辽史 · 脱脱 · Chapter 62 of 117

志·卷三十二

PinyinModern Translation
Size

xíng fǎ zhì xià

这句话大意是:◎刑法志下。

xìng zōng jí wèi qīn āi huáng hòu shǐ dé zhì kūn dì zhuān quán

这句话大意是:兴宗即位,钦哀皇后始得志,昆弟专权。

féng jiā nú děng xī qīn āi yì wū xiāo zhuó bo děng móu fǎn lián jí dí hòu rén dé huáng hòu

这句话大意是:冯家奴等希钦哀意,诬萧浞卜等谋反,连及嫡后仁德皇后。

zhuó bo děng shí yú rén yǔ rén dé yīn yuán zuò zuì zhě sì shí yú bèi jiē bèi dà bì réng jí qí jiā

这句话大意是:浞卜等十馀人与仁德姻援,坐罪者四十余辈皆被大辟,仍籍其家。

yōu rén dé yú shàng jīng jì ér qiǎn rén shì zhī

这句话大意是:幽仁德于上京,既而遣人弑之。

pò yǔn fēi mìng zhōng wài qiè fèn

这句话大意是:迫殒非命,中外切愤。

qīn āi hòu móu fèi lì qiān yú qìng zhōu

这句话大意是:钦哀后谋废立,迁于庆州。

jí fèng yíng yǐ guī pō fù yù shì qí kù nüè bù dé chěng yǐ

现代白话:及奉迎以归,颇复预事,其酷虐不得逞了。

rán xìng zōng hǎo míng xǐ biàn gēng yòu ruò fú tú fǎ wu xíng xiǎo huì shù jiàng shè yòu shì sǐ qiú shén zhòng

这句话大意是:然兴宗好名,喜变更,又溺浮屠法,务行小惠,数降赦宥,释死囚甚众。

zhòng xī yuán nián zhào zhí shì guān gōng zuì tīng shú sī zuì gè cóng běn fǎ

这句话大意是:重熙元年,诏职事官公罪听赎,私罪各从本法;。

zǐ dì jí jiā rén shòu qiú bù zhī qíng zhě zhǐ zuò fàn rén

这句话大意是:子弟及家人受赇,不知情者,止坐犯人。

xiān shì nán jīng sān sī xiāo qián zuò qì mǐn sān jīn chí qián chū nán jīng shí guàn jí dào yí huǒ jiā wù wǔ guàn zhě chǔ sǐ

这句话大意是:先是,南京三司销钱作器皿三斤,持钱出南京十贯,及盗遗火家物五贯者处死;。

zhì shì tóng yú sān jīn chí qián jí suǒ dào wù èr shí guàn yǐ shàng chǔ sǐ

这句话大意是:至是,铜逾三斤,持钱及所盗物二十贯以上处死。

èr nián yǒu sī zòu yuán nián zhào yuē fàn zhòng zuì tú zhōng shēn zhě jiā yǐ chuí chǔ ér yòu qíng miàn

这句话大意是:二年,有司奏:“元年诏曰,犯重罪徒终身者,加以捶楚,而又黥面。

shì fàn yī zuì ér jù sān xíng yi miǎn qíng

这句话大意是:是犯一罪而具三刑,宜免黥。

qí zhí shì guān jí zǎi xiàng jié dù shǐ shì xuǎn zhī jiā zǐ sūn fàn jiān zuì zhì tú zhě wèi shěn qíng fǒu

这句话大意是:其职事官及宰相、节度使世选之家子孙,犯奸罪至徒者,未审黥否?

shàng yù yuē fàn zuì ér huǐ guò zì xīn zhě yì yǒu kě yòng zhī rén yī qíng qí miàn zhōng shēn wèi rǔ zhèn shén mǐn yān

现代白话:”上谕曰:“犯罪而悔过自新者,亦有可用之人,一黥其面,终身为辱,朕甚悯呢。

hòu fàn zhōng shēn tú zhě zhǐ cì jǐng

这句话大意是:”后犯终身徒者,止刺颈。

nú bì fàn táo ruò dào qí zhǔ wù zhǔ wú de shàn qíng qí miàn cì bì jí jǐng zhě tīng

这句话大意是:奴婢犯逃,若盗其主物,主无得擅黥其面,刺臂及颈者听。

fàn qiè dào zhě chū cì yòu bì zài cì zuǒ sān cì jǐng zhī hòu sì cì zuǒ zhì yú wǔ zé chǔ sǐ

这句话大意是:犯窃盗者,初刺右臂,再刺左,三刺颈之后,四刺左,至于五则处死。

wǔ nián xīn dìng tiáo zhì chéng zhào yǒu sī fán cháo rì zhí zhī réng bān xíng zhū dào

这句话大意是:五年,《新定条制》成,诏有司凡朝日执之,仍颁行诸道。

gài zuǎn xiū tài zǔ yǐ lái fǎ lìng cān yǐ gǔ zhì

这句话大意是:盖纂修太祖以来法令,参以古制。

qí xíng yǒu sǐ liú zhàng jí sān děng zhī tú ér wǔ fán wǔ bǎi sì shí qī tiáo

这句话大意是:其刑有死、流、杖及三等之徒而五,凡五百四十七条。

shí yǒu qún mù rén qiè yì guān yìn yǐ mǎ yú rén zhě fǎ dāng sǐ dì yuē yī mǎ shā èr rén bù yì shén hu

现代白话:时有群牧人窃易官印以马与人者,法当死,帝曰:“一马杀二人,不是也很甚吗?

jiǎn sǐ lùn

这句话大意是:”减死论。

yòu yǒu xiōng dì fàn qiáng dào dāng sǐ yǐ dì cóng xiōng qiě jù wú zi tè yuán qí dì

这句话大意是:又有兄弟犯强盗当死,以弟从兄,且俱无子,特原其弟。

zhì yú wǎng fǎ shòu qiú zhà chì zǒu dì wěi xué yù shū dào wài guó gòng wù zhě lì jiē miǎn sǐ

这句话大意是:至于枉法受赇,诈敕走递,伪学御书,盗外国贡物者,例皆免死。

jùn wáng tiē bù jiā nú mí lǐ jí gào qí zhǔ yán shè yuàn wàng jū zhī wú yàn dāng fǎn zuò yǐ qīn āi huáng hòu lǐ yán jìng bù jiā zuì yì bù duàn fù qí zhǔ jǐn jí mò yān

现代白话:郡王贴不家奴弥里吉告其主言涉怨望,鞫之无验,当反坐,以钦哀皇后里言,竟不加罪,亦不断付其主,仅籍没呢。

níng yuǎn jūn jié dù shǐ xiāo bái qiáng lüè wū gǔ dí liè dōu xiáng wěn dí lǔ zhī nǚ wèi qī yì yǐ hòu yán miǎn sǐ zhàng ér duó qí guān

这句话大意是:宁远军节度使萧白强掠乌古敌烈都详稳敌鲁之女为妻,亦以后言免死,杖而夺其官。

méi lǐ gǒu dān shǐ jiǔ shā rén ér táo huì yǒng shòu jié chū shǒu tè shè qí zuì

这句话大意是:梅里狗丹使酒杀人而逃,会永寿节出首,特赦其罪。

huáng mèi qín guó gōng zhǔ shēng rì dì xìng qí dì líng rén zhāng duò běn sòng suǒ qiǎn dié zhě dà chén jué zhī yǐ wén

这句话大意是:皇妹秦国公主生日,帝幸其第,伶人张隋,本宋所遣谍者,大臣觉之以闻。

zhào jí kuǎn fú nǎi jù shì zhī

这句话大意是:召诘,款伏,乃遽释之。

hòu zhào zhū zhí guān sī qǔ guān wù zhě yǐ zhèng dào lùn

这句话大意是:后诏诸职官私取官物者,以正盗论。

zhū zhàng láng jūn děng yú jìn dì shè lù jué zhàng sān bǎi bù zhēng cháng

这句话大意是:诸帐郎君等于禁地射鹿,决杖三百,不征偿;。

xiǎo jiàng jūn jué èr bǎi yǐ xià

这句话大意是:小将军决二百已下;。

zhì bǎi xìng fàn zhě jué sān bǎi

这句话大意是:至百姓犯者决三百。

shèng zōng zhī fēng tì yǐ

现代白话:圣宗之风替了。

dào zōng qīng níng yuán nián zhào zhū gōng dōu bù shǔ yuē fán yǒu jī mì shì jí kě miàn zòu

这句话大意是:道宗清宁元年,诏诸宫都部署曰:“凡有机密事,即可面奏;。

yú suǒ sù shì yǐ fǎ shī xíng yǒu tóu fěi shàn zhī shū qí shòu jí dú zhě jiē qì shì

这句话大意是:馀所诉事,以法施行,有投诽讪之书,其受及读者皆弃市。

èr nián mìng zhū jùn zhǎng lì rú zhū bù lì yǔ liáo shǔ tóng jué zuì qiú wú zhì wǎng sǐ yù zhōng

这句话大意是:”二年,命诸郡长吏如诸部例,与僚属同决罪囚,无致枉死狱中。

xià zhào yuē xiān shí zhū lù sǐ xíng jiē dài jué yú cháo gù yù sòng liú zhì

这句话大意是:下诏曰:“先时诸路死刑皆待决于朝,故狱讼留滞;。

zì jīn fán qiáng dào de shí zhě tīng jí jué zhī

这句话大意是:自今凡强盗得实者,听即决之。

sì nián fù zhào zuǒ yí lí bì yuē bǐ zhào wài lù sǐ xíng tīng suǒ zài guān sī jí jué

这句话大意是:”四年,复诏左夷离毕曰:“比诏外路死刑,听所在官司即决。

rán kǒng wèi néng xī qí qíng huò yǒu wang zhě

这句话大意是:然恐未能悉其情,或有枉者。

zì jīn suī yǐ kuǎn fú réng lìng fù jìn guān sī fù wèn wú yuān rán hòu jué zhī yǒu yuān zhě jí jù yǐ wén

这句话大意是:自今虽已款伏,仍令附近官司覆问,无冤然后决之,有冤者即具以闻。

xián yōng yuán nián zhào yù qiú wú jiā zhě gěi yǐ liáng

这句话大意是:”咸雍元年,诏狱囚无家者,给以粮。

liù nián dì yǐ qì dān hàn rén fēng sú bù tóng guó fǎ bù kě yì shī yú shì mìng tì yǐn sū shū mì shǐ yǐ xīn děng gēng dìng tiáo zhì

这句话大意是:六年,帝以契丹、汉人风俗不同,国法不可异施,于是命惕隐苏、枢密使乙辛等更定《条制》。

fán hé yú lǜ lìng zhě jù zǎi zhī

这句话大意是:凡合于《律令》者,具载之;。

qí bù hé zhě bié cún zhī

这句话大意是:其不合者,别存之。

shí xiào dìng guān jí zhòng xī jiù zhì gèng qiè dào zāng èr shí wǔ guàn chǔ sǐ yī tiáo zēng zhì wǔ shí guàn chǔ sǐ

这句话大意是:时校定官即重熙旧制,更窃盗赃二十五贯处死一条,增至五十贯处死;。

yòu shān qí chóng fù zhě èr tiáo wèi wǔ bǎi sì shí wǔ tiáo

这句话大意是:又删其重复者二条,为五百四十五条;。

qǔ lǜ yī bǎi qī shí sān tiáo yòu chuàng zēng qī shí yī tiáo fán qī bǎi bā shí jiǔ tiáo zēng zhòng biān zhě zhì qiān yú tiáo

这句话大意是:取《律》一百七十三条,又创增七十一条,凡七百八十九条,增重编者至千余条。

jiē fēn lèi liè

这句话大意是:皆分类列。

yǐ dà kāng jiān suǒ dìng fù yǐ lǜ jí tiáo lì cān jiào xù zēng sān shí liù tiáo

这句话大意是:以大康间所定,复以《律》及《条例》参校,续增三十六条。

qí hòu yīn shì xù xiào zhì dà ān sān nián zhǐ yòu zēng liù shí qī tiáo

这句话大意是:其后因事续校,至大安三年止,又增六十七条。

tiáo yuē jì fán diǎn zhě bù néng biàn xí yú mín mò zhī suǒ bì fàn fǎ zhě zhòng lì de yīn yuán wèi jiān

这句话大意是:条约既繁,典者不能遍习,愚民莫知所避,犯法者众,吏得因缘为奸。

gù wǔ nián zhào yuē fǎ zhě suǒ yǐ shì mín xìn ér zhì guó zhì jiǎn yì rú tiān dì bù tè rú sì shí shǐ mín kě bì ér bù kě fàn

这句话大意是:故五年诏曰:“法者所以示民信而致国治,简易如天地,不忒如四时,使民可避而不可犯。

cǐ mìng yǒu sī zuǎn xiū xíng fǎ rán bù néng míng tǐ zhèn yì duō zuò tiáo mù yǐ wǎng mín yú zuì zhèn shén bù qǔ

这句话大意是:此命有司纂修刑法,然不能明体朕意,多作条目,以罔民于罪,朕甚不取。

zì jīn fù yòng jiù fǎ yú xī chú zhī

这句话大意是:自今复用旧法,余悉除之。

rán zì dà kāng yuán nián běi yuàn shū mì shǐ yē lǜ yǐ xīn děng yòng shì gōng bì dān dēng děng wū gào xuān yì huáng hòu yǐ xīn yǐ wén jí zhào yǐ xīn hé zhuàng yīn shí qí shì

这句话大意是:”然自大康元年,北院枢密使耶律乙辛等用事,宫婢单登等诬告宣懿皇后,乙辛以闻,即诏乙辛劾状,因实其事。

shàng nù zú líng rén zhào wéi yī zhǎn gāo cháng mìng jiē jí qí jiā réng cì huáng hòu zì jìn

这句话大意是:上怒,族伶人赵惟一,斩高长命,皆籍其家,仍赐皇后自尽。

sān nián yǐ xīn yòu yǔ qí dǎng móu gòu zhāo huái tài zǐ yīn lìng yòu hù wèi tài bǎo yē lǜ chá là gào zhī shū mì yuàn shì xiāo sù sā děng bā rén móu lì huáng tài zǐ

这句话大意是:三年,乙辛又与其党谋构昭怀太子,阴令右护卫太保耶律查剌,告知枢密院事萧速撒等八人谋立皇太子。

zhào àn wú zhuàng chū sù sā dá bù yě wài bǔ liú hù wèi sā bō děng liù rén

这句话大意是:诏按无状,出速撒、达不也外补,流护卫撒拨等六人。

zhào gào shǒu móu nì zhě zhòng jiā guān shǎng

这句话大意是:诏告首谋逆者,重加官赏;。

fǒu zé xī xíng zhū lù

这句话大意是:否则悉行诛戮。

yǐ xīn jiào pái yìn láng jūn xiāo é dōu wò zì shǒu chén cháng yù sù sā děng móu yīn jí xìng míng yǐ gào

这句话大意是:乙辛教牌印郎君萧讹都斡自首“臣尝预速撒等谋”,因籍姓名以告。

dì xìn zhī yǐ yǐ xīn děng jū àn zhì zhàng huáng tài zǐ qiú zhī gōng zhōng bié shì shā tà bù yě sā là děng sān shí wǔ rén yòu shā sù sā děng zhū zǐ

这句话大意是:帝信之,以乙辛等鞫按,至杖皇太子,囚之宫中别室,杀挞不也、撒剌等三十五人,又杀速撒等诸子;。

qí yòu zhì jí fù nǚ nú bì jiā chǎn jiē jí mò zhī huò fēn cì qún chén

这句话大意是:其幼稚及妇女、奴婢、家产,皆籍没之,或分赐群臣。

yàn gē děng zhà wèi tài zǐ biàn shū yǐ wén shàng dà nù fèi tài zǐ xǐ shàng jīng yǐ xīn xún qiǎn rén shì yú qiú suǒ

这句话大意是:燕哥等诈为太子变书以闻,上大怒,废太子,徙上京,乙辛寻遣人弑于囚所。

dì yóu bù wù cháo tíng shàng xià wú fù jì lǜ

这句话大意是:帝犹不寤,朝廷上下,无复纪律。

tiān zuò qián tǒng yuán nián fán dà kāng sān nián yù yǐ xīn suǒ hài zhě xī fù guān jué jí mò zhě chū zhī liú fàng zhě huán xiāng lǐ

这句话大意是:天祚干统元年,凡大康三年预乙辛所害者悉复官爵,籍没者出之,流放者还乡里。

zhì èr nián shǐ fèi yǐ xīn děng mù pōu guān lù shī zhū qí zǐ sūn yú dǎng zǐ sūn jiǎn sǐ xǐ biān qí jiā shǔ nú bì jiē fēn cì bèi hài zhī jiā

这句话大意是:至二年,始废乙辛等墓,剖棺戮尸,诛其子孙,余党子孙减死,徙边,其家属奴婢皆分赐被害之家。

rú yē lǜ tà bù yě xiāo dá lǔ gǔ děng dǎng rén zhī yóu xiōng jiǎo zhě jiē yǐ lù miǎn

这句话大意是:如耶律挞不也、萧达鲁古等,党人之尤凶狡者,皆以赂免。

zhì yú fù jūn shī chéng zhě dì miǎn guān ér yǐ

这句话大意是:至于覆军失城者,第免官而已。

xíng jūn jiāng jūn yē lǜ niè lǐ sān rén yǒu jìn dì shè lù zhī zuì jiē qì shì

这句话大意是:行军将军耶律涅里三人有禁地射鹿之罪,皆弃市。

qí zhí guān zhū jú rén yǒu guò zhě juān jiàng jué duàn zhī wài xī cóng jūn

这句话大意是:其职官诸局人有过者,镌降决断之外,悉从军。

shǎng fá wú zhāng yuàn dú rì qǐ

这句话大意是:赏罚无章,怨讟日起;。

jù dào xiāng tǐng pàn wáng jiē zhǒng

这句话大意是:剧盗相挺,叛亡接踵。

tiān zuò dà kǒng yì wu shéng yǐ yán kù yóu shì tóu yá pào zhì dīng gē luán shā zhī xíng fù xīng yān

现代白话:天祚大恐,益务绳以严酷,由是投崖、炮掷、钉割、脔杀之刑复兴呢。

huò yǒu fèn hù wǔ jīng shèn zhě zhì qǔ qí xīn yǐ xiàn zǔ miào

这句话大意是:或有分户五京,甚者至取其心以献祖庙。

suī yóu tiān zuò jiù huàn wú cè liú wèi cán rěn yì yóu zǔ zōng yǒu yǐ qǐ zhī yě

这句话大意是:虽由天祚救患无策,流为残忍,亦由祖宗有以启之也。

liáo zhī xiān dài yòng fǎ shàng yán

这句话大意是:辽之先代,用法尚严。

shǐ qí zǐ sūn jiē yǒu jūn rén zhī liàng zhī suǒ zì zé yóu fēi zǔ zōng yí móu zhī dào

这句话大意是:使其子孙皆有君人之量,知所自择,犹非祖宗贻谋之道;。

bù xìng yī yǒu hūn bào zhě shǎo yǐn yǐ jiè kǒu hé suǒ bù zhì

这句话大意是:不幸一有昏暴者,少引以借口,何所不至。

rán liáo zhī jì shì yǔ qí xiān dài yòng xíng tóng ér xīng wáng yì zhě hé yú

这句话大意是:然辽之季世,与其先代用刑同,而兴亡异者何欤?

gài chuàng yè zhī jūn shī zhī yú fǎ wèi dìng zhī qián mín yóu wèi gǎn cè yě

这句话大意是:盖创业之君,施之于法未定之前,民犹未敢测也;。

wáng guó zhī zhǔ shī zhī yú fǎ jì dìng zhī hòu mín fù hé suǒ lài yān

现代白话:亡国之主,施之于法既定之后,民复何所赖呢。

cǐ qí suǒ wèi yì yě

这句话大意是:此其所为异也。

chuán yuē xīn guó qīng diǎn

这句话大意是:传曰:“新国轻典。

qǐ dú quán shì yi ér yǐ hu

这句话大意是:”岂独权事宜而已吗?

tiān zuò wèi nián yóu tián wú dù pō yǒu juàn qín yì

这句话大意是:天祚未年,游畋无度,颇有倦勤意。

zhū zǐ wéi wén fēi suǒ shēng áo lú wò zuì xián

这句话大意是:诸子惟文妃所生敖卢斡最贤。

xiāo fèng xiān nǎi yuán fēi xiōng shēn jì zhī

这句话大意是:萧奉先乃元妃兄,深忌之。

huì wén fēi zhī nǚ xiōng shì yē lǜ tà hé lǐ nǚ dì shì yē lǜ yú dǔ fèng xiān nǎi wū gào yú dǔ děng móu lì jìn wáng zūn tiān zuò wèi tài shàng huáng

这句话大意是:会文妃之女兄适耶律挞曷里,女弟适耶律余睹,奉先乃诬告余睹等谋立晋王,尊天祚为太上皇。

suì lù tà hé lǐ jí qí qī cì wén fēi zì jìn

这句话大意是:遂戮挞曷里及其妻,赐文妃自尽。

áo lú wò yǐ bù yǔ móu de miǎn

这句话大意是:敖卢斡以不与谋得免。

jí tiān zuò xī shòu fèng shèng zhōu yòu yǐ yē lǜ sā bā děng yù jié lì áo lú wò suì zhū sā bā jǐn qí dǎng yǔ

这句话大意是:及天祚西狩奉圣州,又以耶律撒八等欲劫立敖卢斡,遂诛撒八,尽其党与。

áo lú wò yǐ yǒu rén wàng jí rì cì sǐ

这句话大意是:敖卢斡以有人望,即日赐死。

dāng shí cóng xíng bǎi guān zhū jú chéng yìng rén jí jūn shì wén zhě jiē liú tì

这句话大意是:当时从行百官、诸局承应人及军士闻者,皆流涕。

gài zì xìng zōng shí jù qǐ dà yù rén dé huáng hòu qiāng yú yōu suǒ liáo zhèng shǐ shuāi

这句话大意是:盖自兴宗时,遽起大狱,仁德皇后戕于幽所,辽政始衰。

dào zōng shā xuān yì huáng hòu qiān zhāo huái tài zǐ tài zǐ xún bèi hài

这句话大意是:道宗杀宣懿皇后,迁昭怀太子,太子寻被害。

tiān zuò zhī qí fù zhī yuān ér jǐ yì jǐ dài zhì shì yòu zì shā qí zi áo lú wò

这句话大意是:天祚知其父之冤,而己亦几殆,至是又自杀其子敖卢斡。

chuán yuē yú suǒ hòu zhě báo wú suǒ bù báo yǐ

现代白话:《传》曰:“于所厚者薄,无所不薄了。

liáo èr bǎi yú nián gǔ ròu lǚ xiāng cán miè

这句话大意是:”辽二百余年,骨肉屡相残灭。

tiān zuò huāng bào yóu shén suì zhì yú wáng ǎi

这句话大意是:天祚荒暴尤甚,遂至于亡,噫!

✦ You read 志·卷三十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.