě hàn rén

这句话大意是:”《汉拓注》:“服虔曰:‘堂邑,姓也,汉人。

qí nú míng gān fù

这句话大意是:其奴名甘父。

shī gǔ yuē táng yì shì zhī nú běn hú rén míng gān fù

这句话大意是:”师古曰:“堂邑氏之奴,本胡人,名甘父。

xià yún táng yì fù zhě gài qǔ zhǔ zhī xìng yǐ wéi shì ér dān chēng qí míng rì fù

这句话大意是:下云堂邑父者,盖取主之姓以为氏,而单称其名日父。

cǐ mào zhǔ xìng zhī shǐ

这句话大意是:”此冒主姓之始。

xiān shēng dá máo jǐn xián shū yuē yì xìng wèi hòu jiàn yú lì zhě wèi chén jiáo běn liú shì zi chū sì jiù shì

这句话大意是:先生《答毛锦衔书》曰:异姓为后,见于吏者:魏陈矫本刘氏子,出嗣舅氏;。

wú zhū rán běn xìng shī yǐ zǐ zi wèi zhū hòu wéi cǐ èr rén wéi xián

这句话大意是:吴朱然本姓施,以姊子为朱后,惟此二人为贤。

ér gǔ mì zhī hòu chōng zé yǒu jǔ rén miè céng fù zhī yì yǐ

现代白话:而贾谧之后充,则有莒人灭曾阝之议了。

wéi jìn shū yǒu yī shì yǔ jūn jiā xiāng lèi yún

这句话大意是:惟《晋书》有一事与君家相类云。

wú cháo zhōu yì bó dá gǔ jīn

这句话大意是:吴朝周逸,博达古今。

yì běn zuǒ shì zhī zǐ wèi zhōu shì suǒ yǎng zhōu shì zì yǒu zi shí rén yǒu jī yì zhě yì fū chén gǔ shì zú bù fù běn xìng

这句话大意是:逸本左氏之子,为周氏所养,周氏自有子,时人有讥逸者,逸敷陈古事,卒不复本姓。

xué zhě xián wèi wéi dāng rán yì wèi kě yǐn yǐ wéi jù yǐ jīng diǎn bié wú kě zhèng yě

这句话大意是:学者咸谓为当然,亦未可引以为据,以经典别无可证也。

liǎng xìng hàn shū bǎi guān biǎo jiàn zhāo sān nián qī yuè wù chén wèi wèi lǐ yán shòu wèi yù shǐ dài fū yī xìng fán

这句话大意是:○两姓《汉书·百官表》:“建昭三年七月戊辰,卫尉李延寿为御史大夫,一姓繁。

gǔ rén èr míng zhǐ yòng yī zì jìn hóu zhòng ěr zhī míng jiàn yú jīng ér dìng sì nián zhù tuó shù jiàn tǔ zhī méng qí zǎi shū zhǐ rì jìn zhòng qǐ gǔ rén èr míng kě dàn chēng qí yī yǔ

这句话大意是:”○古人二名止用一字晋侯重耳之名见于经,而定四年,祝佗述践土之盟,其《载书》止日“晋重”,岂古人二名可但称其一与?

zhāo èr nián jǔ zhǎn yú chū bēn wú

这句话大意是:《昭二年》:”莒展舆出奔吴。

chuán yuē jǔ zhǎn zhī bù lì

这句话大意是:”传曰:“莒展之不立。

jìn yǔ cáo xī fù jī chēng shū zhèn duó wèi xiān jūn shū zhèn yì èr míng ér chēng qí yī yě

这句话大意是:”《晋语》:曹僖负羁称叔振铎为“先君叔振”,亦二名,而称其一也。

zhāo èr shí yī nián cài hóu zhū chū bēn chu

这句话大意是:《昭二十一年》:“蔡侯朱出奔楚。

liáng chuán zuò cài hóu dōng chū bēn chu nǎi wèi zhī shuō yuē dōng zhě dōng guó yě

这句话大意是:”《梁传》作“蔡侯东出奔楚”,乃为之说曰:“东者,东国也。

hé wéi wèi zhī dōng yě

这句话大意是:何为谓之东也?

wáng fù yòu ér shā yān fù zhí ér yòng yān bēn ér yòu bēn zhī yuē dōng è zhī ér biǎn zhī yě

现代白话:王父诱而杀呢,父执而用呢,奔而又奔之曰东,恶之而贬之也。

rán zé yǐ xuē qí yī míng wéi biǎn yě

这句话大意是:”然则以削其一名为贬也。

wáng mǎng sūn zōng dé zuì zì shā fù qí běn míng huì zōng biǎn jué jué gǎi jué hào

这句话大意是:王莽孙宗得罪自杀,复其本名会宗,贬厥爵,改厥号。

shì yòu yǐ zēng qí yī míng wéi biǎn yě

这句话大意是:是又以增其一名为贬也。

bān gù yōu tōng fù fā huán shī yǐ chéng mìng xī zhòng zuì xíng ér zì ǒu

这句话大意是:班固《幽通赋》:“发还师以成命兮,重醉行而自耦。

pān yuè xī zhēng fù zhòng lù dài yǐ dìng xiāng hóng dà shùn yǐ bà shì

这句话大意是:”潘岳《西征赋》:“重戮带以定襄,弘大顺以霸世。

wén gōng míng zhǐ yòng yī zì běn yú jiàn tǔ zǎi shū què fēi jiǎn jié gǔ rén míng zì zhī bǐ

这句话大意是:”文公名止用一字,本于践土载书,却非翦截古人名字之比。

zhì yuè wèi guān zhōng shī yún fēn tán qí wàn yì kǒng zhī chǒu

这句话大意是:至岳为《关中诗》云:“纷坛齐万,亦孔之丑。

mǎ shui dū lěi yún qí wàn xiāo kàn zhèn jīng tái sī

这句话大意是:”马氵督诔云:“齐万哮阚,震惊台司。

zé bù tōng yǐ qǐ yǒu yǐ qí wàn nián wèi qí wàn zhě yá

现代白话:”则不通了,岂有以“齐万年”为“齐万”者邪?

ruò liáng wáng tóng wèi zhēng xi dà jiàng jūn ér shī yún huán huán liáng zhēng yóu bù chéng yǔ

这句话大意是:若梁王彤为征西大将军,而诗云“桓桓梁征”,尤不成语。

bān gù yōu tōng fù jù tāo tiān ér mǐn xià

这句话大意是:班固《幽通赋》:“巨滔天而泯夏。

wáng mǎng zì jù jūn zhǐ yòng yī jù zì

这句话大意是:”王莽字巨君,止用一“巨”字。

wáng yì jiǔ sī guǎn shù fù xī zhì jú bǎi mào yì xī chuán mài

这句话大意是:王逸《九思》:“管束缚兮桎桔,百贸易兮传卖。

zāo huán miù xī shí jǔ cái dé yòng xī liè shī

这句话大意是:”遭桓缪兮识举,才德用兮列施。

bǎi lǐ xī zhǐ yòng yī bǎi zì

这句话大意是:”百里奚止用一“百”字。

cǐ tǐ hòu hàn rén yǐ kāi zhī yǐ

现代白话:此体后汉人已开之了。

lǚ shì chūn qiū gàn mù guāng hu dé

这句话大意是:《吕氏春秋》:“干木光乎德。

qù duàn zì

这句话大意是:”去‘段’字。

xī shì lái gé shùn zhì ér yòng guó

这句话大意是:《惜誓》:“来革顺志而用国。

qù è zì cǐ wèi jiǎn jié míng zì zhī zǔ

这句话大意是:”去“恶”字,此为剪截名字之祖。

wén zhōng bìng chēng liǎng rén ér yī shì yī míng yóu wéi biàn tǐ

这句话大意是:文中并称两人,而一氏一名,尤为变体。

qǐ zhí huá hái èr rén yě

这句话大意是:杞殖、华还,二人也。

ér huái nán zǐ chēng wéi zhí huá

这句话大意是:而《淮南子》称为“殖华”。

jiǎ yì xīn shū shǐ cáo bó bù néng zhì

这句话大意是:贾谊《新书》:“使曹勃不能制。

cáo cáo cān

这句话大意是:”曹,曹参;。

bó zhōu bó yě

这句话大意是:勃,周勃也。

shǐ jì mèng zǐ xún qīng chuán guǎn yīng bù jí

这句话大意是:《史记·孟子荀卿传》:“管婴不及。

guǎn guǎn zhòng

这句话大意是:”管,管仲;。

yīng yàn yīng yě

这句话大意是:婴,晏婴也。

sī mǎ qiān bào rén ān shū zhōu wèi jiàn gū

这句话大意是:司马迁《报任安书》:“周魏见辜。

zhōu zhōu bó wèi wèi qí hóu dòu yīng yě

这句话大意是:”周,周勃,魏,魏其侯窦婴也。

yáng xióng cháng yáng fù nǎi mìng zhòu wèi

这句话大意是:扬雄《长杨赋》:“乃命骤卫。

piǎo piǎo qí jiāng jūn huò qù bìng

这句话大意是:”膘,膘骑将军霍去病;。

wèi dà jiàng jūn wèi qīng yě

这句话大意是:卫,大将军卫青也。

dù qīn chuán lǎn zōng xuān zhī xiǎng guó

这句话大意是:《杜钦传》:“览宗宣之飨国。

wéi zhāo yuē zōng yīn gāo zōng yě

这句话大意是:”韦昭曰:“宗,殷高宗也;。

xuān zhōu xuān wáng yě

这句话大意是:宣,周宣王也。

xú lè chuán míng hé bì xià zǐ sú hé bì chéng kāng

这句话大意是:”《徐乐传》:“名何必夏子,俗何必成康。

fú qián yuē xià yǔ yě

这句话大意是:”服虔曰:“夏,禹也;。

zi tāng yě tāng zǐ xìng

这句话大意是:子,汤也,汤子姓。

bān gù yōu tōng fù zhōu gǔ dàng ér gòng fèn

这句话大意是:”班固《幽通赋》:“周贾荡而贡愤。

zhōu zhuāng zhōu

这句话大意是:”周,庄周;。

gǔ jiǎ yì yě

这句话大意是:贾,贾谊也。

hàn guǎng gàn zhāng zhǎng bēi yún sàng fù shì mǔ yǒu chái yǐng zhī xíng chái gāo chái

这句话大意是:《汉〈广干〉彰长碑》云:“丧父事母,有柴颖之行,”柴,高柴;。

yǐng yǐng kǎo shū yě

这句话大意是:颖,颖考叔也。

xià hóu chén zhāng píng zi bēi yún tóng guàn zǎi gòng

这句话大意是:夏侯湛《张平子碑》云:“同贯宰贡。

zǎi zǎi wǒ

这句话大意是:”宰,宰我;。

gòng zǐ gòng yě

这句话大意是:贡,子贡也。

fēng sú tōng qīng nǐ yí shū

这句话大意是:《风俗通》:“清拟夷叔。

shào zhèng shì jī piān yí shū zhī gāo duì

这句话大意是:”邵正《释讥》:“偏夷叔之高怼。

fu zi yí shū yū wǔ wáng yǐ chéng míng

这句话大意是:”《傅子》:“夷叔迂武王以成名。

dù yù yí lìng nán guān yī luò běi wàng yí shū

这句话大意是:”杜预《遗令》:“南观伊洛,北望夷叔。

táo qián shī jī shàn yún yǒu bào yí shū zài xī shān

这句话大意是:”陶潜诗:“积善云有报,夷叔在西山。

jiē wèi bó yí shū qí

这句话大意是:”皆谓伯夷、叔齐。

hàn guǎng hàn shǔ guó hóu li yì bēi yí shǐ zhī gāo

这句话大意是:汉《广汉属国侯李翊碑》:“夷史之高。

ba jùn dà shǒu fán mǐn bēi yǒu yí shǐ zhī zhí

这句话大意是:”《巴郡大守樊敏碑》:“有夷史之直。

jiē wèi bó yí shǐ yú táo qián dú shǐ shù jiǔ zhāng chéng chǔ

这句话大意是:”皆谓伯夷、史鱼,陶潜《读史》:“述九章程杵。

shì chéng yīng gōng sūn chǔ jiù

这句话大意是:”是程婴、公孙杵臼。

xīn táng shū yù chí jìng dé chuán yǐn cháo

这句话大意是:《新唐书·尉迟敬德传》:“隐巢。

shì yǐn tài zǐ cháo cì wáng yī yì yī jué

这句话大意是:”是隐太子、巢刺王,一溢一爵。

gǔ rén shì zhǐ chēng yī zì gǔ rén shì yǒu èr zì sān zì ér hòu rén xiāng yán zhǐ chēng yī zì zhě

这句话大意是:○古人谥止称一字古人谥有二字三字,而后人相沿止称一字者。

wèi zhī ruì shèng wǔ gōng zhǐ chēng wǔ gōng

这句话大意是:卫之睿圣武公,止称武公。

zhēn huì wén zi zhǐ chēng gōng shū wén zi

这句话大意是:贞惠文子,止称公叔文子。

jìn zhào xiàn wén zi zhǐ chēng wén gàn

这句话大意是:晋赵献文子,止称文干。

wèi huì chéng wáng zhǐ chēng huì wáng

这句话大意是:魏惠成王,止称惠王。

chu qǐng xiāng wáng zhǐ chēng xiāng wáng

这句话大意是:楚顷襄王,止称襄王。

qín huì wén wáng zhǐ chēng huì wáng

这句话大意是:秦惠文王,止称惠王。

dào wǔ wáng zhǐ chēng wǔ wáng

这句话大意是:悼武王,止称武王。

zhāo xiāng wáng zhǐ chēng zhāo wáng

这句话大意是:昭襄王,止称昭王。

zhuāng xiāng shàng zhǐ chēng zhuāng wáng

这句话大意是:庄襄上,止称庄王。

hán zhāo lí hóu zhǐ chēng zhāo hóu

这句话大意是:韩昭厘侯,止称昭侯。

xuān huì wáng zhǐ chēng xuān wáng

这句话大意是:宣惠王,止称宣王。

zhào dào xiāng wáng zhǐ chēng xiāng wáng

这句话大意是:赵悼襄王,止称襄王。

hàn zhū gě zhōng wǔ hóu zhǐ chēng wǔ hòu

这句话大意是:汉诸葛忠武侯,止称武侯。

chēng rén huò zì huò jué yán zēng sī mèng sān rén jiē shì ér sī dú zì yǐ xián yú fū zǐ yě

现代白话:○称人或字或爵颜、曾思、孟三人皆氏,而思独字,以嫌于孔子也。

fán lì yì guàn sān rén jiē xìng ér bó dú jué yǐ gōng chén zhōu xìng zhě duō yě

这句话大意是:樊、郦、绎灌三人皆姓,而勃独爵,以功臣周姓者多也。

shǐ jì gāi xià zhī zhàn kǒng jiāng jūn jū zuǒ fèi jiāng jūn jū yòu

这句话大意是:《史记》垓下之战,孔将军居左,费将军居右。

kǒng jiāng jūn liǎo hóu kǒng jù yě

这句话大意是:孔将军,蓼侯孔聚也;。

fèi jiāng jūn fèi hóu chén hè yě

这句话大意是:费将军,费侯陈贺也。

fèi dú yǐ jué zhě yǐ gōng chén chén xìng zhě duō yě

这句话大意是:费独以爵者,以功臣陈姓者多也。

zǐ sūn chēng zǔ fù zì zǐ sūn de chēng zǔ fù zhī zì

这句话大意是:○子孙称祖父字子孙得称祖父之字。

zi chēng fù zì qū yuán zhī yán zhèn huáng kǎo rì bó yōng shì yě

这句话大意是:子称父字,屈原之言“朕皇考日伯庸”是也。

sūn chēng zǔ zì zi sī zhī yán zhòng ní zǔ shù yáo shùn shì yě

这句话大意是:孙称祖字,子思之言“仲尼祖述尧舜”是也。

yí lǐ shì zhái zhī cí yuē āi zǐ mǒu wèi qí fù mǒu fǔ shì zhái

这句话大意是:《仪礼》筮宅之辞曰:“哀子某为其父某甫筮宅。

yòu yuē āi zǐ mǒu lái rì mǒu bǔ zàng qí fù mǒu fǔ

这句话大意是:”又曰:“哀子某来日某卜葬其父某甫。

zì fù yě

这句话大意是:”字父也。

yú jì zhī zhù yuē shì ěr huáng zǔ mǒu fǔ

现代白话:虞祭之祝曰:“适你皇祖某甫。

zú kū zhī zhù yuē āi zǐ mǒu lái rì mǒu qí ěr yú ěr huáng zǔ mǒu fǔ

现代白话:”卒哭之祝曰:“哀子某来日某齐你于你皇祖某甫。

zì zǔ yě

这句话大意是:”字祖也。

jì zhī zhù yuē shì ěr huáng zǔ mǒu fǔ yǐ qí ěr sūn mǒu fǔ

现代白话:祭之祝曰:“适你皇祖某甫以齐你孙某甫。

liǎng zì zhī yě

这句话大意是:”两字之也。

zì wéi chén zi suǒ de ér chēng gù zhōu gōng zhuī wáng qí zǔ yuē wáng jì wáng ér jiān zì

这句话大意是:字为臣子所得而称,故周公追王其祖曰“王季”,王而兼字。

yǐ tiāo bù huì cè fǔ yuán guī táng xiàn zōng yuán hé yuán nián lǐ yí shǐ zòu yán jǐn àn lǐ jì yuē jì zú kū zǎi fū zhí mù duó yǐ mìng yú gōng yuē shě gù ér huì xīn

这句话大意是:○已祧不讳《册府元龟》:“唐宪宗元和元年,礼仪使奏言:‘谨按《礼记》曰:既卒哭,宰夫执木铎以命于宫曰:舍故而讳新。

cǐ wèi yǐ qiān zhī miào zé bù huì yě

这句话大意是:此谓已迁之庙,则不讳也。

jīn shùn zōng shén zhǔ shēng lǐ bì gāo zōng zhōng zōng shén zhǔ shàng qiān qǐng yī lǐ bù huì

这句话大意是:今顺宗神主升礼毕,高宗、中宗神主上迁,请依礼不讳。

zhì kě

这句话大意是:’制可。

wén zōng kāi chéng zhōng kè shí jīng fán gāo zǔ tài zōng jí sù dài dé shùn xiàn mù jìng qī zōng huì bìng quē diǎn huà

这句话大意是:文宗开成中,刻石经,凡高祖、太宗及肃、代、德、顺、宪、穆、敬七宗讳,并缺点画;。

gāo zhōng ruì xuán sì zōng yǐ tiāo zé bù quē

这句话大意是:高、中、睿、玄四宗,已祧则不缺;。

wén zōng jiàn wèi tiān zǐ yī gǔ zú kū nǎi huì gù yù míng yì bù quē

这句话大意是:文宗见为天子,依古卒哭乃讳,故御名亦不缺。

hán tuì zhī biàn huì běn wèi èr míng xián míng lì lùn ér qí zhōng zhì tiān xià zhī zhì què fàn zhèng huì

这句话大意是:韩退之《辩讳》本为二名嫌名立论,而其中治天下之“治”却犯正讳。

gài yuán hé zhī yuán gāo zōng yǐ tiāo gù qí cháo zhōu shàng biǎo yuē cháo tíng zhì píng rì jiǔ yuē zhèng zhì shǎo xiè yuē wēi wēi zhì gōng yuē jūn chén xiāng jiè yǐ zhì zhì zhì

这句话大意是:盖元和之元,高宗已祧,故其潮州上表,曰“朝廷治平日久”,曰“政治少懈”,曰“巍巍治功”,曰“君臣相戒,以致至治”。

jǔ zhāng xíng sù yuē wén xué zhì xíng zhòng suǒ tuī píng huái xi bēi yuē dà kāi míng táng zuò yǐ zhì zhī

这句话大意是:举张行素曰“文学治行众所推”,《平淮西碑》曰:“大开明堂,坐以治之。

hán hóng shén dào bēi míng yuē wú yǒu wài shì cháo tíng zhī zhì wéi huì biàn piān zhōng shì bù dàng yòng

这句话大意是:”《韩弘神道碑铭》曰:“无有外事,朝廷之治,”惟《讳辩》篇中似不当用。

yáng shì yuē hán gōng shì shuō hàn rén bù huì zhì zì ěr qǐ wèi táng huì hu

这句话大意是:《杨氏曰》韩公是说汉人不讳“治”字耳,岂谓唐讳吗?

hàn shí tiāo miào zhī zhì bù chuán qiè yì yì dāng rú cǐ gù xiào huì huì yíng ér shuō yuàn jìng shèn piān yǐn yì tiān dào kuī yíng ér yì qiān sì jù yíng zì jiē zuò mǎn zài qī shì zhī nèi gù yě

这句话大意是:汉时祧庙之制不传,窃意亦当如此,故孝惠讳“盈”,而《说苑·敬慎篇》引《易》:“天道亏盈而益谦”四句,“盈”字皆作“满”,在七世之内故也。

bān gù hàn shū lǜ lì zhì yíng yuán yíng tǒng bù yíng zhī lèi yī juàn zhī zhōng zì fán sì shí yú jiàn

这句话大意是:班固《汉书·律历志》:“盈元”、“盈统”、“不盈”之类,一卷之中字凡四十馀见。

hé xiū zhù gōng yáng zhuàn yuē yán yú qí zhě yíng huì wén

这句话大意是:何休注《公羊传》曰:“言于齐者,‘盈’讳文。

yǐ tiāo gù yě

这句话大意是:”已祧故也。

ruò lǐ líng shī dú yǒu yíng shāng jiǔ yǔ zi jié chóu yīng

这句话大意是:若李陵诗:“独有盈觞酒,与子结绸缨。

méi chéng liǔ fù yíng yù piāo zhī qīng jiǔ

这句话大意是:”枚乘《柳赋》:“盈玉缥之清酒。

yòu shī yíng yíng yī shuǐ jiān

这句话大意是:”又诗:“盈盈一水间。

èr rén jiē zài wǔ zhāo zhī shì ér bù bì huì yòu kě zhī qí wèi hòu rén zhī nǐ zuò ér bù chū yú xī jīng yǐ

现代白话:”二人皆在武、昭之世,而不避讳,又可知其为后人之拟作而不出于西京了。

hòu táng míng zōng tiān chéng sì nián zhōng shū mén xià zòu shǎo dì cè wén nèi yǒu jī zì shì xuán zōng miào huì xún cháng zhào chì jiē bù huí bì shǎo dì shì jì shì zhī sūn cè wén nèi bù yù chì liè shèng zhī huì jīn gǎi wéi zōng zì

这句话大意是:后唐明宗天成四年,中书门下奏:“少帝册文内有‘基’字,是玄宗庙讳,寻常诏敕皆不回避,少帝是继世之孙,册文内不欲斥列圣之讳,今改为‘宗’字。

sòng shǐ shào xīng sān shí èr nián zhēng yuè lǐ bù tài cháng sì yán qīn zōng dǎo miào yì zǔ dāng qiān yǐ hòu yì zǔ huáng dì huì yī lǐ bù huì

这句话大意是:”《宋史》:“绍兴三十二年正月,礼部太常寺言:‘钦宗祷庙,翼祖当迁,以后翼祖皇帝讳依礼不讳。

zhào gōng yī

这句话大意是:’诏恭依。

xiè zhào zhè yuē sòng zhēn zōng míng héng ér zhū zǐ yú shū zhōng héng zì dú bù huì gài dāng shí zōng zhī shì zhēn zōng yǐ tiāo

这句话大意是:谢肇淛曰:“宋真宗名恒,而朱子于书中‘恒’字独不讳,盖当十宗之世,真宗已祧。

chóng zhèng sān nián lǐ bù fèng zhǐ bān xíng tiān xià bì tài zǔ chéng zǔ miào huì jí xiào wǔ shì mù shén guāng jiā qī zōng miào huì zhèng yī táng rén zhī shì

这句话大意是:崇帧三年,礼部奉旨,颁行天下,避太祖、成祖庙讳及孝、武、世、穆、神、光、嘉七宗庙讳,正依唐人之式。

wéi jīn shàng yù míng yì xū huí bì gài táng sòng yì jiē rú cǐ

这句话大意是:惟今上御名亦须回避,盖唐、宋亦皆如此。

rán zhǐ bì xià yī zì ér shàng yī zì tiān zǐ yǔ qīn wáng suǒ tóng zé bù huì

这句话大意是:然止避下一字,而上一字天子与亲王所同,则不讳。

huáng tài zǐ míng bù huì cè fǔ yuán guī táng wáng shào wèi bīng bù shàng shū shào míng chū yǔ xiàn zōng tóng

这句话大意是:○皇太子名不讳《册府元龟》:“唐王绍为兵部尚书,绍名初,与宪宗同。

xiàn zōng shí wéi guǎng líng wáng shùn zōng jí wèi jiāng cè wèi huáng tài zǐ shào shàng yán qǐng gǎi míng

这句话大意是:宪宗时为广陵王,顺宗即位,将册为皇太子,绍上言请改名。

yì zhě huò fēi zhī yuē huáng tài zǐ yì rén chén yě dōng gōng zhī chén dāng qǐng gǎi ěr nài hé fēi qí shǔ ér jù qǐng gǎi míng qǐ wèi yǐ lǐ shì shàng xié

现代白话:议者或非之曰:‘皇太子亦人臣也,东宫之臣当请改你,奈何非其属而遽请改名,岂为以礼事上邪?

zuǒ sī yuán wài láng li fān yuē lì dài gù shì jiē zì bù shí dà tǐ zhī chén ér shī zhī yīn bù kě fù

这句话大意是:’左司员外郎李藩曰:‘历代故事,皆自不识大体之臣而失之,因不可复;。

zhèng wú zú guài yě

这句话大意是:正无足怪也。

sān guó zhì zhù yán wèi wén dì wèi wǔ gōng zhōng láng jiàng bīn kè rú yún nǎ yuán dú bù wǎng tài zǔ wēi shǐ rén jiān zhī yuán dá yuē wú wén guó wēi bù shì zhǒng zǎi jūn lǎo bù fèng shì zǐ

现代白话:’”《三国志》注言魏文帝为五宫中郎将,宾客如云,哪原独不往,太祖微使人间之,原答曰:“我闻国危不事冢宰,君老不奉世子。

wàn lì zhōng nián wǎng wǎng yǒu xī guó běn zhī míng ér yǐ wéi tí mù zhě dé wú yǒu kuì qí yán

这句话大意是:”万历中年,往往有惜国本之名而以为题目者,得无有愧其言。

táng zhōng zōng zì fáng zhōu hái fù lì wèi huáng tài zǐ zuǒ shù zǐ wáng fāng qìng shàng yán tài zǐ huáng chǔ qí míng zūn zhòng bù gǎn zhǐ chì jìn shàng shū pú yè shān tāo qǐ shì chēng huáng tài zǐ ér bù yán míng

这句话大意是:唐中宗自房州还,复立为皇太子,左庶子王方庆上言:“太子皇储,其名尊重,不敢指斥,晋尚书仆射山涛启事,称‘皇太子’而不言名。

cháo guān yóu shàng rú cǐ gōng chén huì zé bù yí

这句话大意是:朝官犹尚如此,宫臣讳则不疑。

jīn dōng gōng diàn jí mén míng jiē yǒu chù fàn lín shì lùn qǐ huí bì shén nán

这句话大意是:今东宫殿及门名皆有触犯,临事论启,回避甚难。

xiào jìng huáng dì wèi tài zǐ shí gǎi hóng jiào mén wèi chóng jiào mén

这句话大意是:孝敬皇帝为太子时,改‘宏教门’为‘崇教门’;。

pèi wáng wèi huáng tài zǐ gǎi chóng xián guǎn wèi chóng wén guǎn jiē bì míng huì yǐ zūn diǎn lǐ

这句话大意是:沛王为皇太子,改‘崇贤馆’为‘崇文馆’,皆避名讳以遵典礼。

fú wàng yī lì gǎi huàn

这句话大意是:伏望依例改换。

zhì cóng zhī

这句话大意是:”制从之。

shǐ chén wèi fāng qìng yù zūn tài zǐ yǐ shì zhōng xīng zhī jiàn rán zé fāng qìng zhī yán gài yǒu wéi yán zhī yě

这句话大意是:史臣谓方庆欲尊太子,以示中兴之渐,然则方庆之言盖有为言之也。

yǒu míng zhī zhì tài zǐ qīn wáng míng jù jīn huí bì gài shī zhī bù kǎo gǔ yě chóng zhēn èr nián bīng bù zhǔ kè sī zhǔ shì hè liáng yǐ bì huáng tài zǐ míng gǎi míng shì shòu

这句话大意是:有明之制,太子、亲王名俱今回避,盖失之不考古也,崇祯二年,兵部主客司主事贺良以避皇太子名,改名世寿。

ér guāng zōng wèi tài zǐ hé nán fǔ jí shāng zhōu shǔ xiàn bìng wèi cháng gǎi

这句话大意是:而光宗为太子,河南府及商州属县并未尝改。

shí lù yán hóng wǔ shí sì nián shí yuè xīn yǒu jǐ shì zhōng zhèng xiāng tóng qǐng yī gǔ zhì fán qǐ shì huáng tài zǐ wéi dōng gōng guān shǔ chēng chén cháo chén zé fǒu yǐ jiàn zūn wú èr shàng zhī yì

这句话大意是:《实录》言:“洪武十四年十月辛酉,给事中郑相同,请依古制,凡启事皇太子,惟东宫官属称臣,朝臣则否,以见尊无二上之义。

zhào xià qún chén yì

这句话大意是:诏下群臣议。

hàn lín yuàn biān xiū wú chén yán tài zǐ suǒ yǐ jì shèng tǐ ér chéng tiān wèi zhě yě zūn jìng zhī tǐ yi tóng

这句话大意是:翰林院编修吴沈言:‘太子所以继圣体而承天位者也,尊敬之体宜同。

cóng zhī

这句话大意是:’从之。

lì dài bù chēng chén zhī zhì zì sī ér biàn

这句话大意是:”历代不称臣之制自斯而变。

qīn wáng zhī míng yóu bù bì huì ér yì huì zhī

这句话大意是:亲王之名尤不必讳,而亦讳之。

zhèng tǒng shí èr nián shān xī xiāng shì shī jīng tí nèi wéi zhōu zhī zhèng zhèng zì fàn chu zhāo wáng huì kǎo shì jí tóng kǎo guān jù fá fèng yī yuè

这句话大意是:正统十二年,山西乡试《诗经》题内“维周之帧”,“帧”字犯楚昭王讳,考试及同考官俱罚俸一月。

èr míng bù piān huì èr míng bù piān huì

这句话大意是:○二名不偏讳二名不偏讳。

sòng wǔ gōng míng sī kōng gǎi sī kōng wèi sī chéng shì qí zhèng yě

这句话大意是:宋武公名司空,改“司空”为“司城”,是其证也。

dù shì tōng diǎn dà táng wǔ dé jiǔ nián liù yuè tài zōng jū chūn guān zǒng wàn jī xià lìng yuē yī lǐ èr míng bù piān huì

这句话大意是:杜氏《通典》:“大唐武德九年六月,太宗居春官,总万机,下令曰:‘依礼,二名不偏讳。

qí guān hào rén míng jí gōng sī wén jí yǒu shì jí mín liǎng zì bù lián dú zhě bìng bù xū huì bì

这句话大意是:其官号人名及公私文籍,有‘世’及‘民’两字不连读者,并不须讳避。

táng shū gāo zōng jì zhēn guàn èr shí sān nián qī yuè bǐng wǔ gǎi zhì shū shì yù shǐ wèi yù shǐ zhōng chéng zhū zhōu zhì zhōng wèi sī mǎ bié jià wèi zhǎng shǐ zhì lǐ láng wèi fèng lǐ láng yǐ bì shàng míng

这句话大意是:”《唐书·高宗纪》:“贞观二十三年七月丙午,改治书侍御史为御史中丞,诸州治中为司马,别驾为长史,治礼郎为奉礼郎,以避上名。

shàng yǐ zhēn guàn chū bù huì xiān dì èr zì yǒu sī zòu yuē xiān dì èr míng lǐ bù piān huì shàng jì dān míng chén zǐ bù hé zhǐ chì

这句话大意是:上以贞观初不讳先帝二字,有司奏曰:‘先帝二名,礼不偏讳,上既单名,臣子不合指斥。

shàng nǎi cóng zhī

这句话大意是:’上乃从之。

xùn táng míng zōng míng sì yuán tiān chéng yuán nián liù yuè chì yuē gǔ zhě zhuó lǐ yǐ zhì míng jù fèi yú wù

这句话大意是:梭唐明宗名嗣源,天成元年六月,敕曰:“古者酌礼以制名,惧废于物;。

nán zhī ér yì huì guì biàn yú shí kuàng zhēng bǐ èr míng yì yǒu qián lì

这句话大意是:难知而易讳,贵便于时,况征彼二名,抑有前例。

tài zōng wén huáng dì zì dēng bǎo wèi bù gǎi jiù chēng shí zé chén yǒu shì nán guān yǒu mín bù mǐ wén qū bì zhǐ jìn lián hū

这句话大意是:太宗文皇帝自登宝位,不改旧称,时则臣有‘世南’,官有‘民部’,靡闻曲避,止禁连呼。

zhèn wěi yǐ miǎo gōng tuō yú rén shàng zhī zūn shèng fàn fēi gǎn zì zūn

这句话大意是:朕猥以渺躬,托于人上,祗遵圣范,非敢自尊。

yīng wén shū nèi suǒ yǒu èr zì dàn bù lián chēng bù dé huí bì

这句话大意是:应文书内所有二字,但不连称,不得回避。

ruò chén xià zhī míng bù yù yǔ jūn qīn tóng zì zhě rèn zì gǎi gēng wu cóng sī biàn zhù tǐ zhèn huái

这句话大意是:若臣下之名不欲与君亲同字者,任自改更,务从私便,庶体朕怀。

xián míng wèi huán gōng míng wán chǔ huái wáng míng huái gǔ rén bù huì xián míng gù kě yǐ wèi shì

现代白话:○嫌名卫桓公名完,楚怀王名槐,古人不讳嫌名,故能够为谥。

hán wén gōng huì biàn yán bù huì hǔ shì bǐng jī

这句话大意是:韩文公《讳辩》言:“不讳‘浒’‘势’‘秉’‘机’。

nǎi xuán zōng yù shān dìng lǐ jì yuè lìng yuē yě jī rén dà shuǐ wèi shèn yuē yě jī shǐ gòu zé huì zhì yǐ yǔ zhì tóng yīn yě

这句话大意是:”乃玄宗御删定《礼记·月令》,曰“野鸡人大水为蜃”,曰“野鸡始雊”,则讳“雉”,以与“治”同音也。

lǐ lín fǔ xù yuē xuán shū yù héng yǐ qí qī zhèng zé huì jī

这句话大意是:李林甫序曰:“漩枢玉衡,以齐七政,”则讳“玑”。

dé zōng jiǔ yuè jiǔ rì cì qǔ jiāng yàn shī shí cǐ wàn shū xiá shì yǔ jiā jié bìng

这句话大意是:德宗《九月九日赐曲江宴诗》:“时此万枢暇,适与佳节并。

zé huì jī yǐ yǔ jī tóng yīn yě

这句话大意是:”则讳“机”,以与“基”同音也。

nán shǐ liú bǐng bù chēng míng ér shū qí zì bái yàn jié zé huì bǐng yǐ yǔ tóng yīn yě

这句话大意是:《南史》刘秉不称名而书其字白彦节,则讳“秉”,以与“”同音也。

yòu rú wǔ hòu fù huì shì ér sūn chǔ yuē gǎi míng mào dào wéi rén yuē gǎi míng sī qiān

这句话大意是:又如武后父讳士,而孙处约改名茂道,韦仁约改名思谦。

ruì zōng huì dàn ér zhāng rén gǎi míng rén yuàn

这句话大意是:睿宗讳旦,而张仁改名仁愿。

xuán zōng huì lóng jī ér liú zhī jī gǎi míng zi xuán jī zhōu gǎi míng yí zhōu

这句话大意是:玄宗讳隆基,而刘知几改名子玄,箕州改名仪州。

dé zōng huì shì ér kuò zhōu gǎi míng chù zhōu

这句话大意是:德宗讳适,而括州改名处州。

shùn zōng huì sòng ér dòu sòng lǜ gǎi wéi dòu jìng

这句话大意是:顺宗讳诵,而“斗讼”律改为“斗竞”。

xiàn zōng huì chún fán xìng chún yú zhě gǎi xìng yú wéi jiān chá yù shǐ wéi chún bù gǎi

这句话大意是:宪宗讳纯,凡姓淳于者改姓于,唯监察御史韦淳不改。

jì ér yǒu zhào yǐ lù chún wèi jǐ shì zhōng gǎi míng zhì chún bù dé yǐ gǎi míng chù hòu

这句话大意是:既而有诏,以陆淳为给事中、改名质,淳不得已,改名处厚。

ér xuán zōng yǐ nán zhào qiú lóng míng jìn xuán zōng huì

这句话大意是:而玄宗以南诏酋龙,名近玄宗讳。

suì bù xíng cè lǐ

这句话大意是:遂不行册礼。

zé tuì zhī suǒ yán yì mò wèi dìng lùn yě

这句话大意是:则退之所言,亦末为定论也。

táng zì zhōng yè zhī hòu jí shì dà fū yì huì xián míng gù jiù shǐ yǐ hán yù wèi lǐ hè zuò huì biàn wèi pī miù

这句话大意是:唐自中叶之后,即士大夫亦讳嫌名,故旧史以韩愈为李贺作《讳辩》为纰缪。

ér gǔ céng chuán zé yuē bài zhōng shū shè rén céng yǐ fù míng zhōng gù cí

这句话大意是:而《贾曾传》则曰:“拜中书舍人,曾以父名忠,固辞。

yì zhě yǐ wéi zhōng shū shì cáo sī míng yòu yǔ zēng fù míng yīn tóng zì bié yú lǐ wú xián céng nǎi jiù zhí

这句话大意是:议者以为中书是曹司名,又与曾父名音同字别,于礼无嫌,曾乃就职。

yì zōng jì zé yuē xián tōng èr nián bā yuè zhōng shū shè rén wèi zhū zòu zhuàng chēng méng ēn chú shòu huá zhōu cì shǐ guān hào nèi yī zì yǔ chén jiā huì yīn tóng qǐng gǎi shòu xián guān

这句话大意是:”《懿宗纪》则曰:“咸通二年八月,中书舍人卫洙奏状称:‘蒙恩除授滑州刺史,官号内一字与臣家讳音同,请改授闲官。

chì yuē xián míng bù huì zhe zài lǐ wén

这句话大意是:’敕曰:“嫌名不讳,著在礼文。

chéng mìng jǐ xíng gù nán yī yǔn

这句话大意是:成命己行,固难依允。

shì yòu yǐ wéi bù dàng huì yě

这句话大意是:’”是又以为不当讳也。

cè fǔ yuán guī xián tōng shí èr nián fēn sī shì yù shǐ lǐ xī jìn zhuàng yuē chén zhǔn xī tái dié jí jīn bù chēng fèng liù yuè èr shí qī rì chì nèi yuán yuàn hǎo jǐng quán shì zòu zhuàng nèi sòng zì yīn yǔ miào huì tóng fèng chì fá chén yī jì fèng zhě

这句话大意是:《册府元龟》:咸通十二年,分司侍御史李溪进状曰:“臣准西台牒及金部称,奉六月二十七日敕,内园院郝景全事奏状内‘讼’字音与庙讳同,奉敕罚臣一季俸者。

chén guān wèi zhì bēi de méng fá fèng qū yǔ bù qū bù hé yǒu yán

这句话大意是:臣官位至卑,得蒙罚俸,屈与不屈,不合有言。

ér shì guān lǐ tǐ ruò biàn yǐn mò kǒng fù shèng shí yuàn bì xià kuān qí zuì lì shǐ de jìn yán

这句话大意是:而事关理体,若便隐默,恐负圣时,愿陛下宽其罪戾,使得尽言。

chén qián zòu zhuàng chēng zhǔn chì yīn shì gào shì páng sòng tā rén

这句话大意是:臣前奏状称‘准敕因事告事,旁讼他人’。

shì xián tōng shí yī nián shí yuè shí sān rì chì yǔ chén zhuàng zhōng jù yǒu zhǔn chì zì fēi chén zì zhuàn cí jù

这句话大意是:是咸通十一年十月十三日敕语,臣状中具有‘准敕’字,非臣自撰辞句。

chén jǐn àn lǐ bù huì xián míng

这句话大意是:臣谨按,《礼》不讳嫌名;。

yòu àn zhí zhì lǜ zhū fàn miào huì xián míng bù zuò zhù yún wèi ruò yǔ yǔ yǔ shū yún wèi shēng tóng ér zì yì

这句话大意是:又按《职制律》,诸犯庙讳嫌名不坐,注云:谓若‘禹’与‘雨’,疏云:谓声同而字异。

zhù shū chóng fù zhì yì fēn xiǎo

这句话大意是:注疏重复,至易分晓。

fú wéi huáng dì bì xià míng guò dì yáo xiào yú dà shùn qǐ zì fā zhì chì ér bù bì huì zāi

现代白话:伏惟皇帝陛下明过帝尧,孝逾大舜,岂自发制敕而不避讳啊。

gù shì shěn liàng lǐ lǜ yǐ wéi wú fáng ěr

这句话大意是:故是审量礼律,以为无妨耳。

jí yǐn bì xià chì wén ér yán bù gǎn shàn yǒu yí gǎi bù wèi nèi yuán biàn yǒu cǐ lùn zòu yě

这句话大意是:即引陛下敕文而言,不敢擅有移改,不谓内园便有此论奏也。

chén fēi gǎn su cǐ fá fèng yě kǒng zì cǐ yǒu yuán yǐn chì gé zhě yì xū wěi qū huí bì biàn chéng é bì

这句话大意是:臣非敢诉此罚俸也,恐自此有援引敕格者,亦须委曲回避,便成讹弊。

chén jiān zhào chōng guó wèi jiāng bù xián fá yī shí shì yǐ wéi hàn jiā jùn fǎ

这句话大意是:臣间赵充国为将,不嫌伐一时事,以为汉家俊法。

wèi zhēng wèi xiāng bù cún xíng jì yǐ zhì zhēn guàn tài píng

这句话大意是:魏征为相,不存形迹,以致贞观太平。

chén suī wèi jí jiàng xiàng tiǎn wèi bì xià chí xiàn zhī chén qǐ kě yǐ lùn fèng wèi xián ér shǐ guó jiā chì mìng yǒu wù yě

现代白话:臣虽未及将相,忝为陛下持宪之臣,岂能够论俸为嫌,而使国家敕命有误也。

yuàn bì xià liú yì chá nà bié xià míng chì shǐ zì hòu zhāng zòu yī zūn lǐ lǜ chǔ fèn zé tiān xià xìng shèn

这句话大意是:愿陛下留意察纳,别下明敕,使自后章奏一遵礼律处分,则天下幸甚。

chì miǎn suǒ fá

这句话大意是:”敕免所罚。

nán táng yuán zōng chū míng bì zhōu xìn zǔ miào huì gǎi míng jǐng shì bù huì xián míng

这句话大意是:南唐元宗初名,避周信祖庙讳,改名景,是不讳嫌名。

àn xián míng zhī yǒu huì zài hàn wèi zhī wén jìn yáng hù wèi wèi dū du jīng zhōu zhū jūn shì jí hōng jīng zhōu rén wéi hù huì míng shì hù jiē yǐ mén wèi chēng gǎi hù cáo wèi cí cáo cǐ huì xián míng zhī shǐ yě

这句话大意是:按嫌名之有讳,在汉未之闻,晋羊祜为为都督荆州诸军事,及薨,荆州人为祜讳,名室户皆以“门”为称,改户曹为“辞曹”,此讳嫌名之始也。

hòu wèi dì xíng zhì tiān shuǐ jùn shàng guī xiàn fàn tài zǔ huì gǎi wéi shàng fēng

这句话大意是:后魏《地形志》:“天水郡上邽县,犯太祖讳,改为上封。

wèi tài zǔ míng

这句话大意是:”魏太祖名。

sòng dài zhì yú xián míng zì jiē bì zhī

这句话大意是:宋代制,于嫌名字皆避之。

lǐ bù yùn lüè fán yǔ miào huì yīn tóng zhī zì jiē bù shōu tài zǔ huì kuāng yìn shí yáng bù qù wáng qiè yī shí sān zì èr shí yī zhèn bù yáng jìn qiè yī shí yī zì jiē bù shōu tā jiē fǎng cǐ

这句话大意是:《礼部韵略》凡与庙讳音同之字皆不收,太祖讳匡胤,十《阳部》去王切一十三字,二十一《震部》羊晋切一十一字皆不收,它皆仿此。

zhū zǐ zhōu yì běn yì hòu guà xià yǐ gù wèi hòu zuò gù wèi yù bì gāo zōng xián míng yě

这句话大意是:朱子《周易本义·后卦》下以“故为后”作“故为遇”,避高宗嫌名也。

qǐ bù wén yán shì jiā xùn suǒ yún lǚ shàng zhī r rú bù wéi shàng zhào yī zhī zǐ tǎng bù zuò yī biàn shì xià bǐ jí fáng shì shū jiē chù zhě hu

这句话大意是:岂不闻《颜氏家训》所云:“吕尚之儿如不为‘上’,赵壹之子傥不作‘一’,便是下笔即妨,是书皆触者吗?

míng dài bù huì xián míng rú jiàn wén nián hào shì yě

这句话大意是:明代不讳嫌名,如建文年号是也。

yǐ huì gǎi nián hào táng zhōng zōng huì xiǎn

这句话大意是:○以讳改年号唐中宗讳显,。

xuán zōng huì lóng jī

这句话大意是:玄宗讳隆基,。

táng rén fán zhuī chēng gāo zōng xiǎn qìng nián hào duō yún míng qìng

这句话大意是:唐人凡追称高宗显庆年号多云“明庆”,。

yǒng lóng nián hào duō yún yǒng chóng

这句话大意是:永隆年号多云“永崇”,。

zhào yuán hào yǐ fù míng dé míng

这句话大意是:赵元昊以父名德明,。

gǎi sòng míng dào nián hào wèi xiǎn dào

这句话大意是:改宋明道年号为“显道”,。

ér fàn wén zhèng gōng yǔ yuán hào shū yì gǎi hòu táng míng zōng wèi xiǎn zōng

这句话大意是:而范文正公与元昊书亦改后唐明宗为“显宗”。

qián dài huì mèng shǔ suǒ kè shí jīng yú táng gāo zǔ tài zōng huì jiē quē shū

这句话大意是:○前代讳孟蜀所刻石经,于唐高祖、太宗讳皆缺书。

shí jìn xiàng lǐ jīn shén dào bēi mín mín èr zì jiē quē mò bǐ

这句话大意是:石晋《相里金神道碑》,“民”、“珉”二字皆缺末笔。

nán hàn liú yán zūn qí fù qiān wèi dài zǔ shèng wǔ huáng dì yóu yǐ dài zì yì shì

这句话大意是:南汉刘岩尊其父谦为代祖圣武皇帝,犹以“代”字易“世”。

zhì sòng yì yuǎn yǐ ér qián dé sān nián bo fú xī nǚ wō miào bēi mín mín èr zì xián píng liù nián sūn chōng xù jiàng shǒu jū yuán chí jì bēi mín mín èr zì jiē quē mò bǐ qí yú jiù jūn zhī lǐ hé qí hòu yǔ

现代白话:至宋,益远了,而干德三年卜《伏羲女蜗庙碑》:“民”“珉”二字,咸平六年孙冲序《绛守居园池记碑》:“民”、“珉”二字,皆缺末笔,其于旧君之礼何其厚与!

yáng fù wèi míng dì shí rén yě qí shū yǐn shū xié hé wàn guó yóu bì hàn gāo zǔ huì

这句话大意是:杨阜,魏明帝时人也,其疏引《书》:“协和万国”,犹避汉高祖讳。

wéi zhāo wú hòu zhǔ shí rén yě qí jiě guó yǔ fán zhuāng zì jiē zuò yán yóu bì hàn míng dì huì

这句话大意是:韦昭,吴后主时人也,其解《国语》,凡“庄”字皆作“严”,犹避汉明帝讳。

táng zhǎng sūn wú jì děng zhuàn suí shū yì zhōng jié chuán yǐ chéng jié chēng fú jiān wèi fú yǒng gù yì bì suí wén dì jí qí kǎo huì

这句话大意是:唐长孙无忌等撰《隋书》,易《忠节传》以“诚节”,称苻坚为“苻永”,固亦避隋文帝及其考讳。

zì gǔ xiāng chuán zhōng hòu zhī dào rú cǐ jīn rén bù zhī zhī yǐ

现代白话:自古相传,忠厚之道如此,今人不知之了。

yuán yí cì dí wèi cháng zhōu lù zǒng guǎn kè qí suǒ diǎn sì shū zhāng jù huò wèn jí zhù qí fán lì yuē fán xù zhù huò wèn zhōng tí tóu jí kōng chù bìng cún qí jiù yǐ jiàn dāng shí zhōng shàng zhī yì

这句话大意是:元移刺迪为常州路总管,刻其所点《四书章句或问集注》,其凡例曰:“凡序注或问中题头及空处并存其旧,以见当时忠上之意。

jìn suì xīn kān dà xué yǎn yì yì rán

这句话大意是:近岁新刊《大学衍义》亦然。

shí tiān lì yuán nián yě

这句话大意是:”时天历元年也。

zī zhì tōng jiàn zhōu tài zǔ shì zōng jì

这句话大意是:《资治通鉴·周太祖、世宗纪》。

tài zǔ huáng dì jiē tí tóu zhì jīn réng zhī

这句话大意是:太祖皇帝皆题头,至今仍之。

mèng zǐ jiàn liáng xiāng wáng zhāng

这句话大意是:《孟子·见梁襄王章》。

wèi zhù sū shì yuē yǔ guān mèng zǐ yǐ lái zì hàn gāo zǔ jí guāng wǔ jí táng tài zōng jí wǒ tài zǔ huáng dì néng yì tiān xià zhě sì jūn

这句话大意是:未注苏氏曰:“予观孟子以来,自汉高祖及光武及唐太宗及我太祖皇帝,能一天下者四君。

tài zǔ shàng kōng yī zì

这句话大意是:”“太祖”上空一字。

yǒng lè zhōng xiū dà quán yú qí kōng chù tiān yī sòng zì hòu rén zhī jiàn yǔ qián rén xiāng qù qǐ bù yuǎn zāi

现代白话:永乐中修《大全》,于其空处添一“宋”字,后人之见,与前人相去岂不远啊!

míng fù míng jūn míng zǔ jīn xī zhōu gōng zhī zhù cí yuē wéi ěr yuán sūn mǒu

现代白话:○名父名君名祖《金膝》:周公之祝辞曰:“惟你元孙某”;。

zuǒ zhuàn xún yǎn jì hé ér dǎo chēng zēng chén biāo

这句话大意是:《左传》:荀偃济河而祷,称“曾臣彪”。

míng jūn yě

这句话大意是:名君也。

zuǒ zhuàn chu zi wéi sòng shēn xī jiàn wáng chēng wú wèi

这句话大意是:《左传》:楚子围宋,申犀见王,称“无畏”;。

zhī luò duì chǔ wáng chēng wài chén shǒu

这句话大意是:知荦对楚王,称“外臣首”;。

yān líng zhī zhàn luán zhēn yuē shū tuì míng fù yě

这句话大意是:鄢陵之战,栾针曰“书退”,名父也。

huá ǒu lái méng chēng jūn zhī xiān chén dū

这句话大意是:华耦来盟,称“君之先臣督”;。

luán yíng cí yú zhōu xíng rén yuē péi chén shū rì qí zi míng zǔ ruò fù yě

这句话大意是:栾盈辞于周行人,曰“陪臣书”,日“其子”,名祖若父也。

dì zǐ míng shī lún yǔ cháng jǔ yuē fu zhí yú zhě wèi shuí

这句话大意是:○弟子名师《论语》:长沮曰“夫执舆者为谁?

zǐ lù yuē wèi kǒng qiū

这句话大意是:”子路曰:“为孔丘。

mèng zǐ yuè zhèng zǐ rén jiàn yuē jūn xī wèi bú jiàn mèng kē yě

这句话大意是:”《孟子》:乐正子人见曰:“君奚为不见孟轲也?

shì dì zǐ ér míng shī yě

这句话大意是:”是弟子而名师也。

tóng bèi chēng míng gǔ rén shēng bù huì míng tóng bèi jiē miàn hū qí míng

这句话大意是:○同辈称名古人生不讳名,同辈皆面呼其名。

shū zhōu gōng ruò yuē jūn lǐ jì zēng zǐ jiān piān lǎo dān yuē qiū tán gōng piān zēng zǐ yuē shāng lún yǔ wēi shēng mǔ wèi kǒng zǐ yuē qiū shì yě

现代白话:《书》周公若曰“君”,《礼记·曾子间篇》老聃曰“丘”,《檀弓篇》曾孔子说“商”,《论语》微生亩谓孔孔子说“丘”是也。

yǐ zì wèi huì gǔ rén jìng qí míng zé wú yǒu bù chēng zì zhě

这句话大意是:○以字为讳古人敬其名,则无有不称字者。

yán shì jiā xùn yuē gǔ zhě míng yǐ zhèng tǐ zì yǐ biǎo dé

这句话大意是:《颜氏家训》曰:“古者名以正体,字以表德。

míng zhōng zé huì zhī zì nǎi kě yǐ wéi sūn shì

现代白话:名终则讳之,字乃能够为孙氏。

kǒng zǐ dì zǐ jì shì zhě jiē chēng zhòng ní

这句话大意是:孔子弟子记事者皆称仲尼。

lǚ hòu wēi shí cháng zì gāo zǔ wèi jì

这句话大意是:吕后微时,尝字高祖为季。

hàn yuán zhǒng zì qí shū fù àng yuē sī

这句话大意是:汉袁种,字其叔父盎曰丝。

wáng dān yǔ hóu bà zi yǔ zì bà wèi jūn fáng

这句话大意是:王丹与侯霸子语,字霸为君房。

jiāng nán zhì jīn bù huì zì yě hé běi shì rén quán bù biàn zhī

这句话大意是:江南至今不讳字也,河北士人全不辨之。

gù yǒu huì qí míng ér bìng huì qí zì zhě sān guó zhì sī mǎ lǎng chuán nián jiǔ suì rén yǒu dào qí fù zì zhě lǎng yuē màn rén qīn zhě bù jìng qí qīn zhě yě

这句话大意是:”故有讳其名而并讳其字者,《三国志·司马朗传》:“年九岁,人有道其父字者,朗曰:‘慢人亲者,不敬其亲者也。

kè xiè zhī

这句话大意是:客谢之。

cháng lín chuán nián qī suì yǒu fù dǎng zào mén wèn lín bó xiān zài fǒu

这句话大意是:”《常林传》:“年七岁,有父党造门,问:‘林伯先在否?

lín bù dá

这句话大意是:’林不答。

kè yuē hé bù bài lín yuē suī dāng xià bài lín zi zì fù hé bài zhī yǒu

这句话大意是:客曰:‘何不拜’林曰:‘虽当下拜,临子字父,何拜之有!

jìn shū rú lín liú zhào chuán cháng yǒu rén zhe xuē qí lǘ zhì zhào mén wài yuē wú yù jiàn liú yán shì

现代白话:’”《晋书·儒林刘兆传》:“尝有人著靴骑驴至兆门外,曰:‘我欲见刘延世。

zhào rú dé dào sù qīng zhōu wú chēng qí zì zhě mén rén dà nù zhào yuē tīng qián

这句话大意是:’兆儒德道素,青州无称其字者,门人大怒,兆曰:‘听前。

jiù táng shū hán yù chuán bài zhōng shū shè rén yǒu bú yuè yù zhě yán yù qián zuǒ jiàng wèi jiāng líng chuán cáo jīng nán jié dù shǐ péi jūn guǎn zhī pō hòu

这句话大意是:’”《旧唐书·韩愈传》:“拜中书舍人,有不悦愈者,言愈前左降为江陵椽曹,荆南节度使裴均馆之,颇厚。

jìn zhě jūn yú è hái shěng fù yù wèi xù jiàn è réng hū qí zì

这句话大意是:近者均于锷还省父,愈为序饯锷,仍呼其字。

cǐ lùn xuān yú cháo liè zuò shì gǎi tài zǐ yòu shù zǐ

这句话大意是:此论喧于朝列,坐是改太子右庶子。

zhì yú shān yáng gōng zǎi jì yán mǎ chāo jiàng shǔ cháng hū xiān shēng zì guān yǔ nù qǐng shā zhī

这句话大意是:”至于山阳公《载记》言:“马超降蜀,尝呼先生字,关羽怒,请杀之。

cǐ zé miàn hū rén zhǔ zhī zì yòu bù kě yǐ cháng chái lùn yǐ

现代白话:”此则面呼人主之字,又不能够常侪论了。

zì chēng zì hàn shū zhù zhāng yàn yuē kuāng héng shǎo shí zì dǐng

这句话大意是:○自称字《汉书》注:“张晏曰:“匡衡少时字鼎。

shì suǒ chuán héng yǔ gòng yǔ shū shàng yán héng jìng bào xià yán kuāng dǐng bái

这句话大意是:世所传衡《与贡禹书》,上言‘衡敬报’,下言‘匡鼎白’。

nán shǐ táo hóng jǐng zì hào huá yáng yǐn jū rén jiān shū zhá jí yǐ yǐn jū dài míng

这句话大意是:”《南史》:“陶宏景自号华阳,隐居人间,书札即以‘隐居’代名。

cǐ zì chēng zì zhī shǐ yě

这句话大意是:”此自称字之始也。

dōng guān yú lùn yán gǔ rén huò yǒu zì chēng zì zhě

这句话大意是:《东观馀论》言:“古人或有自称字者。

wáng yòu jūn jìng xiè tiè yún wáng yì shǎo bái lú shān yuǎn gōng jí lú xún yǔ yuǎn shū yún fàn yáng lú zi xiān kòu shǒu liǔ shǎo shī yǔ dì tiè yún chéng xuán chéng

这句话大意是:王右军《敬谢帖》云“王逸少白”,《庐山远公集》卢循《与远书》云“范阳卢子先叩首”,柳少师《与弟帖》云“诚悬呈”。

jīn àn táng quán dé yú dá yáng hú nán shū chēng zài zhī zài bài liǔ miǎn dá zhèng qú zhōu shū chēng jìng shū dùn shǒu bái jū yì yǔ yuán jiǔ shū chēng lè tiān zài bài sòng chén tuán yè gāo gōng shī chēng dào mén dì zǐ tú nán shàng

这句话大意是:今按唐权德舆《答杨湖南书》称“载之再拜”,柳冕《答郑衢州书》称“敬叔顿首”,白居易《与元九书》称“乐天再拜”,宋陈抟《谒高公诗》称“道门弟子图南上”。

táng zhāng wèi cháng shā fēng tǔ bēi míng yǒu táng bā yè yuán shèng liù zài zhèng yán dài lǐ xiāng dōng

这句话大意是:唐张谓《长沙风土碑铭》:“有唐八叶,元圣六载,正言待理湘东”;。

zhāng xǐ jì dú miào jì qì bì wù míng zhuó yīng bù cái miù lǐng cí yì

这句话大意是:张洗《济读庙祭器币物铭》:“濯缨不才,谬领兹邑”;。

yuán zhěn zuò bái shì cháng qìng jí xù zì shū yuē wēi zhī xù nǎi shì zuò wén zì chēng qí zì

这句话大意是:元稹作《白氏长庆集序》自书曰“微之序”,乃是作文自称其字。

zì chēng qí zì bù shǐ yú hàn rén jiā fù jí fǔ sì rén mèng zǐ zhī shī yǐ xiān zhī yǐ

现代白话:自称其字不始于汉人,家父、吉甫、寺人,孟子之诗已先之了。

rén zhǔ hū rén chén zì hàn gāo dì yuē yùn chóu cè wéi zhàng zhī zhōng jué shèng qiān lǐ zhī wài wú bù rú zǐ fáng

现代白话:○人主呼人臣字汉高帝曰:“运筹策帷帐之中,决胜千里之外,我不如子房。

jǐng dì yuē tiān xià fāng yǒu jí wáng sūn nìng kě yǐ ràng yá

现代白话:”景帝曰:“天下方有急,王孙宁能够让邪?

jiē rén zhǔ hū rén chén zì yě

这句话大意是:”皆人主呼人臣字也。

jìn yǐ xià rén zhǔ yú qí chén duō xiǎo hū míng

这句话大意是:晋以下,人主于其臣多小呼名。

nán shǐ liáng cài zǔn wèi lì bù shàng shū shì zhōng

这句话大意是:《南史》:“梁蔡撙为吏部尚书侍中。

wǔ dì cháng shè dà chén bǐng zǔn zài zuò dì pín hū xìng míng zǔn jìng bù dá shí bǐng rú gù

这句话大意是:武帝尝设大臣饼,撙在坐,帝频呼姓名,撙竞不答,食饼如故。

dì jué qí fù qì nǎi gǎi huàn cài shàng shū bó shǐ fàng zhù zhí hù yuē ěr

现代白话:帝觉其负气,乃改唤‘蔡尚书’,博始放箸执笏曰‘你’。

dì yuē qīng xiàng hé lóng jīn hé cōng

这句话大意是:帝曰:‘卿向何聋,今何聪?

duì yuē chén yù wèi yòu qī qiě zhí zài nà yán bì xià bù yīng yǐ míng chuí huàn

这句话大意是:’对曰:‘臣预为右戚,且职在纳言,陛下不应以名垂唤。

dì yǒu cán sè

这句话大意是:’帝有惭色。

yòu nán cháo rén jiā wáng jìng hóng wáng zhòng dé wáng jǐng wén xiè jǐng rén běi cháo rén rú xiāo shì yí li yuán cāo zhī bèi míng fàn dì huì jí yǐ zì xíng bù fù gēng míng

这句话大意是:”又南朝人加王敬宏、王仲德、王景文、谢景仁,北朝人如萧世怡、李元操之辈,名犯帝讳,即以字行,不复更名。

wèi wáng xīn duì rǔ nán wáng yuè zì chēng yuán jǐng

现代白话:魏王昕对你南王悦自称“元景”,。

běi qí zǔ duì zhǎng guǎng wáng chén zì chēng xiào zhēng

这句话大意是:北齐祖对长广王湛自称“孝征”,。

duò cuī yí dá yù zhāng wáng qǐ zì chēng zǔ jùn

这句话大意是:隋崔颐《答豫章王启》自称“祖浚”,。

wáng zhēn dá qí wáng jiǎn qǐ zì chēng xiào yì

这句话大意是:王贞《答齐王柬启》自称“孝逸”,。

ér táng tài zōng shí rú fēng lún fáng qiáo gāo jiǎn yù chí gōng yán zhòu

这句话大意是:而唐太宗时如封伦、房乔、高俭、尉迟恭、颜籀,。

bìng yǐ zì wèi míng

这句话大意是:并以字为名,。

gài yīn tiān zǐ cháng chēng chén xià zhī zì gù ěr

现代白话:盖因天子常称臣下之字故你。

qí shí táng bì zhī jiān wèi shén kuò jué jūn chén ér yǒu péng yǒu zhī yì hòu shì suǒ bù néng jí yǐ

现代白话:其时堂陛之间未甚阔绝,君臣而有朋友之义,后世所不能及了。

yīn huà lù wén zōng duì hàn lín zhū xué shì yīn lùn qián dài wén zhāng péi shè rén sù shù dào chén shí yí míng liǔ shè rén mù zhī péi bù jué shàng gù liǔ yuē tā zì bó yù yì yīng hū chén bó yù

这句话大意是:《因话录》:“文宗对翰林诸学士因论前代文章,裴舍人素数道陈拾遗名,柳舍人目之,裴不觉,上顾柳曰:‘他字伯玉,亦应呼陈伯玉。

liǎng míng lǐ jì zhèng yì gōng yáng shuō chūn qiū jī èr míng wèi èr zì zuò míng ruò wèi màn duō yě

这句话大意是:○两名《礼记》正义:“公羊说《春秋》,讥二名,谓二字作名,若魏曼多也。

zuǒ shì shuō èr míng zhě chu gōng zǐ qì jí shì qí jūn jí wèi zhī hòu gǎi míng wèi jū shì wèi èr míng

这句话大意是:”左氏说二名者,楚公子弃疾弑其君,即位之后,改名为居,是为二名。

xǔ shèn jǐn àn yún wén wǔ xián chén yǒu sàn yi shēng sū fèn shēng zé gōng yáng zhī shuō fēi yě

这句话大意是:许慎谨案云:“文武贤臣有散宜生,苏忿生,则公羊之说非也。

jīn àn gǔ rén liǎng míng jiàn yú jīng zhuàn zhě bù zhǐ chu píng wáng

这句话大意是:”今按古人两名见于经传者,不止楚平王。

rú jìn wén hóu míng chóu ér shū yún fù yì hé

这句话大意是:如晋文侯名仇,而书云“父义和”。

chu líng wáng míng wéi ér chūn qiū shū shì qí jūn qián yú qián xī

这句话大意是:楚灵王名围,而《春秋》书“弑其君虔于干溪”。

zhào jiǎn zǐ míng yāng ér tiě zhī zhàn zì chēng zhì fù

这句话大意是:赵简子名鞅,而铁之战自称“志父”。

nán gōng jìng shū míng shuō yī míng sī yǎo zì róng yòu zì kuò fěi lián shí guān míng zì chēng chù fù

这句话大意是:南宫敬叔名说,一名纟舀,字容,又字括,《蜚廉石棺铭》自称“处父”。

qū yuán míng píng qí zuò lí sāo yě míng zhèng zé zì líng jūn

这句话大意是:屈原名平,其作《离骚》也,名正则,字灵均。

jiǎ yì chuán liáng wáng shèng zhù li qí yuē wén sān wáng chuán yán yī cǐ yán shèng wèi yǒu liǎng míng

这句话大意是:《贾谊传》:“梁王胜”注:“李奇曰:《文三王传》言揖,此言胜,为有两名。

jiǎ míng jiǎ yǐ shǐ jì wàn dàn jūn chuán zhǎng zǐ jiàn cì zǐ jiǎ cì zǐ yǐ cì zǐ qìng

这句话大意是:○假名甲乙《史记·万石君传》:“长子建,次子甲,次子乙,次子庆。

jiǎ yǐ fēi míng yě shī qí míng ér jiǎ yǐ míng zhī yě

这句话大意是:”甲乙非名也,失其名而假以名之也。

hán ān guó chuán méng yù lì tián jiǎ zhāng tāng chuán tāng zhī kè tián jiǎ hàn shū gāo wǔ wáng chuán qí huàn zhě xú jiǎ yán zhù chuán mǐn yuè wáng dì jiǎ yí yì tóng cǐ

这句话大意是:《韩安国传》:“蒙狱吏田甲”,《张汤传》:“汤之客田甲”,《汉书·高五王传》:“齐宦者徐甲”,《严助传》:“闽越王弟甲”,疑亦同此。

rén ān chuán mǒu zǐ jiǎ hé wéi bù lái hu

这句话大意是:《任安传》:“某子甲何为不来吗?

sān guó zhì zhù xǔ yōu hū wèi tài zǔ xiǎo zì yuē mǒu jiá qīng bù dé wǒ bù dé jì zhōu yě

这句话大意是:”《三国志》注:“许攸呼魏太祖小字曰:‘某甲,卿不得我,不得冀州也。

zuǒ zhuàn wén shí sì nián qí gōng zǐ yuán bù shùn yì gōng zhī wéi zhèng yě zhōng bù yuē gōng yuē fú jǐ shì

这句话大意是:’”《左传·文十四年》:“齐公子元不顺懿公之为政也,终不曰‘公’,曰‘夫己氏’。

zhù yóu yán mǒu jiá

这句话大意是:”注:“犹言某甲。

hàn shū wèi xiāng chuán zhōng yè zhě zhào yáo jǔ chūn li shùn jǔ xià r tāng jǔ qiū gòng yǔ jǔ dōng

这句话大意是:”《汉书·魏相传》:“中谒者赵尧举春,李舜举夏,儿汤举秋,贡禹举冬。

bù yīng yī shí sì rén tóng yǐ yáo shùn yǔ tāng wèi míng ruò yǒu yì zhuàn ér míng zhī zhě

这句话大意是:”不应一时四人同以尧、舜、禹、汤为名,若有意撰而名之者。

jí dú jí jiù zhāng yǒu yún zǔ yáo shùn lè yǔ tāng nǎi wù ruò cǐ lèi jiē gǔ rén suǒ jiǎ yǐ míng zhī yě

这句话大意是:及读《急就章》,有云“祖尧舜,乐禹汤”,乃悟若此类皆古人所假以名之也。

huò yuē gāo dì shí shí yǒu zhào yáo rán fēi yè zhě

这句话大意是:或曰:高帝时实有赵尧,然非谒者。

shǔ hàn fèi zuò jiǎ yǐ lùn shè wèi èr rén zhī cí

这句话大意是:蜀汉费作《甲乙论》,设为二人之辞。

jìn rén wén zì měi duō zǔ cǐ xū shè jiǎ yǐ

这句话大意是:晋人文字每多祖此,虚设甲乙。

zhōng shū lìng zhāng huá zào jiǎ yǐ zhī wèn yún jiǎ qǔ yǐ wèi qī

这句话大意是:中书令张华造甲乙之问云:“甲娶乙为妻。

hòu yòu qǔ bǐng

这句话大意是:后又娶丙。

bó shì dì zǐ xú shū zhōng fú yì yǐ mǔ wèi jiǎ xiān fū wèi yǐ hòu fu wèi bǐng xiān zǐ wèi dīng jì zǐ wèi wù

这句话大意是:”博士弟子徐叔中《服议》,以母为甲,先夫为乙,后夫为丙,先子为丁,继子为戊。

liáng fàn zhěn shén miè lùn yǒu zhāng jiǎ wáng yǐ li nèi zhào dīng

这句话大意是:梁范缜《神灭论》有张甲、王乙、李内、赵丁。

ér guān yǐn zi yún jiǎ yán lì yǐ yán hài bǐng yán huò lì huò hài dīng yán jù lì jù hài

这句话大意是:而《关尹子》云:“甲言利,乙言害,丙言或利或害,丁言俱利俱害。

guān yǐn zi yì wèi jìn jiān rén suǒ zào zhī shū yě

这句话大意是:”《关尹子》亦魏晋间人所造之书也。

xiān qín yǐ shàng jí yǒu yǐ jiǎ yǐ wèi bǐ cǐ zhī cí zhě hán fēi zǐ zuì shēng jiǎ huò guī yǐ fú yuàn nǎi jié

这句话大意是:先秦以上即有以甲、乙为彼此之辞者,《韩非子》:“罪生甲,祸归乙,伏怨乃结。

yǐ xìng qǔ míng gǔ rén qǔ míng lián xìng wèi yì zhě jué shǎo jìn dài rén mìng míng rú chén wáng dào zhāng sì wéi lǚ diào yáng mǎ fù tú zhī lèi bǎng mù yī chū zé cǐ děng xìng míng jǐ jū qí bàn bù zhī shǐ zì hé nián

这句话大意是:○以姓取名古人取名连姓为义者绝少,近代人命名,如陈王道、张四维、吕调阳、马负图之类,榜目一出,则此等姓名几居其半,不知始自何年。

cháng dú tōng jiàn zhì wǔ dài hòu hàn yǒu guó zhōu líng rén jìng biān tíng

这句话大意是:尝读《通鉴》至五代后汉,有虢州伶人靖边庭。

hú shēn zhī zhù yuē jìng xìng yě

这句话大意是:胡身之注曰:“靖,姓也。

yōu líng zhī míng yǔ xìng tōng qǔ yī yì suǒ yǐ wèi xuè yě

这句话大意是:优伶之名与姓通取一义,所以为谑也。

kǎo zhī zì táng yǐ lái rú huáng fān chāo yún zhāo xiá jìng xīn mó luó yī qīng zhī bèi jiē zài zhī shǐ shū yì xìn qí yán zhī yǒu jù yě

这句话大意是:”考之自唐以来,如黄幡绰、云朝霞、镜新磨,罗衣轻之辈,皆载之史书,益信其言之有据也。

jiē hū yǐ shì dà fū ér xiào líng rén zhī mìng míng zé zì jiā jìng yǐ lái rán yǐ

现代白话:嗟乎,以士大夫而效伶人之命名,则自嘉靖以来然了。

yǐ fù míng zǐ zuǒ zhuàn chéng shí liù nián pān zhī dǎng pān zhī zǐ míng dǎng yě

这句话大意是:○以父名子《左传·成十六年》:“潘之党”,潘之子名党也。

xiāng èr shí sān nián shēn xiān yú zhī fu zhì shēn xiān yú zhī zǐ míng fu zhì yě

这句话大意是:《襄二十三年》:“申鲜虞之傅挚”,申鲜虞之子名傅挚也。

àn yí lǐ tè shēng kuì shí lǐ shì mǒu zhī mǒu wèi shī zhù yuē mǒu zhī mǒu zhě zì shī fù ér míng shī yě

这句话大意是:按《仪礼·特牲馈食礼》:“筮某之某为尸”,注曰:“某之某者,字尸父而名尸也。

yì cǐ lèi yě

这句话大意是:”亦此类也。

yǐ fu míng qī zuǒ zhuàn zhāo yuán nián dāng wǔ wáng yì jiāng fāng zhèn dà shū

这句话大意是:○以夫名妻《左传·昭元年》:“当武王邑姜,方震大叔。

hàn shū dù qīn chuán huáng tài hòu nǚ dì sī yě jūn lì

这句话大意是:”《汉书·杜钦传》:“皇太后女弟司也君力。

nán qí shū zhōu pán lóng ài qiè dù shì shàng sòng jīn chāi niè èr shí méi shǒu chì yuē xiǎng zhōu gōng ā dù

这句话大意是:”《南齐书》:“周盘龙爱妾杜氏,上送金钗镊二十枚,手敕曰‘饷周公阿杜。

kǒng cóng zǐ wèi jiāng jūn wén zi zhī nèi zi sǐ fù zhě yuē gāo mèi nǚ fù

这句话大意是:’”《孔丛子》:“卫将军文子之内子死,复者曰,皋媚女复’。

zi sī wén zhī yuē cǐ nǚ shì zhī zì fēi fū shì zhī míng yě

这句话大意是:子思闻之,曰:‘此女氏之字,非夫氏之名也。

fù rén yú fu shì yǐ xìng shì chēng lǐ yě

这句话大意是:妇人于夫氏以姓氏称,礼也。

huí jiān jǔ míng zì shǐ wén yǒu yī rén ér jiān jǔ míng zì rú zi yù de chén bǎi lǐ yú míng shì zhī lèi yǐ yú zuǒ zhuàn jiàn zhī

这句话大意是:○回兼举名字史文有一人而兼举名、字,如子玉得臣“百里盂明视”之类,已于《左传》见之。

ruò pián lì zhī wén bì wú chóng chū ér yì yǒu yī èr ǒu jiàn zhě

这句话大意是:若骈俪之文,必无重出,而亦有一二偶见者。

jiāo shì yì lín shēn gōng diān dǎo wū chén luàn guó

这句话大意是:《焦氏易林》:“申公颠倒,巫臣乱国。

liú kūn dá lú chén shī xuān ní bēi huò lín xī shòu tì kǒng qiū

这句话大意是:”刘琨《答卢谌诗》:“宣尼悲获麟,西狩涕孔丘。

xiè huì lián qiū huái shī suī hǎo xiāng rú dá bù tóng zhǎng qīng màn

这句话大意是:”谢惠连《秋怀诗》:“虽好相如达,不同长卿慢。

shěn yuē sòng shū ēn xìng chuán lùn hú guǎng lěi shì nóng fū bó shǐ zhì wèi gōng xiāng

这句话大意是:”沈约《宋书·恩幸传》论:“胡广累世农夫,伯始致位公相;。

huáng xiàn niú yī zhī zǐ shū dù míng dòng jīng shī

这句话大意是:黄宪牛医之子,叔度名动京师。

jiē yī rén ér jiān jǔ qí míng zì yě

这句话大意是:”皆一人而兼举其名、字也。

gǔ shī shuí néng kè lòu cǐ gōng shū yǔ lǔ bān

这句话大意是:古诗:“谁能刻镂此,公输与鲁班。

xià yī yǔ zì jìng yǐ gōng shū lǔ bān wèi èr rén zé bù tōng yǐ

现代白话:”下一“与”字,竟以公输鲁班为二人,则不通了。

pái háng xiōng dì èr míng ér yòng qí yī zì zhě shì wèi zhī pái háng rú dé zōng dé wén yì fú yì zhēn zhī lèi

这句话大意是:○排行兄弟二名而用其一字者,世谓之排行,如德宗、德文,义符、义真之类。

qǐ zì jìn mò hàn rén suǒ wèi yǒu yě

这句话大意是:起自晋末,汉人所未有也。

shuǐ jīng zhù xī běi píng hòu wáng tán bù tóng wáng mǎng zhī zhèng zi xīng shēng wǔ zǐ bìng bì luàn yǐn jū

这句话大意是:《水经注》:“昔北平侯王谭不同王莽之政,子兴生五子,并避乱隐居。

guāng wǔ jí dì wèi fēng wèi wǔ hòu yuán cái běi píng hóu yì cái ān xǐ hóu xiǎn cái pú yīn hóu zhòng cái xīn shì hóu jì cái táng hóu

这句话大意是:光武即帝位,封为五侯:元才北平侯,益才安喜侯,显才蒲阴侯,仲才新市侯,季才唐侯。

shì hòu rén zhuī zhuàn wàng shuō dōng hàn rén èr míng zhě yì shǎo

这句话大意是:”是后人追撰妄说,东汉人二名者亦少。

dān míng yǐ piān páng wèi pái háng shǐ jiàn yú liú qí liú cóng cǐ hòu yīng qú yīng

这句话大意是:单名以偏旁为排行,始见于刘琦、刘琮,此后应璩、应。

wèi wèi zhī liú zhǒng zhī ér chū yǐ

现代白话:卫、卫之流,踵之而出了。

jīn rén xiōng dì xíng cì chēng yī wèi dà bù zhī shǐ zì hé shí

这句话大意是:今人兄弟行次称一为大,不知始自何时。

hàn huái nán lì wáng cháng wèi shàng dà xiōng xiào wén dì xíng fēi dì yī yě

这句话大意是:汉淮南厉王常谓上“大兄”,孝文帝行非第一也。

èr rén tóng míng yǒu yǐ èr rén tóng míng ér hé chēng zhī zhě

这句话大意是:○二人同名有以二人同名而合称之者。

zuǒ zhuàn zhuāng èr shí bā nián jìn xiàn gōng wài bì liáng wǔ yǔ dōng guān bì wǔ jìn rén wèi zhī èr wǔ ǒu

这句话大意是:《左传·庄二十八年》:晋献公外嬖梁五与东关嬖五,晋人谓之“二五耦”。

zhàn guó cè dù hè wèi chǔ wáng yuē cǐ yòng èr jì zhī dào yě

这句话大意是:《战国策》:杜赫谓楚王曰:“此用二忌之道也。

yǐ qí tián jì zōu jì wèi èr jì

这句话大意是:”以齐田忌、邹忌为二忌。

táng gāo zōng xiǎn qìng èr nián zhào yuē zōng èr qǐ yú wú bái

这句话大意是:唐高宗显庆二年诏曰:“踪二起于吴、白。

gài fǎng cǐ chēng

这句话大意是:”盖仿此称。

zì tóng qí míng míng zì xiāng tóng qǐ yú jìn sòng zhī jiān

这句话大意是:○字同其名名字相同,起于晋、宋之间。

shǐ zhī suǒ zài jìn ān dì huì dé zōng zì dé zōng

这句话大意是:史之所载,晋安帝讳德宗,字德宗;。

gōng dì huì dé wén zì dé wén

这句话大意是:恭帝讳德文,字德文;。

kuài jī wáng dào zi zì dào zǐ

这句话大意是:会稽王道子,字道子;。

yīn zhòng wén zì zhòng wén

这句话大意是:殷仲文,字仲文;。

sòng cài xìng zōng zì xìng zōng

这句话大意是:宋蔡兴宗,字兴宗;。

qí yán jiàn yuǎn zì jiàn yuǎn

这句话大意是:齐颜见远,字见远;。

liáng wáng sēng rú zì sēng rú

这句话大意是:梁王僧孺,字僧孺;。

liú xiào chāo zì xiào chāo

这句话大意是:刘孝绰,字孝绰;。

yǔ zhòng róng zì zhòng róng

这句话大意是:庾仲容,字仲容;。

jiāng dé zǎo zì dé zǎo

这句话大意是:江德藻,字德藻;。

rèn xiào gōng zì xiào gōng

这句话大意是:任孝恭,字孝恭;。

shī jué shòu zì jué shòu

这句话大意是:师觉授,字觉授;。

běi qí mù róng shào zōng zì shào zōng

这句话大意是:北齐慕容绍宗,字绍宗;。

wèi lán gēn zì lán gēn

这句话大意是:魏兰根,字兰根;。

hòu zhōu wáng sī zhèng zì sī zhèng

这句话大意是:后周王思政,字思政;。

xīn qìng zhī zì qìng zhī

这句话大意是:辛庆之,字庆之;。

cuī yàn mù zì yàn mù zhī lèi zhì táng shí yóu duō

这句话大意是:崔彦穆,字彦穆之类,至唐时尤多。

fān zhèn chuán tián xù zì xù

这句话大意是:《藩镇传》田绪,字绪;。

liú jì zì jì cǐ qǐ jiā jūn wǔ wèi zēng lì zì rú li zài yì cí wèi yǒu zì zhī bǐ ěr

现代白话:刘济,字济,此起家军伍,未曾立字,如李载义辞,未有字之比你。

shǐ jiā lì yǐ wéi zì fēi yě

这句话大意是:史家例以为字,非也。

qiě qí wén bù kě shěng hu

这句话大意是:且其文不可省吗?

biàn xìng míng gǔ rén biàn xìng míng duō shì bì chóu rán yì yǒu wú suǒ wéi ér biàn zhě

这句话大意是:○变姓名古人变姓名,多是避仇,然亦有无所为而变者。

fàn lǐ shì qí wèi chī yí zǐ pí

这句话大意是:范蠡适齐,为鸱夷子皮;。

zhī táo wèi zhū gōng

这句话大意是:之陶,为朱公。

dì wǔ lún kè hé dōng zì chēng wáng bó

这句话大意是:第五伦客河东,自称王伯。

qí liáng hóng shì qí xìng yùn qī míng yào

这句话大意是:齐梁鸿适齐,姓运期,名耀。

zhǔ ér rì huì shēng yuē míng sǐ yuē huì

这句话大意是:○主而日讳生曰名,死曰讳。

jīn rén duō shēng ér chēng rén zhī míng yuē huì

这句话大意是:今人多生而称人之名曰讳。

jīn shí lù yún shēng ér chēng huì jiàn yú shí kè zhě shén zhòng

这句话大意是:《金石录》云:“生而称讳,见于石刻者甚众。

yīn yǐn xiào xuān yuán kāng èr nián zhào yuē qí gèng huì xún yǐ wéi xī hàn yǐ rú cǐ

这句话大意是:”因引孝宣元康二年诏曰:“其更讳询”,以为西汉已如此。

shǔ zhì liú bào děng shàng yán shèng huì yù dǔ xǔ jìng děng shàng yán míng huì zhāo zhù

这句话大意是:《蜀志》刘豹等上言:“圣讳豫睹,”许靖等上言:“名讳昭著。

jìn shū gāo yūn yán fàn bó sūn xún

这句话大意是:”《晋书》高𫖳言:“范伯孙恂。

xún lǜ dào míng huì wèi cháng jīng yú guān cáo

这句话大意是:恂率道名讳,未尝经于官曹。

shù quàn nóng fù chǎng gōng bì zū shū zhì

这句话大意是:”束《劝农赋》:“场功毕,租输至。

lù shè cháng zhào lǘ shī

这句话大意是:录社长,召闾师。

tiáo dié suǒ lǐng zhù liè míng huì

这句话大意是:条牒所领,注列名讳。

zhǔ chēng shì hàn shū zhāng áo chuán lǚ hòu shù yán zhāng wáng yǐ lǔ yuán gù bù yí yǒu cǐ

这句话大意是:○主称谥《汉书·张敖传》:“吕后数言张王以鲁元故,不宜有此。

liú yuē shǐ jiā jì shì huò yǒu rú cǐ zhuī yán shì zhě

这句话大意是:”刘曰:“史家记事,或有如此追言谥者。

shǐ jì guàn gāo yǔ zhāng áo yán wèi dì wèi gāo zǔ

这句话大意是:”《史记》:贯高与张敖言,谓帝为“高祖”。

gōng yáng zhuàn gōng zǐ yǔ huán gōng yán wú wèi zǐ kǒu yǐn yǐ

现代白话:《公羊传》:“公子与桓公言:我为子口隐了。

jiē cǐ lèi

这句话大意是:”皆此类。

jīn àn zhuàn jì zhōng cǐ lì shàng duō rú zuǒ shì chuán shí xī yuē chén huán gōng fāng yǒu chǒng yú wáng

这句话大意是:今按传记中此例尚多,如《左氏传》:石昔曰:“陈桓公方有宠于王。

guó yǔ bào guó wèi zǐ shū shēng bó yuē zi hé cí kǔ chéng shū zhī yì

这句话大意是:”《国语》:鲍国谓子叔声伯曰:“子何辞苦成叔之邑。

zhàn guó cè zhì guò yuē wèi huán zi zhī móu chén yuē zhào jiā hán kāng zi zhī móu chén yuē duàn guī

这句话大意是:”《战国策》:智过曰:“魏桓子之谋臣曰赵葭,韩康子之谋臣曰段规。

shǐ jì qín běn jì jìn wén gōng fū rén qǐng yuē mù gōng yuàn cǐ sān rén rén yú gǔ suǐ

这句话大意是:”《史记·秦本纪》:晋文公夫人请曰:“缪公怨此三人,人于骨髓。

lǔ shì jiā zhōu gōng jiè bó qín yuē wǒ wén wáng zhī zǐ wǔ wáng zhī dì chéng wáng zhī shū fù

这句话大意是:”《鲁世家》:周公戒伯禽曰:“我,文王之子,武王之弟,成王之叔父。

sòng shì jiā huá dū shǐ rén xuān yán guó zhōng yuē shāng gōng jí wèi shí nián ěr ér shí yī zhàn

这句话大意是:”《宋世家》:华督使人宣言国中曰:“殇公即位十年耳,而十一战。

chu shì jiā guó rén měi yè jīng yuē líng wáng rù yǐ

现代白话:”《楚世家》:国人每夜惊曰:“灵王入了!

suí rù xiè wú wáng yuē zhāo wáng wáng bù zài suí

这句话大意是:”随入谢吴王曰:“昭王亡,不在随。

qí wáng yí chǔ wáng shū yuē jīn qín huì wáng sǐ wǔ wáng lì

这句话大意是:”齐王遗楚王书曰:“今秦惠王死,武王立。

zhèng shì jiā zhuāng gōng yuē wǔ jiāng yù zhī chu

这句话大意是:”《郑世家》:庄公曰:“武姜欲之楚。

gòng wáng yuē zhèng chéng gōng gū yǒu dé yān

现代白话:”共王曰:“郑成公孤有德呢。

zhào shì jiā wú yán líng jì zǐ shǐ yú jìn yuē jìn guó zhī zhèng zú guī yú zhào wǔ zi hán xuān zi wèi xiàn zi zhī hòu yǐ

现代白话:”《赵世家》:吴延陵季子使于晋,曰:“晋国之政,卒归于赵武子、韩宣子、魏献子之后了。

hán shì jiā qū yi jiù yuē zhāo hòu bù chū cǐ mén

这句话大意是:”《韩世家》:屈宜臼曰:“昭侯不出此门。

wú qǐ chuán gōng shū zhī pū yuē jūn yīn xiān yǔ wǔ hòu yán

这句话大意是:”《吴起传》:“公叔之仆曰:“君因先与武侯言。

zhòng ní dì zǐ chuán zi gāo yuē chū gōng qù yǐ ér mén jǐ bì

现代白话:”《仲尼弟子传》:子羔曰:“出公去了,而门己闭。

lǔ zhòng lián chuán xīn yuán yǎn wèi zhào wáng yuē zhào chéng fā shǐ zūn qín zhāo wáng wèi dì

这句话大意是:”《鲁仲连传》:新垣衍谓赵王曰:“赵诚发使,尊秦昭王为帝。

zhū xiān shēng bǔ liáng xiào wáng shì jiā dòu tài hòu wèi jǐng dì yuē ān chē dà jià yòng liáng xiào wáng wèi jì

这句话大意是:”诸先生补《梁孝王世家》:窦太后谓景帝曰:“安车大驾,用梁孝王为寄。

sān wáng shì jiā gōng hù mǎn yì wèi yàn wáng yuē jīn zhāo dì shǐ lì

这句话大意是:”《三王世家》:公户满意谓燕王曰:“今昭帝始立。

xún zǐ zhōu gōng wèi bó qín zhī fu yuē chéng wáng zhī wèi shū fù

这句话大意是:”《荀子》:周公谓伯禽之傅曰:“成王之为叔父。

lǚ shì chūn qiū yù ràng yù shā zhào xiāng zi qí you wèi zhī yuē yǐ zi zhī cái ér suǒ shì xiāng zi

这句话大意是:”《吕氏春秋》:豫让欲杀赵襄子,其友谓之曰:“以子之才,而索事襄子。

huái nán zǐ xiān zhěn yuē xī wú xiān jūn yǔ mù gōng jiāo

现代白话:”《淮南子》:先轸曰“昔我先君与缪公交。

zhū yù yāng fù yú jiǎn gōng yuē chén chéng cháng zǎi yú èr zi zhě shén xiāng sēng yě

这句话大意是:”诸御鞅复于简公曰:“陈成常、宰予二子者,甚相僧也。

wú yuè chūn qiū zǐ xū yuē bào rǔ píng wáng

现代白话:”《吴越春秋》:子胥曰:“报你平王。

shuō yuàn jǐng gōng yuē shàn wèi wǒ fú huán zi yě

这句话大意是:”《说苑》:景公曰:“善为我浮桓子也。

wèi shū wén zǐ yuē jīn wǒ wèi yǐ wǎng ér jiǎn zǐ xiān yǐ lái

现代白话:”卫叔文孔子说:“今我未以往,而简子先以来。

bìng shì shēng shí bù hé chēng shì

这句话大意是:”并是生时不合称谥。

yòu rú lǐ jì zēng zǐ wèn kǒng zǐ yuē jì huán zi zhī sàng wèi jūn qǐng diào

现代白话:又如《礼记·曾子问》孔孔子说:“季桓子之丧,卫君请吊。

āi gōng cí bu de ming

这句话大意是:哀公辞,不得命。

gōng wéi zhǔ kè rù diào kāng zi lì yú mén yòu

这句话大意是:公为主,客入吊,康子立于门右。

kǒng zǐ méi shí āi gōng kāng zi jù cún cǐ jiē hòu rén zhuī wèi zhī cí yě

这句话大意是:”孔子没时,哀公、康子俱存,此皆后人追为之辞也。

zì dōng jīng yǐ xià jí wú cǐ yǔ wén yì jǐn ér gé bēi yǐ

现代白话:自东京以下,即无此语,文益谨而格卑了。

shǐ jì tián jìng zhòng shì jiā qí rén gē zhī yuē yù hu cǎi qǐ guī hu tián chéng zi

这句话大意是:“史记·田敬仲世家》:齐人歌之曰:“妪乎采芑,归乎田成子。

shǐ tōng yuē tián cháng jiàn cún ér jù hū yǐ shì

这句话大意是:”《史通》曰:“田常见存,而遽呼以谥。

sū shì yuē tián cháng zhī shí ān zhī qí wèi chéng zi ér chēng zhī

这句话大意是:”苏氏曰:“田常之时,安知其为成子而称之?

chēng wáng gōng wèi jūn chēng zhōu wén wáng wéi wén jūn jiāo shì yì lín wén jūn liào liè lǚ shàng huò fú

这句话大意是:○称王公为君称周文王为文君,《焦氏易林》:“文君燎猎,吕尚获福。

hào chēng tài shī fēng jiàn qí guó

这句话大意是:号称太师,封建齐国。

hàn zhāng héng sī xuán fù wén jūn wèi wǒ duān shī xī lì fēi dùn yǐ bǎo míng

这句话大意是:”汉张衡《思玄赋》:“文君为我端蓍兮,利飞遁以保名。

chēng jìn wén gōng wéi wén jūn chǔ cí xī wǎng rì jiè zǐ zhōng ér lì kū xī wén jūn wù ér zhuī qiú

这句话大意是:”称晋文公为文君,《楚辞·惜往日》:“介子忠而立枯兮,文君寤而追求。

huái nán zǐ jìn wén jūn dà bù zhī yī mù yáng zhī qiú

这句话大意是:”《淮南子》:“晋文君大布之衣,牧羊之裘。

yòu yún jiè zǐ gē lóng shé ér wén jūn chuí qì

这句话大意是:”又云“介子歌龙蛇,而文君垂泣。

chēng sòng wén gōng wéi wén jūn mò zǐ xī zhě sòng wén jūn bào zhī shí

这句话大意是:”称宋文公为文君,《墨子》:“‘昔者宋文君鲍之时。

chēng chǔ zhuāng wáng wèi zhuāng jūn

这句话大意是:”称楚庄王为庄君。

xún zǐ zhuāng jūn zhī wù yuè

这句话大意是:《荀子》:“庄君之{勿月}。

chēng zhāi zhuāng gōng wèi zhuāng jūn mò zǐ xī zhě zhāi zhuāng jūn zhī shí

这句话大意是:”称齐庄公为庄君,《墨子》:“昔者齐庄君之时。

chēng lǔ zhāo gōng wèi zhāo jūn jiāo shì yì lín qián hóu yě jǐng zhāo jūn sàng jū

这句话大意是:”称鲁昭公为昭君,《焦氏易林》:“干侯野井,昭君丧居。

chēng qí jǐng gōng wèi jǐng jūn sòng hé chéng tiān shàng líng piān zhǐ yíng qiū gǎn niú shān shuǎng jiū jì méi jǐng jūn tàn

这句话大意是:”称齐景公为景君,宋何承天《上陵篇》:“指营丘,感牛山,爽鸠既没景君叹。

chēng sòng xiāng gōng wèi xiāng jūn zhōu yǔ xìn rù péng chéng guǎn shī xiāng jūn chū jiàn guó

这句话大意是:”称宋襄公为襄君,周庾信《入彭城馆诗》:“襄君初建国。

chēng sòng yuán gōng wèi yuán jūn zhuāng zi sòng yuán jūn yè bàn ér mèng

这句话大意是:”称宋元公为元君,《庄子》:“宋元君夜半而梦。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →